Ratnamālāvadāna

śreṣṭhibhiḥ paurikaiś capi gṛhasthaiś ca mahājanaiḥ / vaṇigbhiḥ sārthavāhaiś ca tathā śilpigaṇair api // rm_24.10{10} //

grāmyai jānapadaiś cāpi kārpaṭikaiḥ satīrthikaiḥ / tathānyaiḥ sujanai vijñaiḥ saddharmaguṇavāṃchibhiḥ // rm_24.11{11} //

sevitābhyarcitas tatra veṇuvane manorame / karaṃdakanivāpākhye vihāre saugatāśrame // rm_24.12{12} //

saddharmaṃ samupādiśya vijahāra prabhāsayan / sarvasatvahitārthena ratnarāśim ivojvalan // rm_24.13{13} //

tadaiva samaye tatra rājagṛhe purottame / āsīd gṛhapate śreṣṭhī mahājano mahādhanaḥ // rm_24.14{14} //

śrimāṃ śrīdopamaḥ sarvadravyasaṃpatsamānvitaḥ / sa sadṛśāt kulā bhāryāṃ svakuladharmacāriṇīṃ // rm_24.15{15} //

subhadrāṃgāṃ samānīya vidhinodavahan mudā / tataḥ sa gṛhabhṛt kantā bhāryayā kāṃtayā tathā // rm_24.16{16} //

yathākāmaṃ ratiṃ bhuktvā cakrīḍa paricārayan / tatas tasya gṛhasthasya yathākāmaṃ prabhuṃjataḥ // rm_24.17{17} // samaye sā priyā bhāryā babhūva garbhadhāriṇī // rm_24.18{18} // tataḥ sā samaye 'sūta dārakaṃ suṃdarāṃśikaṃ / tac chrutvā sa pitā śreṣṭhī mudā draṣṭum upācaran // rm_24.19{19} //

tatra sa samupetyāśu dārakaṃ taṃ śubhāṃśikaṃ / dṛṣṭvā saṃmuditaḥ paśyann eva tasthāv atṛptitaḥ // rm_24.20{20} //

tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ śiśoḥ / asya nāmaprasiddhena kriyatām ity abhāṣata // rm_24.21{21} //

tac chrutvā jñātayaḥ sarve te kṛtvā samataṃ tathā / taṃ śreṣṭhinaṃ samāhūya pura evaṃ samabruvan // rm_24.22{22} //

yad ayaṃ dārako jāto nakṣatra uttarābhidhe / tenottara iti khyāto bhavatu bhavadātmajaḥ // rm_24.23{23} //

iti tair jñātibhiḥ khyātaṃ śrutvā sa gṛhabhṛt tathā / tenaiva nāmadheyena prākhyāpayat tam ātmajaṃ // rm_24.24{24} //

tataḥ sa dārako 'ṣṭābhi dhātribhiḥ pratipālitaḥ / dine dine pravṛddho 'bhū hradastham ambujaṃ yathā // rm_24.25{25} //

tataḥ pravarddhamānaḥ sa gurubhiḥ śikṣitaḥ kramāt / lipyādi sarvavidyānāṃ drutaṃ pāraṃ samāyayau // rm_24.26{26} //

tadā sa uttaro vijñaḥ savayobhiḥ sahānvitaḥ / caramānaḥ pure tatra lokamanoharo vabhau // rm_24.27{27} //

yadā sa uttaraḥ prauḍhayauvanamadanāśrayaḥ / tadā tasya pitā śreṣṭhī daivāt kālaṃ samāyayau // rm_24.28{28} //

tatas tasya gṛhe tatra sa uttaras tadātmajaḥ / svāmī saṃpattisaṃprāpto gṛhi lokādhipo 'bhavat // rm_24.29{29} //

tataḥ sa kulavṛttistho vyavahāravicakṣaṇaḥ / krayavikrayakāryāṇi kṛtvā dravyaṃ samarjayat // rm_24.30{30} //

sa ekasmin dine tatra veṇuvane jināśrame / saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ draṣṭuṃ dharmārthī samupācarat // rm_24.31{31} //

tatra sa samupāsṛtyādrākṣīt tam śrīghanaṃ muniṃ / dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṃḍitaṃ // rm_24.32{32} //

vyāmaprabhāvirocaṃtaṃ samaṃtabhadrarūpiṇaṃ / ratnarāśim ivojvālaṃ ratnādrim iva jaṃgamaṃ // rm_24.33{33} //

sabhāmadhyāsanāsīnaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ / dharmāmṛtapravarṣantaṃ sarvalokair namaskṛtaṃ // rm_24.34{34} //

dṛṣṭvā sa muditas tatra sāṃjaliḥ purato vrajan / pādau tasya munīndrasya praṇatvaikānta āśrayan // rm_24.35{35} //

tatra tasyāśayaṃ śuddhaṃ dṛṣṭvā sa bhagavāṃs tathā / āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_24.36{36} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sa uttaraḥ pramoditaḥ / punaḥ pādau muner natvā pratyāyayau svam ālayaṃ // rm_24.37{37} //

evaṃ sa uttaro vijñaḥ pratidinaṃ jagadguroḥ / draṣṭuṃ dharmāmṛtaṃ vāpi pātum nityam upācarat // rm_24.38{38} //

tathā tasya munīndrasya pītvā dharmāmṛtaṃ tadā / saṃbuddhaśāsane tatra pravrajituṃ samaichata // rm_24.39{39} //

tataḥ sa uttaras tasya munīndrasya purogataḥ / pādābjau sāṃjalir natvā pravrajyāṃ samayācata // rm_24.40{40} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tat pravrajyāṃ vrataṃ mahyaṃ dātum arhati sāṃprataṃ // rm_24.41{41} //

iti saṃprārthite tena bhagavān munīśvaraḥ / uttarākhyaṃ kumāraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // rm_24.42{42} //

kumāra śāsane bauddhe pravrajituṃ yadīchasi / anujñāṃ mātur āsādya prāgacha dāsyate tadā // rm_24.43{43} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa sa uttaraḥ prabodhitaḥ / tatheti caraṇau tasya muner natvā gṛhaṃ yayau // rm_24.44{44} //

tatra gṛhe samāsādya sa uttaraḥ pramoditaḥ / jananyāś caraṇau natvā sāṃjalir evam abravīt // rm_24.45{45} //

mātar adya vihāre 'haṃ gachāmi saugatāśrame / tatra śāstu mukhābjottham āryadharmāmṛtaṃ pibe // rm_24.46{46} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā tṛṣṇā me varddhyate punaḥ / tat saddharmaṃ samālabdhum ichāmi parituṣṭaye // rm_24.47{47} //

dhanyās te hi śubhātmānaḥ pariśuddhatrimaṃḍalāḥ / saṃbuddhaśāsane sthitvā sadā dharmaṃ pibanti ye // rm_24.48{48} //

aham api sadā tatra saṃbuddhaśāsane caran / tat saddharmāmṛtaṃ labdhum ichāmi jananī dhruvaṃ // rm_24.49{49} //

tat pravrajyāvrataṃ dhṛtvā carituṃ saugatāśrame / ichāmi sāṃprataṃ mātas tad anujñāṃ pradehi me // rm_24.50{50} //

iti putrāditaṃ śrutvā matā sā prahatāśayā / ciraṃ tam ātmajaṃ dṛṣṭvā rudantyaivam abhāṣata // rm_24.51{51} //

kim eva vadase putra maivaṃ me purato vadaḥ / kim arthaṃ svagṛhaṃ tyaktvā pravrajitu tvam ichasi // rm_24.52{52} //

kiṃ te duḥkhaṃ kuto jātaṃ mayā kiṃ cin na dṛśyate / tvayā tu dṛśyate yat tad vaktavyaṃ purato mama // rm_24.53{53} //

adyāpi tava tātasya śokādhiḥ śāmyate na me / tathāpi māṃ kathaṃ tyaktum ichasi sāṃprataṃ sute // rm_24.54{54} //

iti mātroditaṃ śrutvā sa uttaraḥ kumārakaḥ / mātaraṃ taṃ samālokya bodhayituṃ samabravīt // rm_24.55{55} //

mātas tvatkṛpayā me 'tra kiṃ cid duḥkhaṃ na vidyate / gṛhe 'pi mahatī saṃpad asti bhogyaṃ yathechayā // rm_24.56{56} //

anityaṃ khalu saṃsāraṃ kṣaṇadhvaṃsi śarīrakaṃ / anityaṃ jīvitaṃ vidyutsaṃpātam iva na dhruvaṃ // rm_24.57{57} //

saṃpac cāpi sthirā naivaṃ kasya śrī sarvadā sthirā / sarveṣām api jaṃtūnāṃ sarvatra maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_24.58{58} //

sarve 'pi prāṇinaḥ kāle tyaktvā sarvān parigrahān / jñātivaṃdhusuhṛtmitrānn api yāṃti yamālayaiḥ // rm_24.59{59} //

eko 'pi vidyate naiva mṛtyuprāpte sahānugaḥ / dharma eva tadaikaḥ syāt trātānugo yamālaye // rm_24.60{60} //

dharmeṇa rakṣyate tatra yamadūtair adhiṣṭhite / tad atra sarvathā nityaṃ karttavyaṃ dharmam eva hi // rm_24.61{61} //

dharmavānn atra saṃsāre bhramann api sadā sukhī / sarvatra satsukhāny eva prabhuktvā yāti sadgatiṃ // rm_24.62{62} //

tatrāpi sarvadā saukhyaṃ bhuktvā kṛtvā ca maṃgalaṃ / sarvasatvahitārthena saddharmāṇy eva sādhayet // rm_24.63{63} //

etatpuṇyavipākaiḥ sa sadguruṃ samupāśrayet / sadguros tu prasādena bodhicittaṃ labhet tadā // rm_24.64{64} //

tato bodhicarīṃ prāpya bodhisatvo bhavet sudhīḥ / tataḥ satvahitārthena bodhicaryāṃ samācaret // rm_24.65{65} //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ / trividhāṃ bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_24.66{66} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa sarvajñena hitārthinā / śrutaṃ mayā parijñāya tathā caritum ichyate // rm_24.67{67} //

etatpuṇyavibhāgatvam api prāptuṃ yadīchasi / tad anujñāṃ pradatvā me cittaṃ mātaḥ pratoṣaya // rm_24.68{68} //

iti putroditaṃ śrutvā mātā sā vihatāśayā / viyogaduḥkhasaṃkārttā vilapanty evam abravīt // rm_24.69{69} //

hā putra katham ekānte māṃ vihātuṃ tvam ichasi / nānyo me vidyate putras tvam evaiko 'sti naṃdanaḥ // rm_24.70{70} //

pitāpi tava māṃ tyajya daivād yāto yamālayaṃ / tvam api māṃ parityaktvā kutra gaṃtuṃ tathechasi // rm_24.71{71} //

hā putra katham ajño 'si kenātra tvaṃ pravaṃcyase / kiṃ paśyan hetunā kena pravrajituṃ tvam ichasi // rm_24.72{72} //

hā putra kena mūḍho 'si yad etā dravyasaṃpadaḥ / tyaktvā paragṛhe bhikṣāṃ yācitvā bhoktum ichasi // rm_24.73{73} //

hā putra tvaṃ kumāro 'si tat pravrajyāṃ careḥ kathaṃ / pravrajito gṛhaṃ tyaktvā bahir deśe sadāśrayeḥ // rm_24.74{74} //

tat kathaṃ tyaktvā bahir deśe samāśrayeḥ / śāṇakaṃṭāvṛto muṃdo mṛtvātra dhareśvaraḥ // rm_24.75{75} //

śītavātātapākrānte kathaṃ duḥkhaṃ saheḥ suta / kṣutpipāsāgnisaṃtaptaḥ duḥkhaṃ kas te 'bhiśāmayet // rm_24.76{76} //

śmaśāneṣu śavāny asyan katham ekaś careḥ suta / jaṃgale nirjane 'raṇye ekākī nivaseḥ kathaṃ // rm_24.77{77} //

tathā bhūtālaye śūnyageheva nivaseḥ kathaṃ / tathāmitreṣu deśeṣu katham ekor iva ccare // rm_24.78{78} //

jvarādi rogasaṃtapte kas tava paricārayet / ko vā te kṛpayā dadyāt pathyam āhāram auṣadhaṃ // rm_24.79{79} //

yadi daivād vipattiḥ syāt tadā kaḥ pariśodhayet / iti samīkṣya mā putra pravrajyāvrata utsaha / mamātra vacanaṃ śrutvā sukhaṃ bhuktvā gṛhe vasa // rm_24.80{80} //

iti mātroditaṃ śrutvā sa putraś caivam abravīt / daivabhāvā bhavanty eva sarvatrāpi jagatsv api // rm_24.81{81} //

eko 'pi vidyate nātra suhṛnmitrasahānugaḥ / dharma eva sahāyaḥ syāt sarvatra maraṇe dhruvaṃ // rm_24.82{82} //

iti saddharmasaṃprāptyai pravrajyāvratam uttamaṃ / caritavyaṃ bhaved vijñair nirvṛtipadavāṃchibhiḥ // rm_24.83{83} //

iti tena munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamyate / māta tasmā tathātraitad vrataṃ caritum ichyate // rm_24.84{84} //

tad atra saugate dharme māṃ niyoktuṃ yadīchasi / tad anujñāṃ pradānaṃ me kṛpayā dātum arhati // rm_24.85{85} //

iti putrārthitaṃ śrutvā mātā sā gadgadasvarā / snehaduḥkhāgnisaṃtaptā dṛṣṭvaivaṃ sutam abravīt // rm_24.86{86} //

hā putra katham eva tvaṃ nirdayāsy atiniṣṭhuraḥ / yad vṛddhāṃ jananīṃ dṛṣṭvā kāruṇyaṃ nāsti te hṛdi // rm_24.87{87} //

tad atra yadi te putra dayāsti mayi mātari / yāvaj jīvāmy ahaṃ tāvad gṛhe vasa mayā saha // rm_24.88{88} //

yāvac caitan mahat saṃpat svagṛhe sthirā tava / tāvad yathepsitaṃ saukhyaṃ bhuktvā ramaṃ samācara // rm_24.89{89} //

avaśyaṃ maraṇaṃ yāyāṃ kasya mṛtyur bhave na hi / tadā mayi mṛtāyāṃ tu pravrajasva yathechayā // rm_24.90{90} //

saṃpac cāpi bhavet kṣīṇā kasya saṃpat sadā sthirā / tadā saṃpat parikṣīṇe bhikṣānnādo vrataṃ cara // rm_24.91{91} //

yady evaṃ prārthite 'pi tvaṃ vilaṃghya vacanaṃ mama / nirdayāniṣṭhurasvāntaḥ pravrajasi haṭhād api // rm_24.92{92} //

tadāhaṃ te purogatvā saugataśāsane 'pi hi / tyaktvāhāraṃ viṣaṃ bhuktvā yāsyāmi maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_24.93{93} //

iti me vacanaṃ satyaṃ vijñāyeha tvam ātmaja / mayā saha gṛhe saukhyaṃ bhukṣva kutrāpi mā vraja // rm_24.94{94} //

iti me vacanaṃ śrutvā yathākāmaṃ sukhaṃ gṛhe / bhuktvā nityaṃ sadotsāhaiś caraṃ rama svam ātmaja // rm_24.95{95} //

iti mātroditaṃ śrutvā sa uttaro 'bhiśaṃkitaḥ / tatheti pratibuddhitvā tasthau gehe nirāśitaḥ // rm_24.96{96} //

tataś caikadine prātaḥ samutthāya sa uttaraḥ / saṃbuddhaṃ taṃ muniṃ draṣṭuṃ vihāre samupācarat // rm_24.97{97} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sa uttaraḥ pramoditaḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya sāṃjalis samupāśrayat // rm_24.98{98} //

tataḥ sa bhagavāṃc chāstā dṛṣṭvā tasya manogataṃ / bodhayituṃ samālokya tam evaṃ samupālapat // rm_24.99{99} //

kumāra kiṃ viṣaṇṇo 'si yan mano 'ntargataṃ tava / tan mamāgre samākhyāhi pūrayāmi yadīhitaṃ // rm_24.100{100} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa sa uttaraḥ samutthitaḥ / pādau tasya muner natvā sāṃjalir evam abravīt // rm_24.101{1} //

sarvajña bhagavañ chāstar vijānīyād bhavān mama / yan mano 'ntargataṃ sarvaṃ yathāpy ahaṃ nivedaye // rm_24.102{2} //

bhagavan nātha sarvajña na me mātā prabodhitā / tad anujñāṃ na me dātum ichati prārthitāpi sā // rm_24.103{3} //

tad bhavān me yathā yogyaṃ vrataṃ saṃbodhisādhanaṃ / anyathāpi pradatvātra prabodhayitum arhati // rm_24.104{4} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / taṃ viśuddhāśayaṃ dṛṣṭvā samāśvāsyaivam ādiśat // rm_24.105{5} //

mā kumāra viṣādatvaṃ kṛthā dhairyaṃ samāśraya / avaśyaṃ samaye prāpte brahmacārī bhaviṣyasi // rm_24.106{6} //

tāvad gṛhe sadā dānaṃ kṛtvārthibhyo yathepsitaṃ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā śubhe cara samāhitaḥ // rm_24.107{7} //

etatpuṇyavipākena samaye samupāgate / pravrajyāvratam āsādya nirvāṇapadam āpsyasi // rm_24.108{8} //

iti matvā kumārātra yāvaj jīvati sā prasūḥ / tāvad gṛhe sadā dānaṃ kṛtvā śubhe caran vasa // rm_24.109{6} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa uttaraḥ sudhīḥ / tatheti prativijñapya prasasāda prabodhitaḥ // rm_24.110{10} //

tataḥ sa uttaro natvā sāṃjalis taṃ munīśvaraṃ / suprasannamukhāmbhojas tan manāḥ svagṛhaṃ yayau // rm_24.111{11} //

tatra sa svagṛhe sthitvā svakulavṛttisādhanaiḥ / pratisāryāpaṇaṃ tatra cakāra krayavikrayaṃ // rm_24.112{12} //

tatra mulādhikaṃ lābhaṃ yal labdhaṃ gaṇavandhanaṃ / tat sarvaṃ sa sutas tasyā mātur haste samarpayat // rm_24.113{13} //

tataḥ sa uttaraḥ putro mātaraṃ tāṃ prasādayan / tal labdhaṃ sakalaṃ dravyaṃ datvaivaṃ pratyabodhayat // rm_24.114{14} //

śṛṇu mātar mamānena dravyena svajanāṃ janān / arthinaḥ kṛpaṇān viprān mānayitvābhitoṣaya // rm_24.115{15} //

iti putroditaṃ śrutvā mātā sā atikuṃcikā / lubdhā matsarākrāṃtahṛdayaivam abhāṣata // rm_24.116{16} //

putra pitrā prayatnena saṃpadas te samarjitāḥ / tvam etāḥ saṃpadaḥ sarvā datvārthibhyo vyayiṣyasi // rm_24.117{17} //

yāvat pitrārjitaṃ dravyaṃ tāvan mayā na dāsyate / tāvat mātraṃ tavādhīnaṃ yāvat tvayā samarjitaṃ // rm_24.118{18} //

yāvaj jivāmy ahaṃ tāta na te dāsyāmi kiṃ cana / mṛtāyāṃ mayi tat sarvaṃ tavādhīnaṃ bhavet tadā // rm_24.119{19} //

ity uktvā sā prasūs tasya mātsaryyakaluṣāśayā / sarvadravyaṃ prayatnena guptīkṛtyātyarakṣata // rm_24.120{20} //

kiṃ cid arthibhyo sā kudhī dadau / guptīkṛtya prayatnena tad dravyaṃ samagopayat // rm_24.121{21} //

dṛṣṭvā ca sārthinaḥ sarvān svagṛhaṃ samupāgatān / sahasā samupāśritya paribhāṣyābhyanindayat // rm_24.122{22} //

are māyā na gehe 'smiṃ yūyaṃ pretā ivāgatāḥ / nityaṃ paragṛhe piṃḍaṃ bhoktuṃ bhramatha bhūtavat // rm_24.123{23} //

evaṃ tān arthinaḥ sarvān sā nārī duritāśayā / naikadhā vipralāpena paribhāṣyābhyaniṃdayat // rm_24.124{24} //

evaṃ mātrā pratikruṣya vipralāpābhiniṃditān / śrutvā sa uttaraḥ putro mātaraṃ tām abhāṣata // rm_24.125{25} //

are māta kim eva tvam arthinaḥ paribhāṣase / dhik tvāṃ dharmaparibhraṣṭāṃ kathaṃ na narake pateḥ // rm_24.126{26} //

yadi tvaṃ vāṃchase saukhyam ihāmutrāpi sarvadā / kṛpaṇān arthinaḥ sarvān saṃpradānaiḥ pramodaya // rm_24.127{27} //

yady evaṃ kriyate mātaḥ saṃgatiḥ sarvadāvayoḥ / anyathā cet tato nau syād vibhinnabhojanāśrayaḥ // rm_24.128{28} //

yady asti te mayā sārddhaṃ sarvadā bhojane ratiḥ / yathepsitaṃ sadārthibhyo datvā cara śubhe vṛṣe // rm_24.129{29} //

iti tenātmajenāpi pratyākhyataṃ niśamya sā / mātā lajjāvibhinnāsyā tam ātmajam abhāṣata // rm_24.130{30} //

yady evaṃ nandanārthibhyaḥ sarvasvam api ditsasi / tat svadravyāṇi sarvāṇi dāsyāmi tad yathepsitaṃ // rm_24.131{31} //

ity uktvā sā prasū nārī tam ātmajaṃ mṛṣāgirā / bodhayitvā gṛhe tāni dravyāṇi samagopayet // rm_24.132{32} //

tataḥ sā pramadā duṣṭā mithyāvācā tam ātmajaṃ / adya yato 'rthino bhikṣūns toṣayāmīty abodhayat // rm_24.133{33} //

evaṃ mithyayā vācā bodhayantī tam ātmajaṃ / svayam eva prabhuktvā ca tad dravyaṃ sarvaṃ gopayat // rm_24.134{34} //

kasmai cid arthine kiṃ cid api sā na dadau kudhīḥ / sā kebhyo 'pi valiṃ dātuṃ naivotsehe kadā cana // rm_24.135{35} //

evaṃ sā durmatir lubdhā matsarākrāntacetasā / paribhāṣyārthinaḥ sarvān niṃdayanty aśubhe 'carat // rm_24.136{36} //

evaṃ kevalapāpāni prācitvā sā durāśayā / kāle nirāśayā duḥkhārttā mṛtā pretālaye yayau // rm_24.137{37} //

tatra pretagatiprāptā pretībhūtā durākṛtiḥ / svakeśapratichannāṃgā śūcīmukhā kṛśāṃgikā // rm_24.138{38} //

asthiyaṃtravad ucchrāyā parvatasaṃnibhodarā / kṣutpipāsāgnisaṃtaptā dagdhasthūṇāsamāṃgikā // rm_24.139{39} //

ārttasvarā virāvantī kraṃdantī sā samaṃtataḥ / annapāna hi mārgantī paryabhramad itas tataḥ // rm_24.140{40} //

tataḥ sa uttaro mātuḥ kṛtvāgnisaṃskṛtiṃ tadā / snānaśaucādi karmāṃ kurvañ chokaṃ vyanodayat // rm_24.141{41} //

tataḥ sa uttaro vijo mātṛśokaṃ vyanodayat / arthibhyo vāṃchitaṃ datvā bahupuṇyāṇy upārjayat // rm_24.142{42} //

tataḥ kāmaviraktaḥ sa saṃsārabhoganispṛhaḥ / nirvṛtipadasaṃprātyai pravrajituṃ samaichata // rm_24.143{43} //

tataḥ sa mudito gatvā veṇuvane jināśrame / dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ natvā sāṃjaliḥ samupācarat // rm_24.144{44} //

tatra pradakṣiṇīkṛtvā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ / praṇatvā purataḥ sthitvā sāṃjalir evam abravīt // rm_24.145{45} //

bhagavan nātha sarvajña vijānīyād bhavān api / yan me sā jananī vighnā sāṃprataṃ pralayaṃ gatā // rm_24.146{46} //

tad atra bhagavac chāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tan me 'nugraham ādhāya pravrajyāṃ dātum arhati // rm_24.147{47} //

iti saṃprarthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / savyakareṇa tanmūrddhni saṃspṛśyaivaṃ samādiśat // rm_24.148{48} //

ehi cara kumārātra brahmacaryaṃ samāhitaḥ / ity uktvā bhagavāṃ chāstā sāṃghike taṃ samagrahīt // rm_24.149{49} //

ehīty ukte munīndreṇa muṃḍito 'bhūt sa uttaraḥ / khikkhirīpātrabhṛc chuddhakāṣāyacīvarāvṛtaḥ // rm_24.150{50} //

tataḥ śāstuḥ prasādāt sa pariśuddhas trimaṃḍalaḥ / niḥkleśayaviśuddhātmā saṃsāraviratotsavaḥ // rm_24.151{51} //

samādhidhāraṇīvidyāghaṭamāno vicakṣaṇaḥ / hitvāvidyāgaṇaṃ sarvavidyāguṇāntam āptavān // rm_24.152{52} //

viditvā sarvasaṃsāragatiṃ vidyutkṣaṇasthitiṃ / matvā ca sarvasaṃskāragatir 'nekavighātiniṃ // rm_24.153{53} //

sarvakleśagaṇāṃ jitvā sarvān māragaṇān api / sākṣād arhatvam āsādya śrāvakabodhim āptavān // rm_24.154{54} //

tataḥ sa suviśuddhātmā vītarāgo jiteṃdriyaḥ / ākāśanirmalasvāntaḥ sarvaloṣṭakakāṃcanaḥ // rm_24.155{55} //

vāsīcaṃdanakalpāṃśo nirvikalpo niraṃjanaḥ / sarvasatvahitādhānaḥ saṃbuddhaguṇasādhakaḥ // rm_24.156{56} //

sadevāsuralokānāṃ sarveṣāṃ prāṇinām api / vaṃdyaḥ pūjyo 'bhimānyaś ca brahmacārī babhūva saḥ // rm_24.157{57} //

tataḥ so 'rhan mahābhijño gaṃgātire śubhasthale / parṇakuṭyāṃ samāśritya tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_24.158{58} //

tatraikasmin dine tasya mātā sā pretikā satī / nagna svaromasaṃchannā daghasthūṇāvivarṇitā // rm_24.159{59} //

sūcīmukhāsthiyaṃtreva parvatasannibhodarā / kṣutpipāsāgnidagdhāṃgā pānāhāragaveṣinī // rm_24.160{60} //

ārtasvaraṃ virāvantī kraṃdantī samupāgatā / āyuṣmantaṃ tam arhantaṃ paśyantī samupāśrayat // rm_24.161{61} //

evaṃ tāṃ samupāsīnāṃ dṛṣṭvā sa uttaro yatiḥ / kā tvam evaṃvidhāyātā vadasvety anvapṛchata // rm_24.162{62} //

iti tenoditaṃ śrutvā sā pretī purataḥ sthitā / uttaraṃ taṃ yatiṃ putraṃ samālokyaivam abravīt // rm_24.163{63} //

ahaṃ te jananī snigdhā yayāsi janitaḥ sutaḥ / annapānaviviktāsmi pretībhūtā 'dhunā care // rm_24.164{64} //

paṃcaviṃśati varsāṇi yāṃti kālagatā hy ahaṃ / nābhijānāmi pāṇīyaṃ kuto bhaktasya darśanaṃ // rm_24.165{65} //

saphalāṃ puṣpitāṃ vṛkṣaṃ dṛṣṭvā gachāmi dūrataḥ / sarve 'pi niṣphalā śuṣkā vipuṣpāś ca bhavanti te // rm_24.166{66} //

sarāṃsi cāmbupūrṇāṇi dṛṣṭvā gachāmi dūrataḥ / tāni sarvāṇi śuṣkāni bhavanti tat kṣaṇād api // rm_24.167{67} //

bhedaṃ tasya mahāsaukhyaṃ vṛkṣamūlaśritasya te / vidyate sarvadāpy atra kiṃ tvayā prakṛtaṃ śubhaṃ // rm_24.168{68} //

tad atra kṛpayā paśyan kāruṇyaṃ janayan suta / mātre tṛṣārditāyai me śītāmbu dātum arhasi // rm_24.169{69} //

iti tayārthitam śrutvā sa uttaraḥ savismayaḥ / tāṃ pretīṃ suciraṃ dṛṣṭvā śaṃkitaś caivam abravīt // rm_24.170{70} //

mātas tarhi kṣaṇaṃ prāpte tvayā pāruṣyabhūtayā / dānāni na kṛtāny eva puṇyāni vā citāni na // rm_24.171{71} //

anyakṛtāni dānāni puṇyāni bhāṣitāni ca / dṛṣṭvā śrutvāpi te citte krodhāgnir jvalitas tadā // rm_24.172{72} //

kiṃ cin nāpi śubhaṃ karma kṛtvāpuṇyaṃ tvayārjitaṃ / pareṇāpi kṛtaṃ dṛṣṭvā śrutvāpi nānumoditaṃ // rm_24.173{73} //

etatkarmavipākena jananī tvaṃ mṛtādhunā / pretībhūtānnapānena viyuktā bhramase bhave // rm_24.174{74} //

idāniṃ kiṃ kariṣyāmi tvaṃ cātra kiṃ kariṣyasi / tadā sarvāhitaṃ proktaṃ tvayā tatra śrutaṃ na tat // rm_24.175{75} //

iti tenātmajenoktaṃ śrutvā sā pratibodhitā / vigaladaśrurukṣākṣā taṃ putram evam abravīt // rm_24.176{76} //

na mayā hi kṛtaṃ dānaṃ puṇyaṃ na cābhisādhitaṃ / dṛṣṭvānumoditaṃ nāpi mātsaryaparibhūtayā // rm_24.177{77} //

yad yad dravyaṃ tvayā putra mama haste samarpitaṃ / tat tat sarvaṃ mayā vaṃdhikhadāyāṃ parigopitaṃ // rm_24.178{78} //

tad idāniṃ samuddhṛtya jñātihaste samarpaya / tena taṃ sugataṃ buddhaṃ sasaṃghaṃ bhojayātmaja // rm_24.179{79} //

dakṣiṇādeśanāṃ cāpi mama nāmnābhikāraya / tadā pretagater muktā yāyām ahaṃ surālayaṃ // rm_24.180{80} //

iti tayoditaṃ śrutvā sa uttaro 'nubodhitaḥ / evam astv iti saṃśrutya punas tām evam abravīt // rm_24.181{81} //

sasaṃghaṃ sugataṃ tena bhojayiṣyāmi sāṃprataṃ / kiṃ tu tvayāmva tatrāpi sthātavyaṃ sugatāṃtike // rm_24.182{82} //

iti tenoditaṃ śrutvā sā pretī lajjayānvitā / tam arhantaṃ samālokya pura evam abhāṣata // rm_24.183{83} //

yad ahaṃ putra nagnāsmi pretī vibhransitākṛtī / tat kathaṃ samupāśritya sthāsyāmi śrīghanāṃtike // rm_24.184{84} //

iti tayoditaṃ śrutvā sa uttaro mahāmatiḥ / tāṃ pretīṃ samupālokya punar evam abhāṣata // rm_24.185{85} //

kriyamāne yadā pāpe lajjā nāsti tadā tava / phalabhojanakāle 'tra kim evaṃ lajjase 'dhunā // rm_24.186{86} //

iti tad vacanaṃ śrutvā sā pretī pratibodhitā / tathā gamiṣyāmīti proktva tvaritaṃ vijñālayaṃ yayau // rm_24.187{87} //

tataḥ sa uttaro gatvā jñātīn āhūya tad vṛtiṃ / yathāmātroditaṃ khyāya sarvam eva nyavedayat // rm_24.188{88} //

tac chrutvā jñātivargās te sarva 'tivismayānvitāḥ / tathā tad dravyam ādāya sarvaṃ tasyān upāharan // rm_24.189{89} //

tad dravyaṃ sarvam ālokya sa uttaraḥ pramoditaḥ / sarveṣām api gotrāṇāṃ punar evaṃ samabravīt // rm_24.190{90} //

bhavanto jñātayaḥ sarve dravyenaitena sāṃprataṃ / sasāṃghikaṃ munīndraṃ taṃ bhojayiṣyāmi pūjayan // rm_24.191{91} //

tad etat sarvam ādāya yadā prakaṃpitāśayāḥ / saṃghabhojyārhasāmagrīṃ sādhayitvā pradatta me // rm_24.192{92} //

iti saṃprārthitaṃ śrutvā sarve te jñātayas tathā / saṃghabhojyārhasāmagrīṃ sarvadravyair asādhayat // rm_24.193{93} //

tad dṛṣṭvā muditaḥ so 'rhan uttaraḥ saṃprasannadhīḥ / śāstur nimaṃtraṇaṃ kartuṃ vihāre samupācarat // rm_24.194{94} //

tatra sa samupāśritya taṃ munīndraṃ sasāṃghikaiḥ / praṇatvā sāñjalis tatra puraḥ sthitvā nyamaṃtrayat // rm_24.195{95} //

bhagavan nātha sarvajña bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / pūjayituṃ samichāmi śvo 'nugṛhītum arhati // rm_24.196{96} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / tam uttaraṃ samālokya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_24.197{97} //

tataḥ sa uttaro matvā bhagavatādhivāsitaṃ / taṃ munīndraṃ punar natvā jñātīnāṃ purato yayau // rm_24.198{98} //

tatra sa uttaras teṣāṃ ca nimaṃtraṇaṃ / kṛtvā tatra punas teṣāṃ pura evam abhāṣata // rm_24.199{99} //

saṃghabhojye pravṛtte 'tra yūyaṃ sarve samāgatāḥ / pretībhūtāṃ mamāmbāṃ tām avalokitum arhatha // rm_24.200{100} //

ity uktvā svāśramaṃ gatvā sa uttaraḥ prasāditaḥ / dhyānāgārasamāsīnas tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_24.201{1} //

tataḥ prātaḥ samutthāya jñātīnāṃ purato gataḥ / pūjopacārasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // rm_24.202{2} //

tataḥ sa uttaraḥ prāhne vihāre samupāsaran / bhagavaṃtaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivam abhāṣata // rm_24.203{3} //

bhagavan sarvavic chāstaḥ samayo varttate 'dhunā / tat sasaṃgho bhavān atra vijayituṃ samarhati // rm_24.204{4} //

iti saṃprārthite tena gaṃḍīm ākoṭayan muniḥ / tac chabdacoditās tatra sa ca saṃghā upāsaran // rm_24.205{5} //

tatra te jñātayaḥ sarve lokā anye 'pi harṣitāḥ / tatra pretāṃ samāyātāṃ tāṃ draṣṭuṃ samupāgatāḥ // rm_24.206{6} //

tadā sa bhagavāṃs tatra sasāṃghikaḥ samāgatāḥ / tad dattaṃ pādyam ādāya śuddhāsane samāśrayat // rm_24.207{7} //

tāṃ dṛṣṭvā jñātayaḥ sarve lokā anye 'pi kheṭitāḥ / hā pāpam iti bhāṣante tasthuḥ saddharmavāṃchayā // rm_24.208{8} //

tadā te jñātayaḥ sarve bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / yathākramaṃ samabhyarcya bhojanaiḥ samatoṣayat // rm_24.209{9} //

tatas te sāṃghikāḥ sarve saṃbuddhapramukhā api / tat praṇītarasaṃ bhojyaṃ bhuktvā tṛptiṃ samāyayuḥ // rm_24.210{10} //

tato 'panīya pātrāṇi śodhayitvā bhujādikaṃ / teṣāṃ pūgādi tāmbūlagaṇaṃ te pradadur mudā // rm_24.211{11} //

tatra sa uttaro bhikṣur jñātibhis tai sahānvitaḥ / bhagavaṃtaṃ sasaṃghaṃ taṃ praṇatvā samupāśrayat // rm_24.212{12} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā tam uttaram upāśritaṃ / dākṣiṇādeśanāṃ tasyāḥ pretyā nāmnā samādiśat // rm_24.213{13} //

ito dānād dhi yat puṇyaṃ tat pretīm upagachatu / uttiṣṭhatām iyaṃ pretī pretalokāt tato drutaṃ // rm_24.214{14} //

iti śubhāśiṣaṃ datvā bhagavān sa munīśvaraḥ / āryyasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ ca samādiśat // rm_24.215{15} //

tad āryyadharmam ākarṇya sarve lokāḥ prabodhitāḥ / dharmaviśeṣam ājñāya babhūvuḥ satyadarśinaḥ // rm_24.216{16} //

sāpi pretī samānīya tat saddharmāmṛtaṃ mudā / suprasannāśayā smṛtvā triratnaṃ śaraṇaṃ yayau // rm_24.217{17} //

tataḥ sā bhūtaloke 'bhūj jātā bhūtamaharddhikā / tatrāpi sābhavad duṣṭā mātsaryyarukṣitāśayā // rm_24.218{18} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasmāt sasāṃghikaḥ prabhāsayan / gatvā svāśramam āśritya tasthau dharmam upādiśan // rm_24.219{19} //

tataḥ sa buddhimān vijña āyuṣmān yatir uttaraḥ / kutrāsau jāyate mātādhuneti samapaśyata // rm_24.220{20} //

evaṃ sa uttaro vijñaḥ samabhīkṣya samaṃtataḥ / dadarśa tāṃ saṃprajātāṃ bhūtamaharddhikālaye // rm_24.221{21} //

dṛṣṭvā sa uttaraḥ putro mātaraṃ tāṃ ca bhautikāṃ / sahasā samupāśritya samāmaṃtryaivam abravīt // rm_24.222{22} //

kim ambāsti tvayā śaktir api dāneṣu sāṃprataṃ / yadīchasi sadā bhadraṃ kuru dānam ihādhunā // rm_24.223{23} //

iti tenoditaṃ śrutvā sā ca bhūtamaharddhikā / uttaraṃ taṃ sutaṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // rm_24.224{24} //

nādyāpi vidyate dāne 'bhilāṣaṃ mama naṃdana / tat kiṃ cid api vā dravyaṃ pradātuṃ nāham utsahe // rm_24.225{25} //

iti tenoditaṃ śrutvāyuṣmān sa uttaro yatiḥ / dṛṣṭvā tāṃ mātaraṃ bhūtamaharddhikām abhāṣata // rm_24.226{26} //

adyāpi te tiṣṭhati tac charīraṃ vivṛddhanirmānsatvagasthicarmā lobhāṃdhakārāvṛtalocanāyā nivartitaṃ yat tava pretaloke / dhik tvāṃ praduṣṭām iha kiṃ vadeyam adyāpi yat tvaṃ duritāśayāsi / kenātra te pāpanimagnacittaṃ saṃśodhitaṃ puṇyakaroddhṛtaṃ syāt // rm_24.227{27} //

sadāpi caivaṃ narake nivāsā bhavet kadā tvaṃ parimokṣyase 'taḥ / aho hi durbuddhidurāśayānāṃ mano na kenāpi viśuddhyate vai // rm_24.228{28} //

evaṃ bahuprakāreṇa paribhāṣyottaraḥ sa tāṃ / tadaṅgāt yamalīm ekām ākṛṣyāpaharad valāt // rm_24.229{29} //

tatas tāṃ yamalīṃ so 'rhaṃ saṃghāya samakalpayat / tatra mūlyena tāṃ krītvā bhikṣumānavake nyaset // rm_24.230{30} //

tatrāpi niśi sā gatvā yamalīṃ tām upāharat / tathāpahṛtāṃ bhikṣur uttarāya nyavedayat // rm_24.231{31} //

tac chrutvā cottaro gatvā paribhāṣya valena tāṃ / apahṛtya punas tasmai bhikṣave samakalpayat // rm_24.232{32} //

bhūyo 'pi niśi sā gatvā yamalīṃ tām upāharat / tathā sa uttaraś cāpi tasyāś ca tām apāharat // rm_24.233{33} //

evaṃ tridhā niśāyāṃ sā tatra gatvāharac ca tāṃ / uttaraś cāpahṛtyaiva tāṃ tasmai bhikṣave dadau // rm_24.234{34} //

tenāpi bhikṣuṇādāya catudiksāṃghikāya sā / pādyalepānikāyāṃ saṃsīvitvā pratipāditā // rm_24.235{35} //

tatra tāṃ sīvitāṃ dṛṣṭvā sā ca bhūtamaharddhitā / apahṛtavibhagnāśā rudantī svālayaṃ yayau // rm_24.236{36} //

taccittāgniprataptā sā smṛtvā taṃ sutam uttaraṃ / kālaṃ gatā tato 'nyatra yakṣaloke 'labhaj januḥ // rm_24.237{37} //

evaṃ matvā mahatpāpamūlaṃ mātsaryyam eva hi / tat mātsaryaṃ parityajya karttavyaṃ dānam ādarāt // rm_24.238{38} //

dānena śuddhyate cittaḥ śuddhacittaḥ sudhīkṛtiḥ / kramād bodhicariṃ dhṛtvā saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_24.239{39} //

evaṃ vijñāya sarvatra yadīchanti sadā śubhaṃ / mātsaryaṃ viṣavat tyaktvā caritavyaṃ sadā śubhe // rm_24.240{40} //

iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ tathā mayocyate / tvaṃ cāpy evaṃ parijñāya caritavyam śubhe sadā // rm_24.241{41} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayituṃ sadārhasi // rm_24.242{42} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_24.243{43} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti pratibhāṣitvā prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // rm_24.244{44} //

idaṃ narā ye muditāś ca bhūtamaharddhikāyānuvadānam atra / mudā niśamya pratimodayante prayāṃti te śrīghanasaṃnivāse // rm_24.245{45} //

++ iti ratnāvadānatve pretībhūtamaharddhikāvadānaṃ samāptam ++

xxv dūtāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam avocat // rm_25.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_25.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_25.3{3} //

śṛṇu rājan mahābhāga yathā me gurubhāṣitaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā cātrānumodaya // rm_25.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śrīghanaḥ sa munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // rm_25.5{5} //

bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhiś ca celakaiḥ / upāsakagaṇaiś cāpi tathā copāsikāgaṇaiḥ // rm_25.6{6} //

rājagṛhapuropānte gṛddhakūṭe nagottame / veṇuvane mahodyāne karaṃdakanivāpake // rm_25.7{7} //

sarvasatvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmaṃ samupādiśya vijahāra prabhāsayan // rm_25.8{8} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokā upāgatāḥ / devā daityāś ca nāgāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // rm_25.9{9} //

grahā vidyādharāḥ siddhā rākṣasā garuḍā api / lokapālagaṇāś cāpi tīrthikāś ca maharṣayaḥ // rm_25.10{10} //

brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhūpā vaiśyāś ca māṃtriṇo 'pi ca / amātyāḥ śreṣṭhinaś cāpi gṛhasthāś ca mahājanāḥ // rm_25.11{11} //

vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaḥ paurikās tathā / grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikā api // rm_25.12{12} //

tathānye 'pi janāś caivaṃ sarve tatra samāgatāḥ / dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ natvā samabhyarcya yathākramaṃ // rm_25.13{13} //

kṛtāṃjalipuṭāḥ sarve parivṛtyopatasthire / tataḥ sa bhagavāṃ dṛṣṭvā sarvāṃs tāṃ samupasthitān / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ saddharmaṃ samupādiśat // rm_25.14{14} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ prabodhitāḥ / dharmavaiśeṣam ājñāya babhūvur bodhisādhinaḥ // rm_25.15{15} //

evaṃ sa bhagavāṃs tatra nityaṃ saddharmam ādiśan / varṣāsu vyaharal lokahitaṃ kṛtvā sasāṃghikaḥ // rm_25.16{16} //

tasmiṃs tu samaye tatra śrāvastyāṃ puri sattamaḥ / anāthapiṃḍadaḥ śreṣṭhī gṛhapatir mahājanaḥ // rm_25.17{17} //

triratnabhaktimān dātā saṃbuddhadarśanotsukaḥ / prasenajin mahīpālaṃ praṇatvā prārthayat tathā // rm_25.18{18} //

jaya deva mahāraja jānīyāt tad bhavān api / yad asmābhi munīndro 'sau suciraṃ nābhidṛśyate // rm_25.19{19} //

tat tasmātra munīndrasya darśane tṛṣitā vayaṃ / bhagavaṃtaṃ munīndraṃ taṃ draṣṭum ichāmahe 'dhunā // rm_25.20{20} //

tad bhavān samupāmaṃtrya bhagavaṃtaṃ jagadguruṃ / atra lokahitārthāya vijayituṃ samarhati // rm_25.21{21} //

iti saṃprārthitaṃ tena gṛhādhipatinā sadā / śrutvā sa bhūpatī rājā taṃ gṛhapatim abravīt // rm_25.22{22} //

kiṃ tvayā śrūyate sādho bhagavān sa munīśvaraḥ / etarhi tiṣṭhate kutra varṣāsu saha sāṃghikaiḥ // rm_25.23{22!} //

iti rājñoditaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍado gṛhī / taṃ nareṃdraṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_25.24{23} //

śrutaṃ mayā mahārāja bhagavān sa sasāṃghikaṃ / rājagṛhe 'dhunā prāvṛtsamaye 'py avatiṣṭhate // rm_25.25{24} //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā sa nṛpatis tataḥ / dūtam ekaṃ samāhūya pura evam upālapat // rm_25.26{25} //

ehi tvaṃ bho mahāsādho śrutvā me vacanaṃ drutaṃ / tatra rājagṛhe gatvā bhagavata upācara // rm_25.27{26} //

asmākaṃ vacanais tasya śāstuḥ pādāmbuje namaḥ / natvā dehādi sarvatra kauśalyaṃ paripṛcha ca // rm_25.28{27} //

evaṃ cāpi munes tasya puro vijñāpayādarāt / kauśalye nṛpatī rājā bhagavaṃtaṃ draṣṭum ichati // rm_25.29{28} //

tathā sarve 'pi lokāś ca śrāvastyāyāś ca paurikāḥ / triratnadarśanaṃ kartum abhivāṃchanti sāṃprataṃ // rm_25.30{29} //

bhavaddharmāmṛtaṃ cāpi pātum ichaṃti sarvavit / tat sasaṃgho bhavāṃs tatra kṛpayāgaṃtum arhati // rm_25.31{30} //

iti rajñoditaṃ śrutvā tatheti pratimoditaḥ / taṃ nṛpaṃ sāṃjalir natvā drutaṃ rājagṛhaṃ yayau // rm_25.32{31} //

tatra rājagṛhe gatvā sa dūtaḥ pratinaṃditaḥ / vilokya suprasannātmā gṛdhrakūṭe upācarat // rm_25.33{32} //

tatra sa dūrato dṛṣṭvā bhagavaṃtaṃ pramoditaḥ / upetya sāṃjalir natvā prārthayad evam ādarāt // rm_25.34{33} //

bhagavan nātha sarvajña vaṃde te caraṇāmbuje / yadarthe 'ham ihāyāmi taj jānīyād bhavāṃ jinaḥ // rm_25.35{34} //

tathāpy ahaṃ jagacchāstuḥ puro vijñāpayāmi tat / bhagava sarvavid rājā prasenajit sukauśalaḥ // rm_25.36{35} //

bhavatāṃ vaṃdate pādau kuśalaṃ cāpi pṛchate / tathā ca bhagavan sarve śrāvastyeyāś ca paurikāḥ // rm_25.37{36} //

vaṃdaṃte bhavatāṃ pādau pṛchaṃte cāpi kauśalaṃ / nṛpādi sarvalokāś ca bhavatāṃ darśanotsukāḥ // rm_25.38{37} //

triratnaṃ draṣṭum ichāma ity evaṃ pravadanti te / bhavaddharmāmṛtaṃ cāpi pātum ichaṃti te 'dhunā // rm_25.39{38} //

nṛpatipramukhāḥ sarve tṛṣṇārditā ivāmṛtaṃ / tat sādhu bhagavāṃs tatra śrāvastyāṃ puri sāṃprataṃ / anukampām upādāya vijayatāṃ sasāṃghikaḥ // rm_25.40{39} //

ity ukte tena dūtena bhagavān sa munīśvaraḥ / taṃ dūtaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā samāmaṃtryevam ādiśat // rm_25.41{40} //

bho puruṣa mahārājo bimbisāro nṛpādhipaḥ / yady anujñāṃ dadāty atra tadā yāsyāmy ahaṃ dhruvaṃ // rm_25.42{41} //

tat sādhu nṛpates tasya bimbisārasya bhūbhṛtaḥ / anujñāprārthanāṃ kṛtvā gachāyāsyāmy ahaṃ tadā // rm_25.43{42} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa dūta ādarāt / tatheti taṃ muniṃ natvā rājño 'ntikam upācarat // rm_25.44{43} //

tatra sa samupāśritya bimbisāraṃ narādhipaṃ / sāṃjaliḥ purato gatvā praṇatvaivaṃ nyavedayat // rm_25.45{44} //

jaya deva mahārāja prasīdānugrahaṃ kuru / prasenajinmahībhartur dūto 'haṃ samupāgataḥ // rm_25.46{45} //

mahārāja mahīpāla prasenajit sa kauśalaḥ / bhagavato munīndrasya darśanam abhivāṃchati // rm_25.47{46} //

tathā sarve 'pi lokāś ca śrāvastryeyāḥ sapaurikāḥ / triratnasya jagadbhartuḥ praṣṭum ichanti sāṃprataṃ // rm_25.48{47} //

tad asya trijagacchāstur bhagavato bhavān prabho / tatrānugamane 'nujñāṃ kṛpayā dātum arhati // rm_25.49{48} //

iti tenārthitaṃ śrutvā bimbisāraḥ sa bhūpatiḥ / taṃ dūtaṃ samupālokya cireṇaivam abhāṣata // rm_25.50{49} //

sadho sa bhagavāns tatra yadi gaṃtuṃ samichati / tad atra kiṃ vadiṣyāmi yatrechet tatra gachatu // rm_25.51{50} //

iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā dūtaḥ sa moditaḥ / bimbisāraṃ nareṃdraṃ taṃ natvā yayau jināntike // rm_25.52{51} //

tatra sa sahasā gatvā śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ / kṛtāṃjalipuṭo natvā prārthayad evam ādarāt // rm_25.53{52} //

bhagavaṃs tena bhūpena hy anujñāto 'si sāṃprataṃ / tat sasaṃgho bhagavāṃs tatra vijayituṃ samarhati // rm_25.54{53} //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / enaṃ dūtaṃ samālokya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_25.55{54} //

tataḥ sa bhagavān varṣātrimāsānta sasāṃghikaḥ / sarvatra maṃgalaṃ kṛtvā pratasthe saṃprabhāsayan // rm_25.56{55} //

tadā sa puruṣo dūtas tadvihārād vinirgataḥ / sahasā ratham āruhya saṃpratasthe puraḥ pathi // rm_25.57{56} //

tatra sa bhagavaṃtaṃ padbhyāṃ saṃprasthitaṃ pathi / dṛṣṭvaiva sahasā tasmād rathāt svayam avātarat // rm_25.58{57} //

tatra sa sahasopetya bhagavantaṃ munīśvaraṃ / sāṃjaliḥ purato gatvā praṇatvaivam avocata // rm_25.59{58} //

prasīdatu jagannātha mamānukampayā bhavān / idaṃ rathaṃ samāruhya vijayatāṃ sasāṃghikaḥ // rm_25.60{59} //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa jagadguruḥ / taṃ dūtaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā tatraivaṃ samupādiśat // rm_25.61{60} //

ṛddhipādarathenāhaṃ samyagvyāyāmavarttinā / pracarāmi mahīṃ kṛtsnām akṣataḥ kleśakaṣṭakaiḥ // rm_25.62{61} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa sa dūtaḥ pratibodhitaḥ / bhūyo 'pi sāṃjalir natvā prārthayat taṃ munīśvaraṃ // rm_25.63{62} //

yady api bhagavān ṛddhiyānayāyī tathāpi tu / mamānugraham ādhātuṃ gṛhyatām anukampayā // rm_25.64{63} //

iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sasāṃghikaḥ / ṛddhyā rathopari sthitvā saṃpratasthe prabhāsayan // rm_25.65{64} //

tatra mārgeṣu sarvatra bhagavān sasāṃghikaḥ / bhāsayan maṃgalaṃ kṛtvā śrāvastīpuram āyayau // rm_25.66{65} //

tatra sa puruṣo dūtaḥ sahasā pracaran puraḥ / prasenajinnarendrasya gatvaivaṃ saṃnyavedayat // rm_25.67{66} //

jaya deva mahārāja diṣṭyā varddhasva sāṃprataṃ / yad asau bhagavāṃc chāstā sasaṃgho 'tra samāgataḥ // rm_25.68{67} //

iti tenoditaṃ śrutvā prasenajit sa bhūpatiḥ / tatra sarvatra mārgeṣu śodhayitvābhyaśodhayat // rm_25.69{68} //

chatradhvajavitānaiś ca samaṃtato 'bhyamaṃḍayat / tataḥ sa nṛpati rājā tūryasaṃgītivādanaiḥ / sajano bhagavantaṃ taṃ pratyudyayau mahotsavaiḥ // rm_25.70{69} //

tatra samudito rājā samaṃtrijanapaurikaḥ / dūrāt taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā padbhyāṃ carann upācarat // rm_25.71{70} //

tatropetya sa bhūpālaḥ sasaṃghan taṃ munīśvaraṃ / praṇatvā sāṃjaliḥ sthitvā puro dṛṣṭvaivam abravīt // rm_25.72{71} //

bhagavan nātha sārvajña kaccic ca kuśalaṃ tanau / bhavatāṃ viṣaye hy atra viharasva sasāṃghikaḥ // rm_25.73{72} //

tathā sarve 'pi lokāś ca samaṃtrijanapaurikāḥ / sāṃjalayaḥ praṇatvaivaṃ prārthayaṃs taṃ munīśvaraṃ // rm_25.74{73} //

svāgataṃ bhagavaṃc chāsta vijayasva kṛpānidhe / sadātra svāśrame sthitvā viharasvānukampayā // rm_25.75{74} //

ity uktvā sarvalokās te nṛpatipramukhā mudā / pūjādi maṃgalotsāhaiḥ prāveśayaṃs tataḥ pure // rm_25.76{75} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāṃs tān saṃpramoditān / nṛpatipramukhān datvā bhadrāśiṣaṃ samācarat // rm_25.77{76} //

tatra sa bhagavāṃs tasyāḥ śrāvastyā gopurāntike / avatīrya yathā padbhyāṃ pracakrāma sasāṃghikaḥ // rm_25.78{77} //

tatra sa śrīghano nāthaḥ prabhāsayan samaṃtataḥ / sarveṣāṃ bhadratāṃ kurvan praviveśa sasāṃghikaḥ // rm_25.79{78} //

praviṣṭe nagare tatra saṃbuddhe sugate jine / tatpuṇyasuprabhāvyāpte sarvatrāpy abhavac chubhaṃ // rm_25.80{79} //

aṃdhā rūpāṇi prādrākṣur vadhirāḥ śuśruvu ravaṃ / ye ca hīneṃdriyās te 'pi sarve pūrṇendriyā vabhuḥ // rm_25.81{80} //

kṣudhāgniparitaptāṃgās te 'bhavan paritṛptitāḥ / pipāsāparidagdhāṃgās te 'py āsan saṃpratarpitāḥ // rm_25.82{81} //

kucelā durbhagāṃśā ye śuddhāṃśukāḥ śubhāṃśikāḥ / cirarogāturā yena nīrogā valino 'bhavan // rm_25.83{82} //

unmattāḥ smṛtimaṃtaś ca daridrā dhanino 'bhavan / ciravairānuvaddhā ye te 'py āsan maitrabhāvinaḥ // rm_25.84{83} //

caṃḍālāś ca dayāvantaḥ krodhinaḥ kṣāntibhāvinaḥ / labdhāś ca niḥspṛhā āsan īrṣyālavaś ca sādhavaḥ // rm_25.85{84} //

matsariṇaś ca dātāraḥ kṛpaṇāḥ saṃtoṣitāśayāḥ / adharmakāmasaṃraktās te dharmakāmasādhinaḥ // rm_25.86{85} //

mṛṣāvādaratā ye ca te 'py āsan satyabhāṣiṇaḥ / paiśunyābhiratā ye ca te 'pi viśrambhabhojanāḥ // rm_25.87{86} //

saṃbhinnalāpino duṣṭās te 'pi saṃtaḥ samārjavāḥ / pāruṣyaṃvādinaḥ krūrās te āsan priyavādinaḥ // rm_25.88{87} //

ye 'bhidhyālavas te 'pi sajjanā kīrtimāninaḥ / vyāpādaniratā ye ca te 'pi satvahitārthinaḥ // rm_25.89{88} //

mithyādṛṣṭicarā ye ca te dharmasatyadṛṣṭayaḥ / bodhicaryāsamutsāhāḥ sarve puṇyārthino 'bhavan // rm_25.90{89} //

evam anye 'pi ye satvā duḥkhinaḥ pāpasaṃratāḥ / sarve te sukhinaḥ saṃtaḥ saddharmavāṃchino 'bhavan // rm_25.91{90} //

sugaṃdhinaḥ sukhasparśāḥ śītalā vāyavo vavuḥ / prasedire diśaḥ sarvāḥ puṣpāṇi vavṛṣur ghanāḥ // rm_25.92{91} //

suraduṃdubhayo neduḥ prasasāra mahodadhiḥ / pracacāra mahī ṣaḍdhā prajujvaluḥ śubhāgnayaḥ // rm_25.93{92} //

babhūvuḥ pādapāḥ sarve phalapuṣpābharānattāḥ / aṣṭāṃgaguṇayuktāmbuparipūrṇajalāśrayāḥ // rm_25.94{93} //

anekadhāturatnādi nidhayaḥ pracakāsire / nispannaśasyasaṃpannā bahhūva vasudhā tadā // rm_25.95{94} //

bahukṣīrapradā gāva auṣadhayo guṇānvitāḥ / rasāś ca suguṇā āsan phalāni surasāni ca // rm_25.96{95} //

evaṃ tatra subhadrāṇi sarvatrāpy abhavaṃs tadā / upadravāś ca sarve 'pi sarvatra vilayaṃ gatāḥ // rm_25.97{96} //

sarve vighnagaṇā duṣṭā te 'py atra vilayaṃ yayuḥ / sarve satvāḥ sukhāḍhyāś ca pracerire praharṣitāḥ // rm_25.98{97} //

evaṃ tadā munīndrasya prabhāvena samaṃtataḥ / saddharmamaṃgalotsāhaṃ babhūva nirupadravaṃ // rm_25.99{98} //

evaṃ sa bhagavāṃs tatra kṛtvā bhadraṃ prabhāsayan / pradakṣiṇakrameṇaivaṃ pracakrāma nṛpālaye // rm_25.100{99} //

tatra śodhāntare ramye prāsāde pariśodhite / chatradhvajavitānaiś ca maṇḍite visṛtāsane // rm_25.101{100} //

praviśya pādyam ādāya nṛpadattaṃ sasāṃghikaḥ / bhagavān bhāsayaṃs tatra śuddhāsane samāśrayan // rm_25.102{1} //

tathā te sāṃghikāś cāpi sarve dattaṃ mahībhujā / svayaṃ samādāya svasvāsane samāśrayat // rm_25.103{2} //

evaṃ tatra samāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ sasāṃghikaṃ / nṛpatipramukhāḥ sarve lokā dṛṣṭvā pramoditāḥ // rm_25.104{3} //

sarvapūjopahārāṃgaiḥ samabhyarcya yathāvidhiḥ / yathārhabhojanaiś cāpi praṇītaiḥ samatoṣayan // rm_25.105{4} //

tatas taṃ sugataṃ tṛptaṃ sasamahaṃ sa narādhipaḥ / dṛṣṭvāpanīya pātrāṇi tad dhastādīn aśodhayat // rm_25.106{5} //

tataḥ kramukatāmbūlamahauṣaddhirasāyanaṃ / datvā kṣamārthanāṃ kṛtvā nanāma taṃ sasāṃghikaṃ // rm_25.107{6} //

tatra samudito rājā tasya śāstur jagadguroḥ / puro nīcāsanāsīno tasthau śrotuṃ vṛṣaṃ mudā // rm_25.108{7} //

tathā maṃtrijanādyāś ca sarve lokāḥ pramoditāḥ / natvā taṃ śrīghanaṃ tatra dharmam śrotum upāśrayan // rm_25.109{8} //

tataḥ sa bhagavāṃ dṛṣṭvā sarvāṃs tān samupāśritān / nṛpatiṃ taṃ samāmaṃtrya saddharmaṃ samupādiśat // rm_25.110{9} //

śṛṇu rājan mahābhāga sarvadārogyam astu vaḥ / sarve satvāś ca saddharmaniratā santu sarvadā // rm_25.111{10} //

evaṃ tvaṃ bho mahārāja sādhayitvā prayatnataḥ / sarvāṃ satvāṃ śubhe dharme yojayitvābhipālaya // rm_25.112{11} //

evaṃ loke śubhaṃ kṛtvā bodhicaryāṃ samāhitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā cinu dharmaṃ samādarāt // rm_25.113{12} //

anityaṃ khalu saṃsāraṃ kṣaṇadhvaṃsi śarīrakaṃ / jīvitaṃ ca kṣaṇasthāyi dharma eva sahānugaḥ // rm_25.114{13} //

iti matvā mahārāja kleśān durjayān valaiḥ / jitvā satvāṃc chubhe sthāpya pālaya sadvṛṣaṃ cinuḥ // rm_25.115{14} //

dharmeṇa sadgatiṃ yāyāḥ sadgatau sarvadā sukhaṃ / bhuktvā bodhicariṃ dhṛtvā caraṃ bodhim avāpnuyāḥ // rm_25.116{15} //

evaṃ vijñāya rājeṃdra svayaṃ dharme samāhitaḥ / sarvasatvahitaṃ kṛtvā cara nityaṃ samāhitaḥ // rm_25.117{16} //

ity ādiśya nareṃdrāya salokāya śubhāśiṣaṃ / sasaṃgho bhagavān buddhaḥ svāśrame gaṃtum utthitaḥ // rm_25.118{17} //

bhāsayaṃ sakalāṃl lokāṃ bhadraṃ kṛtvā samaṃtataḥ / svāśramābhimukhas tasmāt pratasthe kramataḥ purāt // rm_25.119{18} //

tatra sarve 'pi lokā nṛpatipramukhā api / śāstus tasya sasaṃghasya prānuyayuḥ sahotsavaiḥ // rm_25.120{19} //

tathā sa bhagavān gatvā sasāṃghiko nṛpādibhiḥ / lokaiḥ saha mahotsāhaiḥ svāśramaṃ samupāyayau // rm_25.121{20} //

tatra jetavanodyāne vihāre samupāśritaḥ / sasāṃghikaḥ sabhāsīnaḥ sa śāstā dharmam ādiśat // rm_25.122{21} //

tad dharmadeśanāṃ śrutvā tatraiva te nṛpādayaḥ / sarve lokāḥ pramodanto rātrau nyūṣuḥ sahotsavaiḥ // rm_25.123{22} //

tasyām eva niśāyāṃ sa dūto 'lpāyūr jvarānvitaḥ / triratnasmaraṇaṃ kurvan dehaṃ tyaktvā divaṃ yayau // rm_25.124{23} //

tatra svarge samutpannaḥ sa dūto vismayānvitaḥ / kutaś cyutaḥ kuhotpannaḥ katham iti vyaciṃtayat // rm_25.125{24} //

tadā sa manasādrākṣīn manuṣyebhyaś cyutāsmy ahaṃ / iha svarge samutpannaḥ saṃbuddhabhajanād iti // rm_25.126{25} //

atha sa dūtapūrvī sa devaputraḥ prasāditaḥ / saṃbuddhasya guṇān smṛtvā punar evaṃ vyaciṃtayat // rm_25.127{26} //

aho hy ahaṃ munīndrasya prasādād divi sāṃprataṃ / jāto 'smi tan munīndrasya kuryāṃ saṃdarśanaṃ punaḥ // rm_25.128{27} //

iti hi dūtapurvī sa devaputro viciṃtayan / snātvā sugaṃdhiliptāṃgaṃ śuddhāmvarāvṛtaḥ sudhīḥ // rm_25.129{28} //

maulikuṇḍalamālādi divyālaṃkārabhūṣitaḥ / divyapūjopacārāṃ dhṛtvā devaṃ sahācarat // rm_25.130{29} //

tasyām eva niśāyāṃ sa devaputraḥ suraiḥ saha / avabhāsya prabhās tasmij jetāraṇye upācarat // rm_25.131{30} //

tatrodyāne vihāre taṃ bhagavaṃtaṃ munīśvaraṃ / ālokya sāṃjalir natvā purataḥ samupācarat // rm_25.132{31} //

tatas taṃ śrīghanaṃ nāthaṃ samabhyarcya yathāvidhiḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya sāṃjaliḥ samupāśrayat // rm_25.133{32} //

atha sa bhagavāṃs tasya dṛṣṭvā cittaṃ viśodhitaṃ / āryyasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_25.134{33} //

tad āryyadharmam ākarṇya devaputraḥ sa bodhitaḥ / dharmaviśeṣam ājñāya dṛṣṭasatyo 'bhavaṃs tataḥ // rm_25.135{34} //

satkāyadṛṣṭibhūmīndhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ / prabhitvā jñānavajreṇa saddharmaṃ sādhanotsukaḥ // rm_25.136{35} //

pariśuddhāśayaḥ śrotaāpattiphalam āptavān / śāstus tasya padau natvā sāṃjalir evam abravīt // rm_25.137{36} //

bhagavann idam asmākaṃ gurubhir na kṛtaṃ khalu / na mātrā nāpi pitrā vā na jñātimitravāṃdhavaiḥ // rm_25.138{37} //

na ceṣṭair brāhmaṇair vāpi na cāpi pūrvapretakaiḥ / na rājñā śramaṇaiś cānyair devair api kṛtaṃ khalu // rm_25.139{38} //

yad asmākaṃ kṛtaṃ bhadraṃ bhavatāsthiśiroccayāḥ / laṃghitā rudhirā cābdhir uchoṣitāś ca sāṃprataṃ // rm_25.140{39} //

pihito pāpamārgaś ca svargamārgaś ca vaivṛtaḥ / darśito mokṣamārgo 'pi tīrṇo duḥkhārṇavāpi ca // rm_25.141{40} //

prasādād bhavatām adya prāptaṃ śuddheṃdriyaṃ mayā / śāntam āryapadaṃ kāṃtaṃ saṃbodhiguṇasādhanaṃ // rm_25.142{41} //

adya me saphalaṃ janma bhavatāṃ darśanād iha / saddharmaśravaṇād adya buddhaputro 'smi sāṃprataṃ // rm_25.143{42} //

ity uktvā dūtapurvī sa devaputraḥ pramoditaḥ / tasya śāstur jagadvaṃdhoḥ pādau natvā kṛtāṃjaliḥ // rm_25.144{43} //

tridhā pradakṣiṇīkṛtya samabhinaṃditāśayaḥ / tato 'nujñāṃ samāsādya suraiḥ saha divaṃ yayau // rm_25.145{44} //

tatra svarge sa samyātaḥ suramye svālaye sthitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvāramaṃ devaiḥ sahāvasat // rm_25.146{45} //

tatra dṛṣṭvāvabhāsaṃ taṃ prasenajit sa kauśalaḥ / vismitaḥ prātar utthāya vihāre samupācarat // rm_25.147{56!} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā nṛpatiḥ sa pramoditaḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya sāṃjaliḥ samupāśritaḥ // rm_25.148{57} //

tataḥ sa nṛpa utthāya sūttarāsaṅgam udvahan / jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitvā prārthayat taṃ munīśvaraṃ // rm_25.149{58} //

bhagavann atra niśāyāṃ ko bhavatāṃ samupāgataḥ / tad bhavatāṃ samupādiśyā māṃ bodhayitum arhati // rm_25.150{59} //

iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa munīśvaraḥ / nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_25.151{60} //

anyo na hi sa rājeṃdra yo 'dya rātrāv ihāgātaḥ / api tu tāvako dūto devabhūtaḥ sa āgataḥ // rm_25.152{61} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa nṛpatiḥ sa savismayaḥ / bhagavaṃtaṃ punar natvā tat karma paryapṛchataḥ // rm_25.153{62} //

bhavan kiṃ kadā tena dūtena sukṛtaṃ kṛtaṃ / yenāsau divi saṃjāto dṛṣṭasatyo bhavaty api // rm_25.154{63} //

tad bhavān bhagavaṃc chāsta yat tena sukṛtaṃ kṛtaṃ / tat sarvaṃ samupākhyāya bodhayitum anāśayaṃ // rm_25.155{64} //

iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa jagadguruḥ / kauśalaṃ taṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_25.156{65} //

śṛṇu rājan mahābhāga tena devena yat kṛtaṃ / tad atra saṃpravakṣyāmi tava cittaprabodhane // rm_25.157{66} //

yat tvayā preṣito dūto mayi rājagṛhe sthite / yena saṃprārthitaṃ śrutvā tathā hy ahaṃ samāgataḥ // rm_25.158{67} //

sa sādhus tāvako dūto mayā sārddham ihāgataḥ / saddharmadeśanāṃ śrutvā śraddhābhaktisamanvitaḥ // rm_25.159{68} //

triratnabhajanaṃ kṛtvā prācarac chāsane mama / ālpāyuṣko hy asau bhadrī vihāre 'tra nivāsitaḥ // rm_25.160{69} // kāladharmābhisaṃyukte tyaktvā dehaṃ divaṃ yayau // rm_25.161{70} // sa hy asau tāvako dūto rātrāv adyeha bhāsayan / mama saṃdarśanaṃ kartuṃ devalokaiḥ sahāgataḥ // rm_25.162{71} //

mama pūjāṃ vidhāyāsau kṛtvā cāpi pradakṣiṇāṃ / natvā sādaram āśritya saddharmaṃ śraddhayāśṛṇot // rm_25.163{72} //

matsaddharmāmṛtaṃ pītvā dṛṣṭasatyaḥ pramoditaḥ / natvā māṃ sa punaḥ svarge devalokaiḥ sahācarat // rm_25.164{73} //

tatra sa svālaye ramye sthitvā devaiḥ sahāraman / triratnabhajanaṃ kurvan prācaraṃ vasate sukhaṃ // rm_25.165{74} //

etatpuṇyavipākena dūtaḥ sa tāvakaḥ kṛtī / svarge saukhyaṃ ciraṃ bhuktvā kramād bodhim avāpsyati // rm_25.166{75} //

evaṃ vijñāya rājeṃdra saṃsāre 'tra mahatsukhaṃ / yadīchasi sadā bhadre caritavyaṃ tvayādarāt // rm_25.167{76} //

bhadraṃ tu jāyate śīghraṃ triratnabhajanodyamāt / tat triratnam upāśritya bhaja nityaṃ samāhitaḥ // rm_25.168{77} //

triratne yat kṛtaṃ karmaṃ tan naiva kṣiṇuyā kvacit / yāvad bodhipadaṃ dadyā evaṃ mahattaraṃ vṛṣaṃ // rm_25.169{78} //

ye triratnaṃ bhajanty atra na te gachanti durgatiṃ / sadaiva sadgatiṃ yānti bodhiṃ ca samavāpnuyuḥ // rm_25.170{79} //

tisro hīmāḥ samākhyātā agrāḥ prajñaptayo nṛpa / yatra kiṃ cit kṛtaṃ karma tadvipāko mahān smṛtāḥ // rm_25.171{80} //

tadyathā katamās tisro agrāḥ prajñaptayaḥ smṛtāḥ / triratne prakṛtā yās tā agrāḥ prajñaptayaḥ smṛtāḥ // rm_25.172{81} //

tadyathā sarvasatvānāṃ traidhātukanivāsināṃ / buddha eva mahān agro jyeṣṭhaḥ śreṣṭho varottamaḥ // rm_25.173{82} //

ye buddhaśraddhayā bhaktyā prabhajaṃti prasāditāḥ / sarve 'tyagraprasannās te jyeṣṭhāḥ śreṣṭhā varottamāḥ // rm_25.174{83} //

tadagrābhiprasannānāṃ vipāko 'py agra uttamaḥ / tathā dharmāś ca ye sarve saṃskṛtā vāpy asaṃkṛtāḥ // rm_25.175{84} //

teṣām api ca sarveṣāṃ buddhadharmāgra ucyate / tatra dharme prasannā ye te 'gre hi saṃprasannitāḥ / tad agrābhiprasannānāṃ vipāko 'py agra ucyate // rm_25.176{85} //

ye ca saṃghā gaṇās teṣāṃ buddhasaṃgho 'gra ucyate / tatra saṃghe prasannā ye te 'gre 'bhisaṃprasādinaḥ // rm_25.177{86} //

teṣām agraprasannānāṃ vipāko 'py agra ucyate / etāḥ prajñaptayas tisro hy agrāḥ khyāto munīśvaraiḥ // rm_25.178{87} //

tad atra śraddhayā rāja triratne saṃprasannadhīḥ / satkāraiḥ samupāśritya bhaja nityaṃ samādarāt // rm_25.179{88} //

etatpuṇyam asaṃkhyeyam aprameyaṃ mahattaraṃ / sarvasatvamahāsaukhyaguṇasaṃpattidāyakaṃ // rm_25.180{89} //

evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ sarvān satvān prabodhayat / triratnabhajanotsāhaiś cārayasva śubhe nṛpa // rm_25.181{90} //

evaṃ te sarvadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_25.182{91} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa nṛpatir mudā / tatheti hi pratijñāya prābhyanaṃdat prasāditaḥ // rm_25.183{92} //

tataḥ sa nṛpa utthāya natvā taṃ jagadīśvaraṃ / mahānaṃdamahotsāhaiḥ svapuraṃ sajano yayau // rm_25.184{93} //

tatra sa nṛpatī rājā prāsādatalam āśritaḥ / sa maṃtripaurikān sarvān samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_25.185{94} //

maṃtriṇaḥ paurikāḥ sarve śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama / yadi vāṃchāsti vo bhadre triratnaṃ bhajatādarat // rm_25.186{95} //

yavad ayaṃ jagacchāstā viharaty atra sāṃghikaḥ / tāvad asya munīndrasya bhajata sarvadotsavaiḥ // rm_25.187{96} //

vihāre sarvadā gatvā śraddhayā samupāśritāḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pītvā mudā carata sadvṛtau // rm_25.188{97} //

sarvāṃś ca saugatān bhikṣūn sarvopakaraṇair api / satkṛtya śraddhayāmaṃtrya mānayadhvaṃ sadādarāt // rm_25.189{98} //

etan me vacanaṃ śrutvā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / saṃbodhipraṇidhānena carata bodhicārikāṃ // rm_25.190{99} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya labhata saugatiṃ gatiṃ // rm_25.191{100} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te maṃtriṇo janāḥ / sarve vīrādayo lokās tatheti pratiśuśruvuḥ // rm_25.192{1} //

tadā sarve 'pi te lokāḥ saddharmasādhanodyatāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā pracerire samoditāḥ // rm_25.193{2} //

tadārabhya sadā tatra maṃgalaṃ nirupadravaṃ / sarvatra sarvadāpy āsīt triratnasyānubhāvataḥ // rm_25.194{3} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ tathā te kathyate mayā / tvam apy evaṃ sadā rājan triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ // rm_25.195{4} //

saddharmaṃ samupāśritya cara nityaṃ sadā śubhe / lokāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / triratnaśaraṇe sthāpya pālanīyāḥ sadā tvayā // rm_25.196{5} //

evaṃ te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_25.197{6} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ / tathety abhyanumoditvā prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // rm_25.198{7} //

dūtāvadānaṃ yad idaṃ mudā ye śṛṇvaṃti ye cāpi niśāmayanti / te sarva evaṃ tridive vrajanti saṃbuddhaloke 'pi saranti cānte // rm_25.199{8} //

++ iti śriratnāvadānatatve dūtāvadānaṃ samāptam ++

xxvi tairthikāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ tam arhantaṃ praṇatvaivam abravīt // rm_26.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_26.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā sa sugatātmajaḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_26.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathātrāhaṃ pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // rm_26.4{4} //

tadyathā bhagavāṃc chāstā śrīghano 'rhan munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugato nātho dharmarājo vināyakaḥ // rm_26.5{5} //

bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ tathā sarvaiś ca sāṃghikaiḥ / tatraiva jetakodyāne vihāre vyaharat purā // rm_26.6{6} //

tad dharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve lokaiḥ samāgataiḥ / devadānavagaṃdharvair yakṣakinnararākṣasaiḥ // rm_26.7{7} //

siddhair vidyādharaiś cāpi nāgendrair garuḍair api / lokapālaiḥ sasainyaiś ca brāhmaṇaiś ca maharṣibhiḥ // rm_26.8{8} //

yogibhir yatibhiś cāpi nirgranthibhiś ca tāpasaiḥ / rājabhiḥ kṣatriyaiś cāpi tathā rājakumārakaiḥ // rm_26.9{9} //

vaiśyaiś ca maṃtribhiḥ śreṣṭhair gṛhasthaiś ca mahājanaiḥ / vaṇigbhiḥ sārthavāhaiś ca śilpibhiḥ paurikair api // rm_26.10{10} //

grāmyair jānapadaiś cāpi kārpaṭikais tathāparaiḥ / triratnadarśanotsāhaiḥ saddharmaguṇavāṃchibhiḥ // rm_26.11{11} //

satkṛto mānito nityaṃ pūjyamāno 'bhivaṃditaḥ / sarvasatvahitārthena varṣaṃ dharmāmṛtaṃ sadā // rm_26.12{12} //

tadā tatra pure rājā prasenajin nṛpādhipaḥ / saṃbuddhaśāsanaṃ dhṛtvā triratnam abhajan mudā // rm_26.13{13} //

tad dṛṣṭvā tīrthikāḥ sarve īrṣyāroṣāhatāśayāḥ / saṃmīlya saugataṃ dharmaṃ pratikṣipyaivam abruvan // rm_26.14{14} //

bhavanto yad ayaṃ buddhaḥ sarvajña ṛddhimān kṛtī / tatsarvān imāṃ lokān svaṃ dharme saṃniyojayet // rm_26.15{15} //

tadāsmadvacanaṃ śrotum apīchen nātra kaścana / sarve naḥ śrāvakāś cāpi bhajeyuḥ sugataṃ jinaṃ // rm_26.16{16} //

tadā sarve vayaṃ lokai niṃdyamānaḥ samaṃtataḥ / katham atra cariṣyāmas tad anyatra caremahi // rm_26.17{17} //

iti sarvair api prokte tīrthikopāsako dvijaḥ / sarvāns tāns tīrthikaṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // rm_26.18{18} //

bhavaṃto ma viṣīdatvaṃ kartuṃ arhati sarvathā / tad upāyaṃ kariṣyāmi yenānyatra carej jinaḥ // rm_26.19{19} //

iti tāns tīrthikān sarvān bodhayitvā sa durmatiḥ / nṛpater antike gatvā sādaram evam abravīt // rm_26.20{20} //

śṛṇu rājan mahābhāga yad dhitaṃ te tad ucyate / tathā tvayā samādhāya caritavyaṃ sadādarāt // rm_26.21{21} //

yad ayaṃ muṇḍito bhikṣuḥ kuladharmavināśakṛt / jātidharmaparibhraṣṭaḥ saṃsāravṛttiniṃdakaḥ // rm_26.22{22} //

māyāvī kutsitācāro duḥśīlo lokavaṃcakaḥ / svayaṃ naṣṭaḥ parāṃś cāpi nāśayitum ihāgataḥ // rm_26.23{23} //

tad asya darśanaṃ rājaṃ karttavyaṃ na kadā cana / grahītavyaṃ na nāmāpi śrotavyaṃ nāpi tad vacaḥ // rm_26.24{24} //

satkāraṃ na ca karttavyaṃ dātavyaṃ nāpi kiṃ cana / āśrame 'pi na gantavyaṃ sthātavyaṃ na tadantike // rm_26.25{25} //

darśanaṃ ye prakurvanti tasya bhikṣor durātmanaḥ / te sarve narake yāyuḥ sadgatiṃ na kadā cana // rm_26.26{26} //

ye ca śṛṇvanti tad vākyaṃ sarve te nilayaṃ gatāḥ / tīvraduḥkhābhisaṃtaptā vaseyur anutāpitāḥ // rm_26.27{27} //

satkāraṃ ye ca kurvaṃti sarve te vilayaṃ gatāḥ / daridrā durgatiṃ gatvā bhrameyur nihatāśayāḥ // rm_26.28{28} //

ye ca dānaṃ prakurvanti tatrāśirluhitāśayāḥ / te 'pi ca narake yātā duḥkhāny evam avāpnuyuḥ // rm_26.29{29} //

tadāśrame ca gachaṃti sarve te duritāṅkitāḥ / kuṣṭhādi rogasaṃtaptā yāyuś ca niraye 'cirāt // rm_26.30{30} //

ye ca taiḥ saha tiṣṭhanti te sarve pāpasaṃgitāḥ / tīvraduḥkhāgnisaṃdagdhā careyu niraye sadā // rm_26.31{31} //

gṛhnanti ye ca mannāma teṣāṃ geheṣu sarvadā / lakṣmīr maiva śrayet tatra nairṛtir eva saṃśrayet // rm_26.32{32} //

ye buddhaṃ bhajanty atra te te sarve 'py adharmiṇaḥ / kadāpi sadgatiṃ naiva yāṃti dūragatim eva hi // rm_26.33{33} //

iti matvā mahārāja sadā bhadraṃ yadīchasi / satkāraṃ darśanaṃ tasya karttavyaṃ naiva ke cana // rm_26.34{34} //

kiṃ dharmaṃ saugataṃ dharmaṃ yan mithyā parikalpitaṃ / tat tasya duryater dharmaṃ śrotavyaṃ naiva kena cit // rm_26.35{35} //

yasya dharmo hi sarvatra vedaśāstre na gaṇyate / sa kiṃ dharmātmako buddhas tat tatra maṃgalaṃ na hi // rm_26.36{36} //

iti tenoditaṃ śrutvā sa paribodhitaḥ / triratnabhajanotsāhaśaithilyakṣubhito 'bhavat // rm_26.37{37} //

tatas tasya vacaḥ śrutvā tīrthikopāsakasya saḥ / nṛpatis tairthike dharme 'bhilalāṣa prasāditaḥ // rm_26.38{38} //

tatraiko gṛhabhṛc chreṣṭhī saṃbuddhopāsakaḥ sudhīḥ / taṃ tīrthyopāsakaṃ dṛṣṭvā bodhayitum abhāṣata // rm_26.39{39} //

kim evaṃ durmate buddho dharmarājo 'pi niṃdyate / mā maivaṃ vadatām atra tvam eva narakaṃ vrajeḥ // rm_26.40{40} //

yo loke samutpannaḥ sarvakleśān vinirjayan / jitvā māragaṇān sarvān saṃbodhijñānam āptavān // rm_26.41{41} //

sarvai brahmādibhir lokaiḥ saṃstuto vaṃdito 'rcitaḥ / mānitaḥ satkṛto buddhas tvayaiva niṃdyate kathaṃ // rm_26.42{42} //

yenaiva trijagallokāṃ putravat pratipālitaṃ / pūjanīyaḥ kathaṃ nāthaṃ dharmarājo munīśvaraḥ // rm_26.43{43} //

buddha eva jagannātho dayāluḥ sadguṇākaraḥ / sarvasatvahitādhāno 'dvayavādī vināyakaḥ // rm_26.44{44} //

sarvajñaḥ sugato bhadrarūpaḥ sarvahitārthabhṛt / sarvavidyādhipaḥ śāstā saṃbodhimārgadeśakaḥ // rm_26.45{45} //

nirjitakleśa ātmajñaḥ ṣaḍabhijño jagadguruḥ / saṃbuddho 'rhañ jinas trāyī dharmarājo munīśvaraḥ // rm_26.46{46} //

tataḥ sa bhagavānn eva sarvatraidhātukeṣv api / agraḥ śreṣṭho mahāñ jeṣṭho nānyaḥ kaścid ato 'dhikaḥ // rm_26.47{47} //

tasmād asya munīndrasya satkāraṃ śraddhayā sadā / śaraṇagamanaṃ kṛtvā śrotavyaṃ dharmam ādarāt // rm_26.48{48} //

ye buddhe śaraṇaṃ yānti na te gachaṃti durgatiṃ / sarvadā sadgatau saukhyaṃ bhuktvā yānti jinālaye // rm_26.49{49} //

śṛṇvanti ye ca tad dharmaṃ te 'pi no yānti durgatiṃ / sadā svarge sukhaṃ bhuktvā yāyuś cānte sunirvṛtiṃ // rm_26.50{50} //

bhajanti ye ca saṃgheṣu te 'pi na yānti durgatiṃ / sadā dharmaratāḥ saukhyaṃ bhuktvā yānti sukhāvatiṃ // rm_26.51{51} //

evaṃ ye ye triratnānāṃ sarvadā śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajanti bodhimānasāḥ // rm_26.52{52} //

sarve te sadguṇādhārāḥ sarvasatvahitārthinaḥ / kramād bodhicarīḥ pūrya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_26.53{53} //

tenāyaṃ bhagavānn eva jagannātho jagadguruḥ / dharmarājo jagadbharttā jagattrāyī vināyakaḥ // rm_26.54{54} //

tenāsya sadguroḥ śāstuḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / saddharmaṃ sarvadā śrutvā kartum arhati satkṛtiṃ // rm_26.55{55} //

ye cāpy asya munīndrasya pratikṣipanti śāsanaṃ / sadgatiṃ naiva te yānti durgatim eva sarvadā // rm_26.56{56} //

iti matvā na karttavyā buddhe niṃdā kathaṃ cana / triratnabhajanāny eva karttavyāni śubhārthibhiḥ // rm_26.57{57} //

ye triratnaṃ bhajanty atra sarve te bodhibhāginaḥ / bodhisatvā mahāsatvā bhaveyuḥ sugatātmajāḥ // rm_26.58{58} //

tena te 'pi mahāsatvās triratnopāsakā api / śraddhayā praṇatiṃ tesāṃ karttum arhanti sarvadā // rm_26.59{59} //

iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikopāsakaś ca saḥ / taṃ buddhopāsakaṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // rm_26.60{60} //

ā kim evaṃ tvayā proktaṃ kiṃ buddho 'tāpasā 'yatiḥ / pūraṇo brahmavijñas tapasvī saṃyamī sudhīḥ // rm_26.61{61} //

tat tasya pūraṇasyāgre buddhaḥ kiṃ vaktum utsahet / bālakān eva vañcitvā hy asaddharmme yunakti saḥ // rm_26.62{62} //

pūraṇa eva sarveṣāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇāṃ / ṛddhimatāṃ mahān agro mātraikaś cit tato 'dhikaḥ // rm_26.63{63} //

iti tenoditaṃ śrutvā sa buddhopāsakas tataḥ / tīrthikopāsikaṃ dṛṣṭvā punar eva tam abravīt // rm_26.64{64} //

are kiṃ jñāyate tasya saṃbuddhasya guṇas tvayā / yenaiva kṛpayā dṛṣṭvā pālitaṃ putravaj jagat // rm_26.65{65} //

yasya loke dayā nāsti tena kiṃ pālyate jagat / kevalalobhasatkāraṃ hetunādombhiko hi saḥ // rm_26.66{66} //

tapasvī yogavit prājña ṛddhimān siddhimān api / yasya nāsti dayā satve sa kim śāstā jagadguruḥ // rm_26.67{67} //

yo dṛṣṭvā sakalān satvān kṛpayā saṃprabodhayan / saddharme yojayaty atra sa eva jagatāṃ guruḥ // rm_26.68{68} //

tasmād atra jagacchāstā sarvasatvahitārthabhṛt / buddha eva jagannātho jagattrāyī jagadguruḥ // rm_26.69{69} //

nāsti buddhasamaḥ kaś cit sarvasatvahitaṃkaraḥ / tena brahmādidevaiḥ sa vaṃdanīyo munīśvaraḥ // rm_26.70{70} //

yato 'yaṃ śrīghanaḥ trāyī ṣaḍabhijño vināyakaḥ / munīndro 'rhaṃ subhadrāṃśas tena tasyādhiko hi kaḥ // rm_26.71{71} //

tenāyaṃ sugato buddho dharmarājas tathāgataḥ / satkṛtya śraddhayā sarve bhajanīyaḥ śubhechubhiḥ // rm_26.72{72} //

iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikopāsako 'tha saḥ / roṣāgniparidagdhāsyas taṃ bauddham evam abravīt // rm_26.73{73} //

ā evam ucyate ko 'tra pūraṇāt para uttamaḥ / yatīr vijño mahābhijñaḥ sa eva trijagadguruḥ // rm_26.74{74} //

iti tenoditaṃ śrutvā saṃbuddhopāsako 'pi saḥ / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā bhūmāv evaṃ tam abravīt // rm_26.75{75} //

buddhād anyo viśiṣṭaḥ kas traidhātubhuvaneṣv api / bahudhā kiṃ pravādena buddha eva jagatprabhuḥ // rm_26.76{76} //

tenety ukte sa ruṣṭātmā tīrthikopāsakas tadā / kopāgniparidagdhāṃgas taṃ buddham evam abravīt // rm_26.77{77} //

yadi buddho viśiṣṭaḥ syāt pūraṇād arhato yateḥ / sarvasvaṃ me tavādhīnaṃ dāsaś cāpi bhavāmy ahaṃ // rm_26.78{78} //

yadi buddhād viśiṣṭo hi pūraṇo 'rhaṃ mahāmatiḥ / sarvasvaṃ te mamādhīnaṃ dāsaś cāpi bhaveḥ khalu // rm_26.79{79} //

iti tenodite tatra saṃbuddhopāsako 'pi saḥ / tatheti vaṃdhanikṣepaṃ kṛtvā svīkaraṇaṃ vyadhāt // rm_26.80{80} //

tayor etat pravādatvaṃ prasenajin narādhipaḥ / matvāmātyān samāhūya purar evam abhāṣata // rm_26.81{81} //

gachadhvaṃ maṃtriṇaḥ sarve buddhatairthikayor api / nirṇayitvā vivādatve mimāṃsā kriyatām iha // rm_26.82{82} //

iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā te maṃtriṇo janāḥ / sahasā taj janān sarvān samāhūyaivam ādiśat // rm_26.83{83} //

bhavanto nṛpater evam ājñāṃ śrutvā samāhitāḥ / sarvatra vijite ghaṇṭānādaiś codaya tad drutaṃ // rm_26.84{84} //

iti tair maṃtribhiḥ proktaiḥ śrutvā te sajanās tathā / ghaṇṭāvaghoṣanaṃ kṛtvā sarvatraivaṃ ghoṣayan // rm_26.85{85} //

śṛṇvantu paurikāḥ sarve ito 'hni saptame 'hani / bauddhatairthikasaṃvāde mimāṃsātra bhaviṣyati // rm_26.86{86} //

ye ye 'tra draṣṭum ichanti sarve te samupāgatāḥ / buddhasya tīrthikasyāpi prabhāvaṃ draṣṭum arhata // rm_26.87{87} //

evaṃ te vijite tatra sarvatra viṣayeṣv api / ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā maṃtriṇāṃ pura āyayuḥ // rm_26.88{88} //

tatas te sajanāḥ sarve rājño 'ntikam upāgatāḥ / praṇatvaitat pravṛttāṃtaṃ purataḥ saṃnyavedayan // rm_26.89{89} //

tato 'hni saptame prāpte sarve lokāḥ samāgatāḥ / vistīrṇe bhūtale ramye tad draṣṭum upatasthire // rm_26.90{90} //

tathā devā aneke ca taddarśanakutūhalāḥ / antarīkṣe samāśritya saṃtasthuḥ pratimoditāḥ // rm_26.91{91} //

evaṃ sarveṣu lokeṣu nṛpamaṃtrijanādiṣu / naikaśatasahasreṣu sannipāteṣu sarvataḥ // rm_26.92{92} //

tīrthikopāsakas tatra sa gomaye praleṣite / maṃḍale gaṃdhapuṣpādipūjāṃgaiḥ samapūjayat // rm_26.93{93} //

tataḥ sa sāṃjalir natvā jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ / udvahann uttarāsaṃgaṃ prārthayad evam ādarāt // rm_26.94{94} //

yena satyena ṣaḍvijñāḥ śāstāraḥ pūraṇādayaḥ / bhagavaṃto mahābhijñā arhanto brahmacāriṇaḥ // rm_26.95{95} //

anena satyabhāvena sarvān etān yatīśvarān / etatpūjopahārāṇi prānugaṃchaṃtu saṃmukhaṃ // rm_26.96{96} //

evaṃ saṃprārthanāṃ kṛtvā tīrthikopāsako mudā / tāni paṃcopahārāṇi prādāya gagaṇe 'kṣipat // rm_26.97{97} //

tena kṣiprakṣiptamātrāṇi tāni sarvāṇi bhūtale / patitāny astaṃgatāny eva sahasādarśane yayuḥ // rm_26.98{98} //

tad dṛṣṭvā sasurā lokāḥ sarve te bhūmipādayaḥ / uccair nādair hasantas taṃ tairthikam eva menire // rm_26.99{99} //

tad dṛṣṭvā dhikpravādaṃ ca śrutvā sa tairthiko 'patat / tataś cirāt samutthāya lajjābhinnamukhāśayaḥ // rm_26.100{100} //

trasito 'dhomukhodraṣṭo niṣprabhaḥ parikaṃpitaḥ / bhrastaskaṃdhaḥ kare kaṇḍaṃ sthāpya tasthau vimurchitaḥ // rm_26.101{1} //

tad dṛṣṭvā sa prasannātmā buddhopāsako mudā / prakṛtvā maṇḍalaṃ tatra gomayapratilepite // rm_26.102{2} //

paṃcopahārapūjaṃgaiḥ samabhyarcya yathāvidhiḥ / udvahann uttarāsaṅgaṃ jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ // rm_26.103{3} //

sāṃjaliḥ purataḥ sthitvā saṃbuddhaṃ taṃ munīśvaraṃ / smṛtvā natvā tathā satyaṃ prārthayad evam ādarāt // rm_26.104{4} //

yato 'yaṃ bhagavān buddhaḥ sarvalokavināyakaḥ / tena satyena sarvāṇi puṣpāṇīmāni sūdakaṃ // rm_26.105{5} //

idaṃ saurabhyadhūpaṃ ca bhagavantaṃ munīśvaraṃ / saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ nāthaṃ prābhiyāntu vihāyasā // rm_26.106{6} //

iti saṃprārthanāṃ kṛtvā sa buddhopāsako mudā / tāni sarvopahārāṇi prādāya gagaṇe 'kṣipat // rm_26.107{7} //

tāni tena prakṣiptāni sarvāṇi gagaṇe 'saran / tāni sarvāṇi puṣpāṇi chatrībhūtvācaran kramāt // rm_26.108{8} //

dhūpo meghavad ambho 'pi vaiḍūryyavat tadācarat / tad dṛṣṭvā janatā sarvā mahāścaryyaṃ pralehire // rm_26.109{9} //

krameṇa tāni sarvāṇi pracaranti vihāyasā / jhaṭiti jetakāraṇye vihāre saṃmukhaṃ yayuḥ // rm_26.110{10} //

dṛṣṭvā sajanakāyo 'pi pratihāryaṃ tad adbhutaṃ / jayaśabdaṃ prakurvantaḥ paśyanto 'nuyayur mudā // rm_26.111{11} //

tatra sarvāṇi puṣpāṇi chatrībhūtvā jagadguroḥ / saṃbuddhasya jagacchāstur upari samupāśrayan // rm_26.112{12} //

tad dhūpam agratas tasya tasthau kṛtvā pradakṣiṇāṃ / padāmbujaṃ tad ambho 'pi papāta viyataḥ sarat // rm_26.113{13} //

tat samālokya sarve te dvijādi paurikā janāḥ / prasāditā munīndrasya sabhāyāṃ samupācaran // rm_26.114{14} //

sarve pradakṣiṇīkṛtya kṛtāṃjalipuṭā mudā / bhagāvantaṃ muniṃ natvā sarve te samupāśrayan // rm_26.115{15} //

sa buddhopāsakaś cāpi natvā taṃ śrīghanaṃ mudā / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthau kṛtāṃjaliḥ // rm_26.116{16} //

tīrthikopāsakaḥ so 'pi tad dṛṣṭvā vismayānvitāḥ / mahad buddhānubhāvatvaṃ matvā draṣṭum upāśrayat // rm_26.117{17} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / āryasatyam upādiśya punar evam upādiśat // rm_26.118{18} //

śṛṇudhvaṃ sādhavaḥ sarve āryadharmaṃ samucyate / yat triratnaṃ samākhyātaṃ tat trilokye mahattaraṃ // rm_26.119{19} //

tadyathā sarvalokānāṃ traidhātukanivāsināṃ / sarveṣām api bhadrārthaṃ saddharmaṃ saṃprakāśaye // rm_26.120{20} //

sa saṃbuddho jagacchāstā sarvasatvahitaṃkaraḥ / jagannātho jagattrātā buddharatnam idaṃ varaṃ // rm_26.121{21} //

atra yaiḥ śraddhayā karmaṃ dānādi sukṛtaṃ kṛtaṃ / teṣām agraprasannānāṃ vipākaiḥ phalam uttamaṃ // rm_26.122{22} //

aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhipadadāyakaṃ / evaṃ matvātra saṃbuddhaṃ bhajata sarvadā mudā // rm_26.123{23} //

yāvataś cātra saṃsāre saṃskṛtā vāpy asaṃskṛtāḥ / dharmās teṣāṃ mahān agro virāgo dharmaṃ uttamaḥ // rm_26.124{24} //

dharmaratnam idaṃ ye 'tra prabhajanti prasāditāḥ / teṣām agraprasannānāṃ vipāke phalam uttamaṃ // rm_26.125{12} //

aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhijñānadāyakaṃ / tad etat saugataṃ dharmaṃ śrutvā bhajaṃti saṃvaraṃ // rm_26.126{13} //

yāvantaś cātra trailokye saṃghāḥ pūgā gaṇāḥ smṛtāḥ / teṣām agro mahān khyāto buddhasaṃgho jagadvaraḥ // rm_26.127{14} //

saṃgharatnam idaṃ ye 'tra bhajanti śraddhayā mudā / teṣām agraprasannānāṃ vipāke phalam uttamaṃ // rm_26.128{15} //

aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhimārgacālakaṃ / tad atra saugate saṃghe bhajata śraddhayādarāt // rm_26.129{16} //

idaṃ ratnatrayaṃ khyātaṃ sarvasatvaśubhaṃkaraṃ / vāñchitārthapradaṃ siddhaṃ saṃbodhijñānadāyakaṃ // rm_26.130{17} //

tad etat tritayaṃ ratnaṃ saṃbodhipadavāṃchibhiḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ pūjanīyaṃ samādarāt // rm_26.131{18} //

ye triratnaṃ sadā nityaṃ pūjayanti prasāditāḥ / na te māravaśaṃ yātā bhavaṃti bodhilābhinaḥ // rm_26.132{19} //

iti matvā triratnaṃ tad dṛṣṭvā kṛtvānumodanāṃ / sāñjalipraṇatiṃ kṛtvā dūrād vanditum arhatha // rm_26.133{20} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te brāhmaṇādayaḥ / sarve lokāḥ prasīdantas triratnaśaraṇaṃ yayuḥ // rm_26.134{21} //

tatra ke cij janā bhadrāḥ saṃbuddhaśaraṇaṃ gatāḥ / śikṣāpadaṃ samādāya prācarat saugataṃ vrataṃ // rm_26.135{22} //

ke cid bhadrāśayā vijñā saṃbuddhaśaraṇaṃ gatāḥ / pravrajyāvratam ādāya prācarad brahmacārikāṃ // rm_26.136{23} //

tataḥ kleśān vinirjitya saṃsārabhogyanispṛhāḥ / sākṣād arhatpadaṃ prāpya babhūva brahmacāriṇaḥ // rm_26.137{24} //

etat sarvaṃ samālokya tīrthikopāsako 'pi saḥ / vismitaḥ suprasannātmā triratnaṃ śaraṇaṃ yayau // rm_26.138{25} //

tataḥ sa tairthikas tasya munīndrasya padāmbuje / sāñjalipraṇataś caivaṃ praṇidhānaṃ vyadhān mudā // rm_26.139{26} //

adyārabhya sadāpy asya munīndrasya jagadguroḥ / saddharmaṃ samupāśritya triratnopāsako bhave // rm_26.140{27} //

etatpuṇyavipākena loke 'ndhe 'parināyake / saṃbodhijñānam āsādya bhaveyaṃ sugato jinaḥ // rm_26.141{28} //

atīrṇāṃ tārayiṣyāmi mocayiṣyāmy amocitān / sarvān āśvāsayiṣyāmi hy anāśvastān suduḥkhinaḥ // rm_26.142{29} //

satvān nirvāpayiṣyāmi bhavālayād anirvṛtān / kariṣyāmi sadā bhadraṃ traidhātubhuvaneṣv api // rm_26.143{30} //

iti tena kṛtaṃ bodhipraṇidhānaṃ svacetasā / matvā sa bhagavān smitaṃ visasarja saraśmikaṃ // rm_26.144{31} //

tadā tā raśmayaḥ paṃcavarṇāḥ sarvāḥ samaṃtataḥ / lokeṣu prasṛtā bhadraṃ saukhyaṃ kṛtvā praserire // rm_26.145{32} //

yā adhastād gatābhāso sarvatra narakeṣu tāḥ / prasṛtā avabhāsyaivaṃ bhadrasaukhyaṃ pracakrire // rm_26.146{33} //

tatprabhābhiḥ parispṛṣṭā sarve te narakāśritāḥ / nirduḥkhā saukhyam āsādya vismayaṃ samupāyayuḥ // rm_26.147{34} //

tatas te nārakāḥ satvāḥ sarve te narake sthitāḥ / ekaikanarakeṣv evaṃ saṃmīlya saṃvabhāṣire // rm_26.148{35} //

aho citraṃ kim adyaivaṃ mahat saukhyaṃ prajāyate / itaś cyutāḥ kim anyatra samutpannā vayaṃ khalu // rm_26.149{36} //

iti saṃvādināṃ tesāṃ sarveṣāṃ saṃprabodhane / bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ prerayan narake prati // rm_26.150{37} //

taṃ dṛṣṭvā nārakāḥ sarve vismitāḥ saṃprasāditāḥ / bhūya ekatra saṃmīlya mitha evaṃ vabhāṣire // rm_26.151{38} //

aho vayam itaś cyutvā naivānyatra gatāḥ khalu / kiṃ tv asyāpūrvarūpasya prabhāvān naḥ śubhāyate // rm_26.152{39} //

nūnam ayaṃ jagannātho buddho 'smān duḥkhapīḍitān / samīkṣya kṛpayā dṛṣṭyā samuddharttum ihāgataḥ // rm_26.153{40} //

tad asyātra vayaṃ sarve satkṛtya śraddhayādarāt / sarvadā śaraṇaṃ gatvā bhaktum arhāmahe 'dhunā // rm_26.154{41} //

iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te saṃprasāditāḥ / asyaiva śaraṇaṃ gatvā praṇatvā saṃprabhejire // rm_26.155{41!} //

tatas te nārakāḥ sarve tatpāpaparimocitāḥ / pariśuddhāḥ śubhātmānaḥ sadgatiṃ sahasā yayuḥ // rm_26.156{42} //

evaṃ tān nārakān sarvāḥ samuddhṛtya prabhāś ca tāḥ / sarvāḥ pratyāgatās tatra saṃbuddhasya puro 'saran // rm_26.157{43} //

evam ūrddhaṃ gatāyāś ca raśmayas tāḥ samaṃtataḥ / sarvān devālayāṃ lokān avabhāsya praserire // rm_26.158{44} //

yāvad bhavāgraparyantam avabhāsya samaṃtataḥ / prasāritāḥ tato gāthā nisṛtāḥ samacodayan // rm_26.159{45} //

anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmakaṃ / puṇyam eva jagatsāraṃ tat puṇyaṃ cinutādarāt // rm_26.160{46} //

niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane / dhunīta mṛtyusainyāni carata saugataṃ vrataṃ // rm_26.161{47} //

yo hy asmin saugate dharme cariṣyati samāhitaḥ / sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // rm_26.162{48} //

tat triratnaṃ sadā yūyaṃ saṃsmṛtvā śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajata bodhiprāptaye // rm_26.163{49} //

evaṃ tad ghoṣam ākarṇya sarvadevāḥ prabodhitāḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire sadādarāt // rm_26.164{50} //

evaṃ tā raśmayo devāñ codayitvā samaṃtataḥ / punaḥ pratyāgatās tatra buddhāntikam upāyayuḥ // rm_26.165{51} //

tatra tā raśmayaḥ sarvā ekībhūtvābhipiṇḍitāḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya sūṣṇīṣe 'ntardadhur muneḥ // rm_26.166{52} //

taddṛṣṭvā sasabhālokāḥ sarve te vismayānvitāḥ / śāstā kim ādiśed dharmam iti dhyātvā niṣedire // rm_26.167{53} //

athāyuṣmān mahānando matvā tal lokaciṃtitaṃ / utthāya sāṃjālir natvā papracha taṃ munīśvaraṃ // rm_26.168{54} //

vigatoddhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagaty uttamahetubhūtāḥ / nākāraṇe śaṃkhamṛṇālagauraṃ smitam upadeśayanti jinā jitārayaḥ // rm_26.169{55} //

tat kālaṃ svayam evam adhigamya dhīra buddhyā śrotṝṇāṃ śramaṇa jineṃdra kāṅkṣitānāṃ dhīrabhir / munivṛṣa vāgbhir uttamābhir utpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ // rm_26.170{56} //

nākasmāl lavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitam upadarśayanti nāthāḥ / yasyārthe smitam upadarśayaṃti dhīrās taṃ śrotuṃ samabhilaṣanti janoghāḥ // rm_26.171{57} //

tad bhavān sarvasatvānāṃ cittābhiparibodhane / yad abhilaṣitaṃ kāryaṃ tad upadeṣṭum arhati // rm_26.172{58} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / āyuṣmantaṃ tam ānaṃdaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_26.173{59} //

evam etan mahānaṃda nāhetupratyayaṃ jināḥ / saṃbuddhāḥ sugatāḥ sarve darśayanti smitaṃ kvacit // rm_26.174{60} //

śṛṇv ānaṃda yadarthe 'haṃ smitaṃ muñcāmi sāṃprataṃ / tadarthaṃ saṃpravakṣyāmi sarvasatvaprabodhane // rm_26.175{61} //

paśyasi yad ayaṃ śreṣṭhī tīrthikopāsako mudā / mamātra śaraṇaṃ gatvā praṇidhānaṃ karoti hi // rm_26.176{62} //

etatpuṇyavipākena trikalpāntam anātmavit / kramād bodhicārīḥ sarvāḥ paripūrya bhavet sudhīḥ // rm_26.177{63} //

tataḥ kleśagaṇāñ jitvā sarvān māragaṇān api / bodhiṃ prāpyācalo nāma tathāgato bhaviṣyati // rm_26.178{64} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdādi bhikṣavaḥ / sarve te suprasannāsyāḥ prābhyanandan savismayāḥ // rm_26.179{65} //

tathā tena munīndreṇa vyākhyātaṃ sa tairthikaḥ / śrutvānumodanāṃ kṛtvā prābhyanandan savismayaḥ // rm_26.180{66} //

tataḥ sa sarvadā nityaṃ satkṛtya śraddhayā mudā / triratnabhajānaṃ kṛtvā prācarat saugataṃ vrataṃ // rm_26.181{67} //

iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / tvam apy evaṃ mahārāja triratnasevako bhava // rm_26.182{68} //

prajāś cāpi tathā rājaṃ bodhayitvā prayatnataḥ / triratnabhajanotsāhe saṃcārayitum arhasi // rm_26.183{69} //

tathā te sarvadā nityaṃ sarvatrāpi śubhaṃ bhavet / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_26.184{70} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / satyam iti pratijñāya prābhyanāndat sa pārthikaḥ // rm_26.185{71} //

śṛṇvantīdaṃ narā ye munivarakathitaṃ tairthikasyāvadānaṃ ye cāpi śrāvayanti pramuditamānasaḥ śraddhayā bhaktiyuktāḥ / te sarve bodhisatvāḥ sakalaguṇabharā bhadracaryā caranto bhuktvā satsaukhyabhadraṃ jinavaranilaye saṃprayānti pramodāḥ // rm_26.186{72} //

++ iti śrīratnāvadānatatve tairthikāvadānaṃ samāptam ++

xxvii mālikāvadāna athāśoko mahīnāthaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ tam arhantaṃ praṇatvā prārthayat punaḥ // rm_27.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ tvaṃ arhati // rm_27.2{2} //

iti tena narendreṇa prārthitaṃ sa yatīśvaraḥ / upagupto narendran taṃ samālokyaivaṃ ādiśat // rm_27.3{3} //

śṛṇu sādhu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ tat pravakṣyāmi tava puṇyavivṛddhaye // rm_27.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho jagadguruḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo munīśvaraḥ // rm_27.5{5} //

ekasmin samaye tatra śrāvastyā upakaṇṭhike / jetāraṇye mahodyāne vihāre śrāvakaiḥ saha // rm_27.6{6} //

bhikṣubhiś cailakaiś cāpi bhikṣuṇībhir upāsakaiḥ / upāsikābhir anyaiś ca bodhisatvagaṇair api // rm_27.7{7} //

sarvasatvahitārthena bodhicaryaṃ prakāśayan / saddharmaṃ samupādiśya vijahāra prabhāsayan // rm_27.8{8} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ / śakrādayo 'pi devendrā brahmādilokapālakāḥ // rm_27.9{9} //

daityeṃdrā garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ / siddhā vidyādharāś cāpi rākṣasāś ca maharddhikāḥ // rm_27.10{10} //

ṛṣayo brāhmaṇā cāpi kṣatriyāś ca narādhipāḥ / vaiśyā rājakumārāś ca maṃtriṇo 'mātyakā janāḥ // rm_27.11{11} //

gṛhasthāḥ sārthavāhāś ca vaṇijaḥ śilpino 'pi ca / paurā jānapadā grāmyā anye kārpaṭikā api // rm_27.12{12} //

sarve te samupāgatya tatra taṃ śrīghanaṃ muniṃ / dṛṣṭvā pradakṣiṇīkṛtya praṇatvā samupācaran // rm_27.13{13} //

yathākramaṃ samabhyarcya natvā sāṃjalayo mudā / parivṛtya puraskṛtya sarve te samupāśrayan // rm_27.14{14} //

tān sarvān samupāsīnāṃ dṛṣṭvā sa bhagavān muniḥ / āryasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // rm_27.15{15} //

tad dharmaṃ samupākarṇya sarve te saṃprabodhitāḥ / dharmavaiśeṣam ājñāya babhuvur bodhivāṃchitāḥ // rm_27.16{16} //

tadā tatra pure rājā prasenajit kauśalaḥ / yadā na sugatas tatra tadā tīrthikabhāg abhūt // rm_27.17{17} //

yadā tu sugatas tatra sasāṃghikaḥ samāgataḥ / tadā sa nṛpatir nityaṃ śrīghanaṃ taṃ sadābhajat // rm_27.18{18} //

tasmiṃś ca samaye tatra kaścid ārāmiko vanāt / navaṃ padmaiḥ samādāya rājñe dātuṃ pure 'viśat // rm_27.19{19} //

tatraikapathi taṃ dṛṣṭvā tīrthikopāsiko mudā / sahasā tasya puro gatvā prārthayat taṃ saroruhaṃ // rm_27.20{20} //

bho mālinn idaṃ padmaṃ yadi vikretum ichasi / ucitaṃ mūlyam ādāya mahyaṃ dātuṃ tvam arhasi // rm_27.21{21} //

iti tenārthitaṃ śrutvā mālikaḥ lubhitāśayaḥ / yadīchati bhavān dadyām iti taṃ dātum aichata // rm_27.22{22} //

tasminn eva kṣaṇe tatra gṛhastho 'nāthapiṇḍadaḥ / puṣpārthī samupāyāto mālikaṃ tam apṛchata // rm_27.23{22} //

bho mālinn idaṃ padmaṃ yadi vikretum ichati / dviguṇaṃ mūlyam ādāya bhavān me dātum arhati // rm_27.24{23} //

iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikopāsako 'pi saḥ / taddviguṇena mūlyena tad padmaṃ samayācata // rm_27.25{24} //

iti tenārthitaṃ śrutvā sa cāpy anāthapiṇḍadaḥ / taddvaiguṇyena mūlyena kamalaṃ tam ayācata // rm_27.26{25} //

tac chrutvā tairthikaḥ so 'pi madadarpābhimāninaḥ / tattriguṇamūlyena gṛhītuṃ taṃ samaichata // rm_27.27{26} //

tad dṛṣṭvā sa gṛhastheṇānāthapiṇḍadotsahī / caturguṇena mūlyena padmaṃ tam abhyayācata // rm_27.28{27} //

evaṃ tau gṛhapatī so tha yāvac chatasaharsrakaiḥ / mūlya taṃ padmam ādāya mālinaṃ taṃ yayācatuḥ // rm_27.29{28} //

tad dṛṣṭvārāmikaḥ sa 'pi pravarddhayan parasparaṃ / tayor dvayor adatvaiva manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_27.30{29} //

ayaṃ gṛhapatiḥ śreṣṭho hy anāthapiṇḍadaḥ sudhīḥ / acapalo mahādhīraḥ sthirasatvo vicakṣaṇaḥ // rm_27.31{30} //

kasyārthe nv idaṃ padmam iyan mūlyena yācate / nūnam atra mahaddhetur bhaviṣyati na saṃśayaḥ // rm_27.32{31} // tad etat paripṛchāva dāsyāmi sadguṇārthine // rm_27.33{32} // iti dhyātvā svacittena sa ārāmika utsukaḥ / tairthikaṃ taṃ samālokya paprachaivaṃ samādarāt // rm_27.34{33} //

bho puruṣa bhavān kasya kāryasyārthe idaṃ kajaṃ / iyanmūlyena vikretum ichati tad vadasva me // rm_27.35{34} //

iti tenoditaṃ śrutvā sa tairthikaḥ pramoditaḥ / ārāmikaṃ tam ālokya prabodhayitum abravīt // rm_27.36{35} //

yaḥ śrīpatir jagadbharttā nārāyano janārdanaḥ / tasya pūjāṃ kariṣyāmi tad idaṃ dehi me 'mbujaṃ // rm_27.37{36} //

iti tenoditaṃ śrutvārāmiko sānubodhitaḥ / anāthapiṇḍadaṃ taṃ ca dṛṣṭvā kāryam apṛchata // rm_27.38{37} //

bho sādho bhavaṃś cāpi kim artham idam ambujaṃ / bahumūlyaiva samāharttum ichati tad vadasva me // rm_27.39{38} //

iti tad vacanaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍadaḥ sudhīḥ / ārāmikaṃ tam ālokya prabodhayitum abravīt // rm_27.40{39} //

sādhu sādhu mahābhāga yad idaṃ te saroruhaṃ / bahumūlyena vāṃchāmi tad arthaṃ kathyate śṛṇu // rm_27.41{40} //

yo 'tra śauddhodanī rājā cakravarttī nṛpādhipaḥ / sarvasatvahitārthena saṃbodhisādhanodyataḥ // rm_27.42{41} //

sarvatra bhuvane loke kleśākulāsamāhite / bodhicaryāvihīne 'tra mlechadharmapravarttate // rm_27.43{42} //

bodhicaryāṃ svayaṃ dhṛtvā prakāśayitum udyataḥ / sarvarājyaṃ parityajya sarvāṃś cāpi parigrahān // rm_27.44{43} //

vairāgyadharmam āśritya saṃsārabhoganispṛhaḥ / gayāśīrṣe nage gatvā kṛtvā tapaḥ suduṣkaraṃ // rm_27.45{44} //

tato loke hitaṃ kartuṃ samutthāya samāhitaḥ / bodhivṛkṣatalāsīnas tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_27.46{45} //

tatra māragaṇān sarvāñ jitvā kleśagaṇān api / saṃbodhijñānaṃ āsādya buddho bhavati sāṃprataṃ // rm_27.47{46} //

so 'yaṃ buddho jagacchāstā jagannātho jagadguruḥ / jagadbharttā jagattrāyī dharmarājā munīśvaraḥ // rm_27.48{47} //

sarvajñaḥ sugataḥ śrimān ṣaḍabhijño vināyakaḥ / satyavādī mahādhīraḥ satyadharmaśubhārthabhṛt // rm_27.49{48} //

samantabhadrarūpāṃśaḥ saumyarūpo jiteṃdriyaḥ / dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṃḍitaḥ // rm_27.50{49} //

bhagavāñ chrīghano brahmavihāriko guṇākaraḥ / sarvatraidhātukādhīśaḥsarvaduṣṭapraśāntakṛt // rm_27.51{50} //

sarvamāravijetārhaṃ saṃbodhimārgadeśakaḥ / vāñchitārthapradātāraś ciṃtāmaṇiguṇādhikaḥ // rm_27.52{51} //

śuddhaśīlaḥ śubhācāraḥ kṣāntivratadharaḥ sudhīḥ / sarvasatvahitodyogī niḥkleśaḥ sarvajit kṛtī // rm_27.53{52} //

samādhidhyānasaṃraktaḥ saṃbodhidharmabhāskaraḥ / prajñānidhir mahāvijñaḥ sarvavidyāviśāradaḥ // rm_27.54{53} //

sarvopāyavidhānajñaḥ praṇidhipāratārakaḥ / trailokavijayī vīraḥ saṃbodhikāryapūrakaḥ // rm_27.55{54} //

vijñānormisamādhisthaḥ saṃbodhijñānaratnabhṛt / sarvasatvaśubhaṃkārī sarvākārasvarūpikaḥ // rm_27.56{55} //

śākyamunir mahābuddho jineśvaras tathāgataḥ / sarvasatvahitārthena sarvatra samupācaran // rm_27.57{56} //

bhāsayan sakalān lokān bhadraṃ kṛtvā samaṃtataḥ / ihāpi sarvasatvānāṃ bhadraṃ kartuṃ samāgataḥ // rm_27.58{57} //

sāṃprataṃ jetakārāme vihāre saha sāṃghikaiḥ / saddharmam ādiśan nityaṃ viharati prabhāsayan // rm_27.59{58} //

tasya pūjām ahaṃ kartum ichāmi sāṃprataṃ khalu / tadarthe bahumūlyena yācāmīdaṃ saroruhaṃ // rm_27.60{59} //

tad bhavān mūlyam ādāya dehi me idam ambujaṃ / yathābhilaṣitaṃ dravyaṃ dāsyāmi te prasāṇayan // rm_27.61{60} //

śraddhayedaṃ pradattaṃ cet tvayāhaṃ saṃpramoditaḥ / etatpuṇyavipākena bodhicittam avāpsyasi // rm_27.62{61} //

sarvadā sadgatiṃ yāyād durgatiṃ na kadā cana / kramād bodhicarīḥ pūrya saṃbodhim api prāpnuyāḥ // rm_27.63{62} //

evaṃ matvā bhavān sādho yadi saṃbodhim ichati / yathābhilaṣitaṃ dravyam ādāyedaṃ pradehi me // rm_27.64{63} //

iti tenārthitaṃ śrutvā sa mālikaḥ pramoditaḥ / taṃ gṛhastham anāthānāṃ bharttāram evam abravīt // rm_27.65{64} //

aho buddho mahābhijño dṛśyate na kadā cana / īdṛg mahad guṇaṃ cāpi śruyate na kvacin mayā // rm_27.66{65} //

tad ahaṃ taṃ jagannāthaṃ draṣṭum ichāmi sāṃprataṃ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ vāṃchā me jāyate khalu // rm_27.67{66} //

tasmāt tatra svayaṃ gatvā saṃbuddhaṃ taṃ munīśvaraṃ / anena puṇḍarīkena pūjayiṣye 'ham ādarāt // rm_27.68{67} //

tad bhavān kṛpayā sādho saṃbuddhasya jagadguroḥ / nītvā mām āśrame tatra saddharme yoktum arhati // rm_27.69{68} //

iti tenārthitaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍado mudā / mālikaṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_27.70{67} //

sādhu sādhu mahābhāga kuruṣvevaṃ yadīchasi / prāgacha tvaṃ mayā sārddhaṃ pūjaye taṃ munīśvaraṃ // rm_27.71{68} //

ity uktvā mālikaṃ taṃ sa gṛhapatiḥ prasādayan / ādāya jetakārāme vihāre samudācarat // rm_27.72{69} //

tatra tena sahāyebhya so 'nāthapiṇḍado gṛhī / sāṃjalis taṃ jagannāthaṃ natvaikānte samāśrayat // rm_27.73{70} //

tataḥ sa māliko drākṣīc chrīghanaṃ taṃ munīśvaraiḥ / sabhāmadhyāsanāsīnaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ // rm_27.74{71} //

dvātriṃśallakṣaṇāśītivyāṃjanapratimaṇḍitaṃ / ratnarāśim ivojvālaṃ vyomaprabhābhyalaṃkṛtaṃ // rm_27.75{72} //

samaṃtabhadrarūpāṃśaṃ saumyarūpaṃ śubhendriyaṃ / dṛṣṭvā sa mudito natvā kṛtvā tridhā pradakṣiṇaṃ // rm_27.76{73} //

tat padmaṃ purataḥ kṣiptvā kṛtāṃjaliḥ puro mudā / natvā pādau munes tasya tatraikānte samāśrayat // rm_27.77{74} //

kṣiptamātraṃ ca tatpadmaṃ sahasākāśaṃ saṃsaran / chatrībhūtvā mune mūrddhnar uparisthaṃ vyarājata // rm_27.78{75} //

tad dṛṣṭvā te sabhālokaḥ sarve te vismayānvitāḥ / aho buddhasya māhātmyam iti proktvā prasedire // rm_27.79{76} //

tad dṛṣṭvā mālikaḥ sa 'tivismayānaṃditāśayaḥ / utthāya sahasā śastuḥ pādayo nyapatan nataḥ // rm_27.80{77} //

tataḥ sa sāṃjalir natvā pādābjavor jagadguroḥ / saṃbuddhapadalābhāya praṇidhānaṃ vyadhād dhṛdo // rm_27.81{78} //

etatpuṇyavipākena loke 'ndhe 'parināyake / kleśākule vinaṣṭe 'haṃ bhūyāsaṃ sugato jinaḥ // rm_27.82{79} //

svayaṃ tarttum aśaktānaṃ tārayitā bhavodadhiṃ / tathā kleśābdhimagnānāṃ samuddharttā vimocākāḥ // rm_27.83{80} //

dharme 'nāśvasitānaṃ ca sādāśvāsayitāpi vai / adṛṣṭabodhimārgānāṃ darśayitā bhaveya hi // rm_27.84{81} //

iti tena kṛtaṃ matvā praṇidhānam sa sarvavit / bhagavān muditaḥ prāvirakārṣīt sa smitaṃ tadā // rm_27.85{82} //

tatra smite munīndrasya mukhapadmād vinirgatāḥ / suraśmayaḥ paṃcavarṇāḥ prasesrus trijagatsv api // rm_27.86{83} //

yā adhastād gatābhāsas tā sarvanarakeṣv api / avabhāsya śubhaṃ kṛtvā pracakru duḥkhanāśaṇaṃ // rm_27.87{84} //

tatprabhābhiḥ parispṛṣṭvā sarve te narakāśritāḥ / duḥkhamuktā sukhaspṛṣṭā vismitā evam abruvan // rm_27.88{85} //

aho kiṃ nu mahāsaukhyam asmākaṃ jāyate 'dhunā / itaś cyutāḥ kuhānyatra samutpannā vayaṃ nu kiṃ // rm_27.89{86} //

iti cintāparitānāṃ teṣāṃ cittaprabodhane / bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ preṣayat prati nairayaṃ // rm_27.90{87} //

tad dṛṣṭvā narakasthās te sarve 'tivismayānvitāḥ / parasparaṃ samālokya punar evaṃ vabhāṣire // rm_27.91{88} //

bhavanto no itaś cyutvā nānyatra saṃgatā vayaṃ / ihaiva narake sthāḥ sma kutrāpi calitā na hi // rm_27.92{89} //

kiṃ tv ayaṃ samupāyātā hy apūrvadarśanaḥ pumān / nūnam asyānubhāvena jāyate śubhatā 'dhunā // rm_27.93{90} //

nūnam ayaṃ mahāsatvo dṛṣṭvāsmān duḥkhapīḍitān / kṛpayā sarvathoddharttuṃ narake 'tra samāgataḥ // rm_27.94{91} //

tad asya samupāśritya prakṛtvā śaraṇaṃ sadā / praṇatvā śraddhayā nityaṃ bhajemahi samādarāt // rm_27.95{92} //

iti saṃbhāṣya te sarve nārakīyāḥ prabodhitāḥ / taṃ buddhaṃ śaraṇaṃ gatvā praṇatvā prābhajan mudā // rm_27.96{93} //

tadbhajanodbhavaiḥ puṇyaiḥ sarve te narakotthitāḥ / sahasā sadgatiṃ yātā babhūvur dharmabhājanāḥ // rm_27.97{94} //

evaṃ tā raśmayaḥ sarvāḥ sarvāṃs tān narakāśritān / samuddhṛtya punas tatra jagacchāstur upāyayuḥ // rm_27.98{95} //

yā cāpy ūrddhvaṃ gatābhāsas tāvabhāsya diśo 'ṣṭa ca / yāvad bhavāgraparyantam avabhāsyābhiprāsaran // rm_27.99{96} //

gāthābhiś ca surān sarvān divyakāyasukhāratān / samantato mahacchabdaṃ ruccair evam acodayan // rm_27.100{97} //

anityaṃ sarvasaṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmakaṃ / iti matvā śubhe dharmaṃ sarvadā caratādarāt // rm_27.101{98} //

niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā bhajadhvaṃ sarvadādarāt // rm_27.102{99} //

yo hy asmiṃ saugate dharme cariṣyati samāhitaḥ / sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // rm_27.103{100} //

etac chabdaṃ samākarṇya sarve devāḥ prabodhitāḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samāhitāḥ // rm_27.104{1} //

evaṃ tāḥ raśmayaḥ paṃcaḥ sarvāṃl lokān surān api / triratnaśaraṇe sthāpya punar muner upāyayuḥ // rm_27.105{2} //

tatra tā raśmayaḥ sarvā ekībhūtā ca piṇḍitāḥ / jinaṃ pradakṣiṇīkṛtya tad uṣṇīṣe viśet punaḥ // rm_27.106{3} //

tad dṛṣṭvā te sabhālokāḥ sarve te vismayānvitāḥ / kim ādeśen munīndro 'yam iti dhyātvā niṣedire // rm_27.107{2} //

athā yuṣmān sa ānando matvā teṣāṃ vitarkitaṃ / utthāya sāṃjalir natvā bhagavantaṃ tam abravīt // rm_27.108{5} //

bhagavan bhavatā kena hetunā sṛjyate smitaṃ / nāhetu sugatāḥ sarve vihasanti kadā cana // rm_27.109{6} //

yadarthe hetunā smitaṃ bhavān muṃcati sāṃprataṃ / tadarthaṃ śrotum ichanti sarve lokā ime khalu // rm_27.110{7} //

yadarthena bhavān smitaṃ prakaroti jagadguro / tadarthaṃ samupādiśya sarvān lokān prabodhaya // rm_27.111{8} //

ity ānandoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / sarvān lokān samālokya tam ānaṃdaṃ cābravīt // rm_27.112{9} //

evam etan mahānaṃda nāhetupratyayaṃ kvacit / sarvabuddhāḥ pramuṃcanti smitaṃ kiṃcit kadā cana // rm_27.113{10} //

paśya tvaṃ yad ayaṃ sādhu ārāmikaḥ prasāditaḥ / mamaivaṃ śraddhayā pūjāṃ karoti śraddhayā mudā // rm_27.114{11} //

etatpuṇyavipākena māliko 'yaṃ subuddhimān / bodhicittaṃ samāsādya bodhicaryāṃ caran kramāt // rm_27.115{12} //

sarvāḥ pāramitāḥ pūryya sarvān māragaṇān vinijayan / samyakṣaṃbodhim āsādya niḥkleśo 'rhan munīśvaraḥ // rm_27.116{13} //

daśabalo jagannāthaḥ sarvasatvahitārthabhṛt / padmottamo 'bhidho buddhas tathāgato bhaviṣyati // rm_27.117{14} //

yad ayaṃ mama saddharmasādhane 'bhiprasāditaḥ / saṃbodhipraṇidhiṃ dhṛtvā karoti śraddhayārcanāṃ // rm_27.118{15} //

evaṃ ye śraddhayā nityaṃ triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / bhajanti te janāḥ sarve bhaveyuḥ sugatātmajāḥ // rm_27.119{16} //

tatas te sarvasatvānāṃ hitārtheṣu samudyatāḥ / bodhisatvā mahāsatvā bhaviṣyaṃti guṇākarāḥ // rm_27.120{17} //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ / tataḥ saṃbodhim āsādya bhaveyuḥ sugatā api // rm_27.121{18} //

evaṃ matvātra saṃsāre saṃbodhijñānavāṃchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ sadā śubhe // rm_27.122{19} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdādayo 'pi te / bhikṣavaḥ sāṃghikāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_27.123{20} //

sarve lokāś ca te sarve śrutvaivaṃ śrīghanoditaṃ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhejire 'numoditāḥ // rm_27.124{21} //

evaṃ śāstrā munīndreṇa vyākṛtaṃ svayam ātmanaḥ / śrutvā sabhāntikaś cāpi prābhyanandat pramoditaḥ // rm_27.125{22} //

tadārabhya sadā nityaṃ mālikaḥ so 'numoditaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā prācarad bodhicārikāṃ // rm_27.126{23} //

tataḥ sānāthapiṇḍo 'pi tena saha pramoditaḥ / sāṃjalis taṃ jagannāthaṃ natvā sve nilaye yayau // rm_27.127{24} //

tatra sa māliko gehe bhāryayā saha moditaḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prācarat sarvadā śubhaṃ // rm_27.128{25} //

tatas taṃ saugate dharme 'nucarantaṃ niśamya saḥ / tīrthikopāsiko ruṣṭo upetya paryabhāṣata // rm_27.129{26} //

are re durmate pāpin kim evaṃ carase 'śubhe / sarvathā tvaṃ paribhraṣṭo narake duḥkham āpsyasi // rm_27.130{27} //

yad apātre durācāre mithyādharmābhibhāṣinī / upetya bhajanaṃ kṛtvā vinoṣi kilviṣaṃ mahat // rm_27.131{28} //

bhajante ye narā buddhaṃ na te gachanti sadgatiṃ / durgatim eva te yātāś caranty aśubhe sadā // rm_27.132{29} //

kadā cid api tad gehe bhadraṃ na jāyate kvacit / lakṣmīś cāpi vasen naiva yato dharmo vinaśyate // rm_27.133{30} //

kiṃ cin nāsti śubhācāraṃ tasya bhikṣāśino 'yateḥ / kim evaṃ śraddhayā nityaṃ bhajase sadguror iva // rm_27.134{31} //

kṛpaṇo yaḥ svayaṃ bhraṣṭaḥ parāṃś ca bhraṃśayed iha / adharme ye 'pi saddharmam ity ākhyāyābhivaṃcate // rm_27.135{32} //

sa kiṃ śāstā sudhīr vijño dharmarājo munīśvaraḥ / sadbhir na pūjanīyo 'sau niṃdanīyo hi durgatiḥ // rm_27.136{33} //

iti satyaṃ mayākhyātaṃ hitārthaṃ te śubhārthinaḥ / yadi dharme 'sti te vāṃchā śrutvāsmadvacanaṃ cara // rm_27.137{34} //

tad buddhasaṃgatiṃ tyaktvā tīrthe snātvā samāhitaḥ / brahmaṇaṃ viṣṇum īśānaṃ bhaja nityaṃ yathāvidhiṃ // rm_27.138{35} //

brāhmaṇaṃ ye bhajaṃty atra sarve te brahmacāriṇaḥ / pariśuddhāśayā bhadrā saṃprayānti surālayaṃ // rm_27.139{31} //

ye bhajanti sadā viṣṇuṃ na te gachaṃti durgatiṃ / sadgatiṃ sarvadā yātā bhavanti manujādhipāḥ // rm_27.140{32} //

ye bhajanti mahārudraṃ na te gachanti nārake / sarvasaukhyāni saṃbhuktvā yānti cānte śivālayaṃ // rm_27.141{33} //

evaṃ matvātra saṃsāre yadi saukhyaṃ sadechasi / tad etāṇ trijagannāthān bhaja nityaṃ prapūjayan // rm_27.142{34} //

etan me vacanaiḥ śrutvā bhaja tān sadgurūn yatīn / teṣāṃ saddharmam ākarṇya cara nityaṃ śubhe vrate // rm_27.143{35} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvadātra bhaved dhruvaṃ / ante pāpavinirmuktāḥ prayānti tridaśālayaṃ // rm_27.144{36} //

iti tenoditaṃ śrutvā mālikaḥ sa viroṣitaḥ / tairthikaṃ taṃ samārabhya paribhāṣyaivam abravīt // rm_27.145{37} //

ā kim evaṃ vadasy atra mā maivaṃ vadathāḥ punaḥ / tvam eva narakaṃ yāyā nindase yan munīśvaraṃ // rm_27.146{38} //

śṛṇv atrāhaṃ pravakṣyāmi saṃbuddhe guṇam alpakaṃ / vistareṇa kathaṃ vaktuṃ śakyate 'lpaśiyā mayā // rm_27.147{39} //

tathāpi kathyate 'lpatvāt tavābhibodhane mayā / śrutvā tvayā vicāryaiva sad asac ca parīkṣyatāṃ // rm_27.148{40} //

saṃbuddha eva bhagavān suguṇī na viṣṇuḥ saṃśasyate na hiraṇyagarbhaḥ / teṣāṃ subhadracaritātiśayaprabhāvāñ chrutvā vicārayata ko guṇavān na veti // rm_27.149{41} //

viṣṇuḥ samudyatataho vighṛṇaiḥ pramāyī rudro vibhūtyajakayoladharaḥ pramattaḥ / ekāntaśāntacaritāśayas tu buddhaḥ kaṃ pūjayemahi suśāntam aśāntarūpaṃ // rm_27.150{36!} //

duryodhanādi nṛpanāśakaraḥ sa cakrī haras tripūranāśakaḥ pinākī / krauṃcaṃ guho 'pi dṛḍhaśakti hate cakāra buddhastokavalamayas tu jagatāṃ hiteṣī // rm_27.151{67} //

pīḍyāmamāyamayam eva tu rakṣaṇīyo vadhyo yam ity api surottamanītir eṣā / niḥśreyasātyudayasaukhyahitaikabuddhir buddhasya naivaridavonahivaṃ // rm_27.152{68} //

rāgādi doṣajanitāni vacānsi viṣṇor unmattaceṣṭitakarāṇi ca yāni śambhoḥ / niḥśeṣadoṣaśamakāritatathāgatasya vaṃdyatvam arhati ca ko 'tra vicārayadhvaṃ // rm_27.153{69} //

yaś codyataḥ parivadhāya ghṛṇāṃ vihāya trāṇāya yaś ca jagataḥ kṛpayā pravṛttaḥ / rāgī ca yo bhavati yaś ca vimuktarāgaḥ pūjyaṃs tayoḥ ka iha taṃ vadatānucintya // rm_27.154{70} //

śakraṃ vajradharaṃ balaṃ haladharaṃ kṛṣṇaṃ ca cakrāyudhaṃ skaṃdaṃ śaktidharaṃ śmaśānavilayaṃ rudraṃ triśūlāyudhaṃ / etān duḥkhabhayāṅkitān gataghṛṇān bālān vicitrāyudhān nityaṃ prāṇivadhodyute praharaṇān kas tān namasyed budhaḥ // rm_27.155{71} //

na yaḥ śūlaṃ dhatte na ca suratim aṅke suvadanāṃ na cakraṃ śaktiṃ vā na ca kuliśam ugraṃ rava halaṃ vinirmuktaṃ kleśaiḥ parahitavidhānādyatadhiyaṃ / śaraṇyaṃ lokānaṃ tam ṛṣim upayātāsmi śaraṇaṃ // rm_27.156{72} //

rudro rāgavaśāt striyaṃ vahati yo hiṃsyā hriyā varjitā viṣṇuḥ krūrataraḥ kṛtaghnacaritaḥ skaṃdhaḥ svayaṃjñāti ha / krūrāsyā mahiṣāntakṛn naravaśā mānsāśinī pārvatī pānepsī ca vināyako daśabalo srasto hy adoṣaḥ suhṛt // rm_27.157{73} // vaṃdhur nabhe sa bhagavān na ripur na cānyaḥ śāstā trilokagurur ekatamo 'pi dhīraḥ śrutvā vacaḥsucaritātiśayaprabhāvaṃ buddhaṃ guṇātiśayalobhatayāśritāḥ smaḥ // rm_27.158{74} // nāsmākaṃ sugataḥ pitā na ripavas tīrthyāṃdhanaṃ naiva te / dattaṃ tena tathāgatena ca hṛtaṃ kiṃcit kaṇādādibhiḥ / kiṃ tv ekāṃtajagaddhitaḥ sa bhagavān buddho yataś cāmalaṃ vākyaṃ sarvamalāpahārica yatas tad bhiktavaṃto vayaṃ // rm_27.159{75} //

hiteṣī yo nityaṃ satatam upakārīva jagataḥ kṛtaṃ yena svāsthyaṃ bahuvidharujārttasya jagataḥ / gūḍhaṃ yaś ca jñe bhayaṃ karatalam ivāvaiti sakalaṃ prapadyadhvaṃ santas temṛṣivaradaraṃ bhaktimanasaḥ // rm_27.160{76} //

asarvabhāvena yadṛcchayā vā parānuvṛtya vicikitsayā vā / ye taṃ namasyanti munīndracaṃdraṃ te 'py āmarīsaṃpadam āpnuvaṃti // rm_27.161{77} //

paurāṇīśrutineṣa lokamahito buddhaḥ kilāyaṃ harir dṛṣṭvā janmajarāvipattivaśagaṃ lokaṃ kṛpābhyudyataḥ / jātaḥ śākyakulenduracyutamatis trātā nṛṇāṃ gautamaḥ śāstāraṃ hitam eva kas tam adhunā nāvaiti mūḍho janaḥ // rm_27.162{78} //

yadā rāgadveṣād asurasuradārāpaharaṇaṃ kṛtaṃ māyādvitvaṃ dharaṇiharaṇāśaktamatinā / tadā pūjyo vandyo harir aparimukto 'budhatayā vinirmuktaṃ buddhaṃ na namati jano māhavahulaḥ // rm_27.163{79} //

caturjaladhimekhalākuratambabhārālasāṃ mahīṃ mahatīṃ visṛjya harayevāpakaṣṭāṃ valiḥ / pradāya munaye tu pāṃśulavam apy aśoko nṛpaḥ kṣitiṃ sakalacaṃdramaṇḍalatarāñ ca saṃprāptavān // rm_27.164{80} //

yakṣapāto na me buddhena dveṣaṭakapilādiṣu / muktimac ca vaco yasya kāryas tasya parigrahaḥ // rm_27.165{81} //

avaśyam eṣāṃ katamo 'pi sarvavit jagarddhitaikāntaviśālasāraḥ / sa eva mṛgyo hy atisūkṣmacetasā janena śeṣaiḥ kim anarthapaṇḍitaiḥ // rm_27.166{82} //

yasyāpi kiñcin na hi doṣaleśaṃ śaradguṇāḥ santi jagaddhitārthe / brahmāpi viṣṇutiriṇo harir vā samehi śāstā śubhakārimitraṃ // rm_27.167{83} //

yasya na vidyate doṣo vidyante sakalā guṇāḥ / sarvajñaḥ sa jagacchāstā tam ahaṃ śaraṇaṃ vraje // rm_27.168{84} //

yo 'smin sudṛṣṭyāt saṃrakṣyati jagacchubhe / tasyāhaṃ śaraṇaṃ gatvā bhajāmi satataṃ mudā // rm_27.169{85} //

yaṃ dṛṣṭvā suprasannās te bhavanti nirmalāśayāḥ / tam eva sugataṃ nāthaṃ bhajāmi śaraṇaṃ gataḥ // rm_27.170{86} //

yenaiva trijagallokaṃ putravat pratipālitaṃ / tam eva trijagannāthaṃ bhajāmi śaraṇaṃ tataḥ // rm_27.171{87} //

yasmai suśraddhayā dattaṃ tat phalaṃ bodhisādhanaṃ / tam eva śrīghanaṃ bhaktyā bhajāmi śaraṇaṃ gataḥ // rm_27.172{88} //

yasmād dharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāḥ pramodinaḥ / tam eva saṃti sarve 'pi duḥkhachedanasadguṇāḥ / tam eva śrīpradātāraṃ bhajāmi śraddhayādarāt // rm_27.173{89} //

buddha eva jagacchāstā buddha eva jagadguruḥ / buddha eva jagannātho buddha eva munīśvaraḥ // rm_27.174{90} //

tad ahaṃ sarvabhāvena buddhasya śaraṇaṃ gataḥ / śraddhayā dharmam āsādya bhajāmi bodhiprāptaye // rm_27.175{91} //

ye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ / nirmuktapāpakāḥ saukhyaṃ bhuktvā yāṃti jinālayaṃ // rm_27.176{92} //

śṛṇvanti saugataṃ vākyaṃ ye te na yānti durgatiṃ / samantabhadrasaukhyāni bhuktvā yāṃti sukhāvatiṃ // rm_27.177{93} //

bhajanti lokanāthaṃ ye te 'pi na yānti durgatiṃ / pāpamuktāḥ sukhāny eva bhuktvā yāṃti surālayaṃ // rm_27.178{94} //

etad ratnatrayaṃ loke utpannaṃ sadguṇākaraṃ / tad ahaṃ śaraṇaṃ gatvā bhajāmi samupāsikaḥ // rm_27.179{95} //

etatpuṇyavipākena sarvasatvahitārthakaḥ / kramād bodhicarāḥ pūrya saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_27.180{96} //

tadāhaṃ sugato bhūtvā sarvasatvaśubhārthabhṛt / satvān bodhau pratiṣṭhāpya nirvṛtiṃ samavāpnuyāt // rm_27.181{97} //

evaṃ vijñāya saddharmaṃ yadīchati bhavān api / triratnaśaraṇaṃ gatvā bhaja nityaṃ samādarāt // rm_27.182{98} //

etatpuṇyavipākena sadā tvaṃ sadgatiṃ tataḥ / bodhiṃ cāpi samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_27.183{99} //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā sa paribodhitaḥ / tairthyadharmaṃ pratikṣipya saṃbuddhaśrāvako 'bhavat // rm_27.184{100} //

tadārabhya sadā nityaṃ saddharmaśravaṇotsukaḥ / vihāre samupāśritya prābhajat taṃ munīśvaraṃ // rm_27.185{1} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / tvaṃ cāpy evaṃ mahārāja triratnaṃ sarvadā bhaja // rm_27.186{2} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_27.187{3} //

etatpuṇyavipākena sadā te maṃgalaṃ bhavet / kramād bodhicarīḥ pūrya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_27.188{4} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ / tatheti prativijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_27.189{5} //

śṛṇvantīdaṃ mudā ye jinavarakathitaṃ mālikasyāvadānaṃ ye cāpi śrāvayanti pramuditamanasaḥ śraddhayā bhadrakāmāḥ / te sarve lokanāthās trimalakalijitā bodhisatvā maheśā bhuktvā saukhyaṃ sadānte jinavaranilaye saṃprayānti prasannāḥ /

++ iti ratnāvadānatatve mālikāvadānaṃ samāptam ++

xxviii pāñcālarājāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ bhikṣuṃ natvaivaṃ punar abravīt // rm_28.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_28.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā sa upagupta ātmavit / tam aśokaṃ mahīpālaṃ samāmaṃtryaivam abravīt // rm_28.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // rm_28.4{4} //

tadyathāsau jagacchāstā śākyasiṃhas tathāgataḥ / sarvajñaḥ sugato nātho dharmarājā munīśvaraḥ // rm_28.5{5} //

ekasmin samaye tatra śrāvastyā bahir āśrame / vihāre jetakodyāne vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_28.6{6} //

tadā sa bhagavāṃs tatra bhikṣusaṃghaiḥ puraskṛtaḥ / sabhāmadhyāsanāsīno dharmam ādeṣṭum ārabhat // rm_28.7{7} //

tad dharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ / devā daityāś ca nāgāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // rm_28.8{8} //

siddhā vidyādharāś cāpi garuḍā rākṣasā api / ṛṣayo brāhmaṇā vijñā rājānaḥ kṣatriyā api // rm_28.9{9} //

vaiśyā rājakumārāś ca maṃtriṇaś ca mahājanāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca gṛhasthāḥ śilpino 'pi ca // rm_28.10{10} //

grāmyā jānapadāś cāpi kārpaṭikādayo 'pi ca / tīrthikā api te sarve jetārāme upāgatāḥ // rm_28.11{11} //

vihāre taṃ jagannāthaṃ dṛṣṭvā sāṃjalayo mudā / natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ // rm_28.12{12} //

tatas te muditāḥ sarve parivṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ patum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_28.13{13} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // rm_28.14{14} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ prabodhitāḥ / saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ kṛtvā pracerur bodhisaṃvaraṃ // rm_28.15{15} //

tasminn avasare tatra paṃcāla uttarādhipaḥ / dakṣiṇādhipapaṃcālaṃ parājetum upākramat // rm_28.16{16} //

tayoḥ paṃcālayo rājño viruddhāsy abhimāninoḥ / mahāyuddham abhūn nityaṃ parasparavighātanaṃ // rm_28.17{17} //

pravarttite sadā yuddhe tayo rājño hi māninoḥ / durbhikṣam api tatrābhūd bahulokavighātanaṃ // rm_28.18{18} //

tadā tau kṣatriyau krūrau parasparavighātinau / viruddhamānasau vīrau vairaśāmyaṃ na jagmataḥ // rm_28.19{19} //

tad dṛṣṭvā nṛpatī rājā prasenajin sa kauśalaḥ / tad vairaśamanopāyaṃ ciraṃ dhyātvā vyaciṃtayat // rm_28.20{20} //

yad etau nṛpatī vīrau nityaṃ yuddhābhikāṃkṣiṇau / saṃbodhisādhanaṃ dharmaṃ śrotuṃ naivābhivāṃchata // rm_28.21{21} //

sarve 'pi maṃtriṇo 'mātyāḥ sarve lokāś ca yodhinaḥ / saṃbuddhadarśane cāpi nātrāgachanti ke cana // rm_28.22{22} //

evaṃ teṣāṃ sadā nityaṃ hiṃsākarmābhirāgiṇāṃ / saddharme śravaṇe vāpi gocaraṃ naiva vidyate // rm_28.23{23} //

dharmaṃ vinātra saṃsāre kiṃ sāraṃ janma mānuṣe / parasparaṃ nihatyaiva yāsyaṃti narake dhruvaṃ // rm_28.24{24} //

dhig janma mānuṣe teṣāṃ kevalaṃ pāpasādhanaṃ / ye kleśamānadarpyāndhā na paśyaṃti munīśvaraṃ // rm_28.25{25} //

ye cātra saugataṃ dharmaṃ na śṛṇvanti kadā cana / kathaṃ te bhadracaryāyāṃ gocaraṃ samavāpnuyuḥ // rm_28.26{26} //

sadā te māracaryāyāṃ sthitvā kleśābhimāninaḥ / bodhicaryāṃ pratikṣipya careyuḥ kāmacāriṇaḥ // rm_28.27{27} //

tataḥ svayaṃ paribhraṣṭā bhraṃśayantaḥ parān api / yathechayā carantas te cinuyur bahupātakaṃ // rm_28.28{28} //

tatas te kleśasaṃtaptāḥ svaparārthābhighātinaḥ / tīvraduḥkhāgnisaṃtaptāḥ pateyur narake dhruvaṃ // rm_28.29{29} //

narakeṣu bhramantas te sadā duḥkhābhibhojinaḥ / paścāttāpāgnisaṃtaptāś careyur ābhavaṃ tathā // rm_28.30{30} //

tad eṣāṃ sarvalokānāṃ bhadrārthaṃ hitakāraṇaṃ / sarvathopāyam ādhātum arhāmi sāṃprataṃ drutaṃ // rm_28.31{31} //

yāvad etau nṛpau vīrau viruddhau nopaśāmyataḥ / tāvad atra bhuvi kvāpi maṃgalaṃ na bhavet sadā // rm_28.32{32} //

tad etau nṛpatī tāvad bodhayitvā prayatnataḥ / maitrasnehasaṃbaddhau kuryāṃ nirvairabhāvinau // rm_28.33{33} //

etau hi kṣatriyau vīrau pāṃcālau mānagarvitau / anayor mitravaṃdhaṃ ko bodhayitvā kariṣyati // rm_28.34{34} //

buddha eva jagacchāstā dharmarājaḥ prabodhayan / anayoś ciravairyāgniṃ śamayituṃ praśaknuyāt // rm_28.35{35} //

tad atra sahasā gatvā prārthayeyaṃ munīśvaraṃ / nūnaṃ buddhānubhāvāt tau nṛpau mitratvam āpsyataḥ // rm_28.36{36} //

iti niścitya rājā sa prasenajit samutthitaḥ / vihāre sahasā gatvā nanāma taṃ munīśvaraṃ // rm_28.37{37} //

tatra sa purato gatvā sāṃjaliḥ samupāśrayan / etat sarvapravṛttāṃtaṃ nivedyaivam abhāṣata // rm_28.38{38} //

bhagavan nātha sarvajña vijānīyād bhavān api / yat tau pāṃcālabhūpālau viruddhau bhavato 'dhunā // rm_28.39{39} //

yad etayor viruddhe ta sarve lokā virodhitāḥ / tad atra sarvadā yuddhaṃ pravarttate divāniśaṃ // rm_28.40{40} //

tat tesāṃ sarvalokānāṃ saddharme gocaraṃ kadā / sadā yuddhābhisaktās te sādhayeyuḥ śubhaṃ kathaṃ // rm_28.41{41} //

tad atra bhagavāñc chāstā bodhayaṃs tau narādhipau / saṃbodhimārgam ādiśya śubhe cārayitum arhati // rm_28.42{42} //

iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān muniḥ / tasya rājñe nareṃdrasya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_28.43{43} //

tataḥ sa nṛpatī rājā matvā śāstrādhivāsitaṃ / sāṃjalis taṃ muniṃ natvā muditaḥ svālayaṃ yayau // rm_28.44{44} //

tataḥ sa bhagavān pātram ādāya cīvarāvṛtaḥ / bhāsayan bhadratāṃ kurvan pratasthe saha sāṃghikaiḥ // rm_28.45{45} //

evaṃ sarvatra mārgeṣu bhāsayaṃ sa munīśvaraḥ / kṛtvā bhadraṃ krameṇaivaṃ vārāṇasīm upācarat // rm_28.46{46} //

tatra sa bhagavāṃ prāpto bhābhiḥ saṃbhāsayan kramāt / caraṃ kṛtvā subhadratvaṃ mṛgadāve upācarat // rm_28.47{47} //

tatra sa bhagavān prātaḥ sasaṃghaḥ saugatāśrame / sabhāmadhyāsanāsīnaḥ saddharmaṃ samupādiśat // rm_28.48{48} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pramoditāḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samādarāt // rm_28.49{49} //

tadā dakṣiṇapāṃcālanṛpatiḥ sa pramoditaḥ / saṃbuddhadarśanaṃ kartuṃ mṛgadāve upācarat // rm_28.50{50} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā nṛpatiḥ sa pramoditaḥ / sāṃjaliḥ purato gatvā natvaikānte upāśrayat // rm_28.51{51} //

tasminn avasare tatra mṛgadāve samāśritaḥ / bhagavānn iti śuśrāva pāṃcālauttarādhipaḥ // rm_28.52{52} //

sa uttarapāṃcālo nṛpatiḥ pratiroṣitaḥ / taṃ nṛpaṃ yāmyapāṃcālaṃ parājetum upācarat // rm_28.53{53} //

tatra sa nṛpatir vīraś caturaṃgavalaiḥ saha / jayavādyamahotsāhaiḥ sahasā samupācarat // rm_28.54{54} //

tatra sa yāmyapāṃcālarājā taṃ ripum āgataṃ / niśamya sahasotthāya natvā ha taṃ munīśvaraṃ // rm_28.55{55} //

bhagavan nātha sarvajña sa me vairā ihāgataḥ / tad atra kiṃ kariṣyāmi tad anujñāṃ dadātu me // rm_28.56{56} //

iti tena narendreṇa prārthite sa jineśvaraḥ / dṛṣṭvā taṃ yāmyapāṃcālaṃ samāśvāsyaivam ādiśat // rm_28.57{57} //

nṛpate mā vibheṣī tvaṃ dhairyyam ālambya tiṣṭhata / tad upāyaṃ kariṣyāmi yenāsau te vaśe caret // rm_28.58{58} //

ity ādiśya sa sarvajñaś caturaṅgabalānvitaṃ / mahatsainyādhipaṃ vīraṃ nirmāya 'preṣayat tataḥ // rm_28.59{59} //

sa sainyādhipatir vīraś caturaṅgabalaiḥ saha / carann uttarapāṃcālam abhiyoddhum upācarat // rm_28.60{60} //

tan mahatsainyaṃ āyātaṃ samālokyābhyupadrutaṃ / sarva uttarapāṃcālasainyā bhītāḥ parāyayuḥ // rm_28.61{61} //

tad dṛṣṭvottarapāṃcālanṛpatiś cāpi kheṭitaḥ / ekākī ratham āruhya bhagavatsaṃmukhe 'carat // rm_28.62{62} //

tatra sa dūrato dṛṣṭvā śrīghanaṃ taṃ sabhāśritaṃ / avatīrya rathāt tatra mṛgadāve upācarat // rm_28.63{63} //

tatra sa nṛpati rājā samupetya kṛtāṃjaliḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya nanāma śaraṇaṃ gataḥ // rm_28.64{64} //

tataś cirāt samutthāpya sa pāṃcalo narādhipaḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tatraikānte samāśrayat // rm_28.65{65} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā nṛpatiṃ taṃ samāśritaṃ / āryyasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // rm_28.66{66} //

tad āryasatyam ākarṇya nṛpatiḥ so 'bhibodhitaḥ / saṃsārasādhanaṃ dharmaṃ punaḥ śrotuṃ samaichata // rm_28.67{67} //

tataḥ sa nṛpatī rājā samutthāya kṛtāṃjaliḥ / praṇatvā bhagavaṃtaṃ taṃ prārthayad evam ādarāt // rm_28.68{68} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tan me 'trānugrahaṃ kṛtvā samyag ādeṣṭum arhati // rm_28.69{69} //

yad atra bhagavan satvāḥ pravarttanto bhavodadhau / sukhaduḥkhābhibhuṃjāno bhramaṃte ṣaḍgatau kathaṃ // rm_28.70{70} //

karmaṇā kena devāḥ syur mānuṣāḥ kena karmaṇā / daityāś ca karmaṇā kena tat samyak samupādiśa // rm_28.71{71} //

tiryañcaḥ karmaṇā kena pretāś ca kena karmaṇā / nārakāḥ karmaṇā kena tat sarvaṃ samupādiśa // rm_28.72{72} //

tatrāpy anekarūpāś ca sarve bhinnāśayā api / nihīnamadhyamotkṛṣṭāḥ sukhaduḥkhānvitā api // rm_28.73{73} //

etat sarvaṃ samākhyāya bhavāñ chāstā jagad guruḥ / saṃsāragatisaṃcāraṃ prabodhayitum arhati // rm_28.74{74} //

iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān sudhīḥ / taṃ viśuddhāśayaṃ bhūpaṃ dṛṣṭvaivaṃ samupādiśat // rm_28.75{75} //

sādhu śṛṇu mahārāja saṃsāragaticāraṇaṃ / samyag dharmaṃ pravakṣyāmi yuṣmākaṃ paribodhane // rm_28.76{76} //

kāyavāgmānasaṃ karmakṛtaṃ yac ca śubhāśubhaṃ / lokas tasya phalaṃ bhukte karttā nānyo 'sti kasya cit // rm_28.77{77} //

iti sarve kṛpāviṣṭās trailokye guravo jināḥ / uktavantas tathā tad dhi karmaṇo yasya yat phalaṃ // rm_28.78{78} //

karmaṃ kartuṃ vihātuṃ ca sadasadgatihetukaṃ / lobhamohabhayakrodhā ye narā naraghātinaḥ // rm_28.79{79} //

saṃvaddhyānyāñ ca hi santi saṃjīvaṃ yānti te dhruvaṃ / saṃvatsarasahasrāṇi bahūny api hatāhatāḥ // rm_28.80{80} // saṃjīvanti yatas tatra tena saṃjīva ucyate // rm_28.81{81!} // mātāpitṛsuhṛdvaṃdhumitradrohakarāś ca ye / paiśunyānṛtavattāraḥ kālasūtrābhigāminaḥ // rm_28.82{82} //

kālasūtreṇa saṃsūḍya pāṭyante dāruvad yataḥ / jvaladbhiḥ krakacais tatra kālasūtras tataḥ smṛtaḥ // rm_28.83{83} //

dāvādau dahanair dāhaṃ dehināṃ vidadhāti ye / sa tīvrajvalanair jantus tapyate tapane raṭan // rm_28.84{84} //

tīvraṃ tapanasaṃtāpaṃ tanoty eva niraṃtaraṃ / yat tato 'nvartham āloke khyātas tapanasaṃjñayā // rm_28.85{85} //

dharmādharmaviparyāsaṃ nāstiko yaḥ prakāśayan / saṃtāpayati cānyāṃś ca tapyate sa pratāpane // rm_28.86{86} //

pratāpayati tatrasthān satvāns tīvreṇa vahninā / tapanātiśayano 'sau proktas tasmāt pratāpanaḥ // rm_28.87{87} //

ajaiḍakaśṛgālāṃś ca śaśākhumṛgāsukarān / anyāṃś ca prāṇino ghnaṃti saṃghātaṃ yānti te narāḥ // rm_28.88{88} //

saṃhatās tatra ghātyaṃte samyagvāhaiva vaṃyayaḥ / tasmāt saṃghāta ity evaṃ vikhyāto 'nvarthasaṃjñayā // rm_28.89{89} //

kāyavāgmānasaṃ tāpaṃ ye kurvantīha dehināṃ / kaṭukyapaṭikā ye ca rauravaṃ yānti te nārāḥ // rm_28.90{90} //

tīvreṇa vahninā tatra dahyamānā niraṃtaraṃ / raudraṃ ravaṃ vimuṃcanti yatas tasmāt sa rauravaṃ // rm_28.91{91} //

devadvijaguror dravyaṃ hṛtaṃ yair duḥkhinām iha / te mahārauravaṃ yānti ye cānyasvāpahāriṇaḥ // rm_28.92{92} //

raudratvād vahnidāhasya ravasya ca mahattayā / rauravo hi mahāṃs tasya mantva rauravād api // rm_28.93{93} //

kṛtvā guṇādhike tīvram apakāraṃ nihatya ca / mātāpitṛgurun kalpam avīcau pacyate dhruvaṃ // rm_28.94{94} //

asthīny api viśīryyante raudrāgnau tatra dehināṃ / yato na vīciḥ saukhyasya nāvīcir udāhṛtaḥ // rm_28.95{95} //

mithodroharatā ye traṇe ghnantīva dehinaḥ / pāpād asinakhās te tu jāyante duḥkhabhāginaḥ // rm_28.96{96} //

nakhā evāsayas teṣām āyasā jvalitāḥ kharāḥ / tair anyonyaṃ nikṛntanti yat tenāsinakhāḥ smṛtāḥ // rm_28.97{97} //

lohajvalitatīkṣṇāgrāḥ ṣoḍaśāṅgulakaṇṭakāḥ / balād ārohyata hraṃdan śālmalīḥ pāladārikaḥ // rm_28.98{98} //

lohadamṣṭrā mahākāyā jvalitās tīvrabhairavāḥ / aśliṣya bhakṣayanty enaṃ paradāropahāriṇaṃ // rm_28.99{99} //

āraṭanto 'pi khādyante śvagṛdhrolūkavāyasaiḥ / aśivaṃ kurvate chinnā viśvāsaghāṭino narāḥ // rm_28.100{100} //

ayoguḍāni bhujyante prataptāni punaḥ punaḥ / yāpyante kvathitaṃ tāmraṃ ye parasvāpahāriṇaḥ // rm_28.101{1} //

krūraiḥ śvabhir ayodraṃṣṭraiḥ kṛtyante vivaśā bhṛśaṃ / varṣakoṭi raṭanto 'pi ye narāḥ kheṭake ratāḥ // rm_28.102{2} //

matsyādīñ jalajān hatvā jvalanty amradravodakāṃ / yāti vaitaraṇīṃ śaśvad vahninā dahyate naraḥ // rm_28.103{3} //

ye svārthalavasaṃmūḍho vyavahāram adhārmikaṃ / karoti narake kradan sa cakreṇābhipīḍyate // rm_28.104{4} //

pīḍā vahubhir ākāraiḥ kṛtā yair duḥkhinām iha / pīḍyante te ciraṃ taptair yatra mudgaraparvataiḥ // rm_28.105{5} //

bhedakā dharmasetūnāṃ ye cāsan mārgavāhinaḥ / kṣuradhārācitaṃ mārgaṃ gatvā krāmanti te narāḥ // rm_28.106{6} //

nakhaiḥ saṃcūrṇya yūkādīñ cūrṇyante meṣaparvatai / bhūyo bhūyo mahākāyāḥ krandantas te śaracchataṃ // rm_28.107{7} //

vrataṃ yas tu samāśritya saṃpanno parirakṣati / śīryamānamānsāsthiḥ kukuṃle pacyate dhruvaṃ // rm_28.108{8} //

aṇunāpi hi yaḥ kaścin mithyājīvena jīvati / bhakṣyate krimibhiś caṇḍaiḥ saṃmagno gūthamṛttike // rm_28.109{9} //

dṛṣṭvāpi vrīhimadhyasthān prāṇinaś cūrṇayanti ye / āyasai mukhalais taptaiḥ kṣobhyante te punaḥ punaḥ // rm_28.110{10} //

atyantakrodhanāḥ krūrāḥ śaṭhāḥ pāpābhikāṃkṣiṇaḥ / paravyasanakṛṣṭvā ca jāyante yamarākṣasāḥ // rm_28.111{11} //

sarveṣām eva duḥkhānāṃ vījaṃ mṛd vābhibhedataḥ / kāyavāgmānasaṃ karma pāpaṃ yat tad aṇv api varttayet /

++ narakakāṇḍaṃ samāptam ++

haṃsapārāvatādīnaṃ kharāṇām api rāgiṇāṃ / yena rāgeṇa jāyante mūḍhāḥ kīṭādiyoniṣu // rm_28.112{1} //

sarppāḥ krodhopanāhābhyāṃ mārastabdhā mṛgādhipāḥ / abhimānena jāyante gadāmāśvādiyoniṣu // rm_28.113{2} //

mātsaryerṣyādi doṣeṇa vānarāḥ pretadehinaḥ / jāyante mukharā dhṛṣṭāś capalātmānaś ca vāyasāḥ // rm_28.114{3} //

vadhavaṃdhanamātsaryair gavāśvādiṣu dehinaḥ / jāyante krūrakarmāṇo lūtāḥ kharjjūravṛścikaḥ // rm_28.115{4} //

vyāghramārjāragomāyuṛkṣagṛdhravṛgādāyaḥ / jāyante pretamansādoḥ krodhanā matsarā narāḥ // rm_28.116{5} //

dātāraḥ krodhanāḥ krūrā narā nāgamaharddhikāḥ / bhavāntatyāgino darppāt krodhāc ca garuḍeśvarāḥ // rm_28.117{6} //

kṛtaṃ yat pāpakaṃ karma svayaṃ vākkāyamānasaṃ / tiryañcas tena jāyante tan manogatim ākṛthāḥ // rm_28.118{7} //

++ iti tiryakkāṇḍaṃ samāptam ++

bhakṣyabhojyāpahartāro ye kṣudrā dānavarji / bhavanti kuṇapāhārāḥ pretās te kaṭapūtanāḥ // rm_28.119{1} //

viheṭhayanti ye bālā vaṃcayanty api tṛṣṇayā / te 'pi garbhamalāhārā jāyante kaṭapūtanāḥ // rm_28.120{2} //

hīnācārātidīnāś ca matsarā nityakāṃkṣiṇaḥ / jāyaṃte ye narāḥ pretā 'ṣṭās te galagaṇḍakāḥ // rm_28.121{3} //

dānaṃ nivārayaty eva na hi kiṃ tid dadāti yaḥ / kṣutkṣāmāsau mahākukṣiḥ pretaḥ śūcimukho bhavet // rm_28.122{4} //

dhanaṃ rakṣati vaṃśārthe na bhuṃkte na dadāti yaḥ / dattādāyī tataḥ pretaḥ śrāddhabhoktā sa jāyate // rm_28.123{5} //

yaḥ parasvāpahārepsur datvā caivānutapyate / bhoktā viṭśleṣmavāntānāṃ pretya pretaḥ sa jāyate // rm_28.124{6} //

apriyaṃ vakti yaḥ krodhād vākyaṃ marmavibhedataṃ / bbavanty ulkāmukhaḥ pretaḥ suciraṃ tena karmaṇā // rm_28.125{7} //

kurute kalahaṃ yas tu niṣkṛpaḥ krūramānasaḥ / krimikīṭapataṅgādeḥ prete 'sau jyotiko bhavet // rm_28.126{8} //

grāmakūṭau dadāty eva yo janaṃ pīḍayanty api / kumbhāṇḍo vikṛtākāraḥ pūyāhāraś ca jāyate // rm_28.127{9} //

nirdayāḥ prāṇino ghnanti bhakṣyārthaṃ ye dadanty api / māṃsāhārāś ca te 'vaśyaṃ bhavanti pretarākṣasāḥ // rm_28.128{10} //

gaṃdhamālāratā nityaṃ maṃdakrodhāḥ pradāyakāḥ / gaṃdharvāḥ pretya jāyante devānāṃ ratihetavaḥ // rm_28.129{11} //

krodhanāḥ piśunaḥ kiñcidarthārthaṃ yaḥ prayachati / sa piśācaṃ praduṣṭātmā jāyate vikṛtānanaḥ // rm_28.130{12} //

nityapraduṣṭāś capalāḥ parapīḍākarā narāḥ / saṃpradānaratā nityaṃ bhūtāḥ pretya bhavanti te // rm_28.131{13} //

krūrāḥ krūddhāḥ pradātāraḥ priyā sarvasurā ca ye / jāyante pretya yakṣās tu krūrātmānaḥ surāpriyāḥ // rm_28.132{14} //

mātāpitṛgurūn yānair ye nayanti yathepsitaṃ / vimānacāriṇo yakṣā jāyaṃte susukhānvitāḥ // rm_28.133{15} //

tṛṣṇāmātsaryadoṣeṇa pretā bhavanty amī sadā / yakṣādayaḥ śubhaiḥ kliṣṭair atas tān parivarjayet // rm_28.134{16} //

++ iti pretakāṇḍaṃ samāptam ++

devāsuramanuṣyeṣu dīrgham āyur ahiṃsayā / jāyate hinsayā svalpām ato hiṃsāṃ vivarjayet // rm_28.135{1} //

kuṣṭharogajvaronmādā ye cānye vyādhayo nṛṇāṃ / bhavanti bhūtaprayuktes te vadhavaṃdhanatāḍanaiḥ // rm_28.136{2} //

yo na harttā parasvānāṃ na vañcavit prayachati / mahatāpi prayatnena sa dravyaṃ nādhigachati // rm_28.137{3} //

adattaṃ vittam ādāya dānāni ca dadāti yaḥ / sa pretya dravyavān bhūtvā bhūyo bhavati nirdhanaḥ // rm_28.138{4} //

yo na harttā na dātā ca na cātikṛpaṇo naraḥ / kṛtsnena mahatā dravyaṃ sthiraṃ sa labhate dhruvaṃ // rm_28.139{5} //

na harttā yaḥ parasvānāṃ tyāgavān vītamatsaraḥ / ahāryaṃ vipulaṃ vittam iṣṭam ca labhate naraḥ // rm_28.140{6} //

āyurvarṇavalopetaḥ śrīmān rogavivarjitaḥ / sukhī ca sa labhen nityaṃ yo dadātīha bhojanaṃ // rm_28.141{7} //

salajjo rūpavān bhogī suchāyaḥ prāṇināṃ priyaḥ / sa bhaved vastralābhī ca yo vāsānsi prayachati // rm_28.142{8} //

āvāsaṃ yo dadātīha suprasannena cetasā / prāsādāḥ sarvakāmāś ca jāyante tasya dehinaḥ // rm_28.143{9} //

upānatsaṃkramādīni ye prayachanti mānavāḥ / bhavanti sukhino nityaṃ yānāni ca labhanti te // rm_28.144{10} //

vāpīkūpataḍāgādīn kārayitvā jalāśrayān / sukhinas tyaktasaṃtāpā niḥpipāsā bhavanti te // rm_28.145{11} //

puṣpair abhyarcitaḥ śrīmān śaraṇyaḥ sarvadehināṃ / samṛddhitaḥ sa syād ārāmaṃ yaḥ prayachati // rm_28.146{12} //

vidyādānena paṇḍityaṃ prajñābhyāsena cāpyate / bhaiṣajyābhayadānena rogamuktas tu jāyate // rm_28.147{13} //

dīpadānena cakṣuṣmān vādyadānena susvaraḥ / śayanāsanadānena sukhī bhavati mānavaḥ // rm_28.148{14} //

gavādīnn yo dadātīha bhojyaṃ rasasamanvitaṃ / balavān varṇavān bhogī dīrghāyuḥ sa bhaven naraḥ // rm_28.149{15} //

kanyādānena samānyāṃ lābhī syāt parivāravān / dhanadhānyasamṛddhas tu bhūmidānena jāyate // rm_28.150{16} //

patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyam abhayaṃ vacanaṃ priyaṃ / yad yad evepsitaṃ śaktyā dātavyaṃ tat tad arthinaḥ // rm_28.151{17} //

kleśayitvā dadātīha svakārthaṃ vā ha yena vā / yaśaḥsaukhyābhilākhād vā sa kliṣṭaṃ labhate phalaṃ // rm_28.152{18} //

svakāryaṃ nirapekṣeṇa kṛpāviṣṭena cetasā / parārthaṃ yo dadātīha so 'kliṣṭaṃ phalam aśnute // rm_28.153{19} //

yat kiñcid dīyate 'nyasmai yathākālaṃ yathāvidhiṃ / tena tena prakāreṇa tat sarvam upatiṣṭhate // rm_28.154{20} //

parān anvapahaty evaṃ sarvakālaṃ yathepsitaṃ / akleśayitvā dātavyaṃ hitaṃ dharmāvirodhiyat // rm_28.155{21} //

evaṃ hi dīyamānasya dānasyaiva phalādayaḥ / dānaṃ hi sarvasaukhyānām ananyat kāraṇaṃ mataṃ // rm_28.156{22} //

virajaḥ paradārebhyo dārān iṣṭān avāpnuyāt / svebhyo 'py adeśakālau ca varjayet puṃstvam archati // rm_28.157{23} //

paradāreṣu saṃsaktaṃ cittaṃ yo na niyachati / anaṃgeṣu cakṣyeta sa pumāṃ strītvam archati // rm_28.158{24} //

strītvaṃ jugupsate yā tu suśīlamandarāgiṇī / puṃstvam ākāṃkṣate nityaṃ sā nārī naratāṃ vrajet // rm_28.159{25} //

yas tu samyagnirātaṅkaṃ brahmacaryaṃ niṣevate / tejasvī sadguṇaḥ śrīmān devair api sa lakṣyate // rm_28.160{26} //

dṛḍhasmṛtir asaṃmūḍho maghavāno niṣevanāt / jāyate satyavādī ca yaśaḥsaukhyānvitaḥ pumān // rm_28.161{27} //

bhinnānām api satvānāṃ bhedaṃ naiva karoti yaḥ / abhedyaparivāro 'sau jāyate sthiramānasaḥ // rm_28.162{28} //

yas tv ājñāṃ kurute nityaṃ gurūṇāṃ hṛṣṭamānasaḥ / hitāhitābhidhāyī ca sa syād ādeyavākkṛtī // rm_28.163{29} //

nīcāparāyamānena viparyāsena codgataḥ / bhavanti sukhinaḥ saukhyaṃ duḥkhaṃ datvā ca duḥkhinaḥ // rm_28.164{30} //

paraprapañcābhiratāḥ śaṭhāś cānṛtavādinaḥ / kubjavāmanatāṃ yānti ye ca rūpābhimāninaḥ // rm_28.165{31} //

jaḍo vijñānamātsaryād bhaven mūkaḥ priyāpriyaḥ / vādhiryaṃ yāti mūḍhātmā hitavākyābhigūḍhakaḥ // rm_28.166{32} //

duḥkham pāpasya puṇyasya sukhaṃ miśrasya miśritaṃ / sarvaṃ sādṛśyaniḥsyandam abhyuhyaṃ karmaṇaḥ phalaṃ // rm_28.167{33} //

++iti manuṣya kāṃdaṃ samāptam ++

śaṭhyena māyayā nityaṃ caraty akṛtakilbiṣaḥ / kalipriyaḥ pradātā ca sa bhaved asureśvaraḥ // rm_28.168{1} //

++ ity asurakāṇḍam ++

nātmanā yaḥ sukhākāṃkṣī na ca kṛvyeta parigrahaṃ / grahāṇām agraṇī cāsau mahārājikatāṃ vrajet // rm_28.169{1} //

mātāpitṛkulajyeṣṭhapūjakasyāgavān kṛtī / hṛṣyame yo na kalahais tridaśeṣu sa jāyate // rm_28.170{2} //

na vigrahe ratā naiva kalahe hṛṣṭamānasāḥ / ekāntakuśalodyuktā ye ca moyāpagās tu te // rm_28.171{3} //

bahuśrutā dharmadharāḥ suprajñā mokṣakāṃkṣiṇaḥ guṇair / ye parihṛṣṇāś ca narās te tuṣitopagāḥ // rm_28.172{4} //

śīlapradānavinaye pravṛttā ye svayaṃ narāḥ / mahotsāhāś ca te 'vaśyaṃ nirmāṇaratigāminaḥ // rm_28.173{5} //

adīnasatvā me śreṣṭhāḥ pradāne damasaṃyamaiḥ / guṇādhikāś ca ye yānti paranirmitatāṃ dhruvaṃ // rm_28.174{6} //

śīlena svargam āpnoti dhyānena ca viśeṣataḥ / yathābhūtaparijñānāt paryante vo punarbhavaḥ // rm_28.175{7} //

śubhāśubhaphalaṃ karma yad etat kathitaṃ sphuṭaṃ / śubhena labhyate saukhyaṃ duḥkhaṃ tv aśubhasaṃbhavaṃ // rm_28.176{8} //

mṛtyur vyādhir jarā caiva cintanīyam idaṃ trayaṃ / viprayogā priyaiḥ sārddhaṃ karmaṇāṃ ca svakaṃ phalaṃ // rm_28.177{9} //

evaṃ virāgam āpnoti viviktaḥ puṇyam archati / pāpaṃ ca nārjayed evaṃ tac ca saṃkṣepataḥ śṛṇu // rm_28.178{10} //

samyakparārthakaraṇaṃ parānarthavivarjanaṃ / puṇyaṃ viparyayāt pāpabhuktam eva munīśvaraiḥ // rm_28.179{11} //

++ iti devakāṇḍaṃ samāptam ++

evaṃ matvā mahārāja ṣaḍgatikārikāṃ bhave / saṃbodhidharmam ādhāya caritavyaṃ sadā śubhe // rm_28.180{1} //

ye saṃbodhivrataṃ dhṛtvā pracaranti samāhitāḥ / sarvasatvahitārthena bodhisatvā bhavanti te // rm_28.181{2} //

evaṃ vijñāya rājendra sadā bhadraṃ yadīchasi / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samādarāt // rm_28.182{3} //

etatpuṇyavipākena sarvakleśan vinirjayan / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_28.183{4} //

iti tena munīndreṇa samākhyātaṃ niśamya saḥ / rājāpy uttarapāṃcālaḥ pravrajituṃ samaichata // rm_28.184{5} //

tataḥ sa nṛpatī rājā samutthāya kṛtāṃjaliḥ / bhagavantam ānatvā prārthayad evam ādarāt // rm_28.185{6} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / saṃbodhivratam ādhāya prechāmi carituṃ sadā // rm_28.186{7} //

yad bhavāñ jagatāṃ śāstā saṃbodhidharmadeśikaḥ / tan me 'nugrahatāṃ kṛtvā pravrajyāṃ dātum arhati // rm_28.187{8} //

iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān sudhīḥ / tasya rājño manaḥśuddhaṃ vijñāyaivam upādiśat // rm_28.188{9} //

sādhu rājan mahābhāga yadīchasi śubhāṃ gatiṃ / ehi cara samādhāya cara me śāsane vrataṃ // rm_28.189{10} //

ity ādiśya munīndro 'sau pāṇinā tac chiraḥ spṛśan / saṃbuddhe śāsane dharme taṃ nareṃdraṃ samagrahīt // rm_28.190{11} //

ehīti tena śāstrokte nṛpatiḥ sa prabodhitaḥ / khikkhirīpātradharo bhikṣu 'bhūc cīvarāvṛtaḥ // rm_28.191{12} //

tataḥ sa bhūpatiś cāpi virakto bhogyanispṛhaḥ / niḥkleśaḥ pariśuddhātmā babhūva vijiteṃdriyaḥ // rm_28.192{13} //

sākṣād arhatvam āsādya brahmacārī niraṃjanaḥ / saṃbodhipadam āsādya saṃbuddhaḥ śrāvako 'bhavat // rm_28.193{14} //

tataḥ sa brahmavid yogī traidhātuvāsinām api / sadevāsuralokānāṃ vandyo mānyo 'bhavad guruḥ // rm_28.194{15} //

tato dakṣiṇapāṃcālarājā sa pratimoditaḥ / utthāya sāṃjalir natvā prārthyat taṃ munīśvaraṃ // rm_28.195{16} //

bhagavan nātha sarvajña kṛpayā me prasīdatu / traimāsyaṃ bhaktum ichāmi tat kurutām anugrahaṃ // rm_28.196{17} //

iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa munīśvaraḥ / nṛpatiṃ taṃ samālokya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_28.197{18} //

tataḥ sa nṛpatī rājā bhagavatādhyuvāsitaṃ / viditvā sarvasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // rm_28.198{19} //

tataḥ sa rājā bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / yathārhabhojanair nityaṃ samabhyarcya 'bhyatoṣayat // rm_28.199{20} //

vicitracīvaraiś cāpi śrīghanaṃ taṃ sasāṃghikaṃ / āchādya sāṃjalir natvā praṇidhānaṃ mudā vyadhāt // rm_28.200{21} //

etatpuṇyavipākena loke 'ṃdhe 'parināyake / saddharmabhāskaraḥ śāstā saṃbuddho 'rhaṃ bhaveya hi // rm_28.201{22} //

evaṃ tena narendreṇa praṇidhānaṃ kṛtaṃ mudā / matvā sa bhagavān smitaṃ prāmuñcac chubharociṣaṃ // rm_28.202{23} //

tat smitasamutpannāḥ paṃcavarṇāḥ suraśmayaḥ / prasāritās trilokeṣu bhāsayantyaḥ pracerire // rm_28.203{24} //

tadrasmisaṃparispṛṣṭāḥ sarve 'pi nārakāśritāḥ / nirmuktavedanākhedā mahatsaukhyaṃ pralebhire // rm_28.204{25} //

tadā te vismitāḥ sarve nārakīyāḥ pramoditāḥ / kim evaṃ jāyate saukhyam iti dhyātvā niṣedire // rm_28.205{26} //

tataḥ sa bhagavāṃs teṣāṃ vismayākrāṃtacetasāṃ / manāṃsi paribodhārthaṃ praiṣayat tatra nairmitaṃ // rm_28.206{27} //

tadā te nārakāḥ sarve dṛṣṭvā taṃ sugataṃ mudā / upetya praṇatiṃ kṛtvā prābhajañ charaṇaṃ gatāḥ // rm_28.207{28} //

tatas tat puṇyaliptās te sarve vimuktapāpakāḥ / pariśuddhāḥ śubhātmānaḥ sadgatiṃ samupāyayuḥ // rm_28.208{29} //

tatas tā raśmayaḥ sarvā avabhāsya samaṃtataḥ / akaniṣṭhālayaṃ yāvat prasṛtāḥ samabhāsayan // rm_28.209{30} //

gāthāghoṣaiś ca sarvatra sarvān devān pramodinaḥ / bodhayitvā śubhe dharme pratiṣṭhāpya pacerire // rm_28.210{31} //

tatas tā raśmayaḥ sarvā piṇḍībhūtā muneḥ puraḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtvā mahoṣṇīṣe samāviśat // rm_28.211{32} //

tad dṛṣṭvā te sabhālokāḥ sarve 'tivismayoddhatāḥ / śāstā kim ādiśed dharmam iti dhyātvā niṣedire // rm_28.212{33} //

iti teṣāṃ manastarkaṃ matvānaṃdaḥ samutthitaḥ / upetya sāṃjalir natvā prārthayet taṃ munīśvaraṃ // rm_28.213{34} //

bhagavan hetunā kena smitaṃ muṃcati sāṃprataṃ / nāhetvapratyayaṃ smitaṃ na muṃcaṃti munīśvarāḥ // rm_28.214{35} //

tad yadarthe bhavān smitaṃ muṃcatīme sabhājanāḥ / śrotum ichaṃti sarve tad artham ādeṣṭum arhati // rm_28.215{36} //

ity ānaṃdoditaṃ śrutvā bhagavān sa jagadguruḥ / sarvāṃl lokān samālokya tam ānaṃdaṃ samabravīt // rm_28.216{37} //

evam eva sadānaṃda sarve buddhā munīśvarāḥ / nāhetupratyayaṃ smitaṃ vimuṃcanti kadā cana // rm_28.217{38} //

paśyatām ayam ānaṃda rājātisaṃprasāditaḥ / satkṛtya śraddhayāsmākaṃ traimāsyaṃ bhajate mudā // rm_28.218{39} //

etatpuṇyavipākena rājāyaṃ sadguṇākaraḥ / kramāt pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya balānvitaḥ // rm_28.219{40} //

sarvakleśagaṇāñ jitvā mārāñ cāpi vinirjayan / bodhim āsādya sarvajñas tathāgato munīśvaraḥ // rm_28.220{41} //

sarvavidyādhipaḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ / vijayo nāma saṃbuddho bhaviṣyati bhavāntare // rm_28.221{42} //

evam ānaṃda vijñāya buddhakṣetraśubhaṃkṛtaṃ / tadvipāke mahatsaukhyaṃ bhadraṃ saṃbodhisādhanaṃ // rm_28.222{43} //

triratnaśaraṇaṃ kṛtvā satkāraiḥ śraddhayā sadā / saṃbodhivāñchibhir lokaiś caritavyaṃ śubhe mudā // rm_28.223{44} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdādayo 'pi te / sarve lokās tathety uktvā prābhyanandan prasāditāḥ // rm_28.224{45} //

so 'pi dakṣiṇapāṃcālo rājā śrutvā pramoditaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā pracacāra śubhe sadā // rm_28.225{46} //

tadārabhya sadā tatra maṃgalaṃ nirupadravaṃ / samaṃtato mahotsāhaṃ kṛtayuga ivābhavat // rm_28.226{47} //

iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathā 'dhunā / kathyate 'tra tvayāpy evaṃ caritavyaṃ śubhe sadā // rm_28.227{48} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālanīyāḥ sadā tvayā // rm_28.228{49} //

tathā te sarvadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_28.229{50} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ / tathety abhyanumoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_28.230{51} //

rājño pāñcālayor yan munikathitam idaṃ tat prasiddhāvadānaṃ / śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanasaḥ śraddhayā ye prasannāḥ / sarve te bodhisatvāḥ sakalaguṇadharāḥ sarvasaṃpatsukhāḍhyāḥ / kṛtvā lokeṣu bhaddraṃ munivaranilaye saṃprayānti pramodāḥ // rm_28.231{52} //

++ iti ratnāvadānatatve pāṃcālarājāvadanaṃ samāptam ++

xxix upapādukāvadāna athāśoko mahīpālaḥ samupetya kṛtāṃjaliḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayad evam ādarāt // rm_29.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathākhyātuṃ ca me 'rhati // rm_29.2{2} //

iti saṃprarthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // rm_29.3{3} //

sādhu śṛṇu maharāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā cāpy anumodaya // rm_29.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhā śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // rm_29.5{5} //

ekasmin samaye mātur māyādevyā hitechayā / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ prācarat tridaśālaye // rm_29.6{6} //

tatra sa bhagavān gatvā suramye naṃdane vane / pārijātatale pāṇḍusacchilāyām upāśrayat // rm_29.7{7} //

tatra śakrādayo devāḥ sarve taṃ sadguṇākaraṃ / śākyamuniṃ samālokya muditāḥ samupācaran // rm_29.8{8} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sarve devāḥ pramoditāḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya sāñjalayaḥ praṇemire // rm_29.9{9} //

tato devādhipaḥ śakro divyaratnamayāsanaṃ / saṃbuddhasya jagacchāstuḥ prājñāpayac chubhojjvalaṃ // rm_29.10{10} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā divyaratnamahojvale / āruhya samupāśritya samātasthau prabhāsayan // rm_29.11{11} //

tadā sā jananī mātā māyādevī samāgatā / tam ātmajaṃ jagannāthaṃ saṃdṛṣṭvā samupācarat // rm_29.12{12} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā mātaraṃ tāṃ samāgatāṃ / utthāya samupāsṛtya praṇatvaivam abhāṣata // rm_29.13{13} //

svāgataṃ kuśalaṃ mātar ārogyam astu te sadā / tvatmukhaṃ draṣṭum āyāmi tat prasāditum arhasi // rm_29.14{14} //

atrāsane samāśritya niṣīdaikāgramānasā / upadikṣyāmi saddharmaṃ tac chṛṇuṣva samāhitā // rm_29.15{15} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā jananī satī / māyādevī samālokya tam ātmajaṃ samavrāvīt // rm_29.16{16} //

prāyāmi te mukhaṃ draṣṭuṃ kuśalaṃ te sadātmaja / tan mamānugrahārthena dharmam ādeṣṭum arhasi // rm_29.17{17} //

ity uktvā sā satī māyādevī mātā jagadguroḥ / upāsanaṃ samāśritya nisasāda samāhitā // rm_29.18{18} //

tataḥ śakrādayo devāḥ sarve te saṃpraharṣitāḥ / pūjāṃgais taṃ jagannāthaṃ māyādevīṃ ca prārcayan // rm_29.19{19} //

tataḥ pādāns tayor natvā kṛtvā ca tripradakṣiṇaṃ / parivṛtya puraskṛtvā dharmaṃ śrotum upāśrayan // rm_29.20{20} //

tatas ta bhagavān dṛṣṭvā tān devān samupasthitān / āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_29.21{21} //

tataś ca bhagavāṃs teṣāṃ devānāṃ sukhamāninaṃ / saṃbodhisādhanaṃ punar evam upādiśat // rm_29.22{22} //

anityaṃ khalu saṃsāre duḥkhaṃ śūnyaṃ hy anātmakaṃ / kāme kiṃcit sukhaṃ nātra kleśasaṃghe samākule // rm_29.23{23} //

iti matvātra saṃsāre sadā saukhyaṃ yadīchatha / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaradhvaṃ sadā śubhaṃ // rm_29.24{24} //

niṣkrāmatārabhadhvaṃ ca yujyadhvaṃ buddhaśāsane / māracaryyāṃ parityajya caradhvaṃ bodhicārikāṃ // rm_29.25{25} //

yaḥ satvahitārthena bodhicaryāṃ cariṣyati / sa samyag bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpsyati // rm_29.26{25} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarve yūyaṃ samāhitāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caradhvaṃ bodhisaṃvaraṃ // rm_29.27{26} //

ye triratnaṃ bhajanty atra na te gachaṃti durgatiṃ / sadā sadgatisaṃyātāḥ kramād bodhim avāpnuyuḥ // rm_29.28{27} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve 'pi te 'marāḥ / satyam eva parijñāya prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_29.29{28} //

tataḥ śakraḥ samutthāya kṛtāṃjaliḥ / bhagavaṃtaṃ tam ānamya prārthayad evam ādarāt // rm_29.30{29} //

bhagavan nātha sarvajña sarvadeha surālaye / saddharmaṃ naḥ samādiśya bhavan vihartum arhati // rm_29.31{30} //

vayaṃ sarve surā nityaṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ gatāḥ / saddharmaṃ sarvadākarṇya cariṣyāmaḥ śubhāṃ cariṃ // rm_29.32{31} //

tataḥ sāpi mahāmāyādevi mātā samutthitā / upetya sāṃjalir natvā bhagavantaṃ tam abravīt // rm_29.33{32} //

dhanyo 'si yat tvayā putra pratijñātaṃ yathāpurā / tathā tvaṃ pūryate sarvaṃ sarvārthasiddhir astu te // rm_29.34{33} //

sadātra devalokānāṃ hitārthe ca prabodhayan / saddharmaṃ samupādiśya vihara saṃprabhāsayan // rm_29.35{34} //

iti mātrārthitaṃ śrutvā bhagavān sa jagadguruḥ / jananīṃ tāṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // rm_29.36{35} //

mātar naikahitārthenabodhicaryāṃ dadhāmi hi / sarveṣām api satvānāṃ hitārthe 'haṃ jino bhave // rm_29.37{36} //

tad atra sarvadā naivaṃ tiṣṭheyaṃ tridaśaiḥ saha / varṣā māsatrayaṃ sthātum ichāmi dharmam ādiśan // rm_29.38{37} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā jananī mudā / tathāstv iti prabhāṣitvā prābhyanaṃdat prabodhitā // rm_29.39{38} //

tathā sa bhagavāns tatra bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmaṃ samupādiśya tasthau māsatrayaṃ divi // rm_29.40{39} //

sarvaśakrādayo devās triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ dharmaṃ śrutvā prabhejire // rm_29.41{40} //

tadā tatra sadā svarge maṃgalaṃ nirupadravaṃ / saddharmasādhanotsāhaṃ prāvarttate samaṃtataḥ // rm_29.42{41} //

tasmiṃś cā samaye tatra srāvastyā vahir āśrame / jetodyāne vihāre sa maudgalyāyana āśrayat // rm_29.43{42} //

tadā te sāṃghikāḥ sarve taṃ maudgalyāyanaṃ yatiṃ / vihāre saṃsthitaṃ dṛṣṭvā dharmaṃ śrotuṃ samīchire // rm_29.44{43} //

tatas te sāṃghikāḥ sarve lokāś cānye 'pi sajjanāḥ / tat saddharmadeśanāṃ śrotuṃ muditāḥ samupācaran // rm_29.45{44} //

tatra sarve 'pi te lokās taṃ maudgalyāyanaṃ guruṃ / samabhyarcya samānamya dharmaṃ śrotu]m upāśrayan // rm_29.46{45} //

tān dṛṣṭvā samupāsīnān sa maudgalyo jinātmajaḥ / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // rm_29.47{46} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāś ca sāṃghikāḥ / saddharmmasādhanodyuktā vabhūvuḥ paribodhitāḥ // rm_29.48{47} //

atha te bhikṣavaḥ sarve kṛtāṃjaliḥ puṭo mudā / taṃ maudgalyāyanaṃ natvā paprachur evam ādarāt // rm_29.49{48} //

bhadanta bhagavaṃ chāstā kutredānīṃ samāśritaḥ / saddharmaṃ samupādiśya viharati na manyate // rm_29.50{49} //

tad asmākaṃ manānsy atra bhagavāñ chāstā yataḥ sthitaḥ / tat satyaṃ samupādiśya prabodhayitum arhati // rm_29.51{50} //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa maudgalyāyanaḥ sudhīḥ / sarvāns tān saṃghikān bhikṣūn samālokyaivam abravīt // rm_29.52{51} //

śrutaṃ mayā bhavanto 'sau bhagavāñ chāstā 'dhunā divi / tato mātuḥ surāṇāṃ cā tiṣṭhate dharmam ādiśat // rm_29.53{52} //

tato varṣātrimāsānte bhagavān sa jagadguruḥ / atra lokahitaṃ kartum avataret svayaṃ khalu // rm_29.54{53} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvā te sāṃghikā janāḥ / sarve 'py 'bhyanumodantaḥ svasvālayaṃ samācaran // rm_29.55{54} //

sadā te sāṃghikās tasya maudgalyasya mahāmateḥ / saddharmaṃ sarvadākarṇya bhajantaḥ samupāśrayan // rm_29.56{55} //

tato varṣātrimāsānte sarve te sāṃghikā janāḥ / api taṃ maudgalyam ānatvā prārthayad evam ādarāt // rm_29.57{56} //

bhavantātra bhavāñ chāstā vijānīyāj jagadguroḥ / draṣṭum ichāmahe śāstuḥ saddharmaṃ tṛṣitā vayaṃ // rm_29.58{57} //

ciradṛṣṭo yad asmābhir bhagavāṃ sa munīśvaraḥ / tad asyāgramunīndrasya darśanaṃ dātum arhati // rm_29.59{58} //

tad asmadanukampārthaṃ bhavan ṛddhiprabhāvataḥ / gatvā svarge munīndrasya sahasā samupakramet // rm_29.60{59} //

tatra gatvā bhavāc chāstur munīndrasya jagadguroḥ / asmākaṃ vacanaiś cāpi vaṃdatāṃ caraṇāmbujau // rm_29.61{60} //

dehe ca kauśalaṃ saukhyaṃ pṛchatāṃ vacanaiś ca naḥ / evaṃ cāpi puraḥ śāstur nivedituṃ samarhati // rm_29.62{61} //

bhagavaṃ nātha sarvajña te jāmbūdvīpikā narāḥ / bhavantaṃ draṣṭum ichanti saddharmāmṛtalālasāḥ // rm_29.63{62} //

yad bhavān sarvasatvānāṃ hitaṃ kartuṃ samudyataḥ / tad bhagavān manuṣyāṇāṃ dharmam ādeṣṭum arhati // rm_29.64{63} //

narāḥ svarge samāgaṃtuṃ śaknuvanti na ke cana / devās tu sarvalokeṣu pracaranti yathechayā // rm_29.65{64} //

tad bhagavān manuṣyāṇāṃ hitārthāyānukampayā / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ jambudvīpam avātaret // rm_29.66{65} //

vayaṃ sarve sadā nityaṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā dharmmaṃ śrutvā saṃprabhajemahi // rm_29.67{66} //

evaṃ śāstar mahāvijña gatvā tatra surālaye / bhagavaṃtaṃ jagannāthaṃ saṃprārthyeha samānaya // rm_29.68{67} //

iti taiḥ prārthitaiḥ śrutvā sa maudgalyo mahārddhimān / evam iti pratijñāya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_29.69{68} //

atha te sāṃghikāḥ sarve lokāś cāpi mahātmanā / tenādhivāsitaṃ matvā muditāḥ svasvālayaṃ yayuḥ // rm_29.70{69} //

atha so 'rhaṃ mahābhijño maudgalyana ātmavit / svarge gaṃtuṃ samādhāya samādhiṃ vidadhe kṣaṇaṃ // rm_29.71{70} //

tataḥ sa ṛddhivīryeṇa suparṇa iva khe 'gamat / bhāsayan sahasā gatvā divi śāstur upācarat // rm_29.72{71} //

tatra taṃ samupāyātaṃ dṛṣṭvā sa bhagavān mudā / svāgataṃ prehi maudgalya niṣīdeti samabravīt // rm_29.73{72} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa sa maudgalyaḥ pramoditaḥ / sāñjaliḥ pādayoḥ śāstuḥ praṇatvaivaṃ samabravīt // rm_29.74{73} //

bhagavan nātha sarvajña prāgato 'haṃ mudā divi / bhavatāṃ darśanaṃ kartuṃ tat prasīda dayānidhe // rm_29.75{74} //

kaccit te kuśalaṃ śāstaḥ kiñcid vādhāpi naiva hi / yātrā sukhaṃ valaṃ vīryaṃ kaccit kāye na cānyathā // rm_29.76{75} //

bhavān api vijānīyād yadarthe 'ham ihāgataḥ / tathāpi bhagavann atra vijñāpayeya sarvathā // rm_29.77{76} //

bhavatāṃ sāṃghikaiḥ sarvair lokaiś cāpi mahājanaiḥ / bhavantaṃ draṣṭum ichadbhiḥ preṣito 'ham ihāgataḥ // rm_29.78{77} //

te sarve sāṃghikā lokā bhavatāṃ caraṇāmbuje / vandanti kauśalaṃ kāye paripṛchanti cādarāt // rm_29.79{78} //

evaṃ cāpi vadante te sarve lokāś ca sāṃghikāḥ / saddharmaśravaṇotsāharahitā vikalāśayāḥ // rm_29.80{79} //

bhagavān sarvasatvānāṃ hitārthe bodhim āptavān / tat tathātra manuṣyāṇāṃ dharmam ādeṣṭum arhati // rm_29.81{80} //

tataḥ svarge samāgaṃtuṃ śaknuvanti na ke cana / devās tu sarvalokeṣu pracaranti yathechayā // rm_29.82{81} //

tad bhagavān manuṣyānāṃ hitārthāyānukampayā / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ jambūdvīpam avātaret // rm_29.83{82} //

vayaṃ sarve sadā nityaṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā dharmaṃ śrutvā saṃprabhajemahi // rm_29.84{83} //

evam asmadvacobhis tvaṃ gatvā tatra surālaye / bhagavaṃtaṃ jagannāthaṃ saṃprārthyeha samānaya // rm_29.85{84} //

iti taiḥ prārthyamāne 'haṃ tatheti pratibodhitaḥ / bhavatāṃ vijñāpanāṃ kartuṃ sahasā samupācare // rm_29.86{85} //

tad bhagavan manuṣyāṇāṃ hitānukampayādhunā / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ bhuvy eva tarttum arhati // rm_29.87{86} //

iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / taṃ maudgalyāyanaṃ dṛṣṭvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_29.88{87} //

tasmiṃś ca samaye tatra sarve śakrādayo 'marāḥ / saddharmam śravaṇotsāhāḥ samāgātāḥ samaṃtataḥ // rm_29.89{88} //

kṛtvā pūjāṃ munīndrasya praṇatvā caraṇāmbuje / parivṛtya puraskṛtya dharmaṃ śrotum upāśrayan // rm_29.90{89} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvan samupāśritān / āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_29.91{90} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve śakrādayo 'pi te / devāḥ saṃharṣitā bodhicaryābhivāñchito 'bhavan // rm_29.92{91} //

tat samīkṣya sa maudgalyaḥ kiñcid vihasito mudā / bhagavaṃtaṃ munīndraṃ taṃ dṛṣṭvaivaṃ samaciṃtayat // rm_29.93{92} //

ihāpi bhagavānn evaṃ samākīrṇasabhāśritaḥ / saddharmaṃ samupādiśya viharati yathābhuvi // rm_29.94{93} //

atha sa bhagavāṃs tasya maudgalyasya mahāmateḥ / manaścintitam ājñāya taṃ maudgalyaṃ samabravīt // rm_29.95{94} //