Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1
- Thông tin
- GRETIL — Nalinaksha Dutt: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, Calcutta 1934 (Calcutta Oriental Series, 28). = PSP1.CC BY-NC-SA 4.0
20010 samādhimukhāny avabhāsante {tenocyate samantāvabhāso nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} śuddhasāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ 20011 śuddhasamatām anuprāpnoti {tenocyate śuddhasāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimalaprabho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ 20012 balam ākarṣayati sarvasamādhīn prabhāvayati {tenocyate vimalaprabho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ratikaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarva- 20013 samādhīnāṃ ratim anubhavati {tenocyate ratikaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vidyutpradīpo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ 20014 pradīpaṃ karoti {tenocyate vidyutpradīpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} akṣayo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ naivākṣayaṃ na kṣayaṃ samanu- 20015 paśyati {tenocyate 'kṣayo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vajramaṇḍalo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhimaṇḍalāni dhārayati 20016 {tenocyate vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} akṣayāpagato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ samanupaśyati tathā ca 20017 paśyati yathā aṇum api dharmaṃ na samanupaśyati {tenocyate akṣayāpagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aniñjyo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} 20018 sarvasamādhīn neñjayati na manyate na spandate na prapañcayati {tenocyate 'niñjyo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vivṛto
20019 {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn vivṛtān samanupaśyati {tenocyate vivṛto nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sūryapradīpo 20020 {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ raśmimukham avabhāsayati {tenocyate sūryapradīpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} candravimalo {nāma samādhiḥ}/ 20021 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām andhakāraṃ vidhamayati {tenocyate candravimalo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} śuddhaprabhāso {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} 20022 sarvasamādhīnāṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ pratilabhate {tenocyate śuddhaprabhāso nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ālākakaro {nāma samādhiḥ}/
20101 {yatra samādhau sthitvā} samādhimukhānām ālokaṃ karoti {tenocyate ālākakaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} kārākāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarva- 20102 samādhīnāṃ kāraṇatāṅkriyāṅkaroti {tenocyate kārākāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} jñānaketur {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ 20103 jñānaketuṃ samanupaśyati {tenocyate jñānaketur nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vajropamo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmān nirvidhyate 20104 samādhim api na samanupaśyati {tenocyate vajropamo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} cittasthitir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} cittaṃ na 20105 varṇayati na vivartate na pratibhāsate na vidhātam āpatsyate na cāsyaivaṃ bhavati 20106 cittam iti {tenocyate cittasthitir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samantāloko {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ samantālokaṃ 20107 samanupaśyati {tenocyate samantāloko nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} supratiṣṭhito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu pratiṣṭhito 20108 bhavati {tenocyate supratiṣṭhito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ratnakoṭir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhayaḥ samantād ratnakoṭir iva 20109 sandṛśyante {tenocyate ratnakoṭir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} varadharmamudro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhayo mudritā bhavanti
20110 ādimudrāmudritām upādāya {tenocyate varadharmamudro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmasamatā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} na kañcid dharmaṃ 20111 samatānirmuktaṃ samanupaśyati {tenocyate sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ratijaho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiratiḥ 20112 sarvadharmaratir jahāti {tenocyate ratijaho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmodgatapūrṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmai- 20113 ś codgacchati sarvadharmaiś cāpūryate {tenocyate sarvadharmodgatapūrṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vikiraṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhibhiḥ 20114 sarvadharmān vikirati vidhamayati {tenocyate vikiraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmapadaprabhedo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} 20115 sarvasamādhīnāṃ ca sarvadharmāṇāṃ ca padāni prabhinatti {tenocyate sarvadharmapadaprabhedo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samākṣaro {nāma samādhiḥ}/ 20116 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ samākṣaratām pratilabhate {tenocyate samākṣaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} akṣarāpagato {nāma samādhiḥ}/ 20117 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ekākṣaram api nopalabhate {tenocyate akṣarāpagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ālambanacchedo {nāma samādhiḥ}/ 20118 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ālambanaṃ cchidyate {tenocyate ālambanacchedo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} avikāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarva-
20119 dharmāṇāṃ vikāraṃ nopalabhate {tenocyate 'vikāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aprakāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmāṇāṃ prakāra- 20120 m api nopalabhate {tenocyate 'prakāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} nāmanimittāpraveśo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ nāma- 20121 nimittāni nopalabhate {tenocyate nāmanimittāpraveśo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aniketacārī {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ 20122 niketaṃ nopalabhate {tenocyate 'niketacārī nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} timirāpagato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhitimiaṃ 20123 viśodhayati {tenocyate timirāpagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} cāritravato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ cāritraṃ samanu- 20124 paśyati {tenocyate cāritravato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} acalo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sattvānāṃ calitaṃ na samanu-
20201 paśyati {tenocyate 'calo nāma samādhiḥ}/ katamo viṣayatīrṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ viṣayam atikrāmati 20202 {tenocyate viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvaguṇasañcayopagato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvaguṇānāṃ sarvasamādhīnāñ ca 20203 sañcayatām anuprāpnoti {tenocyate sarvaguṇasañcayopagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} cittasthitiniścito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamā- 20204 dhīnāṃ cittaṃ na pravartate {tenocyate cittasthitiniścito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} śubhapuṣpitaśuddhir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu 20205 śubhapuṣpitaśuddhiṃ pratilabhate {tenocyate śubhapuṣpitaśuddhir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} bodhyaṅgvān {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} saptabodhyaṅgāni 20206 pratilabhate {tenocyate bodhyaṅgvān nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anantapratibhāso {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} antadvayaṃ nopalabhate {tenocyate anantapratibhāso nāma samādhiḥ}/ 20207 {tatra katamaḥ} asamasamo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ samasamatāṃ na pratilabhate {tenocyate 'samasamo nāma samādhiḥ}/ 20208 {tatra katamaḥ} sarvadharmātikramaṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvatraṃdhātukaṃ samatikrāmati {tenocyate sarvadharmātikramaṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} 20209 paricchedakaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca paricchedaṃ kariṣyati
20210 {tenocyate paricchedakaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimativikiraṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhivimativikiraṇam anu- 20211 prāpnoti {tenocyate vimativikiraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} niradhiṣṭhāno {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmāṇāṃ sthānaṃ samanupaśyati 20212 {tenocyate niradhiṣṭhāno nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ekavyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} na kasyacid dharmasya dvayatāṃ samanupaśyati 20213 {tenocyate ekavyūho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākārābhinirhāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ 20214 cākārābhinirhāraṃ samanupaśyati {tenocyate ākārābhinirhāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ekākāravyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} 20215 sarvasamādhīnām ekākāratāṃ samanupaśyati {tenocyata ekākāravyūho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākārānavakāro 20216 nāma samādhiḥ/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmāṇām advayatāṃ samanupaśyati {tenocyata ākārānavakāro nāma samādhiḥ}/ 20217 {tatra katamaḥ} nirvedhikasarvabhāvatalādhikāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ 20218 nirvedhikaṃ jñānam anuprāpnoti yasyānuprāptito na kañcin na pratividhyate 20219 {tenocyate nirvedhikasarvabhāvatalādhikāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} saṃketarutapraveśo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ saṃketarutāni praviśati {tenocyate saṃketarutapraveśo nāma samādhiḥ}/
20220 {tatra katamaḥ} gīrghoṣo 'kṣaravimukto {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn akṣaravimuktān samanupaśyati 20221 {tenocyate gīrghoṣo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} jvalanolkā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīṃs tejasā ca bhāsayati tapati 20222 virocate {tenocyate jvalanolkā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} lakṣaṇapariśodhano {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvalakṣaṇāni pariśodhayati 20223 {tenocyate lakṣaṇapariśodhano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anabhilakṣito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn abhilakṣayati {tenocyate 'nabhilakṣito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} 20224 sarvākāravaropeto {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvākāravaropeto bhavati {tenocyate sarvākāravaropeto nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvasukhaduḥkha- 20225 nirabhinandī {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu sukhaduḥkhāni na samanupaśyati {tenocyate sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20301 akṣayākāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ na samanupaśyati {tenocyate 'kṣayākāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} dhāraṇī- 20302 pratipattir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn ādhārayati {tenocyate dhāraṇīpratipattir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvasamyaktvamithyātva- 20303 saṃgraho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ samyaktvamithyātvāni na samanupaśyati {tenocyate sarvasamyaktvamithyātvasaṃgraho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} 20304 sarvarodhanirodhapraśamano nāma samādhiḥ/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ rodhanirodhān na 20305 samanupaśyati {tenocyate sarvarodhanirodhapraśamano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anusārapratisāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām anusāra- 20306 pratisārān na samanupaśyati {tenocyate 'nusārapratisāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimalaprabho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ 20307 prabhāmaṇḍalaṃ nopalabhyate {tenocyate vimalaprabho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sāravatī {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnā- 20308 m asāratāṃ nopalabhyate {tenocyate sāravatī nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} paripūrṇacandravimalo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} tasya sarva- 20309 samādhayaḥ paripūrṇā bhavanti tad yathāpi nāma candraḥ pūrṇamāsyāṃ {tenocyate paripūrṇacandravimalo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20310 mahāvyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} tasya sarvasamādhayo mahāvyūhena samanvāgatā bhavanti {tenocyate mahāvyūho nāma samādhiḥ}/ 20311 {tatra katamaḥ} sarvākāraprabhākaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca prabhāṃ karoti 20312 {tenocyate sarvākāraprabhākaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samādhisamatā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ na vikṣepaṃ naikāgratāṃ ca 20313 samanupaśyati {tenocyate samādhisamatā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} araṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ/ {yatra samādhau sthitvā} sarva- 20314 samādhīnām araṇasaraṇasarvasamavasaraṇatām anuprāpnoti {tenocyate 'raṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anilāniketo {nāma samādhiḥ}/ 20315 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ālayaṃ na samanupaśyati {tenocyate 'nilāniketo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} tathatāsthitaniścito {nāma samādhiḥ}/ 20316 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ tathatāṃ na vyativartate {tenocyate tathatāsthitaniścito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} kāyakalisaṃpramathano {nāma samādhiḥ}/ 20317 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhikāyaṃ nopalabhate {tenocyate kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vākkalividhvaṃsano {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} 20318 sarvasamādhīnāṃ vākkarmaṇopalabhate {tenocyate vākkalividhvaṃsano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} gaganakalpo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} gagana-
20319 vadavabhāsate {tenocyate gaganakalpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmā- 20320 ṇām ākāśāsaṅgavimuktinirupalepanām anuprāpnoti {tenocyate ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo nāma samādhiḥ}/ idaṃ subhūte {bodhisattvasya} mahā- 20321 sattvasya prajñāpāramitāyāñ carato mahāyānam/ [iti puṇyasambhāraḥ/] 20322 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri smṛtyupasthānāni/ 20323 katamāni catvāri/ kāya{smṛtyupasthānānaṃ} vedanā{smṛtyupasthānānaṃ} citta{smṛtyupasthānānaṃ} dharma{smṛtyupasthānānaṃ}/
20401 tatra katamat kāya{smṛtyupasthānānaṃ}/ evaṃ yāvat katamad dharma{smṛtyupasthānānaṃ}/ iha {subhūte} {bodhisattvo} 20402 mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānupāśyī viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān 20403 vitarkayati tac cānupalambhayogena/ bahirdhākāye kāyānupaśyī {{viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayati tac cānupalambhayogena/}} 20404 adhyātmabahirdhākāye kāyānupaśyī {{viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayati tac cānupalambhayogena/}} ātāpī saṃprajānan 20405 smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaumanasye/ evaṃ adhyātmaṃ vedanāsu citte 20406 adhyātmaṃ dharmeṣu dharmānupaśyī {{viharati/ na ca dharmasahagatān vitarkān vitarkayati tac cānupalambhayogena/ ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 20407 'bhidhyā}}daurmanasye/ 20408 kathañ ca {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/ iha subhūte 20409 {bodhisattvo} mahāsattvaś caraṃś carāmīti prajānāti/ sthitaḥ sthito 'smīti {prajānāti}/ niṣaṇṇo 20410 niṣaṇṇo 'smīti {prajānāti}/ śayānaḥ śayito 'smīti {prajānāti}/ yathā yathāsya kāyaḥ sthito 20411 bhavati praṇītam apraṇītaṃ vā tathā tathainaṃ {prajānāti}/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo '- 20412 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 20413 'bhidhyādaurmanasye/ punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī 20414 viharati/ abhikrāman vā pratikrāman vā saṃprajānacārī bhavati ālokite 20415 vilokite samiñjite prasārite saṃghātīpaṭapātracīvaradhāraṇe aśite pīte khādite
20416 śayite nidrāklamaprativinodane āgate gate sthite niṣaṇṇe supte jāgarite bhāṣite 20417 tuṣṇīmbhāve pratisaṃlayane evaṃ saṃprajānacārī bhavati/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} 20418 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran adhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/ 20419 ātāpī {{saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyā}}daurmanasye tac cānulambhayogena/ punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} 20420 mahāsattvaḥ smṛta āśvasan smṛta āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ smṛtaḥ 20421 praśvasan smṛtaḥ praśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ dīrghaṃ vā āśvasan dīrghaṃ vā āśvasāmīti 20422 {yathābhūtaṃ prajānāti}/ dīrghaṃ vā praśvasan dīrghaṃ vā praśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ hrasvaṃ vā āśvasan hrasvaṃ vā
20501 āśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ hrasvaṃ vā praśvasan hrasvaṃ vā praśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ tad yathāpi 20502 nāma {subhūte} cakraṃ bhrāmayet kumbhakāraḥ kumbhakārāntevāsī vā dīrgham āvidhyan 20503 dīrgham āvidhyāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ hrasvam āvidhyaṃ hrasvam āvidhyāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ evam eva {subhūte} 20504 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ smṛta āśvasan {{smṛta āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ smṛtaḥ praśvasan smṛtaḥ praśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ dīrghaṃ vā āśvasan dīrghaṃ vā āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ dīrghaṃ vā praśvasan dīrghaṃ vā praśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ hrasvaṃ vā āśvasan hrasvaṃ vā āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ hrasvaṃ vā praśvasan hrasvaṃ vā praśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti}}/ 20505 evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī {{saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye tac cānulambhayogena/}} 20506 punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ imam eva kāyaṃ dhātuśo yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ asty a- 20507 smin kāye pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuḥ/ tad yathāpi nāma {subhūte} 20508 goghātako vā goghātakāntevāsī vā tīkṣṇena śastreṇa gāṃ hanyāt gāṃ hatvā 20509 catvāri phalāni kuryāt/ catvāri phalakāni kṛtvā pratyavekṣeta sthito 20510 vā niṣaṇṇaḥ/ evam eva {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ carann imam eva kāyaṃ 20511 dhātuśo yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ asty asmin kāye pṛthivīdhātur abdhātu-
20512 s tejodhātur vāyudhātuḥ/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann a- 20513 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī {{saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyā}}daurmanasye 20514 tac cānupalambhayogena/ punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imam eva 20515 kāyamūrdhvapādatalād adhaḥ keśamastakān nakharomatvakparyantaṃ pūrṇaṃ nānāprakārasyā- 20516 śucer yathābhūtaṃ pratyavekṣate santy asmin kāye keśaromāṇi nakhā dantās tvak carma 20517 māṃsas jāyavaḥ śoṇitam asthimajjāhṛdayaṃ vṛkkāyakṛtklomaplīhā āmamantrāṇi 20518 antraguṇā udaraṃ purīṣaṃ mūtram aśrusvedo medaḥ kheṭaḥ siṃhānakaṃ pūyaṃ lohitaṃ 20519 pittaṃ śleṣmā vasā malo mastakaluṅgam akṣigūthakaṃ karṇagūthakam ity asmin kāye 20520 yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ tad yathāpi nāma {subhūte} karmakārasya mutoḍiḥ pūrṇo 20521 nānādhānyānāṃ śālīnāṃ vrīhīnāṃ tilānāṃ taṇḍulānāṃ mudgānāṃ māṣāṇāṃ 20522 yavānāṃ godhūmānāṃ masūrāṇāṃ sarṣapāṇām apy anyaś cakṣuṣmān puruṣo mukto
20601 pratyavekṣamāṇaḥ evaṃ jānīyād ayaṃ śāliḥ, ayaṃ vrīhī, amī tilāḥ, amī 20602 taṇḍulāḥ, amī mudgāḥ, amī māṣāḥ, amī yavāḥ, amī godhūmāḥ, 20603 amī samūrāḥ, amī sarṣapā iti/ evam eva {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattva imam eva kāyamūrdhvaṃ 20604 pādatalād adhaḥ keśamastakāt {{nakharomatvakparyantaṃ pūrṇaṃ nānāprakārasyāśucer yathābhūtaṃ pratyavekṣate santy asmin kāye keśaromāṇi nakhā dantās tvak carma māṃsas jāyavaḥ śoṇitam asthimajjāhṛdayaṃ vṛkkāyakṛtklomaplīhā āmamantrāṇi antraguṇā udaraṃ purīṣaṃ mūtram aśrusvedo medaḥ kheṭaḥ siṃhānakaṃ pūyaṃ lohitaṃ pittaṃ śleṣmā vasā malo mastakaluṅgam akṣigūthakaṃ}} 20605 karṇagūthakaṃ/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran adhyātmaṃ kāye 20606 kāyānupaśyī viharati ātāpī {{saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyā}}daurmanasye/ 20607 punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo yadā śmaśānagataḥ paśyati nānārūpāṇi śmaśāne 20608 'paviddhāni śivapathikāyām ujjhitāni ekāhamṛtāni vā dvyahamṛtāni tryaha- 20609 mṛtāni vā caturahamṛtāni vā pañcāhamṛtāni vā ādhmātakāni vinīlakāni vā 20610 vipūyakāni vā vikhāditakāni vā vijñaptakāni vā sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati/ 20611 ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi {subhūte} 20612 {bodhisattvo} mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī {{saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyā-}} 20613 daurmanasye/ punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo yadā mṛtaśarīrāṇi paśyati śmaśāna
20614 utsṛṣṭāni ṣaḍātramṛtāni vā saptarātramṛtāni vā tāni kākair vā khādyamānāni 20615 kurarair vā gṛdhrair vā śṛgālair vā vṛkair vā śvabhir vā tadanyair vā nānāvidhaiḥ prāṇakajātaiḥ 20616 khādyamānāni sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati {{ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye}}/ 20617 punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo yāni tāni paśyati mṛtaśarīrāṇi śmaśāna ujjhi- 20618 tāni khāditakāni aśucīni vipūtīni durgandhīni sa imam eva kāyaṃ tatropa- 20619 saṃharati {{ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye}}/ {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo yadā paśyati 20620 śivapathikāyām asthisaṃkulāṃ māṃsaśoṇitamrakṣitāṃ snāyuvinibaddhāntāṃ dṛṣṭvā sa 20621 imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati {{ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye}}/ {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 20622 yāni tāni paśyati mṛtaśarīrāṇi śivapathikāyām asthisaṃkalām apagatamāṃsaśoṇita-
20701 snāyuvandhanāntāṃ dṛṣṭvā imam eva kāyaṃ {{tatropasaṃharati ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye/}} {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 20702 yadā paśyati śivapathikāyām asthisaṃkalāṃ vigrahavandhanaviprayuktāṃ visaṃyuktāṃ 20703 yathāsaṃkhyāḥ pṛthivyāṃ vikṣiptāḥ sa imam eva kāyaṃ {{tatropasaṃharati ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye/}} {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} 20704 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām astḥīni digvidiśo vikṣiptāni yad utānyena 20705 pādāsthīni {anyena} jaṃghāsthīni {anyena} urvasthīni {anyena} śroṇīkaṭāhāsthīni {anyena} 20706 pṛṣṭhavaṃśāsthīni {anyena} pārśvakāsthīni {anyena} grīvāsthīni {anyena} vāhvasthīni {anyena} 20707 śiraḥkapālāsthīni sa imam eva kāyaṃ {{tatropasaṃharati ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye/}} {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} 20708 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīni anekavārṣikāṇi aneka-
20709 varṣaśatāni vātātapaparītāni śvetāni śaṅkhasannibhāni sa imam eva kāyaṃ {{tatropasaṃharati ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye/}} 20710 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīni 20711 tirovārṣikāṇi nīlāni kapotavarṇāni pūtīni cūrṇakajātāni pṛthivyāṃ pāṃśunā 20712 samasamībhūtāni sa imam eva kāyaṃ {{tatropasaṃharati ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaurmanasye/}} evaṃ vedanāyāṃ citte dharme 20713 dharmānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke abhidhyā- 20714 daurmanasye tac cānupalambhayogena/ idaṃ {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ 20715 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri samyakprahāṇāni/ 20716 katamāni catvāri/ iha {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 'nutpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ 20717 dharmāṇām anutpādāya chandaṃ janayati vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pratigṛhṇāti 20718 samyakpraṇidadhāti utpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāya chandaṃ
20719 {janayati vyāyacchate cittaṃ pratigṛhṇāti samyakpraṇidadhāti}/ anutpannānāṃ kuśalānāṃ dharmāṇām utpādāya chandaṃ {janayati vyāyacchate cittaṃ pratigṛhṇāti samyakpraṇidadhāti}/ utpannānāṃ 20720 kuśalānāṃ dharmāṇāṃ syitaye bhūyo bhavāya asaṃpramoṣāya aparihāṇāya chandaṃ 20721 {janayati vyāyacchate cittaṃ pratigṛhṇāti samyakpraṇidadhāti}/ tac cānupalambhayogena/ idam api {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ 20722 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam yad uta catvāra ṛddhipādāḥ/ 20723 katame catvāraḥ/ iha {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaś chandasamādhiprahāṇaṃ saṃskārasamanvāgata- 20724 m ṛddhipādaṃ bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ vyavasarge 20725 parigatam evaṃ vīryasamādhiś cittasamādhir mīmāṃsāsamādhiprahāṇasaṃskāra{{samanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ vyavasarge}}
20801 parigatam tac cānupalambhayogena/ idam api {subhūte} {bodhisattvasya} mahā- 20802 sattvasya mahāyānam/ 20803 {punar aparam} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta pañcendriyāṇi/ katamāni 20804 pañca/ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam/ tac cā- 20805 nupalambhayogena/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta pañcabalāni/ kata- 20806 māni pañca/ śraddhābalaṃ vīryabalaṃ smṛtibalaṃ samādhibalaṃ prajñābalam tac cānupalambha- 20807 yogena/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam/} 20808 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ} yad uta saptabodhyaṅgāni/ katamāni sapta/ smṛti{saṃbodhyaṅgaṃ} 20809 dharmapravicaya{saṃbodhyaṅgaṃ} vīrya{saṃbodhyaṅgaṃ} prīti{saṃbodhyaṅgaṃ} prasrabdhi{saṃbodhyaṅgaṃ} samādhi{saṃbodhyaṅgaṃ} upekṣā{saṃbodhyaṅgaṃ}/ tatra katamat 20810 smṛti{saṃbodhyaṅgaṃ} yāvad upekṣā{saṃbodhyaṅgaṃ}/ iha {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran 20811 smṛti{saṃbodhyaṅgaṃ} yāvad upekṣā{saṃbodhyaṅgaṃ} bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ 20812 vyavasargaparigatam tac cānupalambhayogena/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam/} 20813 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ} yad uta āryāṣṭāṅgamārgaḥ/ katama āryāṣṭāṅgo mārgaḥ/ yad uta
20814 samyagdṛṣṭiḥ {samyak}saṃkalpaḥ {samyak}karmāntaḥ {samyag}ājīvaḥ {samyag}vyāyāmaḥ {samyak-} 20815 smṛtiḥ {samyak}samādhiḥ/ tac cānupalambhayogena/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ 20816 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta trayaḥ samādhayaḥ/ katame trayaḥ samādhayaḥ śūnyatā- 20817 nimittāpraṇihitaḥ/ tatra katamaḥ śūnyatāsamādhiḥ/ svalakṣaṇena śūnyān 20818 sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya sthitiḥ śūnyatāvimokṣamukham ayam ucyate 20819 śūnyatāsamādhiḥ/ animittān sarvadharmān 20820 {{pratyavekṣamāṇasya yā cittasya sthitiḥ animittavimokṣamukham ayam ucyate animittasamādhiḥ}}/ apraṇihitān sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya 20821 {{sthitiḥ apraṇihitavimokṣamukham ayam ucyate apraṇihitasamādhiḥ}}/ imāni trīṇi vimokṣamukhāni/ 20822 trayaḥ samādhayaḥ/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ eteṣu triṣu vimokṣamukheṣu śikṣitavyam/ 20823 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta duḥkhajñānaṃ samudayajñānaṃ nirodhajñānaṃ mārgajñānaṃ 20824 kṣayajñānam anutpādajñānaṃ dharmajñānaṃ anvayajñānaṃ saṃvṛttijñānaṃ parijayajñānaṃ
20901 yathārutajñānaṃ/ tatra katamad duḥkhajñānaṃ/ yad duḥkhasyānutpādajñānam idaṃ duḥkha- 20902 jñānaṃ/ {tatra katamat} samudaya{jñānaṃ}/ yat samudayasya prahāṇajñānaṃ/ {tatra katamad} nirodha{jñānaṃ}/ yad duḥkha- 20903 nirodhajñānaṃ/ {tatra katamad} mārga{jñānaṃ}/ yan nirodhasākṣātkaraṇajñānaṃ/ {tatra katamat} kṣaya{jñānaṃ}/ yad rāgadoṣa- 20904 mohakṣayajñānaṃ/ {tatra katamad} anutpda{jñānaṃ}/ yad anutpāde anutpādajñānaṃ/ {tatra katamad} dharma{jñānaṃ}/ yat 20905 pañcānāṃ skandhānāṃ dharmopacchedajñānaṃ/ {tatra katamad} anvaya{jñānaṃ}/ cakṣur anityaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ 20906 jihvā kāyo mano 'nityaṃ/ evaṃ yāvad vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītya- 20907 samutpādeṣu ca jñānaṃ/ {tatra katamat} saṃvṛtti{jñānaṃ}/ yat parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva 20908 cetaso jñānaṃ/ {tatra katamat} parijaya{jñānaṃ}/ yat pratipatparijayajñānaṃ/ {tatra katamad} yathāruta{jñānaṃ}/ yat tat 20909 tathāgatasya sarvākārajñatājñānaṃ tac cānupalambhayogena/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} 20910 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad idaṃ trīṇīndriyāni/ katamāni trīṇi/ anājñātam ā- 20911 jñāsyāmīndriyam ājñendriyam ājñātāvīndriyaṃ/ {tatra katamat} anājñātam ājñāsyāmī- 20912 ndriyaṃ/ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām anabhisamitānām anavabhāsaṃ yad avinayaṃ 20913 śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam idam ucyate anā- 20914 jñātam ājñāsyāmīndriyaṃ/ {tatra katamad} ājñendriyaṃ/ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām ājñātavatāṃ
20915 śraddhendriyaṃ {{vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ}} prajñendriyam idam ucyate ājñendriyaṃ/ {tatra katamad} ājñātāvīndriyaṃ 20916 yad utāśaikṣāṇāṃ pudgalānām arhatāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ 20917 samyaksaṃbuddhānāṃ śraddhendriyaṃ {{vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ}} prajñendriyam idam ucyate ājñātāvīndriyaṃ/ 20918 idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anupalambhayogena/ 20919 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta savitarkaḥ savicāraḥ samādhir avitarko 'vicāramātraḥ 20920 samādhiḥ/ {tatra katamaḥ} savitrkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/ iha {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo viviktaṃ 20921 kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkasavicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ 20922 dhyānam upasampadya viharati/ ayam ucyate savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/ {tatra}
21001 katamo 'vitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ/ yaḥ prathamasya dhyānasya dvitīyasya dhyāna- 21002 syāntariko 'yam ucyate avitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ/ tatra katamo 'vitarko 21003 'vicāraḥ samādhir yad dvitīyaṃ dhyānaṃ vistareṇa kartavyaṃ yāvan naiva saṃjñānāsaṃ- 21004 jñāyatanasamāpattir ayam ucyate 'vitarko 'vicāraḥ samādhiḥ/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anu- 21005 palambhayogena/ 21006 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta daśānusmṛtayaḥ/ katamā daśa/ yad uta buddhānusmṛtir dharmānu{smṛtir} 21007 aṃghānu{smṛtiḥ} śīlānu{smṛtiḥ} tyāgānu{smṛtir} devatānu{smṛtir} ūrdhvagānu{smṛtir} maraṇānu{smṛtiḥ} kāyānu{smṛtir} 21008 ānāpānānu{smṛtiḥ}/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anupalambhayogena/ 21009 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ} yad uta catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpya- 21010 samāpattayo 'ṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} 21011 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ daśa tathāgatabalāni/ katamāni daśa/ yad uta iha {bodhisattvo} 21012 mahāsattvaḥ sthānañ ca sthānato 'sthānañ cāsthānato yathābhūtaṃ prajānāti/ 21013 atītānāgatapratyutpannānāṃ ca karmaṇāṃ karmasamādānānāṃ ca sthānato hetuto 21014 vipākañ ca yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ nānādhātukaṃ yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ nānādhi-
21015 muktikatāṃ yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ parasattvānāṃ parapudgalānām indriyaparāparajñānatāṃ yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ 21016 sarvatragāminīṃ pratipadaṃ yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ dhyānavimokṣa- 21017 samādhisamāpattisaṃkleśavyavadānavyutthānaṃ yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ so 'nekavidhaṃ pūrvanivāsa- 21018 m anusmarati/ sa ca divyena cakṣuṣā sattvānāṃ cyutopapādaṃ yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ sa āsra- 21019 vāṇāṃ kṣayād anāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayam abhijñāya 21020 sākṣātkṛtvā upasampadya viharati kṣīnā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ 21021 karaṇīyaṃ nāparamithyātvam iti yathā{bhūtaṃ prajānāti}/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anupalambha- 21022 yogena/
21101 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta catvāri vaiśāradyāni/ katamāni catvāri/ yad uta samyak- 21102 saṃbuddhasya vata me pratijānataḥ ime dharmā abhisaṃbuddhā iti atra ca me kaścic chramaṇo 21103 vā devo vā māro vā brahmā vā kaścid vā punar loke saha dharmeṇa codayed iti nimitta- 21104 m etan na samanupaśyāmi/ idam atra nimittam asamanupaśyan kṣemaprāpto 'bhayaprāpto 21105 viharāmi ārṣabhaṃ sthānaṃ prajānāmi parṣadi samyak siṃhanādaṃ nadāmi brāhmaṃ 21106 cakraṃ pravartayāmi apravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā 21107 vā kenacid vā punar loke saha dharmeṇeti/ kṣīṇāśravasya vata me pratijānataḥ ime 21108 āsravā aparikṣīṇā iti naitat sthānaṃ vidyate/ atra ca me kaścic chramaṇo 21109 vā brāhmaṇo vā peyālaṃ yāvad brāhmaṃ cakraṃ pravarta{{yāmi apravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā punar loke}} saha dharmeṇeti/ 21110 ye khalu punar ime mayā āntarāyikā dharmā ākhyātās tān pratiṣevamāṇasya 21111 nālam antarāyāyeti naitat sthānaṃ vidyate/ atra me {kaścic chramaṇo vā brāhmaṇo vā peyālaṃ yāvat kenacid vā punar loke saha dharmeṇeti}/ yā mayā pratipadā- 21112 khyātā āryā nairyāṇikī niryāti tat karasya samyag duḥkhakṣayāya tāṃ pratipadya- 21113 māno na niryāyāt samyag duḥkhakṣayāyeti naitat sthānaṃ vidyate/ atra
21114 ca me {kaścic chramaṇo vā brāhmaṇo vā peyālaṃ yāvat kenacid vā punar loke saha dharmeṇeti/} imāni catvāri vaiśāradyāni/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anupalambha- 21115 yogena/ 21116 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta catasraḥ pratisaṃvidaḥ/ katamāś catasraḥ/ dharma{pratisaṃvid} 21117 artha{pratisaṃvid} nirukti{pratisaṃvit} pratibhāna{pratisaṃvit}/ idam api {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anupalambhayogena/ 21118 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad utāṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ katame aṣṭādaśa/ yad uta 21119 yāñ ca rātriṃ subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhaḥ yāñ ca rātrim upādāya 21120 parinirvāsyati etasminn antare subhūte nāsti tathāgatasya skhalitaṃ nāsti 21121 cavitaṃ nāsti muṣitasmṛtitā nāsti nānātvasaṃjñā nāsty asamāhitaṃ cittaṃ nāsty a-
21201 pratisaṃkhyā copekṣā nāsti chandaparihāṇir nāsti vīrya{parihāṇir} nāsti smṛti{parihāṇir} 21202 nāsti samādhi{parihāṇir} nāsti prajñā{parihāṇir} nāsti vimukti{parihāṇiḥ}/ sarvakāyakarmajñānapūrvaṅgama- 21203 jñānānuparivartti/ sarvavākkarma{{jñānapūrvaṅgamajñānānupari}}vartti/ sarvamanaskarma- 21204 {{jñānapūrvaṅgamajñānānupari}}vartti/ atīte 'dhvany apratihatam asaṅgajñānan darśanañ ca/ anāgate 21205 'dhvany {{apratihatam asaṅgajñānan darśanañ ca}}/ pratyutpanne 'dhvany {{apratihatam asaṅgajñānan darśanañ ca}} 21206 pravarttate/ ime aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ idam pi {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} anu- 21207 palambhayogena/ [iti mārgasambhāraḥ//] 21208 punar {aparam subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānaṃ}/ yad uta dhāraṇīmukhāni/ yad utākṣaranayasamatākṣaramukham akṣara- 21209 praveśaḥ/ katamo 'kṣaranayasamatā akṣaramukham akṣarapraveśaḥ/ akāro mukhaḥ sarvadharmā- 21210 ṇām ādyanutpannatvāt/ repho mukhaḥ {sarvadharmāṇāṃ} rajo 'pagatatvāt/ pakāro mukhaḥ 21211 {sarvadharmāṇāṃ} paramārthanirdeśāt/ cakāro mukhaḥ {sarvadharmāṇāṃ} cyavanopapattyanupalabdhitvāt/ 21212 na{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} nāmāpagatatvāt/ la{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} lokottīrṇatvāt tṛṣṇā- 21213 latāhetupratyayasamudghātitvāt ca/ da{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} dāntadamathaparicchinnatvāt/ 21214 ba{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} bandhanavimuktatvāt/ ḍa{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} ḍamarāpagatatvāt/ sa{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ}
21215 saṅgānupalabdhitvāt/ va{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} vākpathaghoṣasamucchinnatvāt/ ta{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} 21216 tathatā 'calitatvāt/ ya{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} yathāvad anutpādatvāt/ sta{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} 21217 stambhānupalabdhitvāt/ ka{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} kārakānupalabdhitvāt/ sa{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} 21218 samatānupalabdhitvāt/ ma{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} mamakārānupalabdhitvāt/ ga{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} 21219 gaganānupalabdhitaḥ/ stha{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} sthānānu{palabdhitaḥ}/ ja{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} jātyanu{palabdhitaḥ}/ śva{kāro mukhaḥ} 21220 {sarvadharmāṇāṃ} śvāsānu{palabdhitaḥ}/ dha{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} dharmadhātvanu{palabdhitaḥ}/ śa{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} śamathānu{palabdhitaḥ}/ kha{kāro mukhaḥ} 21221 {sarvadharmāṇāṃ} khasamatānu{palabdhitaḥ}/ kṣa{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāṇāṃ} kṣayānu{palabdhitaḥ}/ ta{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} tac cānupalabdhitaḥ/
21301 jña{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} sarvajñānānu{palabdhitaḥ}/ ha{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} hetor anu{palabdhitaḥ}/ ccha{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} chaver apy anu{palabdhitaḥ}/ 21302 sma{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} smaraṇānu{palabdhitaḥ}/ ddha{kāramukhāḥ} {sarvadharmā} āddhānāpagatatvāt/ sa{kāramukhāḥ} sarvadharmā 21303 utsāhānu{palabdhitaḥ}/ gha{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} ghanānu{palabdhitaḥ}/ ṭha{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} viṭhapanānu{palabdhitaḥ}/ ṇa{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} raṇa- 21304 vigatatvāt/ pha{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} phalānu{palabdhitaḥ}/ ska{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} skandhānu{palabdhitaḥ}/ ja{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} 21305 jarānu{palabdhitaḥ}/ ca{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} caraṇānu{palabdhitaḥ}/ ṭa{kāramukhāḥ} {sarvadharmāḥ} ṭhaṃkārānu{palabdhitaḥ}/ ḍha{kāro mukhaḥ} {sarvadharmāḥ} 21306 ḍaṃkārānu{palabdhitaḥ}/ 21307 nāsti ata uttari akṣayavyavahāraḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi 21308 na kasyacin nāmāsti yena saṃvyavahriyeta yena vābhilapyeta yena nirdiśyeta yena 21309 lakṣyeta yena paśyet/ tad yathāpi nāma subhūte ākāśam/ evam eva sarvadharmā 21310 anugantavyāḥ/ ayaṃ {subhūte} dhāraṇīpraveśo 'kārādyakṣaranirdeśapraveśaḥ/ yaḥ kaścit 21311 {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ idam akārādyakṣarakauśalyapraveśaṃ jñāsyati na sa kvacid rute prati- 21312 hanyate/ sarvaṃ taṃ dharmatayā samādhayiṣyati rutajñānakauśalyañ ca pratilapsyate/ 21313 yo hi kaścit {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattva imām akārādyakṣaramudrāṃ śroṣyati śrutvā cod-
21314 grahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati pareṣāṃ deśayiṣyati ramayati tayā santatyā 21315 tasya viṃśatir anuśaṃsāḥ pratikāṃkṣitavyāḥ/ katamā viṃśatiḥ/ smṛtimāṃś ca 21316 bhaviṣyati/ matimāṃś ca {bhaviṣyati}/ gatimāṃś ca {bhaviṣyati}/ dhṛtimāṃś ca {bhaviṣyati}/ hrīmāṃś ca 21317 prajñāvāṃś ca pratibhānavāṃś ca satyakuśalaś ca {bhaviṣyati}/ idaṃ dhāraṇīmukham alpakṛcchreṇa pratila- 21318 psyate na ca kathaṃkathī {bhaviṣyati}/ vimatiś cāsya na {bhaviṣyati}/ na ca ślakṣṇāṃ vācaṃ śrutvā 21319 pareṣv anunīto {bhaviṣyati}/ na ca paruṣayā vācā pratihanyate/ na connato {bhaviṣyati} nāvanataḥ/ 21320 yathāsthita eva {bhaviṣyati} rutakuśalaś ca bhaviṣyati/ skandha{kuśalaś ca bhaviṣyati} dhātu{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ āyatana{kuśalaś ca bhaviṣyati} 21321 satya{kuśalaś ca bhaviṣyati} pratītyasamutpāda{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ hetu{kuśalaś ca bhaviṣyati} pratyaya{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ dharma{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ indriyaparipūrṇa-
21401 jñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ paracittajñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati} ṛddhividhijñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ divyaśrotrajñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ pūrva- 21402 nivāsānusmṛtijñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ cyutopapattijñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ āsravakṣayajñāna{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ sthānā- 21403 sthānanirdeśa{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ atikramaṇa{kuśalaś ca bhaviṣyati} iryāpatha{kuśalaś ca bhaviṣyati}/ imān anuśaṃsān pratilapsyate 21404 iti/ idam api subhūte dhāraṇīmukham akṣaramukam akāramukhaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya 21405 mahāyānam/ [iti dhāraṇīsambhāraḥ//] 21406 yad api tat subhūtir evam āha/ kathaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasamprasthito 21407 bhavatīti/ iha subhūte {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bhūmer bhūmiṃ 21408 saṃkrāmati/ kathaṃ ca subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo bhūmer bhūmiṃ saṃkrāmati yad utā- 21409 saṃkrāntyā sarvadharmāṇām/ tat kasya hetoḥ/ na hi sa kaścid dharmo ya āgacchati 21410 vā gacchati vā saṃkrāmati vā upasaṃkrāmati vā/ api tu yā dharmāṇāṃ bhūmi- 21411 s tān na manyate na cintayati bhūmiparikarma ca karoti na ca bhūmiṃ samanupaśyati/ 21412 katamac ca {bodhisattvasya} mahāsattvasya bhūmiparikarma/ prathamāyāṃ bhūmau vartamānena 21413 {bodhisattvena} mahāsattvena daśabhūmiparikarmāṇi karaṇīyāni/ katamāni daśa/ adhyā- 21414 śayaparikarma anupalambhayogena/ hitavastutā{parikarma} nimittatānupalambhatām upādāya/ 21415 sarvasattvasamacittatā{parikarma} sattvānupalabdhitām upādāya/ tyāga{parikarma} dāyakadeya-
21416 parigrāhakānu{palabdhitām upādāya}/ kalyāṇamitrasevā{parikarma} tair asaṃstāpanatām upādāya/ saddharma- 21417 paryeṣṭi{parikarma} sarvadharmānu{palabdhitām upādāya}/ abhīkṣṇaṃ naiṣkramya{parikarma} gṛhānu{palabdhitām upādāya}/ buddhakāyaspṛhā{parikarma} 21418 lakṣaṇānuvyañjananimittānu{palabdhitām upādāya}/ dharmavivaraṇa{parikarma} dharmabhedānu{palabdhitām upādāya}/ satyavacana{parikarma} 21419 vacanānu{palabdhitām upādāya}/ imāni {subhūte} {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ prathamāyā bhūmer daśa parikarmāṇi yāni 21420 prathamāyāṃ bhūmau vartamānena {bodhisattvena} mahāsattvena daśa parikarmāṇi karaṇīyāni/
21501 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo dvitīyāyāṃ bhūmau vartamāno 'ṣṭau dharmān manasi- 21502 karoti teṣu ca pratipadyate/ katamān aṣṭau/ yad uta śīlaviśuddhiṃ kṛtajñatāṃ kṛta- 21503 veditāṃ kṣāntibalapratiṣṭhānaṃ prāmodyapratyanubhavatāṃ sarvasattvāparityāgitayā 21504 mahākaruṇāyā āmukhīkarma/ gurūṇāṃ śraddhayā gauravaṃ śāstṛsaṃjñāyā guruśuśrūṣāṃ 21505 pāramitās tadyogaparyeṣṭim/ imān subhūte bodhisattvena mahāsattvena dvitīyāyāṃ 21506 bhūmau vartamānenāṣṭau dharmān manasikṛtvā pratipattavyam/ 21507 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena pañcasu dharmeṣu 21508 sthātavyam/ katameṣu pañcasu/ yad uta bāhuśrutye 'tṛptatāyāṃ tatra cākṣarān abhi- 21509 niveśe nirāmiṣadharmadānavivaraṇatāyāṃ tayā cāmanyanatayā buddhakṣetrapariśodhana- 21510 kuśalamūlapariṇāmanatāyāṃ tayā cāmanyanatayā amitasaṃsārāparikhedanatāyāṃ tayā 21511 cāmanyanatayā hrīrapatrāpyavyavasthāne tena cāmanyanatayā eṣu {subhūte} {bodhisattvena} 21512 mahāsatvena pañcasu dharmeṣu tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena sthātavyam/ 21513 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānena daśasu dharmeṣu 21514 sthātavyam/ te ca na parityaktavyāḥ/ katameṣu daśasu/ yad uta araṇyavāso 21515 'lpecchatā santuṣṭhir dhūtaguṇasaṃlekhānutsarjanaṃ śikṣāyā aparityāgaḥ kāmaguṇa- 21516 vijugupsanaṃ nirvitsahagataś cittotpādaḥ sarvāstiparityāgitā anavalīnacittatā
21517 sarvavastunirapekṣatā/ ime {subhūte} daśa dharmā {bodhisattvena} mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānena 21518 na parityaktavyā/ eṣu ca sthātavyam/ 21519 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena pañcamyāṃ bhūmau vartamānena daśa dharmā parivarja- 21520 yitavyāḥ/ katame daśa/ yad uta gṛhiprabrajitasaṃstavaḥ parivarjayitavyaḥ/ kulamāt- 21521 saryaṃ {parivarjayitavyam}/ saṃgaṇikāsthānaṃ {parivarjayitavyam}/ ātmotkarṣaṇaṃ {parivarjayitavyam}/ parapaṃsanaṃ {parivarjayitavyam}/ daśā- 21522 kuśalāḥ karmapathāḥ {parivarjayitavyāḥ}/ adhimānastambhau {parivarjayitavyau}/ viparyāsāḥ {parivarjayitavyāḥ}/ vivikitsā 21523 {parivarjayitavyā}/ rāgadveṣamohādhivāsanāḥ {parivarjayitavyāḥ}/ ime {subhūte} daśa dharmā {bodhisattvena} mahāsattvena 21524 pañcamyāṃ bhūmau vartamānena {parivarjayitavyāḥ}/
21601 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena ṣaṣṭyāṃ bhūmau vartamānena ṣaḍ dharmā paripūrayitavyāḥ/ 21602 katame ṣaṭ/ yad uta ṣaṭ pāramitāḥ paripūrayitavyāḥ/ apare ṣaḍ dharmāḥ parivarja- 21603 yitavyāḥ/ katame ṣaṭ/ śrāvakacittaṃ {parvarjayitavyaṃ}/ pratyekabuddhacittaṃ {parvarjayitavyaṃ}/ paritasanācittaṃ 21604 {parvarjayitavyaṃ}/ yācanakaṃ dṛṣṭvā nāvalīyate/ sarvavastūni ca tyājyāni na ca daurmanasya- 21605 cittam utpādayitavyaṃ na ca yācanakavikṣepaḥ kartavyaḥ/ ime {subhūte} ṣaḍ dharmā {bodhisattvena} 21606 mahāsattvena ṣaṣṭyāṃ bhūmau vartamānena paripūrayitavyāḥ/ apare ṣaḍ dharmāḥ 21607 parivarjayitavyāḥ/ 21608 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya saptamyāṃ bhūmau vartamānasya viṃśatiḥ dharmā na 21609 bhavanti/ katame viṃśatiḥ/ yad uta ātmagrāho 'sya na bhavati sattvagrāho 21610 jīvagrāhaḥ pudgalagrāha ucchedagrāhaḥ śāśvatagrāhaḥ/ nimittasaṃjñā hetudṛṣṭiḥ 21611 skandhābhiniveśo dhātvabhiniveśaḥ/ āyatanam ṛddhis traidhātuke pratiṣṭhānaṃ traidhātu- 21612 kādhyavasānaṃ traidhātuke ālayo buddhaniśrayadṛṣṭyabhiniveśo dharma{niśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ} saṃgha{niśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ} 21613 śīla{niśrayadṛṣṭyabhiniveśaḥ} śūnyā dharmā iti vivādaḥ śūnyatāvirodhaś cāsya na bhavati/ ime {subhūte} 21614 viṃśatir dharmā {bodhisattvasya} mahāsattvasya saptamyāṃ bhūmau vartamānasya na bhavanti/ tena 21615 viṃśatir eva dharmāḥ saptamyāṃ bhūmau sthitena paripūrayitavyāḥ/ katame viṃśatiḥ/
21616 yad uta śūnyatāparipūritā nimittasākṣatkriyā apraṇihitajñānaṃ trimaṇḍalapari- 21617 śuddhiḥ kṛpākāruṇyañ ca sarvasattveṣu teṣv anavamanyanā sarvadharmasamatādarśanaṃ tatra cānabhi- 21618 niveśaḥ/ bhūtanayaprativedhas tena cāmanyanā anutpādakṣāntir anutpādajñānam ekanaya- 21619 nirdeśaḥ/ sarvadharmāṇāṃ kalpanāsamudghātaḥ/ saṃjñādṛṣṭivivarttaḥ kleśavivarttaḥ 21620 śamathanidhyaptiḥ vipaśyanākauśalyaṃ dāntacittatā sarvatrāpratihatajñānacittatā 21621 anunayasyābhumir yatrecchākṣetragamanaṃ tatra ca buddhaparṣanmaṇḍale sthitvātmabhāva- 21622 sandarśanam/ ime viṃśatir dharmā {bodhisattvena} mahāsattvena saptamyāṃ bhūmau vartamānena pari- 21623 pūrayitavyāḥ/
21701 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena aṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ 21702 paripūrayitavyāḥ/ katame catvāraḥ/ yad uta sarvasattvacittānupraveśo 'bhijñāvikrīḍanaṃ 21703 buddhakṣetradarśanan teṣāñ ca buddhakṣetrāṇāṃ yathādṛṣṭiniṣpādanatā buddhaparyupāsanatā buddha- 21704 kāyayathābhūtapratyavekṣaṇatā/ ime {subhūte} catvāro dharmā {bodhisattvena} mahāsattvenāṣṭamyāṃ 21705 bhūmau vartamānena paripūrayitavyāḥ/ 21706 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvenāṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūra- 21707 yitavyāḥ/ katame catvāraḥ/ yad uta indriyaparāparajñānaṃ buddhakṣetrapariśodhanaṃ 21708 māyopamasya samādher abhīkṣṇaṃ samāpattir yathā ca sattvānāṃ kuśalamūlaniṣpatti- 21709 s tathā tathātmabhāvam abhinirmimīte saṃcintyabhavotpādanatā/ ime {subhūte} {bodhisattvena} mahā- 21710 sattvena aṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ 21711 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayi- 21712 tavyāḥ/ katame dvādaśa/ yad uta anantapraṇidhānaparigrahaḥ/ sa yathā yathā praṇi- 21713 dadhāti tathā tathāsya samṛdhyate devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragarutajñānaṃ 21714 pratibhānanirdeśajñānaṃ garbhāvakrāntisampatkuśala{sampad} jāti{sampad} gotra{sampat} pari- 21715 vāra{sampad} janma{sampad} naiṣkramya{sampad} bodhivṛkṣa{sampat} sarvaguṇaparipūraṇa{sampat}/ ime subhūte
21716 {bodhisattvena} mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ 21717 daśamyāṃ punaḥ {subhūte} bodhisattvabhūmau vartamāno {bodhisattvo} mahāsattvas tathāgata eveti 21718 vaktavyaḥ/ 21719 subhūtir āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasyādhyāśayaparikarma/ bhagavān āha/ 21720 yā sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ sarvakuśalamūlasamudānayanatā idaṃ subhūte 21721 {bodhisattvasya} mahāsattvasyādhyāśayaparikarma/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} hitavastutāparikarma yad {bodhisattvo} mahā- 21722 sattvaḥ sarvasattvānām arthāya mahāyānajñānaparyeṣṭim āpadyate/ idaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya 21723 hitavastutāparikarma/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvasattvasamacittatāparikarma/ yat sarvākārajñatāprati- 21724 saṃyuktair manasikāraiś caturapramāṇābhinirharaṇa maitrīkaruṇāmuditopekṣaṇam idam {ucyate sarvasattvasamacittatāparikarma}/
21801 tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} tyāgaparikarma/ yat sarvasattvebhyo 'vikalpitaṃ dānaṃ dadāti idam {ucyate tyāgaparikarma}/ tatra 21802 {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} kalyāṇamitrasevanāparikarma/ yāni {bodhisattvasya} mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi 21803 sarvākārajñatāyāṃ samādāpayanti teṣāṃ mitrāṇāṃ sevanā bhajanā paryupāsanā 21804 śuśrūṣā idam {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya kalyāṇamitrasevanāparikarma}/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} dharmaparyeṣṭiparikarma/ yat sarvākārajñatā- 21805 pratisaṃyuktena manasikāreṇa dharmaṃ paryeṣate na ca śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati idaṃ 21806 {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya dharmaparyeṣṭiparikarma}/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} abhīkṣṇaṃ naiṣkramyaparikarma/ yat sarvajātiṣv avyavakīrnno 'bhi- 21807 niṣkrāmati tathāgataśāsane pravrajati na cāsya kaścid antarāyo bhavati idaṃ 21808 {subhūte} {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya abhīkṣṇaṃ naiṣkramyaparikarma}/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} buddhakāyaspṛhāparikarma/ yad buddhavigrahaṃ dṛṣṭvā na jātu buddha- 21809 manasikāreṇa virahito bhavati yāvat sarvākārajñatā 'nuprāpto bhavati/ idaṃ {subhūte} 21810 {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakāyaspṛhāparikarma}/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} dharmavivaraṇaparikarma/ yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sammukhībhūtasya tathā- 21811 gatasya parinirvṛtasya vā sattvānāṃ dharmaṃ deśayati ādau kalyāṇaṃ madhye
21812 kalpāṇaṃ paryavasāne kalyāṇaṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ 21813 brahmacaryaṃ samprakāśayati yad uta sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇam itivṛttakaṃ jātakaṃ 21814 nidānam avadānaṃ tathā vaipulyādbhutadharmopadeśāḥ/ idaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya dharmavivaraṇaparikarma}/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} satyavacana- 21815 parikarma/ yad uta yathāvāditathākāritā idaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya satyavacanaparikarma}/ imāni {subhūte} {bodhisattvasya} mahā- 21816 sattvasya prathamāyāṃ bhūmau vartamānasya daśa parikarmāṇi/ 21817 tatra subhūte katamāni {bodhisattvasya} mahāsattvasya dvitīyāyāṃ bhūmau varttamānasyāṣṭau 21818 parikarmāṇi/ iha subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya śīlapariśuddhir yad uta śrāvaka- 21819 pratyekabuddhacittānām amanasikāratā ye 'py anye dauḥśīlyakarā bodhiparipanthana- 21820 karā dharmās teṣām amanasikāraḥ/ iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapariśuddhir/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} kṛtajñatā kṛta-
21901 veditā yad {bodhisattvo} mahāsattvo bodhisattvacaryāṃ caran alpam api kṛtam āsaṃsārān 21902 na nāśayati prāg eva bahu iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya kṛtajñatā kṛtaveditā/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} kṣāntibalapratiṣṭhānam/ 21903 yat sarvasattvānām antike avyāpādāvihiṃsācittatā idaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntibalapratiṣṭhānam/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} 21904 prāmodyapratītyanubhavanatā/ yat sarvasattvaparipācanatā iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya prāmodyapratītyanubhavanatā/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} 21905 mahākaruṇāyā āmukhībhāvaḥ/ yad {bodhisattvasya} mahāsattvasya bodhisattvacārikāṃ carata 21906 evam bhavati ekaikasya sattvasyārthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān niraye 21907 paceyaṃ yāvan na sa sattvo buddhajñāne pratiṣṭhāpita iti/ evam ekaikasya kṛtaśaḥ 21908 sattvasya ya utsāho yo 'parikhedo 'yam ucyate {bodhisattvasya mahāsattvasya mahākaruṇāyā āmukhībhāvaḥ/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} śraddhāgauravam/ 21909 yad {bodhisattvasya} mahāsattvasya sarvatra nihatamānatayā saśraddhatā idam ucyate {bodhisattvasya mahāsattvasya śraddhāgauravam/} 21910 tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} guruśuśrūṣāśraddhānatā/ yad gurūṇām antike śāstṛsaṃjñā iyam ucyate 21911 {bodhisattvasya mahāsattvasya guruśuśrūṣāśraddhānatā}/ tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} pāramitās tadyogaparyeṣṭiḥ/ yā ananyakarmatayā pāramitā-
21912 paryeṣaṇatā iyam ucyate {bodhisattvasya mahāsattvasya pāramitās tadyogaparyeṣṭiḥ}/ tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} bāhuśrutyatṛptatā/ yat kiñcid buddhair bhaga- 21913 vadbhir bhāṣitam iha vā lokadhātau samantād vā daśadiśi loke tat sarvam ārādhayi- 21914 ṣyāmīti yā atṛptatā iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya bāhuśrutyatṛptatā}/ tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} nirāmiṣadharmadānavivaraṇatā/ yad {bodhisattvo} 21915 mahāsattvo dharmaṃ deśayati/ sa tena dharmadānakuśalenātmano bodhim api na pratikāṃ- 21916 kṣati iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya nirāmiṣadharmadānavivaraṇatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} buddhakṣetrapariśodhanakuśalamūlapariṇāmanā yaiḥ kuśala- 21917 mūlair buddhakṣetraṃ pariśodhayan ātmaparacittaṃ pariśodhayati teṣāṃ kuśalamūlānāṃ 21918 yā pariṇāmanā iyam ucyate {bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakṣetrapariśodhanakuśalamūlapariṇāmanā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} aparimitasaṃsārāparikheditā yā 21919 kuśalamūlopastambhatā yaiḥ kuśalamūlair upastabdhaḥ sattvānāñ ca paripācayati buddhakṣetraṃ 21920 ca pariśodhayati na ca jātu khedam āpadyate yāvan na sarvadharmān sarvākārajñatāṃ ca 21921 paripūrayati iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya aparimitasaṃsārāparikheditā}/ tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} hrīrapatrāpyavyavasthānam/ yā sarvaśrāvakapratyeka-
22001 buddhacittajugupsanatā idaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya hrīrapatrāpyavyavasthānam/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} araṇyavāsāparityāgitā/ yā 22002 sarvaśrāvakapratyekabodhisamatikramaṇatā iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya araṇyavāsāparityāgitā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} alpecchatā/ 22003 yad {bodhisattvo} mahāsattvo bodhim api necchati iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya alpecchatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} santuṣṭhiḥ/ 22004 yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvākārajñatām api na manyate iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya santuṣṭhiḥ}/ tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} dhūtaguṇa- 22005 saṃlekhānutsarjanatā/ yā gambhīreṣu dharmeṣu nidhyaptiḥ kṣāntir iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya dhūtaguṇasaṃlekhānutsarjanatā}/ tatra 22006 {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} śikṣāyā aparityāgitā/ yaḥ sarvaśiṣāṇām apracāraḥ iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya śikṣāyā aparityāgitā/} tatra 22007 {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} kāmaguṇajugupsanatā/ yaḥ kāmacittasyānutpāda iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya kāmaguṇajugupsanatā/} tatra 22008 {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} nirvitsahagataś cittotpādaḥ/ yaḥ sarvadharmāṇām anabhisaṃskāro 'yaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya nirvitsahagataś cittotpādaḥ/} 22009 tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvāstiparityāgitā/ yā ādhyātmikabāhyānāṃ dharmāṇām a-
22010 grahaṇatā iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya sarvāstiparityāgitā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} anavalīnacittatā yā vijñānasthitiṣv asya 22011 cittaṃ nāvalīyate iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya anavalīnacittatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvavastunirapekṣatā/ yā sarvavastū- 22012 nām amanasikāratā iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya sarvavastunirapekṣatā}/ tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} gṛhisaṃstavaparivarjanatā/ yā buddha- 22013 kṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkramaṇatā upapādukatāpratilābhamuṇḍakāṣāyaprāvaraṇatā iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya gṛhisaṃstavaparivarjanatā} 22014 tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} bhikṣubhikṣuṇīsaṃstavaparivarjanatā/ yad bhikṣuṇā vā bhikṣuṇyā saha 22015 acchaṭikāsaṃghātamātram api na tiṣṭhati na ca tair vinā paritasanācittam utpādayati 22016 iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya bhikṣubhikṣuṇīsaṃstavaparivarjanatā/} tatra kathaṃ {bodhisattvena mahāsattvena} kulamātsaryaṃ parivarjayitavyam/ iha {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena} 22017 evaṃ cittam utpādayitavyam/ yan mayā sattvānāṃ sarvasukhopadhānaṃ kartavyaṃ tatra te 22018 sattvāḥ svapuṇyair eva sukhitā nātra mayā mātsaryacittam utpādayitavyam/ idaṃ 22019 {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya} kulamātsaryaparivarjanatā/ tatra kathaṃ {bodhisattvena mahāsattvena} saṅgaṇikāsthānaṃ parivarjayitavyam/ 22020 yatra {bodhisattvasya} mahāsattvasya saṅgaṇikāsthānasthitasya śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktā
22021 kathā syāt tatpratisaṃyuktaṃ vā cittotpādam upādayen na tatra {bodhisattvena} mahāsattvena 22022 sthātavyam/ iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya saṅgaṇikāsthānaparivarjanatā/} tatra kathaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena ātmotkarṣaṇā
22101 parivarjayitavyā/ yā ādhyātmikānāṃ dharmāṇāṃ asamanupaśyanā iyaṃ {bodhisattvena mahāsattvena ātmotkarṣaṇā parivarjayitavyā} 22102 tatra {katamā} {bodhisattvasya} mahāsattvasya parapaṃsanāparivarjanatā/ yad uta bāhyānāṃ dharmāṇām a- 22103 samanupaśyanā/ iyaṃ {ucyate bodhisattvasya mahāsattvasya parapaṃsanāparivarjanatā/} tatra kathaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena daśākuśalāḥ karmapathāḥ 22104 {parivarjayitavyāḥ}/ tathā hy ete āryamārgasyāntarāyakarāḥ sugater vā prāg eva saṃbodheḥ/ evaṃ 22105 hi {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena daśākuśalāḥ karmapathāḥ parivarjayitavyāḥ/} tatra kathaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena adhimānaḥ {parivarjayitavyaḥ}/ tathā hi sa na 22106 kañcid dharmaṃ samanupaśyati kutaḥ punar adhikaṃ yenādhimaṃsyate/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena adhimānaḥ parivarjayitavyaḥ/} 22107 tatra kathaṃ {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena stambhaḥ {parivarjayitavyaḥ}/ tathā hi tad vastu na samanupaśyati yatra 22108 stambham utpādayed evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena stambhaḥ parivarjayitavyaḥ/} tatra kathaṃ {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena viparyāsāḥ 22109 {parivarjayitavyāḥ}/ sarvavastūnām anupalabdhitām upādāya/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena viparyāsāḥ parivarjayitavyaḥ/} tatra kathaṃ {subhūte} 22110 {bodhisattvena} mahāsattvena vicikitsā {parivarjayitavyā}/ tathā hi sandehāpagatān sarvadharmān samanu-
22111 paśyati/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena vicikitsā parivarjayitavyā}/ tatra kathaṃ {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena rāgadveṣamohā- 22112 nām adhivāsanā {parivarjayitavyā}/ tathā hi rāgadveṣamohānāṃ vastu na samanupaśyati/ evaṃ 22113 hi {subhūte} {bodhisattvena mahāsattvena rāgadveṣamohānām adhivāsanā parivarjayitavyā/} tatra kathaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena ṣaḍ dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ yad uta 22114 ṣaṭ pāramitā dānapāramitā {{śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā}} prajñāpāramitā imāḥ ṣaṭ pāramitāḥ pari- 22115 pūrayitavyāḥ/ tatra kathaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena ṣaḍ dharmāḥ {parivarjayitavyāḥ}/ yad uta śrāvakacittaṃ 22116 {parivarjayitavyam}/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi naiṣa mārgo bodhaye/ pratyekabuddhacittaṃ 22117 {parivarjayitavyam}/ {tat kasya hetos tathā hi} {naiṣa mārgo bodhāye}/ paritasanācittaṃ na kartavyam/ {tat kasya hetos tathā hi} {naiṣa mārgo bodhāye}/ yācanakaṃ dṛṣṭvā 22118 nāvalīnacittam utpādayitavyam/ {tat kasya hetos tathā hi} {naiṣa mārgo bodhāye}/ sarvasvam api parityajya na durmanasko 22119 bhavati/ {tat kasya hetos tathā hi} {naiṣa mārgo bodhāye}/ yācanakavikṣepo na kartavyaḥ/ {tat kasya hetos tathā hi} {naiṣa mārgo bodhāye}/ tatra kathaṃ {bodhisattvena} 22120 mahāsattvena ātmagrāho na kartavyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi atyantatayā 22121 ātmā na saṃvidyate evaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena ātmagrāho na kartavyaḥ/ evaṃ
22122 sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgala{grāho na kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} ete atyantatayā na saṃvidyante/ evaṃ 22123 sattvajīvapudgala{grāho na kartavyaḥ}/ tatra kathaṃ {bodhisattvena} mahāsattvena uccheda{grāho na kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} na kaścid dharma
22201 ucchidyate/ atyantatayānutpannatvāt sarvadharmāṇāṃ nocchedaḥ evam uccheda{grāho na kartavyaḥ}/ 22202 tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} śāśvata{grāho na kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} yo dharmo notpadyate sa na śāśvato bhavati/ evaṃ 22203 śāśvata{grāho na kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} nimittasaṃjñā notpādayitavyā/ {tat kasya hetos tathā hi} atyantatayā 22204 saṃkleśo na saṃvidyate evaṃ nimittasaṃjñā notpādayitavyā/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} hetudṛṣṭir na 22205 kartavyā/ {tat kasya hetos tathā hi} sa tāṃ dṛṣṭiṃ na samanupaśyati/ evaṃ hetudṛṣṭir na kartavyā/ evaṃ 22206 skandheṣu dhātuṣv āyataneṣv abhiniveśo na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} te dharmāḥ svabhāvena na 22207 saṃvidyante/ evaṃ skandhadhātvāyataneṣv abhiniveśo na {kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} traidhātuke '- 22208 bhiniveśo na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} traidhātukasvabhāvo na saṃvidyate/ evaṃ traidhātuke 'bhiniveśo 22209 na {kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} traidhātuke 'dhyavasānaṃ na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} tad vastu nopalabhyate/ 22210 evaṃ traidhātuke 'dhyavasānaṃ na {kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} traidhātuke ālayo na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} 22211 niḥsvabhāvatvād evaṃ tradihātuke ālayo na {kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} buddhadharmasaṃghaniśrayo
22212 na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} na buddhadharmasaṃghadṛṣṭiniśrayāt buddhadharmasaṃghadarśanaṃ/ evaṃ buddha- 22213 dharmasaṃghadṛṣṭiniśrayo na {kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} śīladṛṣṭiniśrayo na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} na 22214 śīladṛṣṭiniśrayāc chīlapariśuddhir bhavaty evaṃ {śīladṛṣṭiniśrayo na kartavyaḥ/} tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} śūnyatāyāṃ vivādo 22215 na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} sarvadharmāḥ svabhāvena śūnyā na śūnyatayā/ evaṃ śūnyatāyāṃ vivādo 22216 na {kartavyaḥ}/ tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} śūnyatāvirodho na {kartavyaḥ}/ {tat kasya hetos tathā hi} sarvadharmāḥ śūnyā na śūnyatā 22217 śūnyatāṃ virodhayati/ evaṃ {śūnyatāvirodho na kartavyaḥ/} tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} śūnyatā paripūrayitavyā/ svalakṣaṇa- 22218 śūnyatām upādāya paripūrir {bodhisattvasya} mahāsattvasya śūnyatāparipūrir evaṃ {śūnyatā paripūrayitavyā/} 22219 tatra katamā {bodhisattvasya} mahāsattvasya animittāsākṣātkriyā/ yad uta sarvanimittā- 22220 nām amanasikāratā/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya animittāsākṣātkriyā/} tatra katamad {bodhisattvasya} mahāsattvasya apraṇihita- 22221 jñānam/ yat sarvatraidhātuke cittasyāpratiṣṭhānam/ idam {bodhisattvasya mahāsattvasya apraṇihitajñānam/} tatra katamā {bodhisattvasya}
22301 mahāsattvasya trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ yad uta daśakuśalakarmapathapariśuddhir evaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya trimaṇḍalapariśuddhiḥ} 22302 tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} sarvasattveṣu kṛpākaruṇāparipūriḥ kartavyā/ yo mahākaruṇāyāḥ 22303 pratilābhaḥ/ evaṃ {sarvasattveṣu kṛpākaruṇāparipūriḥ kartavyā/} tatra {kathaṃ bodhisattvena mahāsattvena} sarvasattvā nāvamantavyāḥ/ yad uta maitrī- 22304 paripūryā/ evaṃ {sarvasattvā nāvamantavyāḥ/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} samatādarśanam/ yad utānutkṣepo 'prakṣepaḥ 22305 sarvadharmāṇām idaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya samatādarśanam/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} bhūtanayaprativedhaḥ/ yaḥ sarvadharmānām aprativedhaḥ/ 22306 ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya bhūtanayaprativedhaḥ/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} anutpādakṣāntiḥ/ yā sarvadharmāṇām anutpādāya anirodhāya 22307 anabhisaṃskārāya kṣāntir iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya anutpādakṣāntiḥ/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} anutpādajñānam/ yan nāmarūpā- 22308 nutpādajñānam idaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya anutpādajñānam/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} ekanayanirdeśaḥ/ yā advayasamudacāratā ayaṃ 22309 {bodhisattvasya mahāsattvasya ekanayanirdeśaḥ/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} kalpanāsamudghātaḥ/ yā sarvadharmāṇāṃ kalpanā ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya kalpanāsamudghātaḥ/}
22310 tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} saṃjñādṛṣṭivivartaḥ/ yā sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmeḥ saṃjñādṛṣṭivivartanatā 22311 ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya saṃjñādṛṣṭivivartaḥ/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} kleśavivartaḥ/ yaḥ sarvavāsanānusandhikleśotsargaḥ/ ayaṃ 22312 {bodhisattvasya mahāsattvasya kleśavivartaḥ/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} śamathavipaśyanābhūmiḥ/ yā sarvākārajñatājñānam iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya śamathavipaśyanābhūmiḥ/} tatra 22313 {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} dāntacittatā/ yā traidhātuke 'nabhiratiḥ/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya dāntacittatā/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} apratihata- 22314 jñānam/ yo buddhacakṣuḥpratilambhaḥ/ idaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya apratihatajñānam/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} anunayāpasaraṇajñatā/ 22315 yā ṣaḍāyatanikā upekṣā/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya anunayāpasaraṇajñatā/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} yatrecchākṣetragamanam/ yad ekabuddhakṣe- 22316 trān na calati sarvabuddhakṣetreṣu saṃdṛśyate na cāsya buddhakṣetrasaṃjñotpadyate/ idaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya yatrecchākṣetragamanam} 22317 tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvatrātmabhāvadarśanam/ yad yathāparṣanmaṇḍale ātmabhāvadarśanam/ idaṃ 22318 {bodhisattvasya mahāsattvasya sarvatrātmabhāvadarśanam/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvasattvacittacaritānupraveśaḥ/ yad ekacittena sarvasattvacitta-
22319 caritajñānam/ ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya sarvasattvacittacaritānupraveśaḥ/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} abhijñāvikrīḍanā yābhir abhijñābhivi- 22320 krīḍamāno buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkrāmati buddhadarśanāya na ca buddhasaṃjño bhavati/ 22321 iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya abhijñāvikrīḍanā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} yathādṛṣṭabuddhakṣetrapariniṣpādanatā/ yā trisāhasramahāsāhasra- 22322 lokadhātvīśvaracakravartibhūtisthitasya sarvalokadhātuparityāgasyāmanyanatā/ iyaṃ
22401 {bodhisattvasya mahāsattvasya yathādṛṣṭabuddhakṣetrapariniṣpādanatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} buddhaparyupāsanatā yā buddhaparyupāsanatā sarvasattvānugrahaṃ prati/ 22402 iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya buddhaparyupāsanatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} buddhakāyayathbhūtapratyavekṣaṇatā/ yā dharmakāyayathābhūtapratya- 22403 vekṣaṇatā/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakāyayathbhūtapratyavekṣaṇatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} indriyaparāparajñānatā/ yā daśasu baleṣu sthitvā 22404 sarvasattvānām indriyaparipūriprajñājñānatā/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya} indriyaparāparajñānatā/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} buddhakṣetrapari- 22405 śodhanatā/ yā sarvasattvacittapariśodhanatā/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya buddhakṣetrapariśodhanatā/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} māyopama- 22406 samādhiḥ/ yatra samādhau sthitvā sarvāḥ kriyāḥ karoti na cāsya cittapracāro 22407 bhavati/ ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya māyopamasamādhiḥ/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} abhīkṣṇasamāpattiḥ/ yā {bodhisattvasya} mahāsattvasya 22408 vipākajaḥ samādhir iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya abhīkṣṇasamāpattiḥ/} tatra {katamo bodhisattvasya mahāsattvasya} saṃcintyātmabhāvaparigrahaḥ yad {bodhisattvo} 22409 mahāsattvo yathā yathā sattvānāṃ kuśalamūlapariniṣpattir bhavati tathā tathā
22410 sañcintayātmabhāvasa parigṛhṇāti/ ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya saṃcintyātmabhāvaparigrahaḥ/} tatra kathaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasyānanta- 22411 praṇidhānam/ yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ paripūrṇatvād yathā yathā 22412 praṇidhiṃ praṇidadhāti tathā tathā samṛdhyate/ idaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasyānantapraṇidhānam/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvasattvaruta- 22413 jñānam yad {bodhisattvo} mahāsattvo niruktipratisaṃvidādevādīnāṃ rutaṃ pratisaṃvidhyati/ iyaṃ 22414 {bodhisattvasya mahāsattvasya sarvasattvarutajñānam/} tatra {katamad bodhisattvasya mahāsattvasya} paripūrṇapratibhānam/ yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ pratibhānaprati- 22415 saṃvidāparipūrṇapratibhānanirdeśajñānaṃ pratividhyati/ idaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya paripūrṇapratibhānam/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} garbhāva- 22416 krāntisampat/ iha {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvāsu jātiṣu upapāduka upapadyate/ iyaṃ 22417 {bodhisattvasya mahāsattvasya garbhāvakrāntisampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} kulasampat/ yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kṣatriyamahāśālakuleṣu brāhmaṇa- 22418 mahāśālakuleṣu vā pratyājāyate/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya kulasampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} gotrasampat/ yad {bodhisattvo} 22419 mahāsattvo yasmād gotrāt pūrvakā bodhisattvā abhūvaṃs tatra gotre pratyājāyate/
22420 iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya gotrasampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} parivārasampat/ yad {bodhisattvo} mahāsattvo bodhau sattvān 22421 pratiṣṭhāpya bodhisattvaparivāra evaṃ bhavatīyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya parivārasampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} janmasampat/ 22422 yaj jātamātra eva {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvalokadhātūn avabhāsena spharati tāṃś ca 22423 sarvān ṣaḍ vikārān kampayati/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya janmasampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} abhiniṣkramaṇasampat/
22501 yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ pravrajito 'nekaiḥ sattvakoṭīniyutaśatasahasraiḥ sārdham abhi- 22502 niṣkrāmati gṛhāt iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya abhiniṣkramaṇasampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} bodhivṛkṣavyūhasampat/ yad {bodhisattvasya} 22503 mahāsattvasya bodhivṛkṣasya mūlaṃ sauvarṇaṃ bhavati skandho vaidūryamayo bhavati 22504 sarvaratnamayāḥ śākhāḥ patrāṇi sarvaratnamayāni tasya vṛkṣasya puṣpaṅgandho 'va- 22505 bhāsaś ca anantān lokadhātūn avabhāsena sphurati iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya bodhivṛkṣavyūhasampat/} tatra {katamā bodhisattvasya mahāsattvasya} sarvaguṇa- 22506 paripūrisampat/ yā {bodhisattvasya} mahāsattvasya sattvaparipākena buddhakṣetrapari- 22507 śuddhir iyam {bodhisattvasya mahāsattvasya sarvaguṇaparipūrisampat/} 22508 tatra kathaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo daśamyāṃ bhūmau sthitaḥ saṃs tathāgata eveti vaktavyaḥ/ 22509 yadā {bodhisattvasya} mahāsattvasya daśa pāramitāḥ paripūrṇā bhavanti yāvad aṣṭādaśāveṇikā 22510 buddhadharmāḥ paripūrṇā bhavanti sarvākārajñatājñānañ ca sarvavāsanānusandhikleśaprahāṇaṃ 22511 bhavati mahākaruṇā ca sarvabuddhadharmāḥ paripūrṇā bhavanti/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} 22512 mahāsattvo daśamyāḥ punar bodhisattvabhūmeḥ paran tathāgata eveti vaktavyaḥ/ 22513 tatra katamā {bodhisattvasya} mahāsattvasya daśabhūmayaḥ/ yad {bodhisattvo} mahāsattva upāyakauśalyena 22514 sarvāsu pāramitāsu caran saptatriṃśadbodhipakṣeṣu dharmeṣu śikṣito 'pramāṇadhyānārūpya-
22515 samāpattiṣu caran daśatathāgatabalapratisaṃvitsv aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu caran 22516 gotrabhūmim aṣṭamakabhūmiṃ darśanabhūmiṃ tanubhūmiṃ vītarāgabhūmiṃ kṛtāvibhūmiṃ śrāvaka- 22517 bhūmiṃ pratyekabudhabhūmiṃ bodhisattvabhūmiṃ {bodhisattvo} mahāsattvo 'tikramya etā navabhūmīr ati- 22518 kramya buddhabhūmau pratiṣṭhate iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya daśamī bhūmir evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} 22519 mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito bhavati// [iti bhūmisambhāraḥ//] 22520 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kutas tad yānaṃ niryāsyatīti traidhātukān ni- 22521 ryāsyati yena sarvākārajñatā tena sthāsyati tat punar advayayogena/ tat kasya 22522 hetoḥ/ tathā hi yac ca mahāyānaṃ yā ca sarvākārajñatā ubhāv etau dharmau na 22523 saṃyuktau na visaṃyuktau arūpiṇau anidarśanau apratighau ekalakṣaṇau yad utā- 22524 lakṣaṇau/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte alakṣaṇau dharmau niryātau vā
22601 niryāto vā niryāsyato vā dharmadhātoḥ/ sa subhūte niryāṇam icchet tathatāyāḥ 22602 yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icched evaṃ bhūtakoṭer acintyadhātor ākā- 22603 śadhātoḥ prahāṇadhātor virāgakoṭer anutpādasyānirodhasyābhāvasya sa 22604 niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet rūpaśūnyatāyāḥ 22605 sa subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ evaṃ 22606 vedanāśūnyatāyāḥ {{saṃjñāśūnyatāyāḥ saṃskāraśūnyatāyāḥ}} vijñānaśūnyatāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} tat kasya hetoḥ/ na hi 22607 subhūte rūpaśūnyatā traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati na vedanā- 22608 śūnyatā {{saṃjñāśūnyatā saṃskāraśūnyatā}} vijñānaśūnyatā traidhātukāt {{niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/}} tat kasya 22609 hetoḥ/ tathā hi subhūte rūpaṃ rūpeṇa śūnyam 22610 {{vedanā vedanayā śūnyā saṃjñā saṃjñayā śūnyā saṃskārāḥ saṃskāraiḥ śūnyāḥ}}/ cakṣuḥśūnyatāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} evaṃ śrotraśūnyatāyāḥ {{ghrāṇaśūnyatāyāḥ jihvāśūnyatāyāḥ kāyavyaśūnyatāyāḥ}} manaḥśūnya- 22611 tāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} evaṃ rūpaśūnyatāyāḥ {{śabdaśūnyatāyāḥ gandhaśūnyatāyāḥ rasaśūnyatāyāḥ spraṣṭavyaśūnyatāyāḥ}} dharmaśūnyatāyāḥ/
22612 {{cakṣurvijñānaśūnyatāyāḥ śrotravijñānaśūnyatāyā ghrāṇavijñānaśūnyatāyā jihvāvijñānaśūnyatāyāḥ kāyavijñānaśūnyatāyā manovijñānaśūnyatāyāḥ cakṣuḥsaṃsparśaśūnyatāyāḥ śrotrasaṃsparśaśūnyatāyā ghrāṇasaṃsparśaśūnyatāyā jihvāsaṃsparśaśūnyatāyāḥ kāyasaṃsparśaśūnyatāyā manaḥsaṃsparśaśūnyatāyāḥ cakṣuḥsaṃsparśavedayitaśūnyatāyāḥ śrotrasaṃsparśavedayitaśūnyatāyāḥ ghrāṇasaṃsparśavedayitaśūnyatāyāḥ jihvāsaṃsparśavedayitaśūnyatāyāḥ kāyasaṃsparśavedayitaśūnyatāyāḥ}} 22613 manaḥsaṃsparśajavedayitaśūnyatāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte 22614 cakṣuḥśūnyatā {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ evaṃ na śrotraśūnyatā {{na ghrāṇaśūnyatā na jihvāśūnyatā na kāyaśūnyatā}} na manaḥśūnyatā {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/
22615 {{evaṃ na rūpaśūnyatā na śabdaśūnyatā na gandhaśūnyatā na rasaśūnyatā na spraṣṭavyaśūnyatā na dharmaśūnyatā traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ evaṃ na cakṣurvijñānaśūnyatā na śrotravijñānaśūnyatā na ghrāṇavijñānaśūnyatā na jihvāvijñānaśūnyatā na kāyavijñānaśūnyatā na manovijñānaśūnyatā traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ evaṃ na cakṣuḥsaṃsparśaśūnyatā na śrotrasaṃsparśaśūnyatā na ghrāṇasaṃsparśaśūnyatā na jihvāsaṃsparśaśūnyatā na kāyasaṃsparśaśūnyatā na manaḥsaṃsparśaśūnyatā traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ evaṃ na cakṣuḥsaṃsparśavedayitaśūnyatā na śrotrasaṃsparśavedayitaśūnyatā na ghrāṇasaṃsparśavedayitaśūnyatā na jihvāsaṃsparśavedayitaśūnyatā na kāyasaṃsparśavedayitaśūnyatā}} 22616 na manaḥsaṃsparśajavedayitaśūnyatā {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte cakṣuś ca- 22617 kṣuṣā śūnyaṃ śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ {{ghrāṇaṃ ghrāṇena śūnyaṃ jihvā jihvayā śūnyā kāyaḥ kāyena śūnyo mano manasā śūnyaṃ}}
22618 {{rūpaṃ rūpeṇa śūnyaṃ śabdaḥ śabdena śūnyo gandho gandhena śūnyo raso rasena śūnyo spraṣṭavyaṃ spraṣṭavyena śūnyaṃ dharmo dharmeṇa śūnyo cakṣurvijñānaṃ cakṣurvijñānena śūnyaṃ śrotravijñānaṃ śrotravijñānena śūnyaṃ ghrāṇavijñānaṃ ghrāṇavijñānena śūnyaṃ jihvāvijñānaṃ jihvāvijñānena śūnyaṃ kāyavijñānaṃ kāyavijñānena śūnyaṃ manovijñānaṃ manovijñānena śūnyaṃ cakṣuḥsaṃsparśaḥ cakṣuḥsaṃsparśena śūnyaḥ śrotrasaṃsparśaḥ śrotrasaṃsparśena śūnyo ghrāṇasaṃsparśo ghrāṇasaṃsparśena śūnyo jihvāsaṃsparśo jihvāsaṃsparśena śūnyaḥ kāyasaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśena śūnyo manaḥsaṃsparśo manaḥsaṃsparśena śūnyaḥ cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā cakṣuḥsaṃsparśajayā vedanayā śūnyā śrotrasaṃsparśajā vedanā śrotrasaṃsparśajayā vedanayā śūnyā ghrāṇasaṃsparśajā vedanā ghrāṇasaṃsparśajayā vedanayā śūnyā jihvāsaṃsparśajā vedanā jihvāsaṃsparśajayā vedanayā śūnyā kāyasaṃsparśajā vedanā kāyasaṃsparśajayā vedanayā śūnyā}} manaḥsaṃsparśajā vedanā 22619 manaḥsaṃsparśajayā vedanayā śūnyā/ 22620 svapnasya sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} vistareṇa kartavyam/ evaṃ marīcyā māyāyāḥ 22621 pratiśrutkāyāḥ pratibhāsasya pratibimbasya gandharvanagarasya tathāgatanirmitasya sa 22622 {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte svapnasya svabhāvas traidhātukān niryāsyati
22623 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ evaṃ na marīcyāḥ svabhāvaḥ {{na māyāyāḥ svabhāvaḥ na pratiśrutkāyāḥ svabhāvaḥ na pratibhāsasya svabhāvaḥ na pratibimbasya svabhāvaḥ na gandharvasya svabhāvaḥ}} na tathā- 22624 gatanirmitasya svabhāvas traidhātukāt {niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/} tat kasya hetoḥ/
22701 tathā hi subhūte svapnasvabhāvaḥ svapnasvabhāvena śūnyaḥ {{marīcisvabhāvaḥ marīcisvabhāvena śūnyaḥ māyāsvabhāvaḥ māyāsvabhāvena śūnyaḥ pratiśrutkāsvabhāvaḥ pratiśrutkāsvabhāvena śūnyaḥ pratibhāsasvabhāvaḥ pratibhāsasvabhāvena śūnyaḥ pratibimbasvabhāvaḥ pratibimbasvabhāvena śūnyaḥ gandharvasvabhāvaḥ gandharvasvabhāvena śūnyaḥ}} tathāgatanirmita- 22702 svabhāvas tathāgatanirmitasvabhāvena śūnyaḥ/ [iti darśanamārge prathamagrāhyavikalpa- 22703 pratipakṣaḥ//] 22704 dānapāramitāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} evaṃ śīlapāramitāyāḥ {{kṣāntipāramitāyāḥ vīryapāramitāyāḥ dhyānapāramitāyāḥ}} prajñāpāra- 22705 mitāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo dānapāramitāyāḥ 22706 svabhāvo na sa {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ evaṃ śīla{pāramitāyāḥ} kṣānti{pāramitāyā} vīrya{pāramitāyā} dhyāna{pāramitāyāḥ}/ tathā hi 22707 yaḥ prajñā{pāramitāyāḥ} svabhāvo na sa {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi {subhūte} dānapāramitā- 22708 svabhāvo dānapāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/ 22709 {{śīlapāramitāsvabhāvo śīlapāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/ kṣāntipāramitāsvabhāvo kṣāntipāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/ vīryapāramitāsvabhāvo vīryapāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/ dhyānapāramitāsvabhāvo dhyānapāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/}} 22710 adhyātmaśūnyatāyāḥ sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ
22711 niryāṇam icchet/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi yo 'dhyātmaśūnyatāyāḥ 22712 svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ 22713 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatayā 22714 śūnyā/ 22715 bahirdhāśūnyatā {{bahirdhāśūnyatayā śūnyā}} adhyātmabahirdhāśūnyatā {{adhyātmabahirdhāśūnyatayā śūnyā}} yāvat 22716 abhāvasvabhāvaśūnyatā {{abhāvasvabhāvaśūnyatayā śūnyā}} smṛtyupasthānāni {{smṛtyupasthānaiḥ śūnyāni}} samyakprahāṇāni {{samyakprahāṇair śūnyāni}} ṛddhipādā {{ṛddhipādaiḥ śūnyāḥ}} 22717 indriyāṇi {{indriyaiḥ śūnyāni}} balāni {{balaiḥ śūnyāni}} bodhyaṅgāni {{bodhyaṅgaiḥ śūnyāni}} mārgaḥ {{mārgeṇa śūnyo}} apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ {{apramāṇadhyānārūpyasamāpattibhiḥ śūnyāḥ}} 22718 daśatathāgatabalāni {{daśatathāgatabalaiḥ śūnyāni}} caturvaiśāradyāni {{caturvaiśāradyaiḥ śūnyāni}} catasraḥ pratisaṃvidaḥ {{catasṛbhiḥ pratisaṃvidbhiḥ śūnyāḥ}} 22719 tathā hi subhūte buddhadharmā buddhadharmaiḥ śūnyāḥ// [iti darśanamārge 22720 dvitīyagrāhyavikalpapratijpakṣaḥ//] 22721 arhataḥ sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ 22722 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo 'rhataḥ svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati 22723 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte arhat- 22724 svabhāvo 'rhataḥ svabhāvena śūnyaḥ/
22725 {{pratyekabuddhasya sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ bodhisattvasya mahāsattvasya sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ tathāgatasya sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/}} srota-
22801 āpattiphalasya sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} evaṃ sakṛdāgāmiphalasya anāgāmiphalasya arhattvasya 22802 pratyekabodher mārgajñatāyāḥ sarvākārajñatāyāḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} tat kasya hetoḥ/ tathā hi 22803 subhūte yaḥ srotaāpattiphalasya svabhāvo na sa {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi 22804 srotaāpattiphalasvabhāvaḥ srotaāpattiphalasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ sakṛdāgāmi- 22805 phalasya yaḥ svabhāvo 'nāgāmiphalasya yaḥ svabhāvo 'rhattvasya yaḥ svabhāvaḥ pratyeka- 22806 buddhatvasya yaḥ svabhāvo mārgajñatāyā yaḥ svabhāvaḥ sarvākārajñatāyā yaḥ svabhāvo 22807 na sa {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sarvākārajñatāyāḥ svabhāvaḥ sarvākārajñatā- 22808 svabhāvena śūnyaḥ// [iti darśanamārge prathamagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//] 22809 nāmnaḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} evaṃ nimittasya saṅketasya vyavahārasya prajñapteḥ sa {subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/} 22810 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo nāmnaḥ svabhāvo na sa {traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati}/ tat kasya 22811 hetoḥ/ tathā hi subhūte nāmasvabhāvo nāmasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ saṅketasya yaḥ 22812 svabhāvo vyavahārasya yaḥ svabhāvaḥ prajñapter yaḥ svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati 22813 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi prajñaptisvabhāvaḥ prajñapti- 22814 svabhāvena śūnyaḥ/ {{anutpādasvabhāvo 'nutpādasvabhāvena śūnyo}} 22815 {{anirodhasvabhāvo 'nirodhasvabhāvena śūnyaḥ}} tathā hi anabhisaṃskārasvabhāvo 'nabhi- 22816 saṃskārasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ hi subhūte mahāyānam/ na sa traidhātukān niryāsyati 22817 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ acalitaṃ tad yānam// [iti darśanamārge 22818 dvitīyagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//] 22819 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kva tad yānaṃ sthāsyatīti/ na tad yānaṃ kvacit
22901 sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi {subhūte} asthitāḥ sarvadharmāḥ/ api tu {subhūte} 22902 asthānaṃ na sthānayogena tad yānaṃ sthāsyati/ tad yathāpi nāma {subhūte} dharma- 22903 dhātur na {sthito nāsthitaḥ}/ evam eva {subhūte} tat mahayānaṃ na {sthitaṃ nāsthitam}/ tad yathāpi nāma subhūte 22904 anutpādo 'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam anabhisaṃskāro na {sthito nāsthitaḥ}/ evam eva {subhūte} 22905 tat mahāyānaṃ na {sthitaṃ nāsthitam}/ tathā hi {subhūte} dharmadhtur dharmadhātunā śūnyaḥ/ tat 22906 kasya hetoḥ/ na hi {subhūte} dharmadhātusvabhāvaḥ sthito vā asthito vā/ 22907 tat kasya hetoḥ/ tathā hi {subhūte} dharmadhātusvabhāvo dharmadhātusvabhāvena śūnyaḥ/ 22908 evam anutpādo 'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam anabhisaṃskāro 'nabhisaṃskāreṇa śūnyaḥ/ 22909 tat kasya hetoḥ/ na hi {subhūte} anabhisaṃskārasvabhāvaḥ sthito vā asthito 22910 vā/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi {subhūte} anabhisaṃskārasvabhāvo 'nabhisaṃskāra- 22911 svabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ hi {subhūte} tad yānaṃ na kvacit sthāsyati asthitam asthānayogena 22912 acālyayogena// [iti bhāvanāmārge prathamagrāhyavikalpapratipakṣaḥ//] 22913 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kas tena yānena niryāsyatīti/ na kaścit tena 22914 yānena niryāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi {subhūte} yac ca tad yānaṃ yena ca 22915 niryāsyati yaś ca niryāsyati yataś ca niryāsyati sarva ete dharmā na saṃvidyante 22916 evam asaṃvidyamānānāṃ sarvadharmāṇāṃ katamo dharmaḥ katamena dharmeṇa niryāsyati/ tat
22917 kasya hetoḥ/ tathā hi {subhūte} nātmā upalabhyate na sattvo na jīvo {{na poṣo na puruṣo na pudgalo na manujo na mānavo na kārako na vedako na jānako}} na 22918 paśyaka upalabhyate ātmano 'tyantaviśuddhitām upādāya/ evaṃ yāvat 22919 paśyakasyātyantaviśuddhitām upādāya dharmadhātur {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ evam anutpādo {{'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam}} 22920 anabhisaṃskāro {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ skandhadhātvāyatanāni {nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya}/ pratītyasamutpādo {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ 22921 dānapāramitā {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ evaṃ śīla{pāramitā} kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā} prajñā{pāramitā} 22922 {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ adhyātmaśūnyatā {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/
22923 {{yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ smṛtyupasthānāni nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ samyakprahāṇāni nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ ṛddhipādā nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ indriyāṇi nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ balāni nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ bodhyaṅgāni nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ mārgaḥ nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ daśatathāgatabalāni nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ caturvaiśāradyāni nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ catasraḥ pratisaṃvidaḥ nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ arhan nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ pratyekabuddho nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ bodhisattvo mahāsattvo nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya/ tathāgato nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ srotaāpattiphalo nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ sakṛdāgāmiphalo nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ anāgāmiphalo nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ arhattvam nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ pratyekabodhir nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ mārgajñatā nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/}} 22924 sarvākārajñātā {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ pramuditā bhūmir {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ evaṃ vimalā prabhākarī
23001 arciṣmatī sudurjayā abhimukhī duraṅgamā acalā sādhumatī dharmameghā bhūmi- 23002 r {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ pūrvānto {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ aparānto {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ pratyutpanno {nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}/ evam agatir {nopalabhyate} 23003 gatir {nopalabhyate}/ sthitir {nopalabhyate} cyutir {nopalabhyate} upapattir {nopalabhyate} hānir {nopalabhyate} ṛddhir {nopalabhyate} 23004 atyantaviśuddhitām upādāya/ 23005 kasyānupalabdhyā {nopalabhyate}/ dharmadhātor anupalabdhyā {nopalabhyate}/ tat kasya hetoḥ/ 23006 na hi {subhūte} dharmadhātur upalabhyate anupalabdhyā nopalabhyate/ anutpādasyā- 23007 nirodhasyāsaṃkleśasya avyavadānasya anabhisaṃskārasyānupalabdhyā nopalabhyate 23008 abhisaṃskāraḥ/ skandhadhātvāyatanānupalabdhyā nopalabhyante skandhadhātvāyatanāni/ 23009 pratītyasamutpādānupalabdhyā nopalabhyate pratītyasamutpādaḥ/ dānapāramitā- 23010 nupalabdhyā nopalabhyate dānapāramitā
23011 {{śīlapāramitānupalabdhyā nopalabhyate śīlapāramitā kṣāntipāramitānupalabdhyā nopalabhyate kṣāntipāramitā vīryapāramitānupalabdhyā nopalabhyate vīryapāramitā dhyānapāramitānupalabdhyā nopalabhyate dhyānapāramitā prajñāpāramitānupalabdhyā nopalabhyate prajñāpāramitā adhyātmaśūnyatānupalabdhyā nopalabhyate adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatānupalabdhyā nopalabhyate bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatānupalabdhyā nopalabhyate adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvat abhāvasvabhāvaśūnyatānupalabdhyā nopalabhyate abhāvasvabhāvaśūnyatā smṛtyupasthānānupalabdhyā nopalabhyante smṛtyupasthānāni samyakprahāṇānupalabdhyā nopalabhyante samyakprahāṇāni ṛddhipādānupalabdhyā nopalabhyante ṛddhipādāḥ indriyānupalabdhyā nopalabhyante indriyāṇi balānupalabdhyā nopalabhyante balāni bodhyaṅgānupalabdhyā nopalabhyate bodhyaṅgāni mārgānupalabdhyā nopalabhyate mārgaḥ apramāṇadhyānārūpyasamāpattyanupalabdhyā nopalabhyante apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ daśatathāgatabalānupalabdhyā nopalabhyante daśatathāgatabalāni caturvaiśāradyānupalabdhyā nopalabhyante caturvaiśāradyāni pratisaṃvidanupalabdhyā nopalabhyante catasraḥ pratisaṃvidaḥ/ buddhadharmānupalabdhyā}} 23012 aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā nopalabhyante// [iti bhāvanāmārge dvitīyagrāhya- 23013 vikalpapratipakṣaḥ//] 23014 srotaāpannaḥ srotaāpannānu{palabdhyā nopalabhyate}/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte srota- 23015 āpanna upalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ evaṃ sakṛdāgāmyanāgāmyarhann a-
23016 rhadanu{palabdhyā nopalabhyate} pratyekabuddhaḥ pratyekabuddhānu{palabdhyā nopalabhyate} yāvat tathāgatas tathāgatānu{palabdhyā nopalabhyate}/ tat kasya 23017 hetoḥ/ na hi subhūte tathāgata upalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya// [iti 23018 bhāvanāmārge prathamagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//] 23019 srotaāpattiphalaṃ srotaāpattiphalānu{palabdhyā nopalabhyate}/ evaṃ sakṛdāgāmiphalam anā- 23020 gāmiphalam arhattvaṃ pratyekabuddhatvaṃ bodhisattvatvaṃ buddhatvaṃ buddhānu{palabdhyā nopalabhyate}/ evaṃ pramuditā 23021 bhūmir bhūmyanu{palabdhyā nopalabhyate} {{vimalā prabhākarī arciṣmatī sudurjayā abhimukhī duraṅgamā acalā sādhumatī}} 23022 dharmameghā bhūmir bhūmyanu{palabdhyā nopalabhyate} atyantaviśuddhitām upādāya/ 23023 punar aparaṃ subhūte daśabhūmayo bhūmyanu{palabdhyā nopalabhyate}/ katamā daśa/ śuklavidarśanā bhūmi- 23024 r gotrabhūmir aṣṭamakabhūmir darśanabhūmis tanubhūmiḥ vītarāgabhūmiḥ kṛtāvibhūmiḥ pratyeka- 23025 buddhabhūmir bodhisattvabhūmir buddhabhūmiḥ/ adhyātmaśūnyatayā prathamā bhūmir nopalabhyate/
23101 bahirdhā{śūnyatayā prathamā bhūmir nopalabhyate}/ adhyātmabahirdhā{śūnyatayā prathamā bhūmir nopalabhyate}/ yāvad abhāvasvabhāva{śūnyatayā prathamā bhūmir nopalabhyate}/ yāvad daśamī bhūmiḥ 23102 adhyātmaśūnyatayā daśamī bhūmir nopalabhyate 23103 {{bahirdhāśūnyatayā daśamī bhūmir nopalabhyate/ adhyātmabahirdhāśūnyatayā daśamī bhūmir nopalabhyate/ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatayā daśamī bhūmir}} nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ adhyā- 23104 tmaśūnyatayā sattvaparipāko nopalabhyate 23105 {{bahirdhāśūnyatayā sattvaparipāko nopalabhyate/ adhyātmabahirdhāśūnyatayā sattvaparipāko nopalabhyate/ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatayā sattvaparipāko nopalabhyate atyantaviśuddhitām}} upādāya/ adhyātmaśūnyatayā buddhakṣetra- 23106 pariśuddhir nopalabhyate {{bahirdhāśūnyatayā buddhakṣetrapariśuddhir nopalabhyate/ adhyātmabahirdhāśūnyatayā buddhakṣetrapariśuddhir nopalabhyate/ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatayā buddhakṣetrapariśuddhir nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya}}/ 23107 adhyātmaśūnyatayā pañcacakṣūṃṣi nopalabhyante 23108 {{bahirdhāśūnyatayā pañcacakṣūṃṣi nopalabhyante/ adhyātmabahirdhāśūnyatayā pañcacakṣūṃṣi nopalabhyante/ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatayā pañcacakṣūṃṣi nopalabhyante atyantaviśuddhitām upādāya}}/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 'nupalambhayogena sarva- 23109 dharmāṇāṃ mahāyānena sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati// [iti bhāvanāmārge dvitīya- 23110 grāhakavikalpapratipakṣaḥ//] [ity uktā sambhārapratipattiḥ//]
23111 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mahāyānaṃ mahāyāna- 23112 m itīdaṃ bhagavann ucyate/ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati tenocyate 23113 mahāyānam iti/ ākāśasamaṃ tad yānam/ tad yathāpi nāma bhagavann ākāśe 23114 'prameyāṇām asaṃkhyeyānam aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva 23115 bhagavann asmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām 23116 avakāśaḥ/ evaṃ hi bhagavann bodhisattvasya mahāyānam/ tad {yathāpi nāma bhagavann} ākāśasya 23117 nāpy āgamo dṛśyate na nirgamo na sthānaṃ dṛśyate/ evam {evāsya bhagavan mahāyānasya} {{nāpy āgamo dṛśyate na nirgamo}} na sthāna- 23118 m upalabhyate/ tad {yathāpi nāma bhagavann} ākāśasya nāpi pūrvānta upalabhyate nāparānta upa- 23119 labhyate na madhya upalabhyate adhvasamatām upādāya/ evam {evāsya bhagavan mahāyānasya} {{nāpi pūrvānta upalabhyate nāparānta upalabhyate na madhya upalabhyate adhvasamatām}} 23120 upādāya/ evam idaṃ bhagavan mahāyānaṃ mahāyānam ity ucyate/ bhagavān āha/ 23121 evam etat {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yad imāḥ ṣaḍ pāramitā dāna-
23201 pāramitā {{śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā}} prajñāpāramitā idaṃ {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ 23202 punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta sarvadhāraṇīmukhāni sarvasamādhi- 23203 mukhāni śūraṃgamaḥ samādhir vistareṇa kāryaḥ yāvad asaṅgākāśavimuktinirupalepaḥ 23204 samādhiḥ/ idaṃ {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ punar {aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} yad uta adhyātmaśūnyatā bahidhāśūnyatā 23205 adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā idaṃ {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam/} punar {aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam} yad uta 23206 catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni {{catura ṛddhipādān pañcendriyāṇi pañca balāni sapta bodhyaṅgāni āryāṣṭāṃgamārgā catasraḥ pratisaṃvidaś catvāri vaiśāradyāni ṣaḍabhijñā daśatathāgatabalāni}} aṣṭādaśāveṇikā 23207 buddhadharmā idaṃ {subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam/} 23208 yat punaḥ subhūtir evam āha/ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya tad yānaṃ 23209 niryāsyatīti/ katamaś ca sadevamānuṣāsuro loko yad uta kāmadhātū 23210 rūpadhātur ārūpyadhātuḥ/ sacet subhūte kāmadhātus tathatā avitathatā ananya- 23211 tathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī 23212 bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya 23213 nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte kāmadhātuḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito '-
23214 yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ 23215 mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ 23216 {{sacet subhūte rūpadhātus tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte rūpadhātuḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte ārūpyadhātus tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte ārūpyadhātuḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati}}/
23217 {{sacet subhūte rūpaṃ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte rūpaṃ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ sacet subhūte vijñānaṃ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte vijñānaṃ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte cakṣuḥ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte cakṣuḥ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ/ sacet subhūte manaḥ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ
sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte manaḥ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte rūpaṃ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte rūpaṃ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ śabdo gandho rasaḥ spraṣṭavyam/ sacet subhūte dharmaḥ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte dharmaḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte cakṣurvijñānaṃ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte cakṣurvijñānaṃ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ
sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ śrotravijñānaṃ ghrāṇavijñānaṃ jihvāvijñānaṃ kāyavijñānaṃ/ sacet subhūte manovijñānaṃ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte manovijñānaṃ kalpitaṃ viṭhapitaṃ sandarśitam ayathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte cakṣḥsaṃsparśaḥ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte cakṣuḥsaṃsparśaḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ śrotrasaṃsparśaḥ ghrāṇasaṃsparśaḥ jihvāsaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśaḥ/ sacet subhūte manaḥsaṃsparśaḥ tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte manaḥsaṃsparśaḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}}
23218 {{sacet subhūte cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā kalpitā viṭhapitā sandarśitā 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ śrotrasaṃsparśajā vedanā ghrāṇasaṃsparśajā vedanā jihvāsaṃsparśajā vedanā kāyasaṃsparśajā vedanā/ sacet subhūte manaḥsaṃsparśajā vedanā tathatā avitathatā ananyatathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte manaḥsaṃsparśajā vedanā kalpitā viṭhapitā sandarśitā 'yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati}}/ 23219 sacet subhūte dharmadhātur bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣā- 23220 suraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte dharmadhātur abhāvo na bhāva- 23221 s tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ tathatā
23222 bhūtakoṭiḥ sacet subhūte acintyadhātur bhāvo bhaviṣyan nābhāvo {{naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte acintyadhātur abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}}
23301 {{sacet subhūte dānapāramitā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte dānapāramitā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte śīlapāramitā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte śīlapāramitā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte kṣāntipāramitā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte kṣāntipāramitā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte vīryapāramitā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte vīryapāramitā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte dhyānapāramitā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte dhyānapāramitā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte prajñāpāramitā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte prajñāpāramitā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte adhyātmaśūnyatā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam
abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte adhyātmaśūnyatā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte bahirdhāśūnyatā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte bahirdhāśūnyatā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ sacet subhūte adhyātmabahirdhāśūnyatā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte adhyātmabahirdhāśūnyatā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ yābat sacet subhūte abhāvasvabhāvaśūnyatā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}}
23302 {{sacet subhūte smṛtyupasthānāni bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte smṛtyupasthānāni abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati}}/ evaṃ catvāri samyakaprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi 23303 pañcabalāni sapta bodhyaṅgāni/ sacet subhūte āryāṣṭāṅgamārgo bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte āryāṣṭāṅgamārgo 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} 23304 sacet subhūte apramāṇadhyānārūpyasamāpattyo bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte apramāṇadhyānārūpyasamāpattyo 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} 23305 evaṃ daśabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ sacet 23306 subhūte aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā bhāvaḥ {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} [iti agrahatā- 23307 niryāṇam//] 23308 sacet subhūte gotrabhūdharmā bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte gotrabhūdharmā 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} sacet subhūte
23309 aṣṭamakadharmā bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte aṣṭamakadharmā 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} evaṃ srotaāpannadharmāḥ sakṛdā- 23310 gāmidharmā anāgāmidharmā arhaddharmāḥ pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmāḥ/ sacet 23311 subhūte buddhadharmā bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte buddhadharmā 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} sacet subhūte gotrabhūmir bhāvo 23312 {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte gotrabhūmir abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} evam aṣṭamakaḥ srotaāpannaḥ sakṛdāgāmyanāgāmyarhat- 23313 pratyekabuddhabodhisattvaḥ/ sacet subhūte buddho bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte buddho 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} sacet 23314 subhūte mānuṣāsuraloko bhāvo {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte mānuṣāsuraloko 'bhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} [iti prahāṇaniryāṇam//] 23315 sacet subhūte prathamacittotpādam upādāya {bodhisattvasya} mahāsattvasya yāvad ā bodhi-
23316 maṇḍād etasminn antare ye cittotpādās te bhāvaḥ {{bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte cittotpādā abhāvo na bhāvas tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/}} 23317 sacet subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya vajropamaṃ jñānaṃ bhāvo bhaviṣyan nābhāvo 23318 naiva {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvavāsanānusandhikleśān bhāvān viditvā sarvākāravaro- 23319 petaṃ sarvajñajñānam anuprāpnuyāt/ yasmāt subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya vajropamaṃ
23401 jñānam abhāvo na bhāvas tasmād {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvavāsanānusandhikleśān a- 23402 bhāvān iti viditvā sarvākāravaropetaṃ sarvajñajñānam anuprāpnoti/ evaṃ mahāyānaṃ 23403 sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ 23404 sacet subhūte tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dvātriṃśat mahāpuruṣa- 23405 lakṣaṇāni bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naiva tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ sadeva- 23406 mānuṣāsuraṃ lokaṃ tejasā ca śriyā cābhyabhaviṣyat/ yasmāt {{subhūte tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dvātriṃśat mahāpuruṣalakṣaṇāny abhāvo na bhāvas tasmāt tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ tejasā ca śriyā}} abhi- 23407 bhavanti/ 23408 sacet subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho gaṅgānadīvālukopamān loka- 23409 dhātūn avabhāsenāsphāriṣyat/ yasmāt tarhi {subhūte} {{tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya avabhāso 'bhāvo na bhāvas}} {{tasmāt tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn avabhāsena}} sphārati/ 23410 sacet subhūte tathāgatasya ṣaṣṭhyaṅgopetaḥ svaro bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naiva 23411 tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho daśasu dikṣu aprameyāsaṃkhyeyān lokadhātūn svareṇā- 23412 bhivyajñāpayiṣyat/ yasmāt tarhi {{subhūte tathāgatasya ṣaṣṭhyaṅgopetaḥ svaro abhāvo na bhāvas tasmāt tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho daśasu dikṣu aprameyāsaṃkhyeyān lokadhātūn svareṇa}} abhivijñāpayati/ 23413 sacet subhūte tathāgatasya triparivartaṃ dvādaśākāradharmacakraṃ bhāvo
23414 bhaviṣyan nābhāvo naiva tathāgatas triparivartadvādaśākāraṃ dharmacakraṃ prāvartayiṣyat 23415 apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kena- 23416 cid vā punar loke saha dharmeṇa/ yasmāt tarhi {{subhūte tathāgatasya triparivartaṃ dvādaśākāradharmacakram abhāvo na bhāvo tasmāt triparivartadvādaśākāraṃ dharmacakraṃ apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā punar loke saha dharmeṇa}} tathāgatena pravartitam/ 23417 sacet subhūte sattvā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo yeṣāṃ kṛtaśas tathāgatena 23418 dharmacakraṃ pravartitaṃ naiva te sattvā anupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāsyat ya- 23419 smāt tarhi {{sattvā abhāvo na bhāvo yeṣāṃ kṛtaśas tathāgatena dharmacakraṃ pravartitaṃ tasmāt te sattvā anupadhiśeṣanirvāṇadhātau}} parinirvāsyanti// [ity adhigamaniryāṇam iti trividham uddeśa- 23420 niryāṇam//] 23421 yat punaḥ subhūtir evam āha/ ākāśasamaṃ tad yānam iti/ evam etat 23422 subhūte evam etat ākāśasamaṃ tad yānam/ yathākāśasya na pūrvā dik prajñāyate 23423 na dakṣiṇā na paścimā nottarā na vidiśo nādho nordhvā dik prajñāyate evam eva
23501 subhūte tasya yānasya na pūrvā {{dik prajñāyate na dakṣiṇā na paścimā nottarā na vidiśo nādho nordhvā dik prajñāyate}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad yathāpi nāma subhūte 23502 ākāśaṃ na dīrghaṃ na hrasvaṃ na vṛttaṃ na caturasraṃ na samaṃ na viṣamaṃ na nīlaṃ na 23503 pītaṃ na lohitaṃ nāvadātaṃ na mañjiṣṭhaṃ na sphaṭikarajatavarṇam/ evam eva subhūe 23504 tat mahāyānaṃ na dīrghaṃ {{na hrasvaṃ na vṛttaṃ na caturasraṃ na samaṃ na viṣamaṃ na nīlaṃ na pītaṃ na lohitaṃ nāvadātaṃ na mañjiṣṭhaṃ na sphaṭikarajatavarṇam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad yathāpi nāma subhūte 23505 ākāśaṃ nātītaṃ nānāgataṃ na pratyutpannam/ evam eva subhūte tat mahāyānaṃ 23506 nātītaṃ {{nānāgataṃ na pratyutpannam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad yathāpi nāma subhūte ākāśasya na hāniḥ 23507 na vṛddhir evam eva subhūte tasya mahāyānasya na hāniḥ {{na vṛddhiḥ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ 23508 tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśasya na saṃkleśo na vyavadānam/ evam eva {{subhūte tasya mahāyānasya na saṃkleśo na vyavadānam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti/} tad {yathāpi nāma subhūte} 23509 ākāśasya notpādo na nirodho na sthitina viṣṭhitir na sthiter anyathātvam/ 23510 evam eva {{subhūte tasya mahāyānasya notpādo na nirodho na sthitina viṣṭhitir na sthiter anyathātvam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na kuśalaṃ nākuśalaṃ na vyākṛtaṃ nāvyākṛtam/
23511 evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na kuśalaṃ nākuśalaṃ na vyākṛtaṃ nāvyākṛtam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ na mataṃ na vijñātam/ evam eva 23512 {{subhūte tad mahāyānaṃ na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ na mataṃ na vijñātam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na jñeyaṃ nājñeyaṃ na parijñeyaṃ na parijñātavyaṃ na 23513 prahātavyaṃ na sākṣātkartavyaṃ na bhāvayitavyam/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na jñeyaṃ nājñeyaṃ na parijñeyaṃ na parijñātavyaṃ na prahātavyaṃ na sākṣātkartavyaṃ na bhāvayitavyam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} 23514 ākāśaṃ na vipāko na vipākadharmi/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na vipāko na vipākadharmi/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na kāma- 23515 dhātuparyāpannaṃ na rūpadhātuparyāpannaṃ nārūpyadhātuparyāpannam/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na kāmadhātuparyāpannaṃ na rūpadhātuparyāpannaṃ nārūpyadhātuparyāpannam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ 23516 tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na prathamacittotpādo na dvitīyo na tṛtīyo na caturtho na pañcamo 23517 na ṣaṣṭho na saptamo nāṣṭamo na navamo na daśamaś cittotpādaḥ/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na prathamacittotpādo na dvitīyo na tṛtīyo na caturtho na pañcamo na ṣaṣṭho na saptamo nāṣṭamo na navamo na daśamaś cittotpādaḥ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/
23518 tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśe na śuklavidarśanābūmir na gotrabhūmir nāṣṭamakabhūmir na darśanabhūmir na 23519 tanubhūmir na vītarāgabhūmir na kṛtāvibhūmiḥ/ evam eva {{subhūte tasmin mahāyāne na śuklavidarśanābūmir na gotrabhūmir nāṣṭamakabhūmir na darśanabhūmir na tanubhūmir na vītarāgabhūmir na kṛtāvibhūmiḥ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśe na 23520 srotaāpattiphalaṃ na sakṛdāgāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ na pratyekabuddhatvaṃ 23521 na buddhatvam/ evam eva {{subhūte tasmin mahāyāne na srotaāpattiphalaṃ na sakṛdāgāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ na pratyekabuddhatvaṃ na buddhatvam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśe na śrāvakabhūmir na pratyekabuddha- 23522 bhūmir na samyaksaṃbuddhabhūmiḥ/ evam eva {{subhūte tasmin mahāyāne na śrāvakabhūmir na pratyekabuddhabhūmir na samyaksaṃbuddhabhūmiḥ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na rūpi nārūpi
23601 na sanidarśanaṃ nānidarśanaṃ na sapratighaṃ nāpratighaṃ na saṃyuktaṃ na visaṃyuktam/ evam eva 23602 {{subhūte tad mahāyānaṃ na rūpi nārūpi na sanidarśanaṃ nānidarśanaṃ na sapratighaṃ nāpratighaṃ na saṃyuktaṃ na visaṃyuktam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na nityaṃ nānityaṃ na sukhaṃ na duḥkhaṃ nātmā nānātmā 23603 na śāntaṃ nāśāntaṃ/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na nityaṃ nānityaṃ na sukhaṃ na duḥkhaṃ nātmā nānātmā na śāntaṃ nāśāntaṃ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na śūnyaṃ nāśūnyaṃ na 23604 nimittaṃ nānimittaṃ na praṇihitaṃ nāpraṇihitam/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na śūnyaṃ nāśūnyaṃ na nimittaṃ nānimittaṃ na praṇihitaṃ nāpraṇihitam/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ 23605 na viviktaṃ nāviviktaṃ nāloko nāndhakāraḥ/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na viviktaṃ nāviviktaṃ nāloko nāndhakāraḥ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ 23606 na labhyate nopalabhyate/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na labhyate nopalabhyate/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}/ tad {yathāpi nāma subhūte} ākāśaṃ na pravyāhāro 23607 nāpravyāhāraḥ/ evam eva {{subhūte tad mahāyānaṃ na pravyāhāro nāpravyāhāraḥ/}} {tenocyate ākāśasamaṃ tad yānam iti}// [iti samatāniryāṇam//] 23608 yat punaḥ subhūtir evam āha/ yathākāśe 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ
23609 sattvānām avakāśaḥ/ evam eva tasmin mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām apari- 23610 māṇānāṃ sattvānām avakāśa iti/ evam etat subhūte evam etat/ yathā 23611 {{ākāśe 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva tasmin mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām}} avakāśa iti/ tat kasya hetoḥ/ 23612 sattvāsattayā hi subhūte ākāśāsattā veditavyā/ ākāśāsattayā mahā- 23613 yānāsattā veditavyā/ anenāpi subhūte paryāyeṇa tasmin mahāyāne 'prameyā- 23614 ṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi 23615 subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ sarvam etan nopalabhyate/ 23616 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā veditavyā ākāśāsattayā 23617 mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsattā veditavyā/ evaṃ 23618 hi subhūte tasmin {{mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ}}/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca 23619 mahāyānaṃ yac cāprameyaṃ sarvam evaṃ nopalabhyate/ 23620 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā 23621 {{veditavyā ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā asaṃkhyeyāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ yac cāsaṃkhyeyaṃ sarvam evaṃ}} nopalabhyate/
23701 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā tathāgatāsattā veditavyā tathāgatāsattayāṃ 23702 {{aparimāṇāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ yac cāparimāṇaṃ sarvam evaṃ nopalabhyate}}/ 23703 punar aparaṃ {{subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā veditavyā ākāśāsattayā}} mahāyānāsattā 23704 veditavyā/ mahāyānāsattayā asaṃskṛtāsattā veditavyā asaṃskṛtāsattayāprameyā- 23705 sattā veditavyā aprameyāsattayā asaṃkhyeyāsattā veditavyā asaṃkhyeyāsattayā 23706 aparimāṇāsattā veditavyā aparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ 23707 hi subhūte tasmin {{mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/}} tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yaś ca 23708 tathāgato yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ yac cāsaṃskṛtaṃ yac cāprameyaṃ yac cāsaṃkhyeyaṃ 23709 yac cāparimāṇaṃ ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23710 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā sattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānava- 23711 kārakavedakajānakapaśyakāsattā veditavyā/ jānakapaśyakāsattayā bhūtakoṭyasattā 23712 veditavyā/ bhūtakoṭyasattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ 23713 aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi {subhūte} tasmin 23714 {{mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/}} tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yaś ca yāvaj jānakapaśyako yā ca
23715 bhūtakoṭiḥ yac cāprameyam asaṃkhyeyam aparimāṇaṃ ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23716 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā vedi- 23717 tavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā acintyadhātvasattā veditavyā/ acintya- 23718 dhātvasattayā rūpaskandhāsattā veditavyā/ rūpaskandhāsattayā vedanā- 23719 {{skandhāsattā veditavyā/ vedanāskandhasattayā saṃjñāskandhāsattā veditavyā/ saṃjñāskandhāsattayā saṃskāraskandhāsattā veditavyā/ saṃskāraskandhāsattayā}} vijñānaskandhāsattā veditavyā/ vijñānaskandhāsattayā ākāśāsattā 23720 veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā apra- 23721 meyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyārimāṇāsattayā 23722 sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin {{mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/}} tat kasya hetoḥ/ 23723 tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/
23801 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ 23802 yāvaj jānakapaśyakāsattayā cakṣurasattā veditavyā/ cakṣurasattayā śrotraghrāṇa- 23803 jihvākāyamano 'sattā veditavyā/ mano 'sattayā ākāśāsattā veditavyā/ 23804 ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyā- 23805 parimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā 23806 veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ 23807 sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye 23808 ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23809 punar aparaṃ {{subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā}} 23810 dānapāramitāsattā veditavyā dānapāramitāsattayā śīla{{pāramitāsattā veditavyā śīlapāramitāsattayā}} kṣānti{{pāramitāsattā veditavyā kṣāntipāramitāsattayā}} vīrya{{pāramitāsattā veditavyā vīryapāramitāsattayā}} 23811 dhyāna{{pāramitāsattā veditavyā dhyānapāramitāsattayā}} prajñāpāramitāsattā veditavyā/ prajñāpāramitāsattayā ākāśāsattā 23812 {{veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/}}
23813 punar aparaṃ {{subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā}} 23814 adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāva- 23815 śūnyatāsattā veditavyā/ abhāvasvabhāvaśūnyatāsattayā ākāśāsattā {{veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/}} 23816 punar aparaṃ {{subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā}} 23817 smṛtyupasthānāsattā veditavyā smṛtyupasthānāsattayā samyakprahāṇāsattā 23818 veditavyā samyakprahāṇāsattayā ṛddhipādāsattā veditavyā/ 23819 {{ṛddhipādāsattayā indriyāsattā veditavyā indriyāsattayā balāsattā veditavyā balāsattayā bodhyaṅgāsattā veditavyā bodhyaṅgāsattayā mārgāsattā veditavyā mārgāsattayā vaiśāradyāsattā veditavyā vaiśāradyāsattayā pratisaṃvidāsattā veditavyā pratisaṃvidāsattayā pāramitāsattā veditavyā pāramitāsattayā tathāgatabalāsattā veditavyā tathāgatabalāsattayā āveṇikabuddhadharmāsattā veditavyā}}
23820 āveṇikabuddhadharmāsattayā ākāśāsattā {{veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/}} 23821 punar aparaṃ {{subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā}} gotrabhūmyasattā veditavyā/ gotrabhūmyasattayā 23822 aṣṭamakabhūmyasattā veditavyā 23823 {{aṣṭamakabhūmyasattayā darśanabhūmyasattā veditavyā darśanabhūmyasattayā tanubhūmyasattā veditavyā tanubhūmyasattayā vītarāgabhūmyasattā veditavyā vītarāgabhūmyasattayā kṛtāvibhūmyasattā veditavyā}} kṛtāvibhūmyasattayā 23824 ākāśāsattā {{veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/}}
23901 punar aparaṃ {{subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā}} srotaāpannāsattā veditavyā srotaāpannā- 23902 sattayā sakṛdāgāmyasattā veditavyā {{sakṛdāgāmyasattayā anāgāmyasattā veditavyā anāgāmyasattayā arhadasattā veditavyā arhadasattayā pratyekabuddhāsattā veditavyā}} 23903 pratyekabuddhāsattayā ākāśāsattā {{veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/}} 23904 punar aparaṃ {{subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā}} śrāvakayānāsattā veditavyā śrāvakayānāsattayā 23905 pratyekabuddhayānāsattā veditavyā pratyekabuddhayānāsattayā tathāgatāsattā veditavyā 23906 tathāgatāsattayā sarvākārajñatāsattā veditavyā/ sarvākārajñatāsattayā ākāśā- 23907 sattā {{veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/}} 23908 tad yathāpi nāma subhūte nirvāṇadhātāv aprameyāṇām asaṃkhyeyānām apari- 23909 māṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva subhūte tasmin mahāyāne {aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ}/ tad 23910 yathāpi nāma subhūte ākāśe {aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ}/ evam eva subhūte tasmin mahāyāne {aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ}//
23911 [iti sattvārthaniryāṇam//] 23912 yad api subhūtir evam āha/ nāpi tasya mahāyānasya āgatir dṛśyate nāpi 23913 gatir na sthānaṃ dṛśyata iti/ evam etat subhūte tasya mahāyānasyāgatir na dṛśyate 23914 nāpi gatir na sthānaṃ dṛśyate/ tat kasya hetoḥ/ acalā hi subhūte sarvadharmās te 23915 na kvacid gacchanti na kutaścid āgacchanti na kvacit tiṣṭhanti/ tat kasya 23916 hetoḥ/ na hi subhūte rūpasya prakṛtiḥ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na 23917 kvacit tiṣṭhati/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ na hi subhūte vijñānasya 23918 prakṛtiḥ kutaścid āgacchati na kvacit tiṣṭhati/ 23919 {{na hi subhūte rūpasya tathatā kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ na hi subhūte vijñānasya tathatā kutaścid āgacchati na kvacit tiṣṭhati/ na hi subhūte rūpasya svabhāvaḥ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ na hi subhūte vijñānasya svabhāvaḥ kutaścid āgacchati na kvacit tiṣṭhati/ na hi subhūte rūpasya lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ na hi subhūte vijñānasya lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacit tiṣṭhati}}/ na subhūte cakṣuṣaḥ 23920 prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na 23921 kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na śrotrasya na ghrāṇasya na jihvāyā na kāyasya na subhūte 23922 manasaḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid 23923 gacchati na kvacit tiṣṭhati/ {{na subhūte pṛthivīdhātoḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na abdhātor na tejodhātor na vāyudhātor}} 23924 {{na subhūte ākāśadhātoḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati}}/ {{na subhūte dharmadhātoḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na tathatāyā na bhūtakoṭer na subhūte acintya-}}
24001 {{dhātoḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati}}/ {{na subhūte dānapāramitāyāḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na śīlapāramitāyāḥ na kṣāntipāramitāyāḥ na vīryapāramitāyāḥ na dhyānapāramitāyāḥ na subhūte prajñāpāramitāyāḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ na subhūte smṛtyupasthānānāṃ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na samyakprahāṇānāṃ na ṛddhipādānāṃ na indriyāṇāṃ na balānāṃ na bodhyaṅgānāṃ na subhūte mārgasya prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati}}/ 24002 {{na subhūte apramāṇadhyānārūpyasamāpattīnāṃ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na tathāgatabalānāṃ na vaiśāradyānāṃ na pratisaṃvidāṃ na subhūte aṣṭādaśāveṇikānāṃ buddhadharmānāṃ na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati}}/ 24003 {{na subhūte bodheḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ na subhūte asaṃskṛtasya na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati}}// [ity anābhoganiryāṇam//]
24004 yad api tat subhūtir evam āha/ nāsya yānasya pūrvānta upalabhyate nāparānta 24005 {upalabhyate} madhya {upalabhyate} tryadhvasamaṃ tad yānaṃ tasmāt mahāyānaṃ mahāyānam ity u- 24006 cyate/ evam etat subhūte evam etat/ nāsya yānasya pūrvānta {upalabhyate} 24007 {{nāparānta upalabhyate madhya upalabhyate tryadhvasamaṃ tad yānaṃ tasmāt mahāyānaṃ mahāyānam ity}} ucyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte atīto 'dhvā- 24008 tītenādhvanā śūnyaḥ/ anāgato 'dhvā anāgatenādhvanā śūnyaḥ/ pratyut- 24009 panno 'dhvā pratyutpannenādhvanā śūnyaḥ/ tryadhvasamatā tryadhvasamatayā śūnyā/ 24010 mahāyānaṃ mahāyānena śūnyam bodhisattvo bodhisattvena śūnyaḥ/ na subhūte 24011 śūnyatā ekā vā dve vā tisro vā catasro vā pañca vā ṣaṭ vā sapta vā aṣṭa vā 24012 nava vā daśa vā tasmāt tryadhvasamtayā samam idaṃ yānaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya 24013 nāpi tatra samam upalabhyate na viṣamaṃ nāpi tatra vā rāga upalabhyate na virāgaḥ/ 24014 na doṣa {upalabhyate} nādoṣaḥ/ na moha {upalabhyate} nāmohaḥ/ na nāma {upalabhyate} nānāma/ yāvan na 24015 kuśalam {upalabhyate} nākuśalam/ na sāsravam {upalabhyate} nānāsravam/ na sāvadyam {upalabhyate} nānavadyam/ 24016 na kleśa {upalabhyate} nākleśaḥ/ na kleśakṣaya {upalabhyate} nākleśakṣayaḥ/ na laukikam {upalabhyate} na 24017 lokottaram/ na saṃkleśa {upalabhyate} na vyavadānam/ na saṃsāra {upalabhyate} na nirvāṇam/ 24018 nāpy atra nityam {upalabhyate} nānityam/ na sukham {upalabhyate} na duḥkham/ nātmā {upalabhyate} nānātmā/
24019 na śāntam {upalabhyate} nāśāntam/ na kāmadhātur {upalabhyate} na kāmadhātusamatikramaḥ/ na rūpa- 24020 dhātur {upalabhyate} na rūpadhātu{samaikramaḥ}/ nārūpyadhātur {upalabhyate} nārūpyadhātu{samaikramaḥ}/ tat kasya 24021 hetoḥ/ tathā hi tasya svabhāvo nopalabhyate atītaṃ subhūte rūpam atītena rūpeṇa 24022 śūnyam/ {{anāgataṃ rūpam anāgatena rūpeṇa śūnyam/ pratyutpannaṃ rūpaṃ pratyutpannena rūpeṇa śūnyaṃ}}/ evam atītā vedanā 24023 saṃjñā saṃskārāḥ/ atītaṃ vijñānam atītena vijñānena śūnyam/ 24024 {{anāgataṃ vijñānam anāgatena vijñānena śūnyam/ pratyutpannaṃ vijñānam pratyutpannena vijñānena śūnyam/}}/ tat kasya hetoḥ/ na śūnyatāyām atītaṃ rūpam upa-
24101 labhyate śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītaṃ 24102 rūpam upalapsyate/ na śūnyatāyām atītā vedanā upalabhyate/ {śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate}/ {kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ} 24103 atītā vedanā upalapsyate/ 24104 {{na śūnyatāyām atītā saṃjñā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ atītā saṃjñā upalapsyate/ na śūnyatāyām atītāḥ saṃskārā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ atītāḥ saṃskārā upalapsyate/ na śūnyatāyām atītaṃ vijñānam upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ atītaṃ vijñānam upalapsyate}}/ evaṃ na śūnyatāyām anāgataṃ rūpaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārā vjñānam upalabhyate/ 24105 na śūnyatāyāṃ pratyutpannaṃ rūpam upalabhyate/ {śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate}/ {kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ} pratyutpannaṃ rūpam upalapsyate/
24106 {{na śūnyatāyāṃ pratyutpannā vedanā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ pratyutpannā vedanā upalapsyate/ na śūnyatāyāṃ pratyutpannā saṃjñā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ pratyutpannā saṃjñā upalapsyate/ na śūnyatāyāṃ pratyutpannāḥ saṃskārā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ pratyutpannāḥ saṃskārā upalapsyate/ na śūnyatāyāṃ pratyutpannaṃ vijñānam upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ pratyutpannaṃ vijñānam upalapsyate}}/ na śūnyatāyām atītānāgata- 24107 pratyutpannaṃ rūpam upalabhyate/ {śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate}/ {kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ} atītānāgatapratyutpannaṃ rūpam upalapsyate/ 24108 na śūnyatāyām
24109 {{atītānāgatapratyutpannā vedanā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītānāgatapratyutpannā vedanā upalapsyate/ na śūnytāyām atītānāgatapratyutpannā saṃjñā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītānāgatapratyutpannā saṃjñā upalapsyate/ na śūnytāyām atītānāgatapratyutpannāḥ saṃskārā upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ} atītānāgatapratyutpannāḥ saṃskārā upalapsyate/ na śūnytāyām atītānāgatapratyutpannaṃ vijñānam upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītānāgatapratyutpannaṃ vijñānam upalapsyate}}/ {śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate} {kutaḥ punaḥ śūnyatāyāṃ}/ 24110 pūrvāntataḥ subhūte dānapāramitā nopalabhyate/ aparāntato 'pi {subhūte} dāna{pāramitā nopalabhyate}/ 24111 pratyutpannato 'pi {subhūte} dāna{pāramitā nopalabhyate}/ adhvasamatayā dāna{pāramitā nopalabhyate}/ na {subhūte} adhvasamatāyā- 24112 m atītādhvā upalabhyate samataiva tāvat samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyā- 24113 m atītānāgatapratyutpannā dānapāramitopalapsyate/ evaṃ pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv a- 24114 dhvasu śīla{pāramitā nopalabhyate}/ {pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu} kṣānti{pāramitā nopalabhyate}/ {pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu} vīrya{pāramitā nopalabhyate}/ {pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu} dhyāna{pāramitā nopalabhyate}/ pūrvāntataḥ {subhūte}
24115 prajñā{pāramitā nopalabhyate} {{aparāntato 'pi subhūte prajñāpāramitā nopalabhyate/ pratyutpannato 'pi subhūte prajñāpāramitā nopalabhyate/ adhvasamatayā prajñāpāramitā nopalabhyate/ na subhūte adhvasamatāyām atītādhvā upalabhyate samataiva tāvat samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyām atītānāgatapratyutpannā}} prajñāpāramitopalapsyate/ 24116 punar aparaṃ subhūte {pūrvāntāparāntamadhyeṣu} smṛtyupasthānāni nopalabhyante/ tryadhvasamatāyāṃ 24117 smṛtyupasthānāni nopalabhyante/ na {subhūte} samatāyām atītānāgatapratyutpannā 24118 'dhvāna upalabhyante/ samataiva samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyām atī-
24201 tānāgatapratyutpannāni smṛtyupasthānāni upalapsyante/ evaṃ samyakaprahāṇāni 24202 {pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu} {nopalabhyante}/ ṛddhipādāḥ {pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu} {nopalabhyante}/ 24203 {{indriyāṇi pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/ balāni pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/ bodhyaṅgāni pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/ mārgaḥ pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyate/ apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/ tathāgatabalāni pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/ vaiśāradyāni pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/ pratisaṃvidaḥ pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv adhvasu nopalabhyante/}} kutaḥ punaḥ samatāyām atītānāgatapratyutpannā 24204 aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā upalapsyante/ 24205 punar aparaṃ subhūte pūrvāntataḥ pṛthagjano nopalabhyate aparāntataḥ {pṛthagjano nopalabhyate}/ pratyut- 24206 pannataḥ {pṛthagjano nopalabhyate}/ tryadhvasamatayā {pṛthagjano nopalabhyate}/ tat kasya hetoḥ/ sattvānupaladhitām upā- 24207 dāya/ evaṃ śrāvakapratyekabuddhabodhisattvāḥ/ pūrvāntataḥ {tathāgato nopalabhyate}/ aparāntataḥ {tathāgato nopalabhyate}/ 24208 madhyataḥ {tathāgato nopalabhyate}/ tryadhvasamatayā {tathāgato nopalabhyate}/ tat kasya hetoḥ/ sattvānupalabdhitām upā- 24209 dāya/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthitvā triṣv adhvasu
24210 śikṣitvā sarvākārajñatā paripūraitavyā/ idaṃ {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya tryadhva- 24211 samatayā mahāyānam/ atra sthito {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhi- 24212 bhavan sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati// [ity antaniryāṇam//] 24213 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ sādhu sādhu bhagavan 24214 subhāṣitam idaṃ bhagavato {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ mahāyānam/ atra bhagavan mahāyāne 24215 śikṣamāṇair atīte 'dhvani {bodhisattvair} mahāsattvaiḥ sarvākārajñatā anuprāptā/ anāgatā api 24216 {bodhisattvā} mahāsattvā atra mahāyāne śikṣamāṇāḥ sarvākārajñatām anuprāpsyanti/ 24217 ye 'pi bhagavan daśadiśi loke 'saṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu {bodhisattvā} mahāsattvāḥ pratyutpannā- 24218 s te 'py atra mahāyāne śikṣitvā sarvākārajñatām anuprāpnuvanti/ tasmāt tarhi 24219 bhagavan mahāyānam idaṃ {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ yad uta tryadhvasamatānām/ atha 24220 khalu bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ evam etat subhūte evam etat/ atra 24221 mahāyāne śikṣitvā atītānāgatapratyutpannā {bodhisattvā} mahāsattvāḥ sarvākārajñatā- 24222 m anuprāptā anuprāpsyanti anuprāpnuvanti ca/ 24223 atha khalu pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavantam etad avocat/ ayaṃ bhagavan
24301 subhūtiḥ sthaviras tathāgatena prajñāpāramitāyāḥ kṛtaśo 'dhīṣṭo mahāyānam upadeṣṭāavyaṃ 24302 manyeta/ 24303 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mā haivāhaṃ bhagavan prajñā- 24304 pāramitāṃ vyatikramya mahāyānam upadiśāmi/ 24305 bhagavān āha/ na hi subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānam upadiśasi/ 24306 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte ye kecit kuśalā bodhipakṣā 24307 dharmāḥ śrāvakadharmā vā pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmā vā buddha- 24308 dharmā vā sarve te prajñāpāramitāyāṃ saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ gacchanti/ 24309 subhūtir āha/ katame bhagavan kuśalā bodhipakṣā dharmāḥ śrāvakadharmāḥ 24310 {{vā pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmā vā buddhadharmā vā sarve te prajñāpāramitāyāṃ saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ}} gacchanti/ 24311 bhagavān āha/ tad yathā catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni 24312 catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañca balāni sapta bodhyaṅgāni 24313 āryāṣṭāṅgamārgāḥ/ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhaṃ catvāry a- 24314 pramāṇāni catvāri dhyānāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ/ dāna{pāramitā} 24315 śīla{pāramitā} kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā} prajñā{pāramitā}/ daśa tathāgata- 24316 balāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido mahāmaitrī mahā- 24317 karuṇā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ asaṃpramuṣitadharmatā sado- 24318 pekṣāvihāritā/ ime {subhūte} kuśalā bodhipakṣā dharmāḥ śrāvakadharmāḥ
24319 pratyekabuddhadharmāḥ {{bodhisattvadharmā vā buddhadharmā vā sarve te prajñāpāramitāyāṃ saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ}} gacchanti/ 24320 yac ca {subhūte} mahāyānaṃ yā ca dhyāna{pāramitā} yā ca vīrya{pāramitā} yā ca 24321 kṣānti{pāramitā} yā ca śīla{pāramitā} yā ca dāna{pāramitā} yac ca rūpaṃ yā ca vedanā yā ca 24322 saṃjñā ye ca saṃskārā yac ca vijñānaṃ yac ca cakṣur yac ca śrotraṃ 24323 {{yac ca ghrāṇaṃ yā ca jihvā yaś ca kāyo yac ca mano yac ca rūpaṃṃ yaś ca śabdo yaś ca gandho yaś ca raso yac ca spraṣṭavyaṃ yaś ca dharmo yac ca cakṣurvijñānaṃ yac ca śrotravijñānaṃ yac ca ghrāṇavijñānaṃ yac ca jihvāvijñānaṃ yac ca kāyavijñānaṃ yac ca manovijñānaṃ yaś ca cakṣuḥsaṃsparśo yaś ca śrotrasaṃsparśo yaś ca ghrāṇasaṃsparśo yaś ca jihvāsaṃsparśo yaś ca kāyasaṃsparśo yaś ca manaḥsaṃsparśo yā ca cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā yā ca śrotrasaṃsparśajā vedanā yā ca ghrāṇasaṃsparśajā vedanā yā ca jihvāsaṃsparśajā vedanā yā ca kāyasaṃsparśajā vedanā yā ca manaḥsaṃsparśajā vedanā}} 24324 {{yāni ca catvāri smṛtyupasthānāni yāni ca catvāri samyakprahāṇāni ye ca catvāra ṛddhipādāḥ yāni ca pañcendriyāṇi yāni ca pañca balāni yāni ca sapta bodhyaṅgāni yaś ca āryāṣṭāṅga-}} 24325 mārgo yāni cāpramāṇāni yāni ca dhyānāni yāś cārūpyasamāpattayo yāni
24401 ca tathāgatabalāni yāni ca vaiśāradyāni yāś ca catasraḥ pratisaṃvido yāni ca 24402 śūnyatānimittāpraṇihitāni ye cāsaṃskṛtā dharmā yac ca duḥkhaṃ yaś ca samudayo 24403 yaś ca nirodho yaś ca mārgo yaś ca kāmadhātur yaś ca rūpadhātur yaś cārūpyadhātur yā 24404 cādhyātmaśūnyatā yā ca bahirdhāśūnyatā yā cādhyātmabahirdhāśūnyatā yā ca 24405 yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā ye ca samādhayo yāni ca dhāraṇīmukhāni ye ca 24406 yāvad aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā yaś ca tathāgatapravedito dharmavinayo yaś ca dharmadhātu- 24407 r yā ca tathatā yā ca bhūtakoṭiḥ yaś cācintyadhātur yac ca nirvāṇam sarva ete dharmā na 24408 saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/ 24409 anena paryāyeṇa subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānaṃ vyapadiśasi/ 24410 tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte anyat mahāyānam anyā prajñāpāramitā anyā 24411 dhyāna{pāramitā} {{anyā vīryapāramitā anyā kṣāntipāramitā anyā śīlapāramitā}} anyā dāna{pāramitā}/ iti hi mahāyānañ ca prajñā{pāramitā} dhyānavīrya- 24412 kṣāntiśīladāna{pāramitā} cādvayam etad advaidhīkāraṃ na subhūte anyat mahāyānaṃ anyāni 24413 smṛtyupasthānāni iti hi mahāyānaṃ smṛtyupasthānāni cādvayam etad advaidhīkāram/
24414 evaṃ nānyat {{mahāyānaṃ anyāni samyakprahāṇāni iti hi mahāyānaṃ samyakprahāṇāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anye ṛddhipādā iti hi mahāyānam ṛddhipādāḥ cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāni indriyāni iti hi mahāyānam indriyāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāni balāni iti hi mahāyānam balāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāni bodhyaṅgāni iti hi mahāyānam bodhyaṅgāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anye mārgā iti hi mahāyānam mārgāḥ cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāni apramāṇadhyānāni iti hi mahāyānam apramāṇadhyānāni cādvayam etad advaidhīkāram/}} 24415 {{nānyat mahāyānaṃ anyā ārūpyasamāpattayaḥ iti hi mahāyānam ārūpyasamāpattayaḥ cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāni daśabalāni iti hi mahāyānam daśabalāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāni vaiśāradyāni iti hi mahāyānam vaiśāradyāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anyāḥ pratisaṃvidāḥ iti hi mahāyānam vaiśāradyāni cādvayam etad advaidhīkāram/ nānyat mahāyānaṃ anye aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā iti hi mahāyānam aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā cādvayam etad advaidhīkāram/}} 24416 anena kāraṇena subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānaṃ vyapadiśasi//
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
