Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 1/16

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa

Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1-8

Thông tin
GRETIL — Takayasu Kimura: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā I-VIII, Tokyo: Sankibo Busshorin 1986-2009.CC BY-NC-SA 4.0

Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1-8

pañcaviṃśatisāhasrikā prajñāpāramitā

evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūte parvate mahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ pañcamātrair bhikṣusahasraiḥ sarvair arhadbhiḥ kṣīṇāsravair niḥkleśair vaśībhūtaiḥ suvimuktacittaiḥ suvimuktaprajñair ājāneyair mahānāgaiḥ kṛtakṛtyaiḥ kṛtakaraṇīyair apahṛtabhārair anuprāptasvakārthaiḥ parikṣīṇabhavasaṃyojanaiḥ samyagājñāsuvimuktacittaiḥ sarvacetovaśiparamapāramitāprāptaiḥ pañcamātrair bhikṣunīśatair upāsakair upāsikābhiś ca sārdhaṃ sarvair dṛṣṭadharmair aparimāṇaiś ca bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasraiḥ sārdhaṃ sarvair dhāraṇīpratilabdhaiḥ śūnyatāvihāribhir ānimittagocaraiḥ praṇidhānākalpitaiḥ kṣāntisamatāpratilabdhair asaṅgadhāraṇīpratilabdhair acyutābhijñair ādeyavacanair akūhakair alapakair apagatajñātralābhacittair nirāmiṣadharmadeśakair gambhīradharmakṣāntipāraṅgatair vaiśāradyaprāptair mārakarmasamatikrāntaiḥ karmāvaraṇapratiprasrabdhair dharmapravicayavibhaktinirdeśakuśalair asaṃkhyeyakalpapraṇidhānasusamārabdhaiḥ smitamukhaiḥ pūrvālāpibhir vigatabhṛkuṭīmukhair gāthābhir gītālapanakuśalair apagatalīnacittair anācchedyapratibhānair anantaparṣadabhibhavanavaiśāradyasamanvāgatair anantakalpakoṭīniḥsaraṇakuśalair māyāmarīcidakacandrasvapnapratiśrutkāpratibhāsapratibimbanirmāṇopamadharmādhimuktaiḥ sattvagaticaritasūkṣmanānādhimuktyavatārakuśalair apratihatacittair adhimātrakṣāntisamanvāgatair yāthātmyāvatāraṇakuśalaiḥ sarvabuddhakṣetrānantavyūhapraṇidhānaprasthānaparigṛhītair asaṃkhyeyalokadhātubuddhānusmṛtisamāhitasatatasamitābhimukhībhūtair

aparimitabuddhādhyeṣaṇakuśalair nānādṛṣṭyanuśayaparyavasthānakleśapraśamanakuśalaiḥ samādhivikrīḍitaśatasahasranirhārakuśalaiḥ. tadyathā bhadrapālena ca bodhisattvena mahāsattvena ratnākareṇa ca sārthavāhena ca naradattena ca varuṇadattena ca śubhaguptena ca (psp1-1: 2) indradattena ca uttaramatinā ca viśeṣamatinā ca vardhamānamatinā ca amoghadarśinā ca susaṃprasthitena ca suvikrāntavikrāmiṇā ca nityodyuktena ca anikṣiptadhūreṇa ca sūryagarbheṇa ca anupamacintinā ca avalokiteśvareṇa ca mahāsthāmaprāptena ca mañjuśriyā ca vajramatinā ca ratnamudrāhastena ca nityotkṣiptahastena ca maitreyeṇa ca bodhisattvena mahāsattvena, evaṃ pramukhair anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasraiḥ sārdham.

atha khalu bhagavān svayam eva siṃhāsanaṃ prajñapya nyaṣīdat paryaṅkaṃ baddhvā ṛjukāyaṃ praṇidhāya abhimukhīṃ smṛtim upasthāpya samādhirājaṃ nāma samādhiṃ samāpadyate sma, yatra sarvasamādhayo 'ntargamān saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ gacchanti.

atha khalu bhagavān smṛtimān saṃprajānaṃs tasmāt samādher vyutthāya divyena cakṣuṣā sarvalokadhātuṃ vyavalokya sarvakāyāt smitam akarot, tasyādhastāt pādatalayoḥ sahasrābhyāṃ cakrābhyāṃ ṣaṣṭiṣaṣṭīraśmikoṭīniyutaśatasahasrāṇi niśceruḥ, daśabhyaḥ pādāṅgulibhyaḥ ṣaṣṭiṣaṣṭīraśmikoṭīniyutaśatasahasrāṇi niśceruḥ, evaṃ ṣaṣṭiṣaṣṭir gulphābhyāṃ ṣaṣṭiṣaṣṭir jaṅghābhyāṃ ṣaṣṭiṣaṣṭir jānumaṇḍalābhyām, evaṃ dvābhyām ūrubhyāṃ kaṭinābhimaṇḍalābhyāṃ dvābhyāṃ pārśvābhyāṃ hṛdayaśrīvatsān mahāpuruṣalakṣaṇāt, evaṃ ṣaṣṭiṣaṣṭir daśabhyo hastāṅgulibhyaḥ ṣaṣṭiṣaṣṭir dvābhyāṃ bāhubhyāṃ ṣaṣṭiṣaṣṭir dvābhyām aṃśābhyām, evaṃ grīvāyāś catvāriṃśadbhyo dantebhyo dvābhyāṃ ghrāṇābhyāṃ dvābhyāṃ śrotrābhyāṃ dvābhyāṃ cakṣurbhyāṃ madhyād ūrṇāyā upariṣṭād uṣṇīṣāt ṣaṣṭiṣaṣṭīraśmikoṭīniyutaśatasahasrāṇi niśceruḥ. yai raśmibhir ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātur avabhāsito 'bhūt parisphuṭaḥ, pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena mahatā raśmyavabhāsena sphuṭā avabhāsitāś cābhūvan, evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi paścimāyām uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarasyām adhastād upariṣṭād diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena mahatā raśmyavabhāsena sphuṭā avabhāsitāś cābhūvan, ye ca sattvās tena mahatā raśmyavabhāsena sphuṭā avabhāsitās te sarve niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu bhagavān punar eva sarvaromakūpebhyaḥ smitam akarot, ekaikataś ca romakūpāt ṣaṣṭiṣaṣṭīraśmikoṭīniyutaśatasahasrāṇi niśceruḥ, yair ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātur avabhāsitaḥ sphuṭo 'bhūt, taiś ca pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamāḥ sarvalokadhātavo 'vabhāsenāvabhāsitāḥ sphuṭāś cābhūvan, evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarasyām adhastād upariṣṭād diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavo 'vabhāsenāvabhāsitāḥ sphuṭāś cābhūvan, tena ca raśmyavabhāsenaye sattvāḥ spṛṣṭās te sarve niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu bhagavān punar eva yā sā buddhānāṃ bhagavatāṃ prakṛtiprabhā tayā prabhayā trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum avabhāsayāmāsa, yāvat sarvāsu daśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tayā prabhayā avabhāsitā abhūvan, ye ca sattvās tayā prabhayā spṛṣṭās te sarve niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ jihvendriyaṃ nirṇāmayāmāsa, yenemaṃ trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātuṃ jihvendriyeṇācchādayāmāsa, trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātuṃ jihvendriyeṇa sphuritvā tasmāj jihvendriyāt smitam akarot, yato 'nekāni raśmikoṭīniyutaśatasahasrāṇi niśceruḥ, raśmimukhe caikaikasminn uttamamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāny utpannāny abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇāḥ saṃsthitāś cābhūvan dharmaṃ deśayanto yad uta imām eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanām, te pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamavyativṛttāsaṃkhyeṣu lokadhātuṣu gatvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma, evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyām adhastād ūrdhvaṃ digvidikṣu, ekaikasyāṃ ca diśi daśasu dikṣu gaṅgānadībālukopameṣu aparimāṇeṣu lokadhātuṣu gatvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma, yad uta imām eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanām, ye ca sattvās tāṃ dharmadeśanāṃ śmvanti te niyatā bhavanty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu bhagavāṃs tasminn eva siṃhāsane niṣaṇṇaḥ siṃhavikrīḍitaṃ nāma samādhiṃ samāpede, tathārūpaṃ carddhyabhisaṃskāram abhisaṃskaroti sma yathārūpeṇarddhyabhisaṃskāreṇābhisaṃskṛtenāyaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ ṣaḍvikāram akampata prākampata saṃprākampata, acalat prācalat saṃprācalat, avedhat prāvedhat saṃprāvedhat, araṇat prāraṇat saṃprāraṇat, akṣubhyat prākṣubhyat saṃprākṣubhyat, agarjat prāgarjat saṃprāgarjat, ante unnamati madhye avanamati, madhye unnamati ante avanamati, mṛdukaḥ snigdhaḥ sarvasattvasukhajanano 'bhūt.

atha khalu tena kṣaṇalavamuhūrtena ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre lokadhātau nirayā vā tiryagyonayo vā yamalokā vā te sarve samucchinnāḥ śūnyā abhūvan, sarvākṣaṇāś cāstamitā abhūvan, ye ca sattvās tābhyo narakatiryagyoniyamalokagatibhyaś cyutās te sarve tenaiva prītiprāmodhyena manuṣyāṇāṃ sabhāgatāyām upapannāś cābhūvan, evaṃ cāturmahārājikānāṃ devānāṃ trayastriṃśānāṃ yāmānāṃ tuṣitānāṃ nirmāṇaratīnāṃ paranirmitavaśavartināṃ devānāṃ sabhāgatāyām upapannāś cābhūvan.

atha khalu te manuṣyās te ca devā bhagavata evānubhāvena pūrvajanmāny anusmaranti sma, anusmṛtya ca tenaiva prītiprāmodyena yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntāḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirobhir abhivandya bhagavantaṃ prāñjalayo bhūtvā namasyanti sma, evaṃ pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣūrdhvam adhaḥ samantād daśasu dikṣv ekaikasmin digbhāge gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarve nirayāḥ sarvās tiryagyonayaḥ sarve yamalokāḥ samucchinnāḥ śūnyā abhūvan, sarvākṣaṇāś cāstamitā abhūvan, ye ca sattvās tābhyo nirayatiryagyoniyamalokagatibhyaś cyutās te sarve devamanuṣyeṣūpapadyante sma, te ca devamanuṣyeṣūpapannā bhagavata evānubhāvena pūrvanivāsam (psp1-1: 5) anusmaranti sma, anusmṛtya ca tenaiva prītiprāmodyena svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu ye tatra buddhā bhagavanta utpannās teṣām antikān upasaṃkrāntāḥ, upasaṃkramya teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ pādavandanāṃ kṛtvā sarve prāñjalayo bhūtvā bhagavato namasyanti sma.

atha khalu ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre lokadhātau jātyandhāḥ sattvās te cakṣuṣā rūpāṇi paśyanti sma, vadhirāḥ sattvāḥ śrotreṇa śabdān śṛṇvanti sma, unmattāḥ smṛtiṃ pratilabhante sma, vikṣiptacittā ekāgracittā bhavanti sma, jighatsitāḥ pūrṇagātrā bhavanti sma, tṛṣitā vigatapipāsā bhavanti sma, rogaspṛṣṭā vigatarogā bhavanti sma, hīnendriyāḥ paripūrṇendriyā bhavanti sma, avirahitākuśalakāyavāṅmanaskarmāntājīvā virahitākuśalakāyavāṅmanaskarmāntājīvāś ca bhavanti sma, sarvasattvāś ca mātāpitṛsamacittā bhavanti sma, bhrātṛbhaginīsamacittā mitrāmātyajñātisālohitasamacittā daśakuśalakarmapathasevinaś ca bhavanti sma, brahmacāriṇaḥ śucayo nirāmayagandhāḥ sarvasattvāś ca sarvasukhasamarpitā īdṛśaṃ sukhaṃ pratilabhante sma tadyathāpi nāma tṛtīyadhyānasamāpannasya bhikṣoḥ tasminn eva ca samaye evaṃrūpayā prajñayā te samanvāgatā bhavanti sma, yad anyabuddhakṣetrasthā buddhā bhagavanta evam udānayanti sma. sādhu damaḥ asādhu śamaḥ sādhu saṃyamaḥ sādhu cīrṇo brahmacaryāvāsaḥ sādhu prāṇibhūteṣv avihiṃseti.

atha khalu bhagavāṃs tasminn eva siṃhāsane niṣaṇṇaḥ, imaṃ trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum abhibhūya tiṣṭhati bhāsate tapati virocate sma, ābhayā varṇena śriyā tejasā ca, pūrvasyāṃ diśi dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyām adhastād ūrdhvaṃ digvidikṣu gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn abhibhūya tathāgatas tiṣṭhati bhāsate tapati virocate sma, ābhayā varnena śriyā tejasā ca, tadyathāpi nāma sumeruḥ parvatarājaḥ sarvaparvatān abhibhūya tiṣṭhati bhāsate tapati virocate sma ābhayā varṇena śriyā tejasā ca, evam eva bhagavān (psp1-1: 6) sarvalokadhātūn abhibhūya tiṣṭhati bhāsate tapati virocate sma, ābhayā varṇena śriyā tejasā ca.

atha khalu bhagavān punar eva yādṛk trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvānām ātmabhāvas tat samānam ātmabhāvaṃ prākṛtam upadarśayāmāsa.

atha khalu ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre lokadhātau śuddhāvāsakāyikā devāḥ śubhakṛtsnā ābhāsvarā brahmakāyikā devāḥ paranirmitavaśavartinaś ca nirmāṇaratayaś ca tuṣitāś ca yāmāś ca trāyastriṃśāś ca cāturmahārājakāyikāś ca devās te taṃ tathāgatasyāsecanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā divyāḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantīr gṛhītvā divyāni utpalakumudasaugandhikapuṇḍarīkapadmāni gṛhītvā divyāni ca keśaratamālapatrāṇi gṛhītvā yena tathāgatasyāsecanaka ātmabhāvas tenopasaṃkrāntāḥ, ye ceha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau manuṣyās te 'pi taṃ tathāgatasyāsecanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā sthalajalajāni puṣpāṇi gṛhītvā yena tathāgatasyāsecanaka ātmabhāvas tenopasaṃkrāntāḥ.

atha khalu te devās te ca mānuṣās tābhir divyābhiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhis taiś ca sthalajalajaiḥ puṣpais taṃ tathāgatakāyam avakiranti sma, abhyavakiranti sma.

atha khalu yais taiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantīvarṣaiḥ sthalajalajaiś ca puṣpair bhagavān avakīrṇas tāni ca sarvāṇi uparyantarīkṣe bhagavato 'dhiṣṭhānena trisāhasramahāsāhasralokadhātupramāṇam ekaṃ kūṭāgāraṃ saṃsthitam abhūt, tataś ca kūṭāgārāt tāni divyāni puṣpapaṭṭadāmāni lambante pralambante sma, taiś ca puṣpadāmabhiḥ paṭṭadāmabhiś cāyaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātur atīvāśobhata, tena ca suvarṇavarṇena bhagavataḥ prabhāvabhāsena daśasu dikṣu prasṛtena ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ sphuṭāvabhāsitāś cābhūvan, asmiṃś ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarveṣu cāturdvīpakeṣu lokadhātuṣu teṣāṃ devamanuṣyāṇāṃ (psp1-1: 7) ca ekaikasyaitad abhūt, mama puratas tathāgato niṣaṇṇo dharmaṃ deśayatīti.

atha khalu bhagavāṃs tasminn eva siṃhāsane niṣaṇṇaḥ punar eva smitam akarot, yena smitāvabhāsenāyaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ sphuṭo 'bhūt, yāvad daśasu dikṣu gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, ye ceha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvās te sarve pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ paśyanti sma saśrāvakasaṃghān, tasyāṃ ca pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu ye sattvās te sarve imāṃ sahālokadhātuṃ paśyanti sma śākyamuniṃ ca tathāgataṃ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena. evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi paścimāyām uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarasyām adha ūrdhvaṃ digbhāge gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ paśyanti sma saśrāvakasaṃghān, teṣu ca gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu ye sattvās te sarve imāṃ sahālokadhātuṃ paśyanti sma śākyamuniñ ca tathāgataṃ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena.

atha khalu pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātū ratnāvatī nāma tatra ratnākaro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau samantaraśmir nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān ratnākaras tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ ratnākaram etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāyāsya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya ca tathāgatasyāsecanakātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte ratnākaras tathāgataḥ samantaraśmiṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputretaḥ paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn (psp1-1: 8) atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu samantaraśmir bodhisattvo ratnākaraṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramitāṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu ratnākaras tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni samantaraśmaye bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ ratnākaro bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā ratnākareṇa tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu samantaraśmir bodhisattvo ratnākarasya tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvamanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭiniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ pūrvasyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgatas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca samantaraśmir bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: ratnākaro bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā ratnākareṇa tathāgatena (psp1-1: 9) nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena te pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakāḥ, teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanām, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tato ratnāvatyā lokadhātoḥ samantaraśminā bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalu dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātuḥ sarvaśokāpagato nāma tatrāśokaśrīr nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau vigataśoko nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān aśokaśrīs tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgatam aśokaśriyam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāyāsya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya ca tathāgatasyāsecanakātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte aśokaśrīs tathāgato vigataśokaṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputreta uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu vigataśoko bodhisattvo 'śokaśriyaṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramitāṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu aśokaśrīs tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni vigataśokāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, aśokaśrīr bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā aśokaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu vigataśoko bodhisattvo 'śokaśriyaḥ tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ dakṣiṇasyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgatas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca vigataśoko bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: aśokaśrīr bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā aśokaśriyā tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā (psp1-1: 11) yena te dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti sma, yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanāṃ, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tataḥ sarvaśokāpagatāyā lokadhātoḥ vigataśokena bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalu paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātur upaśāntā nāma tatra ratnārcir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau cāritramatir nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān ratnārcis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ ratnārciṣam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāyāsya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya ca tathāgatasyāsecanakātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte ratnārciḥ tathāgataḥ cāritramatiṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputretaḥ pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu cāritramatir bodhisattvo ratnārciṣaṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca (psp1-1: 12) śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramitāṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu ratnārcis tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni cāritramataye bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, ratnārcir bhagavān bhagavantam alpabādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā ratnārciṣā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu cāritramatir bodhisattvo ratnārciṣas tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ paścimāyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgatas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca cāritramatir bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: ratnārcir bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā ratnārciṣā tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā (psp1-1: 13) yena te paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanām, yaiś ca sattvaiḥ sadharmaḥ śrutas te niyatā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tata upaśāntāyā lokadhātoś cāritramatiṇā bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalv uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātur jayā nāma tatra jayendro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau jayadatto nāma bodhisattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavāñ jayendras tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ jayendram etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāyāsya ca mahatāḥ pṛthivīcālasyāsya ca tathāgatasyāsecanakātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte jayendras tathāgato jayadattaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam etad avocat: asti kulaputreto dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu jayadatto bodhisattvo jayendraṃ tathāgatam etad avocat: (psp1-1: 14) gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramitāṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu jayendras tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni jayadattāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, jayendro bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā jayendreṇa tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu jayadatto bodhisattvo jayendrasya tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ uttarasyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yenāyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgatas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca jayadatto bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: jayendro bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā jayendreṇa tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena te uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena (psp1-1: 15) prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanāṃ, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tato jayāyā lokadhātoḥ jayadattena bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalv uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātuḥ samādhyalaṅkṛtā nāma tatra samādhihastyuttaraśrīr nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau vijayavikrāmī nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān samādhihastyuttaraśrīs tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya bhagavantaṃ tathāgataṃ samādhihastyuttaraśriyam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāya asya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya cāsecanakasya tathāgatātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte bhagavān samādhihastyuttaraśrīs tathāgato vijayavikrāmiṇaṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputreto dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati, tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu vijayavikrāmī bodhisattvaḥ samādhihastyuttaraśriyaṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahālokadhātun (psp1-1: 16) tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramiṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu samādhihastyuttaraśrīs tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāṇi vijayavikrāmiṇe bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmaiḥ śākyamunin tathāgatam abhyavakireḥ, evaṃ ca vadeḥ, samādhihastyuttaraśrīr bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānetāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā samādhihastyuttaraśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha vijayavikrāmī bodhisattvaḥ samādhihastyuttaraśriyas tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanibhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛta uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan manayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca vijayavikrāmī bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: samādhisastyuttaraśrīr bhagavan bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāñ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā samādhihastyuttaraśriyā tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena te uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavas tena (psp1-1: 17) prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan. teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanāṃ yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tataḥ samādhyalaṃkṛtāyā lokadhātor vijayavikrāmiṇā bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalu pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātur bodhimaṇḍālaṃkārarucirā nāma tatra padmottaraśrīr nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau padmahasto nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān padmottaraśrīs tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ padmottaraśriyam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāyāsya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya cāsyāsecanakasya tathāgatātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte bhagavān padmottaraśrīs tathāgataḥ padmahastaṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputretaḥ paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu padmahasto bodhisattvaḥ padmottaraśriyaṃ tathāgatam (psp1-1: 18) etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahā nāma lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramiṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu padmottaraśrī tathāgato nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni padmahastāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, padmottaraśrī bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā padmottaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu padmahasto bodhisattvaḥ padmottaraśriyas tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi, anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekāntasthitaś ca padmahasto bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: padmottaraśrī bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā padmottaraśriyā tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā (psp1-1: 19) yena te pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanāṃ, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tato bodhimaṇḍālaṃkārasurucirāyā lokadhātoḥ padmahastena bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalu dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātur vigatarajaḥsañcayā nāma tatra sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśrīr nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau sūryaprabhāso nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśrīs tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśriyam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāyāsya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya cāsecanakasya tathāgatātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte bhagavān sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśrīs tathāgataḥ sūryaprabhāsaṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputreta uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu sūryaprabhāso bodhisattvaḥ sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśriyaṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca sākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramiṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśrīs tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni sūryaprabhāsāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśrī bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu sūryaprabhāso bodhisattvaḥ sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśriyaḥ tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛto dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgatas tenopasaṃkrāmat, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekāntasthitaś ca sūryaprabhāso bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśrī bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni (psp1-1: 21) ca tena bhagavatā sūryamaṇḍalaprabhāsottamaśriyā tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena te dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanāṃ, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tato vigatarajaḥsañcayāyā lokadhātoḥ sūryaprabhāsena bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalu paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātur vaśībhūtā nāma tatraikacchattro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau ratnottamo nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān ekacchattras tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgatam ekacchattram etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāya, asya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya cāsecanakasya tathāgatātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte bhagavān ekacchattras tathāgato ratnottamaṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputra itaḥ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir (psp1-1: 22) nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbubddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu ratnottamo bodhisattva ekacchattraṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramitāṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu ekacchattras tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni ratnottamāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, ekacchattro bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā ekacchattreṇa tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu ratnottamo bodhisattva ekacchattrasya tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ paścimottarasyāṃ diśi teṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yeneyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca ratnottamo bodhisattvo (psp1-1: 23) bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: ekacchattro bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā ekacchattreṇa tathāgatena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni prahitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena te paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakāḥ teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanām, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te boadhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tato vaśībhūtāyā lokadhāto ratnottameṇa bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalv adhastād diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātuḥ padmā nāma tatra padmaśrīr nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha tatra lokadhātau padmottaro nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān padmaśrīs tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ padmaśriyam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāya, (psp1-1: 24) asya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya cāsecanakasya tathāgatātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte bhagavān padmaśrīs tathāgataḥ padmottaraṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputreta upariṣṭā diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu padmottaro bodhisattvaḥ padmaśriyaṃ tathāgatam etad avocat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramiṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu padmaśrīs tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni padmottarāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vadeḥ, padmaśrīr bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā padmaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha khalu padmottaro bodhisattvaḥ padmaśriyas tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ adhastād diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan (psp1-1: 25) gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yenāyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekāntasthitaś ca padmottaro bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamunim etad avocat: padmaśrīr bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā padmaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena te 'dhastād diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakāḥ, teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanām, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tataḥ padmāyā lokadhātor padmottareṇa bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalūpariṣṭād diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya tebhyo yaḥ sarvāvasāniko lokadhātur nandā nāma tatra nandaśrīr nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa imām eva prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayati.

atha khalu tatra lokadhātau nandadatto nāma bodhisattvo mahāsattvas taṃ mahāntam avabhāsaṃ dṛṣṭvā tañ ca mahāntaṃ pṛthivīcālaṃ tañ ca (psp1-1: 26) bhagavato 'secanakam ātmabhāvaṃ dṛṣṭvā yena bhagavān nandaśrīs tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāmad upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādāv abhivandya taṃ tathāgataṃ nandaśriyam etad avocat: ko bhagavan hetuḥ? kaḥ pratyayo? 'sya mahato 'vabhāsasya loke prādurbhāvāya, asya ca mahataḥ pṛthivīcālasyāsya cāsecanakasya tathāgatātmabhāvasya saṃdarśanāya.

evam ukte bhagavān nandaśrīs tathāgato nandadattaṃ bodhisattvam etad avocat: asti kulaputra ito 'dhastād diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn atikramya sahā nāma lokadhātus tatra śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ saṃprakāśayati tasyāyam īdṛśo 'nubhāvaḥ.

atha khalu nandadatto bodhisattvo nandaśriyaṃ tathāgatam etad avoacat: gamiṣyāmy ahaṃ bhagavaṃs tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tañ ca śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān bhūyastvena kumārabhūtān dhāraṇīpratilabdhān samādhinirhārakuśalān sarvasamādhivaśipāramiṅ gatān.

sa bhagavān āha: gaccha tvaṃ kulaputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase.

atha khalu nandaśrīs tathāgato nānāratnamayāni suvarṇāvabhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni nandadattāya bodhisattvāya prādāt, etais tvaṃ kulaputra padmais taṃ śākyamuniṃ tathāgatam abhyavakireḥ, evañ ca vader, nandaśrīr bhagavān bhagavantam alpabādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā nandaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena padmāni prahitāni bhagavata iti, saṃprajānakārī ca tvaṃ kulaputra tatra buddhakṣetre bhūyāḥ. tat kasya hetoḥ? durāsadā hi te bodhisattvā ye tatra sahāyāṃ lokadhātāv upapannāḥ.

atha nandadatto bodhisattvo nandaśriyas tathāgatasya sakāśāt tāni nānāratnamayāni padmāni gṛhītvā suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi anekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasrair gṛhasthaiḥ pravrajitaiś ca dārakair dārikābhiś ca sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛta upariṣṭād diśi teṣu (psp1-1: 27) gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchattradhvajapatākāvaijayantībhir yenāyaṃ sahālokadhātus tena saṃprāptaḥ, yena ca śākyamunis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'tiṣṭhat, ekānte sthitaś ca nandadatto bodhisattvo bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatam etad avocat: nandaśrīr bhagavān bhagavantam alpābādhatāṃ paripṛcchaty alpātaṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasparśavihāratāṃ ca paripṛcchati, imāni ca tena bhagavatā nandaśriyā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena nānāratnamayāni suvarṇanirbhāsāni sahasrapatrāṇi padmāni preṣitāni bhagavataḥ.

atha khalu bhagavān śākyamunis tathāgatas tāni padmāni gṛhītvā yena ta upariṣṭād diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavas tena prākṣipat, taiś ca padmais te lokadhātavaḥ sphuṭā abhūvan, teṣu ca padmeṣu buddhavigrahā niṣaṇṇakās teṣu ca buddhakṣetreṣu dharmaṃ deśayanti yad utemām eva prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃ dharmadeśanāṃ, yaiś ca sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutas te niyatā abhūvann anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau.

atha khalu te bodhisattvās te ca gṛhasthās te ca pravrajitās te ca dārakās tāś ca dārikās tato nandāyā lokadhātor nandadattena bodhisattvena mahāsattvena sārdham āgatāḥ svakasvakaiḥ kuśalamūlair bhagavantaṃ śākyamuniṃ satkṛtya gurukṛtya saṃmānya saṃpūjyaikānte nyaṣīdan.

atha khalu tena kṣaṇalavamuhūrtena ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ saptaratnamayaḥ saṃsthito 'bhūt puṣpābhikīrṇaḥ, avasaktapaṭṭadāmakalāpaḥ kalpavṛkṣair nānālaṅkāraphalāvanatāgraviṭapaiḥ puṣpavṛkṣaiḥ phalavṛkṣair gandhavṛkṣair mālyavṛkṣaiś copaśobhito 'bhūt, tadyathāpi nāma padmāvatī lokadhātuḥ samantakusumasya tathāgatasya buddhakṣetraṃ yatra mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ prativasati susthitamatiś ca bodhisattvaḥ, anye ca mahojaskāmahojaskā bodhisattvāḥ, (psp1-1: 28) bhagavāṃś cādrākṣīt, sadevalokaṃ saṃnipatitaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ saśramaṇabrāhmaṇikāṃ prajāṃ saṃnipatitāṃs tāṃś ca bodhisattvān kumārabhūtān.

iti nidānam

tatra khalu bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram āmantrayāmāsa: sarvākāraṃ śāriputra sarvadharmān abhisaṃboddhukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ yogaḥ karaṇīyaḥ.

iti samāsataḥ saṃbodhikāmatāsahagataś cittotpādaḥ

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kathaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena sarvākāraṃ sarvadharmān abhisaṃboddhukāmena prajñāpāramitāyāṃ yogaḥ karaṇīyaḥ?

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: iha śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthitvāsthānayogena, dānapāramitā paripūrayitavyā aparityāgayogena deyadāyakapratigrāhakānupalabdhitām upādāya, śīlapāramitā paripūrayitavyā āpattyanāpattyanadhyāpattitām upādāya, kṣāntipāramitā paripūrayitavyā akṣobhaṇatām upādāya, vīryapāramitā paripūrayitavyā kāyikacaitasikavīryāsraṃsanatām upādāya, dhyānapāramitā paripūrayitavyā anāsvādanatām upādāya, prajñāpāramitā paripūrayitavyā prajñādauṣprajñānupalabdhitām upādāya.

iti vyāsataḥ saṃbodhikāmatāsahagataś cittotpādaḥ

punar aparaṃ śāriputra daśasu dikṣu pratyekaṃ gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu ye sattvās tān sarvān anupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāpayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti samāsataḥ parārthālambanaś cittotpādaḥ evaṃ matsariṇaḥ sattvān dāne pratiṣṭhāpayitukāmena duḥśīlān śīle vyāpādabahulān kṣāntau kuśīdān vīrye vikṣiptacittān dhyāne duṣprajñān prajñāsaṃpadi pratiṣṭhāpayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti vyāsataḥ parārthālambanaś cittotpādaḥ

punar aparaṃ śāriputra sarvākāraṃ sarvadharmān abhisaṃboddhukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthātavyam.

iti cchandasahagataḥ pṛthivyupamaḥ

evam iha śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthitvāsthānayogena dānapāramitā paripūrayitavyā deyadāyakapratigrāhakānupalabdhitām upādāya, evaṃ śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā paripūrayitavyā prajñādauṣprajñānupalabdhitām upādāya.

ity āśayasahagataḥ kalyāṇasuvarṇopamaḥ

evaṃ prajñāpāramitāyāṃ śāriputra sthitvā bodhisattvena mahāsattvena catvāri smṛtyupasthānāni paripūrayitavyāni, catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañca balāni sapta bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgamārgaḥ paripūrayitavyaḥ, śūnyatāsamādhir bhāvayitavyaḥ, ānimittasamādhir bhāvayitavyaḥ, apraṇihitasamādhir bhāvayitavyaḥ, evaṃ catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ, aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ navāśubhāḥ saṃjñā bhāvayitavyāḥ. katamā nava? yad uta ādhmātakasaṃjñā vidhūtakasaṃjñā vipūyakasaṃjñā vilohitakasaṃjñā vinīlakasaṃjñā vikhāditakasaṃjñā vikṣiptakasaṃjñā asthisaṃjñā vidagdhakasaṃjñā ca, āhāre pratikūlasaṃjñā bhāvayitavyā, buddhānusmṛtir bhāvayitavyā, dharmānusmṛtir bhāvayitavyā, saṃghānusmṛtir bhāvayitavyā, śīlānusmṛtir bhāvayitavyā, tyāgānusmṛtir bhāvayitavyā, devatānusmṛtir bhāvayitavyā, ānāpānānusmṛtir bhāvayitavyā, udvegānusmṛtir bhāvayitavyā, maraṇānusmṛtir bhāvayitavyā, anityasaṃjñā bhāvayitavyā, duḥkhasaṃjñā bhāvayitavyā, anātmasaṃjñā bhāvayitavyā, aśucisaṃjñā bhāvayitavyā, maraṇasaṃjñā bhāvayitavyā, sarvaloke 'nabhiratisaṃjñā bhāvayitavyā, sarvaloke 'viśvāsasaṃjñā bhāvayitavyā, parijayasaṃjñānaṃ bhāvayitavyam, saṃvṛtisaṃjñānaṃ bhāvayitavyam, yathārutasaṃjñānaṃ bhāvayitavyam, savitarkaḥ savicāraḥ samādhir bhāvayitavyaḥ, avitarko 'vicāramātraḥ (psp1-1: 30) samādhir bhāvayitavyaḥ, avitarko 'vicāraḥ samādhir bhāvayitavyaḥ, anājñātamājñāsyāmīndriyaṃ bhāvayitavyam, ājñendriyaṃ bhāvayitavyam, ājñātāvīndriyaṃ bhāvayitavyam,

abhibhvāyatanaṃ bhāvayitavyam, kṛtsnāyatanaṃ bhavaitavyam, sarvajñajñānaṃ bhāvayitavyam, śamathavipaśyane bhāvayitavye, tisro vidyā bhāvayitavyāḥ. catasraḥ pratisaṃvido bhāvayitavyāḥ, catvāri vaiśāradyāni bhāvayitavyāni, acyutāḥ pañcābhijñā bhāvayitavyāḥ, ṣaṭ pāramitā bhāvayitavyāḥ, sapta dhanāni bhāvayitavyāni, aṣṭau mahāpuruṣavitarkā bhāvayitavyāḥ, daśa tathāgatabalāni bhāvayitavyāni, aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā bhāvayitavyāḥ, mahāmaitrī bhāvayitavyā, mahākaruṇā bhāvayitavyā, mahāmuditā bhāvayitavyā, mahopekṣā bhāvayitavyā.

ity adhyāśayasahagato navacandropamaḥ

sarvajñatāṃ jñānena darśanena cāvalokyātikramitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitā bhāvayitavyā, mārgajñatāṃ paripūrayitukāmena sarvākārajñatām anuprāptukāmena sarvasattvacittacaritajñānākāratāṃ paripūrayitukāmena sarvavāsanānusaṃdhikleśānutpāṭayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ yogaḥ karaṇīyaḥ. evaṃ bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, bodhisattvanyāmam avakramitukāmena śrāvakapratyekabuddhabhūmim atikramitukāmena, avinivartanīyabhūmau sthātukāmena kumārabhūmiṃ samatikramitukāmena, ṣaḍ abhijñāḥ prāptukāmena sarvasattvacittacaritavispanditāni vijñātukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānam abhibhavitukāmena dhāraṇīsamādhimukhaṃ pratilabdhukāmena.

iti prayogasahagato jvalanopamaḥ

matsariṇaḥ sattvān dāne pratiṣṭhāpayitukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhebhyo dānāni dīyamānāni ekenānumodanāsahagatena cittotpādenābhibhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti dānapāramitāsahagato mahānidhānopamaḥ

duḥśīlān śīle pratiṣṭhāpayitukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ śīlam ekenānumodanāsahagatena cittotpādenābhibhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti śīlapāramitāsahagato ratnākaropamaḥ

vyāpannacittān kṣāntau pratiṣṭhāpayitukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ kṣāntim ekenānumodanāsahagatena cittotpādenābhibhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti kṣāntisahagato mahārṇavopamaḥ

kuśīdān vīrye pratiṣṭhāpayitukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ vīryam ekenānumodanāsahagatena cittotpādenābhibhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti vīryasahagato vajropamaḥ

vikṣiptacittān dhyāne pratiṣṭhāpayitukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ dhyānam ekenānumodanāsahagatena cittotpādenābhibhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti dhyānapāramitāsahagataḥ parvatopamaḥ

duṣprajñān sattvān prajñāyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñām ekenānumodanāsahagatena cittotpādenābhibhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti prajñāsahagato mahābhaiṣajyopamaḥ

ekam api kuśalacittotpādaṃ sarvākārajñatāyām upāyakauśalyena pariṇāmanayāprameyam asaṃkhyeyaṃ kartukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, alpam api dānaṃ dadatā, alpamapi śīlaṃ rakṣatā, alpām api kṣāntiṃ bhāvayatā, alpam api vīryam ārabhamāṇena, alpam api dhyānaṃ samāpadyamānenālpam api prajñāṃ bhāvayatā sarvasattvebhyaḥ sarvākārajñatāyām upāyakauśalyena pariṇāmanayāprameyam asaṃkhyeyaṃ kartukāmena bodhisattvena (psp1-1: 32) mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparam śāriputra bodhisattvena mahāsattvena dānapāramitāyāṃ caratā prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, evaṃ śīlapāramitāyāñ caratā kṣāntipāramitāyāñ caratā vīryapāramitāyāñ caratā dhyānapāramitāyāñ caratā prajñāpāramitāyāñ caratā bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, sarvasattvānām arthāya narakatiryagyoniyamalokaduḥkhāny utsoḍhukāmena kalpaśatasahasrasañcitam api śīlaṃ sattvopekṣayā tyaktukāmena buddhakule upapattukāmena, aśītyanuvyañjanāni dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni ca niṣpādayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ity upāyasahagato mitropamaḥ

punar aparaṃ śāriputra buddhakāyaṃ niṣpādayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, kumārabhūmim ākramitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, buddhabodhisattvair avirahitena bhavitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena ekena svareṇa pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn vijñāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣu adha ūrdhvam ekena svareṇa gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn vijñāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena triratnavaṃśasyānupacchedāya sthātukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena yaiḥ yaiḥ kuśalamūlair ākaṅkṣati tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkartuṃ gurukartuṃ mānayituṃ pūjayituṃ tāni tāni me kuśalamūlāni samṛddhyantām iti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti praṇidhisahagataś cintāmaṇisadṛśaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena sarvasattvānāṃ manorathān paripūrayitukāmena annapānavastragandhamālyapuṣpadhūpacūrṇavilepanaśayanāsanagṛhadhanadhānyālaṅkāraratnamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravāḍajātarūparajatodyānarājyādibhir (psp1-1: 33) upakaraṇaiḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena dharmadhātuparame loke ākāśadhātuparyavasāne sarvasattvān dānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena śīlapāramitāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ vīryapāramitāyāṃ dhyānapāramitāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena ekam api kuśalacittotpādam akṣayaṃ kartukāmena yāvad bodhimaṇḍābhisaṃbodhir iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparam śāriputra ye daśasu dikṣu buddhā bhagavantas te me varṇaṃ bhāṣerann iti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti balasahagata ādityopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena adhyātmaśūnyatāyāṃ śikṣitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ bahirdhāśūnyatāyām adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ śūnyatāśūnyatāyāṃ mahāśūnyatāyāṃ paramārthaśūnyatāyāṃ saṃskṛtaśūnyatāyām asaṃskṛtaśūnyatāyām atyantaśūnyatāyām anavarāgraśūnyatāyām anavakāraśūnyatāyāṃ prakṛtiśūnyatāyāṃ sarvadharmaśūnyatāyāṃ svalakṣaṇaśūnyatāyām anupalambhaśūnyatāyām abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ bhāvaśūnyatāyām abhāvaśūnyatāyāṃ svabhāvaśūnyatāyāṃ parabhāvaśūnyatāyāṃ śikṣitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena sarvadharmatathatām avaboddhukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ dharmadhātutathatām avaboddhukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam, sarvabhūtakoṭītathatām avaboddhukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ hi śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra trisāhasramahāsāhasralokadhātau ye pṛthivyaptejovāyuparamāṇavas tāñ jñātukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carañ jānāti evaṃ dānaṃ dattaṃ mahāphalaṃ bhavati, evaṃ dānaṃ dattaṃ kṣatriyamahāśālakuleṣūpapādayati, brāhmaṇamahāśālakuleṣūpapādayati, gṛhapatimahāśālakuleṣūpapādayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ cāturmahārājakāyikeṣu deveṣūpapādayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ trayastriṃśeṣu deveṣūpapādayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ yāmeṣūpapādayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ tuṣiteṣūpapādayati, evaṃ danaṃ dattaṃ nirmāṇaratiṣūpapādayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ paranirmitavaśavartiṣu deveṣūpapādayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ prathamadhyānapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ dvitīyadhyānapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ tṛtīyadhyānapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ caturthadhyānapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ vijñānānantyāyatanasamāpattipratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ ākāśānantyāyatanasamāpattipratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ ākiñcanyāyatanasamāpattipratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanasamāpattipratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ saptatriṃśadbodhipakṣyāṇāṃ dharmāṇāṃ pratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ srotaāpattiphalapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ sakṛdāgāmiphalapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ anāgāmiphalapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ arhatphalapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ pratyekabuddhatvapratilambhāya saṃvartate, evaṃ dānaṃ dattaṃ samyaksaṃbuddhatvapratilambhāya saṃvartate.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāñ caratā jñātavyam, evam upāyakauśalena dānaṃ dattaṃ dānapāramitāṃ paripūrayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ śīlapāramitāṃ paripūrayati, evaṃ dānaṃ (psp1-1: 35) dattaṃ kṣāntipāramitāṃ paripūrayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ vīryapāramitāṃ paripūrayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ dhyānapāramitāṃ paripūrayati, evaṃ dānaṃ dattaṃ prajñāpāramitāṃ paripūrayati.

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kathaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena dānaṃ dadatā dānapāramitā paripūritā bhavati? kathaṃ dānaṃ dadatā śīlapāramitā paripūritā bhavati? kathaṃ dānaṃ dadatā kṣāntipāramitā paripūritā bhavati? kathaṃ dānaṃ dadatā vīryapāramitā paripūritā bhavati? kathaṃ dānaṃ dadatā dhyānapāramitā paripūritā bhavati? kathaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena dānaṃ dadatā prajñāpāramitā paripūritā bhavati?

bhagavān āha: anupalambhena deyasya dāyakasya grāhakasya ca dānapāramitā paripūritā bhavati, āpattyanāpattyanadhyāpattitaḥ śīlapāramitā paripūritā bhavati, akṣobhānabhikṣobhaṇataḥ kṣāntipāramitā paripūritā bhavati, kāyikacaitasikavīryāsraṃsanato vīryapāramitā paripūritā bhavati, avikṣepāsaṃkalpanatām upādāya dhyānapāramitā paripūritā bhavati, sarvadharmaprajānatānupalambhayogena prajñāpāramitā paripūritā bhavati, evaṃ bodhisattvena mahāsattvena dānaṃ dadatā ṣaṭ pāramitāḥ paripūritā bhavanti, evaṃ śīlapāramitāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūryante, evaṃ kṣāntipāramitāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūryante, evaṃ vīryapāramitāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūryante, evaṃ dhyānapāramitāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūryante, evaṃ prajñāpāramitāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūryante.

iti jñānasahagato madhurasaṅgītighoṣopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena ekacittotpādena pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn samatikramitukāmena, evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣv adha ūrdhvaṃ digbhāge gaṅgānadībālukopamān lokadhātūn samatikramitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra trisāhasramahāsāhasra lokadhātau yo mahāsamudreṣv (psp1-1: 36) apy apskandho mahānadīṣu kunadīṣūtsasarastaḍāgeṣu palvaleṣu taṃ sarvaṃ śatadhābhinnayā vālāgrakoṭyābhyutkṣeptukāmena ca tanniśritān prāṇino 'viheṭhayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātuṃ kalpoddāhāgnipradīptam ekena mukhavātena praśamayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena yā vikṣobhaṇāvātamaṇḍalī vātasaṃvartanyāṃ vartamānāyāṃ yāvat sumerumahāsumerucakravāḍamahācakravāḍānupādāya sarvaparvatān sarvamahāpṛthivīṃ vidhunoti vikirati nirmaṣīkaroti tāṃ vikṣobhaṇāvātamaṇḍalīm ekenāṅguliparvāgreṇācchādayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena trisāhasramahāsāhasre lokadhātau yāvān ākāśadhātus taṃ sarvam ekena paryaṅkena sphāritukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena trisāhasramahāsāhasre lokadhātau ye sumerumahāsumerucakravāḍamahācakravāḍādayaḥ parvatās tān ekena vālena baddhā asaṃkhyeyān apramānān lokadhātūn samatikrāmayeyaṃ kṣipeyam iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena daśasu dikṣu pratyekaṃ sarvabuddhakṣetreṣu buddhān bhagavato divyena cakṣuṣā draṣṭukāmena teṣāñ ca dharmadeśanāṃ divyena śrotrena śrotukāmeṇa sarvasattvacittacaritāni ca jñātukāmena teṣāṃ pūrvanivāsam anusmartukāmena āsravakṣayajñānābhijñām abhinirhartukāmena ca bhūtakoṭiṃ sākṣātkartukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti abhijñāsahagato mahārājopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena daśasu dikṣu pratyekaṃ yāvanto gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā (psp1-1: 37) bhagavantaḥ saśrāvakabodhisattvasaṃghās tān ekena piṇḍapātreṇa pratipādayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapaṭākāmeghais tāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkartukāmena gurukartukāmena mānayitukāmena pūjayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣṭavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu ye sattvās tān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayitukāmena samādhiskandhe pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāskandhe pratiṣṭhāpayitukāmena vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayitukāmena vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayitukāmena srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayitukāmena, sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayitukāmena, anāgāmiphale pratiṣṭhāpayitukāmena, arhattve pratiṣṭhāpayitukāmena, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayitukāmena yāvad anupadhiśeṣanirvāṇadhātau pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. yathā pūrvasyāṃ diśi evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣv adha ūrdhvaṃ pratyekaṃ gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu ye sattvās tān yāvad anupadhiśeṣanirvāṇadhātau pratiṣṭhāpayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti puṇyajñānasahagataḥ koṣṭhāgāropamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvenātītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhaguṇān anuprāptukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena saṃskṛtāsaṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ pāraṃ gantukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena sarvadharmāṇām atītānāgatapratyutpannānāṃ tathāgatānām avabodhukāmena dharmāṇām anutpādakoṭim anuprāptukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti bodhipakṣasahagato mahāmārgopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ pūrvaṅgamena bhavitukāmena prajnāpāramitāyāṃ (psp1-1: 38) śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena buddhānāṃ bhagavatām upasthāyakena bhavitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena buddhānāṃ bhagavatām abhyantaraparivāreṇa bhavitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena mahāparivāreṇa bhavitukāmena bodhisattvaṃ parivāraṃ pratilabdhukāmena ca prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena dakṣiṇāṃ pariśodhayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena mātsaryacittaṃ nigrahītukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena dauḥśīlyacittam anutpādayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena vyāpādacittam anutpādayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena kauśīdyacittam utsraṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena vikṣiptacittaṃ riñcitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena dauṣprajñacittam aprapañcitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena sarvasattvān dānamayapuṇyakriyāvastuni pratiṣṭhāpayitukāmena, śīlamayapuṇyakriyāvastuni pratiṣṭhāpayitukāmena, bhāvanāmayapuṇyakriyāvastuni pratiṣṭhāpayitukāmena, vaiyāvṛtyasahagate caupadhike puṇyakriyāvastuni pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena pañca cakṣūṃṣy uptpādayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. katamāni pañca? yad (psp1-1: 39) uta māṃsacakṣur divyacakṣuḥ prajñācakṣur dharmacakṣur buddhacakṣur utpādayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena pūrvasyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

paścimāyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

uttarasyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

uttarapūrvasyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

paścimottarasyāṃ diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

adhastād diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

upariṣṭād diśi divyena cakṣuṣā gaṅgānadībālukopamān buddhān bhagavato draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāṃś ca te buddhā bhagavanto dharmān bhāṣante tān dharmān divyena śrotreṇa śrotukāmena, teṣāñ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ cetasaiva cittaṃ yathābhūtaṃ parijñātukāmena, teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ pūrvayogasahagatāṃ bodhisattvatām anusmartukāmena, teṣāñ ca buddhānām ṛddhivikurvitaṃ draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena yāṃs te buddhā bhagavantaḥ samantād daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu dharmān bhāṣante (psp1-1: 40) tāñ chrutvā anācchedyena smṛtibalādhānena sarvān saṃdhārayitukāmena yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena atītānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhakṣetrāṇi draṣṭukāmena, anāgatānām api buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhakṣetrāṇi draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. ye caitarhi samantād daśa diśi loke buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti teṣām api buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhakṣetrāṇi draṣṭukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti śamathavipaśyanāsahagato yānopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena yat kiñcid daśasu dikṣu buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca, yad idaṃ sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ nidānam itivṛttakaṃ jātakaṃ vaipulyādbhutā dharmā avadānam upadeśāḥ, yac ca śrāvakair na śrutaṃ tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena yat kiñcit pūrvasyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcid dakṣiṇasyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcit paścimāyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate (psp1-1: 41) bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcid uttarasyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcid uttarapūrvasyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcit pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcid dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcit paścimottarasyāṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcid adho diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena (psp1-1: 42) tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yat kiñcid ūrdhvaṃ diśi buddhair bhagavadbhir bhāṣitaṃ bhāṣyate bhāṣiṣyate ca tat sarvam udgrahītukāmena dhārayitukāmena vācayitukāmena tathatvāya pratipattukāmena parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti dhāraṇīpratibhānasahagataḥ prasravaṇopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena yāni pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāni dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāni paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāny uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāny uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāni pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāni dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāni paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv (psp1-1: 43) andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāni adhastād diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yāny upariṣṭād diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣv andhakāratamisrāṇi, yatra sūryacandramasor api prabhāyā gatir nāsti, tāni sarvāṇy avabhāsayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena ye pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye adhastād diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye upariṣṭād diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvā nānā buddhakṣetreṣūpapannās tān sarvān buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdaṃ saṃśrāvayitukāmena, tāṃś ca sattvān samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpayitukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti dharmoddānasahagata ānandaśabdopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu ye sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante, manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, (psp1-1: 45) avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anāgāmiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyante iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante, manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrnagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, (psp1-1: 46) avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, (psp1-1: 47) sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu (psp1-1: 48) sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

ye 'dho diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti, prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyanta iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam,

ye ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sarvabuddhakṣetreṣu sattvā andhās te mamānubhāvena cakṣuṣā rūpāṇi drakṣyantīti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam. evaṃ vadhirāḥ śrotreṇa śabdān śroṣyantīti, unmattāḥ smṛtiṃ pratilapsyante iti, nagnāś cailāni pratilapsyanta iti, jighatsitāḥ sattvāḥ pūrṇagātrā bhaviṣyantīti, pipāsitāḥ sattvā vigatapipāsā (psp1-1: 49) bhaviṣyantīti, apāyopapannāś ca sattvāḥ sarvāpāyebhyo vimokṣyante manuṣyātmabhāvañ ca pratilapsyanta iti, duḥśīlān śīlaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, asamāhitān samādhiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, duṣprajñān prajñāskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktān vimuktiskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, avimuktijñānadarśanān vimuktijñānadarśanaskandhe pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, adṛṣṭasatyān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, pratyekabodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayiṣyāmīti bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

iti ekāyanamārgasahagato nadīsrotopamaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena tathāgateryāpathe śikṣitukāmena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyam, kadā nv ahaṃ nāgāvalokitam avalokayiṣyāmīti, kim ity ahaṃ pṛthīvīṃ caturaṅgulam aspṛśan padbhyāṃ gaccheyam iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim ity ahaṃ cāturmahārājakāyikais trayastriṃśair yāmais tuṣitair nirmāṇaratibhiḥ paranirmitavaśavartibhir brahmakāyikair brahmapurohitair brahmapāriṣadyaiḥ parīttābhair apramāṇābhair ābhāsvaraiḥ parīttaśubhair apramāṇaśubhaiḥ śubhakṛtsnair anabhrakaiḥ puṇyaprasavair bṛhatphalair asaṃjñisattvaiḥ śuddhāvāsair aspṛhair atapaiḥ sudṛśaiḥ sudarśanair akaniṣṭhaiś ca parivṛtaḥ puraskṛto 'nekadevaputrakoṭīniyutaśatasahasrair bodhimaṇḍadrumamūlam upasaṃkrāmeyam iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim iti ye cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmakāyikā brahmapurohitā brahmapāriṣadyaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā aspṛhā atapāḥ (psp1-1: 50) sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhāś ca devāḥ, bodhimaṇḍadrumamūlaṃ pratisaṃstareyur iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim iti me 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya gacchato vā tiṣṭhato vā niṣaṇṇasya vā śayānasya vā sa pṛthivīpradeśo vajramayaḥ saṃtiṣṭheteti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim ity ahaṃ yatraiva divase niṣkāmeyaṃ tatraiva divase 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhyeyam iti, tatraiva divase dharmacakraṃ pravartayeyam iti, dharmacakraṃ ca me pravartayamānasyāsaṃkhyeyānām aprameyāṇāṃ sattvānāṃ virajovigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣur viśudhyed iti, asaṃkhyeyānām aprameyāṇāṃ sattvānām anupādāyāsrvebhyaś cittāni vimucyeyur iti, asaṃkhyeyā aprameyā sattvā avinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodhir iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim iti me 'prameyo 'saṃkhyeyaḥ śrāvakasaṃghaḥ syād iti, aprameyāḥ asaṃkhyeyāḥ sattvā ekadharmadeśanāyā ekāsanikā bodhisattvā bhaveyur avinivartanīyā anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher iti, asaṃkhyeyaś cāprameyaś ca bodhisattvasaṃgho bhaved iti, aparimitaṃ cāyuḥpramāṇaṃ bhaved iti, aparimitā ca prabhāsaṃpad bhaved iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim iti me 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya tasmin buddhakṣetre rāgadveṣamohāyatanāni sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ na bhaveyur iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyam, kim iti me 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya evaṃrūpayā prajñayā sattvāḥ samanvāgatā (psp1-1: 51) bhaveyur, yad anyabuddhakṣetrasthā buddhā bhagavantaḥ evam udānam udānayeyuḥ. sādhu śamaḥ sādhu damaḥ sādhu saṃyamaḥ sādhu cīrṇabrahmacaryavāsaḥ sādhv avihiṃsā sarvaprāṇibhūteṣv iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā evam upaparīkṣitavyaṃ, kim iti me parinirvṛtasya saddharmāntardhānam api na syāt, sahaśravaṇena ca me nāmadheyasya ye daśasu dikṣu gaṅgānadībālukopameṣu lokadhātuṣu sattvās te niyatā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher iti prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam.

yasmin samaye śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān guṇān utpādayati, tadā ye trisāhasramahāsāhasre lokadhātau mahārājānas ta evaṃ cintayanti, vayam asmai bodhisattvāya catvāri pātrāṇi dāsyāmaḥ, yathā dattāni pūrvakair mahārājaiḥ pūrvakāṇāṃ tathāgatānāṃ trayastriṃśāś ca devā āttamanaskā bhavanti yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino devā utsukā bhaviṣyanti, vayam asya bodhisattvasya mahāsattvasyopasthānaparicaryāḥ kariṣyāma iti, evam āsurāḥ kāyāḥ parihāsyante divyāḥ kāyāḥ abhivardhiṣyante.

āttamanaskāś ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātau bhavanti brahmapāriṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ, āttamanaskā bhavanti parīttābhā apramāṇābhāś ca ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhābhāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhāś ca devās teṣām evaṃ bhavati, vayam enam abhisaṃbuddham adhyeṣiṣyāmo dharmacakrapravartanāya, yasmin samaye śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran vivardhate ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ, tasmin samaya āttamanaskā bhavanti bodhisattvayānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca vayam asya mātāpitarau bhaviṣyāmo bhāryāputrajñātisālohitā iti.

āttamanaskā bhavanti catvāro mahārājāno devās trayastriṃśā devā yāmā devās tuṣitā devā nirmāṇaratayo devāḥ paranirmitavaśavartino devā brahmapārṣadyā devā brahmapurohitā devā mahābrahmāṇo (psp1-1: 52) devāḥ parīttaśubhā devā apramāṇaśubhā devā ābhāsvarā devāḥ śubhakṛtsnā devā anabhrakā devāḥ puṇyaprasavā devā bṛhatphalā devā asaṃjñisattvā devāḥ śuddhāvāsā devā aspṛhā devā atapā devāḥ sudṛśā devāḥ sudarśanā devā akaniṣṭhāś ca devā bodhisattvasya mahāsattvasya maithunadharmaparivarjanena, atha yaḥ prathamacittotpādam upādāya bodhisattvo mahāsattvo brahmacārī bhavati, na saṃyojanīyair dharmaiḥ saṃyujyate, tasyaivaṃ bhavati abrahmacāriṇaḥ sa khalu punaḥ kāmān pratisevamāṇasya brahmalokopapatter apy antarāyo bhavati, kaḥ punar vādo 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ, tasmāt tarhi bodhisattvena mahāsattvena brahmacāriṇaiva gṛhād abhiniṣkramyānuttarā samyaksaṃbodhir abhisaṃboddhavyā nābrahmacāriṇā.

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kiṃ punar bhagavann avaśyaṃ bodhisattvasya mātāpitṛbhyāṃ bhavitavyaṃ bhāryāputrajñātisālohitair bhavitavyam?

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: keṣāṃcic chāriputra bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mātāpitarau bhavataḥ bhāryāputrajñātisālohitā vā, keṣāñcid bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prathamacittotpādam upādāya brahmacaryasamādānan te kumārabhūtā eva bodhisattvacārikāṃ caranto 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante, kecid bodhisattvā mahāsattvā upāyakauśalyena ca pañca kāmaguṇān paribhujyābhiniṣkramyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante, tadyathāpi nāma śāriputra dakṣo māyākāro vā māyākārāntevāsī vā suśikṣito bhaven māyāyāṃ, sa pañca kāmaguṇān abhinirmāya taiḥ pañcabhiḥ kāmaguṇai ramet krīḍet paricaret, tat kiṃ manyase? śāriputra api nu tena māyākāreṇa vā māyākārāntevāsinā vā pañca kāmaguṇā āsvāditāḥ paribhuktā bhaveyuḥ.

śāriputra āha: no hīdaṃ bhagavan,

bhagavān āha: evam eva śāriputra bodhisattvo mahāsattva upāyakauśalyena ca pañca kāmaguṇān paribhuṅkte sattvānāṃ paripākahetoḥ, na punar bodhisattvo mahāsattvaḥ kāmaguṇair lipyate, anena paryāyeṇa bodhisattvo mahāsattvaḥ kāmānām avarṇaṃ bhāṣate, ādīptāḥ kāmā jugupsitāḥ kāmā badhakāḥ kāmāḥ pratyarthikāḥ kāmāḥ, evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvaparipākahetoḥ pañca kāmaguṇān upādadāti.

iti dharmakāmasahagato mahāmeghopamaḥ

iti uktaś cittotpādaḥ

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kathaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caritavyam?

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran bodhisattva eva samāno bodhisattvaṃ na samanupaśyati, bodhisattvanāmāpi na samanupaśyati, bodhisattvacaryām api na samanupaśyati, prajñāpāramitām api na samanupaśyati, rūpam api na samanupaśyati, evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārān vijñānam api na samanupaśyati, tat kasya hetoḥ? tathā hi bodhisattvo mahāsattvo bodhisattvasvabhāvena śūnyaḥ prajñāpāramitā prajñāpāramitāsvabhāvena śūnyaḥ. tat kasya hetoḥ? prakṛtir asyaiṣā, tathā hi śūnyatayā na rūpaṃ śūnyaṃ, na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānaṃ śūnyatayā śūnyaṃ, nānyatra rūpāc chūnyatā, nānyatra vedanāyāḥ śūnyatā, nānyatra saṃjñāyāḥ śūnyatā, nānyatra saṃskārebhyaḥ śūnyatā, nānyatra vijñānāc chūnyatā. tat kasya hetoḥ? rūpam eva śūnyatā, vedanaiva śūnyatā, saṃjñaiva śūnyatā, saṃskārā eva śūnyatā, vijñānam eva śūnyatā, śūnyataiva rūpaṃ, śūnyataiva vedanā, śūnyataiva saṃjñā, śūnyataiva saṃskārāḥ, śūnyataiva vijñānam. tat kasya hetoḥ? tathā hi nāmamātram idaṃ yad idaṃ bodhisattva iti, nāmamātram idaṃ yad idaṃ prajñāpāramiteti, nāmamātram idaṃ yad idaṃ rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ, tathā hi māyopamaṃ rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ, māyā ca nāmamātraṃ na deśasthā na pradeśasthā asadasaṃbhūtaṃ vitathadarśanasamaṃ, māyādarśanasvabhāvasya hi (psp1-1: 54) notpādo na nirodho na saṃkleśo na vyavadānam, evaṃ prajñāpāramitāyāṃ caran bodhisattvo mahāsattva utpādam api na samanupaśyati, nirodham api na samanupaśyati, saṃkleśam api na samanupaśyati, vyavadānam api na samanupaśyati. tat kasya hetoḥ? tathā hi kṛtrimaṃ nāma pratidharmaṃ, te ca kalpitāḥ, āgantukena nāmadheyena vyavahriyante, tāni bodhisattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvanāmāni na samanupaśyati asamanupaśyan nābhiniviśate.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran naivam upaparīkṣate nāmamātram idaṃ yad idaṃ bodhisattva iti, nāmamātram idaṃ yad uta bodhir iti, nāmamātram idaṃ yad uta buddha iti, nāmamātram idaṃ yad uta prjñāpāramiteti, nāmamātram idaṃ yad uta prajñāpāramitāyāṃ caryeti, nāmamātram idaṃ yad uta rūpam iti, nāmamātram idaṃ yad uta vedaneti, nāmamātram idaṃ yad uta saṃjñeti, nāmamātram idaṃ yad uta saṃskārā iti, nāmamātram idaṃ yad uta vijñānam iti, tadyathāpi nāma śāriputra ātmeti cocyate, na cātmā upalabhyate, na sattvo na jīvo na poṣo na puruṣo na pudgalo na manujo 'py upalabhyate, anupalambhaśūnyatām upādāya. tat kasya hetoḥ? tathā hi bodhisattvas tam api na samanupaśyati yenābhiniviśeta, evaṃ caran bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati.

sa cec chāriputrāyañ jambudvīpaḥ paripūrṇo bhavec chāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy apamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti, evaṃ śāriputra prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitā yā prajñā sā sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñām abhibhavati. tat kasya hetoḥ? tathā hi śāriputra yā bodhisattvasya prajñā sā sarvasattvānāṃ nirvāṇāya pratyupasthitā, tiṣṭhatu śāriputrāyañ jambudvīpaḥ paripūrṇaḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair (psp1-1: 55) bhikṣubhiḥ.

sa cec chāriputra trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ paripūrṇo bhavec chāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti. tiṣṭhatu śāriputra trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ paripūrṇaḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ.

sa cec chāriputra pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra paścimāyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ (psp1-1: 56) carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra uttarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃvā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy (psp1-1: 57) upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadibālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy, upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā, teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputrādhastād diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

sa cec chāriputra ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadībālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ, tadyathāpi nāma naḍavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvanaṃ vā śaravanaṃ (psp1-1: 58) vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasyaikadivasabhāvitāyāḥ prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti.

atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: yeyaṃ bhagavan srotaāpannasya prajñā sakṛdāgāmino 'nāgāmino 'rhataḥ pratyekabuddhasya prajñā bodhisattvasya mahāsattvasya prajñā tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya prajñā sarvā etāḥ prajñā abhinnā viviktā anutpannā asvabhāvāḥ śūnyāḥ, na ca bhagavann abhinnasya viviktasya anutpannasyāsvabhāvasya śūnyasya nānākaraṇam upalabhyate viśeṣo vā, tat kathaṃ punar bhagavan yā bodhisattvasyaikadivasabhāvitā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carataḥ prajñā sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñām abhibhavati?

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: tat kiṃ manyase? śāriputra yena kāryeṇa bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carata ekadivasabhāvitā prajñā pratyupasthitā sarvākāravaropetā sarvajñatāyāṃ carataḥ sarvasattvānām arthaṃ kurvataḥ sarvākāraṃ sarvadharmān buddhā sarvasattvāḥ parinirvāpayitavyā iti, api nu śāriputra tena kṛtyena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñā pratyupasthitā.

śāriputra āha: no hīdaṃ bhagavan.

bhagavān āha: tat kiṃ manyase? śāriputra api nu sarvaśrāvakapratyekabuddhānām evaṃ bhavati, asmābhir anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sarvasattvā nirupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāpayitavyā iti.

śāriputra āha: no hīdaṃ bhagavan.

bhagavān āha: tad anenāpi te śāriputra paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ, yeyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñā sā bodhisattvasya prajñā yā ekadivasabhāvitāyāḥ śatatamīm api kālaṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy (psp1-1: 59) upaniṣadam apy upaniśām api nopaiti, tat kiṃ manyase? śāriputrāpi nu sarvaśrāvakapratyekabuddhānām evaṃ bhavati, vayaṃ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśatathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūryānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāma iti.

śāriputra āha: no hīdaṃ bhagavan.

bhagavān āha: bodhisattvasya mahāsattvasya punaḥ śāriputraivaṃ bhavati, ahaṃ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśatathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūryānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāmīti, tadyathāpi nāma śāriputra na bhavati khadyotakasya prāṇakajātasya mamābhayā jambudvīpo 'vabhāsyateti, mamābhayā jambudvīpaḥ sphuṭo bhaved iti, evam eva śāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ naivaṃ bhavati, ekasyāpy ahaṃ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśatathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāmīti, tadyathāpi nāma śāriputra sūryamaṇḍalam udayan sarvaṃ jambudvīpam avabhāsena sphuṭīkaroti, evam eva śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśatathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayati.

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kathaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmiṃ cātikramya avinivartanīyabhūmim anuprāpnoti bodhimārgaṃ ca pariśodhayati.

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prathamacittotpādam upādāya ṣaṭsu pāramitāsu caran śūnyatānimittāpraṇihiteṣu sarveṣu sthitvā śrāvakapratyekabuddhabhūmiṃ cātikrāmati, avinivartanīyabhūmim anuprāpnoti bodhimārgaṃ ca pariśodhayati.

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: katamasyāṃ bhagavan bhūmau sthitvā bodhisattvo mahāsattvaḥ satatasamitaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ dakṣiṇīyo bhavati.

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: prathamacittotpādam upādāya śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran yāvadā bodhimaṇḍād atrāntare satatasamitaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ dakṣiṇīyo bhavati, tat kasya hetoḥ? tathā hi śāriputra bodhisattvaṃ mahāsattvam āgamya sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ loke prādurbhāvo bhavati, yad uta daśānāṃ kuśalānāṃ karmapathānāṃ pañcānāṃ śikṣāpadānām aṣṭāṅgasamanvāgatasya poṣadhasya caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramāṇānāṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ pañcānām abhijñānāṃ caturṇām āryasatyānāṃ caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ pañcānām indriyāṇāṃ pañcānāṃ balānāṃ saptānāṃ bodhyaṅgānām āryāṣṭāṅgasya mārgasya loke prādurbhāvo bhavati, caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ loke prādurbhāvo bhavati, catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ loke prādurbhāvo bhavati, ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānām aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ loke prādurbhāvo bhavati, eteṣāṃ ca kuśalānāṃ dharmāṇāṃ loke prādurbhāvāt kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante, brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante, gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante, cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante, trayastriṃśā devāḥ prajñāyante, yāmā devāḥ prajñāyante, tuṣitā devāḥ prajñāyante, nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante, paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante, brahmakāyikā devāḥ prajñāyante, brahmapurohitā devāḥ prajñāyante, mahābrahmaṇo devāḥ prajñāyante, parīttābhā devāḥ prajñāyante, (psp1-1: 61) apramāṇābhā devāḥ prajñāyante, ābhāsvarā devāḥ

prajñāyante, parīttaśubhā devāḥ prajñāyante, apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante, śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante, anabhrakā devāḥ prajñāyante, puṇyaprasavā devāḥ prajñāyante, vṛhatphalā devāḥ prajñāyante, asaṃjñisattvā devāḥ prajñāyante, śuddhāvāsā devāḥ prajñāyante, aspṛhā devāḥ prajñāyante, atapā devāḥ prajñāyante, sudṛśā devāḥ prajñāyante, sudarśanā devāḥ prajñāyante, akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante, ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, vijñānānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, ākiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanādevāḥ prajñāyante, srotaāpannā loke utpadyante, sakṛdāgāmino loke utpadyante, anāgāmino loke utpadyante, arhanto loke utpadyante, pratyekabuddhā loke utpadyante, bodhisattvā loke utpadyante, tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā loke utpadyante.

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kiṃ punar bhagavan bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati uta neti.

bhagavān āha: na hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati, tat kasya hetoḥ? ātyantaśuddhaiva dakṣiṇā bodhisattvasya mahāsattvasya, tat kasya hetoḥ? dāyakaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ. kasya dāyakaḥ? kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dāyakaḥ. katameṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dāyakaḥ? yad uta daśānāṃ kuśalānāṃ karmapathānāṃ pañcānāṃ śikṣāpadāṇām aṣṭāṅgasamanvāgatasya poṣadhasya caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramāṇānāṃ catasmām ārūpyasamāpattīnāṃ pañcānām abhijñānāṃ caturṇām āryasatyānāṃ caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ pañcānām indriyāṇāṃ pañcānāṃ balānāṃ saptānāṃ bodhyaṅgānām āryāṣṭāṅgasya mārgasya caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānām aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ dāyakaḥ.

iti pratipattyavavādaḥ

evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat: kathaṃ (psp1-1: 62) yujyamāno bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat: iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvo rūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ. vedanāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, saṃjñāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, saṃskāraśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, vijñānaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaś cakṣuḥśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, śrotraśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, ghrāṇaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, jihvāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, kāyaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, manaḥśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, rūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, śabdaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, gandhaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, rasaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, spraṣṭavyaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, dharmaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, cakṣurvijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, śrotravijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, ghrāṇavijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktabvyaḥ, jihvāvijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, kāyavijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, manovijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, duḥkhaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, samudayaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, nirodhaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, mārgaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, avidyāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, saṃskāraśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, vijñānaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, nāmarūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, ṣaḍāyatanaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, sparśaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, vedanāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, tṛṣṇāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, upādānaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, bhavaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, jātiśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsaśūnyatāyāṃ (psp1-1: 63) yukto yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann adhyātmaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, bahirdhāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ, yāvat parabhāvaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ,

evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann āsu sarvāsu śūnyatāsu yukto yukta iti vaktavyaḥ, sa ābhiḥ śūnyatābhiḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na tāvad bodhisattvo mahāsattvo yukto yukta iti vaktavyo 'yukta iti. tat kasya hetoḥ? tathā hi na sa rūpaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ yuktam iti vā ayuktam iti vā samanupaśyati.

iti duḥkhasatyāvavādaḥ

sa na rūpam utpādadharmi vā nirodhadharmi vā samanupaśyati, na vedanām utpādadharmiṇīṃ vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃjñām utpādadharmiṇīṃ vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati, na saṃskārān utpādadharmiṇo vā nirodhadharmiṇo vā samanupaśyati, na vijñānām utpādadharmi vā nirodhadharmi vā samanupaśyati, na rūpaṃ saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati, na vedanāṃ saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati, na saṃjñāṃ saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati, na saṃskārān saṃkleśadharmiṇo vā vyavadānadharmiṇo vā samanupaśyati, na vijñānaṃ saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na rūpaṃ vedanāyāṃ samavasaratīti samanupaśyati, na vedanā saṃjñāyāṃ samavasaratīti samanupaśyati, na saṃjñā saṃskāreṣu samavasaratīti samanupaśyati, na saṃskārā vijñāne samavasarantīti samanupaśyati, na vijñānaṃ dharme samavasaratīti samanupaśyati, na dharmaḥ kvacid dharme samavasaratīti samanupaśyati, tat kasya hetoḥ? na hi kaścid dharmaḥ kvacid dharme samavasarati prakṛtiśūnyatām upādāya, tat kasya hetoḥ? tathā hi śāriputra yā rūpasya śūnyatā na tad rūpam, yā vedanāyāḥ śūnyatā na sā vedanā, yā (psp1-1: 64) saṃjñāyāḥ śūnyatā na sā saṃjñā, yā saṃskārāṇāṃ śūnyatā na te saṃskārāḥ, yā vijñānasya śūnyatā na tad vijñānam. tat kasya hetoḥ? tathā hi yā rūpaśūnyatā na sā rūpayati, yā vedanāśūnyatā na sā vedayati, yā saṃjñāśūnyatā na sā saṃjānīte, yā saṃskāraśūnyatā na sābhisaṃskāroti, yā vijñānaśūnyatā na sā vijānāti, tat kasya hetoḥ? tathā hi śāriputra nānyad rūpam anyā śūnyatā, nānyā śūnyatā anyad rūpaṃ, rūpam eva śūnyatā śūnyataiva rūpam, nānyā vedanā anyā śūnyatā, nānyā śūnyatā anyā vedanā, vedanaiva śūnyatā śūnyataiva vedanā, nānyā saṃjñā anyāśūnyatā, nānyā śūnyatā anyā saṃjñā, saṃjñaiva śūnyatā śūnyataivasaṃjñā, nānye saṃskārā anyā śūnyatā, nānyā śūnyatā anye saṃskārāḥ, saṃskārā eva śūnyatā śūnyataiva saṃskārāḥ, nānyad vijñānam anyā śūyatā, nānyā śūnyatā anyad vijñānaṃ, vijñānam eva śūnyatā śūnyataiva vijñānam.

iti samudayasatyāvavādaḥ

śūnyatā śāriputra notpadyate na nirudhyate, na saṃkliśyate na vyavadāyate, na hīyate na vardhate, nātītā nānāgatā na pratyutpannā, yā ca īdṛśī na tatra rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānaṃ na pṛthivīdhātur nābdhātur na tejodhātur na vāyudhātur nākāśadhātur na vijñānadhātur na cakṣurāyāyatanaṃ na rūpāyatanaṃ na śrotrāyatanaṃna śabdāyatanaṃ na ghrāṇāyatanaṃ na gandhāyatanaṃ na jihvāyatanaṃ rasāyatanaṃ na kāyāyatanaṃ spraṣṭavyāyatanaṃ na manaāyatanaṃ dharmāyatanam, na cakṣurdhātur na rūpadhātur na cakṣurvijñānadhātuḥ, na śrotradhātur na śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ, na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātuḥ, na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñānadhātuḥ, na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ na manodhātur na dharmadhātur na manovijñānadhātuḥ, nāvidyotpādo nāvidyānirodhaḥ, na saṃskārotpādo na saṃskāranirodhaḥ, na vijñānotpādo na vijñānanirodhaḥ, na nāmarūpotpādo na nāmarūpanirodhaḥ, na ṣaḍāyatanotpādo na ṣaḍāyatananirodhaḥ, na sparśotpādo na sparśanirodhaḥ, na vedanotpādo na vedanānirodhaḥ, na tṛṣṇotpādo na tṛṣṇānirodhaḥ, na upādānotpādo nopādānanirodhaḥ, na bhavotpādo na (psp1-1: 65) bhavanirodhaḥ, na jātyutpādo na jātinirodhaḥ na jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsotpādo na jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsanirodhaḥ, na duḥkhaṃ na samudayo na nirodho na mārgo na prāptir nābhisamayo na srotaāpanno na srotaāpattiphalaṃ, na sakṛdāgāmī na sakṛdāgāmiphalaṃ, nānāgāmīnānāgāmiphalaṃ, nārhattvaṃ nārhattvaphalaṃ, na pratyekabuddho na pratyekabodhiḥ, na buddho na bodhiḥ, evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukto yukta iti vaktavyaḥ.

iti nirodhasatyāvavādaḥ

sa prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā ātmānaṃ samanupaśyati, na śīlapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na kṣāntipāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na vīryapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na dhyānapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na rūpe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na vedanāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na saṃjñāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na saṃskāreṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na vijñāne yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na cakṣuṣi yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na śrotre yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na ghrāṇe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na jihvāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na kāye yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na manasi yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na rūpe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na śabde yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na gandhe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na rase yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na spraṣṭavye yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na dharme yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na smṛtyupasthāneṣu (psp1-1: 66) yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na samyakprahāṇeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na ṛddhipādeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati,

nendriyeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na baleṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na bodhyaṅgeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na mārgeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na caturṣu satyeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na caturṣu vaiśāradyeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na catasṛṣu pratisaṃvitsu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, nābhijñāsu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na daśasu tathāgatabaleṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, nāṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, yāvan na sarvākārajñatāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, na sarvajñajñāne yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati, tad anenāpi te śāriputra paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ bodhisattvo mahāsattva evaṃ prajñāpāramitāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na śūnyatāyāṃ śūnyatayā yojayati, na śūnyatāyogaḥ, nānimittam ānimittena yojayati nānimittayogaṃ, nāpraṇihitam apraṇihitena yojayati nāpraṇihitayogam. tat kasya hetoḥ? tathā hi śūnyatā na yogo nāyogaḥ, evam ānimittam apraṇihitaṃ na yogo nāyogaḥ. evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran dharmāṇāṃ svalakṣaṇaśūnyatām avatarati, evam eva taran na rūpaṃ yojayati na viyojayati na vedanāṃ yojayati na viyojayati, na saṃjñāṃ yojayati na viyojayati, na saṃskārān yojayati na viyojayati, na vijñānaṃ yojayati na viyojayati, na rūpaṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati, pūrvāntam eva na samanupaśyati, na rūpam aparāntena yojayati na viyojayati, aparāntam eva na samanupaśyati, na rūpaṃ pratyutpannena yojayati na vāyojayati, pratyutpannam eva na samanuupaśyati, na vedanāṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati, pūrvāntam eva na samanupāśyati, na (psp1-1: 67) vedanām aparāntena yojayati na viyojayati, aparāntam eva na samanupaśyati, na vedanāṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati, pratyutpannam eva na samanupaśyati, na saṃjñāṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati, pūrvāntam eva na samanupaśyati, na saṃjñām aparāntena yojayati na viyojayati, aparāntam eva na samanupaśyati, na saṃjñāṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati, pratyutpannam eva na samanupaśyati, na saṃskārān pūrvāntena yojayati na viyojayati, pūrvāntam eva na samanupaśyati, na saṃskārān aparāntena yojayati na viyojayati, aparāntam eva na samanupaśyati, na saṃskārān pratyutpannena yojayati na viyojayati, pratyutpannam eva na samanupaśyati, na vijñānaṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati, pūrvāntam eva na samanupaśyati, na vijñānam aparāntena yojayati na viyojayati, aparāntam eva na samanupaśyati, na vijñānaṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati, pratyutpannam eva na samanupaśyati.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na pūrvāntam aparāntena yojayati nāparāntaṃ pūrvāntena yojayati, na pratyutpannaṃ pūrvāntena vā aparāntena vā yojayati, nāparāntaṃ pūrvāntena vā pratyutpannena vā yojayati, na pūrvāntam aparāntena vā pratyutpannena vā yojayati, adhvaśūnyatām upādāya. evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran evaṃ yujyate, yathā yujyamāno na sarvākārajñatām atītena yojayati, atītam eva na samanupaśyati, katham atītena sarvākārajñatāṃ yojayati. na sarvākārajñatām anāgatena yojayati, anāgatam eva na samanupaśyati, katham anāgatena sarvākārajñatāṃ yojayati. na sarvākārajñatāṃ pratyutpannena yojayati, pratyutpannam eva samanupaśyati, kathaṃ pratyutpannena sarvākārajñatāṃ yojayati, evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

iti mārgasatyāvavādaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na rūpaṃ sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati, na vedanāṃ sarvākārajñatayā yojayati vedanām eva na samanupaśyati, na saṃjñāṃ sarvākārajñatayā yojayati saṃjñām eva na samanupaśyati, na saṃskārān sarvākārajñatayā yojayati saṃskārān eva na samanupaśyati, na vijñānaṃ sarvākārajñatayā yojayati vijñānam eva na samanupaśyati, na cakṣuḥ sarvākārajñatayā yojayati cakṣur eva na samanupaśyati, na śrotraṃ sarvākārajñatayā yojayati śrotram eva na samanupaśyati, na ghrāṇaṃ sarvākārajñatayā yojayati ghrāṇam eva na samanupaśyati, na jihvāṃ sarvākārajñatayā yojayati jihvām eva na samanupaśyati, na kāyañ sarvākārajñatayā yojayati kāyam eva na samanupaśyati, na manaḥ sarvākārajñatayā yojayati mana eva na samanupaśyati, na rūpaṃ sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati, na śabdān sarvākārajñatayāyojayati śabdān eva na samanupaśyati, na gandhān sarvākārajñatayā yojayati gandhān eva na samanupaśyati, na rasān sarvākārajñatayā yojayati rasān eva na samanupaśyati, na spraṣṭavyaṃ sarvākārajñatayā yojayati spraṣṭavyaṃ eva na samanupaśyati, na dharmān sarvākārajñatayā yojayati dharmān eva na samanupaśyati, evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati dānapāramitām eva na samanupaśyati, na śīlapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati śīlapāramitām eva na samanupaśyati, na kṣāntipāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati kṣāntipāramitām eva na samanupaśyati, na vīryapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati vīryapāramitām eva na samanupaśyati, na dhyānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati, dhyānapāramitām eva na samanupaśyati, na prajñāpāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati prajñāpāramitām eva na samanupaśyati, na smṛtyupasthānāni sarvākārajñatayā yojayati smṛtyupasthānāny eva na samanupaśyati, na samyakprahāṇāni (psp1-1: 69) sarvākārajñatayā yojayati samyakprahāṇāny eva na samanupaśyati, na ṛddhipādān sarvākārajñatayā yojayati ṛddhipādān eva na samanupaśyati, nendriyāṇi sarvākārajñatayā yojayati indriyāṇy eva na samanupaśyati, na balāni sarvākārajñatayā yojayati balāny eva na samanupaśyati, na bodhyaṅgāni sarvākārajñatayā yojayati bodhyaṅgāny eva na samanupaśyati, na mārgān sarvākārajñatayā yojayati mārgān eva na samanupaśyati, na pratisaṃvideiḥ sarvākārajñatayā yojayati pratisaṃvida eva na samanupaśyati, na vaiśāradyāni sarvākārajñatayā yojayati vaiśāradyāny eva na samanupaśyati, nābhijñāḥ sarvākārajñatayā yojayaty abhijñā eva na samanupaśyati, na daśatathāgatabalāni sarvākārajñatayā yojayati daśatathāgatabalāny eva na samanupaśyati, nāṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān sarvākārajñatayā yojayaty aṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān eva na samanupaśyati, evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahasattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na buddhaṃ sarvākārajñatayā yojayati buddham eva na samanupaśyati, na sarvākārajñatāṃ buddhena yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati, na bodhiṃ sarvākārajñatayā yojayati bodhim eva na samanupaśyati, na sarvākārajñatāṃ bodhyā yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati, tat kasya hetoḥ? buddha eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva buddhaḥ, bodhir eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva bodhiḥ, evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

iti buddharatnāvavādaḥ

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na rūpaṃ bhavatīti yojayati na rūpaṃ vibhavatīti yojayati, na vedanā bhavatīti yojayati na vedanā vibhavatīti yojayati, na saṃjñā bhavatīti yojayati na saṃjñā vibhavatīti yojayati, na saṃskārā bhavatīti (psp1-1: 70) yojayati na saṃskārā vibhavatīti yojayati, na vijñānaṃ bhavatīti yojayati na vijñānaṃ vibhavatīti yojayati, na rūpaṃ nityam iti yojayati na rūpam anityam iti yojayati, na rūpaṃ sukham iti yojayati na rūpaṃ duḥkham iti yojayati, na rūpam ātmeti yojayati na rūpam anātmeti yojayati, na rūpaṃ śāntam iti yojayati, na rūpam aśāntam iti yojayati, na vedanā nityeti yojayati na vedanā anityeti yojayati, na vedanā sukheti yojayati na vedanā duḥkheti yojayati, na vedanā ātmeti yojayati na vedanā anātmeti yojayati, na vedanā śānteti yojayati na vedanā aśānteti yojayati, na saṃjñā nityeti yojayati na saṃjñā anityeti yojayati, na saṃjñā sukheti yojayati na saṃjñā duḥkheti yojayati, na saṃjñā ātmeti yojayati na saṃjñā anātmeti yojayati, na saṃjñā śānteti yojayati na saṃjñā aśānteti yojayati, na saṃskārā nityā iti yojayati na saṃskārā anityā iti yojayati, na saṃskārāḥ sukhā iti yojayati na saṃskārā duḥkhā iti yojayati, na saṃskārā ātmāna iti yojayati na saṃskārā anātmāna iti yojayati, na saṃskārāḥ śāntā iti yojayati na saṃskārā aśāntā iti yojayati, na vijñānaṃ nityam iti yojayati na vijñānam anityam iti yojayati, na vijñānaṃ sukham iti yojayati na vijñānaṃ duḥkham iti yojayati, na vijñānam ātmeti yojayati na

vijñānam anātmeti yojayati, na vijñānaṃ śāntam iti yojayati na vijñānam aśāntam iti yojayati, na rūpaṃ śūnyam iti yojayati na rūpam aśūnyam iti yojayati, na rūpaṃ sanimittam iti vā carati na rupam animittam iti vā carati, na rūpaṃ sapraṇihitam iti vā carati na rūpam apraṇihitam iti vā carati, na vedanā śūnyā iti vā carati na vedanā aśūnyā iti vā carati, na vedanā sanimittā iti vā carati na vedanā animittā iti vā carati, na vedanā sapraṇihitā iti vā carati na vedanā apraṇihitā iti vā carati, na saṃjñā śūnyā iti vā carati na saṃjñā aśūnyā iti vā carati, na saṃjñā sanimittā iti vā carati na saṃjñā animittā iti vā carati, na saṃjñā sapraṇihitā iti vā carati na saṃjñā apraṇihitā iti vā carati, na saṃskārāḥ śūnyā iti vā carati na saṃskārā aśūnyā iti vā carati, na saṃskārāḥ sanimittā iti vā carati na saṃskārā animittā iti (psp1-1: 71) vā carati, na saṃskārāḥ sapraṇihitā iti vā carati na saṃskārā apraṇihitā iti vā carati, na vijñānaṃ śūnyam iti vā carati na vijñānam aśūnyam iti vā carati, na vijñānaṃ sanimittam iti vā carati na vijñānam animittam iti vā carati, na vijñānaṃ sapraṇihitam iti vā carati na vijñānam apraṇihitam iti vā carati, ya evaṃ carati sa prajñāpāramitāyāṃ caratīti nopaiti na caratīti nopaiti, carati ca na carati ceti nopaiti, naiva carati na caratīti nopaiti, evaṃ caran śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na śīlapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na kṣāntipāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na vīryapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na dhyānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na prajñāpāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nāvinivartanīyabhūmeḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na sattvaparipākahetoḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na buddhakṣetrapariśuddhihetoḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na daśānāṃ tathāgatabalānāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nādhyātmaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na bahirdhāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nādhyātmabahirdhāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na śūnyatāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na mahāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na paramārthaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na saṃskṛtaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nāsaṃskṛtaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nātyantaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nānavarāgraśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nānavakāraśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na prakṛtiśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ (psp1-1: 72)

prajñāpāramitāyāṃ carati, na sarvadharmaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na svalakṣaṇaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nānupalambhaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na bhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, nābhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na svabhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na parabhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na tathatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na dharmadhātoḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na bhūtakoṭeḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, tat kasya hetoḥ? na hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran kasyacid dharmasya saṃbhedaṃ samanupaśyati. evaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na divyasya cakṣuṣaḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na divyasya śrotrasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na paracittajñānasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na pūrvanivāsānusmṛteḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, na ṛddhividheḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati, tat kasya hetoḥ? tathā hi prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām eva na samanupaśyati, kuta eva bodhisattvaṃ kuta eva sarvākāraṃ sarvābhijñāḥ, evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ.

punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ bhavati, ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti, divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmīti, teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti, teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti.

evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati, ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti, divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmīti, teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti, teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti.

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.