Ratnamālāvadāna

narakeṣu sadā nityaṃ duḥkhāni vividhāni vai / bhuktvātivedanākrāntā suciraṃ sthāsyase dhruvaṃ // rm_17.82{81} //

iti bharttroditaṃ śrutvā sā vṛddhā strī kacaṃgalā / vibhinnahṛdayā tasthau tan nirāśābhimohitā // rm_17.83{82} //

tadā sā sucireṇaiva saṃprāpya cetanāṃ tataḥ / bharttāraṃ taṃ punar dṛṣṭvā bodhayitum abhāṣata // rm_17.84{83} //

svāminn atra prasīda tvaṃ mām evaṃ vada sarvathā / satyam etan mayā proktaṃ na mithyeti prakalpaya // rm_17.85{84} //

yadi mithyāvacaḥ syān me tenāhaṃ narake vraje / atha me vacanaṃ satyam atrāhaṃ sadgatiṃ vraje // rm_17.86{85} //

tenātrobhayathāpy eva viyogaṃ nau bhavet khalu / sarveṣām api jaṃtūnām avaśyaṃ maraṇaṃ bhave // rm_17.87{86} //

kim evaṃ jīvitenāpi kevalaṃ duḥkhabhāginā / yatra na vidyate dharmmaṃ tatra kiṃ sukhatāpi ca // rm_17.88{87} //

dharmārtham eva saṃsāre janmadehārthasādhanaṃ / dharmaṃ vinā kim etair naḥ kevalaṃ duḥkhatāptaye // rm_17.89{88} //

iti matvā mahānto 'pi śrīmanto 'pi vicakṣaṇāḥ / sarvān parigrahān tyaktvā pravrajanti jināśrame // rm_17.90{89} //

tathātrāhaṃ parijñāya saṃbuddhaśaraṇaṃ gatā / saddharmasādhanaṃ karttum ichāmi sāṃprataṃ prabho // rm_17.91{90} //

tat pravrajyāvratānujñāṃ pradātuṃ me samarhasi / etatpuṇyavibhāgena tvaṃ cāpi sadgatiṃ vrajeḥ // rm_17.92{91} //

yadi na dīyate 'nujñā pravrajyāvratasādhane / akasmāt mṛtyunāghrāte tadā kathaṃ nivāraye // rm_17.93{92} //

kiyat kālaṃ ca jīveyaṃ vṛddhāhaṃ jirṇitendriyā / iti matvātra māṃ naivaṃ nivārayitum arhasi // rm_17.94{93} //

kiṃ cāhaṃ jaratī vṛddhā tat te kiṃ snehatā mayi / vṛddhayā durbalāṅgātra kārye kiṃ nu prayojanaṃ // rm_17.95{94} //

tvaṃ cāpi jarayākrānto vṛddho 'si durbalendriyaḥ / tat kiṃ te sneharāgeṇa vṛddhāyā mayi sāṃprataṃ // rm_17.96{95} //

adyāpi kiṃ sukhāśā nau jarākrāntaśarīrayoḥ / avaśyaṃ mṛtyur atrāvāṃ samākramya grasiṣyati // rm_17.97{96} //

tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tvaṃ cāpi kiṃ kariṣyasi / śocitveva niṣatsyāmi tvam apy evaṃ niṣatsyasi // rm_17.98{97} //

avaśyam atra saṃsāre bhāvi bhāvā phalanty api / kasyāpi bhūyate nātra bhāvi bhāvānyathā kvacit // rm_17.99{98} //

svakṛtakarma evātra gṛhītvā sarvajaṃtavaḥ / yātā yānti ca yāsyaṃti dehaṃ tyaktvā yamālayaṃ // rm_17.100{99} //

tatra yamājñayā sarve svakṛtakarmabhāginaḥ / dharmiṇaḥ sadgatiṃ yātāḥ pāpino durgatiṃ gatāḥ // rm_17.101{100} //

evaṃ sarve ime satvāḥ svadaivaphalabhoginaḥ / sasukhāni ca duḥkhāni bhuktvā bhramanti sarvadā // rm_17.102{1} //

evaṃ svāmin parijñāya sarvadā sukhavāṃchibhiḥ / dharmam evātra saṃsāre karttavyaṃ yatnataḥ sadā // rm_17.103{2} //

dharman tu pravaraṃ śreṣṭhaṃ saugatasaṃvarodbhavaṃ / iti buddhaiḥ samākhyātaṃ tvayāpy etac chrutaṃ na kiṃ // rm_17.104{3} //

tasmād ahaṃ munīndrasya śāsane śaraṇaṃ gataḥ / pravrajyāsaṃvaraṃ dharttum ichāmi sāṃprataṃ prabho // rm_17.105{4} //

etatpuṇyavipākena pariśuddhās trimaṇḍalāḥ / sākṣād arhatpadaṃ prāpya nirvṛtipadam āpnuyāṃ // rm_17.106{5} //

etad dharmavibhāgena tvaṃ cāpi sadgatiṃ vrajeḥ / iti matvā tathā svāmiṃs tad anujñāṃ dadātu me // rm_17.107{6} //

tvam atra svagṛhe sthitvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ / yāvaj jīvaṃ sukhaṃ bhuktvā śubhe cara sadādarāt // rm_17.108{7} //

etatpuṇyavipākena tvaṃ cāpy evaṃ sudhīr bhaveḥ / tatas te saugate dharme vāṃchā jāyeta cetasi // rm_17.109{8} //

tatas tvaṃ śraddhayā gatvā saṃbuddhaśāsane svayaṃ / pravrajyāsaṃvaraṃ prāpya sākṣād arhatvam āpnuyāḥ // rm_17.110{9} //

iti matvā bhavān svāmin saddharmaṃ yadi vāñchati / tat pravrajyāvratānujñāṃ mahyaṃ pradātum arhati // rm_17.111{10} //

iti tayoditaṃ śrutvā sa daridraḥ prabodhitaḥ / tāṃ bhāryāṃ suciraṃ dṛṣṭvā śanair evam abhāṣata // rm_17.112{11} //

hā priye katham eva tvaṃ māṃ vihātuṃ samichasi / kim atrāhaṃ vadiṣyāmi tvayaivaṃ pratibhāṣate // rm_17.113{12} //

yadi te 'sti mano dhairyyaṃ kṛtvā śraddhānvitāśrayā / pravraja saṃvaraṃ dhṛtvā cara satyasamāhitā // rm_17.114{13} //

iti bhartroditaṃ śrutvā sā vṛddhāpi kacaṃgalā / bharttāraṃ taṃ praṇatvaivaṃ tato 'carat pramoditā // rm_17.115{14} //

tataḥ sā sahasā gatvā tatrāśrame upāgatā / śrīghanaṃ taṃ samālokya purataḥ samupācarat // rm_17.116{15} //

tatra tat purato gatvā sāñjaliḥ sā pramoditā / munīndraṃ taṃ praṇatvaivaṃ pravrajyāṃ samayācata // rm_17.117{16} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tad bhavāṃ kṛtvā kṛpayā mahyaṃ pravrajyāṃ dātum arhati // rm_17.118{17} //

tayeti prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / savyena pāṇinā tasyā vṛddhāyāḥ śirasi spṛśan // rm_17.119{18} //

ehi mataś cara brahmacārikāṃ tvaṃ samāhitā / ity uktvā tāṃ samāgṛhya sāṃghike punar abravīt // rm_17.120{19} //

gacha māta prajāpatyā gautamyāḥ śaraṇaṃ vraja / sārhantī bhikṣuṇīmātā pravrajyāṃ te pradāsyati // rm_17.121{20} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā pratinaṃditā / tathety āśrutya śāstāraṃ taṃ praṇatvā tato 'carat // rm_17.122{21} //

tatra sā samupāsṛtya dṛṣṭvā tāṃ gautamīṃ mudā / upetya sāṃjalir natvā pravrajyāṃ samayācata // rm_17.123{22} //

mātar atra samāyāmi bhavatyāḥ śaraṇaṃ mudā / tad bhavantī jaganmātā pravrajyāṃ pradadātu me // rm_17.124{23} //

tayeti prārthitaṃ śrutvā gautamī sānumoditā / hastena śirasi spṛṣṭvā sāṃghikatāṃ samagrahīt // rm_17.125{24} //

tatra sāśu prajāpatyāṃ pravrajitā yathāvidhiḥ / muṇḍitā khikkhirīpātrahastā kākhāyacīvarā // rm_17.126{25} //

saumyendriyā subhadraṃgā vṛddhāpi sā kacaṃgalā / bhikṣuṇīgaṇamadhyasthā śāntarūpātyaśobhata // rm_17.127{26} //

tataḥ sā bhikṣuṇī śāstu gautamyāś ca prasādataḥ / samādhidhāraṇīvidyādhyayanābhisamudyatā // rm_17.128{27} //

hitvāvidyāgaṇaṃ prāptavidyābhijñāviśāradā / pratisaṃvidguṇādyāgu pariśuddhākṛtir vabhau // rm_17.129{30!} //

atha sā parivijñāya bhavacakraṃ calācalaṃ / viditvā saṃskāragatīś cābhivighātinīs tataḥ // rm_17.130{31} //

sarvakleśagaṇāṃ jitvā pariśuddhas trimaṇḍalā / sākṣād arhatpadaṃ prāpya vabhūva brahmacāriṇī // rm_17.131{32} //

tadā sā nirjitakleśā nirvikalpā niraṃjanā / caṃdanakalpasaurabhyā samaloṣṭhasuvarṇikā // rm_17.132{33} //

saṃsārabhogasatkāraniṣpṛhākāśasannibhā / sarvasatvahitādhānā sarvasūtrāṃtapāragā // rm_17.133{34} //

sadevāsuralokānāṃ tridhātukanivāsināṃ / vaṃdyā pūjyābhimānyā ca vabhūva sā subhāṣiṇī // rm_17.134{35} //

yadā sa bhagavañ chāstā bhikṣuṇīnāṃ subhāṣitaṃ / saṃkṣepeṇa samuddiśya dhyānāgāre samāśrayat // rm_17.135{36} //

tadā sā bhikṣuṇī tatra kacaṃgalā subhāṣiṇī / bhikṣuṇīnāṃ sabhāmadhye sutrāntaṃ samupādiśat // rm_17.136{37} //

tac chrutvā bhagavāṃs tatra tayā sūtrāṃtadeśite / sarvāns tān sāṃghikān bhikṣūn samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_17.137{38} //

eṣo 'grā bhikṣavo mātā bhikṣuṇīnāṃ mamāśrame / sūtrāntabhāgakartṝṇāṃ yad uteyaṃ kacaṃgalā // rm_17.138{39} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve 'pi sāṃghikāḥ / savismayā munīndraṃ taṃ paprachus tat purākṛtaṃ // rm_17.139{40} //

bhagavann anayā karmaṃ kiṃ prakṛtaṃ purākṛtaṃ / imān sarvān sabhāsīnān prabodhayitum arhati // rm_17.140{41} //

yeneyam śāsane bauddhe vṛddhā pravrajitādhunā / sākṣād arhatvam āsādya bhavati brahmacāriṇī // rm_17.141{42} //

kiṃ vānayā purākarma kṛtaṃ kutra kadā kathaṃ / sūtrāntabhāgakartṝṇāṃ yenāgreyaṃ bhavaty api // rm_17.142{43} //

kiṃcāpi prakṛtaṃ karmaṃ purānayā kadā kathaṃ / yenātra paścime garbhāvāse na dhārito bhavān // rm_17.143{44} //

etat sarvaiḥ parijñāya bhagavānn asyāḥ purākṛtaṃ / imān sarvān sabhāsīnān prabodhayitum arhati // rm_17.144{45} //

iti tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa munīśvaraḥ / sarvāṃs tān sāṃghikān dṛṣṭvā samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_17.145{46} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad yat kṛtaṃ purānayā / tat tat sarvaṃ pravakṣyāmi yuṣmākaṃ cittabodhane // rm_17.146{47} //

purā me bodhisatvasya bodhicaryānucāriṇaḥ / paṃcajanmaśatāny eṣā janany āsīn niraṃtaraṃ // rm_17.147{48} //

tadā me dadato dānam antarāyaḥ kṛto 'nayā / tenādyāpi daridreyaṃ durbhagā ca bhavaty api // rm_17.148{49} //

pravrajyāyai tadai caiṣā vahudhā prārthitā mayā / naivānujñāṃ dadau mahyaṃ vighnam eva vyadhād dhaṭhāt // rm_17.149{50} //

etatkarmavipākena vṛddhaiṣā duḥkhinī satī / pravrajyāsaṃvaraṃ prāptā carati mama śāsane // rm_17.150{51} //

yadi naiṣā tadā dānaṃ vighnā mamākariṣyati / naiṣādhunā daridrātra bhavati hi kadā cana // rm_17.151{52} //

pravrajyāyāṃ ca me vighnaṃ yadi naiṣākariṣyata / acariṣyad vrataṃ vālye na tu vṛddhātra sāṃprataṃ // rm_17.152{53} //

yan mamaivaṃ kṛtaṃ vighnaṃ dāne vrate tadānayā / tenādhunā daridraiṣā vṛddhā vrataṃ caraty api // rm_17.153{54} //

yat tadā sukṛtaṃ kiṃ cit prakṛtaṃ nānayā purā / tenāhaṃ paścime garbhāvāse 'dhunā na dhāritaḥ // rm_17.154{55} //

yat sā māyā mahādevī mahāpuṇyārthasādhinī / tenāhaṃ paścime garbhāvāse tayātra dhāritaḥ // rm_17.155{56} //

bhūyo 'py eṣā purā tatra vāraṇasyāṃ dvijātmajāḥ / kleśāgniparidagdhāṃgā daridrā kṛpaṇābhavat // rm_17.156{57} //

tadā tatra munīndrasya kāśyapasya jagadguroḥ / śāsane śaraṇaṃ gatvā pravrajitācarad vrataṃ // rm_17.157{58} //

tatra sa sarvaśāstrārthakovidātivicakṣaṇā / sarvasūtrāntasaddharmaṃ bhikṣuṇīnām upādiśat // rm_17.158{59} //

tadā sā bhikṣuṇī tatra kiñcit kāryārtharoṣitāḥ / sarvās tā bhikṣuṇīr dāsīvādena paryabhāṣata // rm_17.159{60} //

etatkarmavipākena saiṣādhunātiduḥkhitā / parasevākarā dāsī bhavati durbhagākṛtiḥ // rm_17.160{61} //

yac cānayā tadā tatra vidyābhyāsīkṛtaṃ mudā / tenaiṣā sahasārhantī bhavati brahmacāriṇī // rm_17.161{62} //

yac cāpy esā tadā tatra sūtrāntaṃ samupādiśat / tena sūtrāntavaktānām agrā bhavati sāṃprataṃ // rm_17.162{63} //

evaṃ hi bhikṣavaḥ sarve manyadhvaṃ karmasaṃbhavaṃ / sukhaṃ duḥkhaṃ ca saṃsāre bhramatāṃ sarvadehināṃ // rm_17.163{64} //

yenaiva yat kṛtaṃ karmaṃ tenaivaṃ bhujyate phalaṃ / abhuktaṃ kṣīyate naiva karmaṃ kvāpi kadā cana // rm_17.164{65} //

nāgnibhir dahyate karmaṃ klidyate nodakair api / vāyubhiḥ śuṣyate naiva kṣīyate na ca bhūmiṣu // rm_17.165{66} //

ahyathāpi bhaven naiva vipāke karmaṇaḥ phalaṃ / yad uptaṃ bhūtale bījaṃ tad eva sūyate phalaṃ // rm_17.166{67} //

anyathā na bhavet kvāpi kṛtaṃ karmaṃ phalaṃ bhave / śubhasya karmaṇaḥ pāke śubhataiva sadā bhave // rm_17.167{68} //

kṛṣṇasya kṛṣṇataiva syā miśritasyāpi miśritaṃ / evaṃ vijñāya kṛṣṇāni vihāya miśritāni ca // rm_17.168{69} //

śubha eva sadāpy atra caritavyaṃ śubhārthibhiḥ / śubhena sadgatiṃ yāyāt kṛṣṇena durgatiṃ sadā // rm_17.169{70} //

miśritena tathohe ca gatīr yāyād bhaved dhruvaṃ / iti matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāñchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_17.170{71} //

ye bhajanti sadā buddhaṃ na te gacchanti durgatiṃ / sarvadā sadgatau bhadraṃ kṛtvā yānti jinālayaṃ // rm_17.171{72} //

ye śṛṇvanti sadā dharmmaṃ na yānti te 'pi durgatiṃ / sarvadā bhadrasaukhyāni bhuktvā yānti sukhāvatīṃ // rm_17.172{73} //

dānaṃ dadanti ye saṃghe te 'pi na yānti durgatiṃ / sarvadā śubhasaukhyāni bhuktvā yānti jināśrayaṃ // rm_17.173{74} //

evaṃ matvātra saṃsāre triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajadhvaṃ samupāsthitāḥ // rm_17.174{75} //

triratneṣu kṛtaṃ karmaṃ tadvipāke mahatphalaṃ / aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhipadasādhanaṃ // rm_17.175{76} //

etatpuṇyānubhāvena bodhisatvāḥ sadā bhave / sarvasatvahitaṃ kṛtvā pracaranti yathechayā // rm_17.176{77} //

nānārūpadharāḥ sarve satvārthasādhanodyatāḥ / saddharmaṃ samupādiśya pālayanti jagattrayaṃ // rm_17.177{78} //

kramāt pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya śubhānvitāḥ / sarvakleśagaṇāñ jitvā pariśuddhās trimaṇḍalāḥ // rm_17.178{79} //

jitvā māragaṇāñ cāpi prāpya saṃbodhim uttamāṃ / sarvatra dharmasotkṛtvā tato nirvṛtim āyayuḥ // rm_17.179{80} //

ye 'tītā jinās te 'pi triratnabhajanodyamāt / kramād bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadam āgatāḥ // rm_17.180{81} //

varttamānā jinās te 'pi triratnabhajanodbhavaiḥ / puṇyair bodhiṃ samāsādya gacheyur nirvṛtiṃ tathā // rm_17.181{82} //

anāgatā jinās te 'pi triratnabhajanodbhavaiḥ / puṇyair evaṃ kramād bodhiṃ prāpya yāsyanti nirvṛtiṃ // rm_17.182{83} //

ahaṃ cāpi tathā nūnaṃ triratnabhajanodyamī / etatpuṇyānubhāvena bodhiṃ prāpnomi sāṃprataṃ // rm_17.183{84} //

tathāham api sarvatra kṛtvā dharmamayaṃ jagat / sarvān bodhau niyojyaivaṃ yāsyāmi nirvṛtiṃ dhruvaṃ // rm_17.184{85} //

evaṃ ye ye bhajanty atra triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / te te sarve 'pi saṃbodhiṃ prāpya nirvṛtim āyayuḥ // rm_17.185{86} //

iti matvātra saṃsāre nirvṛtipadavāṃchinaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā pracaradhvaṃ śubhe sadā // rm_17.186{87} //

tathā kṛtvātra saddharmaṃbhuktvaiva satsukhāny api / kramād bodhiṃ samāsādya nirvṛtiṃ samavāpsyatha // rm_17.187{88} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve 'pi te janāḥ / sāṃghikāś ca tathety uktvā prābhyanaṃdat prabodhitāḥ // rm_17.188{89} //

tadā tatra janāḥ sarve triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ prabhejire 'numoditāḥ // rm_17.189{90} //

etatpuṇyānubhāvais tu tadā samaṃtataḥ / sarvadā maṃgalotsāhaṃ babhuva nirupadravaṃ // rm_17.190{91} //

iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / śrutvā rājans tvam apy evaṃ triratnaṃ bhaja sarvadā // rm_17.191{92} //

prajāś cāpi tathā dharmaṃ śrāvayitvā prabodhayan / triratnabhajanaṃ nityaṃ kārayituṃ sadārhasi // rm_17.192{93} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramāt pāramitā pūrya bodhiṃ cāpi samāpsyasi // rm_17.193{94} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathā hīti pratijñāya prābhyanandan sapārṣadaḥ // rm_17.194{95} //

kacaṃgalāyā avadānam etac chṛṇvanti ye śrāvayatīha yaś ca / vihāya pāpaṃ khalu te 'pi sarve bhuktvā sukhāny eva sugatiṃ vrajanti // rm_17.195{96} //

++ iti ratnamālāyām avadānatatve kacaṃgalāvadānaṃ samāptam ++

xviii dhanikāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evaṃ samabravīt // rm_18.1{1} //

bhadanta śrotum icchāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_18.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam abravīt // rm_18.3{3} //

śṛṇu rājan samādhāya yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi tava puṇyapravṛddhaye // rm_18.4{4} //

puraikasamaye sa śrīśākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // rm_18.5{5} //

bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhiś ca cailakaiḥ / upāsakai mahāśrāddhair upāsikāgaṇair api // rm_18.6{6} //

bodhisatvagaṇaiś cāpi mahāsatvaiḥ śubhārthibhiḥ / sarvasatvahitārthāya bodhicaryāṃ prakāśibhiḥ // rm_18.7{7} //

vṛjiṣu puri vaiśālyāṃ markaṭākhyahradāntike / kūṭāgāraguhāvāse vijahāra prabhāsayan // rm_18.8{8} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tatra sarve samāgatāḥ / brahmaśakrādidevendrā lokapālā digāsthitāḥ // rm_18.9{9} //

grahāḥ siddhagaṇāḥ sādhyā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / garuḍā nāgarājāś ca vidyādharāś ca dānavāḥ // rm_18.10{10} //

rākṣasāḥ sagaṇāś caiva ṛṣayo brahmacāriṇaḥ / brahmaṇāḥ kṣatriyā bhūpā rājāno 'pi narādhipāḥ // rm_18.11{11} //

tathā rājakumārāś ca vaiśyā maṃtrijanā api / gṛhasthāḥ śreṣṭhinaḥ paurāḥ sārthavāhā mahājanāḥ // rm_18.12{12} //

vaṇijaḥ śilpinaś cāpi tathānye 'pi śubhārthinaḥ / grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikā api // rm_18.13{13} //

evam anye 'pi lokāś ca saddharmāmṛtavāṃchinaḥ / sarve te samupāyātās tatrādrākṣus tam īśvaraṃ // rm_18.14{14} //

sabhāmadhyāsanāsīnaṃ sarvasaṃghapuraskṛtaṃ / śrīghanaṃ taṃ samālokya sarve te samupāśritāḥ // rm_18.15{15} //

natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ / punaḥ sāñjalayo natvā parivṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_18.16{16} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / ādimadhyāntakalyāṇīṃ bodhicaryāṃ samādiśat // rm_18.17{17} //

tadāryadharmam ākarṇya sarve lokāḥ pramoditāḥ / tadā te dharmavaiśeṣyaṃ matvā pratinanaṃdire // rm_18.18{18} //

tadā tatra mahāpūryyāṃ vaiśālyāṃ pauriko mahān / gṛhastho dhaniko nāma śrīmān sarvaguṇī sudhīḥ // rm_18.19{19} //

śrāddho bhadrāśayo dātā śuddhaśīlo vicakṣaṇaḥ / sarvasatvahitādhānād āsīt satpuruṣottamaḥ // rm_18.20{20} //

patnī dharmasakhī tasya śīlavatyabhidhābhavat / tanayaś ca vaṃdānyākhyaḥ satyavatyabhidhā snuṣā // rm_18.21{21} //

tadā tatra dvijā sarve bhaktimanto jagadguroḥ / pūjānimaṃtraṇe cakruḥ samayaṃ saṃmatās tathā // rm_18.22{22} //

bhavanto yan munīndro 'yam atrāsmākaṃ hitechayā / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sasaṃghaḥ samupāgataḥ // rm_18.23{23} //

tad asmābhir munīndro 'yaṃ pūjanīyaṃ samādarāt / ato nimaṃtraṇīyo 'tra sarvaiḥ saṃbhūya nānyathā // rm_18.24{24} //

ekaś cet kurute dravyamadād asya nimaṃtraṇaṃ / sarvair nirvāsanīyo 'sau yato 'nyadharmavighnakṛt // rm_18.25{25} //

tadā sa dhaniko 'jñātvā samayaṃ tais tathā kṛtaṃ / svayam eva munīndraṃ taṃ pūjayituṃ samichata // rm_18.26{26} //

tataḥ sa dhanikaḥ śrīmān divyasaṃpatsamṛddhimān / svayaṃ nimaṃtraṇaṃ karttuṃ sasaṃghasya muner yayau // rm_18.27{27} //

tatra sa samupāsṛtya natvā taṃ śrīghanaṃ mudā / sasaṃghaṃ tat puraḥ sthitvā prārthayad eva sāṃjaliḥ // rm_18.28{28} //

bhagavan nātha sarvajña bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / pūjayituṃ samichāmi paśyan me 'nugrahaṃ kuru // rm_18.29{29} //

iti saṃprārthitaṃ tena bhagavān sa munīśvaraḥ / tathā hīti pratiśrutvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_18.30{30} //

tadā te brāhmaṇāḥ sarve saṃbhūya samupāgatāḥ / bhagavataś caraṇau natvā cakrur bhojyanimaṃtraṇaṃ // rm_18.31{31} //

tac chrutvā bhagavān prāha tān dṛṣṭvā bhaktimānasān / pūrvam eva sasaṃghāham anenodya nimaṃtritaḥ // rm_18.32{32} //

etad ākarṇya sarve te brāhmaṇā bheditāśayāḥ / paraṃ pratīkṣyamānāś ca śanaiḥ svasvagṛhaṃ yayuḥ // rm_18.33{33} //

tataḥ sa dhaniko matvā munīndreṇādhyuvāsitaṃ / muditas taṃ muniṃ natvā sahasā svagṛhaṃ yayau // rm_18.34{34} //

tatra sa svagṛhe gatvā vāṃdhaveṣṭajanais saha / tadarhabhojyasāmagrīṃ sahasā samasādhyayat // rm_18.35{35} //

tato bhojyasthalaṃ tatra śodhayitvā samantataḥ / ratnadhvajair vitānaiś ca sa patākair amaṇḍayat // rm_18.36{36} //

tato yathākramaṃ tatra divyaratnamayāni ca / svāsanāni samāstīryya sugaṃdhīḥ samadhūpayat // rm_18.37{37} //

tataḥ sa prātar utthāya snātvā śuddhāmvarāvṛtaḥ / pūjāpādyārghasāmagrīṃ pratiṣṭhāpya pramoditaḥ // rm_18.38{38} //

savāṃdhaveṣṭajanas tatra kūṭāgāre samācarat / sāñjalis taṃ muniṃ natvā prārthayad evam ādarāt // rm_18.39{39} //

bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā / tat sasaṃgho mamāvāse vijayituṃ samarhasi // rm_18.40{40} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa sasāṃghikaḥ / khikkhirīpātram ādāya pratasthe cīvarāvṛtaḥ // rm_18.41{41} //

tatra sa bhagavān mārge kṛtvā bhadraṃ samantataḥ / prabhāsayan krameṇaivaṃ vaiśālyāṃ samupaviśat // rm_18.42{42} //

tathāyātaṃ munīndraṃ taṃ śrīghanaṃ sāṃghikānvitaṃ / dṛṣṭvā vaiśālikāḥ lokāḥ sarve 'pi samapūjayan // rm_18.43{43} //

evam abhyarcyamāno 'bhivaṃdyamāno 'bhinaṃditaḥ / bhāsayan bhadratāṃ kṛtvā saṃghaiḥ saha samācarat // rm_18.44{44} //

tatra tasya gṛhe gatvā sasaṃghaḥ sa munīśvaraḥ / tad dattaṃ pādyam ādāya svāsane samupāśrayat // rm_18.45{45} //

tatas te sāṃghikāś cāpi sarve tatra yathākramaṃ / tad dattaṃ pādyam ādāya svasvāsane samāśrayan // rm_18.46{46} //

tataḥ sa dhaniko dṛṣṭvā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ / svasvāsane samāsīnaṃ pūjāṅgaiḥ samapūjayat // rm_18.47{47} //

tato divyopacārais taṃ bhagavantaṃ sasāṃghikaṃ / supraṇītai rasopetair bhojanaiḥ samatoṣayat // rm_18.48{48} //

tadbhojyaṃ surasaṃ bhuktvā bhagavān sa sasāṃghikaḥ / amṛtair iva saṃtuṣṭas tṛptiṃ yayau pramoditaḥ // rm_18.49{49} //

asaṃghaiḥ taṃ muniṃ tṛptaṃ dṛṣṭvā sa dhaniko mudā / tato 'panīya pātrāṇi taddhastādīny aśodhayat // rm_18.50{50} //

tataḥ śuddhauṣadhīpūgatāmvūlādi rasāyanaṃ / buddhapramukhasaṃghebhyo muditaḥ sa svayaṃ dadau // rm_18.51{51} //

tataḥ sa harṣito natvā taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ / purataḥ sāñjaliḥ sthitvā prārthayad evam ādarāt // rm_18.52{52} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / bhaktyaiva bhajanaṃ kurve tat kṣamasvāparādhatāṃ // rm_18.53{53} //

sadaivaṃ kṛpayā dṛṣṭya paśyan bhavān sasāṃghikaḥ / mamānugraham ādhāya trātum arhati sarvathā // rm_18.54{54} //

tataḥ sa bhagavāñ chāstā sasāṃghiko 'numoditaḥ / dhanikaṃ taṃ samālokya naṃdayann evam ādiśat // rm_18.55{55} //

gṛhapate sadā nityam ārogyam astu vo dhruvaṃ / bodhipraṇidhisiddhiś ca bhūyād bhadraṃ ca sarvadā // rm_18.56{56} //

tatas tasya priyā bhāryā śīlavaty anumoditā / sāñjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā prārthayat taṃ munīśvaraṃ // rm_18.57{57} //

bhagavan nātha sarvajña śvaś cātra bhavatām ahaṃ / pūjāṃ kartuṃ samicche tad anugrahītum arhati // rm_18.58{58} //

tayeti prārthite dṛṣṭvā bhagavān sa tad āśayaṃ / śraddhānvitaṃ pratijñāya tuṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_18.59{59} //

tataḥ sa bhagavāñ chāstā samutthāya sasāṃghikaḥ / bhāsayaṃ bhadratāṃ kṛtvā svāśrame ca samāśrayat // rm_18.60{60} //

tataḥ paradine prātaḥ snātvā śuddhāṃvarāvṛtā / sādhitvā sarvasāmagrīṃ sā dūtaṃ preṣayan munau // rm_18.61{61} //

sa dūtaḥ sahasā gatvā vihare taṃ munīśvaraṃ / sasaṃghaṃ sāṃjalir natvā punar evaṃ nyavedayat // rm_18.62{62} //

bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā / tat sasaṃgho bhavāṃs tatra sahasāgantum arhati // rm_18.63{63} //

tataḥ sa bhagavānn evaṃ bhadraṃ kṛtvā sasāṃghikaḥ / dhanikasya gṛhe gatvā pādyaṃ gṛhyāsane 'viśat // rm_18.64{64} //

tatrāsane samāsīnaṃ sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ / dṛṣṭvā śīlavatī sātha yathāvidhi samarcayat // rm_18.65{65} //

tataś ca sā muditā sarvaṃ saṃghaṃ buddhādikaṃ tathā / divyopacārasaṃyuktair bhojanaiḥ samatoṣayat // rm_18.66{66} //

tataḥ saṃtarppitaṃ dṛṣṭvā śodhayitvā karādikaṃ / datvā tāmvurapūgādiṃ natvā sā samupāśrayat // rm_18.67{67} //

tataḥ sa bhagavān tasmai datvāśiṣaṃ sasāṃghikaḥ / samutthāya tataś caivaṃ svavihāre samāśrayat // rm_18.68{68} //

tathā sarve tadānyo 'pi dhanikasyātmajaḥ sudhīḥ / tat paredyu vihāraṃ taṃ gatvā natvā nyamaṃtrayat // rm_18.69{69} //

bhagavānn api tasyaivaṃ dṛṣṭvā śraddhānvitaṃ manaḥ / tatheti pratimoditvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa ca // rm_18.70{70} //

tataḥ sas taṃ muniṃ natvā svagṛhaṃ sahasāgataḥ / bāṃdhavaiḥ sarvasāmagrīṃ muditaḥ samasādhayat // rm_18.71{71} //

tataḥ prātaḥ samutthāya snātvā śuddhāmvārāvṛtaḥ / vihāre samupāsṛtya natvaivaṃ munim abravīt // rm_18.72{72} //

bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā / tat saṃgho bhavān gehe mamāgantuṃ samarhati // rm_18.73{73} //

tataḥ sasaṃgha utthāya bhagavān sa tathācarat / tadgṛhe pādyam ādāya tatrāsane samāśrayat // rm_18.74{74} //

tataḥ sa mudito buddhapramukbaṃ sarvasāṃghikaṃ / samabhyarcya tathā divyabhojanaiḥ samatoṣayat // rm_18.75{75} //

tato 'panīya pātrāṇi śodhayitvā karādikaṃ / datvā pūgādikaṃ natvā purataḥ samupāśrayat // rm_18.76{76} //

punaḥ sa sāṃjalir natvā prakṛtvā ca kṣamārthanāṃ / sasaṃghaṃ taṃ munīndraṃ tam saṃdṛṣṭvaivaṃ samupāśrayat // rm_18.77{77} //

tadā tasya snuṣā cāpi satyavatī pramoditā / bhagavaṃtaṃ sasaṃghaṃ taṃ praṇatvaivaṃ nyamaṃtrayat // rm_18.78{78} //

bhagavānn api tasyāś ca dṛṣṭva śraddhānvitaṃ manaḥ / tatheti pratimoditvā tuṣṇībhūtvā radhāṃ vyadhāt // rm_18.79{79} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasmai datvāśiṣaṃ sasāṃghikaḥ / tathā kṛtvā śubhaṃ loke gatvāśrame samāśrayat // rm_18.80{80} //

tataḥ sāpi tathā prātaḥ snātvā śuddhāmvarāvṛtā / dūtenāpi munīndraṃ taṃ sasaṃghaṃ samacodayat // rm_18.81{81} //

tathā sa bhagavāṃś cāpi sasāṃghikaḥ samutthitaḥ / pracaran bhadratāṃ kṛtvā tasyā gehe samāviśat // rm_18.82{82} //

tatra pādyārgham ādāya bhagavān sa sasāṃghikaḥ / śubhāsane samāsīnas tasthau tatra prabhāsayan // rm_18.83{83} //

tathāsthitaṃ munīndraṃ taṃ dṛṣṭvā saṃpramoditā / yathāvidhi samabhyarcya tathā bhojyair atoṣayat // rm_18.84{84} //

tātas taṃ sugataṃ tṛptaṃ sasāṃghikaṃ samīkṣya sā / tatrāpanīya pātrāṇi hastādīṃ paryaśodhayat // rm_18.85{85} //

tataḥ pūgādikaṃ datvā prārthayitvā kṣamāṃ tathā / sasaṃghaṃ taṃ muniṃ natvā sā sāñjalir upāśrayat // rm_18.86{86} //

tathā sa bhagavāṃs tasyai datvāśīṣaṃ sasāṃghikaḥ / tato vihāyasā gatvā svāśrame ca samāśrayat // rm_18.87{87} //

tathā sa dhaniko bhaktyā bhagavantaṃ sasāṃghikaṃ / divyādbhutarddhisaṃbhāraiḥ punar evaṃ nyamaṃtrayat // rm_18.88{89!} //

tatputreṇa tṛtīye 'hni caturthe snuṣayā tathā / sasaṃgho bhagavānn evaṃ divyabhogair nimaṃtritaḥ // rm_18.89{90} //

tac chrutvā tad dvijāḥ sarve vaiśālikāḥ prajā api / alabdhāvasarāḥ śāstuḥ pūjāyāṃ praticukruśuḥ // rm_18.90{91} //

tatas te saṃmataṃ kṛtvā sarve viprāḥ sapaurikāḥ / dhanikāya puraṃ kruddhāś cakrur nikāsanodyamaṃ // rm_18.91{92} //

evaṃ tat samataṃ jñātvā bhagavān sa munīśvaraḥ / dhanikaṃ taṃ samāhūya pura evam upādiśat // rm_18.92{93} //

sādho gṛhapate sarve ime vaiśālikā dvijāḥ / kruddhās te saṃghabhojye 'tra hy alabdhāvasarā mama // rm_18.93{94} //

tad atra tvaṃ kṣamāṃ kṛtvā dvijān sarvān prabodhaya / kṛtvātra vinayaṃ dharme prasādayitum arhasi // rm_18.94{95} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa dhanikas tathā / ity āśrutya dvijān sarvān samupetyaivam abravīt // rm_18.95{96} //

bhavanto na mayā jñātaṃ bhavatāṃ kopakāraṇaṃ / tad atra me samākhyāta yad arthe kupyate 'dhunā // rm_18.96{97} //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te brāhmaṇā / kopāgniparidagdhāsyā dhanikaṃ taṃ ninindire // rm_18.97{98} //

tatraiko brāhmaṇaḥ sādhur dayāluḥ sukṛtārthavit / dhanikaṃ taṃ samāmaṃtrya bodhayituṃ samabravīt // rm_18.98{99} //

sādho gṛhapate 'smābhir yathātra samataṃ kṛtaṃ / tathā tat te pravakṣyāmi śrutvā tat pratibudhyatāṃ // rm_18.99{100} //

bhavanto yan munīndro 'yam atrāsmākaṃ hitechayā / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sasāṃghikaḥ samāgataḥ // rm_18.100{1} //

tad asmābhir munīndro 'yaṃ pūjanīyaḥ samādaraiḥ / ato nimaṃtraṇīyo 'tra sarvaiḥ saṃbhūya nānyathā // rm_18.101{2} //

ekaś cet kurute vittamadād asya nimaṃtraṇaṃ / sarvair nirvāsanīyo 'sau yato 'nyadharmavighnakṛt // rm_18.102{3} //

ity asmābhiḥ kṛtaṃ sādho samayaṃ sarvasaṃmataṃ / tad vilaṃghya tvayaikena śāstuḥ pūjā kṛtā sadā // rm_18.103{4} //

etad dheto ime sārve brāhmaṇā ruṣitās tathā / niṣkāsayitum ichanti tvām anyadharmavādhakaṃ // rm_18.104{5} //

kiṃ cāpi bhagavān atra sarvadā sthāsyate na hi / tat sarve bhagavatpūjāṃ kartuṃ vāṃchanti sāṃprataṃ // rm_18.105{6} //

yac cāyaṃ bhagavāñ chāstā dharmarājo munīśvaraḥ / sarvasatvahitārthāya samutpanna ihā 'dhunā // rm_18.106{7} //

tathātra sarvasatvānaṃ hitaṃ kartum upācaran / saddharmaṃ samupādiśya caraty ayaṃ samaṃtataḥ // rm_18.107{8} //

tathātrāpi hitaṃ kartum asmākaṃ samupāgataḥ / saddharmaṃ samupādiśya vijayate sasāṃghikaḥ // rm_18.108{9} //

tad atra sarvalokānāṃ triratnabhajanotsavaṃ / dātum arhasi sarveṣām api puṇyapravṛddhaye // rm_18.109{10} //

eka eva tvaṃ evaṃ tu mā kṛthā bhajanaṃ sadā / sarvaiḥ saṃbhūya te sāstuḥ karttavyaṃ bhajanaṃ sadā // rm_18.110{11} //

iti tenoditam śrutvā dhanikaḥ sa vivodhitaḥ / brāhmaṇaṃ taṃ samālokya praṇatvaivam abhāṣata // rm_18.111{12} //

mayā na jñāyate hy evaṃ bhavadbhiḥ samayaṃ kṛtaṃ / tad atra me 'parādhatvaṃ kṣantum arhanti sarvathā // rm_18.112{13} //

yadi vo vidyate śraddhā triratnabhajane sadā / kurudhvaṃ sarvadāpy atra saṃbuddhabhajanaṃ khalu // rm_18.113{14} //

yadā na vidyate pūjā saṃbuddhe 'smin sasāṃghike / tadaivāhaṃ kariṣyāmi saṃbuddhabhajanaṃ khalu // rm_18.114{15} //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā sarve 'pi te dvijāḥ / satyam iti parijñāya vabhūvus tat prasāditāḥ // rm_18.115{16} //

tatas te brāhmaṇāḥ sarve saṃbhūya saha paurikaiḥ / bhagavataḥ sasaṃghasya nimaṃtritum upāsaran // rm_18.116{17} //

tatra te brāhmaṇāḥ sarve sametya saha paurikaiḥ / sāñjalayo munīndraṃ taṃ natvaivaṃ prārthayan mudā // rm_18.117{18} //

bhagavan nātha sarvajña trimāsyaṃ bhavatāṃ sadā / satkāraṃ kartum ichāma tvadanujñāṃ dadātu naḥ // rm_18.118{19} //

iti taiḥ prārthite sarvair dṛṣṭvā sa bhagavān muniḥ / teṣām āśayaśuddhatvaṃ tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_18.119{20} //

tatas te brāhmaṇāḥ sarve bhagavatādhivāsitaṃ / matvā sapaurikā natvā taṃ muṇiṃ svapure 'caran // rm_18.120{21} //

tatra te paurikā viprāḥ śodhayitvā samamṭataḥ / bhojyakṣatre dhvajair uccair vitānaiḥ paryaśobhayan // rm_18.121{22} //

tatrāsanāni prajñapya sarvasāmagrasādhanaṃ / kṛtvā sarve 'pi te lokā mahotsāhaṃ pracakrire // rm_18.122{23} //

tatas te brāhmaṇāḥ prātaḥ snātvā śuddhāmvarāvṛtāḥ / tatrāśrame sametyaivaṃ natvā taṃ prārthayan muniṃ // rm_18.123{24} //

bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā / tat sasaṃgho bhavāṃs tatra pure āgantum arhati // rm_18.124{25} //

tataḥ sa bhagavān buddhaḥ sasaṃghaś cīvarāvṛtaḥ / khikkhiripātram ādāya saṃpratasthe prabhāsayan // rm_18.125{26} //

tatra mārgeṣu sarvatra bhagavān sa sasāṃghikaḥ / bhāsayaṃ bhadratāṃ kṛtvā pracaraṃs tatpure 'viśat // rm_18.126{27} //

tatra sa bhagavān kṣetre suśodhite sasāṃghikaḥ / tad dattaṃ pādyam ādāya svāsane samupāśrayat // rm_18.127{28} //

saṃbuddhapramukhaṃ sarvaṃ saṃghaṃ te samatoṣayat / tatas taṃ sugataṃ tṛptaṃ saṃghaṃ cāpi vilokyate // rm_18.128{29} //

tat pātrāṇy upanītvā tad dhastādīkaṃ vyaśodhayat / tataḥ sa pūgatāmbūramahauṣadhyarasāya naṃ // rm_18.129{30} //

datvā kṣamārthanaṃ kṛtvā taṃ sasaṃghaṃ praṇemire / tatas te brāhmaṇāḥ sarve paurāś cāpi pramoditāḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātim upātasthuḥ samāhitāḥ // rm_18.130{31} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāṃs tān samupasthitān / āryyasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_18.131{32} //

tato bhadrāśiṣaṃ datvā bhagavān saha saṃghikaiḥ / bhāsayaṃ bhadratāṃ kurvan gatvā svāśramam āśrayat // rm_18.132{33} //

evaṃ vaiśālikā lokās te traimāsyaṃ niraṃtaraṃ / yathārhabhojanaiḥ śāstuḥ sasaṃghasya prabhejire // rm_18.133{34} //

tato 'nte dhanikaś cāpi patnī putraḥ snuṣāpi ca / saṃbuddhapramukhaṃ saṃghaṃ divyabhogyaiḥ samārcayat // rm_18.134{35} //

bhagavānn api tathā tebhyo datvā śubhāśiṣaṃ tataḥ / samutthāya sasaṃghaś ca gatvāśrame samāśrayat // rm_18.135{36} //

tataḥ sa dhanikaḥ patnīputrasnuṣāsamanvitaḥ / dṛṣṭasatyaḥ sadā ratnatrayasevārato 'bhavat // rm_18.136{37} //

etatpuṇyānubhāvena bhūyo 'tiśrīsamṛddhimān / sarvalokahitaṃ kṛtvā pracacāra śubhe sadā // rm_18.137{38} //

tad dṛṣṭvā vismitāḥ sarve bhikṣavaḥ samupāśritāḥ / bhagavantaṃ praṇatvaivaṃ paprachus tat purākṛtaṃ // rm_18.138{39} //

bhagavan kiṃ purānena dhanikena vṛṣaṃ kṛtaṃ / kutra kathaṃ kadaitan naḥ sarvam ākhyātum arhati // rm_18.139{40} //

iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān sa munīśvaraḥ / sarvāns tāṃ saṃghikān dṛṣṭvā tadaivaṃ samupādiśat // rm_18.140{41} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad anena vṛṣaṃ kṛtaṃ / tat patnyā ca putreṇa snuṣayā ca tad ucyate // rm_18.141{42} //

varāṇasyām abhūt pūrvaṃ mālikaḥ kamalābhidhaḥ / durbhikṣakṣapite kāle parāṃ durgatim āgataḥ // rm_18.142{43} //

patnī patnavikā nāma putraḥ kuvaliyābhidhaḥ / pāṭalokhyā snuṣā ceti vabhūvus tasya saṃmatāḥ // rm_18.143{44} //

tadaikasmin dine tasya gṛhāntike prapuṣpite / udyāne sāyam āgatya pratyekabuddha āśrayet // rm_18.144{45} //

te sarve ekavastrā hi paryyāyena nṛpālaye / datvā puṣpāṇi prāyātāḥ svabhavane niṣīdire // rm_18.145{46} //

tadā sa ca gṛhasthās te tatrodāne jvalat prabhāṃ / dṛṣṭvā kiṃ mahojvālam udyāne iti vismitāḥ // rm_18.146{47} //

sahasā te samutthāya tatrodyāne nirīkṣituṃ / sarvagatāḥ samīkṣantaḥ dadṛśus taṃ prabhāsayaṃ // rm_18.147{48} //

tatra te samupāśritya dṛṣṭvā taṃ dhyānasaṃsthitaṃ / sāñjalayaḥ praṇatvaiva muditā svagṛhaṃ yayuḥ // rm_18.148{49} //

tatra te svagṛhāsīnāḥ prātas tatpūjanotsukāḥ / nirddhanās tad vyathāṃ prāpu lūnapakṣāḥ khagā iva // rm_18.149{50} //

tadā sa mālikas tasmai pūjāṃ kartuṃ samutsukaḥ / tad dravyaṃ svagṛhe samyag anviṣya samalokayat // rm_18.150{51} //

tatra gṛhe sa sarvatra samanviṣya samaṃtataḥ / kañci mātram api dravyam alabdhaivaṃ vyaciṃtayat // rm_18.151{52} //

aho mayā purā pāpaṃ prakṛtaṃ kiṃ yato 'dhunā / akiṃcanyo daridro 'smi kim atra jīvitena me // rm_18.152{53} //

yato na vidyate dravyaṃ kiṃ cid api gṛhe mama / tat kena kariṣyāmi pūjām asya mahātmanaḥ // rm_18.153{54} //

atrāyaṃ svayam āgatya mamodyāne samāśritaḥ / pratyekabuddha ātmajo dhyātvā tiṣṭhati bhāsayan // rm_18.154{55} //

tad asya sugatasyātra karttavyā satkṛtir mayā / kadāyaṃ puri ramyatra samāgachet svayaṃ punaḥ // rm_18.155{56} //

tat prātaḥ śūnyapātreṇa gached ito mamātmavit / tan mamātra bhave śūnyam iva janmāpi nisphalaṃ // rm_18.156{57} //

yato mānyo 'bhipūjyo yaṃ pūjyate na kathaṃ cana / tatra kiṃ jāyate bhadraṃ puṇyaṃ vāsya kathaṃ kutaḥ // rm_18.157{58} //

puṇyaṃ vinātra saṃsāre kiṃ sāraṃ janma nisphalaṃ / bhuktvāpi kiṃ sukhāny atra suciraṃ jīvite nanu // rm_18.158{59} //

puṇyārthe jīvitaṃ janma tad atra yadi naśyati / kim eva jīvitenāpi janmanā pāpasādhinā // rm_18.159{60} //

tan mṛtyur me varaṃ hy atra na mithyācirajīvitaṃ / avaśyam eva saṃsāre sarvatra maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_18.160{61} //

kim evaṃ dehapuṣṭena bhuktvā duḥkhāṃ sarvadā / tat kenāpi pradānena pūjayeyam imaṃ jinaṃ // rm_18.161{62} //

puṇyena sadgatiṃ yāyāṃ pāpena durgatiṃ sadā / tat pāpaṃ parityaktuṃ puṇyaṃ prāptu yateya hi // rm_18.162{63} //

yady atra pūjyate nāyaṃ drakṣyate ca kadā kuha / buddhapūjāṃ vinā bhadre puṇyaṃ ca lapsyate kutaḥ // rm_18.163{64} //

yāvan na prāpyate puṇyaṃ tāvad durgaticāraṇaṃ / tasmāt puṇyaṃ prayatnena karttavyaṃ sukhatāptaye // rm_18.164{65} //

tad atra śraddhayā kiṃcin mātreṇāpi svavastunā / satkṛtyainaṃ mahābhijñaṃ bhajeyaṃ samupasthitaḥ // rm_18.165{66} //

iti dhyātvā viniścitya mālikaḥ saṃpramoditaḥ / bhāryāṃ putraṃ snuṣāṃ cāpi samāmaṃtryaivam abravīt // rm_18.166{67} //

aye priye snuṣe putra yūyaṃ śṛṇuta madvacaḥ / yad atra kartum ichāmi tatra yūyaṃ prasādataḥ // rm_18.167{68} //

yad atrāyaṃ mahābhijñaḥ svayam eva samāgataḥ / asmākaṃ gṛhe dravyaṃ kiñcit mātraṃ na vidyate // rm_18.168{69} // tat kenātra kariṣyāmaḥ pūjām asya mahātmanaḥ // rm_18.169{69!} // yadi na pūjyate 'smābhiḥ sugato 'yaṃ munir yatiḥ / tadā puṇyaṃ vayaṃ kutra lapsyāmahe kadā kathaṃ // rm_18.170{70} //

puṇyaṃ vinātra saṃsāre nisphalaṃ janma jīvitaṃ / tad vayaṃ puṇyato prāptuṃ yatema sarvathā vayaṃ // rm_18.171{71} //

puṇyena sadgatiṃ prāpya pāpena durgatiṃ sadā / tat sadgatisukhaprāptyai puṇyaṃ kurvīmahi dhruvaṃ // rm_18.172{72} //

caturṇāṃ vidyate 'smākam ekaṃ sarvasvam amvaraṃ / anenāpy enam āchādya prabhajamahi sāṃprataṃ // rm_18.173{73} //

nādyarājakule nagnā gachāmaḥ kiṃ bhaviṣyati / etat me vacanaṃ śrutvābhyanumoditum arhatha // rm_18.174{74} //

iti tenoditaṃ śrutvā patnī putraḥ snuṣāpi te / sarve 'py abhyanumoditvā tathā kurv iti procire // rm_18.175{76!} //

ity etat samayaṃ kṛtvā sarve te śraddhayānvitāḥ / gatvā tenaikavastreṇa taṃ prāchādya samārcayan // rm_18.176{77} //

tatas te muditāḥ sarve kṛtāñjalipuṭā muneḥ / tasya pādau praṇatvaivaṃ praṇidhānaṃ pracakrire // rm_18.177{78} //

anena vastradānena vayaṃ sarve śubhāśayāḥ / bhaveyaṃ sadgatiṃ yātā divyasaṃpattihāninaḥ // rm_18.178{79} //

śāstāraṃ sugataṃ buddhaṃ samārādhya sadā bhave / triratnabhajanaṃ kṛtvā bhavema bodhicāriṇaḥ // rm_18.179{80} //

iti tair muditaiḥ sarvaiḥ praṇidhānaṃ kṛtaṃ tathā / viditvā sa mahāvijñas tathāstv iti samādiśat // rm_18.180{81} //

tatas tesāṃ manoharṣaṃ kṛtvā sa sugato muniḥ / tata uḍḍīya pakṣīva bhāsayan svāśrame yayau // rm_18.181{82} //

tad dṛṣṭvā te nanditāḥ sarve buddhadharmānuśaṃsinaḥ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā pracerire sukhaṃ sadā // rm_18.182{83} //

tatpuṇyapraṇidhānena dhaniko 'yaṃ sa mālikaḥ / jāto divyaprabhāvarddhiḥ patnīputrasnuṣānvitaḥ // rm_18.183{84} //

manaḥśuddhividhānena dānenātiglaghīyasā / bhavanty alaghvyāḥ saṃkalpaiḥ saṃpadaḥ satvaśālināṃ // rm_18.184{85} //

buddhakṣetreṣu yat karma sukṛtaṃ duḥkṛtaṃ tathā / mahattaratvam āsādya phalaty eva sadā bhave // rm_18.185{86} //

iti matvātra saṃsāre karttavyaṃ sukṛtaṃ sadā / bauddhe satkṛtapuṇyena labhanti bodhisaṃpadaḥ // rm_18.186{87} //

iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi sāṃghikāḥ / menire cittavaimalyamūlaṃ dānaphalaśriyaṃ // rm_18.187{88} //

tac chrutvā brāhmaṇās te 'pi tatpuṇyavismitā mudā / bhagavaṃtaṃ sadā smṛtvā prabhejire 'numoditāḥ // rm_18.188{89} //

tathā te brāhmaṇāś cāpi sarve 'pi paurikās tathā / tatpuṇyapariśuddhāṃśā vabhuvuḥ kuśalodyatāḥ // rm_18.189{90} //

helārpitaṃ ratnadhanaṃ tṛṇāgraṃ śraddhāvatīrṇaṃ tṛṇam apy anarghaṃ / anekaśobhānubhavaṃ hi cittaṃ cittaṃ nimittaṃ śubhasaṃbhavānāṃ // rm_18.190{91} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / śrutvāpy evaṃ mahārāja karttavyaṃ sukṛtaṃ sadā // rm_18.191{92} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_18.192{94} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathā hīti pratijñāya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_18.193{95} //

idaṃ narā ye dhanikāvadānaṃ śṛṇvanti ye cāpi niśāmayanti / sukhāni bhuktvā sa śubhe sadā te sarve 'pi śamyānti jinālayan te /

++ iti ratnāvadānatatve dhanikāvadānaṃ samāptam ++

xix raivatāvadāna athāśoko narendraḥ sa kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_19.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭum ca me 'rhati // rm_19.2{2} //

iti sāṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhaṃ mahāmatiḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // rm_19.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvaivaṃ paribudhyatāṃ // rm_19.4{4} //

krauryeṇa dvirasanāḥ śuciveṣṭitānāṃ mithyāpavādaviṣamaṃ viṣam utsṛjanti / te pāpaśāpaparitāpaparaṃparārttās tīvravyalīkatimiravivaraṃ viśanti // rm_19.5{5} //

tadyathābhūt purā bhikṣuḥ kāsmīre patitāśrame / raivatakābhidho bauddhaḥ sarvabhūtadayāśrayaḥ // rm_19.6{6} //

sa kadācid dhanoddeśe vivikte sughaṭāntare / tarutvacaḥ kaṣāyena cakre cīvararaṃjanaṃ // rm_19.7{7} //

tasminn avasare tatra piśunākhyadvijanmanaḥ / dhenuvatsā vane naṣṭā vabhūvur yūthanirgatāḥ // rm_19.8{8} //

tadā sa brāhmaṇo dṛṣṭvā taṃ duṣṭāśitaśaṃkitaḥ / sarvatrāpi samanviṣṭā tatrāpy anveṣituṃ yayau // rm_19.9{9} //

tatra taccīvarakvāthavāke vahnisamudgataṃ / dhūmaṃ sa dvija ālokya vatsapākam amanyata // rm_19.10{10} //

tataḥ sa brāhmaṇaḥ sārddhaṃ svajanaiḥ śastrapāṇibhiḥ / tad draṣṭuṃ śailam āruhya sahasāgāt tadantike // rm_19.11{11} //

tatra taṃ raivataṃ bhikṣuṃ dṛṣṭvā sa dvija ādarāt / upetya cūḍika-iḍyāhataṃ kumbham apaśyat // rm_19.12{12} //

tad dṛṣṭvā śaṃkitaś cāsau vinayān samupāsaran / kim etat kriyate bhikṣor iti taṃ paryapṛchata // rm_19.13{13} //

iti pṛṣṭe dvijenāsau raivato bhikṣur ādarāt / tatra cīvararāgo 'yam iti taṃ dvijam abravīt // rm_19.14{14} //

asminn avasare tasyā pūrvakarmavipākataḥ / gomāṃsaraktapāṇīyaḥ sapākaḥ samapadyata // rm_19.15{15} //

sukhaṃ duḥkhatvam ānāti śuklam apy eti kālatāṃ / vidhau vidhuratāṃ yāte dharmo 'py āyāty adharmatāṃ // rm_19.16{16} //

mithyāpāpaprakaṭatā janakopaḥ padacyutiḥ / apuṇyaparipākānām etat pratyakṣalakṣaṇaṃ // rm_19.17{17} // doṣaḥ samunmiṣati yāty aguṇaḥ prakāśaṃ kāryaṃ viparyayam upeti viśīryate dhīḥ // rm_19.18{18} //puṃsāṃ purāvihitaḥ duḥkṛtapākakāle ke ke na nāma nipatanti mahābhighātāḥ // rm_19.19{19} // tataḥ sa brāhmaṇo 'py atra kumbhe kim iti śaṃkitaḥ / paśyāmīti viniścitya nirīkṣitum upācarat // rm_19.20{20} //

viruddhāmiṣagaṃdhena rudhireṇa ca śaṃkitaḥ / apaśyan sa dvijaḥ kumbhe māṃsapiṇḍaṃ supakvitaiḥ // rm_19.21{21} //

pratyakṣadoṣam ālokya dvijaḥ krodhito ruṣā / tam abhāṣata nirbhatsya tīvravaiśaśakaṃpitaḥ // rm_19.22{22} //

aho vata sadācāraḥ sthito 'yaṃ vijane vane / yasyedṛśāni karmāṇi na kasyacid iha paśyati // rm_19.23{23} //

pravrajyāraṃjitaḥ kāyaḥ kriyā mlechajanocitā / jānāti channapāpānāṃ kaḥ kūṭavrataśāntitāṃ // rm_19.24{24} //

ity ukte tena sākṣepaṃ sa raivato 'py aciṃtayat / doṣe pratyakṣalakṣyasmin kiṃ bravīmi niruttaraḥ // rm_19.25{25} //

mama daivāya ghāto 'yam ity ukte ko 'numanyate / hāsyāyatanatām eti pratyakṣyāpahnavī janaḥ // rm_19.26{26} //

upasthitaṃ sahe sarvaṃ maunam ālambya kevalaṃ / ayaṃ me niḥpratīkāraḥ salilād agnidutthitaḥ // rm_19.27{27} //

doṣe guṇātiśayam āśu guṇe 'pi doṣaṃ paiyūṣadhāmni viṣam apy amṛtaṃ viṣe ca // saṃdarśayaty aniśam adbhutarūpam eva kālendrajālikāvadhūr bhavitavyeyaṃ // rm_19.28{28} // ity evaṃ manasā dhyātvā raivataḥ sa mahāmatiḥ / svadaivasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau yogasamāhitaḥ // rm_19.29{29} //

iti dhyānaṃ samālambya sthitaṃ taṃ raivataṃ muniṃ / dṛṣṭvātiruṣitaś cāsau saṃtaryya paryabhāṣata // rm_19.30{30} //

are re durmate bhikṣo kiṃ atra durjane vane / sthitvevaṃ dāruṇaṃ pāpaṃ sādhayitvā niṣīdasi // rm_19.31{31} //

are pāpiṣṭha bhāṣasva yad arthe vālakāṃ vṛṣaṃ / hatvātra pacyate māṃsa tvayātmano pareṇa vā // rm_19.32{32} //

pareṇāpi hataṃ dṛṣṭvā tat pāpaiḥ parilipyase / tat tvayā vṛṣabhī hatvā kathaṃ pāpair na dahyase // rm_19.33{33} //

dhig dhik tvām atra rebhikṣo saṃbuddhaśāsane yataḥ / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā nirjane vana āśrayan // rm_19.34{34} //

mahadduḥkarakarmāṇi kṛtvaivaṃ tapase 'dhunā / are re śrūyate kiṃ na tvayā saṃbuddhabhāṣitaṃ // rm_19.35{35} //

atha śrutvāpi te tatra śraddhā na vidyate khalu / kim evaṃ pātakaṃ kṛtvā pravrajyāsaṃvaraṃ caran // rm_19.36{36} //

kevalaṃ pāpakāny eva sādhayitvātra tiṣṭhase / pravrajito viraktātmā pariśuddhatrimaṃḍalaḥ // rm_19.37{37} // sarvasatvadayādṛṣṭiś caren nityaṃ samāhitaḥ // rm_19.38{37!} // adattaṃ kasya cid dravyaṃ gṛhīyān na kathaṃ cana / dayākaruṇyayuktātmā na kuryāt prāṇipīḍinaṃ // rm_19.39{38} //

kāmabhogam adharmeṇa naiva bhuṃjyāt kadā cana / mṛṣāvādaṃ kadāpy atra naiva brūyāt kathaṃ cana // rm_19.40{39} //

pāruṣyavacanaṃ cāpi naiva brūyāt kathaṃ cana / paiśunyavacanaṃ vāpi vaden na kasya cit puraḥ // rm_19.41{40} //

saṃbhinnapralāpaṃ ca na pravadet kasya cid api / vyāpādaṃ kasya cic cāpi bhāvayen na kathaṃ cana // rm_19.42{41} // abhidhyāṃ ca tathā naiva ciṃtayet kasya cid api // rm_19.43{42} // mithyādṛṣṭiṃ sadā kvāpi bhāvayen na kadā cana / etāni daśapāpānāṃ mūlāni sarvathā tyajet // rm_19.44{43} //

etāni ye samālabhya pracaranti pramādataḥ / te sarve kleśasaṃtaptā bhramanti duḥkhino bhave // rm_19.45{44} //

tataḥ kleśāgnisaṃtaptāḥ pāpeṣv eva samāhitāḥ / duḥkhāny eva sadā bhuktvā narakeṣu bhramanti te // rm_19.46{45} //

iti matvātra saṃsāre tyaktvaitāni daśāpi hi / santo nityam śubheṣv eva pracaranti samāhitāḥ // rm_19.47{46} //

śubhena sadgatiṃ yānti papina durgatiṃ sadā / ity ākhyātaṃ jinaiḥ sarvaiḥ kiṃ naitac chrūyate tvayā // rm_19.48{47} //

katham etad avajñāya pravrajitas tvam ācareḥ / dhik te cittaṃ yad evaṃ me govatsaṃ bhoktum ichati // rm_19.49{48} //

pravrajito hi śuddhātmā pariśuddhas trimaṇḍalaḥ / sarvasatvadayācittaś caren nityaṃ samāhitaḥ // rm_19.50{49} //

sarvasatvahitaṃ kṛtvā brahmacaryaṃ samāhitaḥ / bhikṣānnamātrasaṃkṛṣṭaḥ suniḥspṛhaś carec chubhe // rm_19.51{50} //

samādhinirato yogī dhāraṇīparamārthabhṛt / sarvakleśān vinirjitvā sarvamāragāṇān api // rm_19.52{51} //

sarvān parigrahān tyaktvā nirvikalpo niraṃjanaḥ / sākṣād arhatvam āsādya brahmacaryaṃ samācaret // rm_19.53{52} //

evaṃ pravrajito bhikṣuś caran nityaṃ suśīlabhṛt / śivāṃ bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadam āpnuyāt // rm_19.54{53} //

tvaṃ tu pravrajito 'py evaṃ mahaddāruṇapātakaṃ / kṛtvātra nirjane bhuktvā carase mlechacārikāṃ // rm_19.55{54} //

hā vatātra vinaṣṭo 'si yad etat pātakānvitaḥ / sahasā narake gatvā ciraṃ duḥkhāni bhokṣyasi // rm_19.56{55} //

kiṃ tvayā prakṛtaṃ pāpaṃ purā janmāntare kathaṃ / yad atra saugate dharmaṃ prāpto 'py evaṃ durāśayaḥ // rm_19.57{56} //

tac carasva samādhāya prāyaścittavrataṃ punaḥ / etatpāpābhisaṃśuddhyai punar vratasamāptaye // rm_19.58{57} //

tathā te śuddhite kāye maṃgalaṃ ca bhavet kramāt / pariśuddhas trikāyaś ca pravrajyāsaṃvaraṃ cara // rm_19.59{58} //

tadā tvaṃ sarvathā jitvā kleśān māragaṇānn api / sākṣād arhatvam āsādya brahmacārī bhaviṣyati // rm_19.60{59} //

tadā tvaṃ pariśuddhātmā nirvikalpo niraṃjanaḥ / śivāṃ bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadam āpnuyāḥ // rm_19.61{60} //

iti tenoditaṃ śrutvā raivataḥ sa prabodhitaḥ / tathāpi maunam ādhāya tathau daivābhyanusmaran // rm_19.62{61} //

evaṃ sthitaṃ tam ālokya brāhmaṇaḥ sa ruṣānvitaḥ / evaṃ dvidhā tridhāpy enaṃ paribhāṣyābhyanindayat // rm_19.63{62} //

evaṃ dvidhā tridhāpy ukte brāhmaṇena sa raivataḥ / svadaivam abhyanusmṛtvā maunenaiva nyaṣīdata // rm_19.64{63} //

svadaivacintayas tasya maunāt sa brāhmaṇo ruṣā / raivataṃ tāṃ katākṣeṇa dṛṣṭvainaṃ paryabhāṣata // rm_19.65{64} //

are re durmate bhikṣo kim evaṃ tiṣṭhase 'dhunā / uttiṣṭhātra pravaṃdhitva nayāmi tvāṃ nṛpāntike // rm_19.66{65} //

evaṃ tenodite 'py eva sthitaḥ sa raivato yatiḥ / kiṃ cin naivāvaden maunam evālambya nyaṣīdata // rm_19.67{66} //

tataḥ sa brāhmaṇas tasya maunād atiprakopitaḥ / murddhni pāpam iva sthūlaṃ laguḍaṃ marpayātayat // rm_19.68{67} //

tathābhighātyamāno 'pi raivataḥ sa samāhitaḥ / daivam evābhyanusmṛtvā tasthau niḥkaṃpitāśayaḥ // rm_19.69{68} //

tathāsthitaṃ taṃ munim ātmavidyaṃ daivaṃ smaraṃtaṃ hy akṛtāparādhaṃ / nināya paścātkṛtavāhudaṃḍaṃ sadas tadā naṃdanabhūmibhartuḥ // rm_19.70{69} //

tathāsthitaṃ tam ālokya sa dvijaḥ pratiroṣitaḥ / raktākṣaṃ raivataṃ vaddhvā sahasānayan nṛpāntike // rm_19.71{70} //

tatra sa brāhmaṇo nītvā taṃ rājñaḥ sthitaḥ / tadvatsapiśitaṃ pakvam upasthāpya 'bhyadarśayat // rm_19.72{71} //

tataḥ sa brāhmaṇaḥ krūras tasya bhikṣo savistaraṃ / sarvavṛttāṃtam ākhyāya taṃ nṛpaṃ paryakopayat // rm_19.73{72} //

tad vatsamāṃsam ālokya nṛpatiḥ sa prakopitaḥ / raivataṃ taṃ yatiṃ vaddhvā cakre kārāgṛhātithiṃ // rm_19.74{73} //

nirdoṣaḥ kleśam āśnāti tambhate guptapātakaḥ / jānāti kasya kaḥ śuddhiṃ citrākāreṣv asākṣiṣu // rm_19.75{74} //

tatra sa vaṃdhanāgāre vaṃdhito 'pi sa sanmatiḥ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā tasthau daivānucintayan // rm_19.76{75} //

tatraivaṃ vaṃdhanāgāre tasmin bhikṣau nivandhite / kāle na visnito rājā tad vicāre 'pi nāsmarat // rm_19.77{76} //

tadānyasmin dine tatra te vatsāḥ sarva āgatāḥ / mātṛbhiḥ saha saṃsaktās tṛṇaṃ bhuktvā niṣedire // rm_19.78{77!} //

tān vatsān mātṛsaṃsaktān sarvān ālokya sa dvijaḥ / vismitaḥ punar ālokya paśyann evaṃ vyaciṃtayat // rm_19.79{78} //

aho vatsā ime sarve kutra gatvādhunāgatāḥ / sarvatrānviṣyamānā hi kutrāpi nābhyadṛśyate // rm_19.80{79} //

hā mamātra mahatpāpo jāyate sāṃprataṃ kathaṃ / yan mayā sahasā bhikṣor asamīkṣyāparādhyate // rm_19.81{80} //

yathā bhikṣor ghaṭe mānsaṃ dṛṣṭvaiṣām iti cintayat / caurāyam iti taṃ bhikṣuṃ paryabhāṣaṃ ruṣābhṛtaṃ // rm_19.82{81} //

aparādhaṃ vinārhaṃtam api bhikṣuṃ pratāḍayat / vaddhvā taṃ sahasā rājñaḥ puro 'tra samupānayaṃ // rm_19.83{82} //

rājāpi mama vākyena sahasaiva nimaṃtrayan / vaddhvāśu vaṃdhanāgāre prasthāpayati sāṃprataṃ // rm_19.84{83} //

tad atra kiṃ kariṣyāmi vatsāḥ sarve ihāgatāḥ / aparādhā yater neti vadeya sāṃprataṃ kathaṃ // rm_19.85{84} //

yady avakṣyaṃ tathā rājā tadā me kupito nṛpaḥ / sarvasvam apahṛtvāpi prāhariṣyate mām iha // rm_19.86{85} //

atha yadi bhayād rājño nāvadiṣyaṃs tathā kvacit / nūnaṃ taṃ yatim arhantam api rājā haniṣyate // rm_19.87{86} //

tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tadghorapātakānalaiḥ / pacyamānas sadāvīcau tiṣṭheyam atiduḥkhitaḥ // rm_19.88{87} //

tad atra kiṃ kariṣyāmi yatropāyaṃ na vidyate / sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi vrajeya śaraṇaṃ kuha // rm_19.89{88} //

yad imaṃ saugataṃ bhikṣum arhantaṃ brahmacāriṇaṃ / anaparādhinaṃ hatvā kathaṃ pāpair na lepsyate // rm_19.90{89} //

etair hi pātakair ghorair ahaṃ rājā janā ime / sarve vatsyāmahe 'vīcau bhuktvā duḥkhāni sarvadā // rm_19.91{90} //

hā me daivād yateś cāpi nirjane vasato 'pi yat / ghaṭe 'bhidṛśyate vatsamānsībhūtaṃ hi cīvaraṃ // rm_19.92{91} //

avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanty eva na cānyathā / tad atra kiṃ kariṣyāmi bhikṣur vā kiṃ kariṣyati // rm_19.93{92} //

tasyaiva karmadoṣeṇa māṃsībhūtaṃ hi cīvaraṃ / atha mamaiva daivena tad iti manyate na hi // rm_19.94{93} //

tad atra kiṃ vadeyāhaṃ daivaṃ hi sarvakarmakṛti / iti mamārho 'py asya dūṣaṇaṃ nātra vidyate // rm_19.95{94} //

tathapy etat pravṛttir na vaktavyaṃ kasya cid api / na gaṃtavyaṃ vahiḥ kvāpi sthātavyaṃ svagṛhe sadā // rm_19.96{95} //

kadā cit skhalitā buddhir vāṇī ca vismṛtasya me / etad dhi pātakaṃ ghoraṃ samācakṣata kutra cit // rm_19.97{96} //

tadāhaṃ niṃdyamāno 'tra sarvalokair itas tataḥ / bhratsyamānaḥ kathaṃ loke cariṣye duṣṭajaṃtuvat // rm_19.98{97} //

iti dhyātvā viniścitya brāhmaṇaḥ sa viṣāditaḥ / kasyāpy etat pravṛttāṃtaṃ noce daurjanyalajjayā // rm_19.99{98} //

tat pātakāgnisaṃtaptaḥ smṛtvārhantaṃ tam eva saḥ / prāyaścittavrataṃ kurvann iva tasthau gṛhāśritaḥ // rm_19.100{99} //

evaṃ dvādaśavarṣāṇi nṛpeṇāpi sa vismṛtaḥ / raivato vaṃdhanāgāre tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_19.101{100} //

atha dvādaśavarṣānte tac chiṣyāḥ sarva āgatāḥ / tat pravṛttiṃ samākarṇya vismitās te 'bhavaṃs tadā // rm_19.102{1} //

tataḥ sarve 'pi te śiṣyāḥ saṃmīlya nṛpateḥ puraḥ / upetyaitat pravṛttāṃtaṃ samākhyāya nyavedayan // rm_19.103{2} //

ārogyam astu te rājan lokān dharmeṇa pālaya / yadarthe vayam āyāmas tatra bhavān prasīdatu // rm_19.104{3} //

yad asmākaṃ gurur bhikṣur aparādhaṃ vinā kathaṃ / bhavatā vaṃdhanāgāre sthāpitas tad vicāraya // rm_19.105{4} //

iti tair bhikṣubhiḥ sarvais tac chiṣyaiḥ prārthite tadā / vyomavāṇī tathākhyāya narendraṃ taṃ vyabodhayat // rm_19.106{5} //

tat khavāṇiṃ samākarṇya nṛpaḥ sa paribodhitaḥ / tac chiṣyaiḥ sārito bhikṣuṃ taṃ mumocāśu vaṃdhanāt // rm_19.107{6} //

aho grāvāgralikhitā niścalā karmasaṃtatiḥ / prāptabhijño 'pi yat prāpa krūrakleśadaśāṃ tathā // rm_19.108{7} //

taṃ yatiṃ nirgataṃ dṛṣṭvā sa rājābhyānutāpitaḥ / ninindā mandapuṇyatvaṃ pramādād dhatam ātmanaḥ // rm_19.109{8} //

tadā sa nṛpati rājā sahasā tasya pādayoḥ / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā samutthāyaivam abravīt // rm_19.110{9} //

bhadanto vicāryaiva pramadā yad bhavān mayā / sthāpito vaṃdhane tan me 'parādhaṃ kṣaṃtum arhati // rm_19.111{10} //

vismṛtā me sahāyāṃ ca parijñātā na kena cit / daṇḍaḥ patati śuddheṣu prāptaḥ pāpe mahīpatau // rm_19.112{11} //

ity uktaḥ kṣitipālena kṣāntiprakṣālitāśayaḥ / raivataḥ sa nareṃdraṃ taṃ samālokyaivam abravīt // rm_19.113{12} //

rājan na te 'parādhatvaṃ mamaitat karmajaṃ phalaṃ / tad atra mā kṛthāḥ kheṭaṃ saugata ātmavidyutaṃ // rm_19.114{13} //

tatas taṃ yatim arhantaṃ sa rājā sahasādarāt / cīvareṇa samāchādya piṃḍakena samārcayat // rm_19.115{14} //

tadaitad vṛttim ākarṇya brāhmaṇaḥ sa tvarānvitaḥ / āgatya tat sabhāmadhye dattāśīḥ samupācarat // rm_19.116{15} //

tatra sa samupāsṛtya rājñe datvā jayāśiṣāṃ / taṃ yatiṃ sāñjalir natvā prārthayan vinayāt kṣamāṃ // rm_19.117{16} //

bhadanta bhavatām evam aparādham akārayan / tan me 'parādhatāṃ kṣaṃtum arhati sarvathā bhavān // rm_19.118{17} //

ity ukte tena vipreṇa raivataḥ sa viśuddhadhīḥ / brāhmaṇaṃ taṃ viṣaṇṇāsyaṃ samālokyaivam abravīt // rm_19.119{18} //

na manyur vidyate vipra na tvayāpakṛtaṃ mayi / mamaiva daivayā kena māṃsībhūtaṃ hi cīvaraṃ // rm_19.120{19} //

tatrāhaṃ maunam ālambya sthito daivābhyanusmaran / tenātra kiṃ vadiṣyāmi daivā hi valavān bhave // rm_19.121{20} //

na tvayāpākṛtaṃ kiñcid vipulakleśapātitaḥ / tan mamopanataṃ pāke svakarmasadṛśaṃ phalaṃ // rm_19.122{21} //

yat sautkaṇṭhatayaiva sarvavipadaḥ kurvanti kaṇṭhagrahaṃ sarvāṅgaprasabhopabhogasubhagāḥ kliśyanti yat saṃpadaḥ / yat svāchaṃdyasukhāspadaṃ viharaṇaṃ dīrghaṃ ca yad vaṃdhanaṃ tat puṃsāṃ nijakarmapākaśavalaṃ saṃsāravallīphalaṃ // rm_19.123{22} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvā naṃdaḥ sa bhūpatiḥ / vismitaḥ kautukāc caivaṃ dṛṣṭvā taṃ yatim abravīt // rm_19.124{23} //

tavāpi sumate kasya phalam etat kukarmaṇaḥ / kiṃ purā prakṛtaṃ karman tat samākhyātum arhati // rm_19.125{24} //

iti pṛṣṭe narendreṇa raivataḥ sa sudhir yatiḥ / taṃ nareṃdraṃ samālokya bodhayituṃ tathāvadat // rm_19.126{25} //

sādhu śṛṇu mahārāja yan mayā prakṛtaṃ purā / tad atrāhaṃ pravakṣyāmi sarvalokaprabodhane // rm_19.127{26} //

vārāṇasyāṃ purā krūracarito 'bhūt kuthābhidhaḥ / gocauraḥ kutsikācāro gomāṃsavihitāśanaḥ // rm_19.128{27} //

kadā cit sa vane gatvā hatvā govatsam ātmanā / tad vatsamāṃsam ādāya sahasā tato viniryayau // rm_19.129{28} //

tatra gorakṣiṇo vatsanaṣṭam anviṣya sarvataḥ / dṛṣṭvā taṃ māṃsabhārārttaṃ kopāt samabhidudruvuḥ // rm_19.130{29} //

tatra sa kutha ālokya tān sarvān samupadrutān / sahasopadruto 'raṇye pradudrāva vanāṃtare // rm_19.131{30} //

tatra pratyekabuddhasya dhyānalīnasya so 'grataḥ / upanikṣipya tan māṃsaṃ tatraikānte nyalīyata // rm_19.132{31} //

te 'pi gorakṣiṇaḥ sarve sānucarām abhidrutāḥ / tatra pratyekabuddhaṃ tam ālokya samupācaran // rm_19.133{32} //

tatra sa kutha āgatya teṣāṃ gorakṣiṇāṃ puraḥ / gomāṃsaṃ darśayitvā taṃ caurāyam ity adarśayat // rm_19.134{33} //

tatra te gobhṛtaḥ sarve gomāṃsaṃ tan muneḥ puraḥ / dṛṣṭvaiva sahasā kopāt taṃ munim abhyaghātayat // rm_19.135{34} //

vadhyo 'yam iti taṃ vadhvā gopālās te prakopitāḥ / ākruśya sahasānītvā kārāgāre nyavaṃdhayat // rm_19.136{35} //

tataḥ sa kutha ākarṇya taṃ yatiṃ vaṃdhane dhṛtaṃ / paścāttāpāgnisaṃtaptas tahīty evaṃ vyaciṃtayat // rm_19.137{36} //

hā mayā pāpināpy evaṃ sādhyate pātakāni ca / avaśyaṃ vahnināvīcau kuṃhbhyāṃ pakṣye rataṃś ciraṃ // rm_19.138{37} //

yad ayaṃ nirjane dhyāto pratyekabuddha ātmavit / caurāyam iti saṃdarśya vaṃdhane sthāpitomayā // rm_19.139{38} //

etatpāpavipāke hi sarvadā narake sthitaḥ / tīvraduḥkhāgnisaṃtapta ante māṃ svakṛte phalaṃ // rm_19.140{39} //

hā mayaivaṃ mahāghoraṃ pātakaṃ durdhiyā kṛtaṃ / kadā tat pātakān mukto vrajeyaṃ sadgatiṃ kathaṃ // rm_19.141{40} //

hā sarvajña namas tubhyaṃ paśya mām atipāpinaṃ / bhavānn eva jagattrātā tan me 'pi trātum arhati // rm_19.142{41} //

mayā mūḍhena duṣṭena mahāpātakam ācitaṃ / tad vimuktyām upāyaṃ me kṛpayā dātum arhati // rm_19.143{42} //

iti kuthaḥ sa cāṇḍālaḥ smṛtvā saṃbuddham ādarāt / paścāttāpābhisaṃtaptas tasthau gehe pramohitaḥ // rm_19.144{43} //

tataḥ sa cetanaṃ prāpya saṃbuddhasyānubhāvataḥ / sahasā tata utthāya tadantike upācarat // rm_19.145{44} //

tatra sa samupāsṛtya tesāṃ gorakṣiṇaṃ puraḥ / kṛtāṃjalipuṭo natvā yācitvābhayam abravīt // rm_19.146{45} //

bhavanto 'tra mayā pāpaṃ kṛtaṃ tat pratidekṣyate / tad bhavaṃtaḥ samākarṇya kṣaṃtum arhaṃti sarvathā // rm_19.147{46} //

asya pratyekabuddhasya hy aparādho na vidyate / tatra mayātiduṣṭena cauro 'yam iti darśitaḥ // rm_19.148{47} //

tad atra mucyatām eṣa pratyekasugato muniḥ / satkṛtyābhyarcya piṃḍena mānanīyo hi sarvadā // rm_19.149{48} //

atraitat pātakaṃ nāsya mamaiva mastake pacet / tad aham eva vadhyo 'tra tad ayaṃ mucyatāṃ yatiḥ // rm_19.150{49} //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve gorakṣiṇo 'pi te / ruṣṭās taṃ sahasā vaddhvā paryyākhyāyātyatāḍayat // rm_19.151{50} //

tat tāḍanaravaṃ śrutvā sa pratyekajinaḥ sudhīḥ / gopālāṃs tān samāmaṃtrya punar evaṃ samādiśat // rm_19.152{51} //

bhavanto mucyatām eṣa māparādhe 'pi hanyatāṃ / kṣamā hi paramaṃ dharmaṃ tat kurvantu kṣamām iha // rm_19.153{52} //

tantāsādyāgano yogaṃ kartum arhanti sarvathā / kiṃ daivaṃ nihataṃ hatvā yuṣmākaṃ setsyate phalaṃ // rm_19.154{53} //

mayaitad vaṃdhanaṃ prāptaṃ mamaiva daivayogataḥ / tad asyāpy aparādho 'tra nāstīty eṣa vimucyatāṃ // rm_19.155{54} //

iti pratyekabuddhena tenādiṣṭaṃ niśamyate / tatheti pratibuddhitvā tat kopaṃ mumucus tadā // rm_19.156{55} //

atha te gobhṛtaḥ sarve śrutvā tasya muner vacaḥ / sahasā vinatiṃ kṛtvā vaṃdhanāt taṃ vyamuṃcayat // rm_19.157{56} //

tatas te gobhṛtaḥ sarve taṃ pratyekamuniṃ mudā / cīvareṇa samāchādya samabhyarcyātyatoṣayan // rm_19.158{57} //

tatra taṃ samupāśritya kṛtāṃjalipuṭo natāḥ / tad aparādhasaṃtaptāḥ prārthayann evam ādarāt // rm_19.159{58} //

bhagavañ jñāyate 'smābhir bhavato nāparādhatā / tenāsmākaṃ kṣamāṃ kartum arhaty atra bhavān api // rm_19.160{59} //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa pratyekajinaḥ / tān sarvān gobhṛto dṛṣṭvā samāśvāsyaivam abravīt // rm_19.161{60} //

bhavanto mā viṣīdantu dūṣaṇaṃ vā na vidyate / etad vṛttiṃ vijānāmi saugatā hi bhavārthavit // rm_19.162{61} //

ity ādiśya sa sarvajñaḥ pratyekabuddha utthitaḥ / tata ākāśa utplutya svāśramaṃ gate āśrayan // rm_19.163{62} //

tad dṛṣṭvā te janāḥ sarve gopālāḥ prativismitāḥ / tam eva sugataṃ smṛtvā saddharme sarvadācaran // rm_19.164{63} //

yo 'sau kuthābhidho goghnaḥ praduṣṭo 'haṃ tadābhavat / tatpāpair narakeṣv evaṃ ciraṃ duḥkhāni bhuktavān // rm_19.165{64} //

asmiñ janmany api prāptakleśadvādaśavārṣikaṃ / tad asyātrāparādhaṃ na mamaitad daivayogataḥ // rm_19.166{65} //

iti mahārāja śubhāśubhaṃ svadaivataḥ / saṃsāre 'tra sadā puṇyaṃ karttavyaṃ satsukhārthibhiḥ // rm_19.167{66} //

puṇyam evātra saṃsāre sārasarvārthasiddhidaṃ / puṇyaṃ vinā na siddhyante kṛtakarmāṇi sarvathā // rm_19.168{67} //

puṇyena jāyate svarge puṇyena yānti sadgatiṃ / puṇyena sarvadā bhadraṃ kṛtvā yāṃti jinālayaṃ // rm_19.169{68} //

daṃḍena mucyate vadhyaḥ puṇyasyaivānubhāvataḥ / daṃḍārho 'pi prahāreṇa prahārārho 'pi roṣataḥ // rm_19.170{69} //

roṣārhā romaharṣanena mucyate puṇyato nṛpa / yāvantaḥ sūkhinaḥ sarvasaṃpatsamanvitāḥ // rm_19.171{70} //

sarve te puṇyakarttāra iti jñeyā narādhipa / puṇyena śuddhyate cittaṃ śuddhāśayo bhavet sudhīḥ // rm_19.172{71} //

subuddhiḥ sarvadā nityaṃ śubheṣv eva samācaret / śubhācāro viśuddhāṃgaḥ satyavādī jitendriyaḥ // rm_19.173{72} //

pariśuddhāśayo dhīro bhavet satvahitārthabhṛt / tathaitat puṇyayuktātmā sarvavidyākalārthavit // rm_19.174{73} //

bhaved dharmārthavijñaś ca suguṇaśrīsamanvitaḥ / tato māheśvarīsaṃpatprāpto lokahitodyataḥ // rm_19.175{74} //

dānaṃ kṛtvā sadā saukhyaṃ bhuktyā nityaṃ śubhe caret / etatpuṇyavipākena pariśuddhas trimaṇḍalaḥ // rm_19.176{75} //

śubhraśīlo viśuddhātmā sadāryavratam ācaret / etatpuṇyānubhāvena kṣantidharmārthasādhakaḥ // rm_19.177{76} //

svaparātmasamābhāvī caret maitrīsukhānvitaḥ / etatpuṇyavipākena dharmotsāhaguṇānvitaḥ // rm_19.178{77} //

sarvaduṣṭagaṇāñ jitvā caret satvahite kṛtī / etatpuṇyaprabhāvaiś ca sarvakleśān vinirjayan / samādhidhāraṇīvijñaś cared dhyānaṃ samāhitaḥ // rm_19.179{78} //

etatpuṇyavipākaiś ca sarvaśāstrābdhipāragaḥ / prajñāratnaṃ samāsādya mahābhijñapadaṃ labhet // rm_19.180{79} //

etatpuṇyānubhāvaiś cia sarvopāyavidhānavit / sarvasatvahitaṃ kṛtvā śubhe nityaṃ samācaret // rm_19.181{80} //

etatpuṇyānubhāvaiś ca bodhipraṇidhimānasaḥ / sarveṣāṃ maṃgalaṃ kṛtvā bhadracaryāṃ samācaret // rm_19.182{81} //

etatpuṇyaprabhāvaiś ca daśabalasamanvitaḥ / sarvamārān vinirjitya cared bodhivrataṃ sadā // rm_19.183{82} //

etat puṇyabalenaiva saṃbodhijñānam uttamaṃ / mahāratnaṃ samāsādya bhavet sarvavināyakaḥ // rm_19.184{83} //

tataḥ sarvatra lokeṣu kṛtvā bhadrāṇi sarvadā / bodhisatvo mahāsatvaḥ saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_19.185{84} //

etatpuṇyānubhāvaiś ca sarvāṃs traidhātukāsthitān / satvān bodhau pratisthāpya kṛtvā dharmamayaṃ jagat // rm_19.186{85} //

etatpuṇyavipākena dharmarājas tathāgataḥ / nirvṛta ālayalīno mahābuddho bhaved dhruvaṃ // rm_19.187{86} //

evaṃ matvā mahārāja nirvṛtipadalabdhaye / yadīchasi tathā puṇyam eva karttavyam ābhavaiḥ // rm_19.188{87} //

puṇyam eva mahāratnaṃ sarvatrāpi mahānugaṃ / sarvārthasiddhidaṃ bhadraṃ saṃbuddhapadasādhanaṃ // rm_19.189{88} //

iti vijñāya rājendra hitvā pāpānurāgatāṃ / puṇyāny evātra saṃsāre karttavyāni hi sarvadā // rm_19.190{89} //

pāpena sarvadāpy evaṃ durgatīṣv eva saṃgatāḥ / mūḍhā kleśāgnisaṃtaptā bhramanti bhavacārake // rm_19.191{90} //

yāvaṃto duḥkhito duṣṭā saṃsāre kleśatāpitāḥ / sarve te pāpakarttāra iti buddhaiḥ prakathyate // rm_19.192{91} //

iti matvā mahārāja sadā bhadraṃ yadīchasi / hitvā pāpānurāgatvaṃ saddharmaṃ cinu sādaraṃ // rm_19.193{92} //

saddharmaṃ saugataṃ dharmaṃ yal lokaṃ hitasādhanaṃ / tenātra sarvadharmāṇāṃ pravaram agram ucyate // rm_19.194{93} //

tad etaddharmasaṃprāptyai triratnaśaraṇaṃ gataḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajasva samupasthitaḥ // rm_19.195{94} //

triratne yat kṛtaṃ karmaṃ śubhaṃ vāpy aśubhaṃ tathā / tat phalam aprameyam asaṃkhyeya mahattaraṃ // rm_19.196{95} //

etatpuṇyānubhāvena sarve buddhā munīśvarāḥ / jagad dharmamayaṃ kṛtvā niḥkleśā parinirvṛtāḥ // rm_19.197{96} //

evaṃ vijñāya bhūmīndra hitvā pāparatiṃ sadā / triratnabhajanaṃ kṛtvā cara nityaṃ sadā śubhe // rm_19.198{97} //

abhuktaṃ kṣīyate naiva kvāpi karma śubhāśubhaṃ / yenaiva yat kṛtaṃ karmaṃ tenaiva bhujyate phalaṃ // rm_19.199{98} //

nāgnibhir dahyate karmaṃ dahyate deha eva hi / nodakaiḥ klidyate karmaṃ klidyate tanur eva ca // rm_19.200{99} //

nānilaiḥ śuṣyate karmaṃ kāya evābhiśuṣyate / na kṣītau kṣīyate karmaṃ kṣīyate tanur eva hi // rm_19.201{100} //

anyathāpi bhaven naiva vipāke karmaṇaḥ phalaṃ / yathaiva yat kṛtaṃ yena tenaiva bhujyate tathā // rm_19.202{1} //

kṛṣṇasya karmaṇaḥ pāke duḥkhataiva sadā bhave / śubhasya sukhatā nityaṃ miśritasyobhayaṃ tathā // rm_19.203{2} //

evaṃ karmavipākotthaṃ śubhāśubhaphalaṃ sadā / bhuktvā sarvatra saṃsāre bhramanti sarvajaṃtavaḥ // rm_19.204{3} //

evaṃ matvā mahārāja kṛṣṇāni miśritāni ca / vihāyātra śobheṣv eva caritavyaṃ sadā bhave // rm_19.205{4} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvānaṃdaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti prativijñapya sajanaḥ prābhya naṃdataḥ // rm_19.206{5} //

tataḥ sa nṛpatir bhūyo raivataṃ taṃ mahāmatiṃ / sucīvaraiḥ samāchādya sāṃjaliḥ praṇatiṃ vyadhāt // rm_19.207{6} //

punar utthāya bhūpālas tam arhantaṃ kṛtāṃjaliḥ / praṇatvā vinayaṃ kurvan kramāc ca prārthayat tathā // rm_19.208{7} //

bhadantātra prasīdasva kṣamasva me 'parādhatāṃ / sarvadā darśanaṃ datvānugrahaṃ kartum arhasi // rm_19.209{8} //

ity ukte 'nena bhūpena raivataḥ sa prasāditaḥ / haṃsarāja ivāplutya bhāsayan khe samāyayau // rm_19.210{9} //

tatrākāśe samāsīnaḥ prātihāryaṃ pradarśayan / lokaiḥ saṃdṛśyamāno 'sau dhyātvā tasthau samujvalan // rm_19.211{10} //

tatas tair bhikṣubhiḥ śiṣyaiḥ samanvitaḥ prabhāsayan / tathākāśāś caraṃ gatvā svāśrame samupāśrayan // rm_19.212{11} //

tad dṛṣṭvā sa nṛpo lokaiḥ sahātivismayānvitaḥ / triratnabhajanaṃ kurvan pracacāra sadā mudā // rm_19.213{12} //

evaṃ hy adoṣena viśeṣayuktyā pratyakṣaṇakṣyīkṛtalakṣaṇena / alaṃkṛtaḥ sādhujanaḥ khalena nighnīkṛto 'pi na vikāram eti // rm_19.214{13} //

evaṃ svadaivayogena jāyate hy aparādhatā / tan nānyasyāparādhatvaṃ vaktavyaṃ kena cit kva cit // rm_19.215{14} //

iti me guruṇākhyātaṃ tathātra kathyate mayā / iti matvā mahārāja sadā dharme samācara // rm_19.216{15} //

prajāś cāpi tathā rājan bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva sadādarāt // rm_19.217{16} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvaṃ cāpi bhavet sadā / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_19.218{17} //

iti satyaṃ parijñāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajasvātra samāhitaḥ // rm_19.219{18} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathā hīti pratijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_19.220{19} //

satkṛtyedaṃ narā ye kalimatidaraṇaṃ raivatasyāvadanaṃ śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanaso bhaktiśraddhāprasannāḥ / te sarve 'py evam atra vimalasumanasaḥ sarvadā satsukhāni bhuktvā kṛtvā subhadraṃ jinavaranilaye saṃprayānti pramodāṃ // rm_19.221{20} //

++ iti ratnāvadānatatve raivatāvadānaṃ samāptam ++

xx mahiṣāvadāna atha sa pārthivo 'sokaḥ kṛtāñjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_20.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_20.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // rm_20.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi sarve lokaprabodhane // rm_20.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // rm_20.5{5} //

ṣaḍabhijño jagannātho mārajit tu tathāgataḥ / puraikasamaye sārddhaṃ bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ saha // rm_20.6{6} //

cailakair bhikṣuṇībhiś caivam upāsikāgaṇair api / upāsākais tathānyaiś ca saddharmaguṇavāṃchibhiḥ // rm_20.7{7} //

bodhisatvair mahāsatvair brahmendrādisurādhipaiḥ / sarve lokādhipaiś cāpi dānavendraiḥ śubhārthibhiḥ // rm_20.8{8} //

nāgendrair garuḍendraiś ca yakṣagaṃdharvakinnaraiḥ / grahai vidyādharaiś cāpi tathānyaiś ca vṛṣārthibhiḥ // rm_20.9{9} //

stūya mānārcyamānaś ca vaṃdyamāno 'bhinaṃditaḥ / sarvasatvahitārthena janapadeṣu sarvataḥ // rm_20.10{10} //

saddharmaṃ samupādiśya pracacāra sasāṃghikaḥ / tathā ca kośale rāṣṭre varaṃ dharmam upādiśat // rm_20.11{11} //

tato 'nyatrāpi saddharmam upadeṣṭuṃ tato 'carat / tatrānyasmin vane prāpto bhagavān sa sasāṃghikaḥ // rm_20.12{12} //

sarvatra maṃgalaṃ kṛtvā pracacāra śanaiḥ kramāt / tatrārāṇye mahān yūtho mahiṣīṇāṃ samācarat // rm_20.13{13} //

tatraiko mahiṣaś caṇḍo valavīryasamanvitaḥ / mahāśṛṃgo mahākāyaḥ pratyavasan madotkaṭaḥ // rm_20.14{14} //

tatrāsan paṃcamātrāṇi mahiṣapālaśatāni ca / sarve tan mahiṣīyūtham anurakṣyādhyuvāsata // rm_20.15{15} //

tadaikasmin dine tatra bhagavān sa sasaṃghikaḥ / pracaraṃs tatpradeśe taṃ mahiṣīyutham aikṣata // rm_20.16{16} //

tadā te mahiṣīpālā taṃ munīṃdraṃ sasaṃghikaṃ / samupāyātam ālokya dūrād evam aghoṣayan // rm_20.17{17} //

bhagavān mātra samāyāhi pathānyena vrajādhunā / asty atra mahiṣo duṣṭas tat sahasā carānyata // rm_20.18{18} //

iti taiḥ śabditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / sasaṃghaḥ samupāśritya tāṃ dṛṣṭvaivam ahhāṣata // rm_20.19{19} //

alpotsukābhavatv atra bhagavantaḥ kiṃ kuto bhayaṃ / kālajño 'haṃ jinendro 'smi tadarthe 'tra samācare // rm_20.20{20} //

tadā sa mahiṣo duṣṭas taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ / dūrād dṛṣṭvā samutthāya pradudrāva tadantike // rm_20.21{21} //

tatra tadgaṃdham āghrāya dṛṣṭvā taṃ raktacīvaraṃ / ruṣā lāṃgūlam unnāmya saṃmukhaḥ prābhyadhāvata // rm_20.22{22} //

tatra tena jinendreṇa pañcasiṃhā mahoddhatāḥ / abhinirmāya tatpṛṣṭhe sthāpitā bhīmarūpiṇaḥ // rm_20.23{23} //

tathā nirmāya tatrāgniskaṃdhau dvāv atiprojvalau / ubhayoḥ pārśvayos tasya sthāpito bhīmanisvanau // rm_20.24{24} //

tathātra kūṭasaṃkāśo nirmāya mahatī śilā / upariṣṭāt pratiṣṭhāpya darśitā tasya bhītaye // rm_20.25{25} //

tatra sa mahiṣo 'drākṣīt tān siṃhān pṛṣṭhasaṃsthitān / pārśvayor ubhayor agniskaṃdhaur uparitāṃ śilāṃ // rm_20.26{26} //

evaṃ sa mahiṣo duṣṭo mahābhayam upasthitaṃ / samantataḥ samālokya pravikheṭābhimohitaḥ // rm_20.27{27} //

tatra sa trasito dṛṣṭvā parāyituṃ caturdiśaḥ / samantato bhayād vignas tasthau trāṇanirāśrayaḥ // rm_20.28{28} //

tataḥ sa cakitas tasya munīndrasyābhisaṃmukhaṃ / upetya caraṇau natvā śaraṇaṃ samupāyayau // rm_20.29{29} //

tatra tadbhayabhinnāsyaḥ parikhinnāśayo rudan / bhagavaṃtaṃ tam ālokya tasthau 'trāṇāśrayo puraḥ // rm_20.30{30} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā mahiṣyaṃ tam upasthitaṃ / śaraṇāgatam ālokya dharmam evam upādiśat // rm_20.31{31} //

bhadramukheti saṃskārāḥ sarve 'nityā bhave dhruvāḥ / sarvadharmā anātmanaḥ śāntaṃ nirvāṇam eva hi // rm_20.32{32} //

iti dharmaravam śrutvā sa tat puṇyānubhāvataḥ / pūrvajanmapravṛttāṃtaṃ smṛtvā prarurodānutāpitaḥ // rm_20.33{33} //

evaṃ taṃ ruditaṃ dṛṣṭvā bhagavān sa munīśvara / bodhayituṃ samāśvāsya punar gāthe 'bhyabhāṣata // rm_20.34{34} //

idānīṃ kiṃ kariṣyāmi tiryagyonigatasya te / akṣaṇapratipannasya kiṃ rodiṣi nirarthakaṃ // rm_20.35{25} //

sādhu prasādyatāṃ cittaṃ mayi kāruṇike jine / tiryagyoniṃ virāgyeha tataḥ svargaṃ gamiṣyasi // rm_20.36{26} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa mahiṣas tadā / sarvaṃ smṛtvā purāvṛttaṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_20.37{27} //

hā mayā durdhiyājñena tyaktvā saddharmasaṃyamaṃ / krodhāgninā svayaṃ dagdhā saṃtāpare 'pi tāpitā // rm_20.38{28} //

yenāhaṃ hā paribhraṣṭaḥ saddharmamaṇinā 'dhunā / viṣarāgāgnisaṃtaptaḥ kṛṣṇāhir iva durmatiḥ // rm_20.39{29} //

tad atra kiṃ kariṣyāmi tiryakjātir ihādhunā / kiṃ mamānena kāyena duḥkhe pāpānusādhinā // rm_20.40{30} //

yatra puṇyaṃ sukhaṃ nāsti tatra kiṃ jīvitena me / varam evādya me mṛtyur na tv evaṃ cirajīvitaṃ // rm_20.41{31} //

avaśyaṃ mṛtyum āpnuyāṃ sarveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ / tad atra me śarīre kā snehatā jīvite 'pi vā // rm_20.42{32} //

dhik kāyaṃ jīvitaṃ cāpi yena puṇyaṃ na sādhyate / puṇyam eva bhave sāraṃ sarvatra satsukhapradaṃ // rm_20.43{33} //

puṇyaṃ vinātrā saṃsare kiṃ śrīsaṃpatsukhānvite / sarvaṃ vihāya gaṃtavyaṃ puṇyām ekaṃ tadānugaḥ // rm_20.44{34} //

puṇyam eva jaganmitraṃ puṇyam eva sadānugaḥ / puṇyam eva mahatsāraṃ puṇyam eva hitārthadaṃ // rm_20.45{35} //

tasmāt puṇyaṃ prayatnena sādhanīyaṃ bhave sadā / sarvatra sukhatāhetu puṇyam eveti kathyate // rm_20.46{36} //

tat puṇyaratnasaṃprāptyai buddhasya śaraṇaṃ gataḥ / sarvathā smaraṇaṃ kṛtvā bhajeyeha samāhitaḥ // rm_20.47{37} //

ity evaṃ manasā dhyātvā mahiṣaḥ sa prabodhitaḥ / taṃ buddhaṃ śrīghanaṃ natvānusmṛtvābhajān mudā // rm_20.48{38} //

tataḥ sa bhagavāns tasya dṛṣṭvāśayaviśuddhatāṃ / saddharmaṃ samupādiśya sasaṃghaḥ svāśrame yayau // rm_20.49{39} //

tatrāśrame samāsīno bhagavān sasasāṃghikaḥ / sarvasatvahitārthena saṃbodhidharmam ādiśat // rm_20.50{40} //

taddharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ / brahmaśakrādayo devā lokapālāś ca dānavāḥ // rm_20.51{41} //

grahā vidyādharāḥ siddhā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / garuḍā nāgarājāś ca rākṣasāś ca śubhārthinaḥ // rm_20.52{42} //

ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi nṛpā rājakumārakāḥ / vaiśyāc ca maṃtriṇo 'mātyā gṛhasthāś ca mahājanāḥ // rm_20.53{43} //

vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaḥ paurikā api / grāmyā jānapadāś cāpi tīrthyāḥ kārpaṭikā api // rm_20.54{44} //

evam anye 'pi lokāś ca saddharmaguṇavāṃ chinaḥ / sarve te samupāgatya tatrāśrame samāviśat // rm_20.55{45} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ / natvā pradakṣiṇīkṛtvā samānarcur yathākramaṃ // rm_20.56{46} //

tatas te praṇatiṃ kṛtvā parivṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_20.57{47} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitāṃ / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ saddharmaṃ samupādiśat // rm_20.58{48} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te saṃprabodhitāḥ / dharmaviśeṣam ājñāya triratnaṃ sarvadābhajan // rm_20.59{49} //

tatra sa mahiṣaḥ pūrvajanmavṛttim anusmaran / tadā taddeham utsraṣṭuṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_20.60{50} //

hā duṣṭena mayā pūrvam ācitaṃ ghorapātakaṃ / tenāhaṃ mahiṣo duṣṭo bhavāmy atra yathoditaṃ // rm_20.61{51} //

tad atra kiṃ prakurvīya paśus tat pāpaśodhaṇaṃ / tat triratnam anusmṛtvā careyāham upoṣadhaṃ // rm_20.62{52} //

datvātrāham imaṃ kāyaṃ satvebhyaḥ śraddhayā 'dhunā / manasā sugataṃ dhyātvā martuṃ tiṣṭheya sāṃprataṃ // rm_20.63{53} //

tad imaṃ deham utkṛtya tvagmānsarudhirādikaṃ / asthimajjādi sarvaṃ ca bhujantu prāṇino mudā // rm_20.64{54} //

ye ye satvā imaṃ dehaṃ bhujanti surasaṃ mudā / te te sarve sadā dharmaṃ kṛtvā yāntu surālāyaṃ // rm_20.65{55} //

tathaitat puṇyapākena muktvāsmān pāpakāśrayāt / āsādya sadgatau janma bhajeyaṃ sugataṃ sadā // rm_20.66{56} //

iti dhyātvā viniścitya mahiṣaḥ sa prasannadhīḥ / tyaktvāhāraṃ tapaśvīva buddhaṃ smṛtvācarat tapaḥ // rm_20.67{57} //

tathā sa mahiṣo dhyātvā triratnaṃ cābhyanusmaran / dehaṃ tyaktvā viśuddhātmā surālayaṃ samāyayau // rm_20.68{58} //

tatra svarge sa utpanno mahāsukhasamanvitaḥ / vismitābhiprasannātmā tadaivaṃ samaciṃtayat // rm_20.69{59} //

aho hi jāyate saukhyaṃ kutaś cyutvā kuhācare / kasya puṇyavipākena mamaivaṃ jāyate śubhaṃ // rm_20.70{60} //

iti ciṃtayatas tasya mahiṣapūrviṇas tathā / vismayākrāṃtacittasya samutpannābhavan matiḥ // rm_20.71{61} //

aho tiryaggateś cyutvā devaloka ihāsare / saṃbuddhasmṛtipuṇyena devo bhavāmi sāṃprataṃ // rm_20.72{62} //

tad ahaṃ tasya munīndrasya draṣṭuṃ gacheya sāṃprataṃ / śraddhayā samupāśritya saddharmaṃ śṛṇuyāṃ punaḥ // rm_20.73{63} //

iti mahiṣapūrvī sa devaputraḥ pramoditaḥ / tatra tasya munīndrasya darśane gaṃtum aichata // rm_20.74{64} //

tataḥ sa muditaḥ snātvā śuddhadivyāṃvarāvṛtaḥ / divyagaṃdhānuliptāṃgo divyālaṃkārabhūṣitaḥ // rm_20.75{65} //

divyapūjopahārāṇi gṛhītvā devagaṇaiḥ saha / tasyāṃ rātrau munīndrasya bhāsayann āśrame yayau // rm_20.76{66} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā muditaḥ samupāsaran / natvā pradakṣiṇīkṛtya samānarcca yathāvidhiḥ // rm_20.77{67} //

tatas tasya munīndrasya sāṃjaliḥ sa praṇamya ca / saddharmadeśanāṃ śrotuṃ purataḥ samupāśrayat // rm_20.78{68} //

tathā te tat sahāyāś ca devaputrāḥ prasāditāḥ / bhagavaṃtaṃ sāṃjalayaḥ upāśrayan // rm_20.79{69} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / āryyasatyasamārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_20.80{70} //

tatsaddharmāmṛtaṃ pītvā saha devaiḥ pramoditaḥ / devo mahiṣapūrvi sa dharmaviśeṣam āptavān // rm_20.81{71} //

satkāyaduṣṭibhūmīndhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ / nirbhidya jñānavajreṇa śrotaāpattim āyayau // rm_20.82{72} //

tātaḥ sa dṛṣṭasatyas taṃ bhagavantaṃ munīśvaraṃ / kṛtāṃjaliḥ puṭo natvā trir udānam udānayat // rm_20.83{73} //

bhagavann idam asmākaṃ kṛtaṃ na janakena hi / na mātrā na ca rājñāpi nānyena kena cit khalu // rm_20.84{74} //

bhavataiva yad asmākaṃ kṛtapāpaviśodhanaṃ / tenābhiśoṣitāśeṣarudhirāśrusāritpariḥ // rm_20.85{75} //

laṃghitā asthiśailāś ca pihitā pāpapaddhatiḥ / vivṛtāḥ svargamārgāś ca mokṣamārgaś ca darśitaḥ // rm_20.86{76} //

mayāptaṃ vimalaṃ cakṣuḥ śāntam āryapadaṃ tathā / duḥkhārṇavaḥ samuttīrṇo bodhimārgo 'pi dṛśyate // rm_20.87{77} //

tad bhavatāṃ kṛpādṛṣṭeḥ prasādān mama sāṃprataṃ / saṃsārajanma sāphalyaṃ buddhaputrāsmy ahaṃ yataḥ // rm_20.88{78} //

adyārabhya sadā nityaṃ bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / bodhau cittaṃ samādhāya cariṣyāmi śubhāṃ cariṃ // rm_20.89{79} //

tad atrānugrahaṃ kṛtvā bhavāñ chāstā jagaguruḥ / kṛpayā sarvadā paśyann evaṃ māṃ trātum arhati // rm_20.90{80} //

iti saṃprārthitaṃ tena suparvaṇā niśamya saḥ / śāstā tasyāśayaṃ śuddhaṃ samalokyaivam ādiśat // rm_20.91{81} //

sadho śṛṇu hitaṃ vakṣye sadā bhadraṃ yadīchasi / triratnaṃ śaraṇaṃ gatvā bhaja nityaṃ samādarāt // rm_20.92{82} //

ye buddhaśaraṇaṃ kṛtvā bhajaṃti śraddhayā sadā / māracaryābhimuktās te saṃprayāṃti jinālayaṃ // rm_20.93{83} //

ye dharmaṃ saugataṃ nityaṃ śṛṇvanti śraddhayā mudā / sarvapāpābhimuktās te saṃprayānti sukhāvatīṃ // rm_20.94{84} //

ye ca saṃghe prakurvanti satkāraṃ śraddhayādarāt / te sarve durgater muktvā saṃprayānti surālayaṃ // rm_20.95{85} //

triratnaśaraṇaṃ kṛtvā ye bhajanti sadādarāt / durgatiṃ te na gachaṃti sadā gachaṃti sadgatiṃ // rm_20.96{86} //

sadgatau te sadā sthitvā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / kṛtvā lokahitaṃ saukhyaṃ bhuktvā ramanti sarvadā // rm_20.97{87} //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ / trividhāṃ bodhim āsadya nirvṛtiṃ samavāpnuyuḥ // rm_20.98{88} //

iti nirvāṇasatsaukhyaḥ prāptuṃ yadi samichasi / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ // rm_20.99{89} //

etatpuṇyānubhāvena pariśuddhas trimaṃḍalaḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_20.100{90} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa paribodhitāḥ / tathety abhyanumoditvā punar evam abhāṣata // rm_20.101{91} //

adya me saphalaṃ saṃpūritaṃ manorathaṃ / bodhiratnābhisaṃpanno buddhaputro 'smi sāṃprataṃ // rm_20.102{92} //

sarvadā bhavatām eva śaraṇe 'haṃ samāsthitaḥ / triratnabhajanaṃ kurvañ cariṣye bodhisaṃvaraṃ // rm_20.103{93} //

iti saṃprārthanāṃ kṛtvā devaputraḥ sa moditaḥ / śrīghanaṃ taiḥ punar natvā sasahāyo divaṃ yayau // rm_20.104{94} //

tatra svarge sa saṃprāpto devaiḥ saha samāśritaḥ / triratnasmaraṇaṃ kurvan saukhyaṃ bhuktvā samācarat // rm_20.105{95} //

tasyāṃ rātrau mahatkāntiṃ prabhāṃ dṛṣṭvā savismayāḥ / sarve te mahiṣīpālā vabhūvuḥ śaṃkitāśayāḥ // rm_20.106{96} //

tataḥ prātaḥ samutthāya sarve te kautukānvitāḥ / saṃmīlya sahasā tatra buddhāśrame upācaran // rm_20.107{97} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sarve te pratimoditāḥ / kṛtāṃjalipuṭo natvā samupatasthur ādarāt // rm_20.108{98} //

tadā sa bhagāvān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // rm_20.109{9!} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te pratibodhitāḥ / bhagavaṃtaṃ punar natvā paprachur evam ādarāt // rm_20.110{100} //

bhagavann adya rātrau ka ihāśrame prabhāsayan / bhavatāṃ samupāyātas tat samādeṣṭum arhati // rm_20.111{1} //

iti tair mahiṣīpālaiḥ paripṛṣṭe sa sarvavit / bhagavāṃs tān samālokya purāvṛttim upādiśat // rm_20.112{2} //

yo 'trāsau mahiṣo duṣṭo dṛṣṭvāsmān samupadrutaḥ / samantato bhayaṃ dṛṣṭvā trasto me śaraṇaṃ gataḥ // rm_20.113{3} //

tadā maddharmam ākarṇya pūrvajātim anusmaran / mayi cittaṃ prasādyaiva tyaktvāhārā tyajan tanuṃ // rm_20.114{4} //

tato 'smatsmṛtipuṇyena pāpamukto viśuddhadhīḥ / svargaloke samutpanno devo bhavati sāṃprataṃ // rm_20.115{5} //

sa eṣa devaputro 'dya niśāyām atra bhāsayan / devalokaiḥ sahāyāto darśanāya mamālāye // rm_20.116{6} //

matsaddharmaṃ samākarṇya dṛṣṭasatyaḥ sa harṣitaḥ / devasaṃghaiḥ saha svarge svālaye pragatas tathā // rm_20.117{7} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvātivismayoddhatāḥ / sarve te mahiṣīpālā mitha evaṃ samabruvan // rm_20.118{8} //

aho citra hi yan nāma tiryyagyonigato 'pi saḥ / buddhaṃ sadgurum āsādya dharmaṃ śrutvābhavat sudhīḥ // rm_20.119{9} //

sadgurau sugate cittaṃ prasādya viratāśanaḥ / trirātnasmaraṇaṃ kṛtvā prāṇaṃ tyaktvā divaṃ yayau // rm_20.120{10} //

tato 'pīha samāgatya saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ gataḥ / abhyarcya dharmam ākarṇya dṛṣṭasatyo divaṃ yayau // rm_20.121{11} //

svarge 'pi tat tathā nityaṃ sadguroḥ śaraṇaṃ gataḥ / śraddhayā bhajanaṃ kurvaṃ chubhe 'carat samāhitaḥ // rm_20.122{12} //

dhanyo 'yaṃ sugataḥ śāstā sarvasatvaśubhaṃkaraḥ / yatra cittaṃ prasādyaiva paśur api divaṃ gataḥ // rm_20.123{13} //

vayaṃ tu mānavāḥ sarve katham enaṃ munīśvaraṃ / sadguruṃ samupāsādya śraddhayā na bhajemahi // rm_20.124{14} //

tathā saddharmam ākarṇya prasādād asya sadguroḥ / atkṛtya sarvadā bhadraṃ na lābhema kathaṃ vayaṃ // rm_20.125{15} //

viśeṣadharmam ājñāya dṛṣṭasatyāḥ samāhitāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā nūnaṃ gachema sadgatiṃ // rm_20.126{16} //

tad atra sadguror asya munīndrasyādhunā vayaṃ / sarve 'pi śraddhayābhyarcya bhajemahi samādarāt // rm_20.127{17} //

tat sāddharmaṃ samākarṇya śraddhayā samupasthitāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caremahi śubhe sadā // rm_20.128{18} //

tadādau sugatasyāsya sasaṃghasyā 'dhunā vayaṃ / yathārhabhojanenātra pūjayema prapuṣṭaye // rm_20.129{18!} //

iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te pratimoditāḥ / tatheti saṃmataṃ kṛtvā tatra buddhāśrame yayuḥ // rm_20.130{19} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ taṃ pramoditāḥ / sarvasāṃjalayo natvā prārthayann evam ādarāt // rm_20.131{20} //

bhagavan nātha sarvajña bhagavaṃtaṃ sasaṃghikaṃ / pūjayituṃ samichāmas tann atrānugrahaṃ kuru // rm_20.132{21} //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / teṣāṃ puṇyābhisaṃvṛddhyai tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_20.133{22} //

tathādhyuvāsitaṃ matvā sarve te pariharṣitāḥ / pādau tasya munīndrasya natvā nijālayaṃ yayuḥ // rm_20.134{23} //

tatra te muditāḥ sarve dadhikṣīrodanādikaṃ / yathārhabhojyasāmagriṃ sahasā samasādhayan // rm_20.135{24} //

tatas te samaye gatvā tatra buddhāśrame mudā / sasāṃghikaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivaṃ nyavedayan // rm_20.136{25} //

bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā / tat saṃgha bhagavān pūjāṃ pratigrahitum arhati // rm_20.137{26} //

iti taiḥ prārthite sarve bhagavān sasasāṃghikaḥ / utthāya bhojanakṣetre upācarān prabhāsayan // rm_20.138{27} //

tatra pādyaṃ samādāya saṃbuddhapramukhāḥ kramāt / sarve te sāṃghikās tatra svasvāsane samāśrayan // rm_20.139{28} //

tāṃ buddhapramukhān sarvān sāṃghikān svāsanāśritān / dṛṣṭvā te muditā sarve sāmānarcur yathākramaṃ // rm_20.140{29} //

tatas te surasair bhojyaiḥ kṣīrodanaiḥ savyaṃjanaiḥ / praṇītair bhagavaṃtaṃ taṃ sasaṃghaṃ samatoṣayan // rm_20.141{30} //

tatas taṃ sugataṃ tṛptaṃ sasāṃghikaṃ samīkṣya te / tat pātrāṇy apanīyāśu tad dhastādi samaśodhayan // rm_20.142{31} //

tataḥ sapūgatāmburāmahauṣadharasāyanaṃ / saṃbuddhapramukhebhyas te saṃghebhyaḥ pradadur mudā // rm_20.143{32} //

tatas te mahiṣīpālāḥ kṛtāṃjalipūṭā mudā / śrīghanaṃ taṃ sasaṃghaṃ ca natvā samupatasthire // rm_20.144{33} //

tathā tan samupāsīnān sarvān dṛṣṭvā sa sarvavit / āryadharmaṃ samādiśya bodhimārge 'bhyayojayat // rm_20.145{34} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te 'bhyanumoditāḥ / saṃbuddhaśāsane tatra pravrajituṃ samīkṣire // rm_20.146{35} //

tatās te mahiṣīpālāḥ sarve kṛtvābhisaṃmataṃ / kṛtāṃjalipuṭā natvā prārthayan taṃ munīśvaraṃ // rm_20.147{36} //

bhāgavaṃ nātha sarvajña bhavatāṃ śāsane vayaṃ / pravrajituṃ samichāmas tan no 'nvāhartum arhati // rm_20.148{37} //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tān viśuddhāśayān sarvān samālokyaivam ādiśat // rm_20.149{38} //

mātāpitror vinānujñāṃ pravrajyāṃ na dadāmy ahaṃ / tad anujñāṃ samādāya preta dāsyāmi vas tadā // rm_20.150{39} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te pratinaṃditāḥ / taṃ munīndraṃ praṇatvāśu svasvagehaṃ yayur mudā // rm_20.151{40} //

tatra te sahasā gatvā samātāpitṛvāṃdhavān / paribodhya prayatnena prāpyānujñāṃ samācaraṃ // rm_20.152{41} //

tatra te sahasā gatvā bhagavata upāsṛtāḥ / pādau sāṃjalayor natvā prārthayann evam ādarāt // rm_20.153{42} //

bhagavan sarvavit pitṛprāptānujñāḥ samāgatāḥ / tatrānugraham ādhāya pravrajyāṃ dātum arhati // rm_20.154{43} //

iti taiḥ prārthite śāstā bhagavān savyapāṇinā / teṣāṃ śiras susaṃspṛṣṭvā samālokyaivam ādiśat // rm_20.155{44} //

sameta bhikṣavaḥ sarve yūyaṃ śraddhāsamaṃgitāḥ / pravrajyāvratam ādhāya carata brahmacārikāṃ // rm_20.156{45} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te muṇḍitā vabhuḥ / khikkhirīpātradharttāraḥ kākhāyacīvarāvṛtāḥ // rm_20.157{46} //

tataḥ śastuḥ prasādena sarve te vimalāśayāḥ / pralabdhabodhisaccittāḥ śuddhaśīlā jiteṃdriyāḥ // rm_20.158{47} //

bhitvāvidyāguṇāḥ samyak prāptavidyāviśāradāḥ / pratisaṃvitsusaṃprāptāḥ satyamārgasamanvitāḥ // rm_20.159{48} //

samādhidhāraṇīvidyā ghaṭamānāḥ samāhitāḥ / kṣamānvitāḥ śubhātmāno yogino bhikṣavo 'bhavan // rm_20.160{49} //

tatas te sarvasaṃsāraṃ matvānityaṃ cālācalaṃ / dṛṣṭvā ca sarvasaṃskāragatīr ahivighātinīḥ // rm_20.161{50} //

sarvakleśagaṇān hitvā jitvā māragaṇān api / sākṣād arhatvam āsādya pracerur brahmacārikāḥ // rm_20.162{51} //

tatas te bhikṣavaḥ sarve pariśuddhatrimaṃḍalāḥ / vītasaṃgā mahābhijñā nirvikalpā niraṃjanāḥ // rm_20.163{52} //

samaloṣṭakasauvarṇāḥ satkāralābhanispṛhāḥ / akāśasamacittāṅgā bhave lābhaparāṅmukhāḥ // rm_20.164{53} //

devāsurādi lokānāṃ traidhātukanivāsināṃ / pūjyā mānyāś ca vaṃdyāś ca babhūvur bodhicāriṇaḥ // rm_20.165{54} //

tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasāḥ / bhagavaṃtaṃ muniṃ natvā papracbus tat purākṛtaṃ // rm_20.166{55} //

bhagavan kāni karmāṇi tena mahiṣapūrviṇā / kṛtāni devaputreṇa yair asau mahiṣo 'bhavat // rm_20.167{56} //

ebhiś ca mahiṣīpālaiḥ kiṃ karma prakṛtaiḥ purā / yenārhatvaṃ samāsādya bhavaṃti brahmacāriṇaḥ // rm_20.168{57} //

etat sarvaṃ samādiśya bhavāñ chāstātra sāṃprataṃ / asmākaṃ api cetāṃsi prabodhayitum arhati // rm_20.169{58} //

iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān sa munīśvaraḥ / tān sarvān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // rm_20.170{59} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve tena mahiṣapūrviṇā / purā kṛtāni karmāṇi tāni vakṣyāmi sāṃprataṃ // rm_20.171{60} //

ebhiś ca mahiṣipālaiḥ purā yāni kṛtāny api / tāni sarvāṇi karmāṇi vakṣyāmi ca tathā 'dhunā // rm_20.172{61} //

tadyathābhūt purā buddhaḥ kāśyapo 'rhans tathāgataḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyākaḥ // rm_20.173{62} //

bhagavān sa tadā pūryyāṃ varāṇasyā upāśrame / mṛgadāve samāśritya vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_20.174{63} //

tadā tasya munīndrasya śāsane tripiṭo yatiḥ / bhikṣur eko mahāvijño niścayārthaviśāradaḥ // rm_20.175{64} //

tadaikasamaye bhikṣupaṃcaśataiḥ puraskṛtaḥ / sa sabhāyāṃ samāsīnaḥ saddharmaṃ samupādiśat // rm_20.176{65} //

tasya te bhikṣavaḥ śikṣāḥ śaikṣāś ca saṃścayānvitāḥ / tripiṭārthaṃ parijñātuṃ paprachus taṃ guruṃ muhuḥ // rm_20.177{66} //

evaṃ tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe sa guruḥ pratiroṣitaḥ / tān sarvāñ chrāvakāñ chiṣyāñ chaikṣāṃś ca paryabhāṣata // rm_20.178{67} //

tatas te śrāvakāḥ sarve dṛṣṭvā taṃ ruṣitaṃ guruṃ / praṇatvā vinayaṃ kṛtvā punar evam abhāsire // rm_20.179{68} //

bhavanta mā kṛthā roṣaṃ prasīdasva kṛpānidhe / vyākhyātaṃ bhavatā samyak tad asmābhi na budhyate // rm_20.180{69} //

tad bhūyo 'pi bhavān etadarthaṃ samyak suvistaraṃ / asmac cetaṃ prabodhārthaṃ samupādeṣṭum arhati // rm_20.181{70} //

iti taiḥ prārthite bhūyas tripiṭaḥ so 'tiroṣitaḥ / tathā tāñ chrāvakān sarvān paribhāṣyaivam abravīt // rm_20.182{71} //

are re mahiṣā yūyaṃ tat kiṃ jānītha madvacaḥ / tad bhūyaḥ kiṃ pravakṣyāmi yac chrutvāpi na budhyate // rm_20.183{72} //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te pariroṣitāḥ / taṃ guruṃ yatim arhantam api pratyavadas tathā // rm_20.184{73} //

yad vayaṃ mahiṣāḥ sarve tad bhavān mahiṣādhipaḥ / yad asmākaṃ yathā śāsta tathā bhavatu pālakaḥ // rm_20.185{74} //

iti taiḥ śrāvakaiḥ sarvaiḥ śikṣaiḥ śaikṣaṃ ca roṣitaiḥ / sadguror antike kopād yat khalaṃ pratibhāṣitaṃ // rm_20.186{75} //

etat pāpābhiśaṃkārttāḥ paścāttāpābhitāpinaḥ / tam arhantaṃ guruṃ natvā punar evaṃ vabhāṣire // rm_20.187{76} //

aho mūḍhā vayaṃ sarve yat kopāt sadguror api / pratyākhyāya vayo 'smābhiḥ pratyuttaraṃ pradīyate // rm_20.188{77} //

tad etat pātakaṃ ghoraṃ kathaṃ vayaṃ śahemahi / tad bhavān kṛpayāsmākaṃ kṣaṃtum arhati sarvathā // rm_20.189{78} //

tathā janmāṃtare cāpi bhavantam eva sadguruṃ / kalyāṇamitram āsādya prāpnuyāma susaṃvaraṃ // rm_20.190{79} //

iti saṃprārthanāṃ kṛtvā sarve te bhikṣavas tathā / tasya guror upāśritya dharmaṃ śrutvābhajan sadā // rm_20.191{80} //

tatas te samaye sarve śrāvakās tripiṭo 'pi saḥ / kālaṃ gatāḥ punar janma lehire durgatau tataḥ // rm_20.192{81} //

khalavākkarmapākena paṃcajanmaśatāny api / sa tripiṭapatiḥ śāstā mahiṣo 'yaṃ sabhābhavat // rm_20.193{82} //

sarve te śrāvakāś cāpi yathā vākkarmadoṣataḥ / tatheme mahiṣīpalā vabhūvuḥ sarvadā bhave // rm_20.194{83} //

atrāpi mahiṣo duṣṭas tripiṭo 'sau bhavaty api / ime 'pi mahiṣīpālā bhavanti bhikṣavo 'pi te // rm_20.195{84} //

yac cāyaṃ mahiṣo 'py atra kāśyapakṛtapuṇyataḥ / dṛṣṭvā māṃ suprasannātmā natvā me śaraṇaṃ gataḥ // rm_20.196{85} //

etatpuṇyavipākena devaputro bhavaty ayaṃ / āryasatyaṃ samāsādya dṛṣṭasatyo sudhīr api // rm_20.197{86} //

ime 'pi mahiṣīpālāḥ kāśyapapuṇyapākātaḥ / pravrajyārhatvam āsādya bhavanti brahmacāriṇaḥ // rm_20.198{87} //

evaṃ karmavipākair hi sarve 'pi jantavo bhave / sukhaduḥkhāni bhuṃjānā bhramanti bhavacārake // rm_20.199{88} //

nāgnibhir dahyate karmaṃ vāyubhir vā na śuṣyate / klidyate nodakaiś cāpi kṣīyate nāpi bhūmiṣu // rm_20.200{89} //

abhuktaṃ kṣīyate naiva karmaṃ kvāpi kathaṃ cana / sarvatrāpi bhaven naiva karmaṇo gatir anyathā // rm_20.201{90} //

śubhasya karmaṇaḥ pāke śubhataiva sadā bhave / tathā kṛṣṇasya pāke ca duḥkhataiva sadā bhave // rm_20.202{91} //

miśritānāṃ tathā pāke miśritāni phalāny api / evaṃ matvā śubheṣv eva caritavyaṃ sadā bhave // rm_20.203{92} //

yenaiva yat kṛtaṃ karmaṃ tenaiva bhujyate phalaṃ / avaśyaṃ pariboktavyaṃ saṃsāre karmaṇaḥ phalaṃ // rm_20.204{93} //

na nasyaṃti hi karmāṇi kalpakoṭiśatair api / sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti prāṇināṃ khalu // rm_20.205{94} //

iti matvātra saṃsāre triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajadhvaṃ sarvathādarāt // rm_20.206{95} //

ye bhajaṃti sadā nityaṃ triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / durgatiṃ te na gachaṃti yānty eva sadgatiṃ sadā // rm_20.207{96} //

ity ādiṣṭaiḥ munīndreṇa śrutvā te saṃghikā mudā / sarve lokāś ca satkṛtya triratnaṃ sarvadābhajaṃ // rm_20.208{97} //

etan me guruṇākhyātaṃ tathā mayocyate 'dhunā / tvayāpy evaṃ mahārāja caritavyaṃ sadā śubhe // rm_20.209{98} //

prajāś cāpi sadā dhārmaṃ śrāvāyitvā prabodhayan / bodhimārge pratisthāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_20.210{99} //

tathā te maṃgalam nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_20.211{100} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti 'bhyanumoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_20.212{1} // idaṃ narā ye mahiṣāvādānaṃ śṛṇvaṃti ye capi niśāmayaṃti sukhāni bhuktvā khalu te 'tra sarve samyāṃti nūnaṃ sugatālayaṃ te // rm_20.213{2} // ++ ity avadānatatve mahiṣāvadānaṃ samāptam ++

xxi nāvikāvadāna athāśoko mahinātha upaguptaṃ yatiṃ guruṃ / kṛtāṃjalipuṭo natvā punar evam abhāṣata // rm_21.1{1} //

bhadaṃta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tad yathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_21.2{2} //

saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samālokyaiyam abravīt // rm_21.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // rm_21.4{4} //

puraikasamaye buddho bhagavān sa munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śastā dharmarājo vināyakaḥ // rm_21.5{5} //

sasaṃgho hāsayan tatra magadhe cārikāṃ caran / sarvatra bhadratāṃ kṛtvā gaṃgātīram upāśrayan // rm_21.6{6} //

tatra sa bhagavān sarvai bhikṣusaṃghaiḥ puraskṛtaḥ / sabhāmadhyāsanāsīno dharmam ādeṣṭum aichata // rm_21.7{7} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarvalokās tadāgatāḥ / brahmaśakrādayo devā lokapālā gaṇādayaḥ // rm_21.8{8} //

daityeṃdro garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ / siddhā vidyādharāś cāpi rākṣasāś ca maharddhikāḥ // rm_21.9{9} //

ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi yogino yatayo 'pi ca / rājānaḥ kṣatriyā bhūpā rājaputrāś ca tīrthikaḥ // rm_21.10{10} //

vaiśyāś cā maṃtriṇo 'mātyāḥ śreṣṭhinaḥ paurikāḥ prajāḥ / gṛhasthāḥ sādhavo bhadrāḥ sārthavāhamahājanāḥ // rm_21.11{11} //

vaṇijāḥ śilpinaś cāpi grāmyā jānapadā api / tathānye 'pi samāyātāḥ saddharmaśravaṇārthinaḥ // rm_21.12{12} //

tatra te samupāyātā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā / natvā pradakṣiṇīkṛtya samānarcur yathākramaṃ // rm_21.13{13} //

tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samaṃtataḥ / samāhitāḥ samudvīkṣya dharmaṃ śrotuṃ samāśrayan // rm_21.14{14} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / bodhicaryāṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_21.15{15} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ pramoditāḥ / dharmāviśeṣam ājñāya triratnaṃ prābhajan sadā // rm_21.16{16} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāl lokāñ chubhāśritān / tathānyatra śubhaṃ kartuṃ gaṃgātīram upācarat // rm_21.17{17} //

sasaṃgho bhagāvaṃs tatra gaṃgātīra upāsṛtaḥ / navikān samupāhūya samālokyaivam abravīt // rm_21.18{18} //

nāvikā gantum ichāmi gaṃgāpāram ito 'dhunā / tan mām imāṃ nadīṃ gaṃgāṃ samuttārayata drutaṃ // rm_21.19{19} // iti tat prārthitaṃ śrutvā sarve te nāvikā api // rm_21.20{20} // sasāṃghikaṃ munīndraṃ tan anādṛtyaivam abruvan / tarapaṇyaṃ vināsmābhiḥ kaści diśā na tāritaḥ // rm_21.21{21} //

yadīchati bhavāns tarttuṃ tarapaṇyaṃ prayachatu / iti tair bhāṣitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ // rm_21.22{22} //

tān sarvān nāvikān dṛṣṭvā punar evam abhāṣata / aham api bhavaṃto 'tra nāviko 'smi ti manyatāṃ // rm_21.23{23} //

mayā hi tārito naṃdo mahārāganadīkṛtaḥ purā / dveṣābdhipatito duṣṭo 'ṅgulimālo 'pi tāritaḥ // rm_21.24{24} //

mānavo mānakūpārapatitas tārito mayā / mohodadhinimagnaś coruvilvīkāśyapas tathā // rm_21.25{25} //

evam anye 'pi lokāś ca kleśābdhe tāritā mayā / kasya cid api satvasya tarapaṇyaṃ na kiṃ cana // rm_21.26{26} //

gṛhyate yācyate nāpi mayā kvāpi kadā cana / tathā yūyam apīhāsmān sarvān bhikṣūn nimāṃdakī // rm_21.27{27} //

agāḍhāṃ sahasā tārya pāre nayatum arhatha / evaṃ tena munīndreṇa prārthite 'pi na ke cana // rm_21.28{28} //

nāvikās te munīndraṃ taṃ tārayituṃ samīchire / atra kaścit sudhīḥ sādhur nāvikas taṃ munīśvaraṃ // rm_21.29{29} //

mahābhijñaṃ parijñāya natvovāca kṛtāṃjaliḥ / bhagavan nātha sarvajña bhavantaṃ sarvasāṃghikān // rm_21.30{30} //

apy ahaṃ tārayiṣyāmi tat prasīdatu me sadā / iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ // rm_21.31{31} //

sarvāns tān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat / bhikṣavo nāvam āruhya yūyaṃ sarve samāhitāḥ // rm_21.32{32} //

imāṃ gaṃgāṃ samuttīrya tiṣṭhata tīram āśritāḥ / ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te bhikṣusaṃghikāḥ // rm_21.33{33} //

sahasā nāvam āruhya saṃniṣeduḥ samāhitāḥ / tadā sa nāviko dṛṣṭvā sarvān naukāsamāśritān // rm_21.34{34} //

tāṃ nāvaṃ sahasā gaṃgāmadhye saṃprāpayan kramāt / tadā sa bhagavānn ṛddhyā vihāyasā svayaṃ caran // rm_21.35{35} //

tad agrataḥ samuttīrya tīrabhūmau samāśrayan / tad dṛṣṭvā nāvikā sarve te salokāḥ savismayāḥ / paścāttāpāgnisaṃtaptāḥ paśyanta eva tasthire // rm_21.36{36} //

so 'pi ca nāvīko dṛṣṭvā taṃ munīndraṃ vihāyasā / sahasā tīram āsadya sthitaṃ paśyan nyaṣīdat // rm_21.37{37} //

tataḥ sā niścarā naukā stambhitaiva jalāśritā / tad dṛṣṭvā nāvikaḥ so 'tivismayākulato 'bhavat // rm_21.38{38} //

tatas taiḥ śrīghanaṃ tīrasamāsīnaṃ sa nāvikaḥ / dṛṣṭvā tat smṛtim ādhāya praṇanāma kṛtāṃjaliḥ // rm_21.39{39} //

tataḥ sāsaṃcarā naukā vāyusaṃpreritā drutaṃ / sahasā tīram āsādya tasthau tatra suniścarā // rm_21.40{40} //

tatas te bhikṣavaḥ sarve samuttīrya vahitrataḥ / sahasā tīram āgatya saṃbuddhāntikam āyayuḥ // rm_21.41{41} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāṃs tān samupāgatān / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ tasthau sabhāsanāśritaḥ // rm_21.42{42} //

tataḥ sa nāvikaś cāpi dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ muniṃ / bhikṣusaṃghasabhāsīnaṃ praṇatuṃ samupācaran // rm_21.43{43} //

tatra sa sāñjalir natvā sarvān tan sāṃghikān kramāt / pādāmbujau munīndrasya praṇanāma pramoditaḥ // rm_21.44{44} //

tatra te nāvikāś cāpi sarve te vismayānvitāḥ / tad dharmadeśanāṃ śrotuṃ muditāḥ samupācaran // rm_21.45{45} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sasaṃghaṃ saṃpramoditāḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya samupatasthur ādarāt // rm_21.46{46} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / āryyasatyasamārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_21.47{47} //

tat addharmāmṛtaṃ pītvā nāvikaḥ saṃpramoditaḥ / vijñāya dharmavaiśeṣyaṃ saddharmābhirato bhavet // rm_21.48{48} //

tataḥ satkāyabhūmīndhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ / nirbhidya jñānavajreṇa dharmadṛṣṭi samāptavān // rm_21.49{49} //

tataḥ sa śrotaāpattiphalaprāptaḥ prasannadhīḥ / taṃ munīndraṃ samālokya trir udānam udānayat // rm_21.50{50} //

bhagavan yat mayā prāptaṃ dharmacakṣuḥ sunirmalaṃ / śāntaṃ padam āryakāntaṃ tīrṇaś cāpi bhavārṇavaḥ // rm_21.51{51} //

satkāyadṛṣṭiśailāś ca laṃghitāḥ sāṃprataṃ mayā / pihito pāpamārgo me svargamārgaḥ prakāśitaḥ // rm_21.52{52} //

mokṣamārgo 'pi saṃprāpto bhavatāṃ kṛpayā 'dhunā / tathā bhavān sadā nityaṃ māṃ paritrātum arhati // rm_21.53{53} //

evaṃ hi na kṛtaṃ mātrā nāpi pitrā kṛtaṃ mama / na suhṛdiṣṭamitraiś ca vāṃdhavaiḥ svajanair api // rm_21.54{54} //

śramaṇair brāhmaṇaiś cāpi gurubhiś ca na vā nṛpaiḥ / tathānyaiś ca mahāvijñair na kṛtam āryadeśanāṃ // rm_21.55{55} //

bhavataiva kṛtaṃ nātha satyamārgopadeśanāṃ / tadāryasatyasaṃprāpta āryamārgaṃ labhāmy ahaṃ // rm_21.56{56} //

adya me saphalaṃ janma buddhaputro 'smi sāṃprataṃ / ity uktvā sa munīndraṃ taṃ praṇatvā prābhyanaṃdata // rm_21.57{57} //

tataḥ sa nāvikas tatra triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ / satkṛtya samupāśritya prābhajan sarvadā mudā // rm_21.58{58} //

tat samīkṣya paraś cāpi nāviko 'tyanutāpitaḥ / tatra tasya munīndrasya satkāraṃ kartum aichata // rm_21.59{59} //

tataḥ sa nāvikas tatra samutthāyānumoditaḥ / bhagavaṃtaṃ praṇatvaiva saṃprabodhayat kṛtāṃjaliḥ // rm_21.60{60} //

bhagavan yan mayā lobhapraluptadharmacetasā / tarapaṇyaṃ vinā gaṃgāṃ tārito na bhavān api // rm_21.61{61} //

tan mahān aparādho me bhavaty atrāhi jāyate / tat kṣamatāṃ jagannātha kṣamāratnākaro bhavān // rm_21.62{62} //

yac cātra bhavatāṃ pūjāṃ kartum ichāmi sāṃprataṃ / tān mamānugrahaṃ kṛtvā pratigrahītum arhati // rm_21.63{63} //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavān muniḥ / tatheti pratimoditvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_21.64{64} //

tathādhivāśitaṃ śāstrā nāvikaḥ saṃpramoditaḥ / sa pūjābhojyasāmāgrīm sahasā samasādhaya // rm_21.65{65} //

tataḥ sa bhagavaṃtaṃ taṃ sasāṃghikaṃ yathākramaṃ / abhyarcya surasaiḥ śuddhair bhojanaiḥ samatoṣayat // rm_21.66{66} //

tatas te sāṃghikāḥ sarve saṃbuddhapramukhā api / tad bhojyaṃ surasaṃ bhuktvā samātṛptiṃ samāyayuḥ // rm_21.67{67} //

tataḥ sa nāviko dṛṣṭvā tṛptaṃ muniṃ sasāṃghikaṃ / apanīyāśu pātrāṇi tad dhastādi vyaśodhayat // rm_21.68{68} //

tataḥ pūgādi tāṃbūlamahauṣadharasāyanaṃ / datvā sa nāvikas tatra sāṃjaliḥ prārthayat kṣamāṃ // rm_21.69{69} //

tataḥ sa sāṃjalir natvā sasaṃghaṃ taṃ munīśvaraṃ / bodhicittaṃ samālamvya tat puraḥ samupāśrayat // rm_21.70{70} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasya nāvikasya manogataṃ / bodhyabhilāṣam ālokya tadā smitaṃ vyamuṃcata // rm_21.71{71} //

tatas tasya munīṃdrasya nānāvarṇā marīcayaḥ / mukhapadmād viniryātāḥ praserur bhuvanatraye // rm_21.72{72} //

yā adhastād gatās tatra narakeṣu samaṃtataḥ / tāḥ saumyā raśmayaḥ sarvāḥ prasṛtya samahāsayan // rm_21.73{73} //

tatra tābhiḥ parispṛṣṭāḥ sarve te narakāśritāḥ / mahat saukhyaṃ samāsādya vismitā evam abruvan // rm_21.74{74} //

aho citraṃ mahat saukhyam adhunā jāyate kathaṃ / kutaś ceyaṃ prabhā jātā kasya ceha samāgatāḥ // rm_21.75{75} //

yat prabhābhiḥ parispṛṣṭā vayaṃ saukhyasamanvitāḥ / sarve duḥkhābhinirmuktās tad idaṃ mahad adbhutaṃ // rm_21.76{76} //

kiṃ nu cyutā ito 'ho svid anyatropagatā vayaṃ / yan no duḥkhāni śāṃyaṃte jāyaṃte sasukhāny api // rm_21.77{77} //

iti ciṃtāsamākrāntahṛdayās te savismayāḥ / ṣarve 'py ekatra saṃmīlya bhāṣaṃta upatasthire // rm_21.78{78} //

evaṃ sarve 'pi te satvāḥ sarvatra narakeṣv api / nirduḥkhā sukhasaṃpannā upatasthuḥ savismayāḥ // rm_21.79{79} //

tadā teṣāṃ prabodhārthaṃ nirmāya bhagavān muniṃ / pratyekaṃ narākeṣv evaṃ sarvatrāpi vyasarjayat // rm_21.80{80} //

taṃ buddhaṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā sārve te narakāśritāḥ / bhūyo 'tivismayākrāṃtahṛdayāś caivaṃ abruvan // rm_21.81{81} //

na hy evetac cyutās sarve nāpy ānyatra gatā vayaṃ / ihaiva narake sthāne sthitāḥ sarve vayaṃ khalu // rm_21.82{82} //

yad ihāyaṃ samāyātaḥ puruṣo pūrvadarśanaḥ / nūnaṃ asya prabhākāntir iyam atrābhiprasṛtā // rm_21.83{83} //

tad asmākaṃ hi duḥkhāni praśāntāṃ samaṃtataḥ / mahatsaukhyāni jayante nūnam asyānūbhāvataḥ // rm_21.84{84} //

ayaṃ hi sugato buddhaḥ sarvasatvānukaṃpakaḥ / sarvān no duḥkhitān dṛṣṭvā samuddhartum ihāgataḥ // rm_21.85{85} //

tad asya śaraṇaṃ gatvā vayaṃ sarve samādarāt / satkṛtya śraddhayā natvā yathāśakti bhajemahi // rm_21.86{86} //

iti saṃbhāṣya te sarve nārakīyās tathā mudā / sahasā taṃ purogatvā praṇatvaivaṃ vabhāṣire // rm_21.87{87} //

namas te bhagavan nātha śaraṇaṃ te vrajāmahe / evam asmān sadā dṛṣṭvā kṛpayā trātum arhasi // rm_21.88{88} //

iti saṃprārthanāṃ kṛtvā sarve te pratimoditāḥ / tasyaiva śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samāhitāḥ // rm_21.89{89} //

etatpuṇyaparītās te sarve vimuktapāpakāḥ / narakebhyaḥ samutthāya sahasā sadgatiṃ yayuḥ // rm_21.90{90} //

evaṃ tā rasmayaḥ sarvā narakebhyaḥ samaṃtataḥ / sarvān satvān saṃuddhṛtya pratyāyayur muneḥ puraḥ // rm_21.91{91} //

yāś cāpy urddhagatābhāsaprasṛtāḥ tāḥ samaṃtataḥ / avabhāsya diśaḥ sarvān samahārājikālayāḥ // rm_21.92{92} //

sarvān devālayān yāvad akaniṣṭhaṃ bhavālayaṃ / avabhāsyamarān sarvān gāthābhiḥ samacodayat // rm_21.93{93} //

anityaṃ khalu saṃsāre sarvaṃ śūnyam anātmakaṃ / iti matvātra saṃsāre carata sarvadā śubhe // rm_21.94{94} //

niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane / dhunīta mṛtyusainyāni naḍāgāram iva dvipaḥ // rm_21.95{95} //

yo hy asmin saugate dharme cariṣyati samāhitaḥ / sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // rm_21.96{96} //

iti tac chabdam ākarṇya sarve devāḥ prabodhitāḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samāhitāḥ // rm_21.97{97} //

evaṃ tā rasmayaḥ sarvāḥ sarvān devān samaṃtataḥ / codayitvā tatas tatra pratyāyayur muneḥ puraḥ // rm_21.98{98} //

tatra tā rasmayaḥ sarvā ekībhūtā supiṇḍitāḥ / muneḥ pradakṣiṇīkṛtya bhrumadhye 'ntarhito 'bhavat // rm_21.99{99} //

tad dṛṣṭvā te sāṃghikāḥ sarve lokāś cānye 'pi vismitāḥ / śāstā kim ādiśed dhārmam iti dhyātvā niṣedire // rm_21.100{100} //

tadānaṃdaḥ samutthāya śāstāraṃ taṃ munīśvaraṃ / kṛtāṃjalipuṭo natvā paprachaivaṃ puraḥ sthitaḥ // rm_21.101{1} //

bhagavan nātha sarvajña bhavadvaktrāt sudhākarāt / nānā varṇāḥ prabhāḥ kāṃtā viniḥsṛtya prasāritāḥ // rm_21.102{2} //

sarvāṃs traidhātukānn avabhāsya samaṃtataḥ / punaḥ pratyāgātāḥ sarvā ekībhūtā supiṃḍitā // rm_21.103{3} //

tava pradakṣiṇīkṛtya bhrumadhye pravisaṃti tāḥ / nāhetupratyaye buddhā darśayanti smitaṃ kvacit // rm_21.104{4} //

tad bhavān hetunā kena smitaṃ muṃcasi sāṃprataṃ / yad dṛṣṭvā sāṃghikaḥ sarve ime lokāś ca vismitāḥ // rm_21.105{5} //

śāstā kim ādiśed dharmam iti saṃdigdhamānasāḥ / kutūhalasamākrāṃtahṛdayāḥ sadguṇārthinaḥ // rm_21.106{6} //

tvatsaddharmāmṛtaṃ pātum ichanti tṛṣitā iva / yadarthe 'tra bhavān smitaṃ darśayati sarasmikaṃ // rm_21.107{7} //

tadarthaṃ samupādiśya sarvāl lokān prabodhaya / ity ānaṃdavaca śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tam ānaṃdaṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // rm_21.108{8} //

evam etat tathānaṃda nāhetupratyayaṃ kvacit / saṃbuddhāḥ sugatāḥ sarve pravikurvanti saṃsmitaṃ // rm_21.109{9} //

yadarthe 'ham ihānaṃda smitaṃ muṃcāmi sāṃprataṃ / tadarthaṃ samupākhyāmi śṛṇuta yūyam ādarāt // rm_21.110{10} //

yad anena satānaṃda nāvikena prasādinā / sasaṃgho 'haṃ samabhyarcya vaṃdito bodhicetāsā // rm_21.111{11} //

anena kuśalenāyaṃ nāviko 'pi bhaviṣyati / saṃsārottaraṇo nāma pratyekabuddha ātmavit // rm_21.112{12} //

evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ triratnaṃ satkṛtodbhavaṃ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ triratnaṃ bhajatādarāt // rm_21.113{13} //

triratneṣu kṛtaṃ puṇyaṃ na kṣiṇoti kadā cana / vratapuṇyavipākena saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_21.114{14} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdaḥ sasāṃghikaḥ / tathety abhyanumoditvā triratnaṃ sarvadābhajet // rm_21.115{15} //

evaṃ śāstrā munīndreṇa vyākṛtam ātmanas tadā / śrutvā sa nāviko buddhaḥ prābhyanaṃdat prasāditaḥ // rm_21.116{16} //

tadārabhya sadā nityaṃ nāvikaḥ saṃpramoditaḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā satkṛtya śraddhayābhajat // rm_21.117{17} //

sarve lokāś ca tad dṛṣṭvā saddharmaguṇavāṃchinaḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ triratnaṃ prābhajan mudā // rm_21.118{18} //

tataś ca sa jagacchāstā bhagavān saha sāṃghikaiḥ / tathānyatra śubhaṃ kartuṃ pratasthe sāṃprabhāsayan // rm_21.119{19} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ mayā pracakṣyate tava / tathātra tvaṃ mahārāja triratnaṃ sarvadā bhaja // rm_21.120{20} //

prajāś cāpi tathā dharme bodhayitvā prasādayan / bodhimārge pratisthāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_21.121{21} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_21.122{22} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathety abhyanumoditvā prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // rm_21.123{23} //

yac chāstrākhyātaṃ tathedaṃ yativarakathitaṃ nāvikasyāvadānaṃ śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanasaḥ śraddhayā ye prasannāḥ / te sarve śuddhabhāvā jinaguṇarūcano bodhicaryā carante / bhuktvā saukhyāni nityaṃ munivaranilaye saṃprayānti pramodaṃ // rm_21.124{24} //

++ ity avadānatatve nāvikāvadānaṃ samaptam ++

xxii gandhamādanāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā prārthayac caivam ādarāt // rm_22.1{1} //

bhadaṃta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_22.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / tam aśokam mahīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_22.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me gurubhāṣitaṃ / tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi tava puṇyavivṛddhaye // rm_22.4{4} //

puraikasmin dine tatra rājagṛhe sasāṃghikaḥ / bhagavān sa jagannāthaḥ piṇḍārthaṃ samupāviśat // rm_22.5{5} //

tadā rājagṛhe tatra gṛhapateḥ suto mahān / tasyaikā dāsikā bhadrā satyadharmānucāriṇī // rm_22.6{6} //

sā svāmyaṅgānulepārthaṃ lohitacaṃdanaṃ tadā / surabhigaṇasaṃyuktaṃ pipeṣa prastare mudā // rm_22.7{7} //

tasminn eva kṣaṇe tatra sa saṃbuddhaḥ sasāṃghikaḥ / bhāsayaṃ maṃgalaṃ kṛtvā tad gṛhaṃ nikaṣācarat // rm_22.8{8} //

tathāyātaṃ munīndraṃ taṃ śrutvā sā dārikā mudā / sahasā nirgatā gehāt tatra draṣṭum upācaran // rm_22.9{9} //

tatra sā samupāgatya prādrākṣīt taṃ munīśvaraṃ / dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaparibhūṣitaṃ // rm_22.10{10} //

śatasūryādhikābhāsaṃ śatacaṃdrāmṛtaprabhaṃ / vyāmaprabhāsamujvālaṃ ratnāṃgam iva jaṃgamaṃ // rm_22.11{11} //

dṛṣṭvā sā dāsikā tatra muditā vismayānvitā / suciraṃ taṃ samālokya tasthau niścalamānasī // rm_22.12{12} //

tatra sā suciraṃ dṛṣṭvā dāsikābhipramoditā / satkāraṃ karttum ichantī śāstur evaṃ vyaciṃtayat // rm_22.13{13} //

aho bhāgyaṃ munīndro 'yaṃ dṛśyate yan mayādhunā / tad asya kiṃ bhajiṣyāmi daridrā preṣikā hy ahaṃ // rm_22.14{14} //

kutra vā drakṣyate bhūyo munīndro 'yaṃ jagadguruḥ / dhig me janmāpi yenātra kiṃ cit puṇyaṃ na sādhyate // rm_22.15{15} //

kiṃ mamānena dehena yenedṛśaṃ munīśvaraṃ / prāpya kiṃ cit pradatvāpi puṇyaṃ prāptuṃ na śakyate // rm_22.16{16} //

anena jīvitenāpi kiṃ mamātra prayojanaṃ / yena duḥkhāni bhuktvaiva kiṃ cit puṇyaṃ na sādhyate // rm_22.17{17} //

puṇyaṃ vinātra saṃsāre saukhyaṃ prāptuṃ kathaṃ kuha / tat puṇyaṃ prāpyate kena vinā dānavrataḥ kvacit // rm_22.18{18} //

kiṃ cātra dāsyate dānaṃ kiṃ cid dravyaṃ na me gṛhe / vrataṃ vā kiṃ kariṣyāmi parādhīnā hi dāsikā // rm_22.19{19} //

tad atra kiṃ sukhaṃ lapsye kiṃ cid dānaṃ vrataṃ vinā / sarvathāhaṃ vinaṣṭā syāṃ ko māṃ rakṣed bhavāntare // rm_22.20{20} //

puṇyena sadgatiṃ yāyāṃ pāpena durgatiṃ sadā / iti hetoḥ prakarttavyaṃ dānaṃ kiṃ cid api vrataṃ // rm_22.21{21} //

tarhy etad vidyate haste lohitacaṃdanaṃ mama / etenāpi munīndrasya bhajeyaṃ caraṇāmbujau // rm_22.22{22} //

iti dhyātvā viniścitya darikā sā prasāditā / sahasā svagṛhaṃ gatvā tac caṃdanaṃ samāgrahīt // rm_22.23{23} //

tac caṃdanaṃ samādāya dāsikā sā vyacintayat / yad idaṃ svāmino dravyaṃ tad anujñāṃ vinā kathaṃ // rm_22.24{24} //

yadi svāmi vijānāti tadā me kupito ruṣā / nirbhatsya tāḍayitvā māṃ gṛhān niṣkāsayed apl // rm_22.25{25} //

tadātra kiṃ cariṣyāmi dāsikāham nirāśrayā / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti mahatām api // rm_22.26{26} //

yadi me kupitaḥ svāmī paratra kiṃ kariṣyati / prasanno yadi vā svāmī kalyāṇaṃ syād ihāpi me // rm_22.27{27} //

kupito va prasanno vā bhavatv atraiva me prabhuḥ / svāmī bharttānuśāstaiva paratra kiṃ kariṣyati // rm_22.28{28} //

buddhas tu jagatāṃ svāmī bharttā nātho 'nukaṃpakaḥ / prabhu dharmānuśāstā me paratrehāpy avet sadā // rm_22.29{29} //

tad atra kiṃ mamānena svāmināpi kariṣyate / tad etac caṃdanenāpi bhajeyaṃ taṃ munīśvaraṃ // rm_22.30{30} //

iti dhyātvā viniścitya dāsikā sā pramoditā / lohitacaṃdanenobhau pāṇau pralipya setvayā // rm_22.31{31} //

gṛhād vahir vinirgatvā bhagavate 'nta upāgatā / pādayor ubhayos tena caṃdanena lilepa sā // rm_22.32{32} //

tataḥ sā dārikā nārī kṛtāṃjalipuṭo mudā / pādau tasya muner natvā purataḥ samupāśrayat // rm_22.33{33} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā tasyā bhaktirataṃ manaḥ / tac caṃdanasaurabhyais tat puraṃ samapūrayat // rm_22.34{34} //

tatas tad gaṃdham āghrāya sarve paurāḥ savismayāḥ / kasyedaṃ gaṃdham āyātam iti proktvā pracerire // rm_22.35{35} //

tatas tad vṛttim ājñāya sarve lokāḥ pramoditāḥ / tad draṣṭuṃ sahasā tatra bhagavato 'ntikam upāyayuḥ // rm_22.36{36} //

tatra sarve 'pi te lokā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ muniṃ / natvā pradakṣiṇīkṛtvā samupatasthur ādarāt // rm_22.37{37} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān / āryyasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // rm_22.38{38} //

tad dhārmadeśanāṃ śrutvā sarve lokāḥ prabodhitaḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā sadā bhajitum īchire // rm_22.39{39} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā dāsikā sā prabodhitā / sāṃjalis taṃ muniṃ natvā praṇidhānaṃ vyadhāt tathā // rm_22.40{40} //

etatpuṇyavipākena saṃsāre 'tra punarbhave / pratyekāṃ bodhim āsādya nirvāṇapadam āpnuyāṃ // rm_22.41{41} //

evaṃ buddhapadaṃ prāptyai praṇidhānaṃ kṛtaṃ tayā / dṛṣṭvā sa bhagavāṃs tatra smitaṃ prādurvyadhāt tadā // rm_22.42{42} //

tatas tasya muner vaktrān nānāvarṇāḥ surasmayaḥ / vinirgatā diśaḥ sarvā bhāsayantaḥ praserire // rm_22.43{43} //

yā adhastād gatābhāsāḥ sarvatra narakeṣv api / avabhāsya śubhaṃ kṛtvā sarvatra saṃprasaṃsire // rm_22.44{44} //

tatra satvān parispṛśya kṛtvā sarvān sukhānvitān / saṃbuddhadarśanaṃ datvā saṃpreṣayan surālāyaṃ // rm_22.45{45} //

yāś cāpy urddhaṃ gatābhāsatāḥ sarvāṃś ca surālayan / avabhāsyāmarān sarvān samudghuṣyābhyacodayan // rm_22.46{46} //

anityaṃ khalu saṃsāraṃ sarvaṃ śūnyaṃ nirātmakaṃ / iti matvātra karttavyaṃ saṃbuddhabhajanaṃ sadā // rm_22.47{47} //

niṣkrāmata rabhadhvaṃ tat saddharmaṃ buddhaśāsane / māracaryāṃ parityajya carata bhadracārikāṃ // rm_22.48{48} //

yo 'pramattaś caraty atra saṃbuddhaśāsane vrataṃ / sa vihāya punarjātiṃ duḥkhasyāṃtaṃ kariṣyati // rm_22.49{49} //

iti matvātra saṃsāre pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhajadhvaṃ śraddhayā sadā // rm_22.50{50} //

etad ghoṣaṃ samākarṇya sarve devāḥ pramoditāḥ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā prācaran sarvadā śubhe // rm_22.51{51} //

tatas te raśmayaḥ sarve bhāsayantaḥ samaṃtataḥ / pratyāgatā munīndrasya purataḥ samupāśrayan // rm_22.52{52} //

tatra te raśmayaḥ sarve 'py ekībhūtāḥ supiṇḍitāḥ / śāstuḥ pradakṣiṇīkṛtya bhruvo 'ntare tirodadhau // rm_22.53{53} //

tad dṛṣṭvā te sabhāsīnāḥ sarve lokāḥ savismayāḥ / śāstā kim ādiśed dharmam iti dhyātvā samāśrayan // rm_22.54{54} //

tatrānaṃdaḥ samālokya sarvāṃl lokān savismayān / sāṃjalis taṃ jagannāthaṃ praṇatvaivaṃ samabravīt // rm_22.55{55} //

bhagavan hetunā kena smitaṃ muṃcati sāṃprataṃ / nāhetupratyayaṃ buddhāḥ smitaṃ muṃcaṃti sarvadā // rm_22.56{56} //

yad bhavataḥ smite vaktrān nānāvarṇāḥ suraśmayaḥ / nirgatāḥ sarvalokeṣu prasṛtā avabhāsyata // rm_22.57{57} //

ime sarvatra bhadrāṇi kṛtvā satvāṃś ca bhadritān / pratyāgatā bhavadurṇāmadhye cāntardadhanti hi // rm_22.58{58} //

etad adbhutam ālokya sarve lokā ime 'dhunā / śāstā kim ādiśed dharmam iti dhyātvā samāsthitāḥ // rm_22.59{59} //

bhavaddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve saddharmavāṃchinaḥ / bhavantam eva saṃvīkṣya saṃtiṣṭhante samāhitāḥ // rm_22.60{60} //

bhagavaṃs tad yad arthe tvaṃ smitaṃ muṃcasi sāṃprataṃ / tad arthaṃ samupādiśya sarvāl lokān prabodhaya // rm_22.61{61} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīścaraḥ / tam ānaṃdaṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // rm_22.62{62} //

evam etan mahānaṃda sarve 'pi sugatā jināḥ / nāhetupratyayaṃ kvāpi smitaṃ muṃcaṃti sarvadā // rm_22.63{63} //

yadarthe 'ham ihānaṃda smitaṃ muṃcāmi sāṃprataṃ / tadarthaṃ saṃpravakṣyāmi sarve śṛṇvaṃtu sādaraṃ // rm_22.64{64} //

paśyānaṃdānayā nāryyā dārikayā mama padoḥ / lohitacaṃdanenaivaṃ pralipya satkṛtiḥ kṛtā // rm_22.65{65} //

etatpuṇyavipākena dārikeyaṃ bhaviṣyati / pratyekasugato gandhamādano nāma sarvavit // rm_22.66{66} //

yatheyaṃ mayi saṃbuddhacittaṃ prasādya moditā / praṇidhānaṃ karoty evaṃ pratyekabodhim āpsyati // rm_22.67{67} //

evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ saṃbuddhabhajanodbhavaṃ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ triratnaṃ bhajam ādarāt // rm_22.68{68} //

triratnabhajanodbhūtaṃ puṇyamahattaraṃ bahu / yathechābodhisaṃbhārapūraṇaṃ nirvṛtiṃ pradaṃ // rm_22.69{69} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve 'numoditāḥ / triratnabhajanaṃ kartuṃ prābhyanandan sadāpi te // rm_22.70{70} //

tadā sā dāsikāpy evaṃ śāstrā vyākṛtam ātmanaḥ / śrutvābhinaṃditā bhūyo nanāma taṃ munīśvaraṃ // rm_22.71{71} //

tataḥ sā svāminā dattaṃ dravyam ādāya satvarā / tad arhabhojanaiḥ pūrṇaṃ pātraṃ kṛtvā mudācarat // rm_22.72{72} //

tatra sā muditā tasmai munīndrāya pradāpayat / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā svagehaṃ samupācarat // rm_22.73{73} //

tataḥ sa bhagavān pṛṣṭe piṇḍapātraṃ tayārcitaṃ / sasaṃghaṃ svāśrame gatvā vyaharad dharmam ādiśat // rm_22.74{74} //

tatra sā dāsikā bhadrā triratnaṃ śaraṇaṃ gatā / satkṛtya śraddhayā nityaṃ prābhajan sarvadā mudā // rm_22.75{75} //

evaṃ me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayātra kathyate / tathā tvam api rājeṃdra triratnaṃ sarvadā bhaja // rm_22.76{76} //

tathā rājaṃ prajāś cāpi bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_22.77{77} //

tathā taṃ maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_22.78{78} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ / tathety abhyanumoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_22.79{79} //

idaṃ narā ye ci ca gaṃdhamādanāvadānam atra prathitaṃ prasāditāḥ / śṛṇvanti ye cāpi niśāmayanti sarve sukhāḍhyāḥ pracaranti sadgatau /

++ iti ratnāvadānatatve gaṃdhamādanāvadānaṃ samāpta ++

xxiii pretikāyāḥ kathā athāśoko mahārājaḥ sāṃjaliḥ saṃpramoditaḥ / upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_23.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_23.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhaṃ mahāmatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taiḥ samālokyaivam ādiśat // rm_23.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā buddhānumodaya // rm_23.4{4} //

purā sa bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // rm_23.5{5} //

bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhiś ca cailakaiḥ / upāsakaiḥ śubhācārair upāsikāgaṇair api // rm_23.6{6} //

bodhisatvair mahāsatvaiḥ saṃbodhicārikodyamaiḥ / tathānyais tīrthikaiś cāpi saṃbuddhaguṇavāṃchibhiḥ // rm_23.7{7} //

rājagṛhapuropānte veṇuvane manorame / jināśrame mahodyāne karaṃdakanivāpake // rm_23.8{8} //

sarvasatvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmadeśanāṃ kurvan vijahāra virocayan // rm_23.9{9} //

tat saddharmadeśanāṃ śrotuṃ tatra sarve samāgatāḥ / devā daityāś ca nāgendrā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // rm_23.10{10} //

grahā vidyādharāḥ siddhā lokapālagaṇā api / ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi rājānaḥ kṣatriyātmajāḥ // rm_23.11{11} //

vaiśyāś ca maṃtriṇo 'mātyā gṛhādhipā mahājanāḥ / paurikāḥ sārthavāhāś ca vaṇijaḥ śilpino 'pi ca // rm_23.12{12} //

grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikādayaḥ / sarve te samupāyātās tatrāśrame upāviśan // rm_23.13{13} //

tatra sabhāsanāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ / vyāmaprabhāvirocaṃ taṃ bhikṣusaṃghaiḥ puraskṛtaṃ // rm_23.14{14} //

dṛṣṭvā te muditāḥ sarve praṇatvā samupāgatāḥ / kṛtvā pradakṣiṇāny enaṃ samānarcu yathākramaṃ // rm_23.15{15} //

tatas sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_23.16{16} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupāśṛtān / āryyasatyaṃ samārgāṃgaṃ saddharmaṃ samupādiśan // rm_23.17{17} //

tāt saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te saṃprabodhitāḥ / dharmaviśeṣam ājñāya bodhicaryāṃ samīchire // rm_23.18{18} //

tadaikasmin dine bhikṣur āyuṣmān nāradābhidhaḥ / bhikṣārthaṃ pātram ādāya rājagṛhapure yayau // rm_23.19{19} //

tatra sa nārado bhikṣuḥ piṃḍārthaṃ samupācaran / gṛhasthena samālokya nītvā gehe mudāsane // rm_23.20{20} //

pratisthāpya samabhyarcya supraṇītarasānvitaiḥ / tīlodanaiḥ sudhākalpaiḥ pānaiś ca pratipūjitaḥ // rm_23.21{21} //

tad bhuktvā sa yatis tuṣṭo datvā tasmai śubhāśiṣaṃ / samutthāya tato 'raṇye viharttuṃ nirjane 'carat // rm_23.22{22} //

tatra sa nārado yogī gṛdhrakūṭanagāntike / dadarśa pretikām ekāṃ rākṣasīm iva bhīṣaṇāṃ // rm_23.23{23} //

vṛkṣamūle sthitāṃ raktavinduvyāptāmvarāvṛtāṃ / asthiśakalasaṃkīrṇe pretālaye nivāsinīṃ // rm_23.24{24} //

svātmajān api bhakṣantīṃ kṣutpipāsāgnidāhināṃ / kṛśāṅgīṃ vikṛtākārāṃ karvuramuktakeśinīṃ // rm_23.25{25} //

dṛṣṭvā sa nāradas tatra samupāsṛtya tat puraḥ / pretikāṃ tāṃ samālokya paprachaivaṃ purākṛtaṃ // rm_23.26{26} //

kiṃ tvayā prakṛtaṃ ghoraṃ pātakaṃ pūrvajanmasu / yenaivaṃ duḥsaham anubhavasi sāṃprataṃ // rm_23.27{27} //

iti tenārhatā pṛṣṭe pretikā sā rudanty api / nāradaṃ taṃ yatiṃ dṛṣṭvā śanair evam abhāṣata // rm_23.28{28} //

bhadanta kiṃ mayā hy atra vakṣyate yat purākṛtaṃ / divārātrau paṃcaputrān prasūtā me prabhakṣitā // rm_23.29{29} //

tenāpi na saṃtuṣṭā bubhukṣitā pravarddhate / tad bhavāṃs taṃ jagadvijñaṃ pṛchatā matpurākṛtaṃ // rm_23.30{30} //

sa munīndro jagacchāstādiśet te 'smatpurākṛtaṃ / āditye hi samudyāte dīpena kiṃ prayojanaṃ // rm_23.31{31} //

tathāsmatprakṛtaṃ pāpaṃ śrutvānyena narādayaḥ / satvāḥ saṃtrasitā evaṃ kuryu na ke cana // rm_23.32{32} //

sarve te 'pi diśet pāpān viramya śīlasaṃvṛtāḥ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhajeyuḥ sadādritāḥ // rm_23.33{33} //

iti tayoditaṃ śrutvā nāradaḥ sa prabodhitaḥ / tatheti sahasā gatvā tatra veṇuvane 'sarat // rm_23.34{34} //

tadā sa bhagavāṃs tatra dhyānālayāt samutthitaḥ / sabhāmadhyāsanāsīnaḥ saddharmaṃ samupādiśat // rm_23.35{35} //

tasminn avasare tatra nāradaḥ satvarānvitaḥ / dūrāt taṃ śrīghanaṃ paśyan sahasā samupācaran // rm_23.36{36} //

tam eva samupāyātaṃ nāradaṃ sa munīśvaraḥ / dṛṣṭvārāt samupāmaṃtrya punar evam abhāṣata // rm_23.37{37} //

ehi te svāgataṃ bhikṣo kutas tvaṃ samupāgataḥ / kim artham iha yenaivaṃ prāyāsi tad vadasva me // rm_23.38{38} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa nāradaḥ sa kṛtāṃjaliḥ / samupetya munīndraṃ taṃ praṇatvaivaṃ nyavedayat // rm_23.39{39} //

bhagavan bhavatāṃ pādau draṣṭum iha samācare / adyāhaṃ nirjane 'raṇye vihartuṃ samupācare // rm_23.40{40} //

tatrāhaṃ pretikām ekāṃ rākṣasīm iva bhīṣaṇāṃ / kṛśāṅgīṃ vikṛtākārāṃ raktavindu'nvitāṃvarāṃ // rm_23.41{41} //

anekā asthiṣaṃkīrṇe pretālaye iva sthitāṃ / paśyāmi tām upāsṛtya paripṛchāmi tat kṛtaṃ // rm_23.42{42} //

kiṃ tvayā prakṛtaṃ pāpaṃ pūrvajanmasu dāruṇaṃ / yenedṛg mahāduḥkham anubhavasi sāṃprataṃ // rm_23.43{43} //

iti pṛṣṭe mayāthāsau pretikā duḥkhatāpinī / rudantī māṃ samālokya śanair evam abhāṣata // rm_23.44{44} //

bhadanta kiṃ vadiṣyāmi yan mayā pātakaṃ kṛtaṃ / yenedṛśaṃ mahāduḥkham anubhavāmi sāṃprataṃ // rm_23.45{45} //

paṃcaputrān ahaṃ rātrau divā paṃca tathāparān / prasūya tāṃ prabhakṣyāmi nāsti tṛptis tathāpi me // rm_23.46{46} //

evaṃ kṣutpipāsāgnitīvratāpābhidāhitā / divārātriṃ mahadduḥkhaṃ bhuktvā tiṣṭhāmi jaṃgale // rm_23.47{47} //

tat purā kiṃ kṛtaṃ ghoraṃ pātakam atidāruṇaṃ / mayāpi jñāyate nātra paripṛcha munīśvaraṃ // rm_23.48{148} //

sarvajñas trijagacchāstā bhagavān sa munīśvaraḥ / yan mayā prakṛtaṃ pāpaṃ tat sarvam samupāviśet // rm_23.49{49} //

iti tayoditaṃ śrutvā tatheti paribodhitaḥ / bhavantam atra saṃpraṣṭuṃ samāgachāmi sāṃprataṃ // rm_23.50{50} //

kiṃ tayā prakṛtaṃ ghoraṃ pātakam atidāruṇaṃ / yenaivaṃ duḥsahaṃ duḥkhaṃ bhuktvā carati sādhunā // rm_23.51{51} // tat sarvaṃ samupādiśya prabodhayitum arhati // rm_23.52{52} // iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / nāradaṃ taṃ mahābhijñaṃ samālokyaivam ādiśet // rm_23.53{53} //

nārada pretikā sātitīvrapātakasādhinī / yadīcches tat kṛtaṃ śroṭuṃ śṛṇu vakṣyāmi te 'dhunā // rm_23.54{54} //

tadyathābhūt purā puryyāṃ vārāṇasyāṃ mahājanaḥ / śreṣṭhī prāḍhyo mahacchrīmāc chrīdopamo dhanādhipaḥ // rm_23.55{55} //

sa kuladharmiṇīṃ bhāryām upayeme yathāvidhiṃ / tataḥ sa kāṃtayā sārddhaṃ tayā reme pramodayan // rm_23.56{56} //

tasyaivaṃ ramamāṇasya krīḍataḥ sucirād api / tasyām eko 'pi putro vā putrī vā nābhyajāyata // rm_23.57{57} //

tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī santatidarśanotsukaḥ / tan nirāśābhisaṃtaptamūrchito 'bhūd yathāturaḥ // rm_23.58{58} //

kapolaṃ svabhuje sthāpya śokāgāre vyavasthitaḥ / saṃpaccintāviṣaṇṇāsyo manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_23.59{59} //

hā daiva kiṃ mayā pāpaṃ sukṛtaṃ duḥkṛtaṃ purā / yan mamaivaṃ vidhaṃ duḥkhaṃ sukhaṃ cātra prajāyate // rm_23.60{60} //

anekadravyasaṃpattisamuditaṃ gṛhaṃ mama / tatra bhoktā tu naiko 'pi putro 'sti duhitāpi na // rm_23.61{61} //

tat sarvaṃ svāpateyaṃ hi mamātyayān narādhipaḥ / aputrakam iti kṛtvā sarvasvaṃ sarvathā haret // rm_23.62{62} //

yan mayānekayatnena sādhitaṃ rakṣitaṃ ca tat / sarvam eva nirarthena vinaṣṭaṃ me bhaviṣyati // rm_23.63{63} //

tad atra kiṃ kariṣyāmi yasyopāyaṃ na manyate / sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi ko māṃ rakṣed ihādhunā // rm_23.64{64} //

evaṃ cintāviṣaṇṇāsyaṃ svāminaṃ taṃ gṛhādhipaṃ / dṛṣṭvā sā ramaṇī bhāryā samālokyaivam abravīt // rm_23.65{65} //

svāminn atra kim eva tvaṃ tiṣṭhase duḥkhacintayā / kiṃ tava jāyate duḥkhaṃ tad vadasva mamāgrataḥ // rm_23.66{66} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhastho viniśvasan / taṃ bhāryāṃ ramaṇīkāntāṃ samālokyaivam abravīt // rm_23.67{67} //

priye 'tra kiṃ vadiṣyāmi yasyopāyaṃ na manyate / yan me 'sti mahatī saṃpad asyā bhoktā na vidyate // rm_23.68{68} //

nūnaṃ madatyayād rājā mamaitāḥ sarvasaṃpadaḥ / aputrasya nṛpādhīnā iti kṛtvā hariṣyati // rm_23.69{69} //

yan mamaitā mahāyatnaiḥ sādhitā vanditā api / tat sarvaṃ hi nirarthena vinakṣyati niratyayāt // rm_23.70{70} //

etan me jāyate duḥkhaṃ tad atra kiṃ vadeya hi / ko mamaitan mahac chalyaṃ hṛdaye 'tra samuddharet // rm_23.71{71} //

iti cintāviṣaṇṇātra hṛdayaṃ dahyate mama / tenaivam atra tiṣṭhāmi viṣadagdho yathāturaḥ // rm_23.72{72} //

iti bhartroditaṃ śrutvā sā bhāryā ramaṇī priyā / svāminaṃ taṃ samālokya bodhayituṃ samabravīt // rm_23.73{73} //

etadarthe viṣādatvaṃ mā kṛthāḥ sarvathā priye / upāyāṃ kuru tat prāptyai yadi saṃtatim ichasi // rm_23.74{74} //

upāyam api siddhyeta devatānāṃ prasādataḥ / tad devatāḥ samārādhya yācasva santatiṃ mudā // rm_23.75{75} //

tadā devaprasādena jayen nau santatiḥ khalu / putro vā yadi vā putrī jātā syāt saphalaṃ bhave // rm_23.76{76} //

iti me vacanam śrutvā kulasthitiṃ yadīchasi / devatārādhanaṃ kṛtvā bhajasva saṃtatīchayā // rm_23.77{77} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ prabodhitaḥ / tathety abhyanumoditvā tathā karttuṃ samaichata // rm_23.78{78} //

tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī bhāryayā saha moditaḥ / svakuleśaṃ samabhyarcya santānaṃ samayāca tat // rm_23.79{79} //

tathāpi śreṣṭhinas tasya bhāryābhūn naiva garbhiṇī / tataḥ sa parikhinnātmā tasthāv evaṃ nirāśayā // rm_23.80{80} //

tataḥ sā ramaṇī bhāryā nirāśākhinnamānasaṃ / svāminaṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_23.81{81} //

svāmin mātra viṣādatvaṃ kṛthā dhairyaṃ samāśraya / viṣādo klīyate cittaṃ kṣīṇadtto na vīryabhāk // rm_23.82{82} //

vīryaṃ vinātra saṃsāre kiṃ cit kāryaṃ na siddhyate / tasmād vīryaṃ samālambya bhaja devān samāhitaḥ // rm_23.83{83} //

yadi putro na jātāḥ syāt putrī vāpi na jāyate / puṇyaṃ tu varddhyate nūnaṃ devatārādhanād api // rm_23.84{84} //

iti matvātra saṃsāre sadā saukhyaṃ yadīchasi / sarvān devān samabhyarcya bhajasvā śraddhayādarāt // rm_23.85{85} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā bharttā śreṣṭhī sa bodhitaḥ / tatheti pratibhāṣitvā devān arcitum aichata // rm_23.86{86} //

tathā santānam ichen sa gṛhastho bharyyayā mudā / vidhiṃ sraṣṭāram ārādhya saṃtatiṃ samayācata // rm_23.87{87} //

tathāpi tasya bhāryā sā garbhiṇī no 'bhavac ciraṃ / tataś ca sa vibhagnāśas tasthau śokaviṣāditaḥ // rm_23.88{88} //

taṭo 'pi bhāryayā bhūyaḥ preryyamāṇaḥ sa bodhitaḥ / viśvaṃbharaṃ samabhyarcya yayāca saṃtatiṃ tathā // rm_23.89{89} //

tathāpi sābhavan naiva dohadalakṣaṇāṅkitā / tataś cāsau gṛhastho 'bhūn nirāśāparikheditaḥ // rm_23.90{90} //

tathā sa bhāryayā bhūyaḥ preritaḥ paribodhitaḥ / maheśvaraṃ samabhyarcya saṃtatiṃ samayācata // rm_23.91{91} //

tathendraṃ ca samārādhya prārthayat saṃtatiṃ mudā / evaṃ lokādhipān sarvān grahān sarvān ahūr api / samārādhya samabhyarcya prārthayat santatiṃ tathā // rm_23.92{92} //

tataś caivaṃ mahākālaṃ kumāraṃ ca gaṇādhipaṃ / bhairavaṃ mātṛkāś cāpi prārthayad vaṃśam arcayan // rm_23.93{93} //

evam anyān api devān vihāramaṇḍapāśrayān / maṭhasatrāśramārāmaśṛṃgāṭakapratiṣṭhitān // rm_23.94{94} //

udyānaparvatāraṇyākṣatrasīmādisaṃsthitān / sarvajalāśrayasthāṃś ca sarvān nāgādhipān api // rm_23.95{95} //

rathyācatvaramārgādipratisthitān samutsukaḥ / sarvān devān samārādhya yayācaivaṃ sa saṃtatiṃ // rm_23.96{96} //

tathāpi śreṣṭhinas tasya bhāryāyāṃ sucīrād api / tasyāṃ naivābhavat kiṃ cid dohadotpattilakṣaṇaṃ // rm_23.97{97} //

tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī dṛṣṭvā vaṃśanirantaraṃ / nirāśāpratikhinnātmā tasthāv evaṃ yathāturaḥ // rm_23.98{98} //

etad duḥkhavibhinnāsyaṃ dṛṣṭvā sā ramaṇī priyā / svāminaṃ taṃ samīkṣantī punar evam abhāṣata // rm_23.99{99} //

svāminn atra viṣādena kiṃ cit kāryaṃ na siddhyate / iti matvā yathākāmaṃ saukhyaṃ bhuktvā samācara // rm_23.100{100} //

yad āvābhyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ tat phalaṃ bhujyate 'dhunā / tad atra kiṃ kariṣyāvo daivaṃ hi valavān bhave // rm_23.101{1} //

yad abhāvi bhaven naiva bhāvi cen nānyathā kvacit / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti sarvathā bhave // rm_23.102{2} //

iti matvātra saṃsāre bhuktvā saukhyaṃ yathechayā / triratnabhajanaṃ kṛtvā cara satyaṃ samāhitaḥ // rm_23.103{3} //

tehaiva sarvadā bhadram ihāmutrāpi sarvataḥ / kramād bodhipadaṃ prāpya nirvṛtiṃ samavāpsyati // rm_23.104{4} //

iti bhāryāsamākhyātaṃ śrutvā śreṣṭhī sa bodhitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā kañcit kālaṃ vyalaṃghayat // rm_23.105{5} //

tatas tasya suhṛn mitram upāgatya puraḥ sthitaḥ / tat saṃtānasamutpatyai tan mitram evam abravīt // rm_23.106{6} //

bho mitra śṛṇu me vākyaṃ yat te hitaṃ mayocyate / sarvathāsyāṃ priyāyāṃ te saṃtānaṃ vidyate na hi // rm_23.107{7} //

tad upāyaṃ tu karttavyaṃ saṃtatiṃ pratipattaye / nirvaṃśasya hi saṃsāre nirarthaṃ sarvasādhanaṃ // rm_23.108{8} //

tat saṃtānasamutpatyai dvitīyaṃ putrabhāvinīṃ / aparāṃ yuvatīṃ bhāryāṃ vivaha vidhinā punaḥ // rm_23.109{9} //

kadā cit tava bhāgyena sā putraṃ janayed api / tadā te saphalaṃ janmaḥ kulasthitir bhaved api // rm_23.110{10} //

iti mitroditaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ prabodhitaḥ / tathā hīti pratijñāya taṃ mitram abhyamānayat // rm_23.111{11} //

tataḥ sa gṛhabhṛc chreṣṭhī nirīkṣya putrabhāvinīṃ / aparāṃ yuvatīṃ kāṃtām upayeme yathāvidhiḥ // rm_23.112{12} //

tataḥ sa kulikaḥ śreṣṭhī tayā sārddhaṃ pramoditaḥ / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā rarāma paricārayan // rm_23.113{13} //

tatas tasya gṛhasthasya yathākāmaṃ prabhuṃjataḥ / samaye sā priyā bhāryā vabhūva garbhiṇī 'cirāt // rm_23.114{14} //

tataḥ kramāt pravṛddho 'bhūd garbhas tasyā dine dine / tadā sā garbhasaṃjātaṃ parijñāyābhyanandata // rm_23.115{15} //

tataḥ sā bhadrikā kāntā svāminaṃ taṃ pramoditā / rahasi samupāmaṃtrya samālokyaivam abravīt // rm_23.116{16} //

diṣṭyāryyaputra vṛddho 'si garbhe me jāyate śiśuḥ / dakṣiṇapārśvasaṃsthāyat tad ayaṃ dārako bhavet // rm_23.117{17} //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sa gṛhastho 'bhinaṃditaḥ / savyavāhuṃ samutsārya mudaivaṃ samudāharat // rm_23.118{18} //

hā me 'bhilaṣitaṃ siddhyet paśyeyaṃ saṃtater mukhaṃ / sāṃprataṃ nāvajāto 'smi kulasthitir bhaved api // rm_23.119{19} //

kṛtyāni me prakurvīta vibhṛyāc ca bhṛtaḥ prati / dāyādyaṃ pratipadyeta vaṃśo pi syāc cirasthitaḥ // rm_23.120{20} //

yan mayā prakṛtaṃ dānaṃ yac ca puṇyaṃ prasādhitaṃ / etad vipākakauśalyam etayor anugachatu // rm_23.121{21} //

evaṃ sa muditaḥ śreṣṭhī tāṃ bhāryāṃ bhadrikāṃ priyāṃ / supathyopacārasaṃyuktair āhāraiḥ samapoṣayat // rm_23.122{22} //

dūṣyaiś cīnāṃśukaiḥ paṭṭaiḥ komalais saurabhānvitaiḥ / nānāratnābhyalaṃkārair maṇḍayitvābhyamodayat // rm_23.123{23} //

evaṃ tāṃ bhadrikāṃ kāntāṃ pathyopacārabhūṣaṇaiḥ / poṣitāṃ maṇḍitāṃ kṛtvā prāmāṇayat prasādayan // rm_23.124{24} //

evaṃ tāṃ garbhiṇīṃ bhartur bahumānābhinaṃditāṃ / dṛṣṭvā sā prathamā bhāryā bhūya evaṃ vyaciṃtāyat // rm_23.125{25} //

yady eṣā yuvatī kāṃtā janayed atisaṃtatiṃ / tad etat sarvasaṃpattir adhīnāsyā bhaved api // rm_23.126{26} //

eṣaiva hi pradhānā syāt sarvalokapramāṇikā / ko 'pi pramāṇayen naiva jaratīṃ mām aputritāṃ // rm_23.127{27} //

tad atrāsyāḥ sapatnyā me yathā syād garbhaśātanaṃ / tathopāyaṃ prakarttavyaṃ suguptena mayādhunā // rm_23.128{28} //

kāmarāgāgnitaptasya nāsti kiṃ cid dhi pātakaṃ / sarvam api prakarttavyaṃ bhoktavyaṃ sarvato 'pi ca // rm_23.129{29} //

tataḥ sā pramadā duṣṭā tasyā garbhābhiśātanaṃ / drayaṃ pānābhisaṃyuktaṃ dadau viśrambhavādinī // rm_23.130{30} //

tat sapatnyārpitaṃ pānaṃ dṛṣṭvā sā bhadrikārjavā / hastābhyāṃ sahasādāya papau tṛṣṇārditā yathā // rm_23.131{31} //

tad etat pītamātreṇa tasyā garbho vighūrṇitaḥ / sahasābhidravībhūtaḥ prasaśrāvābhyaśoṣataḥ // rm_23.132{32} //

tataḥ sā bhadrikā nārī bharttāraṃ taṃ sabāṃdhavaṃ / sahasā samupāmaṃtrya punar evaṃ nyavedayat // rm_23.133{33} //

svāmiṃs tavānayā patnyā priyayā garbhaśātanaṃ / pānam auṣadhasaṃyuktaṃ sādaraṃ me pradīyate // rm_23.134{34} //

tat tad dattaṃ saviśvāsaṃ gṛhītvā pīyate mayā / tatpānapītamātreṇa garbho me srasyate 'dhunā // rm_23.135{35} //

tad atra kiṃ kariṣyāmi yato me naśyate śiśuḥ / yad arthaṃ prakṛtaṃ dānaṃ tat sarvaṃ nisphalaṃ tava // rm_23.136{36} //

ity ākhyātaṃ tayā patnyā śrutvā śreṣṭhī sa roṣitaḥ / tāṃ sahasāhūya paribhāṣyaivam ālapat // rm_23.137{37} //

hā re re durmate duṣṭe ghorapātakasādhinī / evam api mahāghoraṃ pātakaṃ prakṛtaṃ tvayā // rm_23.138{38} //

yadarthe devatāḥ sarvās samārādhyābhiyācitāḥ / nānāvidhānayatnāni prakṛtāni mamāniśaṃ // rm_23.139{39} //

sarvāṇy etāni yatnāni tvayā vyarthīkṛtāni hi / tad atra kiṃ tvayā patnyā pāpiṣṭhayā vrajādhunā // rm_23.140{40} //

mayā tvaṃ pāpinī tyaktā mā tiṣṭheha gṛhe mama / ity uktaṃ svāminā tena śrutvā sā duritāśayā / sajñāteḥ svāminas tasya purar evam abhāṣata // rm_23.141{41} //

kim evaṃ vadase svāmin na mayedaṃ kṛtaṃ khalu / mayā na manyate nūnaṃ tad idaṃ tvaṃ vicāraya // rm_23.142{42} //

yadi dattaṃ mayā dravyam asyā garbhābhiśātanaṃ / pretībhūtātmajān putrāñ jātāṃ jātān divāniśaṃ // rm_23.143{43} //

prabhuktvaivaṃ mahadduḥkhe cireyu durgatau sadā / ity evaṃ śapathaṃ kṛtvā svāminaṃ tam abodhayat // rm_23.144{44} //

iti proktaṃ tayā patnyā śrutvā śreṣṭhī sa bodhitaḥ / cirāśāparimuktātmā mṛtā pretālaye yāyau // rm_23.145{45} //

eṣaiva pretikā śreṣṭhibhāryā durāśayā / svakṛtakarmabhogyāni bhuktvaivaṃ bhramate 'dhunā // rm_23.146{46} //

yad īrṣyayā tayā tasyāḥ prakṛtaṃ garbhaśātanaṃ / tena sā duṣkṛtākārā pretībhūtā caraty api // rm_23.147{47} //

yac ca tayā mṛṣāvācā śapathaḥ prakṛtā yathā / tathā tatkarmapākena durgatau bhramate sadā // rm_23.148{48} //

paṃcaputrān divārātriṃ prasūya sā kṣudhānvitā / sarvāṃs tāṃ svātmajān vālān api bhuktvā na tṛpyate // rm_23.149{49} //

evaṃ sā pāpinī pretī jātāṃ jatāṃs tathātmajān / bhuktvā kṣudhāgnisaṃdagadhā bhramet pretālaye sadā // rm_23.150{50} //

evaṃ nārada vijñāya viramya pātakāt sadā / mṛṣāvādāc ca saddharme caritavyaṃ śubhārthibhiḥ // rm_23.151{51} //

saddharmasya vipāke hi sarvadā maṃgalaṃ bhave / pātakasya sadā duḥkhaṃ viśrite sya tathobhayaṃ // rm_23.152{52} //

iti matvā sadā yūyaṃ triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ prabhajadhvaṃ samāhitāḥ // rm_23.153{53} //

ye buddhaśaraṇaṃ kṛtvā bhajanti śraddhayā mudā / te sarve durgatiṃ hitvā saṃprayānti jinālaye // rm_23.154{54} //

ye ca śṛṇvanti saddharmaṃ mānayanti ca sādaraṃ / te 'pi kleśān vinirjitya saṃyāṃti saugatālaye // rm_23.155{55} //

ye saṃghaṃ śaraṇaṃ kṛtvā satkṛtya prabhajanti te / sarve 'pi durgater muktvā saṃprayānti sukhāvatīṃ // rm_23.156{56} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāṃchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_23.157{57} //

ity ādiṣṭaṃ munīṃdreṇa śrutvā sa nāradaḥ sudhīḥ / sasaṃghaḥ sarvadā lokāś ca tatheti pratyapadyata // rm_23.158{58} //

tataḥ sa nārado bhikṣuḥ kṛtāṃjaliḥ purogataḥ / bhagavaṃtaṃ praṇatvā ca papracha tad viśodhanaṃ // rm_23.159{59} //

bhagavan sā pāpinī pretī tataḥ pretālayāt kadā / tadghorapātakān muktā saṃyāyāt sadgatau kathaṃ // rm_23.160{60} //

tad upāyaṃ jagacchāsta samupādeṣṭum arhati / yenāsau durgāter muktā sahasā sadgatiṃ vrajet // rm_23.161{61} //

iti saṃprārthite tena nāradena sa sarvavit / bhagavāṃs taṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // rm_23.162{62} //

śṛṇu nārada tasyās tat pātakapariśodhanaṃ / upāyaṃ samayaṃ cāpi pravakṣyāmy adhunā tathā // rm_23.163{63} //

yadā lokeśvaro nāthaḥ sarvasatvānukaṃpakaḥ / bodhisatvo mahāsatvas traidhātukādhipeśvaraḥ // rm_23.164{64} //

sukhāvatyā vinirgatya sarvāl lokān prabhāsayan / sarvān satvān samuddhartuṃ pretaloke samācaret // rm_23.165{65} //

tadā tatprabhayā spṛṣṭā sātisaukhyasamanvitā / kim adya me mahatsaukhyam iti proktvābhyaciṃtayat // rm_23.166{66} //

aho saukhyaṃ samutpannaṃ prabhāveyaṃ prasāritā / nūnam atra mahāsatvaḥ satvān uddhartum āgatāḥ // rm_23.167{67} //

yasyedṛk satkṛpādṛṣṭiḥ satveṣv evaṃ prasaryyati / tasyaiva śaraṇaṃ gatvā bhajeyaṃ sarvadādarāt // rm_23.168{68} //

iti dhyātvā viniścitya sā pretī prativismitā / tasyaivā smaraṇaṃ kṛtvā tiṣṭhe dṛṣṭaṃ samutsukā // rm_23.169{69} //

tadā sa bhagavāṃs tatra lokanāthaḥ kṛpāmayaḥ / pretalokān samūddhartum upācaret prābhāsayaḥ // rm_23.170{70} //

taṃ prabhāsaṃtam āyātaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi pretakāḥ / sahasā samupetyaivaṃ prārthayeyuḥ samādarāt // rm_23.171{71} //

svāgataṃ bhagavan nātha prasīda parameśvara / kṛpayāsmān samālokya pretalokān samuddhara // rm_23.172{72} //

sarvadā bhavatām eva śaraṇaṃ saṃvrajāmahe / tat kṛtvā pariśuddhān naḥ sarvā preraya sadgatau // rm_23.173{73} //

iti tat prārthite sarve lokanāthaḥ kṛpānidhiḥ / saddharmaṃ samupādiśya punar evam upādiśet // rm_23.174{74} //

yadīchatha sadā saukhyaṃ yūyaṃ sarve samāhitāḥ / triratnaṃ smaraṇaṃ kṛtvā bhajata śraddhayā mudā // rm_23.175{75} //

tadaitat pātakair muktās sarve yūyaṃ pavitritāḥ / sahasā sadgatiṃ prāptā bhaveta bodhicāriṇaḥ // rm_23.176{76} //

ity ādiṣṭaṃ jagacchāstrā lokanāthena tena te / sarve 'pi pretikāḥ śrutvā tathā kartuṃ samīchire // rm_23.177{77} //

tadā te pretikāḥ sarve pariśuddhāśayā mudā / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā smṛtvā bhajeyur ānatāḥ // rm_23.178{78} //

tadā tatsmṛtipuṇyena sarve te pretikās tataḥ / pretalokāt samutthāya saṃyāsyanti sukhāvatīṃ // rm_23.179{79} //

tatrāmitābhanāthasya sarve te śaraṇaṃ gatāḥ / bhajanto dharmam ākarṇya cariṣyaṃti śubhācariṃ // rm_23.180{80} //

tataḥ sarve 'pi te satvā bodhisatvāḥ śubhaṃkarāḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_23.181{81} //

tadā sā pāpinī pretī sarvapāpavimocitā / pretalokāt samutthāya sadgatiṃ samavāpsyati // rm_23.182{82} //

evaṃ matvātra saṃsāre sadgatiṃ sukhavāṃchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ sadā śubhe // rm_23.183{83} //

triratnabhajanodbhūtaṃ puṇyaṃ na kṣiṇuyāt kvacit / sarvakleśān vinirdahya prāpayet saugataṃ padaṃ // rm_23.184{84} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa nārado yatiḥ / sasāṃghikasabhālokas tatheti prābhyanaṃdata // rm_23.185{85} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ mayātra vakṣyate / matvā rājaṃs tvam apy evaṃ triratnaṃ bhaja sarvadā // rm_23.186{86} //

prajāś cāpi tathā dharmaṃ śrāvāyitvā prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_23.187{87} //

tatas te sarvadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramād bodhiṃ śivāṃ prāpya saṃbuddhapadaṃ āpnuyāḥ // rm_23.188{88} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśoko narādhipaḥ / tathā hīti pratijñāya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_23.189{89} //

ye cedaṃ pretikāyāḥ sugatakathitam idaṃ śraddhayā ye 'vadānaṃ śṛṇvaṃti śrāvayanti pramuditamanasas te narāḥ sarva evaṃ / kṛtvā ratnatrayasya prabhajanam aniśaṃ bodhicittaṃ samāpya kṛtvā lokeṣu bhadraṃ sakalaguṇabharā bauddhaloke prayānti /

++ iti ratnāvadānatatve pretikāyāḥ kathā samāptam ++

xxiv pretībhūtamaharddhikāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayac ca tathādarāt // rm_24.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathā me samupādiśa // rm_24.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhaṃ sudhīr yatiḥ / nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ saṃpaśyann evam ādiśat // rm_24.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi tava dharmapravṛddhaye // rm_24.4{4} //

tadyathā bhagavāñ chāstā śrīghanaḥ sa munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugato nātho dharmarāja vināyakaḥ // rm_24.5{5} //

bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhiś ca cailakaiḥ / upāsakaiḥ śubhācārair upāsikāgaṇair api // rm_24.6{6} //

bodhisatvair mahāsatvais tathānyair bodhivāṃchibhiḥ / brahmadevāsurendraiś ca yakṣagaṃdharvakiṃnaraiḥ // rm_24.7{7} //

siddhair vidyādharaiś cāpi nāgendrai garuḍair api / sarvai lokādhipaiś cāpi tathānyaiś ca maharṣibhiḥ // rm_24.8{8} //

brāhmaṇai rājabhi rājakumāraiś ca śubhārthibhiḥ / vaiśyai maṃtrigaṇaiś cāpi tathāmātyagaṇair api // rm_24.9{9} //