Ratnamālāvadāna

tasmiṃś ca samaye tatra vārāṇasyām abhūd gṛhī / saṃbuddhabhaktimān sādhur daridraḥ kāṣṭhahārikaḥ // rm_35.202{2} //

sa ekasmin dine kāṣṭham āhartu parvaṭe vrajan / tatraikatra mahat stūpaṃ dadarśāchāditaṃ tṛṇaiḥ // rm_35.203{3} //

dṛṣṭvā sa samupāśritya tat tṛṇāni samaṃtataḥ / sarvāṇy api samutpāṭya saṃmṛjya samaśodhayat // rm_35.204{4} //

tatas taṃ śobhitaṃ dṛṣṭvā sa śreṣṭhī saṃpramoditaḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_35.205{5} //

yad ayaṃ saugatastūpo mayā saṃmṛjya śodhitaḥ / etatpuṇyavipākena bhaveyaṃ divyasuṃdaraḥ // rm_35.206{6} //

divyātiriktābhaiḥ śobhitaḥ syān samṛddhimān / anāgatāṃś ca saṃbuddhān ārāgayeyam ādarāt // rm_35.207{7} //

tadā tacchāsane gatvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ / pravrajyārhatpadaṃ prāpya vrajeyāhaṃ sunirvṛtiṃ // rm_35.208{8} //

ity evaṃ praṇidhiṃ kṛtvā praṇatvā taṃ jinālayaṃ / satataḥ kāṣṭham ādāya svagṛhaṃ samudācarat // rm_35.209{9} //

tataḥ sa sumatiḥ śrīmān abhūt tatpuṇyavān kṛtiḥ / sukhāni suciraṃ bhuktvā kāle mṛto divaṃ yayau // rm_35.210{10} //

svarge sa divyabhogyāni bhuktvā reme suraiḥ saha / paṃcajanmaśatāny evaṃ sukhaṃ bhuktvā bhramed bhave // rm_35.211{11} //

atrāpi yadeyaṃ śrīmāñ chāsane me samāgataḥ / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā carann arhan bhavaty api // rm_35.212{12} //

tat sarvaṃ hi vijānīta tatstūpasaṃmṛṣṭapuṇyataḥ / yathā ca ciṃtitaṃ tatra tathāsya siddhyate 'dhunā // rm_35.213{13} //

daridrakāṣṭhahāro yo bhavet so 'yaṃ hi śobhitaḥ / anya iti na manyantavyaṃ yuṣmābhir nātra saṃśayaḥ // rm_35.214{14} //

evaṃ sarvatra saṃsāre sarveṣām api prāṇināṃ / yathaiva yat kṛtaṃ karma tathaiva tat phalaṃ dhruvaṃ // rm_35.215{15} //

abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kadā cana / anyathāpi bhaven naiva karmaphalaṃ kathaṃ cana // rm_35.216{16} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā sukhavāṃchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_35.217{17} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sarvasāṃghikāḥ / sarve lokāś ca saṃbodhiprāptuṃ dharmārthino 'bhavan // rm_35.218{18} //

iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / tvam apy evaṃ mahārāja saddharmanirato bhava // rm_35.219{19} //

prajāś cāpi mahāraja bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge 'bhisaṃsthāpya pātum arhati sarvadā // rm_35.220{20} //

evaṃ kṛte mahārāja sarvatra vaḥ śubhaṃ bhavet / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_35.221{21} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ / tathā hīti pratijñapya prābhyanandat sa pārṣadaḥ // rm_35.222{22} //

ye śraddhāḥ suprasannā idam api manujāḥ śobhitasyāvadānaṃ / śṛṇvanti śrāvayaṃti pramuditamanasā ye ca saṃbodhikāmāḥ / te sarve bodhisatvāḥ sakalaguṇabhṛto bodhicaryāṃ caranto / bhuktvā saukhyaṃ prakāmaṃ daśabalanilaye saṃprayānti pramuktvā // rm_35.223{23} //

++ iti ratnāvadānatatve śobhitāvadānaṃ samāptam ++

xxxvi muktāvadāna athāśoko mahīpālaḥ sāṃjaliḥ samupāśritaḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_36.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_36.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam abravīt // rm_36.3{3} //

śṛṇu sādhu mahārāja yathā me gurubhāṣitaṃ / tathātrāhaṃ pravakṣyāmi tava cittaviśuddhaye // rm_36.4{4} //

tadyathābhūn mahāpūryyāṃ śrāvastyāṃ śrīdasaṃnibhaḥ / śreṣṭhī mahādhanaḥ sādhuḥ puṣyābhidho mahājanaḥ // rm_36.5{5} //

tasya bhāryā subhadrāṃgī rāmākhyā śrīsamānikā / kuladharmasamācarā svāmicaryānucāriṇī // rm_36.6{6} //

yayā patnyā subhāvinyā sārddhaṃ puṣyaḥ sa sanmatiḥ / yathākāmaḥ sukhaṃ bhuktvā reme samupacārayan // rm_36.7{7} //

tataḥ sā samaye kāṃtā garbhiṇī varddhitodarā / svalpāhāraratā pāṇḍuvarṇā kṛśābhavat kramāt // rm_36.8{8} //

tataḥ sā samaye 'sūta dārikāṃ divyasuṃdarīṃ / śironivaddhamuktā srakkohitām abhirocinīṃ // rm_36.9{9} //

tāṃ saṃjātāṃ śirovaddhamuktāmālāṃ praśobhitāṃ / dārikāṃ sā prasū dṛṣṭvā sacitrānaṃdito 'bhavat // rm_36.10{10} //

tac chrutvā sa pitā puṣyo vismayoddhatamānasaḥ / upetya tāṃ sutāṃ dṛṣṭvā tasthau paśyan savismayaḥ // rm_36.11{11} //

tatas te jñātayaḥ sarve vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ / tāṃ saṃjātāṃ niśamyāśu draṣṭum ājagmur ādarāt // rm_36.12{12} //

tatra tāṃ dārikāṃ kāṃtāṃ śiromuktāsraganvitāṃ / darśanīyāṃ subhadrāṃgīṃ prādrākṣus te ciraṃ mudā // rm_36.13{13} //

ahosvid devakanyeyaṃ nūnaṃ mānyā na mānavī / yad iyaṃ jātamātrāpi bhābhiḥ śobhate puraṃ // rm_36.14{14} //

iti saṃbhāṣya te sarve jñātivaṃdhū suhṛjjanāḥ / suciraṃ tāṃ samālokya vismitā niryayus tataḥ // rm_36.15{15} //

tataḥ sa janakas tasyāḥ kṛtvā jatimahaṃ mudā / sarvāñ jñātīn samāmaṃtrya pura evam abhāṣata // rm_36.16{16} //

bhavanto 'syāḥ sutāyā me dṛṣṭvā saṃpannimittamāṃ / yathā loke prasiddhaṃ syāt tathā nāmābhidhīyatāṃ // rm_36.17{17} //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te jñātivāṃdhavāḥ / tan nimittaṃ samālokya taṃ puṣyam evam abruvan // rm_36.18{18} //

sādho yat saṃprajāteyaṃ muktāmālāśiroruhā / tad asyā nāma mukteti prasiddhaṃ bhavatu dhruvaṃ // rm_36.19{19} //

evaṃ taiḥ jñātibhiḥ sarvaiḥ samākhyātaṃ niśamya saḥ / puṣyas tasyāḥ sutāyās tan nāmaprasiddham acārayat // rm_36.20{20} //

tataḥ sā dārikā muktā dhātrībhiḥ pratipālitā / aṣṭābhir abhipuṣyāṃgā pravṛddhābhūd hradābjavat // rm_36.21{21} //

tataḥ sā dārikā kāntā pravṛddhābhūt kumārikā / guruṇāṃ samupāśritya kramād vidyā aśikṣate // rm_36.22{21*} //

tatra sā sumatīr muktā lipipāraṃ gatā kramāt / sarvaśāstrakalāvidyāpāraṃ yayau vicakṣaṇā // rm_36.23{22} //

tataḥ sā dānasaṃraktā sarvārthibhyo yathepsitaṃ / saddharmapraṇidhānena dadau nityaṃ prasāditā // rm_36.24{23} //

sarve 'pi yācakās tasyā gṛhaṃ dṛṣṭvā samāgatāḥ / tad dattaṃ dravyam ādāya prayayuḥ saṃpramoditāḥ // rm_36.25{24} //

tadaiko brāhmaṇas tasyā muktāmālāṃ śiroruhāṃ / dṛṣṭvā lobhākulātmā sa gṛhaṃ gatvā samāśrayat // rm_36.26{25} //

tatra sa brāhmaṇo dṛṣṭvā tāṃ kanyāṃ saṃpradāyanīṃ / upetyāśīrvacoddatvā prārthayad evam ādarāt // rm_36.27{26} //

jayo 'stu te sadā bhadre ciraṃ jivyāḥ sukhānvitā / yathā te vāṃchate cittaṃ tathā sarvaṃ prasiddhyatu // rm_36.28{27} //

bhadre 'haṃ te guṇāc chrutvā dūrato yad ihāvraje / tad arthaṃ śṛṇu te vakṣye tac chrutvā me prasīdatu // rm_36.29{28} //

yad iyaṃ te śirobaddhā muktāmālā praśobhitā / tad imāṃ me pradatvātra mano mama vinodaya // rm_36.30{29} //

iti saṃprārthite tena sā muktā saṃpradānikā / tāṃ pradātuṃ samichantī taṃ vipram evam abravīt // rm_36.31{30} //

sādhu vipra kṣaṇaṃ tiṣṭha mā vrajasvānyataḥ kvacit / pitror ājñāṃ samāyācya dāsyāmi te imām api // rm_36.32{31} //

ity uktvā sa samāśvāsya brāhmaṇaṃ taṃ pralobhitaṃ / sahasā purato gatvā pitror evam abhāṣata // rm_36.33{32} //

pitar amba gṛhe 'smākaṃ brāhmaṇo 'rthī samāgataḥ / sa mamemāṃ śirorūḍhāṃ muktāmālāṃ prayācate // rm_36.34{33} //

tad imāṃ dātum ichāmi tasmai viprāya sādhave / tad anujñāṃ pradattaṃ me yady asti vāṃ dayām api // rm_36.35{34} //

iti putryoditaṃ śrutvā sa pitā vismayāhataḥ / tāṃ putrīṃ suciraṃ dṛṣṭvā paribhāṣyaivam abravīt // rm_36.36{35} //

bho vatsa kiṃ samīkṣyaivaṃ svamastaka samudbhavāṃ / netravat katham utkṛtya pradadyād arthine sute // rm_36.37{36} //

yadi dātuṃ samichā te brāhmaṇāyārthine sute / tad anyatprārthitaṃ dravyaṃ pradadasva yathepsitaṃ // rm_36.38{37} //

iti pitroditaṃ śrutvā sā muktā duhitā sudhīḥ / janakaṃ taṃ samālokya praṇatvā caivam abravīt // rm_36.39{38} //

śṛṇu tāta yad arthe 'haṃ svaśiraḥsaṃbhavām api / muktāmālaṃ samuddhṛtya ditsāmi tat pravakṣyate // rm_36.40{39} //

anityaṃ khalu saṃsāre mānuṣye janma durlabhaṃ / kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca jīvitaṃ ca tṛṇāmbuvat // rm_36.41{40} //

tatrāpi bahavo rogāḥ saṃpado 'py aticaṃcalaḥ / durlabhā kṣaṇasaṃpac ca dharmamatiś ca durlabhā // rm_36.42{41} //

kiṃ nityam atra saṃsāre ko hi nityasthito bhave / ity anityām imāṃ muktāmālāṃ ditsāmy ahaṃ pita // rm_36.43{42} //

ko 'nyatra mānuṣā dehād dānaṃ kartuṃ praśaknuyāt / ity āpy ahaṃ samīkṣyātra dātum iche kajām api // rm_36.44{43} //

kasyātra vigrahe mṛtyor viśvāsaṃ vidyate khalu / iti matvāpi tātemāṃ ditsāmi muktakāsrajaṃ // rm_36.45{44} //

kasyātra jīvitaṃ kāye svechayā samavasthitaṃ / evaṃ vijñāya tātemaṃ mālāṃ ditsāmi puṣpavat // rm_36.46{45} //

ko nātra pīḍyate rogaiḥ sakleśair devasaṃbhavaiḥ / ity evaṃ samīkṣyaimāṃ dātum ichāmi muktikāṃ // rm_36.47{46} //

kasya saṃpat sthirā gehe astāś capi sthitir na hi / evaṃ vijñāya tatemaṃ ditsāmi kusumākṛtiṃ // rm_36.48{47} //

kasya cātra śubhe dṛṣṭir jāyāt tiṣṭhec ca sarvadā / evaṃ vāpi parijñāya ditsāmīmāṃ kajām api // rm_36.49{48} //

sadā na jāyate naivaṃ dharme matiḥ kathaṃ cana / iti dṛṣṭvāpi me cittam imāṃ ditsati puṣpavat // rm_36.50{49} //

imāṃ me daivasaṃjātāṃ śiraḥsthāṃ keśasādṛśīṃ / dātum ichāmy ahaṃ tāta saddharmaratnalabdhaye // rm_36.51{50} //

kiyat kālaṃ ca jīveyaṃ sarveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ / yāvad jīvitamuktāyām iyaṃ muktāpi nakṣyati // rm_36.52{51} //

yad iyaṃ me śirojāpi prāṇena saha nakṣyati / tad dattā vāpy adattāpi sarvathāpi vinakṣyati // rm_36.53{52} //

etad devaṃ samīkṣye māṃ muktāṃ puṣpasrajaṃ yathā / kajām api samuddhṛtya dātum ichāmy ahaṃ pita // rm_36.54{53} //

tad atra mā kṛthā vighnaṃ mama saddharmasādhane / tad anujñāṃ pradatvā me prārthitaṃ saphalaṃ kuru // rm_36.55{54} //

yadi na dīyate 'nujñāṃ dānavighnaphalaṃ lābheḥ / tato te duṣkṛtir jāyāt tato hi durgatiṃ vrajeḥ // rm_36.56{55} //

yady anujñāṃ pradānena satyaṃ pūrayase mama / tatas te sukṛtir jāyāt tena yāyād dhi sadgatiṃ // rm_36.57{56} //

sadgatau sarvadā saukhyaṃ bhuktvā careḥ śubheṣv api / tataḥ krameṇa saṃbodhiṃ prāpya buddhatvam āpnuyāḥ // rm_36.58{57} //

evaṃ vījñāya tātātra vārayituṃ na me 'rhati / tad anujñapya me satyaṃ saṃpūrayitum arhati // rm_36.59{58} //

iti putryā tayākhyātaṃ śrutvā pitā sa bodhitaḥ / tāṃ muktāṃ sumātiḥ putrīṃ samālokyaivam abravīt // rm_36.60{59} //

yat tvayaivaṃ samākhyātaṃ tat sarvaṃ satyam eva hi / yadi śraddhāsti te dātuṃ pradehi kiṃ nivāraye // rm_36.61{60} //

iti pitrābhyanujñāte sā muktā parimoditā / tāṃ śiraḥsadbhavāṃ muktāṃ mālām utkartum aichata // rm_36.62{61} //

tadā sā jananī dṛṣṭvā tāṃ muktāṃ svātmajāṃ priyāṃ / śirojām api tāṃ muktāṃ mālām utkartu vāṃchinīṃ // rm_36.63{62} //

sahasā gāḍham āliṃgya vārayituṃ samudyatā / galadaśruviliptākṣā vilapaṃtyaivam abravīt // rm_36.64{63} //

hā priye svātmaje putrī katham ajñāsi sāṃprataṃ / indriyavat tanūdbhūtām api dātuṃ yadīchasi // rm_36.65{64} //

yac chirojāṃ samutkṛtya muktāmālāṃ svadaivajāṃ / kim anyad iha paśyanti viprāya dātum ichasi // rm_36.66{65} //

yadi dāne 'tivāṃchā te pradehi tad yad ipsitaṃ / imām eva śirojatāṃ mā dāḥ kasmai cid arthine // rm_36.67{66} //

dam iyaṃ svatanūdbhūtā sahajā jīvitendraiḥ / tad iyaṃ katham utkṛtya dātavyeti vicāraya // rm_36.68{67} //

yadīmaṃ svaśirorūḍhāṃ balenotkṛtya dāsyasi / tadeyaṃ nakṣyate nūnaṃ jīvitena saha dhruvaṃ // rm_36.69{68} //

vinaṣṭe jīvite kāye ko dharmaṃ sādhayet punaḥ / dharmaṃ vinātra saṃsāre nirarthaṃ sarvasādhanaṃ // rm_36.70{69} //

dharmamūlaṃ hi saṃsāre satkāyajīvitaṃ kila / taj jīvitāśrayaḥ kāyo rakṣitavyaḥ prayatnataḥ // rm_36.71{70} //

yat kāyaprāṇarakṣārthaṃ saṃsāre dharmasādhanaṃ / kāyaprāṇaṃ vinā ko 'rthaḥ saṃsāre dharmasādhane // rm_36.72{71} //

dharmārthakāmamokṣādi sādhanaṃ sukhakāraṇaṃ / abhāve jīvite kāye kasyārthe sukhasādhanaṃ // rm_36.73{72} //

yat svajīve na pakṣyaivaṃ kim arthe dātum ichasi / svakāyajīvarakṣārthaṃ dānādi puṇyasādhanaṃ // rm_36.74{73} //

svakāyajīvitaṃ tyaktvā kim arthe puṇyasādhanaṃ / svakāyajīva bhadrārthe guṇadravyavṛṣārjanaṃ // rm_36.75{74} //

iti satyaṃ mayākhyātaṃ hitārthaṃ te priyātmaje / śrutvemaṃ netravad rakṣyā mā dāḥ kasmai cid arthine // rm_36.76{75} //

yadi te 'sti vṛṣe vāṃchā datveto 'nyad yathepsitaṃ / gṛhe vrataṃ caraty evaṃ sukhena puṇyam arjaya // rm_36.77{76} //

etatpuṇyavipākena sarvatra te śubhaṃ bhavet / sarvadā durgatiṃ naiva yāyāt sadā tu sadgatiṃ // rm_36.78{77} //

evaṃ matvātmaje śrutvā saddharmaṃ saugatoditaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā gṛhe vrataṃ sukhaṃ cara // rm_36.79{78} //

etatpuṇyaviśuddhā tvaṃ sarvadā śubhabhāvinī / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_36.80{79} //

iti mātrā samākhyātaṃ śrutvā muktātmajāpi sā / utthāyāśruvirukṣā yayau śokālaye śanaiḥ // rm_36.81{80} //

tatra śayyātalāsīnā muktādānacintayā / saṃbuddhasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau dhyānasamāhitā // rm_36.82{81} //

tatra taddhyānasaṃmūḍhā nidrāsuptendriyāpi sā / tam eva śrīghanaṃ smṛtvā tasthau niścaritāśayāḥ // rm_36.83{82} //

tām evāṃ saṃsthitāṃ dṛṣṭvā bhagavān sa munīśvaraḥ / svapna iva samābhāṣya muktām evaṃ vyabodhayat // rm_36.84{83} //

vatse mātra viṣīda tvaṃ pradeyeyaṃ kajāpi te / pradīyatāṃ samuddhṛtya punaḥ prādurbhaviṣyati // rm_36.85{84} //

iti saṃbhāṣitaṃ śrutvā svapne iva samutthitā / sā muktā vismayākrāntacittā tasthau suniśalā // rm_36.86{85} //

tataḥ sā taṃ jagannāthaṃ smṛtvā taccintayākulā / kim etat satyam evaṃ syād iti jñātuṃ samaichata // rm_36.87{86} //

tataḥ sā svayam uddhṛtya svaśiraḥsthāṃ svapāṇinā / muktāmālāṃ mudālokya tāṃ śāstre samakalpayat // rm_36.88{87} //

tato 'naṃtaram evaṃ sā muktāmālābhiśobhitā / tasyāḥ śirasamubhūtā rarāja tatsamānikā // rm_36.89{88} //

tāṃ samālokya sā muktā kanyātivismayānvitā / sahasā purato gatvā mātur evaṃ nyavedayat // rm_36.90{89} //

mātar adya munīndrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ / yathā mayā pratijñātaṃ pūryyeta me tathā dhruvaṃ // rm_36.91{90} //

ity uktvā sā mudā muktā samuddhṛtāṃ śiroruhāṃ / ye ubhe darśayitvāgre mātur evam abhāṣata // rm_36.92{91} //

mātar ahaṃ vipannāśā śayyā talasamāśritā / saṃbuddhaṃ manasā dhyātvā tiṣṭhāmi dānaciṃtayā // rm_36.93{92} //

yadā me dhyānasuptāyā hṛdi nidropasarpate / tadaivaṃ sarvanāthena samādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā // rm_36.94{93} //

pradeyeyaṃ śirojātā muktāmālā tvayā mudā / punaḥ prādurbhaved bhūyo 'py etatsamānikā dhruvaṃ // rm_36.95{94} //

iti śrutvā prabuddhāhaṃ kim etat sūnṛtaṃ bhavet / iti kṛtvā samuddhṛtya paśyāmīmāṃ pramoditā // rm_36.96{95} //

tato 'naṃtaram evaṃ me śirasyaitatsamānikā / muktāmālā samudbhūtā dṛśyatām iyam ambike // rm_36.97{96} //

ity uktvā sā sutā muktā tasyā mātuḥ puro mudā / muktāṃ mālāṃ upasthāpya darśayanty evam āha ca // rm_36.98{97} //

imāṃ mātur jagacchāstre mudā saṃkalpayāmy ahaṃ / tad enāṃ trijagacchāstre saṃpradātuṃ vrajeya hi // rm_36.99{98} //

iti putryā samākhyātaṃ śrutvā sā jananī mudā / tāṃ muktāsrajam ālokya tac chirojāṃ ca harṣitā // rm_36.100{99} //

muhur muhuḥ samīkṣantī tāṃ sutām evam abravīt / dhanyāsi bhadrikā putri tvayā yathā samīhitaṃ // rm_36.101{100} //

tathā te siddhyate nūnaṃ saṃbuddhasyānubhāvātaḥ / tad imāṃ tvaṃ samādāyā yathā saṃkalpitaṃ tvayā // rm_36.102{1} //

tathā tasmai munīndrāya prābhyarcya dātum arhasi / tathā te 'ṅgīkṛtaṃ putri tat satyaṃ setsyate dhruvaṃ // rm_36.103{2} //

etatpuṇyānubhāvaiś ca sarvadā sadgatiṃ vrajeḥ / iti matvā jagacchāstur upahṛtya bhajādarāt // rm_36.104{3} //

tathā cāsmai dvijāyaivam ādāya dātum arhati / tathā te 'ṅgī kṛte siddhe sarvatra maṃgalaṃ bhavet // rm_36.105{4} // saphalaṃ mānuṣe janma sadā ca sadgatau sthitiḥ // rm_36.106{5} // iti mātroditaṃ śrutvā pratisaṃmoditāśayā / sā tatheti pratiśrutya tathā kartuṃ samaichata // rm_36.107{6} //

tathā saitatpravṛttāṃtaṃ bharttur agre nyavedayat / śrutvā bharttāpi puṣyaḥ samuditābhyanvamodata // rm_36.108{7} //

tasminn avasare tatra śrāvastyāṃ jetakāśrame / vihāre bhagavān so 'rhan vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_36.109{8} //

tatra sa trijagacchāstā bodhicaryāṃ prakāśayan / sarvasatvasahitārthena dharmam ādeṣṭum ārabhat // rm_36.110{9} //

tadā te bhikṣavaḥ sarve śrāvakāś cailakādayaḥ / bhikṣuṇyo vratinaś cāpi bodhisatvagaṇā api // rm_36.111{10} //

upāsakagaṇāś cāpi tathā copāsikā api / sarve te samupāśritya samātasthuḥ samāhitāḥ // rm_36.112{11} //

tathā śakrādayo devā brahmādyā brahmacāriṇaḥ / dānavā lokapālāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // rm_36.113{11!} //

rākṣasā garuḍā nāgāḥ siddhavidyādharādayaḥ / yatayo yoginaś cāpi nirgranthās tīrthikā api // rm_36.114{12} //

ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi tapaśvino maharddhikāḥ / rājānaḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyā rājakumārakāḥ // rm_36.115{} //

śreṣṭhino maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca paurikāḥ śilpino 'pi ca // rm_36.116{24} //

grāmyā jānapadāś cāpi tathānyaddeśavāsinaḥ / sarve te samupāgatya dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā // rm_36.117{15} //

natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ / kṛtāñjalipuṭā natvā parivṛtya samaṃtataḥ // rm_36.118{16} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ / tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ saddharmaṃ samupādiśat // rm_36.119{17} //

tat saddharmaṃ samākarṇya sarve lokāḥ [prabodhikāh] prabodhitāḥ / sarvasatvahitārtheṣu babhūvuḥ bodhicāriṇaḥ // rm_36.120{18} //

tadā sā kanyakā muktā sakhībhiḥ saha moditā[ḥ] / muktāmālāṃ samādāya dharmaṃ śrotum upācarat // rm_36.121{19} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā natvā sā sāṃjalir mudā / tridhā pradakṣiṇīkṛtya tasya śāstuḥ purogatā // rm_36.122{20} //

tatrāgre tām upasthapya muktāmālāṃ kṛtāṃjaliḥ / pādau natvā prasannāsyā dharmaṃ śrotum upāśrayat // rm_36.123{21} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasyā dṛṣṭvāśayaṃ viśuddhitaṃ / āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_36.124{22} //

tat saddharmaṃ samākarṇya sā muktā paribodhitā / dharmaviśeṣam ājñāya babhūva bodhivāñchinī // rm_36.125{23} //

tatra sā kanyakā muktā satkāyadṛṣṭiparvataṃ / hitvā jñānāsinā śrotaāpattiphalam āyayau // rm_36.126{24} //

tataḥ sā bhadrikā muktā dṛṣṭasatyā pramoditā / sāṃjaliś caraṇau śāstur natvā svagṛham āyayau // rm_36.127{25} //

tataḥ sā ca samādāya muktāmālaṃ svamūrddhajaṃ / suprasannāśayā tasmai dvijāya pradadau mudā // rm_36.128{26} //

tāṃ muktāsrajam ādāya brāhmaṇaḥ saṃpramoditaḥ / tasyai bhadrāśiṣaṃ datvā sahasā svagṛhe 'vrajat // rm_36.129{27} //

tathā sā muditā gatvā sarvārthibhyo yathepsitaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhadharme samācarat // rm_36.130{28} //

tadā tasyā guṇāñ chrutvā bahavaḥ kāmarāgiṇaḥ / saratnaprābhṛtaṃ datvā tāṃ prārthayitum īchire // rm_36.131{29} //

kumārā bhurbhujā tasyāḥ pitaraṃ puṣyam ādarāt / svasvadūtaiḥ saratnāni datvā saṃprārthayan mudā // rm_36.132{30} //

tathā dvijakumārāś ca maṃtriputrāś ca kāminaḥ / vaiśyaputrās tathānye na dhanino vaṇigātmajāḥ // rm_36.133{31} //

sārthavāhasutāś cāpi tathā śilpisutā api / mahājanasutāś caivam anye 'pi kāmamohitāḥ // rm_36.134{32} //

sarve te tāṃ subhadrāṃgīṃ muktāṃ muktābhyalaṃkṛtāṃ / dṛṣṭvā rāgāgnisaṃtaptās tanmukhāmṛtavāṃchinaḥ // rm_36.135{33} //

savastrālaṃkāraratnāni datva dūtaiḥ pṛthak pṛthak / tasyās taṃ janakaṃ puṣyaṃ prārthayann evam ādarāt // rm_36.136{34} //

tathā taiḥ prārthyamāno 'sau puṣyo dūtaiḥ pṛthak pṛthak / tad dattaṃ prābhṛtaṃ dṛṣṭvā tasthau taṃ kṣubhitāśayaḥ // rm_36.137{35} //

tata utthāya puṣyaḥ sa śokāgāre viṣaṇṇadhīḥ / gatvā śayyātalāsīno manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_36.138{36} //

hāre duḥkhaṃ prajātaṃ me kiṃ kariṣyāmi sāṃprataṃ / ekaiva duhitā me 'sti yācakā bahavo 'pi me // rm_36.139{37} //

yady ekasmai pradāsyāmi sarve 'nye syur mama dviṣaḥ / atrāhaṃ kiṃ kariṣyāmi yad upāyaṃ na manyate // rm_36.140{38} // iti cintāviṣaṇṇāsyas tasthau mohaviṣārditaḥ // rm_36.141{39!} // tatraivaṃ saṃsthitaṃ dṛṣṭvā janakaṃ taṃ samohitaṃ / sametya sātmajā muktā natvaivaṃ paryapṛchata // rm_36.142{40} //

tāta kiṃ te mano duḥkhaṃ yad evaṃ tiṣṭhase 'dhumā / tat satyaṃ samupākhyā prabodhayātmajām imāṃ // rm_36.143{41} //

iti saṃprārthite putryā tayā sa janakaḥ sudhīḥ / taṃ muktāṃ svātmajaṃ dṛṣṭvā sucirād evam abravīt // rm_36.144{42} //

ayi putri subhadrāṃgī kim atrāhaṃ vadeya hi / yat tvam ekā sutā me 'sti yācakā bahavās tava // rm_36.145{43} //

yady ekasmai pradāsyāmi tvām ekaṃ divyasuṃdarīṃ / te sarve 'nye bhaveyur me śatravo hy apakāriṇaḥ // rm_36.146{44} //

iti cintāvidagdhātmā tiṣṭhāmy evaṃ hi nānyathā / tad upāyaṃ na paśyāmi yato me jāyate bhayaṃ // rm_36.147{45} //

iti pitroditaṃ śrutvā sā muktā duhitā punaḥ / janakaṃ taṃ samālokya bodhayanty evam abravīt // rm_36.148{46} //

nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbuddhaśāsane gatā / pravrajya saṃvaraṃ dhṛtvā cariṣyāmi śubhāṃ cariṃ // rm_36.149{47} //

iti me niścitaṃ cittam anyathā na karomi hi / tad atra mā viṣīda tvaṃ tad anujñāṃ pradehi me // rm_36.150{48} //

iti putryā tathākhyātaṃ sa puṣyo janakaḥ sudhīḥ / svātmajāṃ tāṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_36.151{49} //

ayi putri kathaṃ tāvat pravrajyāṃ carituṃ saheḥ / tvaṃ hi bālā subhadrāṅgī kumārī sukhamedhinī // rm_36.152{50} //

tasmād yāvat kumārī tvaṃ tāvad gehe samāśritā / triratnabhajanaṃ kṛtvā caropāsakasaṃvaraṃ // rm_36.153{51} //

iti pitryoditaṃ śrutvā sā muktā duhitā sudhīḥ / tathā hīti pratiśrutya prabodhitānvamoditaḥ // rm_36.154{52} //

tathā sā bhadrikā muktā śuddhaśīlā subhāvinī / triratnabhajanaṃ kṛtvā cere upāsikāvrataṃ // rm_36.155{53} //

yadā sā yauvanī kāṃtā muktā muktātiśobhitā / tadā kaniṣṭhaputreṇa dṛṣṭānāthānnasaṃstṛtaḥ // rm_36.156{54} //

tataḥ so 'nāthabhṛtputraḥ supriyākhyo 'bhimoditaḥ / kāmarāgāgnisaṃtapto rogī vābhūd viṣaṇṇadhīḥ // rm_36.157{55} //

taṃ putraṃ kāmarāgārttaṃ dṛṣṭvā so 'nāthapiṇḍadaḥ / tan nimittaṃ samālokya samāśvāsyaivam abravīt // rm_36.158{56} //

bho putraivaṃ kim arthe tvaṃ rogīva tiṣṭhase 'dhunā / tad vadasva mamāgre 'pi yad ichati manas tava // rm_36.159{57} //

iti pitroditam śrutvā supriyaḥ sa viniḥśvasan / pitaraṃ taṃ samālokya śanair evam abhāṣata // rm_36.160{58} //

tāta yo 'sau subhadrāṅgī muktā muktātiśobhitā / dṛṣṭvā mayānurūpeti mano me harate 'pi sā // rm_36.161{59} //

tadabhilāṣarāgāgnidāhasaṃtoṣitaṃ manaḥ / tad rāgāgniśamopāyaṃ kartum arhati me 'dhunā // rm_36.162{60} //

iti putroditaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍadaḥ pitā / putrasya prāṇarakṣārthaṃ yācituṃ tāṃ samaihata // rm_36.163{61} //

tataḥ sa dūtam āhūya pura evam abhāṣata / sādho gacha gṛhasthasya puṣyasyaiva paro vada // rm_36.164{62} //

sādho tad duhitā bhadrā tad dīyatāṃ sutāya me / evaṃ kṛte 'pi saṃbaṃdhaṃ yāvajjīvaṃ sukhāya nau // rm_36.165{63} //

ity uktvā tasya puṣyasya tāṃ muktākhyāṃ subhāvinīṃ / prārthayitvā sutāyāsmai dātuṃ me 'rhati sarvathā // rm_36.166{64} //

iti tenoditaṃ śrutvā tatheti pratibhāṣya saḥ / dūtaḥ prābhṛtam ādāya puṣyasya samupācarat // rm_36.167{65} //

tatra tasya puraḥ sthāpya prābhṛtaṃ saṃvinodayan / yathānāthabhṛtādiṣṭaṃ tathā sarvaṃ nyavedayat // rm_36.168{66} //

tad uktaṃ sarvam ākarṇya sa puṣyaḥ paribodhitaḥ / muktāṃ tāṃ svātmajāṃ putrīṃ samāmaṃtryaivam abravīt // rm_36.169{67} //

ayi priyātmaje putri tvam anāthabhṛtā satā / supriyāya svaputrāya prārthitā tvaṃ prasīda tat // rm_36.170{68} //

iti pitroditaṃ śrutvā muktā sā duhitā satī / pitaraṃ taṃ samālokya praṇatvaivam abhāṣata // rm_36.171{69} //

nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbuddhaśaraṇaṃ gatā / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā cariṣyāmi śubhāṃ carīṃ // rm_36.172{70} //

iti putryoditaṃ śrutvā sa puṣyo 'bhihatāśayaḥ / duhitāṃ tāṃ ciraṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // rm_36.173{71} //

he sute katham eva tvaṃ vadethāḥ kiṃ na manyase / yad asau gṛhabhṛn nāthas tad vacaḥ śrūyate na kaiḥ // rm_36.174{72} //

tad yāvad yauvanī bhūtā tāvad bharttā sahānugāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā cara vrataṃ gṛhe sukhaṃ // rm_36.175{73} //

yadā vṛddhā vyavasthāsyai tadā tvaṃ saugatāśrame / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā pracarasva śubhāṃ carīṃ // rm_36.176{74} //

iti pitrā samādiṣṭaṃ śrutvā sā duhitā sudhīḥ / pitro vākyaṃ kathaṃ laṃghyam iti matvaivam abravīt // rm_36.177{75} //

nāhaṃ kāmarthinī tāta saddharmasādhanārthinī / tathāpi tvadvaco 'laṃghyam iti śroṣyāmi te vacaḥ // rm_36.178{76} //

yadi me samayaṃ dhṛtvā satyavākyaṃ dadāti me / vṛṇuyāṃ taṃ patiṃ nanum iti me vacanaṃ dhruvaṃ // rm_36.179{77} //

iti putryoditaṃ śrutva sa puṣyaḥ paribodhitaḥ / etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ dūtasyāgre nyavedayat // rm_36.180{78} //

dūtāpi tat pravṛttāṃtaṃ śrutvā tatheti satvarāḥ / anāthapiṇḍadasyāgre vistareṇa nyavedayat // rm_36.181{79} //

so 'nāthapiṇḍadaś cāpi śrutvā sa pratimoditaḥ / sarvam etat pravṛttāṃtaṃ putrasyāgre nyavedayat // rm_36.182{80} //

etat pitrā samākhyātaṃ śrutvā sa supriyaḥ sudhīḥ / tathā hīti pratijñāya dūtasyāgre nyavedayat // rm_36.183{81} //

dūtaś ca tadvacaḥ śrutvā puṣyasya purato gataḥ / sarvam etat pravṛttāṃtaṃ vistareṇa nyavedayat // rm_36.184{82} //

puṣyo 'pi tat samākhyātaṃ śrutvā patnyāḥ puro 'vadat / sāpi taj jananī śrutvā putryā agre nyavedayat // rm_36.185{83} //

tan mātrā samupādiṣṭaṃ śrutvā sā duhitā satī / tathā hīti pratiśrutya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_36.186{84} //

tataḥ sa janakaḥ puṣyo matvā putryādhivāsitaṃ / tasyā vivāhasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // rm_36.187{85} //

tataḥ sa janakaḥ puṣyo 'py anāthapiṇḍadātmajaṃ / supriyaṃ taṃ samānīya satkṛtya samamānayat // rm_36.188{86} //

tatas tām ātmajāṃ muktāṃ supriyāya subhāvine / saṃkalpya pradadau puṣyo janakaḥ sa yathāvidhiḥ // rm_36.189{87} //

tataḥ sa supriyo bharttā tāṃmuktāṃ ramaṇīṃ priyāṃ / bhāryāṃ svagṛhe ānīya reme bhuktvā yathāsukhaṃ // rm_36.190{88} //

evaṃ sā bhāvinī muktā kāñcit kālaṃ gṛhe mudā / bharttrā saha yathākāmaṃ bhuktvā reme pramoditā // rm_36.191{89} //

tatas tau daṃpatī dehe vṛddhatva samupākrame / pitroḥ pādān praṇatvaivaṃ prārthayataṃ samādarāt // rm_36.192{90} //

pitarau yat kṛtaṃ satyam āvābhyāṃ tat susiddhaye / pūrayituṃ samichāvas tad ājñāṃ dātum arhatha // rm_36.193{91} //

iti saṃprārthitaṃ tābhyāṃ śrutvā pitā sa sā prasūḥ / dṛṣṭvā tau daṃpatī śrāddhāyuktāv evaṃ samūcatuḥ // rm_36.194{92} //

yadi vāṃ vidyate vāṃchā carituṃ saugataṃ vrataṃ / tat satyapūraye tasmāt pracarata samāhitau // rm_36.195{93} //

iti tābhyām anujñāte daṃpatī tau pramoditau / pitroḥ pādān praṇatvaiva pratasthuḥ sahasā gṛhāt // rm_36.196{94} //

tatas tau jetakodyāne vihāre samupāgatau / bhagavantaṃ tam ānamya pravrajyāṃ samayācatāṃ // rm_36.197{95} //

bhagavan nātha sarvajña vijānāti yad āvayoḥ / satyaṃ tat pūrayiṣyāvas tat pravrajyāṃ dadātu vāṃ // rm_36.198{96} //

iti saṃprārthite tābhyaṃ bhagavāṃ dakṣapāṇinā / spṛṣṭvā tac chirasor dṛṣṭvā samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_36.199{97} //

evaṃ caratam ādāya pravrajyāvratam uttamaṃ / svaparātmahitārtheṣu brahmacaryaṃ samāhitau // rm_36.200{98} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa tāv ubhāv api muṃḍitau / khikkhirīpātravibhrāṇau ca bhartuś cīvarāvṛtau // rm_36.201{99} //

tato 'vidyāgaṇaṃ bhitvā prāptavidyāviśāradau / sarvakleśagaṇāñ jitvā sākṣād arhatvam āvatuḥ // rm_36.202{100} //

tatas tau vimalātmānau priśuddhatrimaṇḍalau / jitendriyāū samācārau nirvikalpau niraṃjanau // rm_36.203{1} //

sarveṣām api lokānāṃ traidhātukanivāsināṃ / pūjyau mānyau ca vaṃdyau tāv abhūtaṃ brahmacāriṇau // rm_36.204{2} //

tad dṛṣṭvā te bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasā / bhagavaṃtaṃ tam ānamya paprachus tat purākṛtaṃ // rm_36.205{3} //

bhagavan kiṃ kṛtaṃ karma purābhyāṃ sukṛtaṃ kuha / tat sarvaṃ samupādiśya sarvān naḥ paribodhaya // rm_36.206{4} //

iti saṃprārthite sarvair bhikṣubhiḥ sa munīśvaraḥ / sarvāṃs tāṃ śrāvakān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // rm_36.207{5} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ karma yad ābhyāṃ prakṛtaṃ purā / tat sarvaṃ vaḥ pravakṣyāmi śrutvā cābhyanumodata // rm_36.208{6} //

tad yathābhūt purā śāstā kāśyapākhyamunīśvaraḥ / sarvajño 'rhaṃ jagannātho dharmarājas tathāgataḥ // rm_36.209{7} //

bhagavān sa mṛgāraṇye vārāṇasyāṃ jinārame / sarvasatvahitārthena vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_36.210{8} //

tadā tatra mahān sādhuḥ śrīmāñ chrīdopamaḥ sudhīḥ / sadā tasya munīndrasya saddharmaśrāvako 'bhajat // rm_36.211{9} //

tataḥ sa buddhimān dātā sarvalokahitārthataḥ / chandakabhikṣaṇaṃ tatra yācitvā paṃcavārṣikaṃ // rm_36.212{10} //

kāśyapasya munīndrasya sasaṃghaya niraṃtaraṃ / sapūjābhojanair nityam upasthātuṃ samaichata // rm_36.213{11} //

tataḥ sa nṛpater ājñāṃ samāsādya pramoditaḥ / hastiskandhe samāruhya ghaṇṭāvādyaṃ pravādayan // rm_36.214{12} //

sarvatra viṣaye tatra vārāṇasyāḥ samaṃtataḥ / chaṃdakabhikṣaṇaṃ sārddhaṃ yācituṃ prācaraj janaiḥ // rm_36.215{13} //

taṃ dṛṣṭvā sārthavāhasya bhāryā bhadrā subhāvinī / sā tasyai śiraso mucya muktāhāraṃ dadau mudā // rm_36.216{14} //

tatas tasyāḥ śiraskaṃ tanmuktāhāravyapohitaṃ / dṣṭvā sa vismito hāryyaṃ tām eva paryapṛchata // rm_36.217{15} //

kvāsau bhadre śirasthas te muktāhāro na vidyate / kasyai dattas tvayā kena hṛto vā tad vadasva me // rm_36.218{16} //

iti bhartrābhipṛṣṭe sā muditā racitāṃjaliḥ / bharttāraṃ taṃ praṇatvaivaṃ vinodayitum abravīt // rm_36.219{17} //

āryaputra prasīdātra mā kṛthā roṣatām iha / yan mayā śraddhayā dattaś chaṃdakabhikṣaṇe 'py asau // rm_36.220{18} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sārthavāhas tataś caran / niṣkrīya bahumūlyena tasyai patnyai dadau punaḥ // rm_36.221{19} //

taṃ muktāhāram ālokya sārthabhṛtaḥ priyāpi sā / saṃpradattaṃ mayā śāstu iti taṃ nāgrahīd api // rm_36.222{20} //

tataḥ sa sārthabhṛt svāmī tāṃ bhāryāṃ ramaṇīṃ priyāṃ / snehārdacakṣuṣā dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // rm_36.223{21} //

bahumūlyena bhadre yaṃ mayā krītas tu dīyate / tat kasmān nechasīdaṃ mad grahītuṃ katham eva hi // rm_36.224{22} //

iti bhartroditam śrutvā sā dattaṃ svāminā punaḥ / taṃ muktāhāram ādāya bharttuś cittaṃ vyanodayat // rm_36.225{23} //

tataḥ sā viṣayāraktā saddharmaguṇavāṃchinī / taṃ saṃpūjāṃgam ādāya yayau śāstur mudāśrame // rm_36.226{24} //

tatraitad gandhakuṭyāṃ sā kṛtvā sugaṃdhilepanaṃ / supuṣpaiś ca samākīryya natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // rm_36.227{25} //

tataḥ sā muditā tasya kāśyapasya jagadguroḥ / muktāhāraṃ puraḥ kṣiptvā praṇanāma kṛtāṃjaliḥ // rm_36.228{26} //

tato buddhānubhavena muktāhāraḥ sa tat kṣaṇaṃ / tasya śāstuḥ śiraḥ saṃstho rarāja saṃprabhāsayan // rm_36.229{27} //

tad dṛṣṭvā sā suprasannāsyāḥ saṃbodhiguṇalālasāḥ / śāstuḥ pādau praṇatvaivaṃ praṇidhānaṃ vyadhān mudā // rm_36.230{28} //

etatpuṇyavipākena śāstāram īdṛśaṃ jinaṃ / ārāgyedṛgguṇānāṃ ca lābhī syāṃ sarvathā bhave // rm_36.231{29} //

evaṃ sā bhāvinī kāṃtā tasya śāstu jagadguroḥ / praṇidhānaṃ sadā kṛtvā prabheje saṃprasāditā // rm_36.232{30} //

yo 'sau sārthapater bhāryā mukteyaṃ sā subhāvinī / manyatām iti yuṣmābhir nānyathā tu hi bhikṣavaḥ // rm_36.233{31} //

yad anayā tadā tasya kāśyapasya jagadguroḥ / pūjāṅgaiḥ śraddhayābhyarcya muktāhāraḥ praḍhokitaḥ // rm_36.234{32} //

etatpuṇyavipākena jāteyaṃ sukule 'dhunā / śirasy asyāś ca saṃrūḍho muktāmālā sahodbhavā // rm_36.235{33} //

yathānayā kṛtaṃ tatra praṇidhānaṃ tathā 'dhunā / māṃ śāstāram āgamya sākṣād arhatvam āpyate // rm_36.236{34} //

evaṃ hi yat kṛtaṃ yena tenaiva bhujyate phalaṃ / abhuktaṃ kṣīyate naiva karma na cānyathā kvacit // rm_36.237{35} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāṃchibhiḥ / saddharmaṃ samupāśritya caritavyaṃ śubhe sadā // rm_36.238{36} //

śubhe caranti ye nityaṃ na te gachaṃti durgatīṃ / sadgatim eva saṃyānti bodhiṃ ca samavāpnuyuḥ // rm_36.239{37} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sāṃghikā api / sarve tatheti vijñapya prābhyanaṃdan prabodhitāḥ // rm_36.240{38} //

ity ādiṣṭaṃ hi me śāstrā śrutaṃ mayā tathocyate / śrutvāpy evaṃ tathā rājaṃ caritavyaṃ śubhe sadā // rm_36.241{39} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratisthāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_36.242{40} //

tathā hi te sadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ ca saṃprāpya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_36.243{41} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathā hīti pratijñapya prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // rm_36.244{42} //

muktāvadānaṃ manujā idaṃ ye śṛṇvaṃti ye cāpi niśāmayanti / te sarva evaṃ sukhitā śubhāni kṛtvā prayānti sugatālayan te // rm_36.245{43} //

++ iti ratnāvadānatatve muktāvadānaṃ samāptam ++

xxxvii dhīmatyāvadāna athāśoko mahīndro 'sau kṛtāṃjaliḥ pramoditaḥ / upaguptaṃ tam arhantaṃ natvaivaṃ punar abravīt // rm_37.1{1} //

bhadanta ye mahāsatvā bodhisatvā yathepsitaṃ / sarvārthibhyaḥ pradatvaivaṃ dānaṃ kurvanti sarvadā // rm_37.2{2} //

teṣām evaṃ pradatte 'pi tad dravyaṃ kṣīyate na hi / punarvṛddhitamaṃ yāti tat kathaṃ me samādiśa // rm_37.3{3} //

katamadvratapuṇyasya prabhāvāc chrīḥ pravarddhate / tad vrataṃ me bhavāñ chāstā samyag ādeṣṭum arhati // rm_37.4{4} //

iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan yatiḥ sudhīḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // rm_37.5{5} //

śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi loke dharmābhivṛddhaye // rm_37.6{6} //

ye satyasamādhānāḥ śuddhaśīlāḥ śubhārthinaḥ / vasudhārāmahādevyāś caranti vratam uttamaṃ // rm_37.7{7} //

teṣāṃ na kṣīyate dravyaṃ pradatte 'pi sadā gṛhe / pravṛddhitaram eva syād vasudhārānubhāvataḥ // rm_37.8{8} //

tadyathāsīt purā buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajño 'rhañ jagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ // rm_37.9{9} //

bhagavānn ekadā tatra vārāṇasyāḥ purāntike / mṛgadave jināvāse vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_37.10{10} //

tadā tad dharmapīyūṣaṃ pātuṃ śakrādayo 'marāḥ / brahmādi brāhmaṇāś cāpi sarve lokādhipā api // rm_37.11{11} //

siddhā vidyādharā daityā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / rākṣasā garuḍā nāgās tathānye 'pi samāgatāḥ // rm_37.12{12} //

yatayo yoginaś cāpi tīrthikāś ca tapaśvinaḥ / nirgranthā vītarāgāś ca munayo brahmacāriṇaḥ // rm_37.13{13} //

evam anye 'pi lokāḥ saṃbuddhadharmavāṃchinaḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ mudā tatra samāgatāḥ // rm_37.14{14} //

tatpurādhipatī rājā viśvabhadrābhidho mahān / tasya bhāryā priyādevī ratnamālābhidhā satī // rm_37.15{15} //

tadātmajakumārāṃśaḥ sūryaprabhābhidhaḥ kṛtī / tadātmajā ramākārā kumārī vimalābhidhā // rm_37.16{16} //

anye 'py antarjanāś cāpi sa jñātimitravāṃdhavāḥ / purohitādayaś cāpi vedavijñā dvijātayaḥ // rm_37.17{17} //

vaiśyāś ca maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaś cāpi paurikāḥ // rm_37.18{18} //

grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikā api / evam anye 'pi lokāś ca sarve te samupāgatāḥ // rm_37.19{19} //

tatretya taṃ sabhāsīnaṃ sarvasaṃghapuraskṛtaṃ / saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā muditāḥ samupācaran // rm_37.20{20} //

tatra sarve 'pi te lokāḥ samabhyarcya yathākramaṃ / tridhā pradakṣiṇīkṛtvā praṇatvā taṃ munīśvaraṃ // rm_37.21{21} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ parivṛtya samaṃtataḥ / puraskṛtya samādhāya samupatasthur ādritā // rm_37.22{22} //

atha sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / bodhicaryāṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // rm_37.23{23} //

tat saddharmaṃ samākarṇya sarvalokāḥ prabodhitāḥ / bodhicittaṃ samāsādya bhavaṃti bodhicāriṇaḥ // rm_37.24{24} //

āsīt tat samaye tatra vārāṇasyāṃ gṛhādhipaḥ / dharmadhvajābhidhaḥ śreṣṭhī dātā sādhur mahājanaḥ // rm_37.25{25} //

tasya bhāryā priyā kāntā śāntamatīti viśrutā / putrāś ca bahavas tasya sutāś cāpy abhavaṃs tathā // rm_37.26{26} //

pautrāḥ karmakarāḥ preśyā dāsī dāsajanā api / aneke parivārāś ca vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ // rm_37.27{27} //

sarve te poṣitās tena saṃbhṛtya paripālitāḥ / poṣaṇīyā gṛhasthasya sarve hi samupāśritāḥ // rm_37.28{28} //

arthino 'pi sadā tasya gṛhe 'nekasamāgatā / śubhāśīrvacanair nityaṃ mahotsāhaṃ pracakrire // rm_37.29{29} //

so 'pi dharmadhvajo dātā tān sarvān arthino janān / yathābhilaṣitair dravyais toṣayitvābhyamodayat // rm_37.30{30} //

evaṃ pradadatas tasya kramāt saṃpat kṣayaṃ gatā / tad dṛṣṭvā sa gṛhī dānavighnaśaṃkārdito 'bhavat // rm_37.31{31} //

tataḥ śokālaye sthitvā tat saṃpatkṣīyaciṃtayā / viniśvasan viṣaṇṇātmā tasthau bhogyanirutsahaḥ // rm_37.32{32} //

tatas tasya priyā bhāryā śāntamatī vicakṣaṇā / bharttāraṃ taṃ viṣaṇṇāsyaṃ dṛṣṭvaivaṃ paryapṛchata // rm_37.33{33} //

svāminn evaṃ kim ālokya tiṣṭhase duḥkhaciṃtayā / yat te 'tra jāyate duḥkhaṃ tad vadasva manogataṃ // rm_37.34{34} //

iṭi bhāryoditaṃ śrutvā sa bharttābhiviniśvasan / tāṃ bhāryāṃ supriyāṃ kāṃtāṃ samālokyaivam abravīt // rm_37.35{35} //

ayi priye mahad duḥkhaṃ hṛdi me jāyate 'dhunā / yat saṃpadaḥ parikṣīṇā āyā me 'tra na vidyate // rm_37.36{36} //

putrapautrādayo 'neke bahayo me kuṭumbinaḥ / karmakarādayo bhṛtyā dāsīdāsādayo janāḥ // rm_37.37{37} //

anye 'pi bahavaḥ preṣyāḥ pālanīyā divāniśaṃ / arthino yācakāś ca bahavo nityam āgatāḥ / kathaṃ tāns toṣayiṣyāmi kramāt kṣīṇā hi saṃpadaḥ // rm_37.38{38} //

nūnaṃ me yācakāḥ sarve śūnyahastā gṛhād ataḥ / parikhinnavibhinnāsyā vrajiṣyanti nirāśayāḥ // rm_37.39{39} //

iti cintāviṣaṇṇe me hṛdi duḥkhaṃ prajāyate / tad duḥkhānalasaṃtaptas tiṣṭhāmy evaṃ vimohitaḥ // rm_37.40{40} //

kiṃ hi dānamahotsāhaṃ vinā gehe sukhaṃ bhavet / paśuvat kevalaṃ bhuktvā kiṃ sāraṃ satsukhaṃ vinā // rm_37.41{41} //

iti bhartroditaṃ śrutvā sātha śāntamatī satī / bharttāraṃ taṃ samāśvāsya bodhayanty evam abravīt // rm_37.42{42} //

āryaputra kim atrāpi jātā te hṛdi duḥkhatā / kiṃ viṣādenā siddhyeta kevalaṃ dahyate manaḥ // rm_37.43{43} //

avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti mahatām api / tad viṣādaṃ parityajya cara śubhe samāhitaḥ // rm_37.44{44} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sa bharttābhiviniḥśvasan / tāṃ bhāryāṃ supriyāṃ kāṃtāṃ samālokyaivam abravīt // rm_37.45{45} //

ayi priye śubhaṃ kāryyaṃ nābhijānāmi sanmate / tad upāyaṃ samākhyāya māṃ bodhayitum arhati // rm_37.46{46} //

iti bharttroditam śrutvā sā ca śāṃtamatī satī / bharttāraṃ taṃ samāśvāsya prabodhayitum abravīt // rm_37.47{47} //

āryaputra mahāsādho tad upāyaṃ prakathyate / kauśāṃvyāṃ ghoṣirārāme śākyasiṃho munīśvaraḥ // rm_37.48{48} //

sarvajñaḥ sugato buddho hīnadīnānukaṃpakaḥ / sarvavidyākalābhijñaḥ ṣaḍabhijño vicakṣaṇaḥ // rm_37.49{49} //

mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ / dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṇḍitaḥ // rm_37.50{50} //

vyāma prabhābhibhāsvaṃtaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ / jaṃgamam iva ratnābhaṃ saumyaṃ samaṃtabhadrakaṃ // rm_37.51{51} //

sarvasatvahitārthena vijahāra sasāṃghikaḥ / tatra gatvā praṇatvā tat taṃ buddhaṃ śṛṇutādarāt // rm_37.52{52} // tadā sa bhagavān buddhas tad upāyaṃ samādiśet // rm_37.53{53!} // iti bhāryāsamādiṣṭaṃ śrutvā dharmadhvajo 'pi saḥ / tatheti paribhāṣitvā sa bharttā saṃpramoditaḥ // rm_37.54{54} //

tadā sa dharmadhvajo bhāryaṃ velām ādāya prācarat / tato vihāre gatvā sa bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / dūrataḥ praṇatiṃ kṛtvā ekasthāne samāśrayat // rm_37.55{55} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ dharmadhvajaduḥkhitaṃ / jānann apy āgataṃ kāmaṃ dharmadhvaje samabravīt // rm_37.56{56} //

sādho kasmād ihāgatya tiṣṭhase tat samādiśa / iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā dharmadhvajo 'pi saḥ // rm_37.57{57} //

kṛtāṃjalipuṭo natvā bhagavaṃtam evam abravīt / bhagavan yad vijānīyā nānya gacchāmi me vibho / tvayi mama kāryyam eka pṛchāmīti vyacintayat // rm_37.58{58} //

tadyathā me mahāsaṃpat kṣīṇaṃ yāti daridratāṃ / punar vṛddhigataṃ dravyaṃ tat kathaṃ me samādiśa // rm_37.59{59} //

katamad vratapuṇyasya prabhāvāc chrī pravarddhate / tad vrataṃ me bhavāñ chāstā samyag ādeṣṭum arhati // rm_37.60{60} //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavān mudā / dharmadhvajaṃ tam āmaṃtrya saṃpaśyann evam abravīt // rm_37.61{61} //

sādhu śṛṇu samādhāya tad vidhiṃ saṃpravakṣyate / tac chrutvā te prabodhitvā samācara vidhānataḥ // rm_37.62{62} //

vasudhārāvrataṃ samyak yathā śrutaṃ mayā purā / vajradharābdhigaṃbhīranirghoṣeṇopadeśitaṃ // rm_37.63{63} //

tathāthā prathamaṃ tāvac chuddhabhūmau parigrahaṃ / kṛtvā mṛdgomayāmbhobhiḥ saṃlipya paryaśobhayet // rm_37.64{64} //

tataḥ sadgurum ārādhya natvā kṛtāṃjalir mudā / satkṛtya prārthayed evaṃ vasudhārāvrataṃ varaṃ // rm_37.65{65} //

tataḥ sa guruṇā sārddhaṃ snātvā tīrthe viśuddhadhīḥ / śuddhavastrāvṛtāḥ śuddhacitto brahmavihārikaḥ // rm_37.66{66} //

māse bhādrapade kṛṣṇapakṣe māghe 'pi vā punaḥ / tṛtīyāyāṃ tithau devīṃ samāvāhya vrataṃ caret // rm_37.67{67} //

pūrvasmin divase vighnān kīlayet sarvadiksthitān / tatra subhūtale sūtraṃ pātayitvā yathāvidhi // rm_37.68{68} // varttayen maṃḍalaṃ devyāḥ sagaṇapratimaṇḍitaṃ // rm_37.69{69!} // evaṃ tan maṃḍalaṃ kṛtvā saptavrīhisuveṣṭitaṃ / tato 'ṣṭayakṣaṇīcihnaṃ śobhitaiḥ kalaśair vṛtaṃ // rm_37.70{70} //

sapatākadhvajachatravitānaiḥ parimaṇḍitaṃ / kṛtvā tan maṇḍalaṃ vajrī pratiṣṭhāpya yathāvidhi // rm_37.71{71} //

vicitrapuṣpamālābhiḥ pradīpaiḥ saṃprabhojvalaiḥ / saurabhyadhūpanaiś cāpi samabhyarcyābhiśobhayet // rm_37.72{72} //

tatas tan maṇḍale devī sagaṇāṃ parisaṃsmaran / dhyātvā jāgaraṇaṃ kṛtvā tad rātrīṃ vyatilaṃghayet // rm_37.73{73} //

tataḥ prātaḥ samutthāya tīrthe snātvā suśuddhadhīḥ / śucivastrāvṛte paṃcagavyaiḥ svāṃgaṃ vyaśodhayet // rm_37.74{74} //

tataḥ sa sadguruṃ natvā tadājñāṃ śirasāvahan / uttarābhimukhaḥ śuddha āsane samupāśrayet // rm_37.75{75} //

tatas tāvad guruṃ natvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ / maṃḍale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvāvāhya samarcayet // rm_37.76{76} //

tato 'rahaṃ saṃpradatvāgre praṇatvā sāṃjalir mudā / japastotrādikaṃ kṛtvā kuryāc ca pāpadeśanāṃ // rm_37.77{77} // puṇyānumodanāṃ kṛtvā prārthayed bodhisaṃvaraṃ // rm_37.78{78!} // tataḥ pradakṣiṇāṃ kṛtvā natvāstāṃgaiś ca sāṃjaliḥ / tataḥ pītamayaṃ sūtram ṣoḍaśabhedavarttitaṃ / śuddhaṃ gurur maṃtreṇa śodhayet // rm_37.79{79} //

tatas tad vratasūtraṃ sa sagurur dhāraṇīṃ pathan / tasmai śiṣyāya rakṣyārthaṃ datvābhiṣekam arppayet // rm_37.80{80} //

tad vrataṃ sūtram ādāya vaṃdhitvā svakare vratī / yāvad vratasamāptaṃ na tāvat tat sūtram ādharet // rm_37.81{81} //

tataḥ vratī yathāśakti gurave dānadakṣiṇaṃ / datvāṣṭāṅgapraṇāmeṇa natvā samabhitoṣayet // rm_37.82{82} //

tataḥ paṃcāmṛtair yuktaṃ baliṃ kṣīrodanābharaṃ / sa yakṣayakṣaṇīlokapālebhyaḥ saṃpradāpayet // rm_37.83{83} //

tataḥ kṣamārthanaṃ kṛtvā guruṇā saha pālanaṃ / tṛtīyapraharāgre 'hneḥ kuryāt sa yavapūrakaiḥ // rm_37.84{84} //

pālanāṃte punaḥ snātvā tāṃ devīṃ sagaṇāṃ smaran / paṭhañ chrīdhāraṇīm rātrī pūjayec ca yathāvidhi // rm_37.85{85} //

evaṃ nityaṃ catuḥsaṃdhyaṃ pūjayec chrīvasuṃdharāṃ / yāvajjīvaṃ yathāsaktau varṣaikaṃ vā tathā caret // rm_37.86{86} //

ṣaṇmāsaṃ māsam ekaṃ ca yathāśakti vrataṃ caret / navasaptadināny evaṃ paṃcatrīṇi dināny api // rm_37.87{87} //

aho rātraṃ tathaikaṃ vā vāram ekaṃ vrataṃ caret / tatpare dyur dine prātaḥ snātvā śuddhāśayo vratī / tathā tāṃ sagaṇāṃ devīṃ samarcayed yathāvidhi // rm_37.88{88} //

tataś ca guruve 'bhyarcya vastrālaṃkārabhūgṛhaṃ / sadakṣiṇāṃ pradatvaivaṃ svātmānaṃ ca samarppayet // rm_37.89{89} //

tataḥ sa gurur ādāya tasmai śiṣyāya sāśiṣaṃ / datvā kṣamārthanāṃ kṛtvā tan maṇḍalaṃ visarjayet // rm_37.90{90} //

tatas tad raja ādāya bhaṇḍāgāre 'bhigopitaṃ / saṃnidhāya sadā nityam abhyarcya sādaraṃ bhajet // rm_37.91{91} //

tad rajaḥśeṣanirmālyaṃ nadyāṃ nāgān yathāvidhi / samabhyarcya samarppitvā sarvaṃ jale pravāhayet // rm_37.92{92} //

tatas taj jalam ādāya gṛhe gatvā mahotsavaiḥ / taj jalair maṇḍalāgārakoṣṭhe sarvatra siṃcayet // rm_37.93{93} //

tatas tad vratapūrṇārthaṃ rātrau devīṃ kumārikāṃ / yathāvidhi samāvāhya samabhyarcyābhyatoṣayet // rm_37.94{94} //

satgurupramukhān sarvān yogino yoginīr api / samabhyarcya yathākāmaṃ bhojanaiḥ saṃpratoṣayet // rm_37.95{95} //

tatas taṃ sagaṇaṃ cakraṃ natvā vratī sa sāṃjaliḥ / kṣamāpya vinayaṃ kṛtvā prārthayec chrīsamṛddhitāṃ // rm_37.96{96} //

tatas tat sagaṇaṃ cakraṃ tadbhaktyā saṃpratoṣitaṃ / tasmai vratine dadyāt susaṃpattisubhāṣitaṃ // rm_37.97{97} //

tatas tasya gṛhe devī vasudhārā samāśritā / sarvadravyābhisaṃpūrṇaṃ kṛtvā tiṣṭhet sadā sthirā // rm_37.98{98} //

tatas tad dravyam ādāya sarvārthibhyo yathepsitaṃ / saṃpradatvā yathākāmaṃ bhuktvā bhavaṃ sukhaṃ caret // rm_37.99{99} //

evaṃ gṛhapate matvā vasudhārāvrataṃ mahat / yathāvidhi samādāya gṛhe cara samādarāt // rm_37.100{100} //

tatas te sarvadā gehe maṃgalaṃ nirupadravaṃ / bhavet sāpi mahādevī sagaṇā nivaset sthirā // rm_37.101{1} //

tatas te sarvasaṃpattiḥ pravarddhitā śubhānvitā / bhavane saṃbhavanty eva na kadācit kṣayaṃ vrajet // rm_37.102{2} //

tatas tvaṃ sarvadā saukhyaṃ bhuktvā datvā yathepsitaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara samāhitaḥ // rm_37.103{3} //

etatpuṇyavipākena sadā tvaṃ sadgatiṃ tataḥ / bodhicaryāṃ caran bodhiṃ prāpya buddhapadaṃ labheḥ // rm_37.104{4} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā dharmadhvajo gṛhī / sa mudā suprasannātmā vrataṃ caritum aichata // rm_37.105{5} //

tataḥ sa mudito natvā sāṃjalis taṃ jagadguruṃ / bhagavantaṃ jagannāthaṃ prārthayad evam ādarāt // rm_37.106{6} //

bhagavan sarvavic chāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / bhavadājñāṃ śiro dhṛtvā cariṣye 'ham idaṃ vrataṃ // rm_37.107{7} //

tad bhavāṃ kṛpayā śāstas tad anujñāṃ dadātu me / bhavatātra yathādiṣṭaṃ cariṣye tat tathā khalu // rm_37.108{8} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa jagadguruḥ / tasmai devyā mahāvidyāṃ dhāraṇīṃ saṃpaṭhan dadau // rm_37.109{10} //

so 'pi dharmadhvajo natvā sāñjalis taṃ munīśvaraṃ / dhāraṇīṃ tāṃ samādāya saṃpapāṭha pramoditaḥ // rm_37.110{10} //

tataḥ sa suprasannātmā dharmadhvajaḥ kṛtāṃjaliḥ / taṃ munīndraṃ jagannāthaṃ praṇatvā svagṛhaṃ yayau // rm_37.111{11} //

tataḥ sa svagṛhaprāptaḥ suprasannamukhāmbujaḥ / tāṃ śāṃtamatāṃ bhāryāṃ samāmaṃtryaivam abravīt // rm_37.112{12} //

priye dhanyāsi kalyāṇī yat tvayāhaṃ prabodhitaḥ / saṃbuddhaśāsanaṃ ratnam āptavān aham āgataḥ // rm_37.113{13} //

tadyathā samupādiṣṭaṃ munīndreṇānuśāsinā / tathāvāṃ tad vrataṃ devyāś carevahi samādarāt // rm_37.114{14} //

iti bhartrā samuddiṣṭe sāpi śāntamatī mudā / bharttāraṃ taṃ samālokya sudṛṣṭyaivam abhāṣata // rm_37.115{15} //

ayi svāmin kathaṃ śāstra samādiṣṭaṃ vadasva me / yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tatha carevahi dhruvaṃ // rm_37.116{16} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā bharttā dharmadhvajo 'tha saḥ / mudā śāṃtamatīṃ bhāryāṃ tāṃ samīkṣyaivam abravīt // rm_37.117{17} //

śṛṇu bhadre yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā khalu / yad vrataṃ vasudhārāyās tad vidhiṃ te pravakṣyate // rm_37.118{18} //

ity ukte svāminā tena sā ca śāntamatī priyā / bharttāraṃ taṃ samālokya muditaivam abhāṣata // rm_37.119{19} //

svāmins tena munīndreṇa yathādiṣṭaṃ tathā bhavān / suvistaraṃ samākhyāya mano me saṃvinodata // rm_37.120{20} //

ity ukte bhāryayā sātha dharmadhvajaḥ suvistaraṃ / yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā sarvaṃ nyavedayat // rm_37.121{21} //

tac chrutvā sā prabodhantī śāṃtamaty anumoditā / tathā tasyā mahādevyā vrataṃ caritum aichata // rm_37.122{22} //

tatas taṃ svāminaṃ natvā sā ca śāntamatī satī / tadvratārambhasāmagrīṃ sādhitum evam abravīt // rm_37.123{23} //

svāmin vrataṃ cariṣyāvo vasulakṣmyā yathāvidhi / sāmagrīṃ sādhayeyāsya tad anujñāṃ pradehi me // rm_37.124{24} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā dharmadhvajaḥ sa moditaḥ / sādhyatāṃ sarvasāmāgrīm iti tāṃ sāṃvyanodayat // rm_37.125{25} //

tataḥ sā muditāḥ sarve sāmagrīṃ sādhayanty api / bharttāraṃ tam upāmaṃtrya darśayanty evam abravīt // rm_37.126{26} //

sarvaṃ me sādhitaṃ siddhaṃ svāminn atra prasīdatu / tat sadguruṃ samāmaṃtrya vratam ālabdhum arhati // rm_37.127{27} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sa dharmadhvaja ādarāt / sadguruṃ samupārādhya natvevaṃ prārthayan mudā // rm_37.128{28} //

bhadanta śrīvasudhārādevyā vrataṃ carevahi / tasmāt devīṃ samārādhya vratopadeśam ādiśa // rm_37.129{29} //

iti saṃprārthite tena tatheti hi sa sadguruḥ / pratiśrutya yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathācarat // rm_37.130{30} //

tathā bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe sa sadguruḥ / dvitīyāyaṃ tithau tīrthe snātvā suvāsasā sudhīḥ // rm_37.131{31} //

yathāvidhiṃ samārabhya maṃḍalaṃ samavarttayat / tatra tāṃ sagaṇāṃ devīṃ pratiṣṭhāpya samarcayat // rm_37.132{32} //

tat paredyus tritīyāyāṃ susnātaṃ śubhāmbaraṃ / dharmadhvajaṃ sadāraṃ taṃ paṃcagavyair vyaśodhayat // rm_37.133{33} //

tatas tau daṃpatī śāstrā yathādiṣṭaṃ samāhitau / śrutvā tathā samādhāya pracaratu vrataṃ mudā // rm_37.134{34} //

yathā śāstrā samādiṣṭaṃ tathā kṛtvā vrataṃ mudā / gaṇacakrādikaṃ sarvaṃ samāpya tau nanandatuḥ // rm_37.135{35} //

tatas tasya gṛhe devīṃ vasudhārā samāśritā / sarvadravyaṃ samāpūryya tasthau sadā prasāditā // rm_37.136{36} //

tatas tasya gṛhe saṃpad dine pravarddhitā / saratnadhātusadvastraśasyādi dravyajātayaḥ // rm_37.137{37} //

tā evaṃ varddhitā dṛṣṭvā sadāraḥ sa gṛhādhipaḥ / sa vismayo muditotphullavaktrāmbujo 'bhyanaṃdata // rm_37.138{38} //

tataḥ sa sarvadārthibhyo datvā dānaṃ yathepsitaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā sukhaṃ bhuktvā śubhe 'carat // rm_37.139{39} //

tad dṛṣṭvā tasya gehasya samīpastho dvijottamaḥ / viṣṇudāsābhidho vijño vismayoddhatamānasaḥ // rm_37.140{40} //

dhīmatīṃ ramaṇīṃ bhāryāṃ suviśuddhāśayāṃ satīṃ / niḥśvasans tāṃ samāmaṃtrya punar evam abhāṣata // rm_37.141{41} //

paśya bhadrasya mitrasya gṛhe saṃpat samṛddhitā / kim anena kṛtaṃ dharmaṃ yenaivaṃ śrīḥ pravarddhitā // rm_37.142{42} //

kim āvābhyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ yenaivaṃ no vipat sadā / kim atrāvāṃ kariṣyāvo yena saṃpat pravarddhitā // rm_37.143{43} //

tad upāyaṃ na jānāmi ko me upadiśed dhitaṃ / dhanyās te dhanavaṃtā ye yathākāma sukhāśinaḥ // rm_37.144{44} //

kiṃ te sadguṇavaṃto 'pi kṛpaṇā ye daridritā / varaṃ prāṇaparityāgaṃ na tv evaṃ jīvitaṃ bhave // rm_37.145{45} //

kiṃ teṣāṃ sadguṇaiś cāpi yeṣāṃ saṃpad gṛhe na hi / dhanavān puruṣo dhīraḥ kulīno nirguṇo 'pi ca / sarve hi dhanināṃ vaśyā paṃḍitāḥ suguṇā api // rm_37.146{46} //

dhanavān nirguṇaś cāpi mānyate guruvaj janaiḥ / dhanahīnā na pūjyaṃte paṃḍitā brahmaṇā api // rm_37.147{47} //

dhig me jīvitam evaṃ hi brāhmaṇasyāpi duḥkhinaḥ / varam evādyetan mṛtyur na tv eva cirajīvituṃ // rm_37.148{48} //

kim anenāpi jīvena kevaladuḥkhabhoginā / tad atra marttum ichāmi naiva jīveya duḥkhabhāk // rm_37.149{49} //

sarveṣām api jaṃtūnām avaśyaṃ maraṇaṃ bhave / tad atra vidyamāno 'haṃ kathaṃ loke careya hi // rm_37.150{50} //

ity evaṃ vilapaṃ vipro viṣṇudāsaḥ sa mohitaḥ / galadaśruvirukṣākṣas tasthau muhur viniḥśvasan // rm_37.151{51} //

ity evaṃ vilapantan taṃ dṛṣṭvā sā dhīmatī priyā / bodhayituṃ samāśvāsya bharttāram evam abravīt // rm_37.152{52} //

mā viṣādaṃ kṛthāḥ svāmin dhairyyam ālambya tiṣṭhatu / kiṃ kariṣyāvahe hy atra daivāt saṃpan na tau gṛhe // rm_37.153{53} //

tathāpi dhairyyam ālambya yatnaṃ kuru samāhitaḥ / yatnena siddhyate sarvaṃ guṇadravyādi sādhanaṃ // rm_37.154{54} //

tad atrāhaṃ vadiṣyāmi hitārthaṃ te śṛṇu prabho / bhāryā hi svāmino bharttur hitārtham 'bhyanudeśinī // rm_37.155{55} //

yad ayaṃ gṛhabhṛd bharttā dharmadhvajas tava priyaḥ / suhṛn mitraṃ mahāsādhus tad ādarāt sa pṛchyatāṃ // rm_37.156{56} //

yathā tena samādiṣṭaṃ tathaiva krīyatāṃ prabho / tatas tasya yathā saṃpat tathāsmākaṃ bhaved api // rm_37.157{57} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā viṣṇudāsaḥ sa tairthikaḥ / bauddhavākye viruddhatvād anichann evam abravīt // rm_37.158{58} //

vayaṃ hi brāhmaṇā bhadre buddhadevī vasuṃdharā / tad vidhiṃ vedaśāstreṣu kathitaṃ na kvacid api // rm_37.159{59} //

tat kathaṃ svakulācāraṃ tyaktvānyacharaṇaṃ gatāḥ / bauddhopadeśam āsādya lakṣmyā vrataṃ caremahi // rm_37.160{60} //

ye tyaktvā svakulācāram anyatra śaraṇaṃ gatāḥ / vrataṃ caraṃti saṃpattilābhilābhākulāśayāḥ // rm_37.161{61} //

te svadharmaparibhraṣṭā ihāpi kliṣṭabhoginaḥ / rogiṇo duhitātmāno mṛtā yāsyaṃti durgatīṃ // rm_37.162{62} //

iti bhadre na me vāṃchā bauddhadevyā vrate 'śubhe / varaṃ prāṇaparityāgaṃ nānyadvrataṃ caremahi // rm_37.163{63} //

asmākam api yā devī mahālakṣmī kuleśvarī / tasyā vrataṃ samādhāya caremahi sadādarāt // rm_37.164{64} //

tataḥ sā śrīmahādevī gṛhe 'śmākaṃ samāśritā / yathābhivāṃchitaṃ dravyaṃ sarvaṃ dadyāt prasāditā // rm_37.165{65} //

iti tasyā mahālakṣmyā vrataṃ carāvahe vayaṃ / tat tad vratasya sāmagrīṃ sādhaya sarvam ādarāt // rm_37.166{66} //

iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sā pramoditā / tathety abhyanumodantī tat sāmagrīm asādhayat // rm_37.167{67} //

tatra sā dhīmatī tasyāḥ śāṃtamatyāḥ puro gatā / tad vṛttāntaṃ sāmākhyāya sāmagrīṃ samayācata // rm_37.168{68} //

sāpi śāṃtamatī tasyai dhīmatyai saṃpramoditā / yad yat saṃprārthitaṃ dravyaṃ tat tat sarvaṃ dadau mudā // rm_37.169{67} //

tad dravyaṃ sā samādāya bharttur agre samāgatā / tat sarvaṃ samupasthāpya vinodyaivam abhāṣata // rm_37.170{70} //

svāmin tvayā yathādiṣṭaṃ tat sarvaṃ sādhitaṃ mayā / tathā tasyā mahālakṣmyā vratam ārabha sāṃprataṃ // rm_37.171{71} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā viṣṇudāsaḥ sa moditaḥ / yathāvidhi mahālakṣmīvrataṃ caritum ārabhat // rm_37.172{72} //

māse bhādrapade kṛṣṇapakṣe 'ṣṭamyāṃ yathāvidhi / maṇḍalādīn pratisthāpya śuddhaśīlaḥ samāhitaḥ // rm_37.173{73} //

sadāras tāṃ mahālakṣmīṃ samāvāhya samarcayan / vidhinā tad vrataṃ kṛtvā saṃpattiṃ prārthayan mudā // rm_37.174{74} //

tataḥ sa brāhmaṇaḥ kṛtvā tad vrataṃ susamāptitaṃ / sabhāryaḥ suprasannātmā prācarat tāṃ śriyaṃ smaran // rm_37.175{75} //

tathā tasya gṛhe saṃpat samudbhūtābhyajāyata / dṛṣṭvā tau daṃpatī tatra mahānaṃdam avāpatuḥ // rm_37.176{76} //

tataḥ sa brāhmaṇo lubdho dṛṣṭvā tān saṃpadaṃ mudā / sarvān gupte nidhāyaiva na kiṃ cit tad vyayaṃ vyadhāt // rm_37.177{77} //

bhūyas tṛṣṇābhisaṃtapto mātsaryābhihatāśayaḥ / kasmai cid api tad dravyaṃ kiṃ cid dānaṃ dadau kvacit // rm_37.178{78} //

tathā saṃrakṣya tad dravyaṃ nidhāya tu viyatnataḥ / gopayitvā svayaṃ bhoktum api naivābhyavāṃchata // rm_37.179{79} //

tathāpi sa pralubdhātmā nityaṃ kṛpaṇo 'rthivat / dhanināṃ samupāśritya yācitvā dhanam ārjayat // rm_37.180{80} //

tathārjanaḥ kṛtas tasya gṛhe dravyaṃ na varddhitaṃ / dine dine nihīnatvaṃ gatvā kṣayaṃ kramād yayau // rm_37.181{81} //

tataḥ sa brāhmaṇo lubdho dhaninām arthino gṛhe / dṛṣṭvātiruṣitaḥ sarvān paribhāṣyābhyaniṃdayat // rm_37.182{82} //

tatpāpatāvipākena gṛhe yad gopitaṃ dhanaṃ / tat sarvaṃ nihṛtaṃ caurair nidagdhaṃ cāpi vahninā // rm_37.183{83} //

tataḥ sa brāhmaṇas tīvrakleśāgniparitāpitaḥ / daridritāvibhagnāśaḥ sabhāryo nyavasad gṛhe // rm_37.184{34!} //

tasminn avasare tasyā dhīmatyāḥ sa pitā dvijaḥ / hariśarmābhidho gehe yajñaṃ karttuṃ sadārabhat // rm_37.185{35} //

tadā sa vāṃdhavān sārvāñ jñātīn mitrasuhṛjjanān / bhaginībhāgineyāṃś ca jāmātrīṃś tatsutān api // rm_37.186{36} // duhitṝr api sarvāś ca nyamaṃtrayat samādarāt // rm_37.187{37} // tatra te vāṃdhavā sarve jñātimitrasuhṛjjanāḥ / bhaginyā bhāgineyāś ca jāmātaro 'pi tatsutāḥ // rm_37.188{38} //

duhitaras tathā pautrāḥ pautryādayo 'pi cāpare / sarve te samupāgatya samupatasthur ādritāḥ // rm_37.189{39} //

tatra sā kṛpaṇībhūtā durbhageti pitāpi saḥ / tatra yajñamahotsāhe tām ekāṃ na nyamaṃtrayat // rm_37.190{40} //

tadā sā dhīmatī śrutvā pitur yajñamahotsavaṃ / kathaṃ me vismṛtaṃ pitrā mātrāpi vāṃdhavair api // rm_37.191{41} //

iti ciṃtāviṣāghrātahṛdayā parimūrchitā / bhojane 'pi nirutsāhā tasthau lajjānvitā gṛhe // rm_37.192{42} //

tathā sa viṣṇudāso 'pi sasurasya gṛhe tadā / śrutvā yajñamahotsāhaṃ tāṃ bhāryām evam abravīt // rm_37.193{43} //

kathaṃ te janakenāvāṃ vismṛtau kena hetunā / naiva nimaṃtritau bhadre yathā sarve nimaṃtritā // rm_37.194{44} //

iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sātilajjitā / bharttāraṃ viṣṇudāsaṃ taṃ bodhayanty evam abravīt // rm_37.195{45} //

kim atrāhaṃ vadiṣyāmi yan nau saṃpad gṛhe 'sti na / tena nau lajjayāmbāpi nimaṃtrituṃ na vāṃchate // rm_37.196{46} //

iti sā dhīmatī lajjāsaṃkuṃcitāśayānanā / bhartrā saha vilapyaiva tasthau gṛhe nirāśitā // rm_37.197{47} //

tadā tajjanaṃ smṛtvā dhīmatīṃ tām anāgatāṃ / kāñ cit paṭhigatāṃ ceṭīṃ samāhūyaivam abravīt // rm_37.198{48} //

ayi sakhi sutā me sā dhīmatā yadi dṛśyate / madvācasā sametyāsau vaktavyaivaṃ laghu tvayā // rm_37.199{49} //

pitus te mandire yajñamahotsāhaṃ pravarttate / tat kathaṃ na samāyāsi sabharttāgantum arhasi // rm_37.200{50} //

iti saṃdiśya te mātrā preṣitāhaṃ tvadantike / tan mātur vacanaṃ śrutvāgacheti tat puro vada // rm_37.201{51} //

tat saṃdiṣṭaṃ tayā śrutvā tatheti pratibhāṣya sā / ceṭī tato 'bhigachantī dhīmatyā bhavane yayau // rm_37.202{52} //

tatra tāṃ dhīmatīṃ dṛṣṭvā sā ceṭī samupasthitā / yathā mātrā samādiṣṭaṃ tathā sarvaṃ nyavedayat // rm_37.203{53} //

tat tayā kathitaṃ śrutvā dhīmatī sāśrumocinī / viniḥśvasya prasūṃ smṛtvā vilapantyaivam abravīt // rm_37.204{54} //

hā mātaḥ katham adyāhaṃ saṃsmṛtā sāṃprataṃ tvayā / kim āgacheya te putrī pāpinī duḥkhabhāginī // rm_37.205{55} //

tasminn eva kṣaṇe bharttā viṣṇudāsa upācarat / tāṃ ceṭīṃ samupālokya kim artham ity apṛchata // rm_37.206{56} //

iti tenābhisaṃpṛṣṭe sā ceṭī racitāṃjaliḥ / brāhmaṇaṃ taṃ praṇamyaitat sarvaṃ vṛtāṃtam abravīt // rm_37.207{57} //

tathā tat kathitaṃ śrutvā viṣṇudāso 'pi sa dvijaḥ / galadaśruvirukṣākṣas tāṃ bhāryām evam abravīt // rm_37.208{58} //

kiṃ vadiṣyāvahe bhārye daivān nau jāyate vipat / tathāpi dhairyyam ālamvya gacha draṣṭuṃ pitur manaḥ // rm_37.209{59} //

iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sā kuvāsinī / nirmaṇḍanāt sutān putrīḥ samādāya śanair yayau // rm_37.210{60} //

tato mātur gṛhe prāptā dṛṣṭvā tau pitarau puraḥ / gatvā sā dhīmatī natvā tasthau lajjāhatāśayā // rm_37.211{61} //

pitarau tāṃ sutāṃ dṛṣṭvā vichandāṃ lajjitāśayaṃ / kiṃ cid dṛṣṭvāgatāsīti kathitvaiva niṣedatuḥ // rm_37.212{62} //

tataḥ sā dhīmatī sarvāñ jñātīn bhrātrīṃś ca vāṃdhavān / bhaginīḥ suhṛdo jeṣṭhān praṇanāma yathākramaṃ // rm_37.213{63} //

tāṃ dṛṣṭvā jñātayaḥ sarve bhrātaro vāṃdhavā api / bhaginyāpi suhṛdaś cāpi dṛṣṭvopahasya jalpire // rm_37.214{64} //

tathā prahasitaṃ sarve sā dṛṣṭvātitrapānvitā / svadaivasmṛtim ādhāya niḥśvasyaikānta āśrayat // rm_37.215{65} //

tataḥ sa hariśarmā sa purohito yathāvidhi / yajñakarmasamārabhya yathākāmaṃ samāpayat // rm_37.216{66} //

tatas tān vāṃdhavāñ jñātīn suhṛnmitrajanān api / satkṛtyātyabhisaṃtuṣṭān sādareṇa vyasarjayat // rm_37.217{67} //

tatas te jñātayaḥ sarve vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ / naṃditās taṃ praśaṃsitvā svasvālayaṃ mudā yayuḥ // rm_37.218{68} //

tatas te susthitāḥ sarve jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ / nānākathābhisaṃlāpaṃ kurvantaḥ saṃniṣedire // rm_37.219{69} //

tataḥ sā dhīmatī paścād bhuktvaikānte nirādritā / putraputrī samādāya śivasya bhavane 'carat // rm_37.220{70} //

tatra sā stṛṇam āstīrya putraputrīsamanvitā / dāridryaduḥkhacintānuniḥśvasantī nyaṣīdata // rm_37.221{71} //

tatra sa viṣṇudāso 'pi paścād bhuktvā nirādritaḥ / śivālaye sthitāṃ śrutvā saha sthātum upācarat // rm_37.222{72} //

bharttāraṃ tam upāyātaṃ dṛṣṭvā sā dhīmatī tadā / galadaśruvirukṣākṣā vilapanty evam abravīt // rm_37.223{73} //

dhig me jīvaṃ daridrāyāḥ kim evaṃ jīvitena hi / pitror api dayāsnehadṛṣṭir na vidyate mayi // rm_37.224{74} //

yat pitroḥ samāḥ sarvā bhaginyaḥ svātmajā api / tathāhaṃ mānitā naiva mānitās tā yathādarāt // rm_37.225{75} //

dhig jīvitaṃ daridrāyā janmāpi dhik ca mānuṣe / kiṃ rūpaiḥ suguṇaiḥ vāpi vidyābhiḥ kiṃ dhanaṃ vinā // rm_37.226{76} //

hā daiva kiṃ mayā pāpaṃ dāruṇaṃ prakṛtaṃ purā / yan me na vidyate saṃpat pitro dadhāpi dayā mayi // rm_37.227{77} //

tad atra kiṃ kariṣyāmi yāsyāmi śaraṇaṃ kuha / kā māṃ rakṣet svadaivotthadaridryaduḥkhatāpinīṃ // rm_37.228{78} //

kim evaṃ jīvitenāpi varaṃ mṛtyur hi sāṃpratāṃ / avaśyam eva marttavyaṃ sarveṣām api janmināṃ // rm_37.229{79} //

evaṃ nānāpralāpena vilapantī sutam sutāṃ / bharttāraṃ ca muhur dṛṣṭvā kāruṇyārttā ruroda sā // rm_37.230{80} //

evaṃ vilāpaṃ kurvantīṃ rudantīṃ tāṃ vilokya saḥ / viṣṇudāso viniḥśvasya samāśvāsyaivam abravīt // rm_37.231{81} //

priye 'tra mā rudihi tvaṃ kiṃ kariṣyāvahe 'dhunā / yad āvābhyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ bhoktavyam eva tat phalaṃ // rm_37.232{82} //

tad atra dhairyyam ālamvya tiṣṭha kiṃ vakṣyate bahu / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavaṃti mahatām api // rm_37.233{83} //

śivo 'pi sa virūpākṣo nīlakaṇṭho digaṃvaraḥ / unmatto bhasmaliptāṃgaḥ kapālayo 'pi rasthidhṛk // rm_37.234{84} //

viṣṇur vīro 'pi saṃsāre bhramitaḥ sa janārdanaḥ / so 'pi dāso validvāsthaś cauro vyādheṣuṇāhataḥ // rm_37.235{85} //

brahmā lokādhipaḥ so 'pi kāmārtto 'gamyakarmakṛt / niyujyo nighnito vairisevakaś chinnamastaka // rm_37.236{86} //

cicheda brahmaṇaḥ pūrvaṃ rudraḥ krodhātta paṃcamaṃ / tac chiro dustyajaṃ gṛhṇan brahmāṇḍaṃ parivabhrame // rm_37.237{87} //

śaṃkhatīrthe gato rudras tac chiraḥ parimuktavān / kapālamocanas tīrtho dvitīyāvarttasaṃsthitaḥ // rm_37.238{88} //

iti utkalakhaṇḍakṣetramāhātmye uktam āste / evam anye 'pi lokāś ca munayas tāpasā api // rm_37.239{89} //

kopāgnidahitātmāno vrajanti narakeṣv api / evaṃ sarve 'pi lokāś ca svasvadaivānubhāvinaḥ // rm_37.240{90} //

sukhino duḥkhino bhūtā bhramaṃti bhavasāgare / kṣaṇāl labhanti saṃpattiṃ bhavanti ca daridritāḥ // rm_37.241{91} //

sarve devādayo lokāḥ svakṛtakarmabhoginaḥ / evaṃ matvātra saṃsāre sukhaṃ duḥkhaṃ svadaivajaṃ // rm_37.242{92} //

mā kṛthās tad viṣāda tvaṃ dhairyaṃ dhṛtvā samācara / svakuleśam anusmṛtvā samabhyarcya yathāvidhiḥ / śraddhayā śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitā // rm_37.243{93} //

tatas tatpuṇyapākena pāpaṃ no vilayaṃ vrajet / tataḥ saṃpat samṛddhiḥ syāt tadā lapsyāvahe sukhaṃ // rm_37.244{94} //

iti me vacanaṃ śrutvā dhairyyam ālamvya sāṃprataṃ / putraputrīṃ samādāya praihi gṛhe vrajāmahe // rm_37.245{95} //

iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sābhibodhitā / putraṃ putrīṃ purodhāya śanair bhartrā sahācarat // rm_37.246{96} //

tatra sā svagṛhe gatvā kṣaṇaṃ sthitvā nirutsahā / tataḥ śāntamatīṃ draṣṭuṃ samutthāya śanair yayau // rm_37.247{97} //

tatra sā dhīmatī tasyāḥ śāṃtamatyāḥ purogatā / galadaśruviliptāsyā niḥśvasaṃty evam abravīt // rm_37.248{98} //

śāṃtamate pitur yajñamahotsāhapravarttitaṃ / tat saṃdraṣṭu gatā tatra mahālajjānvitā caraṃ // rm_37.249{99} //

yan māṃ dṛṣṭvā bhaginyo 'pi jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ / api sarve mitho dṛṣṭvā prajalpitābhyupāhasan // rm_37.250{100} //

bhāgineyāś ca sarve 'pi māṃ dṛṣṭvā ruṣitāśayāḥ / putraputrīṃ ca me dṛṣṭvā phutkṛtya pratyātāḍayan // rm_37.251{1} //

pitṛbhyāṃ mānitāḥ sarvāḥ bhaginyas tā yathādarāt / tathāhaṃ mānitā naiva draṣṭum api na caiṣyate // rm_37.252{2} //

rātrāv api gṛhe vāsaṃ na me dattaṃ nirādarāt / śivālaye niṣaṇṇā tan niśāṃ kṛcchrād vyalaṃghayaṃ // rm_37.253{3} //

evam ahaṃ mahallajjāduḥkhāgnipatitāpitā / marttum api tad icchāmi kim evaṃ jīvitenapi // rm_37.254{4} //

yadi te 'sti kṛpā bhadre duḥkhinyāṃ mayi vidyate / tad dravyopārjanopāyaṃ samupadeṣṭum arhati // rm_37.255{5} //

iti tayoditaṃ śrutvā śāntamatīr dayārditaḥ / dhīmatīṃ tāṃ samālokya samāśvāsyaivam abravīt // rm_37.256{6} //

dhīmatī śrīmahāsaṃpatsādhanopāyam asti me / yady atrāpy asti te vāṃchā pravakṣyāmi śṛṇuṣva tat // rm_37.257{7} //

yadi śraddhāsti te devyā vasulakṣmyā vrataṃ cara / tatas te śrīvasundhārā mahādevī vased gṛhe // rm_37.258{8} //

tatas tasyā mahādevyāḥ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ / saṃpattis te samudbhūtā pravarddhitā bhaved gṛhe // rm_37.259{9} //

tadā tvaṃ śraddhayārthibhyo dānaṃ datvā yathepsitaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara sukhāśinī // rm_37.260{10} //

etatpuṇyavipākena sarvadā sadgatiṃ gatā / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_37.261{11} //

evaṃ matvāsti te vāṃchā saṃbuddhapada sādhane / śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā samādhāya vrataṃ cara // rm_37.262{12} //

iti tayā samādiṣṭaṃ śrutva sā dhīmatī mudā / tāṃ śāṃtamatīm ānamya sāṃjalīr evam abravīt // rm_37.263{13} //

sādhu bhadre vrataṃ dhṛtvā śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatā / triratnabhajanam kṛtvā cariṣyāmi śubhe sadā // rm_37.264{14} //

tad bhavaṃtī kṛpādṛṣṭyā tad upadeśam ādiśa / yāvajjīvaṃ cariṣyāmi śrīdevyā vratam ādarāt // rm_37.265{15} //

iti tayoditaṃ śrutvā śāntamatiḥ samādarāt / dhīmatīṃ tāṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_37.266{16} //

yadi bhadre 'sti te satyaṃ snātvā śuddhāmvarāvṛtā / prehi taṃ śrīghanaṃ nāthaṃ saṃsmṛtvā prārthayāvahe // rm_37.267{17} //

tayeti samupādiṣṭaṃ śrutvā sā dhīmatī mudā / sahasā svagṛhe gatvā snātvā śuddhāmvarāvṛtā // rm_37.268{18} //

sa lājākṣatapuṣpāṇi gṛhitvā sahasā mudā / tasyāḥ śāṃtamater agre prayātevam abhāṣata // rm_37.269{19} //

bhadre tvayā yathādiṣṭaṃ tathāhaṃ samupāgatā / taṃ munīndram anusmṛtvā prārthayeha samāgamaṃ // rm_37.270{20} //

iti tayoditaṃ śrutvā sā śāntamatir ādarāt / tāṃ dhīmatīṃ samāmaṃtrya prāsādāntaṃ yayau mudā // rm_37.271{21} //

tatra śāntamatiḥ sāṭṭe dhīmatyā saha saṃsthitā / jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitvā bhagavatsthitadigmukhā // rm_37.272{22} //

saṃbhavanty uttarāsaṅgaṃ saha lājākṣatādibhiḥ / sāmbupuṣpāñjaliṃ dhṛtvā natvaivaṃ prārthayan muniṃ // rm_37.273{23} //

bhagavan nātha sarvajña vijānīte bhavān api / yad iyaṃ dhīmatī sādhvī bhagavaccharaṇam āgatā // rm_37.274{24} //

yad iyaṃ sāṃprataṃ śāstur upadeśād yathāvidhi / śrīvasudhāmahādevyā vrataṃ caritum ichati // rm_37.275{25} //

tad atra samupāgatya kṛpayāsmai dayānidhe / śrīsādhanaṃ vrataṃ śreṣṭhaṃ samupadeṣṭum arhati // rm_37.276{26} //

iti saṃprārthya sā śāntamatis taṃ trijagadguruṃ / anusmṛtvā tridhā nātvā prākṣipat tajjalādikaṃ // rm_37.277{27} //

prakṣiptāni tayā tāni sāmbulājākṣatāṇy api / sadūrvākuṇḍapuṣpāṇi sarvāṇi gagaṇe śaran // rm_37.278{28} //

tatas tāni pragacchanti vihāyasā vihaṅgavat / kośāmvyāṃ ghoṣirārāme vihāre samupāyayuḥ // rm_37.279{29} //

tatrasthasya munīndrasya murddhā pari vihāyasi / saṃsthitāni prabhāsanti virejus tāni chatravat // rm_37.280{30} //

tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve sāṃghikās te savismayāḥ / kuto nimaṃtraṇam āyātam iti dhyātvābhitasthire // rm_37.281{31} //

tatrānandaḥ samutthāya sāṃjaliḥ purato gataḥ / taṃ munīndraṃ praṇatvaivaṃ papracha vismayānvitaḥ // rm_37.282{32} //

bhagavan kuta etāni sāmbulājākṣatāny api / puṣpāṇi samupāyānti tat samādeṣṭum arhati // rm_37.283{33} //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavāṃ sa munīśvaraḥ / tam ānaṃdaṃ samāmaṃtrya samālokyaivam abravīt // rm_37.284{34} //

yaḥ kāśīpure vipro viṣṇudāso daridritaḥ / dharmadhvajo dhanī śrīmān gṛhastho dhanadopamaḥ // rm_37.285{35} //

tayor bhārya ubhe sādhvau śāntamatī ramopamā / dhīmatī brāhmaṇī bhadrā daridritā suduḥkhinī // rm_37.286{36} //

tābhyāṃ śrīvasudhārāyā vrataṃ caritum ichyate / tad idaṃ nimaṃtraṇārthaṃ me upahāraṃ samāgataṃ // rm_37.287{37} //

tasmāc chrīvasudhārāyā vratavidhiṃ tvam ātmanā / upadeṣṭuṃ tayor gehe kāśyāṃ gaṃtuṃ samarhasi // rm_37.288{38} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdas tatheti saḥ / śāstur ājñāṃ śirodhṛtvā kāśyāṃ vihāyasā yayau // rm_37.289{39} //

tatrākāśān sa ānaṃdaḥ śāṃtamater gṛhe puraḥ / avatīrya sudhāraśmir iva tasthau prabhāsayan // rm_37.290{40} //

tatrasthaṃ taṃ samālokya śāntamatiḥ sa dhīmatī / muditā sahasā tasya praṇaṃtuṃ samupācarat // rm_37.291{41} //

tatra sā samupāsṛtya śāṃtamatiḥ sadhīmatī/ tam ānaṃdaṃ samālokya natvaivaṃ prārthayan mudā // rm_37.292{42} //

bhadanta caraṇau vaṃde bhavatāṃ śaraṇaṃ gatā / tad atra kṛpayāsmākam anugṛhya prasīdatu // rm_37.293{43} //

yad asmākaṃ bhavāñ chāstā tad gṛhe samupāśrayan / vasudhārāmahādevyā vratavidhiṃ samādiśa // rm_37.294{44} //

yad iyaṃ dhīmatī bhadrā bhavatām upadeśataḥ / vasulakṣmyā mahādevyā vrataṃ caritum ichati // rm_37.295{45} //

tad asyai śrīmahādevyā vratavidhiṃ yathākramaṃ / vistaraṃ samupādeṣṭum arhati kṛpayā bhavān // rm_37.296{46} //

iti saṃprārthitaṃ śāntamatyā tayā niśamya saḥ / ānaṃdas te ubhe dṛṣṭvā tatheti pratyabhāṣata // rm_37.297{47} //

tataḥ sā dhīmatī natvā sāṃjalis taṃ jinātmajaṃ / ānaṃdaṃ suprasannāsyā dṛṣṭvaivaṃ prārthayan mudā // rm_37.298{48} //

bhadaṃto 'haṃ svadaivena pāpinī duḥkhabhāginī / tad bhavaccharaṇaṃ gatvā samiche vasudhāvrataṃ // rm_37.299{49} //

tad bhavān kṛpayā śāstar gṛhe me samupāgataḥ / yathāvidhi samādiśya vrataṃ me dātum arhati // rm_37.300{50} //

tayaivaṃ prārthitaṃ śrutvā sa ānaṃdo jinātmajaḥ / tatra utthāya dhīmatyās tasyā gṛhe upācarat // rm_37.301{51} //

tatra sā dhīmatī sādhvī śāntamatyā samanvitā / sahasā svagṛhe gatvā prastārayat tadāsanaṃ // rm_37.302{52} //

tataḥ sā dhīmatī tasya śāstuḥ śuddhāmbunā mudā / pādaprakṣālanaṃ kṛtvā praṇatvaiva ca prārthayat // rm_37.303{53} //

bhadaṃtārhan mahābhijña mamānugrahakāraṇaṃ / atrāsane samāśritya dharmam ādeṣṭum arhati // rm_37.304{54} //

tayeti prārthitaṃ śrutvā sa ānaṃdaḥ prasannadhīḥ / tad dattāsana āśritya tasthau dhyātvā prabhāsayan // rm_37.305{55} //

taṃ dṛṣṭvā brāhmaṇaḥ so 'pi viṣṇudāsaḥ prasāditaḥ / sahasā sāṃjalir natvā tatraikāṃta upāśrayan // rm_37.306{56} //

tataḥ sā dhīmatī sādhvī sāṃtamatīsamanvitā / tam ānaṃdaṃ samabhyarcya bhojanenābhyatoṣayat // rm_37.307{57} //

tataḥ sā praṇatiṃ kṛtvā nīcāsanasamāśritā / tam ānaṃdaṃ mahābhijñaṃ sāṃjalir evam abravīt // rm_37.308{58} //

bhadanta bhavatām ājñāṃ dhṛtvāhaṃ śirasā mudā / śrīdevyā vasudhārāyāś cariṣyāmi vrataṃ dhruvaṃ // rm_37.309{59} //

tad bhadanta bhavāñ chāstā tad vidhiṃ me yathākramaṃ / kṛpānugraham ādhāya samupādeṣṭum arhati // rm_37.310{60} //

iti saṃprārthite tena viṣṇudāsena saddhiyā / śrutvānaṃdaḥ sa saṃpaśyans taṃ dvijam evam abravīt // rm_37.311{61} //

śṛṇu vipra munīndreṇa yāthādiṣṭaṃ mayā śrutaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrīvratasya vidhiṃ kramāt // rm_37.312{62} //

bhādrapade 'śite pakṣe tṛtīyāyāṃ tithau tathā / māghe vāpi śite pakṣe śuklapakṣe 'pi vā sadā // rm_37.313{63} //

tīrthe devālaye śuddhabhūpradeśe gṛheṣu vā / samyag bhūśodhanaṃ kuryād gomayena mṛdāmbunā // rm_37.314{64} //

prātar utthāya tīrtheṣu snātvā śucisamācaraḥ / tridhācamyāmṛtaṃ kāyaṃ paṃcagavyena śodhayet // rm_37.315{65} //

śuddhaśīlasamādhānaḥ pariśuddhāmvarāvṛtaḥ / saṃbodhicittam ādhāya sadguror upadeśa dhṛk // rm_37.316{66} //

subhūmau maṇḍalaṃ samyag varttayitvā yathāvidhi / dhvajachatrapatākābhi vitānaiś cābhimaṃḍayet // rm_37.317{67} //

maṃḍalasya vahis tasya jvālāvalyā vahiḥ punaḥ / paṃcavalyāvalībhiś ca sa lājākṣatasaṃyutaiḥ // rm_37.318{68} //

veṣṭayitvā tato vāhye kramān saṃsthāpayed ghaṭān / tīrthāmbupūritān pītavastrāvṛtān saciṃhnitān // rm_37.319{69} //

tātra śrīvasudhāṃ devīṃ sagaṇāṃ vidhinā kramāt / samāvāhya samabhyarcya pratiṣṭhāpyādhivāsayet // rm_37.320{70} //

tṛtīyāyāṃ tathā prātaḥ snātvā śuddhāmvarāvṛtaḥ / madhyāhne svāsanāsīna uttarādigmukhasthitaḥ // rm_37.321{71} //

ādau guruṃ samabhyarcya ratnatrayaṃ samarcayet / tato dhyātvā mahādevīṃ vasudhārāṃ śubhakarīṃ // rm_37.322{72} //

sagaṇāṃ tāṃ samāvāhya datvā pādārgham ādarāt / pītamayopahāreṇa samabhyarcya yathāvidhi // rm_37.323{73} //

sarvopakaraṇāny agre nivesya samaḍhokayat / tatas taddhāraṇīṃ samyak paṭhen maṃtrāṇi ca kramāt // rm_37.324{74} //

tataḥ kṛtāṃjaliḥ stutvā kuryāś ca pāpadeśanāṃ / puṇyānumodanāṃ cāpi kuryāc ca praṇatiṃ smaran // rm_37.325{75} //

kuryāt pradakṣiṇāny evam aṣṭāṅgaiḥ praṇamet punaḥ / bodhicittaṃ samādhāya saṃprārthayed abhīpsitaṃ // rm_37.326{76} //

tato valiṃ pradatvā ca sa bhūtān paritoṣayet / tataḥ kṣamārthanāṃ kṛtvā vratasūtraṃ ca prārthayet // rm_37.327{77} //

ṣoḍaśabheditaṃ sūtram ṣoḍaśagraṃthisaṃyutaṃ / vratasūtraṃ samādāya rakṣārthaṃ vaṃdhayet kare // rm_37.328{78} //

tato guruṃ samārādhya deyād dānaṃ samichitaṃ / sadakṣiṇaṃ susatkāraiḥ satkṛtya samatoṣayet // rm_37.329{79} //

tatas tṛtīyā yāme 'hneḥ prāśnuyād yavapūrakān / paṃcāmṛtaphalaskaṃdamūlapatrādikān api // rm_37.330{80} //

pālanānte punaḥ snātvā tāṃ śrīdevīm anusmaran / taddhāraṇīṃ paṭhan rātrau pūjayec ca samāhitaḥ // rm_37.331{81} //

evaṃ nityaṃ catuḥ saṃdhyaṃ pūjayec chrīvasuṃdharāṃ / tat paredyus tathābhyarcya tan maṃḍalaṃ visarjayet // rm_37.332{82} //

tad rajāṃsi samādāya saṃnidhāya śubhe ghaṭe / bhaṃḍāgāre pratisthāpya sadārān bhajen namet // rm_37.333{83} //

śeṣarajaḥ sa nirmālyaṃ nadyāṃ nāgān yathāvidhi / samabhyarcya samarppitvā sarvaṃ jale pravāhayet // rm_37.334{84} //

tatas taj jalam ādāya gṛhe gatvā samantataḥ / prokṣya tan maṃḍalasthāne kumārīṃ vidhinārcayet // rm_37.335{85} //

tatas tan sagaṇaṃ cakraṃ samabhyarcya yathāvidhi / bhojanaiḥ saṃparitoṣya prārthayed yat samīchitaṃ // rm_37.336{86} //

tathā tat sagaṇaṃ cakraṃ kṛtvā kṣamārthanāṃ tataḥ / sāṃjaliś ca kramān natvā visarjayet prasādayan // rm_37.337{87} //

tadā śrīvasudhā devī svayam āgatya tadgṛhe / samāśritya sadā sarvadravyaiḥ saṃpūrayed dhruvaṃ // rm_37.338{88} //

tatas tatra gṛhe nityaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ / dānapuṇyamahotsāhapravarttitaṃ bhavet sadā // rm_37.339{89} //

evaṃ tasyā mahādevyā vasulakṣmyā vratodbhavaṃ / puṇyaṃ mahad asaṃkhyeyam aprameyaṃ vidur jināḥ // rm_37.340{90} //

evaṃ mahattaraṃ puṇyaṃ vijñāya dvija tat tathā / śraddhaye tadvrataṃ kuryā yadi saṃpattim ichasi // rm_37.341{91} //

yaś ca tāṃ śrīmahādevīṃ vasudhārām anusmaran / yat kāryyam ārabhet tasya tat sarvaṃ hi samṛddhyati // rm_37.342{92} //

ratnārthī labhate ratnaṃ dhanārthī labhate dhanaṃ / bhogyārthī labhate bhogyaṃ yaso 'rthī labhate yaśaḥ // rm_37.343{93} //

dravyārthī labhate dravyān guṇārthī labhate guṇān / vidyārthī labhate vidyāṃ śubhārthī labhate śubhaṃ // rm_37.344{94} //

mānyārthī labhate mānyaṃ jayārthī labhate jayaṃ / dharmārthī labhate dharmān sukhārthī labhate sukhaṃ // rm_37.345{95} //

rājyārthī labhate rājyaṃ gṛhārthī labhate gṛhaṃ / kṣetrārthī labhate kṣetrān rasārthī labhate rasān // rm_37.346{96} //

bhāryārthī labhate bhāryāṃ sutārthī labhate sutāṃ / putrārthī labhate putrān pautrārthī pautram āpnuyāt // rm_37.347{97} //

jñānārthī labhate jñānaṃ mokṣārthī mokṣam āpnuyāt / evam anyāni vastūni sarvopakaraṇāny api // rm_37.348{98} //

sarvāṇi dravyajātāni vastrādi bhūṣaṇāny api / samāpnuyāt samṛddhāni vasulakṣmyāḥ prasādataḥ // rm_37.349{99} //

tato dānāni dadyāt sa śuddhaśīlaḥ samācaret / kṣāntiṃ ca bhāvayen nityaṃ dharmavīryyaṃ samārabhet // rm_37.350{100} //

tathā dhyānaṃ samādhāya prajñābdhiṃ saṃtared drutaṃ / sarvopāyavidhānajño bodhipraṇidhimānasaḥ // rm_37.351{1} //

sadbuddhibalavān dhīraḥ sa bodhijñānam āpnuyāt / sarvamāragaṇāñ jitvā niḥkleśo 'rhañ jitendriyaḥ / saṃbuddhapadam āsādya nirvṛtapadam āpnuyāt // rm_37.352{2} //

evaṃ brāhmaṇa vijñāya saddharmmaṃ yadi vāṃchasi / tāṃ śrīdevīṃ mahālakṣmīṃ vasudhārāṃ sadā bhaja // rm_37.353{3} //

tathā te sarvadā gehe maṃgalaṃ nirupadravaṃ / sarvatreha paratrāpi bhaven nūnaṃ na saṃśayaḥ // rm_37.354{4} //

tathā dānāni datvā tvaṃ svayaṃ tadvrataṃ saṃcaran / sarvasatvahitaṃ kṛtvā yāvajjīvaṃ sukhaṃ cara // rm_37.355{5} //

tataḥ kleśavimuktātmā saṃbodhipraṇidhānadhṛk / bodhicaryāvratāraktā bodhisatvo bhaved dhruvaṃ // rm_37.356{6} //

sarve 'pi sugatā bodhisatvāś cāpi jinātmajāḥ / vasudhārāvrataṃ dhṛtvā saṃvibhrati jagattrayaṃ // rm_37.357{7} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvā sa brāhmaṇo mudā / tathā śrīvasudhārāyā vrataṃ caritum aichata // rm_37.358{8} //

tataḥ sa viṣṇudāso 'pi bhāryāṃ tāṃ dhīmatīṃ mudā / suprasannamukhāmbhojaḥ samālokyaivam abravīt // rm_37.359{9} //

priye dhanyāsi kalyāṇī yad ahaṃ tvatprayatnataḥ / śrīdevyā vrataṃ ratnaṃ prāpnomi sāṃprataṃ khalu // rm_37.360{10} //

tad yathānena śāstrātra samādiṣṭaṃ tathā khalu / śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā vāṃchāmi carituṃ vrataṃ // rm_37.361{11} //

tat tvam api samādhāya mayā sārddhaṃ tathādarāt / śrīdevyāḥ śaraṇaṃ kṛtvā vrataṃ caritum arhati // rm_37.362{12} //

iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sānumoditā / bharttāraṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_37.363{13} //

tathā satyaṃ samādhāya śraddhayā śaraṇaṃ gatau / śrīdevyā vratam atrāvāṃ samādarāc carāvahe // rm_37.364{14} //

ity uktvā sā satī bhadrā dhīmatī sahasādarāt / vratopacārasāmagrīṃ muditā samasādhayat // rm_37.365{15} //

tatas taṃ gurum ānaṃdaṃ natvā sā sāṃjalir mudā / tad vratārambham ādhātuṃ prārthayed evam ādarāt // rm_37.366{16} //

bhadanta śrīmahādevyā vratadina upāsthitaḥ / tad yathāvidhim ādiśya saṃcārayatāṃ vrataṃ // rm_37.367{17} //

tayeti prārthitaṃ śrutvā sa ānaṃdo jinātmajaḥ / sarvavidhiṃ samādiśya vratāraṃbhaṃ samākramat // rm_37.368{18} //

tatra bhūśodhanaṃ kṛtvā sa ānaṃdo yathāvidhi / maṃḍalaṃ varttayitvā tat pratisthāpyādhyavāsayat // rm_37.369{19} //

tathā tau daṃpatī tīrthe snātvā śuddhāmvarāvṛtau / yathā śāstrā samādiṣṭaṃ sarvaṃ kṛtvopatasthatuḥ // rm_37.370{20} //

tatas tau daṃpatī tasya śāstur ādeśataḥ kramāt / śuddhāsanasamāsīnāv uttarābhimukhasthitau // rm_37.371{21} //

gavyaiḥ kāmādi vastūni sarvāṇi śuddhitāny api / kṛtvā śāstrā yathādiṣṭaṃ tathāraṃbhaṃ pracakratuḥ // rm_37.372{22} //

ādau guruṃ samabhyarcya tato ratnatrayaṃ mudā / abhyarcya śaraṇaṃ kṛtvā praṇatvā vidhinādarāt // rm_37.373{23} //

tatas tanmaṇḍale devīṃ sagaṇāṃ śrīvasuṃdharāṃ / dhyātvā tathā samāvāhya datvā pādārgham ādarāt // rm_37.374{24} //

tatas tāṃ sagaṇāṃ devīṃ samabhyarcya yathākramaṃ / sarvapūjopacāraiś ca paṭhitvā dhāraṇīṃ tataḥ // rm_37.375{25} //

sahṛdvījādimaṃtrāṇi yathākramaṃ jajalpatuḥ / tato 'ṣṭāṅgapraṇāmaiś ca natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // rm_37.376{26} // guṇābhivādanai stotrai stutvā natau vavaṃdatuḥ // rm_37.377{27!} // tatas tau sāṃjalī sthitvā prakṣitvā pāpadeśanāṃ / puṇyānumodanāṃ cāpi saṃprārthya śrīsamṛddhyatāṃ // rm_37.378{28} //

salokapālabhūtebhyo baliṃ paṃcāmṛtānvitaṃ / yathāvidhi praḍhaukitvā prārthayatāṃ susaṃpadaṃ // rm_37.379{29} //

tato dānaṃ pradatvaivaṃ gurave 'pi sudakṣiṇāṃ / tataḥ kṣamārthanāṃ kṛtvā samāptaṃ cakratur vrataṃ // rm_37.380{30} //

tato gurus tayoḥ śāstā vratasūtraṃ samarppayat / saṃpattisasamṛddhāśīrvādaṃ dadau prasāditaḥ // rm_37.381{31} //

tato guruṃ puraskṛtya yathoktaṃ vratapālanaṃ / kṛtvā tataḥ punaḥ snātvā devīṃ dhyātvā niṣedituḥ // rm_37.382{32} //

tato rātrau samādhāya sagaṇāṃ vasuṃdharāṃ / devīṃ dhyātvā samabhyarcya dharmmaṃ śrutvā niṣedatuḥ // rm_37.383{33} //

tataḥ prātaḥ samutthāya snātvā śuddhāmvarāvṛtau / tathā tāṃ sagaṇāṃ devīm āvāhyānarcatuḥ kramāt // rm_37.384{34} //

tatas tad vratasaṃpūrṇaṃ kṛtvā dānaṃ sadakṣiṇaṃ / pradatvā gurave natvā tan maṇḍalaṃ vyasarjatāṃ // rm_37.385{35} //

tatas tad rajam ādāya bhaṃḍāgāre yathoditaṃ / nidhāya tat sa nirmālyaṃ śeṣaṃ nadyāṃ yathāvidhiṃ // rm_37.386{36} //

gurur nāgān samabhyarcya samarpya prākṣipaj jale / tatas taj jalam ādāya mahotsāhair gṛhaṃ yayau // rm_37.387{37} //

tata gṛhe tad ambhobhir abhiṣiṃcya samantataḥ / kumārīṃ vidhinārādhya gaṇacakraṃ samarcayat // rm_37.388{38} //

tatas tau daṃpatī natvā sāṃjali sādaraṃ mudā / saṃpattiprārthanāṃ kṛtvā kṣamāpya tad vyasarjatāṃ // rm_37.389{39} //

tatas tasyā gṛhe devī vasundhārā svayaṃ sthitā / sarvadravyasamāpūrṇaṃ kṛtvā tasthau prasāditā // rm_37.390{40} //

sarvadravyābhisaṃpūrṇaṃ dṛṣṭvā tau daṃpatī gṛhaṃ / vismayānaṃdasaṃpannau mitha evaṃ samūcatuḥ // rm_37.391{41} //

aho satyaṃ jagacchāstur yathādiṣṭaṃ tathā khalu / tathāvāṃ śaraṇaṃ gatvā devyā vrataṃ carevahi // rm_37.392{42} //

ity uktvā tau prasīdaṃtau śaraṇaṃ gatvā samāhitau / tasyāḥ śrīmahādevyāḥ sadā vrataṃ praceratuḥ // rm_37.393{43} //

tadārabhyaḥ sadārthibhyo datvā dānaṃ yathārthitaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā praceratuḥ śubhe sadā // rm_37.394{44} //

tato 'sau yatir ānaṃdas tau samāmaṃtrya daṃpatī / pakṣivat sahasākāśāt kauśāṃvyāṃ samupācarat // rm_37.395{45} //

tatra sa taṃ jagannāthaṃ praṇatvā sāṃjaliḥ punaḥ / etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ nivedyaikāntam āśrayat // rm_37.396{46} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā tam ānaṃdaṃ sabhāṃ ca tāṃ / dhīmatyāḥ śāṃtamatyāś ca prasāditvaivam ādiśat // rm_37.397{47} //

dhanyā sā dhīmatī śāntamatī cāpi subhāvinī / yat te śrīvasudhārāyā bhavetāṃ vratadhāriṇī // rm_37.398{48} //

tan me ubhe mahatpuṇyalābhinyau śrīsamanvite / sarvasatvahitādhānabodhicaryāsamudyate // rm_37.399{49} // kramād bodhiṃ samāsādya buddhapadam avāpsyata // rm_37.400{50!} // ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sarvasāṃghikāḥ / tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ smṛtvā nityaṃ prabhejire // rm_37.401{51} //

tadā tasyāḥ pitā viprā dhīmatyā duhitur gṛhe / samudbhūtā mahāsaṃpad ity aśroṣīj janoditaṃ // rm_37.402{52} //

tataḥ sa brāhmaṇo bhāryāṃ dhīmatyā mātaraṃ mudā / sahasā samupāmaṃtrya pura evam abhāṣata // rm_37.403{53} //

kiṃ tvayānuśrutaṃ bhārye dhīmatyā yad gṛhe 'dhunā / mahāsaṃpat samudbhūtā mayeti śrūyate khalu // rm_37.404{54} //

iti bhartrā samākhyātaṃ śrutvā sā vismayānvitā / katham etad bhavet satyam iti taṃ patim abravīt // rm_37.405{55} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā hariśarmāpi sa dvijaḥ / savismayenākhyātaṃ śrutvā caivam abhāṣata // rm_37.406{56} //

priye śrutaṃ mayā satyaṃ dhīmatyā yad gṛhe 'dhunā / mahāsaṃpatsamudbhūtā vasundhārāprasādataḥ // rm_37.407{57} //

yadi naitat pratīto 'pi janaiḥ sā dhīmatī sutā / svagṛhe 'tra samāhūya tvam evaṃ paripṛchyatāṃ // rm_37.408{58} //

kathaṃ saṃjāyate saṃpan mahatī te gṛhe 'dhunā / etat satyaṃ tvayā putrī puro me kathyatām iti // rm_37.409{59} //

evaṃ bhartrā samākhyātaṃ śrutva sā dhīmatīprasūḥ / tatheti prativijñāya svasakhīm evam abravīt // rm_37.410{60} //

śṛṇu sakhi sutāyā me dhīmatyā yad gṛhe 'dhunā / saṃbhūtā mahatī saṃpad vasuṃdhārā prasādataḥ // rm_37.411{61} //

iti śrutaṃ mayā satyaṃ draṣṭum ichāmi tat khalu / tat tāṃ sutāṃ samāhūya samādarād ihānaya // rm_37.412{62} //

iti tayā samākhyātaṃ śrutvā sā supriyā sakhī / tatheti prativijñapya dhīmatyā bhavane yayau // rm_37.413{63} //

tatra sā samupāsṛtya dhīmatīṃ tāṃ subhadrikāṃ / dṛṣṭvā savismayānaṃdayuktā natvaivam abravīt // rm_37.414{64} //

bhadre 'haṃ preṣitā mātrā tvadāhvānaṃ pratīha tat / sahasā tvaṃ samāgaṃtum arhasi svātmajānvitā // rm_37.415{65} //

iti tayā samākhyātaṃ śrutvā sā dhīmatī mudā / hasantī tāṃ sakhīṃ mātuḥ samālokyaivam abravīt // rm_37.416{66} //

ayi māṃ smarate mātā kim arthaṃ sāṃprataṃ kathaṃ / tadāhaṃ na smṛtā mātrā dāridriyaduḥkhinī yadā // rm_37.417{67} //

tathāpy ahaṃ mukhaṃ mātur draṣṭum ichāmi sāṃprataṃ / tathāham āgamiṣyāmi yathā mātuḥ samīhitaṃ // rm_37.418{68} //

ity uktvā dhīmatī sātha putraṃ ca bhūṣaṇaṃ / bhūṣayitvā suvastraiś ca prāvārya samamaṇḍayat // rm_37.419{69} //

svayaṃ ca sā prasādhitvā duṣyapaṭṭāmvarāvṛtā / śrīmad ratnāmvalaṃkārair maṇḍitāṃgābhiśobhitā // rm_37.420{70} //

tataḥ sakhyā tayā sārddhaṃ putraputrīsamanvitā / saṃprasthitā janaiś cāpi saha mātur gṛhe yayau // rm_37.421{71} //

tatra sā jananī dṛṣṭvā dhīmatīṃ tāṃ samāgatāṃ / taṃ suputraṃ suputrīṃ ca paśyantī samupācaran // rm_37.422{72} //

tatra tāṃ jananīṃ dṛṣṭvā dhīmatī sātmajānvitā / sahasā samupāgatya natvāpṛchat sukauśalaṃ // rm_37.423{73} //

jananī sāpi tāṃ putrīṃ putraputrīsamanvitāṃ / dhīmatīṃ sahasāliṃgya papracha kauśalaṃ mudā // rm_37.424{74} //

tataḥ sā dhīmatī putrī putraputrīsamanvitā / mātrā sahābhigachaṃtī pitur geham upāsarat // rm_37.425{75} //

tatra sādhīmatīṃ putrīṃ putraputrīsahāgatāṃ / dṛṣṭvā sa janako 'py evaṃ paśyan pratyudyayau mudā // rm_37.426{76} //

janakaṃ taṃ samālokya dhīmatī sātmajānvitā / saṃsmitā samupāsṛtya natvāpṛchat sukauśalaṃ // rm_37.427{77} //

pitāpi sa samālokya dhīmatīṃ tāṃ śubhāṃśikāṃ / putraputryau ca saṃbhāṣya papracha kauśalaṃ mudā // rm_37.428{78} //

pitā sa jananī sāpi dhīmatīṃ tāṃ subhāvinīṃ / pautraṃ pautrīṃ ca saṃdhṛtvā svagṛhe jagmatur mudā // rm_37.429{79} //

tatra sā jananī tasyāḥ pautryāḥ pautrasya cādarāt / pādān prakṣālayitvāśu svakam ānayat // rm_37.430{80} //

tad āsanaṃ samāstīrya tāṃ putrīṃ svayam ādarāt / pautraṃ pautrīṃ ca tān sarvān saṃdhṛtvā saṃnyaveśayat // rm_37.431{81} //

tatrāsane samāśritya pārśvayor vāmadakṣayoḥ / putrīṃ putram upasthāpya tasthau sā dhīmatī smitā // rm_37.432{82} //

tām āgatāṃ samākarṇya sarve 'pi jātayo mudā / sahasā draṣṭum āgatya sā daraṃ samupāyayuḥ // rm_37.433{83} //

tathā te vāṃdhavāḥ sarve suhṛtminrajanā api / tāṃ tathā svagṛhāyātāṃ kuśalaṃ praṣṭum āyayuḥ // rm_37.434{84} //

tathā tāś ca bhaginyo 'pi tāsāṃ sarve 'pi cātmajāḥ / tāṃ dhīmatīṃ tathāyātāṃ śrutvā draṣṭu samā yayuḥ // rm_37.435{85} //

evam anye 'pi lokāś ca dhīmatīṃ tāṃ subhūṣaṇāṃ / svamātur gṛhamāyātāṃ śrutvā draṣṭum upāyayuḥ // rm_37.436{86} //

tatretaṃ dhīmatīṃ kāṃtāṃ suvastrabhūṣaṇāvṛtāṃ / te sajñātyādayaḥ sarve dṛṣṭvā vismayam āyayuḥ // rm_37.437{87} //

tato 'nujā bhaginyādi jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ / sarve tāṃ sādaraṃ natvā paprachuḥ kuśalaṃ mudā // rm_37.438{88} //

tathā sā dhīmatī cāpi jñātivaṃdhusuhṛjjanān / vandanīyāns tān natvāpṛchat sukauśalaṃ // rm_37.439{89} //

tataḥ sā jananī tasyai dhīmatyai sādarān mudā / varṇagaṃdharasopetaṃ bhojanaṃ samupāharat // rm_37.440{90} //

tathā sautāya sautāyai bhojanaṃ surasānvitaṃ / sādaram upaḍhokitvā pura evam abhāṣata // rm_37.441{91} //

gṛhṇāṇa surasaṃ bhogyaṃ bhukṣva hṛd dhīmati priye / yo sauta saute ca saudārdda procyutaṃ yadabhīpsitaṃ // rm_37.442{92} //

janako vitathya sarvo bhaginyo bhrātaro 'pi ca / bhātṛjāyāṃ sukhāś cāpi tasyāś cakruḥ samādaraṃ // rm_37.443{93} //

tathādarāṃ kṛtaṃ sarve śrutvā sā dhīmatī tadā / pūrvavṛttim anusmṛtvā manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_37.444{94} //

naivāhaṃ mānitā hy ebhir nāyaṃ putro 'pi mānitaḥ / na ca yaṃ mānitā putri dhanam evātra manyate // rm_37.445{95} //

yadā na me gṛhe saṃpad daridro 'haṃ ca duḥkhinī / tademe sarva ete 'pi nāpi 'paśyan mukhaṃ mama // rm_37.446{96} //

idānīṃ me gṛhe saṃpaj jātā tat sukhānvitāṃ / evaṃ mate 'pi sarve māṃ mānayaṃti samādarāt // rm_37.447{97} //

yad ahaṃ mānitā naiva dhanam evābhimānyate / tad yasya taiḥ kriyate mānyaṃ sa bhuṃjyād idam ādaraṃ // rm_37.448{98} //

iti sā manasā dhyātvā sarvāṇi bhūṣaṇāny api / svāni putrasya putryāś ca saṃnirīkṣya samādade // rm_37.449{99} //

tataḥ sā dhīmatī kāṃśasthālyāṃ sarvāṇi tāny api / bhūṣaṇāni prasāryaivaṃ sādaraṃ pratyabhāṣata // rm_37.450{100} //

bho bho bhavanti sarvāṇi bhūṣaṇāni priyāṇi me / idaṃ saurasikaṃ bhojyaṃ prāśnuta svechayā sukhaṃ // rm_37.451{1} //

saṃsāre mānanīyaṃ hi dhanam eva sadādarāt / dhanānurūpeṇa yal loke mānyate niṃdyate naraḥ // rm_37.452{2} //

dhanavān puruṣo loke nīco 'pi mānyate 'guṇaḥ / nirdhanā guṇavāṃś cāpi sujāto 'pi na mānyate // rm_37.453{3} //

dhanānurūpeṇa sarvatra vicāramānyabhojanaṃ / dhanaprasaṃgato mūrkho nīco 'pi dhanyato bhavet // rm_37.454{4} //

yāvat saṃpad gṛhe tāval loke samādrito naraḥ / yadā saṃpad vihīne tu tadā sa bhūtavac caret // rm_37.455{5} //

iti sābhilapanty eva sarvāṇi bhūṣaṇāny api / tāni punaḥ samādāya yathā sthānaṃ nyayojayat // rm_37.456{6} //

tatas tadbhojanaṃ kiṃcid bhaktvā sā svātmajānvitā / natvaiva pitarau bharttur gṛhe yayau prasāditā // rm_37.457{7} //

tatra sā dhīmatī bharttur viṣṇudāsasya pādayoḥ / natvā sarvapravṛttāṃtaṃ nyavedayat puraḥ sthitā // rm_37.458{8} //

etad bhāryāsamākhyātaṃ śrutvā sa brāhmaṇaḥ patiḥ / muditas tāṃ sukalyāṇīṃ bhāryaṃ dṛṣṭvaivam abravīt // rm_37.459{9} //

dhanyo 'si tvaṃ sukalyāṇī yat te samupādeśataḥ / śrīdevīvratam ādhāya samāpnomi susaṃpadaṃ // rm_37.460{10} //

priye tvām atra tadratnasaṃbhavakulasaṃbhavāṃ / śrīvasudhāmahādevīsamāṃ manye 'ham ātmanā // rm_37.461{11} //

ity uktvā brāhmaṇo bharttā viṣṇudāsaḥ kṛtāṃjaliḥ / dhīmatīṃ taṃ sukalyāṇīṃ natvaivaṃ punar abravīt // rm_37.462{12} //

priye tava prasādena sāphalyaṃ janma me 'dhunā / yac chrīvasuṃdharādevyā upāsako vratī bhave // rm_37.463{13} //

tan mayā prakṛtaṃ pāpaṃ tat sarvaṃ kṣīyate 'dhunā / saṃpattiḥ saṃprajātā ca naiva kṣīṇā bhave dhi naḥ // rm_37.464{14} //

tathā vayaṃ sadāpy asyāḥ śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ / yathāvidhi vrataṃ dhṛtvā caremahi śubhe 'dhunā // rm_37.465{15} //

triratnabhajanaṃ kṛtvā datvārthibhyo yathepsitaṃ / yāvajjīvaṃ śubhaṃ kṛtvā bhuktvā saukhyaṃ caremahi // rm_37.466{16} //

etatpuṇyavipākena sarvadā sadgatīṃ gatāḥ / kramāt saṃbodhim āsādya buddhapadaṃ labhemahi // rm_37.467{17} //

iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sānumoditā / tathā sadā vasuṃdhārāvrataṃ dhṛtvā śubhe 'carat // rm_37.468{18} //

tataḥ sā dhīmatī tasyāḥ śāṃtamateḥ purogatā / sarvam etat pravṛttāṃtaṃ nivedyaivam abhāṣata // rm_37.469{19} //

priye sakhi mahābhāge bhavatkṛpāprasādataḥ / pāpaṃ me kṣīyate sarvaṃ taj janma saphalaṃ bhave // rm_37.470{20} //

saṃpattiḥ saṃprajātā me naiva kṣīṇā bhaved api / tad yāvajjīvitaṃ devyāḥ śaraṇastho bhajāni hi // rm_37.471{21} //

tvam eva śāstā na cānyā hi saddharmopadeśinī / tan me puṇyānubhāvena saṃbuddhapadam āpnuhi // rm_37.472{22} //

ity udite tam āśrutvā śāṃtamatiś ca sā mudā / dhīmatīṃ tāṃ samālokya punar evam abhāṣāta // rm_37.473{23} //

bhadre dhīmati saṃbuddhaśaraṇasthā sadādarāt / śrīdevyāvratam ādhāya śubhe cara samāhitā // rm_37.474{24} //

etatpuṇyavipākena sarvadā sadgatīṃ gatā / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_37.475{25} //

iti matvātra saṃsāre śubhaṃ dharmārthasādhanaṃ / dharmo lokahitārthāya tal lokārthe dharmam ācareḥ // rm_37.476{26} //

iti tayoditaṃ śrutvā dhīmatī sā prabodhitā / tatheti pratinaṃditvā muditā svagṛhe yayau // rm_37.477{27} //

tataḥ prabhṛti sā sādhvī dhīmatī sarvadā gṛhe / śrīdevyā bhajanaṃ kṛtvā datvā dānaṃ śubhe 'carat // rm_37.478{28} //

tathā tasyā gṛhe saṃpad dine dine pravarddhitā / sarvasatvopabhogyārthaṃ babhūva dharmasādhinī // rm_37.479{29} //

tathā sā dhīmatī dṛṣṭvā sarvasaṃpatpravarddhitāṃ / mudā lokahitaṃ kṛtvā pracacāra śubhe sadā // rm_37.480{30} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / tathā tvam api rājendra vasudhārāvrataṃ cara // rm_37.481{31} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / śrīdevyāḥ śaraṇe sthāpya vrataṃ cāraya sarvadā // rm_37.482{32} //

tathā te sarvadā kṣemaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_37.483{33} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathety abhyanumoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_37.484{34} //

dhīmatyā ye 'vadānaṃ śubhaphaladam idaṃ suprasannāḥ śṛṇvanti / śrāvayanti pramuditamanasā bodhicaryānurāgāḥ / sarve te bodhisatvāḥ sakalaguṇadharāḥ sarvasaṃpatsamṛddhāḥ / śrīmanto lokaśreṣṭhā jinanilayagatāḥ saṃvasaṃti sukhāḍhyāḥ // rm_37.485{35} //

++ iti śrīratnāvadānatatve dhīmatyāvadānaṃ samāptam ++

xxxviii vasundharāvadāna athāśoko maharājaḥ kṛtāñjalipuṭo mudā / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_38.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi vasudhārāvrataṃ kadā / kena kuha kathaṃ martyaloke pracāritaṃ purā // rm_38.2{2} //

tad atra no bhavāñ cchāstar yathā pravarttitaṃ purā / tathā sarvaṃ samākhyātuṃ vistareṇa samarhati // rm_38.3{3} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ / aśokaṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt // rm_38.4{4} //

śṛṇu rājan yathākhyātaṃ guruṇā me srutaṃ mayā / tathāhaṃ te pravakṣyāmi vasudhārāvratodbhavaṃ // rm_38.5{5} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyamunis tathāgataḥ / sarvajño 'rhaṃ jagacchāstā dharmarājo vināyakaḥ // rm_38.6{6} //

sa ekasamaye tatra kauśānvyā upakaṇṭhike /ms: ekaḥ samaye vihāre ghoṣirārāme vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_38.7{7} //

tadā śakrādayo devā brahmādi brāhmaṇā api / daityendrā lokapālāś ca saddharmaśravaṇotsukāḥ // rm_38.8{8} //

rākṣasā garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / siddhā vidyādharāś cāpi tathā cāpy apsarogaṇāḥ // rm_38.9{9} //

yogino yatayas tīrthā ṛṣayo brahmacāriṇaḥ / rājāno rājaputrāś ca vaiśyāś ca maṃtriṇo janāḥ // rm_38.10{10} //

amātyāḥ sainikāś cāpi gṛhasthāś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaḥ paurikā api // rm_38.11{11} //

grāmyā jānapadāś cāpi tathānyadeśavāsinaḥ / evam anye 'pi lokāś ca saddharmāmṛtavāṃchinaḥ // rm_38.12{12} //

sarve te tatra kauśāṃvyā ghoṣilārāma āgatāḥ / sabhāsanasamāsīnaṃ prādrākṣus taṃ munīśvaraṃ // rm_38.13{13} //

dṛṣṭvā te muditāḥ sarve praṇatvā samupāsṛtāḥ / yathākramaṃ samabhyarcya kṛtvā tritvaḥ pradakṣiṇaṃ // rm_38.14{14} // tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_38.15{15} // tatra te tatsabhāsīnā bhikṣavaḥ śrāvakā api / bhikṣuṇyaś cailakāś caivam upāsakā upāsikāḥ // rm_38.16{16} //

bodhisatvā mahāsatvāḥ saṃbodhivratacāriṇaḥ / vasuṃdharāvratotpattiṃ śrotuṃ sarve samīchire // rm_38.17{17} //

tatrānaṃdaḥ parijñāya teṣāṃ manaḥsamīhitaṃ / sāṃjaliḥ purataḥ sthitvā natvaivaṃ prārthayan muniṃ // rm_38.18{18} //

bhagavan sarvavic chāstān ime sarve sabhājanāḥ / vasulakṣmīvratotpattiṃ śrotum ichanti āsṛtāḥ // rm_38.19{19} //

tad bhavāṃs trijagacchāstā sarvasatvābhibodhane / vasulakṣmīvratotpattiṃ samupādeṣṭum arhati // rm_38.20{20} //

ity ānaṃdena bhadreṇa prārthite sa munīśvaraḥ / tān sabhāsaṃsthitān sarvān samālokyaivam ādiśat // rm_38.21{21} //

śṛṇv ānanda pravakṣyāmi munīndreṇa yathoditaṃ / vajradharābdhigambhīranirghoṣeṇa śrutaṃ mayā // rm_38.22{22} //

tadyathābhūt purā rājā sūryodayābhidho nṛpaḥ / śrīpure nagare ramye cakravarttī nṛpādhipaḥ // rm_38.23{23} //

daśākuśalasaṃraktaḥ pramadājanavaśyagaḥ / tadā tatra narāḥ sarve 'py asanmitropadeśataḥ / daśākusalamūleṣu karmasu saṃpracerire // rm_38.24{24} //

tadā tatpāpadoṣeṇa mahetayaḥ pravarttitāḥ / tad ītisamupākrāntā saṃkṣobhitābhavan mahī // rm_38.25{25} //

tataḥ sarvatra deśeṣu durbhikṣam abhavad bhuvi / tadā te manujāḥ sarve daridrā abhavan kramāt // rm_38.26{26} //

tatas te nirdhanāḥ sarve kṣutpipāsāhatāturāḥ / lobhitā nirdayāḥ krūrāḥ praduṣṭā duritāratāḥ / svakuladharmamaryādaṃ vilaṃghyāpy aśubhe 'caran // rm_38.27{27} //

tataḥ sarve 'pi te lokā andhā iva kumārgagāḥ / asatsaṃgānusaṃraktāḥ pracerur narakāmukhāḥ // rm_38.28{28} //

tadā tatpāpasaṃghṛṣṭaduḥkhāgniparitāpitā / śoṣitevābhavad bhūmī nirguṇā nīrasā kharā // rm_38.29{29} //

tadā sarve 'pi satvāś ca kṣuttṛṣṇāgnyahidāhitāḥ / nirāśā mṛtyum ichanto niṣeduḥ parimohitāḥ // rm_38.30{30} //

tadaikasmin dine tatra tuṣitabhuvane sthitāḥ / śrīdevīpramukhā devyo vasundharyyāḥ sahāyikāḥ // rm_38.31{31} //

sarvās tā militā martyaloke gaṃtuṃ samipsavaḥ / kim idānīṃ manuṣyāṇām avastheti samīkṣire // rm_38.32{32} //

tatas tān manujān sarvān daridrān pāpacāriṇaḥ / dṛṣṭvā tāḥ sakalā devyā dayārttā evam abruvan // rm_38.33{33} //

aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ yat pāpe niratā narāḥ / daridrā nirdayāḥ krūrā bhavanti narakāmukhāḥ // rm_38.34{34} //

tat tatra martyaloke 'pi daridryaduḥkhaśāntaye / yatnāc chrīvasudhārāyā vrataṃ cārayemahi // rm_38.35{35} //

tatas te manujāḥ sarve śrutvā dṛṣṭvānumoditāḥ / śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā careyur vratam ādarāt // rm_38.36{36} //

tadā tatpuṇyasaṃpūtāḥ sarve te mānavā api / śrīmantaḥ sukhino bhadre careyuḥ sarvadādarāt // rm_38.37{37} //

tatas te manujāḥ sarve daśakuśalasaṃratāḥ / parasparahitaṃ kṛtvā careyur bodhisaṃvaraṃ // rm_38.38{38} //

tatas te bhadritātmānaḥ sarvasatvahitodyatāḥ / bodhisatvā mahāsatvā bhaveyur bodhicāriṇaḥ // rm_38.39{39} //

tatas te sadguṇādhānās triratnabhajanāratāḥ / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_38.40{40} //

iti hetor vayaṃ sarvāḥ śrīdevyāḥ purato gatāḥ / etat sarvapravṛttāṃtaṃ vijñāpayema sāṃprataṃ // rm_38.41{41} //

ity evaṃ saṃmataṃ kṛtvā sarvā devvyo 'pi tās tataḥ / śrīvasudhāmahādevyā ālaye samupācaran // rm_38.42{42} //

tatra tāḥ sakalā devyaḥ sāṃjalaya upāsṛtāḥ / tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ praṇatvaivaṃ nyavedayan // rm_38.43{43} //

bhagavati mahādevi vijānīyād bhavaṃty api / yan manuṣyā daridrās te bhavanti pāpacāriṇaḥ // rm_38.44{44} //

tad bhavatī prayatnena manujāns tān suduḥkhitān / kṛpayā sahasālokya sarvānn uddharttum arhati // rm_38.45{45} //

iti saṃprārthite tābhir devībhiḥ sā vasundharā / tā devī sakalā dṛṣṭvā prasannāsyaivam abravīt // rm_38.46{46} //

aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ yatra śāstā na sadguruḥ / tena te 'kuśalācārāḥ sarve narā daridratāḥ // rm_38.47{47} //

pāpābhis saṃratā duṣṭā kṣuttṛṣṇāgnyabhidāhitāḥ / durbhagā nirdayāḥ krūrāḥ pateyur narake dhruvaṃ // rm_38.48{48} //

iti hetor ahaṃ tesāṃ martyānāṃ duḥkhaśāṃtaye / saṃvare tānn upasthāpya bodhau niyojayemahi // rm_38.49{49} //

iti niścitya sā devī vasulakṣmī kṛpārditā / tatra samādhim ādhāya trimurttiṃ sā samādadhau // rm_38.50{50} //

tadyathaikā vasuṃdharyyā mahālakṣmī dvitīyakā / tṛtīyikā kumāryyāś ca trimūrttir iti sā dadhe // rm_38.51{51} //

tataḥ sā śrīmahādevī gaṃtuṃ martyālaye svayaṃ / naṃdīmukhāśvaghoṣau dvau samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_38.52{52} //

naṃdīmukhāśvaghoṣau yan mayā saṃprārthitaṃ yathā / tathā tan me mahatkāryaṃ harttum arhatha sarvathā // rm_38.53{53} //

ity ādiṣṭaṃ tayā devyā niśamya tau kṛtāṃjaliḥ / nandimukhāśvaghoṣau tāṃ devīṃ natvaivam ūcatuḥ // rm_38.54{54} //

devi kiṃ te mahat kāryaṃ tadā jñāpayatu dhruvaṃ / yathādiṣṭaṃ bhavaty āśu kariṣyāvas tathā khalu // rm_38.55{55} //

iti tābhyāṃ samākhyātaṃ śrutvā sā śrīvasuṃdharā / mahādevī prasannāsyā tau dṛṣṭvaivam abhāṣata // rm_38.56{56} //

śṛṇuta bhadramukhau yan me kāryaṃ vāṃ tan mayocyate / tathā yuvāṃ samādhāya karttum arhatha sāṃprataṃ // rm_38.57{57} //

yan narā bhūtale sarve daridrā atiduḥkhitā / pāpābhiniratā duṣṭā bhavanti narakāmukhāḥ // rm_38.58{58} //

tat tān sarvān samuddharttum ichāmi sarvathā 'dhunā / tridhā mūrttim ahaṃ dhṛtvā gacheyaṃ tan mahītale // rm_38.59{59} //

tayo rājā mahīpālaḥ sarvalokādhipaḥ prabhuḥ / taṃ evaṃ prathamaṃ dharme vinīya yojayemahi // rm_38.60{60} //

yatra rājā svayaṃ dharme sthitvā caret samāhitaḥ / tatra sarve 'nugā rājño dharme careyur ādarāt // rm_38.61{61} //

yatrābhinirato rājā carate 'py aśubhe śubhe / tatra sarve 'pi lokās te pracareyur hi sādaraṃ // rm_38.62{62} //

ity ādau nṛpati dharme yojanīyaḥ prayatnataḥ / tataḥ sa nṛpatiḥ sārvāl lokān dharme niyojayet // rm_38.63{63} //

tataḥ sarve 'pi lokās te daśākuśalavaimukhāḥ / saddharme hi ratā bhadre pracareyuḥ samāhitāḥ // rm_38.64{64} //

tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parasparahitonmukhāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā careyuḥ saṃvare sadā // rm_38.65{65} //

tatas te sarvadā śreyaḥ kṛtvā yāyuḥ sukhāvatīṃ / tatrāpi saṃvaraṃ dhṛtvā pracareyuḥ sukhānvitāḥ // rm_38.66{66} //

tataḥ kramāt samādhāya sarvapāramitāsv api / carantaḥ sarvasatvānāṃ hitaṃ kuryuḥ sadādarāt // rm_38.67{67} //

tatas te bodhisatvāḥ syuḥ saddharmaguṇaratninaḥ / śuddhātmāno mahāsatvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ // rm_38.68{68} //

tataḥ sarve 'pi te dhīrāḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ / triyānabodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_38.69{69} //

iti hetor ahaṃ teṣāṃ satvānāṃ vinayārthataḥ / trimūrttirūpam ādhāya gachāmi bhūtale 'dhunā // rm_38.70{70} //

tad yuvāṃ me vaco dhṛtvā gantum arhatha bhūtale / tatra gatvā prayatnena sarvathāhara taṃ nṛpaṃ // rm_38.71{71} //

tato 'haṃ taṃ vaśīkṛtya bodhayitvā prayatnataḥ / saddharmacāriṇaṃ kṛtvā cārayiṣyāmi me vrataṃ // rm_38.72{72} //

iti tayā mahādevyā samādiṣṭaṃ niśamya tau / nandimukhāśvaghoṣau tāṃ devīṃ natvaivam ūcatuḥ // rm_38.73{73} //

bhadre devi tavādeśaṃ dhṛtvāvāṃ śirasā tathā / gatvā nṛpaṃ samāhṛtya prāṇayiṣyāvahe puraḥ // rm_38.74{74} //

ity uktvā tau prasannāsyau kṛtāṃjalipuṭo mudā / pādau devyāḥ praṇatvaivaṃ prajagmatus tato bhuvi // rm_38.75{75} //

trimūrttirūpam ādhāya vasulakṣmīr api svayaṃ / śrīdevyādisakhīyuktā gaṃgātīram upāgatāḥ // rm_38.76{76} //

tatra tau bhūtale gatvā prāpaśyataṃ samaṃtataḥ / ramaṇīyaṃ mahodyāne puṣkariṇīpraśobhitaṃ // rm_38.77{77} //

dṛṣṭvā tāv ubhau tatra kṣaṇaṃ viśramya saṃsthitau / tato mithasamāsīnau dṛṣṭvaivaṃ samabhāṣatāṃ // rm_38.78{78} //

aho ramyaṃ mahīlokaṃ taḍāgodyānamaṇḍitaṃ / tat katham iha rājānam apaharttuṃ carevahi // rm_38.79{79} //

tatra nandīmukhaḥ prāha divyastrīsuṃdaraṃ vapuḥ / dhṛtvāvāṃ surasaṃgītaṃ gāyantau prācarevahi // rm_38.80{80} //

nūnaṃ sa nṛpatī rājā dṛṣṭvā nau divyasuṃdaraṃ / vapuḥ kāmāgnisaṃtaptaḥ samāharttum upācaret // rm_38.81{81} //

tadāvāṃ sahasāhṛtya nṛpatiṃ taṃ prayatnataḥ / mohayitvā vaśīkṛtya devyā upānayevahi // rm_38.82{82} //

iti saṃbhāṣaṇaṃ kṛtvā vidhāya ca susaṃmataṃ / nandimukhāśvaghoṣau tau strīrūpaṃ dadhatus tathā // rm_38.83{83} //

tatas te divyarāmāṃśe manābhirāmaniḥsvanaiḥ / gāyaṃtyau surasaṃgītaṃ durgāsthane niṣedatuḥ // rm_38.84{84} //

tayos tat surasaṃgītaṃ śrutvā tatpuravāsinaḥ / janāḥ kautūhalākrāntacittā draṣṭum upāsaran // rm_38.85{85} //

dṛṣṭvā te divyarūpāṃśe sarve te vismayānvitāḥ / devakanye ime nūnam iti proktvā samīkṣire // rm_38.86{86} //

divyāṃśe te samālokya sarve te vismayoddhatāḥ / aho citram iti proktvā pratyāyayuś cirāt puraṃ // rm_38.87{87} //

tatra te surakanyāṃśe naikasthāne niṣedatuḥ / pratidinaṃ caturddikṣu pragāyaṃtyau praceratuḥ // rm_38.88{88} //

tathā te caritaṃ dṛṣṭvā sarve te paurikā api / atyadbhutasamākrāṃtacittā ceruḥ praśaṃkitāḥ // rm_38.89{89} //

tatas te paurikā lokāḥ sādbhutaśaṃkitāśayāḥ / nṛpateḥ purato gatvā praṇatvaivaṃ nyavedayet // rm_38.90{90} //

jaya deva mahārāja vijānīyā bhavānn api / tathāpy atra mahac citraṃ vijñaptuṃ vayam āgatāḥ // rm_38.91{91} //

tad atra surarāmāṃśe ubhe striyau sulakṣaṇau / gāyantyau surasaṃgītaṃ durgāsthāne samāśrite // rm_38.92{92} //

pratidinaṃ caturdikṣu tathā te devakanyake / gāyaṃtyo surasaṃgītaṃ bhramitvā carato mudā // rm_38.93{93} //

tan nimittaṃ kathaṃ rājaṃ cchubhaṃ vā syād athāśubhaṃ / iti praṣṭuṃ samāyāmo vayaṃ sarve 'pi nānyathā // rm_38.94{94} //

iti taiḥ paurikaiḥ sarvair niveditaṃ niśamya saḥ / mahīpatiḥ kṣaṇaṃ dhyātvā tato dṛṣṭvaivam abravīt // rm_38.95{95} //

strībhir ālāpitaṃ gītaṃ śubhāya na bhavet kvacit / ity uktvā sa viṣaṇṇātmā manasaivaṃ vyacintayat // rm_38.96{96} //

kṣemaṃ neme bhaven nūnaṃ yat te striyau na mānave / strīrūpā vahinirmāya preṣite kena māyayā // rm_38.97{97} //

tad atra kiṃ bhaven nūnaṃ tan nimittaṃ śubhaṃ na hi / kim upāyaṃ kariṣyāmi na manye ko hitaṃ diśet // rm_38.98{98} //

iti ciṃttā viṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa viniśvasan / śokālaye samāsīno vahi naivācaret kvacit // rm_38.99{99} //

tathā sthitaṃ narendraṃ taṃ matvā vahir anirgataṃ / nandīmukho 'svaghoṣaṃ taṃ samālokyaivam abravīt // rm_38.100{100} //

aśvaghoṣa narendro 'sau tathāpi na vahiś caret / tad atra kiṃ kariṣyāvo yan nṛpo na vahiś caret // rm_38.101{1} //

iti tenoditaṃ śrutva so 'śvaghoṣo vicintayan / taṃ nandimukham ālokya bodhayann evam abravīt // rm_38.102{2} //

śṛṇu naṃdimukhopāyaṃ yena nṛpaḥ sa nicaret / tad ahaṃ saṃpravakṣyāmi tan nṛpāharaṇaṃ prati // rm_38.103{3} //

yat tatra nṛpater gehe māyāgninābhidhakṣyate / tadā sa nṛpatis trastaḥ kopito niḥsared vahi // rm_38.104{4} //

tadā taṃ nṛpatiṃ dūrāt samāhṛtya prayatnataḥ / sahasā purato devyā upaneṣyāvahe drutaṃ // rm_38.105{5} //

iti tenoditaṃ śrutvā nandīmukhaḥ sa bodhitaḥ / tathā hīti pratiśrutya tathā kartuṃ samaichata // rm_38.106{6} //

tatas tau saṃmataṃ kṛtvā tato 'py antarhitau drutaṃ / gatvā māyāgninā tābhyāṃ pradāhitaṃ nṛpālayaṃ // rm_38.107{7} //

tad dṛṣṭvā nṛpatis trastaḥ sahasā niścarans tataḥ / upāyais taj jvaladvahniṃ śamayām āsa satvaraṃ // rm_38.108{8} //

tataḥ sa bhūpatī rājā taccintāparikheṭitaḥ / śokāgare viṣaṇṇātmā sthitaś caiva vyacintayat // rm_38.109{9} //

aho sadyaphalaṃ hy etad yat strīgītanimittajaṃ / tad atra kiṃ kariṣyāmi yenaitac chāmyate 'śubhaṃ // rm_38.110{10} //

bhūyo 'py atra bhaved anyan mahotpātam amaṃgalaṃ / katham atra pratīkāraṃ kariṣyāmi na manyate // rm_38.111{11} //

iti ciṃtāviṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa vimohitaḥ / śokāgāre samāsīno naiva vahir viniryayau // rm_38.112{12} //

tathāpi svālayāsīnaṃ dṛṣṭvā vahir ayāyinaṃ / nandīmukhāśvaghoṣau tau punar evaṃ samūcatuḥ // rm_38.113{13} //

tathāpi sa nṛpo rājā naiva vahir viniḥsaret / tad atra kiṃ kariṣyāvo yenāśu niścaren nṛpaḥ // rm_38.114{14} //

tataś cāpi samālokya so 'śvaghoṣo vicintayan / naṃdīmukhaṃ sahāyaṃ taṃ samāmaṃtryaivam abravīt // rm_38.115{15} //

bho sakhe sa mahārājas tathāpi nātra niścaret / tad atra kiṃ vilambena yatnena taṃ harevahi // rm_38.116{16} //

varāharūpam ādhāya tasyodyāne manorame / sarvatrotpātanaṃ kastuṃ pracārevo 'dhunā drutaṃ // rm_38.117{17} //

iti tenoditaṃ śrutvā naṃdīmukhas tatheti sā / pratiśrutya sakhāyaṃ taṃ samālokyaivam abravīt // rm_38.118{18} //

evam api kariṣyāvo devīkāryābhisiddhaye / iti tau saṃmataṃ kṛtvā tatrodyāne prajagmatuḥ // rm_38.119{19} //

tatra tau samupālokya puṣkariṇīṃ manoramāṃ / nānāpuṣpasamākīrṇāṃ paśyaṃtau tasthatuś ciraṃ // rm_38.120{20} //

tato nandīmukho dṛṣṭvā tam udyānaṃ manoramaṃ / puskariṇīṃ ca prāmodya gaṃdhāḍhyām evam abravīt // rm_38.121{21} //

ahodyānaṃ manoramyaṃ suramyaṃ ca saro varaṃ / nedaṃ vidhvaṃsanīyaṃ hi kathaṃ vidhvaṃsayevahi // rm_38.122{21!} //

iti tenoditaṃ śrutvā so 'śvaghoṣo viciṃtayan / udyānaṃ tat saro dṛṣṭvācirād evam abhāṣata // rm_38.123{22} //

yathābhilaṣitaṃ devyāḥ sādhayeva tathā drutaṃ / tan nṛpatim apāharttuṃ tad idaṃ dhvaṃsayāvahe // rm_38.124{23} //

ity uktvā saumataṃ kṛtvā tāv ubhau mahadāśrayaṃ / varāharūpam āsthāya prajagmatus sarastaṭe // rm_38.125{24} //

raktākṣau hṛṣṭaromāṇau nādāpuritadiṅmukhau / siṃhaśārdūlasadṛśau damṣṭravibhīṣaṇānanau // rm_38.126{25} //

tatra tau prasarantau tad udyānaṃ tat saro 'pi ca / vindhvaṃsitum upākramya praceratuḥ samaṃtataḥ // rm_38.127{26} //

tau varāhau samālokya traste udyānapālakaḥ / sahasā sa vinirgatya tato rājakule yayau // rm_38.128{27} //

tatra sa samupāsṛtya rājñaḥ pādau kṛtāṃjaliḥ / natvā trāsavibhinnāsyaḥ pura evaṃ nyavedayat // rm_38.129{28} //

jaya deva vijānīyā yad udyāne sarovaraṃ / dvau varāhāv upākramya dhvaṃsituṃ caratā 'dhunā // rm_38.130{29} //

tad atra sahasā deva sarvasainyajanānn api / samupāhūya tau haṃtuṃ preṣayasva drutaṃ vane // rm_38.131{30} //

iti tenoditaṃ śrutvā sa rājā parikopitaḥ / sahasā sainyam āhūya svayaṃ tau hantum udyayau // rm_38.132{31} //

tataḥ sa nṛpatī rājā samaṃtrīsainyapaurikāḥ / sahasā nādayan vādyāns tatrodyāne upācarat // rm_38.133{32} //

tatra sa nṛpatir dṛṣṭvā samaṃtrisainyapaurikān / tān sarvān samupāmaṃtrya punar evam upādiśat // rm_38.134{33} //

bho bhavanto janāḥ sarve sajjīkṛtya samāhitāḥ / atra dṛṣṭvopatiṣṭhantu parivṛtya samaṃtataḥ // rm_38.135{34} //

ahaṃ prāgdiśi tiṣṭhāmi yāmye 'mātyāḥ samaṃtriṇaḥ / paścimādiśi sainānyaḥ paurās tiṣṭhantu cottare // rm_38.136{35} //

evaṃ sarve 'py amātyādyāḥ sarvadikṣu samāhitāḥ / sajjīkṛtyābhitiṣṭhantu parivṛtya samaṃtataḥ // rm_38.137{36} //

yatra sthāne varāhau tau boddhuṃ naivābhiśaknutha / yataś cāsau parāyetāṃ taddiksthān daṇḍayeya hi // rm_38.138{37} //

iti me vacanaṃ śrutvā sarve yūyaṃ samāhitāḥ / sajjīkṛtya samālokya parivṛtyānutiṣṭhata // rm_38.139{38} //

iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te janāḥ / tatheti prativijñapya tathā sthātuṃ pracerire // rm_38.140{39} //

tathā rājā sthitaḥ prācyāṃ yāmye 'mātyagaṇās tathā / senānyo paścimāyāṃ ca paurās tasthus tathottare // rm_38.141{40} //

evaṃ te sanṛpā lokāḥ sāmātyasainyapaurikāḥ / sajjīkṛtya samālokya sarve tasthuḥ samāhitāḥ // rm_38.142{41} //

evaṃ te sarvato dikṣu nirudhya samavasthitāḥ / sarvavādyābhinirghoṣaṃ mahārāvair akheṭayan // rm_38.143{42} //

tat savādyamahārāvaṃ śrutvā tau tān upasthitān / samaṃtataḥ samālokya mahāśabdaṃ vyamuṃcatāṃ // rm_38.144{43} //

tatas tau sahasotpātamahāvāte pravarttataiḥ / kṛtvāndhakāraṇair lokya rājānam adhyadhāvatāṃ // rm_38.145{44} //

tatra sa nṛpatis tābhyāṃ spṛśyamāno vimūrchitaḥ / saṃtrāsaparibhūyātmā kaṃpito nyapatad bhuvi // rm_38.146{45} //

tataś cirāt samutthāya kutremāv iti lokya saḥ / sahasāśvaṃ samāruhya tad anuprāsaran yayau // rm_38.147{46} //

tathā te maṃtriṇo 'mātyāḥ sainyalokāś ca paurikāḥ / sarve te 'py anudhāvantaḥ pradudruvur nṛpānugāḥ // rm_38.148{47} //

sa nṛpāśvasamārūḍhas tadvarāhānugaḥ śaraṃ / maurvīyuktaiḥ samādhāya vegād vanam upāviśat // rm_38.149{48} //

tatra tau māyikau tyaktvā vārāhadeham āśu tau / niviśyāśvaṃ samāhṛtya prerayatāṃ vanāṃtare // rm_38.150{49} //

tatra so 'śvo mahāvegād vāyunā riva mahājavi / vilaṃghya nimnagāṃ chailāṃ pradudrāva mahāvane // rm_38.151{50} //

tatas te maṃtriṇo 'mātyāḥ sainānyaḥ sainikāḥ prajāḥ / nṛpaṃ dūravanāviṣṭaṃ dṛṣṭvā pratyāyayuḥ śramāt // rm_38.152{51} //

sena eko mahāvīraḥ svāmyamārgānusaṃcaran / asakteḥ asahas tūrṇaṃ kamaṇḍalukaras tadā // rm_38.153{52} // chāyeva sahago vegād vanāṃtare tathānvagāt // rm_38.154{53} // tatrātivegato rājā vāyuhato samāhitaḥ / aśvavṛkṣatale so 'śvād dhāvatā nyapatad bhuvi // rm_38.155{54} //

tatra sa mūrchito rājā kṣaṇaṃ tasthāv acetanaḥ / tataḥ senaḥ prayatnena niḥśvasanrudatiṣṭhata // rm_38.156{55} //

tataḥ sena samāśvāsya dhṛtvā taṃ nṛpam ātmanā / saha tatrāsane sthāpya vyaśrāmayec chramānvitaṃ // rm_38.157{56} //

tataḥ sa nṛpa ālokya tam aśvaṃ samupasthitaṃ / tṛṣārtto niḥśvasan senaṃ muhur dṛṣṭvaivam abravīt // rm_38.158{57} //

aho sena mahat kaṣṭaṃ jāyate nāv ihā 'dhunā / yat sudūre mahāraṇye majjāvahe sudustare // rm_38.159{58} //

tad atra kiṃ kariṣyāvo yat sarve nirvṛto janāḥ / sudūre nirjane 'raṇye ko 'tra mārgaṃ hi nirdiśet // rm_38.160{59} //

yad atrātitṛṣārtto 'haṃ tāpavātāhatāturaḥ / śramakleśāgnisaṃdagdho dhairyeṇāpi vimocitaḥ // rm_38.161{60} //

tad atra sahasā sena mama jīvitarakṣaṇaṃ / yatas tato 'pi vānviṣya śītalāmṛtam ānaya // rm_38.162{61} //

iti rājñoditaṃ śrutvā sa seneḥ sahasotthitaḥ / svāminaṃ taṃ samāśvāsya paśyann evam abhāṣata // rm_38.163{62} //

mā viṣīdāta rājendra yat kṣatriyo 'si dhīravān / tad bhavān dhairyam ālambya muhurttaṃ sthātum arhati // rm_38.164{63} //

yatas tato 'pi vānviṣya pāṇīyam amṛtopamaṃ / sahasā samupānīya dāsyāmi te narādhipa // rm_38.165{64} //

tad yāvannātra pāṇīyaṃ dhṛtvāgachāmi sarvathā / tāvad dhairyaṃ samālambya tiṣṭhāśvena saha prabho // rm_38.166{65} //

iti vijñapya seno 'sau svāminaṃ taṃ narādhipaṃ / samāśvāsya supāṇīyam anveṣituṃ drutaṃ yayau // rm_38.167{66} //

tatra sa samupālokya sarvatrāpy abhilokayan / supāṇīyam anasādya paśyan dūratare yayān // rm_38.168{67} //

tatra suranadīśabdaṃ śrutvā senaḥ sa satvaraḥ / tac chabdaṃ samanuśrutvā tatrābhyanusaran yayau // rm_38.169{68} //

tatra tīraṃ samāsādya suranadyāḥ samāditaḥ / sahasā samupāśritya pānīyaṃ surasaṃ papau // rm_38.170{69} //

tatra sa parituṣṭātmā samaṃtato vilokayan / tatpāre śuddhite dvīpe prādrākṣīd apsarogaṇān // rm_38.171{70} //

tān apsarogaṇān dṛṣṭvā sa seno vismayānvitaḥ / mudā vilokayann eva tasthau citrārppitā yathā // rm_38.172{71} //

tatrasthaṃtaṃ samālokya sarvā apsaraso 'pi tāḥ / katham atrāgataḥ kas tvaṃ prehīti samakandayan // rm_38.173{72} //

iti tābhiḥ samāhūtaṃ śrutvā sa sena ātmanā / suranadīṃ vilaṃghyāśu tatprabhāvād upāsarat // rm_38.174{73} //

tatra sa samupāśritya sarvāns tān apsarogaṇān / sāṃjaliḥ suprasannāsyaḥ praṇatvaivaṃ nyavedayat // rm_38.175{74} //

mahādevyā vijānīdhvaṃ yat trailokyeṣu viśrutaḥ / sūryodayo mahārājas tasyāhaṃ sevako 'nugaḥ // rm_38.176{75} //

yan nṛpasya varāhābhyāṃ udyānaṃ dhvaṃsitaṃ tataḥ / tau varāhau nihaṃtuṃ sa nṛpo 'nudhāvati drutaṃ // rm_38.177{76} //

aśvenāpahṛto rājā sa mayaikena naujjhitaḥ / atyabhidhāvato 'raṇye patito 'śvād ihā 'dhunā // rm_38.178{77} //

aśokavṛkṣa āśritya gharmavātā hato 'turaḥ / śramatṛsārditas tatra sthito 'mbu pātum ichati // rm_38.179{78} //

tad ambu sarvato 'nviṣya kutrāpi labhyate na hi / nadīśabdam ihākarṇya sahasāham upāsare // rm_38.180{79} //

atra me bhāgyayogena preṣito 'ham ihāgataḥ / labhāmi darśanaṃ devyo bhavāṃtīnam aho 'dhunā // rm_38.181{80} //

ity uktvā sena ālokya sāṃjaliḥ purato gataḥ / tāḥ sarvā apsarā devīnatvaitaṃ samapṛchata // rm_38.182{81} //

bho devyo bhavantyo 'pi kim artham iha tiṣṭhatha / vaktavyaṃ cet tad arthaṃ me samupādeṣṭum arhatha // rm_38.183{82} //

iti saṃprārthitaṃ tena niśamyāyāpsaro 'dhipāḥ / sā taṃ senaṃ samāmaṃtrya purar evam upādiśat // rm_38.184{83} //

mānava tvaṃ na jānāsi yad idaṃ vratam uttamaṃ / śrīvasudhāmahādevyā vayaṃ sarvāś carāmahe // rm_38.185{84} //

iti devyā tayākhyātaṃ śrutvā senaḥ sa moditaḥ / tad vrataṃ dharttum ichaṃs tāṃ devīṃ natvaivam abravīt // rm_38.186{85} //

prasīda me mahādevi yac chrīdevyā idaṃ vrataṃ / aham api samichāmi dhartuṃ tan me upādiśa // rm_38.187{86} //

iti tenārthitaṃ śrutvā sā devī paritoṣitā / taṃ senaṃ sudhiyaṃ dhīraṃ matvaivam abravīt punaḥ // rm_38.188{87} //

mānava vadi te vāṃchāpy asti śrīvasudhāvrate / tat tāvad iha saṃpaśya samāpyetā 'dhunā vrataṃ // rm_38.189{88} //

paścāt te 'haṃ samākhyāya śrīdevyā vratasādhanaṃ / vidhiṃ samupadekṣyāmi saṃbuddhena yathoditaṃ // rm_38.190{89} //

ity uktvā sāpsaro devī sarvās tā apsarogaṇāḥ / prāhūya tan nadītīre vratārambhaṃ tathākarot // rm_38.191{90} //

tatra tāḥ samupāśritya sarvā devyā yathākramaṃ / yathāvidhi samārabhya vrataṃ pūrṇaṃ pracakrire // rm_38.192{91} //

tad vrataṃ samupālokya sa seno 'bhyanumoditaḥ / aṣṭāṃgapraṇatiṃ kṛtvā sāṃjalir evam abravīt // rm_38.193{92} //

aho bhāgyena saṃprāptaṃ śridevīvratadarśanaṃ / tan metiḥ kṣīyate pāpam ātmāri śuddhyate 'dhunā // rm_38.194{93} //

prasīdata mahādevyaḥ sarvā me kṛpayā dṛśā / paśyantyo 'nugrahaṃ kṛtvā vrate pradātum arhataṃ // rm_38.195{94} //

sarvadāhaṃ cariṣyāmi śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ / tad vratavidhi saṃpūrṇaṃ samupādeṣṭum arhatha // rm_38.196{95} //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā devī pradhānikā / sā taṃ senaṃ viśuddhāṃśaṃ dṛṣṭvaivaṃ samupādiśat // rm_38.197{96} //

śṛṇu sādho samādhāya vratavidhiṃ samucyate / vajradharābdhigaṃbhīranirghoṣeṇa yathoditaṃ // rm_38.198{97} //

bhādrapade 'site pakṣe śuklapakṣe 'pi vā tathā / māghe māse ca tadvac ca sarveṣv api ca māsu vā // rm_38.199{98} //

dvitīyāyām upātīrthe snātvā śuddhāmvarāvṛtaḥ / śuddhabhūmī pradeśeṣu saṃśodhayet samaṃtataḥ // rm_38.200{99} //

mṛdgomayaśubhāmbhobhiḥ pralipya pariśodhayan / tatra ratnamayaraṅgai dhātucūrṇaiś ca paṃcabhiḥ // rm_38.201{100} //

pauṣpikair vrīhicūrṇair vā tathā pāṣāṇacūrṇakaiḥ / yathāvidhi samārabhya sūtrayitvā yathākramaṃ // rm_38.202{1} //

guruḥ śiṣyaiḥ sahālakṣya varttayen maṇḍalaṃ kramāt / tatra devyādi cihnāni likhed yathāvidhi kramāt // rm_38.203{2} //

saptavrīhyāvalībhiś ca saṃveṣṭayet samaṃtataḥ / tatas tīrthāmbusaṃpūrṇān pītavastrāvṛtān ghaṭān / ṣoḍaśadevatācihna lakṣitān pariśuddhitān // rm_38.204{3} //

paṃcaratnāmṛtauṣadhyapallavapratisaṃyutān / suvarṇatilakachatradhvajapatākikānvitān // rm_38.205{4} //

bahiḥ pītāmbujāvalyāṃ saṃsthāpya veṣṭayet kramāt / dhvajacāmarasaṃyuktavitānaiḥ parimaṃḍayet // rm_38.206{5} //

vicitrapuṣpamālābhiḥ sugaṃdhibhiḥ samaṃtataḥ / saurabhyadhūpanai dīpai paṃktibhiś cābhiśobhayet // rm_38.207{6} //

tatas tanmaṇḍale devīṃ sagaṇāṃ śrīvasuṃdharāṃ / dhyātvāvāhya samabhyarcya pratiṣṭhāpyādhivāsayet // rm_38.208{7} //

tato rātrau trisaṃdhyaṃ ca samabhyarcya yathāvidhiḥ / baliṃ paṃcāmṛtair yuktaṃ datvā devīṃ smaraṃś caret // rm_38.209{8} //

tataḥ prātas tṛtīyāyāṃ tīrthe dravyaiḥ sugaṃdhibhiḥ / saha śuddhāmbubhiḥ snātvā śuddhapītāmvarāvṛtaḥ // rm_38.210{9} //

paṃcagavyaiḥ svam ātmānaṃ pariṣiṃcya viśodhayet / maṇḍale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvāvāhya samarcayet // rm_38.211{10} //

vratīnāpi tathā snātvā śuddhapītāmvarāvṛtāḥ / paṃcagavyais tathā sarvār abhisiṃcya viśodhayet // rm_38.212{11} //

tatas te vratinaḥ sarve ācāryyapramukhāḥ kramāt / madhyāhne yakṣarājasya digmukhāḥ svāsanāḥ śritāḥ // rm_38.213{12} //

yathācāryasamādiṣṭaṃ tathādhārya samāhitāḥ / ādau vajradharaṃ natvā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ // rm_38.214{13} // maṃtrale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvārcaye yathākramaṃ // rm_38.215{14!} // tadyathā gurur ācāryaḥ śūnye drīkārasaṃbhavaṃ / pītavarṇaṃ mahāpad maṃ tatrasthaṃ candramaṇḍalaṃ / tadutthaṃ śrībhavaṃ ratnaparvataṃ tasya copari / tvaṃja bhadraghaṭāsīnāṃ bhāvayec chrīvasuṃdharāṃ // rm_38.216{15} //

pītām ekamukhāṃ kāṃtām ṣaḍbhujāṃ lalitāsanāṃ / savye varadasaṃbuddhaṃ praṇāmaratnamaṃjalīṃ // rm_38.217{16} //

vāme bhadraghaṭaprajñā pustakadhānyamaṃjaliṃ / dadhānaṃ ratnasaṃbuddhamakuṭinīṃ susuṃdarīṃ // rm_38.218{17} //

pītapaṭṭāvṛtāṃ divyaratnālaṃkārabhūṣitaṃ / tad dvitīyapuṭe pṛṣṭhe pīto vajrāsano jināḥ // rm_38.219{18} // vajradharābdhinirghoṣo varābhayapradānabhṛt // rm_38.220{19} // dakṣiṇe dvibhujārakto varadavajrahastakaḥ / lokeśvaro rājallīlāvajraparyaṃkasaṃsthitaḥ // rm_38.221{20} //

vajrapāṇis tathā vāme varadavajrabhṛtkaraḥ / haritā rājasaṃlīlā vajraparyaṃkasaṃsthitaḥ // rm_38.222{21} //

līlā devī puraḥ pītā satvaparyaṃkasaṃsthitā / bhujadvayena sarvopakaraṇādhikṛtiṃ tadā // rm_38.223{22} //

tad vāme varuṇaḥ śvetaḥ satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ / vījapūrakam utsaṅgasthitiṃ karadvayena bhṛt // rm_38.224{23} //

nīlobhe dakṣiṇe bhadraḥ satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ / bījapūrakam ekena vibhrat kroḍaṃ tathāparaṃ // rm_38.225{24} //

civikuṇḍalir āgneye iṣadraktas tathāsthitaḥ / bījapūrakam utsaṅge sthitiṃ dorbhyāṃ samā tathā // rm_38.226{25} //

nairṛtye kelimālī ca śyāmavarṇas tathā sthitaḥ / bījapūrakam utsaṃgasthitaṃ dadhat karadvayaḥ // rm_38.227{26} //

vāyavye ca mukhendrākhyaḥ pītavarṇas tathā sthitaḥ / bījapūrakam utsaṃgasthitiṃ dadhat karadvayaṃ // rm_38.228{27} //

carendro gaurar iśāne satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ / bījapūrakam utsaṃgasthitiṃ dadhad bhujadvayaḥ // rm_38.229{28} //

tat tṛtīyapuṭe pūrve guptā devī tathā sthitā / haridvarṇā bhujābhyāṃ sa cāmaraṃ vibhratī dharā // rm_38.230{29} //

nairṛte vasuguptākhyā devī raktās tathā sthitā / bhujābhyāṃ vibhratī chatraṃ sarvaratnasamujvalaṃ // rm_38.231{30} //

sarasvatī ca vāyavye devī pītā tathā sthitā / dhvajahastā subhadrāṃgī sarvavidyārthadāyinī // rm_38.232{31} //

iśāne caṃdrakāṃtākhyā devī śvetā tathā sthitā / patākā vibhratī sarvaratnālaṃkārabhūṣitā // rm_38.233{32} //

pūrvadvāre mahāyakṣo māṇibhadras tathā sthitaḥ / kuṃkumābhā dadhad dorbhyāṃ nakulībījapūrakau // rm_38.234{33} //

dakṣiṇe pūrṇabhadrākhyo nīlavarṇas tathāsthitaḥ / karābhyāṃ vidadhad ratnastavakaṃ bījapūrakaṃ // rm_38.235{34} //

paścime dhanado raktaḥ satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ / bhujadvayena vibhrāṇaḥ sughaṭabījapūrakau // rm_38.236{35} //

uttare pītavarṇaś ca vaiśravaṇas tathā sthitaḥ / bhujābhyāṃ saṃdadhad ratnaprasavabījapūrakauḥ // rm_38.237{36} //

ity etā devatā sarvāḥ śrīdevīpramukhān kramāt / dhyātvāvāhya tato datvā pādyācamanaprokṣaṇaṃ // rm_38.238{37} //

tatas tā maṇḍale sarvāḥ pratiṣṭhāpya yathā kramaṃ / ṣoḍaśavidhipūjāṃgaiḥ samarcayed yathā vidhi // rm_38.239{38} //

gaṃdhaṃ puṣpaṃ tathā dhūpaṃ dīpaṃ naivedyam eva ca / ete paṃcopacārās tu kaivalyaphaladāyinaḥ // rm_38.240{39} //

iti paṃcopacārāḥ

pādyam arghyaṃ tathā snānaṃ madhuparkācanaṃ tathā / gaṃdhaṃ puṣpaṃ ca dhūpaṃ ca dīpaṃ naivedyam eva ca / pūtanācamanīyaṃ ca daśaitān saṃpracakṣyate // rm_38.241{40} //

iti daśopacārā

āsanaṃ svāgataṃ pādyam arghyam ācamanīyakaṃ / madhuparkācamanasnānaṃ vasanābharaṇāni ca // rm_38.242{41} //

sugaṃdhasumano dhūpadīpanaivedyacaṃdanaṃ / prayojayed arcanāyām upacārās tu ṣoḍaśaḥ // rm_38.243{42} //

tato devyāḥ svahṛtmaṃtraṃ tathā upahṛdayaṃ japet / sarvāsām api maṃtrāṇi yāvac chatasahasradhā // rm_38.244{43} //

tataḥ stotrādibhi stutvā kṛtāṃjalipuṭo mudā / kṛtvā pradakṣiṇāny evaṃ aṣṭāṃgaiḥ praṇayet punaḥ // rm_38.245{44} //

tataś ca sāṃjaliḥ sthitvā prakuryāt pāpadeśanāṃ / puṇyānumodanāṃ capi saṃsthitiyācanām api // rm_38.246{45} //

tataḥ kṣīrodanaiḥ śuddharasaiḥ paṃcāmṛtair yutaṃ / baliṃ gāthāḥ paṭhan dadyāt sarvabhūtā hi tuṣṭaye // rm_38.247{46} //

tathā te vratinaḥ sarve sarvaṃ dhṛtvā samāhitāḥ / yathā śāstrā samādiṣṭam anukuryu vrataṃ kramāt // rm_38.248{47} //

tatas te vratinaḥ sarve dānaṃ dadyuḥ sa dakṣiṇaṃ / gurave devatābhyo 'pi praṇameyuś ca sādaraṃ // rm_38.249{48} //

tataḥ kṣamārthanaṃ kṛtvā sūtraṃ ṣoḍaśabheditaṃ / ṣoḍaśagraṃthitaṃ pītaṃ vratibhyo gurur arpayet // rm_38.250{49} //

tat sūtraṃ te samādāya sarve 'pi vratino mudā / rakṣārthaṃ svakare vadhvā dadhyur vratasamāptitaḥ // rm_38.251{50} //

tatas te vratinaḥ sarve dhṛtvā saṃpattiprārthanāṃ / natvā kṣamārthanāṃ cāpi kṛtvā careyur utthitāḥ // rm_38.252{51} //

tato dinatriyāmāgre yavagodhūmapiṣṭakaṃ / saha paṃcāmṛtaiḥ sarvaiḥ kuryus tadvratapālanāṃ // rm_38.253{52} //

tatas tevratinaḥ sarve snātvā cāpi samāhitāḥ / dīpamālāḥ samujvālya tiṣṭheyu niśi jāgritāḥ // rm_38.254{53} //

tāṃ devīṃ sagaṇāṃ smṛtvā paṭhanto dhāraṇīm api / japastotrādikaṃ kṛtvā toṣayeyur upasthitāḥ // rm_38.255{54} //

evaṃ te tan niśāṃ sarve vyatilaṃghya punas tathā / prātaḥ sugaṃdhibhis tīrthe snātva śuddhāmvarāvṛtāḥ // rm_38.256{55} //

tāṃ devīṃ sagaṇāṃ dhyātvā samāvāhya yathākramaṃ / sarvapūjopahāraiś ca prārcayeyus tathādarāt // rm_38.257{56} //

japastotrādikaṃ kṛtvā ratvā sāṃjalayo mudā / kṛtvā pradakṣiṇāṃ cāpi kuryur aṣṭāṅgaprāṇatiṃ // rm_38.258{57} //

tataś ca purataḥ sthitvā prakuryuḥ pāpadeśanāṃ / puṇyānumodanāṃ cāpi prārthayeyuḥ susaṃsthitiṃ // rm_38.259{58} //

tataḥ saṃbodhicaryārthaṃ sarvasatvahitārthataḥ / sarvadravyasusaṃpattiḥ prārthayeyur yathechayā // rm_38.260{59} //

tato guruṃ samabhyarcya datvā dānaṃ sadakṣiṇaṃ / śraddhayā praṇatiṃ kṛtvā toṣayeyuḥ samādarāt // rm_38.261{60} //

tato bhūtavaliṃ datvā prārthayitvā yathepsitaṃ / kṛtvā kṣamārthanāṃ cāpi visarjayed yathāvidhi // rm_38.262{61} //

tataḥ śāstā sa ācāryaḥ kṛtvā cāpi kṣamārthanāṃ / saṃpūrṇaṃ tad vrataṃ kṛtvā vratasūtraṃ samāharet // rm_38.263{62} //

tato 'bhiṣekam ādāya vratināpy abhiṣiṃcayet / śubhāśiṣaṃ pradatvā ca tan maṇḍalaṃ visarjayet // rm_38.264{63} //

tatas tad rajam ādāya koṣṭhāgāre suguptite / nikṣipya pratisaṃsthāpya nityaṃ namet sadādarāt // rm_38.265{64} //

aparaṃ puṣpādikaṃ sarvaṃ nirmālyaṃ savid ambhasi / nāgān abhyarcya tat sarvaṃ samarppitvā pravāhayet // rm_38.266{65} //

tan nadījalam ādāya gṛhe tataḥ samācaret / tatra sarvatra geheṣu tajjalair abhiṣiṃcayet // rm_38.267{66} //

tatas tan maṇḍale sthāne samāvāhya yathāvidhi / śrīkumārīṃ mahādevīṃ samabhyarcya hi toṣayet // rm_38.268{67} //

tatprasādaṃ samādāya gaṇacakraṃ yathāvidhi / samabhyarcya yathārheṇa bhojanenapi toṣayet // rm_38.269{68} //

evaṃ tad vratasaṃpūrṇaṃ kṛtvā sarve pramoditāḥ / śrivasudhāṃ mahādevīṃ smṛtvā careyur ābhavaṃ // rm_38.270{69} //

evam etad vidhānena śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gataḥ / yathāvidhi samādhāya vrataṃ caret samādarāt // rm_38.271{70} //

tasya gṛhe tad ārabhya śrīdevī śrīvasundharā / svayam āgatya sarvatra kṣemaṃ kṛtvā vaset sadā // rm_38.272{71} //

tad ārābhya sadā tasya gṛhe sarvatra maṃgalaṃ / nirupadravam ānaṃdaṃ sarvadāpi bhaved dhruvaṃ // rm_38.273{72} //

tatas tasya gṛhe saṃpad dine dine pravarddhitā / sarvadravyābhisaṃpūrṇā śrīdasyeva samudbhavet // rm_38.274{73} //

atha cāpi tathā śaktau yaḥ śrāddhaḥ puruṣaḥ sudhīḥ / snātvā śuddhāmvaro gehe śodhayitvā samaṃtataḥ // rm_38.275{74} //

śrīdevyāḥ pratimāyaivaṃ paṭaṃ vāpi prasārya ca / yathāśakti samabhyarcya dhāraṇīṃ sarvadā paṭhet // rm_38.276{75} //

tasyāpi ca gṛhe tiṣṭhec chrīdevī sagaṇānvitā / tathā tatra bhaved evaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ // rm_38.277{76} //

tadā tasya gṛhe saṃpad dine dine hi varddhate / sarvadravyābhisaṃpūrṇā bhaven na kṣiṇuyāt kvacit // rm_38.278{77} //

atha vā prāktane pītarajasā maṃḍalaṃ tathā / varttayitvātra tad rātrīṃ niyamenātināmayet // rm_38.279{78} //

prātaḥ snātvā sugaṃdhena śuddhapītāmvarāvṛtaḥ / brahmacārī viśuddhātmā triratnaśaraṇaṃ gataḥ // rm_38.280{79} //

tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ dhyātvāhya samāhitaḥ / yathāśakti samabhyarcya dhāraṇīṃ śraddhayā paṭhet // rm_38.281{80} //

tasyāpi ca gṛhe bhadraṃ kṛtvā devī vaset sadā / tatas tathā kramāt saṃpat parivṛddhā bhaved dhruvaṃ // rm_38.282{81} //

atha prātas tathā snātvā śuddhavastrāvṛtaḥ sudhīḥ / brahmacārī samādhāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ // rm_38.283{82} //

śubhe sthāne paṭaṃ cāpi devyā mūrttiṃ prasārya ca / yāthāśakti samabhyarcya trivārān dhāraṇīṃ paṭhet // rm_38.284{83} //

tasyāpi ca gṛhe bhadraṃ kṛtvā devī sadā vaset / tathā tatra mahāsaṃpad abhivṛddhā bhaved dhruvaṃ // rm_38.285{84} //

atha vā ca tathā snātvā śuddhavastrāvṛtaḥ sudhīḥ / brahmacārī viśuddhātmā triratnaśaraṇaṃ gataḥ // rm_38.286{85} //

śubhe sthāne gṛhe devyāś candanenāpi maṃḍalaṃ / varttayitvā tathā devīṃ dhyatvāvāhya samarcayet // rm_38.287{86} //

saṃpaṭhed dhāraṇīṃ caivaṃ kuryāj japastavādikaṃ / kṛtvā pradakṣiṇāny evaṃ natvā saṃprārthayen nidhiṃ // rm_38.288{87} //

tasyāpi ca gṛhe devī maṃgalaṃ nirupadravaṃ / kṛtvā svayaṃ samāśritya nivaset sarvadā dhruvaṃ // rm_38.289{88} //

tatas tatra gṛhe saṃpatsarvadravyasamanvitā / abhivṛddhya bhaven nūnaṃ nidhiś cāpi samudbhavet // rm_38.290{89} //

atha vā svagṛhe śuddhe kośakoṣṭhālaye 'pi ca / tathā paragṛhe vāpi manoramye 'bhiśodhite // rm_38.291{90} //

atha tathāgatasyāpi lokeśasyāpi cāgrataḥ / tathānyabodhisatvānāṃ devatānāṃ tathāgrataḥ // rm_38.292{91} //

candanenāpi kṛtvaivaṃ śrīdevyā maṇḍalaṃ tathā / vidhivan manasā dhyātvā samāvāhya samarcayet // rm_38.293{92} //

tathā tathāgatānaṃ ca trailokādhipater api / tathānyabodhisatvānāṃ yathāśakti samarcayet // rm_38.294{93} //

tatas tāṃ sagaṇāṃ devīṃ dhyātvā japet samāhitaḥ / saṃpaṭhed dhāraṇīṃ cāpi śraddhayā bhaktimānasaḥ // rm_38.295{94} //

tatha caikam ahorātram avichinnaṃ paṃthen mudā / yāvat tripaṃcasaptāhorātrāṇi ca paṭhet tathā // rm_38.296{95} //

ācāryaś ca tathā rātrau striḥ kṛtvā divasasya ca / sa lokapālabhūtebhyo baliṃ dadyād yathāvidhi // rm_38.297{96} //

tato dānapatiḥ śāstre sarvopakaraṇādikaṃ / dāne sadakṣiṇaṃ dadyād anyebhyo 'pi tathādarāt // rm_38.298{97} //

tataś ca sāṃjalir natvā prārthayitvā kṣamām api / saṃbodhisādhanīṃ dravyasaṃpattiṃ prārthayen mudā // rm_38.299{98} //

tataḥ sarvaṃ samāpyaivaiḥ kṛtvāpi tad visarjanaṃ / yathārhabhojanaiḥ sarvāñ chāstrādīn samatoṣayet // rm_38.300{99} //

tan maṇḍale rajaḥ sarvaṃ samādāya sapuṣpakaṃ / koṣṭhakoṣṭhālayāgāre nikṣipya sthāpayet sadā // rm_38.301{100} //

tad rajo yatra nikṣiptaṃ tatra saṃpat pravarddhitaḥ / sarvadravyābhisaṃpūrṇā bhaven na kṣiṇuyāt kvacit // rm_38.302{1} //

nirmālyam aparaṃ sarvaṃ sanaivedyadhvajādikaṃ / nadyāṃ nāgān samabhyarya saṃprakṣipya pravāhayet // rm_38.303{2} //

tatas tad dhāraṇīvidyā bhavet paṭhitasiddhitā / yatrāpi paṭhyate tatra saṃpat pravarddhitā bhavet // rm_38.304{3} //

evaṃ satyaṃ samākhyātaṃ sarvair api munīśvaraṃ / śrīdevyāḥ sādhanaṃ kalyaṃ matvaivaṃ cara tad vrataṃ // rm_38.305{4} //

ya evaṃ śrīmahādevyāḥ śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ / yathāvidhi samādhāya carate vratam ādarāt // rm_38.306{5} //

tasya māragaṇāḥ sarve satvopadravakārakāḥ / viheṭhanāṃ sadā kvāpi karttu maivābhiśaknuyuḥ // rm_38.307{6} //

sarvaśakrādayo devāḥ sarvadaityādhipā api / grahās tārāś ca siddhāś ca sādhyā vidyādharā api // rm_38.308{7} //

lokapālāś ca sarve 'pi gaṃdharvāḥ kiṃnarā api / yakṣāś ca rākṣasāḥ sarve nāgāś ca garuḍā api // rm_38.309{8} //

mātṛkā bhairavāḥ sarve sakumāravināyakāḥ / mahākālāś ca ḍākinyaḥ śākinyo 'pi tathāparāḥ // rm_38.310{9} //

yoginyo 'pi tathā sarve vīrā yamāntakādayaḥ / rakṣanti sarvadā nityaṃ śrīdevyāḥ śaraṇāśritaṃ // rm_38.311{10} //

dhāraṇīpāṭhakaṃ yo 'pi sādhakaṃ vratacāriṇaṃ / tathā bhūtagaṇāḥ sarve piśācāś ca durāśayāḥ // rm_38.312{11} // sarve jvarādayo rogā apasmārādayo 'pi ca // rm_38.313{12} // unmādā piṭakāś cāpi sarve kuṣṭhāś ca kachavaḥ / śrīdevīvratino dehe na spṛśaṃti kadācana // rm_38.314{13} //

ītayaś ca tathā sarvā mahopadravakārakāḥ / tasya deśe gṛhe dehe na viśanti kadā cana // rm_38.315{14} //

vasuṃdharyā vrate yatra dhāraṇī ca pravarttate / tatra māragaṇā duṣṭā upasargā viśanti na // rm_38.316{15} //

nṛpāgnyudakā caurādi duṣṭāḥ śaṭhāś ca vaṃcakāḥ / śrīdevīvratinaḥ kiṃcid apakartuṃ na śaknuyuḥ // rm_38.317{16} //

yaś ca śrīvasudhārāyā bhaktimāñ charaṇaṃ gataḥ / sarvadā smaraṇaṃ kṛtvā bhajate saṃcarad vrataṃ // rm_38.318{17} //

yaś ca tasyā mahādevyā dhāraṇīṃ muditaḥ smaran / paṭhate sarvadāpy evaṃ parebhyo 'pi samādiśet // rm_38.319{18} //

yaś caitad dhāraṇīṃ samyag 'likhel likhāyayed api / likhitāṃ samādāya saṃsthāpya bhajate gṛhe // rm_38.320{19} //

yaś cāpi hṛdayaṃ devyā likhitvā bhūrjapatrake / mūrddhni kaṇṭhe bhuje vāhau dadhāti nityam ādarāt // rm_38.321{20} //

teṣām api ca sarveṣāṃ māravighnopasargikāḥ / sarve 'pi sarvadā kvāpi hy apakarttuṃ na śaknuyuḥ // rm_38.322{21} //

sarve 'pi bodhisatvās te traidhātukanivāsinaḥ / etadvidyānubhāvena dānapāramitāśritāḥ // rm_38.323{22} //

sarvopakaraṇaiḥ sarvān satvān saṃtarppayanty api / tathā dānaṃ sadā kṛtvā bodhimārge caranti ye // rm_38.324{23} //

te sarve krameṇaivaṃ pūrya pāramitā daśaḥ / sarvān māragāṇāṃ jitvā prāpnuyu bodhisaṃpadaṃ // rm_38.325{24} //

sarvabhūpāś ca rājānaś cakravarttyādayo nṛpāḥ / pālayanti prajā lokān dharmair lakṣmīvratodbhavaiḥ // rm_38.326{25} //

evam anye 'pi lokāś ca ye ye saṃpatsamṛddhitāḥ / mahādhanā mahābhogāḥ sarvadravyasamanvitāḥ // rm_38.327{26} //

datvā dānaṃ sukhaṃ bhuktvā yāvajjīvaṃ śubhe sadā / pracaranty api sarve te jñeyā lakṣmīprasādataḥ // rm_38.328{27} //

ye śrīdevyā vrataṃ dhṛtvā sarvārthibhyo yathepsitaṃ / dadāti te mahāsatvāḥ śrīmantaḥ sadguṇānvitāḥ // rm_38.329{28} //

yaśaḥsaṃpatsamāpannāḥ sarvavidyākalāspadāḥ / dharmātmāno maheśākhyaḥ sudhiyaḥ satyavādinaḥ // rm_38.330{29} //

suśīlāḥ subhagā bhadrāḥ kṣāntisaurabhyavāsinaḥ / saumyendriyā viśuddhāṃgāḥ karuṇārdraśubhāśayāḥ // rm_38.331{30} //

balavīryamahotsāhā niḥkleśāḥ susamāhitāḥ / jitendriyā mahādhīrāḥ prajñāvanto vicakṣaṇāḥ // rm_38.332{31} //

upāyavidhivijñāś ca sarvasatvahitārthinaḥ / supraṇidhisamādhānā balino brahmacāriṇaḥ // rm_38.333{32} //

jñānavijñānavidvānsaḥ sarvasatvaśubhaṃkarāḥ / bodhisatvā jagannāthā buddhātmajā bhavaṃty api // rm_38.334{33} //

yatibhir nā atītās te varttamānā anāgatāḥ / te 'pi sarve mahādevyā vratapuṇyānubhāvataḥ // rm_38.335{34} //

kramāt pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya samāhitāḥ / bodhilabdhā bhavaṃty evaṃ lapsyaṃti nānyathā khalu // rm_38.336{35} //

evaṃ matvā mahāvidyaṃ śrīdevīṃ dhāraṇīṃ parāṃ / samādhāya paṭhan nityaṃ vrataṃ cara samādarāt // rm_38.337{36} //

eṣā mahaiśvarī devī bodhilakṣmīr jineśvaśrī / jananī sarvabuddhānāṃ dhātrī mātānupālinī // rm_38.338{37} //

adhṛṣyā sarvaduṣṭānāṃ sarvavighnavināśinī / mahāvidyeśvarī bhadrā sarvāriṣṭhanisūdanī // rm_38.339{38} //

yasyāḥ śaraṇamātreṇa vrataṃ caraṃti mānavāḥ / dāridryaduḥkhaśokāgnau na pataṃti kadāpi te // rm_38.340{39} //

acintitāni ratnādi dhanadravyaguṇāni ca / yaśodharmārthakāmādi sukhāni samavāpnuyuḥ // rm_38.341{40} //

etatpuṇyam asaṃkhyeyam aprameyaṃ mahattaraṃ / sarvair api munīndrair hi saṃkhyātuṃ nāpi śakyate // rm_38.342{41} //

sarve vratajapuṇyānāni saṃkhyātum abhiśakyate / tad etadvratapuṇyānāṃ saṃkhyātuṃ kena śakyate // rm_38.343{42} //

yad etadvratasādṛśyaṃ kutrāpi no hi vidyate / tad adhikaṃ kuto loke sarvatrāpi na dṛśyate // rm_38.344{43} //

īdṛk puṇyamahāratnaṃ trailokyeṣv api durllabhaṃ / triratnabhajanād eva labhyate bhuvi mānavaṃ // rm_38.345{44} //

tad evaṃ tvaṃ parijñāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ / śrīdevīṃ vidhināvāhya vrataṃ cara samāhitaḥ // rm_38.346{45} //

etatpuṇyānubhāvena sarvadā sadgatīṃ gataḥ / śrīsaṃpattisamāpannaḥ pradātā sukhabhṛd bhavet // rm_38.347{46} // trividhāṃ bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_38.348{47!} // iti hetor mahādevyāḥ svayaṃ tvaṃ śaraṇaṃ gataḥ / vrataṃ caraṃs tathā loke pracāraya samaṃtataḥ // rm_38.349{48} //

iti tayā mahādevyāḥ samādiṣṭaṃ niśamya saḥ / senaḥ kṛtāṃjalir natvā tāṃ devīm evam abravīt // rm_38.350{49} //

evaṃ devi kariṣyāmi bhavatyājñāṃ śiro vahan / tat prasīda mahādevyā dhāraṇīṃ saṃpradehi me // rm_38.351{50} //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sā saṃprasāditā / devī taṃ senam ālokya samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_38.352{51} //

sādhu sena gṛhāṇa tvaṃ devyāyā dhāraṇīṃ varāṃ / svayaṃ paṭhaṃ parebhyo 'pi deśayasva yathāvidhi // rm_38.353{52} //

ity ādiśyāpsarorūpā sā śrīdevī vasuṃdharā / tasmai senāsu tāṃ devyā dhāraṇīṃ saṃpaṭhan dadau // rm_38.354{53} //

sa senas tāṃ mahādevīṃ praṇatvā sāṃjalir mudā / śrīdevyā dhāraṇīṃ vidyāṃ praṇatvā śraddhayādade // rm_38.355{54} //

tataḥ sā cāpsaro devī tasmai senāya sādaraṃ / sa paṃcāmṛtagodhūmai piṣṭakaṃ pālane dadau // rm_38.356{55} //

tad dattaṃ piṣṭataṃ taṃ sa seno dṛṣṭvā pramoditaḥ / praṇatvādāya taṃ bhūpaṃ smṛtvā na bubhuje svayaṃ // rm_38.357{56} //

tadā divyapsarorūpaṃ tyaktvā sākṣāt trimūrttidhṛk / caṃdramaṇḍalamadhyasthabhadraghaṭoparisthitā // rm_38.358{57} //

darśayām āsa rūpaṃ svaṃ prabhāmaṇḍalavarttitaṃ / anyā devyo 'pi rūpaṃ svaṃ dhṛtvā devīṃ vasuṃdharāṃ // rm_38.359{58} //

parivṛtya puro dhāya patākādhvajacāmaraiḥ / vījayaṃtyaḥ sarvadikṣu tasthu saṃproktarūpavat // rm_38.360{59} //

tataḥ sa sena utthāya tāṃ devīṃ sagaṇāṃ mudā / muhurmuhur vaddhagala aṣṭāṅgaiḥ praṇatiṃ vyadhāt // rm_38.361{60} //

tataḥ sa sena ādhāya sapaṃcāmṛtapiṣṭakaṃ / taṃ jalaṃ ca samādhāya sahasā nṛpāṃtike yayau // rm_38.362{61} //

tatra sa sena ālokya nṛpaṃ durād upāgataṃ / tad amṛtādikaṃ sarvam upasthāpyāpy adhaukayat // rm_38.363{62} //

tataḥ sa sena ālokya taṃ nṛpaṃ sāṃjalir mudā / praṇatvā suprasannāsyaḥ purataḥ samupāśrayat // rm_38.364{63} //

tam amṛtādikaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā sa vismito nṛpaḥ / kiṃ vilaṃvaṃ kṛtaś caitad ity evaṃ tam apṛchata // rm_38.365{67!} //

iti pṛṣṭe narendreṇa sa senaḥ samupāśritaḥ / taṃ narendraṃ samālokya vinayann evam abravīt // rm_38.366{68} //

kṣamasva bho mahārāja yad arthe me vilaṃvitaṃ / tat sarvaṃ samupākhyāya bhavantaṃ bodhayāny api // rm_38.367{69} //

idaṃ tāvan mahārāja suranadyamṛtaṃ pivā / idaṃ paṃcāmṛtaṃ cāpi bhukṣvedaṃ ca supiṣṭakaṃ // rm_38.368{70} //

ity uktvā sa samādāya kamaṇḍaluṃ samarppayat / bhogyaṃ paṃcāmṛtaṃ cāpi piṣṭakaṃ cāgrataḥ prabhoḥ // rm_38.369{71} //

tad amṛtādikaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā sa mudito nṛpaḥ / kamaṇḍaluṃ samādāya papau tat surasāmṛtaṃ // rm_38.370{72} //

tataḥ sa nṛpatis tuṣṭo nistṛṣṇāhlāditāśayaḥ / taṃ ca paṃcāmṛtaṃ bhogyaṃ bubhuje piṣṭakāny api // rm_38.371{73} //

tataḥ sa nṛpatis tuṣṭo mahānaṃdapramoditaḥ / taṃ senaṃ sumatiṃ dhīraṃ samālokyaivam abravīt // rm_38.372{73!} //

tvam apīdaṃ sudhākalpam amṛtaṃ piva sanmate / bhukṣva pacāmṛtaṃ bhogyaṃ piṣṭakaṃ cedam uttamaṃ // rm_38.373{74} //

iti rājñā samādiṣṭe sa senaḥ pratimaṃḍitaḥ / tad amṛtādikaṃ sarvam ādāya bubhuje svayaṃ // rm_38.374{75} //

tatas tac cheṣam ādāya sa senaḥ paritoṣitaḥ / aśvāya samupasthāpya sarvaṃ dadau vinodayan // rm_38.375{76} //

so 'pi cāśvaḥ samālokya tat sarvam amṛtādikaṃ / āśvādya paribhuṃjāno mahānaṃdaṃ samāyayau // rm_38.376{77} //

tataḥ sa nṛpati rājā pariśuddhāśayo mudā / taṃ senaṃ tam upāmaṃtrya punar evam apṛchata // rm_38.377{78} //

aho sena tvam ānītaṃ yad etad amṛtādikaṃ / kutaḥ kathaṃ samāsādya tat satyaṃ vaktum arhasi // rm_38.378{79} //

ity evaṃ prārthite rājñā sa senaḥ sāṃjalir mudā / svāminaṃ taṃ nṛpaṃ natvā samālokyaivam abravīt // rm_38.379{80} //

śṛṇu rājan samādhāya yad etad amṛtādikaṃ / mayāsādya samānītaṃ tat saṃnivedayāni te // rm_38.380{81} //

yad atra tvaṃ tṛṣārtto 'si tadarthe 'haṃ sasaṃbhramaḥ / jalam anveṣituṃ tatra vane paśyan bhramāmy ahaṃ // rm_38.381{82} //

kutrāpi dṛśyate nātra pānīyaṃ nirjane vane / tato dūrataraṃ gatvā jalam anveṣituṃ bhrame // rm_38.382{83} //

tatrāpi dṛśyate naiva jalaṃ kvāpi samaṃtataḥ / tato 'tidūrato nadyāḥ śabdaṃ śṛṇvann anuvraje // rm_38.383{84} //

tacchabdānusaran gatvā paśyāmi suranimnagāṃ / tatra devīgaṇāś cāpi paśyāmi vratacārikāḥ // rm_38.384{85} //

tatra tāsāṃ samālokya samākraṃdaṃti sādaraṃ / tato 'haṃ tatprabhāvena tāṃ nadīṃ laṃghayan vraje // rm_38.385{86} //

tatra māṃ samupāhūya sarvā tā apsarogaṇāḥ / kutaḥ katham ihāyāsi tvaṃ vadeti babhāṣire // rm_38.386{87} //

tato 'haṃ samupāsṛtya tāḥ sarvā apsarogaṇāḥ / sāṃjaliḥ sādaraṃ natvā pura evaṃ nivedaya // rm_38.387{88} //

sūryodayo mahārājo mahīpālo narādhipaḥ / tasyodyāne varāhau dvau prakurvāta upadravaṃ // rm_38.388{89} //

tan niśamya sa bhūpālaḥ samaṃtrisainyapaurikaḥ / saha bhogyaṃ samāruhya varāhau haṃtuṃ udyayau // rm_38.389{90} //

tatrodyāne caturdikṣu parivṛtya samaṃtataḥ / hāhākāraṃ prakurvantas tiṣṭhanti te nṛpādayaḥ // rm_38.390{91} //

tatas tau dvau mahāghorau varāhau saha sāgataḥ / udyānān nirgatau vegān nṛpāntikāt parāgatau // rm_38.391{92} //

tatra sa nṛpatiḥ kopāt tau varāhāv anudrutaḥ / aśvam āruhya vegena praviṣṭo bhramate vane // rm_38.392{93} //

tatra sa nṛpatir aśvād vegāt pradhāvato 'patat / śramatāpapipāsārtto tarutale niṣīdati // rm_38.393{94} //

tasya rājñas tṛṣārttasya jalam anveṣituṃ bhraman / kutrāpi nirjane 'raṇye jalaṃ paśyāmy ahaṃ na hi // rm_38.394{95} //

tato dūrataraṃ gatvā jalam anviṣya sarvataḥ / bhraman dūrān nadīśabdaṃ śrutvāhaṃ samupāsare // rm_38.395{96} //