Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 2/6

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa

Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1

Thông tin
GRETIL — Nalinaksha Dutt: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, Calcutta 1934 (Calcutta Oriental Series, 28). = PSP1.CC BY-NC-SA 4.0

05214 vedanā apraṇihiteti vā carati/ na saṃjñā {{śūnyeti vā carati na saṃjñā aśūnyeti vā carati/ na saṃjñā sanimitteti vā carati na saṃjñā animitteti vā carati/ na saṃjñā sapraṇihiteti vā carati na saṃjñā apraṇihiteti vā carati}}/ na saṃskārāḥ 05215 śūnyā {{iti vā carati na saṃskārā aśūnyā iti vā carati/ na saṃskārāḥ sanimittā iti vā carati na saṃskārā animittā iti vā carati/ na saṃskārāḥ sapraṇihitā iti vā carati na saṃskārā apraṇihitā iti vā carati}}/ na vijñānaṃ śūnyam {{iti yojayati na vijñānam aśūnyam iti yojayati/ na vijñānaṃ sanimittam iti vā carati na vijñānam animittam iti vā carati/ na vijñānaṃ sapraṇihitam iti vā carati na vijñānam apraṇihitam iti vā carati/}}/ ya evaṃ carati sa prajñā- 05216 pāramitāyāṃ caratīti nopaiti na caratīti nopaiti carati ca na 05217 carati ceti nopaiti naiva carati na na caratīti nopaiti/ evaṃ 05218 caran śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/

05301 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05302 dānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na śīlapāra- 05303 mitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na kṣāntipāramitāyāḥ 05304 {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na vīryapāramitāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na dhyānapāramitāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na 05305 prajñāpāramitāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nāvinivartanīyabhūmeḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na sattvapari- 05306 pākahetoḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na buddhakṣetrapariśuddhihetoḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na daśānāṃ tathā- 05307 gatabalānāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na catasṛṇāṃ prati- 05308 saṃvidāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nādhyātma- 05309 śūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na bahirdhāśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nādhyātmabahirdhāśūnya- 05310 tāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na śūnyatāśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na mahāśūnyatāyāḥ 05311 {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na paramārthaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na saṃskṛtaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ 05312 nātyantaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nānavarāgraśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nānava-

05313 kāraśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na prakṛtiśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na sarvadharma- 05314 śūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na svalakṣaṇaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nānupalambhaśūnya- 05315 tāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na bhāvaśūnyatāyāḥ 05316 {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nābhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na svabhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na para- 05317 bhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na tathatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na dharmadhātoḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na 05318 bhūtakoṭeḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ tat kasya hetoḥ/ na hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā- 05319 pāramitāyāṃ caran kasyacid dharmasya saṃbhedaṃ samanupaśyati/ evaṃ śāriputra 05320 bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na divyasya cakṣuṣaḥ kṛtaśaḥ 05321 prajñāpāramitāyāṃ carati/ na divyasya śrotrasya kṛtaśaḥ prajñāpāra- 05322 mitāyāṃ carati/ na paracittajñānasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/

05401 na pūrvanivāsānusmṛteḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na ṛddhividheḥ 05402 kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi prajñā- 05403 pāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām eva na samanupaśyati/ kuta eva 05404 bodhisattvaṃ kuta eva sarvākāraṃ sarvābhijñāḥ/ evaṃ hi śāriptura bodhi- 05405 sattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ/ 05406 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato 05407 naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvasyaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu 05408 lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān 05409 śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsa- 05410 m anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra {bodhisattvasya} 05411 mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ diśi

05412 {{gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya

mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā}}

05413 ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ 05414 jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmīti teṣām eva ca 05415 cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā 05416 gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/

05501 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann aprameyān a- 05502 saṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayan yukta iti vaktavyaḥ/ 05503 evaṃ hi śāriputa {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato māraḥ 05504 pāpīyān avatāraṃ na labhate/ sarve cāsyānye 'pi laukikā ye kecit 05505 kleśās te sarve dalitā bhavanti/ ye 'pi te śāriputra pūrvasyāṃ diśi buddhā 05506 bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpa- 05507 yanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca 05508 cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ 05509 paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā 05510 apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā 05511 anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā 05512 atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ {bodhisattvaṃ} mahāsattvaṃ 05513 rakṣanti/ mā khalv asya {bodhisattvasya} mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya 05514 kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ 05515 tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/ ye 'pi te śāriputra dakṣiṇasyāṃ diśi 05516 {{buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/}}ā@

05601 {{ye 'pi te śāriputra paścimāyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/ ye 'pi te śāriputra uttarasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/}}

ye'pi te śāriputra

05602 uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanta- 05603 s tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā 05604 ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā 05605 devās te 'pi tasya {bodhisattvasya} mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya 05606 {bodhisattvasya} mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/

05607 {{ye'pi te śāriputra pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ ye'pi te śāriputra dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ ye'pi te śāriputra paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ ye'pi te śāriputra adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/}}

05608 {{ye'pi te śāriputra ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/}} 05609 punar aparaṃ śāriputa {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ alpa- 05610 kṛcchreṇa dhāraṇīmukhāni samādhimukhāni cāmukhībhavanti sarvopapattyāya- 05611 taneṣu ca tathāgatān arhataḥ samykasaṃbuddhān ārāgayati nanu kadācid buddhai- 05612 r bhagavadbhir virahito bhavati yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti/ 05613 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti 05614 vaktavyaḥ/ 05615 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato 05616 naivaṃ bhavati/ asti sa kaścid dharmo yo dharmaiḥ saha saṃyujyate vā visaṃ- 05617 yujyate vā/ 05618 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ 05619 bhavati/ kaścid ahaṃ kṣiprataraṃ dharmadhātum abhisaṃbudhyeyaṃ vā na vābhi-

05701 saṃbudhyeyam/ tat kasya hetoḥ/ na hi dharmadhātur dharmadhātunābhisaṃbudhyate/ 05702 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti 05703 vaktavyaḥ/ 05704 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05705 kiñcid dharmadhātor vyatiriktaṃ samanupaśyati nāpi dharmadhātor dharmanānā- 05706 karaṇaṃ karoti/ nāpy asyaivaṃ bhavati ayaṃ dharmadhātur evaṃ pratividhyate na vā 05707 pratividhyata iti/ tathā hi na sa kañcid dharmaṃ samanupaśyati yena 05708 dharmeṇa tāṃ dharmatāṃ pratividhyed iti/ tathā hi sa na dharmadhatuṃ śūnyam iti 05709 yojayati nāśūnyam iti yojayati/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahā- 05710 sattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ/ 05711 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na cakṣu- 05712 rdhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurdhātunā yojayati/ na 05713 rūpadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rūpadhātunā yojayati/ na 05714 cakṣurvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurvijñānadhātunā 05715 yojayati/

05801 na śrotradhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotradhātunā yojayati/ 05802 na śabdadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śabdadhātunā yojayati/ 05803 na śrotravijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotravijñānadhātunā yojayati/ 05804 na ghrāṇadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇadhātunā yojayati/ 05805 na gandhadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ gandhadhātunā yojayati/ 05806 na ghrāṇavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇavijñānadhātunā yojayati/ 05807 na jihvādhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvādhātunā yojayati/ 05808 na rasadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rasadhātunā yojayati/ 05809 na jihvāvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvāvijñānadhātunā yojayati/ 05810 na kāyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyadhātunā yojayati/ 05811 na spraṣṭavyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ spraṣṭavyadhātunā yojayati/ 05812 na kāyavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyavijñānadhātunā yojayati/ 05813 na manodhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manodhātunā yojayati/ 05814 na dharmadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ dharmadhātunā yojayati/ 05815 na manoviñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manoviñānadhātunā yojayati/ 05816 tat kasya hetoḥ/ eṣa hi śāriputra paramayogo {bodhisattvasya} mahāsattvasya 05817 yad uta śūnyatāyogaḥ/ śūnyatāyāṃ śāriputra caran {bodhisattvo} mahāsattvo 05818 na śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati buddhakṣetraṃ pariśodhayati sattvān 05819 paripācayati kṣipraṃ cānuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbudhyate/ 05820 ye kecic chāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya yogās teṣāṃ prajñāpāramitā- 05821 yogo 'gra ākhyāyate śreṣṭha ākhyāyate varaḥ pravara uttamo 'nuttaro 'samo- 05822 'samasamaḥ praṇīta ākhyāyate/ tat kasya hetoḥ/ niruttaro hy eṣaḥ śāriputra

05901 yogo yad uta prajñāpāramitāyogaḥ śūnyatāyogaḥ animittayogaḥ apra- 05902 ṇihitayogaḥ/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo vyākṛta iti 05903 dhārayitavyaḥ/ āsannībhūto vyākaraṇasya/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra 05904 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaṃ kariṣyati na 05905 cāsyaivaṃ bhaviṣyati māṃ buddhā bhagavanto vyākariṣyantīti/ aham āsannī- 05906 bhūto vyākaraṇasyeti/ ahaṃ buddhakṣetraṃ pariśodhayiṣyāmīti/ ahaṃ 05907 sattvān paripācayiṣyāmīti/ aham anuttarāṃ samyaksaṃbodim abhisaṃbudhya 05908 dharmacakraṃ pravartayiṣyāmīti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa dharmadhātuṃ na 05909 viviktīkaroti na ca dharmadhātor anyadharmaṃ samanupaśyati yaḥ prajñāpāra- 05910 mitāyāṃ caret yo vā buddhair bhagavadbhir vyākriyeta anuttarāyāṃ samyak- 05911 saṃbodhau/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāra- 05912 mitāyāṃ carato na sattvasaṃjñotpadyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy atyantatayā 05913 sattvo notpadyate na nirudhyate anutpādānirodhadharmatvāt/ yasya 05914 ca notpādo na nirodhaḥ sa kathaṃ prajñāpāramitāyāṃ cariṣyati/ evaṃ caran 05915 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sattvānutpādatayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ sattvaśūnya- 05916 tayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ sattvānupalabdhyā prajñāpāramitāyāṃ 05917 carati/ sattvaviviktatayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ evaṃ hi śāriputra 05918 {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ paramayogo yad uta śūnyatāyogaḥ sarvān anyān yogā- 05919 n abhibhūyāvatiṣṭhate/ atra hi śāriputra yoge caran {bodhisattvo} mahāsattvo

06001 mahāmaitrīm abhinirharati na ca mātsaryacittam utpādayati/ na dauḥśaulya- 06002 cittam {utpādayati}/ na vyāpādacittam {utpādayati}/ na kuśīdacittam {utpādayati}/ na vikṣipta- 06003 cittam {utpādayati}/ na dauṣprajñacittam {utpādayati}// [iti dharmmaratnāvavādaḥ//] 06004 evam ukte āyusmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ yo bhagavan 06005 {bodhisattvo} mahāsattvo 'nena prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa kutaś cyuta 06006 ihopapadyate/ ito vā cyutaḥ kutropapatsyate/ evam ukte bhagavān ā- 06007 yuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ yaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo 'nena 06008 prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa itaś cyuta ihaiva buddhakṣetre upapadyate 06009 anyebhyo vā buddhakṣetrebhyaś cyutas tuṣitebhyo vā devebhyaś cyuta ihopapadyate//

06010 [iti bodhisatvāṣṭamakaḥ//] 06011 tatra śāriputra yo 'yaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo manuṣyebhya eva cyutvā 06012 manuṣyāṇām eva sabhāgatāyām upapadyate tasya {bodhisattvasya} mahāsattvasyā- 06013 vinivartanīyān {bodhisattvān} mahāsattvān sthāpayitvā dhanvānīndriyāṇi 06014 bhavanti/ na ca kṣipraṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate/ na cāsya 06015 dhāraṇīmukham abhimukhībhavati na ca samādhimukham/ yat punaḥ śāriputra 06016 evaṃ vadasi yo bhagavan {bodhisattvo} mahāsattva imaṃ prajñāpāramitā- 06017 yogaṃ samāpadyate sa itaś cyutaḥ kutropapatsyata iti/ yaḥ śāriputra {bodhisattvo} 06018 mahāsattva imaṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate sa ito buddhakṣetrāc cyutaḥ

06101 buddhakṣetād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati/ tatra buddhakṣetre buddhān bhagavata ārā- 06102 gayiṣyati/ na kadācid buddhavirahito bhaviṣyati// [iti bodhisattva- 06103 śraddhānusārī//] 06104 yaḥ punaḥ śāriputrāyaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo 'nyebhyo buddhakṣetrebhyaś cyuta 06105 ihopapadyate tasya tīkṣṇānīndriyāṇi bhavanti/ sa kṣipram imaṃ 06106 yogam āpadyate yad uta prajñāpāramitāyogam/ tasya jātivyativṛttasyāpy amī 06107 gambhīragambhīrā dharmā abhimukhībhavanti/ sa paścāt prajñāpāramitāyogaṃ 06108 samāapadyate/ yatra yatra buddhakṣetre upapadyate tatra tatra tathāgatān arhataḥ 06109 samyaksaṃbuddhān ārāgayiṣyati/ yaḥ punaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ tuṣi- 06110 tebhyo devebhyaś cyutvā ihopapanno bhavati tasyāpi paṭutarāṇīndriyāṇi 06111 bhavanti/ avipramuṣitāḥ ṣaṭ pāramitāḥ sarvadhāraṇīsamādhimukhāni 06112 cābhimukhībhavanti// [iti bodhisattvadharmānusārī//] 06113 santi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā 06114 vyāyacchantaḥ sattvaparipākāyopāyakauśalyabalena srotaāpattiphalaṃ sākṣāt- 06115 kurvanti/ na ca te na manyante iti srotaāpannaḥ/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahā- 06116 sattvā anupāyakuśalā ye catvāri dhyānāni niṣpādayanti pāramitāsu 06117 ca caranti/ tena ca dhyānalābhena dīrghāyuṣkeṣu deveṣūpapadyante sacet 06118 tataś cyutvā manuṣyeṣu deveṣu vā upapadyante buddhāṃś ca bhagavata ārāgayi-

06201 ṣyanti teṣām api dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni/ santi {śāriputra bodhisattvā} 06202 mahāsattvā dhyānāni ca samāpadyante prajñāpāramitāyāṃ ca caranti/ te 06203 cānupāyakauśalyena dhyānāny utsṛjya kāmadhātāv upapadyante teṣām api śāri- 06204 putra {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni// [iti 06205 dvitīyatṛtīyaphalapratipannakaḥ śraddhādhimuktaḥ//] 06206 santi {śāriputra bodhisattvā} mahasattvāś catvāri dhyānāny utpādya catvāryapramāṇāni samā- 06207 padyante/ catasra ārūpyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhi- 06208 pādendriyabalabodhyaṅgamārgān samāpadyante/ mahākāruṇikā upāya- 06209 kauśalyena copapadyante na dhyānavaśena nāpramāṇavaśena nārūpyasamā- 06210 pattivaśena tatra copapadyante yatra tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān ārāgayi- 06211 ṣyanti/ te punaḥ prajñāpāramitāvihāreṇāvirahitā ihaiva bhadrakalpe 06212 anuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbhotsyante// [iti dvitīyatṛtīyaphalaprati- 06213 pannako dṛṣṭiprāptaḥ//] 06214 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ekajātipratibaddhā ye prajñāpāramitāyāṃ 06215 caranta upāyakauśalyena catvāri dhyānāni samāpadyante/ catvāry a- 06216 pramāṇāni catasra ārupyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipāde- 06217 ndriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti/ śūnyatāsamādhiṃ samāpadyante/ 06218 animittasamādhiṃ samāpadyante/ apraṇihitasamādhiṃ samāpadyante/

06301 na ca teṣāṃ vaśena gacchanti saṃmukhībhūtāṃś ca buddhān bhagavata ārāgayitvā 06302 tatra brahmacaryaṃ caritvā punar eva tuṣitānāṃ devānāṃ sabhāgagatāyai upapadyante/ 06303 te tatra yāvad āyus tiṣṭhanti/ te tatra yāvad āyuḥ sthitvā ahīnendriyāḥ 06304 smṛtimantaḥ saṃprajānanto anekair devakoṭīniyutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ pura- 06305 skṛtā ihopapattiṃ sarśayitvā nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃ- 06306 buddhyante// [iti sakṛdāgāmī//] 06307 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhino ye na kāmadhātau 06308 na rūpadhātau nārūpyadhātāv upapadyante/ api tu buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ 06309 saṃkrāmanti tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkurvanto gurūkurvanto 06310 mānayantaḥ pūjayantaḥ/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ 06311 lābhinas te tābhir abhijñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ 06312 saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣu na śrāvakapratyekabuddhayānasya prajñapti- 06313 r apy asti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinas te tābhir abhi- 06314 jñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣv a-

06401 mitam āyuḥ/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinaḥ ye 06402 lokadhātor lokadhātuṃ saṃkrāmanti te tatropasaṃkramya yatra na buddhaśabdo 06403 na dharmaśabdo na saṅghaśabdas tatrāvasthitāḥ buddhaśabdaṃ ca dharmaśabdaṃ ca saṅghaśabdaṃ ca 06404 sattvānāṃ saṃśrāvayanti/ trayāṇāṃ ca ratnānāṃ varṇaṃ bhāṣante/ te tena 06405 buddhaśabdena dharmaśabdena saṅghaśabdena tataś cyutā yatra yatra buddhā bhagavanto 06406 bhavanti te tatra tatropapadyante// [iti anāgāmī//] 06407 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāś catvāri dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni 06408 catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante te copāyakauśalyena samanvā- 06409 gatāḥ samādhisamāpattibhyo nivṛtya kāmadhātāv upapadyante kṣatriyamahā- 06410 śālakuleṣu vā brāhmaṇamahāśālakuleṣu vā gṛhapatimahāśālakuleṣu vā 06411 upapadyante sattvaparipākāya// [iti ayaṃ manuṣyakulaṃ kulaḥ//] 06412 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāś catvāri dhyānāni samāpadyante catvāry apramā- 06413 ṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante/ te 'py upāyakauśalya- 06414 balena dhyānasamādhisamāpattivaśena vā cāturmahārājakāyikānā- 06415 m api devānāṃ sabhāgatāyai upapadyante/ trayastriṃśānāṃ yāmānāṃ tuṣitānāṃ 06416 nirmāṇaratīnāṃ paranirmitavaśavartināṃ sabhāgatāyai upapadyante/ te

06501 tatra sthitvā sattvān paripācayanti buddhakṣetraṃ ca pariśodhayanti 06502 buddhāṃś ca bhagavata ārāgayanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāś catvāri 06503 dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samā- 06504 padyante/ te tataś cyutāḥ santa upāyakauśalyena brahmaloke yāvad akaniṣṭhe 06505 upapadyante/ te tatra bhavanti brahmāṇo mahābrahmāṇas teṣu brahmabhavaneṣu 06506 tiṣṭhanti/ te tatra sthitvā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti/ ye ca 06507 teṣu buddhakṣetreṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tāṃs tathāgatān 06508 dharmacakrapravartanāyādhyeṣayanti// [iti devakulaṃ kulaḥ//] 06509 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhino yāvad aṣṭādaśānā- 06510 m āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ lābhinas teṣāṃ cānurodhāya caranti/ caturṇā- 06511 m āryasatyānāṃ lābhino na ca tāni pratividhyanti/ te punar bodhi- 06512 sattvā mahāsattvā ekajātipratibaddhā veditavyāḥ// [ity akavīcikaḥ//] 06513 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya caturṇāṃ dhyānānāṃ 06514 lābhino bhavanti/ caturṇām apramāṇānāṃ lābhino bhavanti/ catasṛṇā- 06515 m ārūpyasamāpattīnāṃ lābhino bhavanti/ smṛtyupasthānasamyakprahāṇa- 06516 rddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti/ balavaiśāradyapratisaṃvidā-

06601 veṇikabuddhadharmān pratilabhante/ upāyakauśalyena brahmakāyikeṣu deveṣu 06602 yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyante/ tatra cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya 06603 sattvānām arthaṃ kurvanti// [ity antarāparinirvāyī//] 06604 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādenaivānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 06605 saṃbudhyante/ dharmacakraṃ pravartayanty aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ cārthaṃ 06606 kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvānti teṣāṃ parinirvṛtānāṃ 06607 kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā saddharmas tiṣṭhati// [ity upapadyaparinirvāyī//] 06608 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto lokadhātor loka- 06609 dhātuṃ saṃkrāmanti/ tatra ca sattvān bodhaye pratiṣṭhāpayiṣyanti/ 06610 te nityam udyuktāḥ sattvānāṃ kṛtaśo na kadācid anarthasaṃhitāṃ vācaṃ 06611 bhāṣante/ sattvānāṃ kṛtaśo nityam udyuktā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrā- 06612 manti/ te 'pi {bodhisattvā} mahāsattvāḥ sattvānāṃ kṛtaśo 'saṃkhyeyair aprameyaiḥ 06613 kalpair jānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity a- 06614 bhisaṃskāraparinirvāyī//] 06615 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva bodhisattvanyāsam ava- 06616 krāmanti/ avinivartanīyabhūmau vā avatiṣṭhante/ sarvabuddhadharmān

06701 vā samudānayanti// santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva 06702 prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyante/ te 'nekair bodhisattvakoṭīniyutaśata- 06703 sahasraiḥ sārdhaṃ buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ svabuddhakṣetrapariśodhanāya saṃkrāmanti/ 06704 nānābuddhakṣetreṣu cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity anabhi- 06705 saṃskāraparinirvāyī//] 06706 santi {śāriputra bodhisattvā} mahasattvā ye ṣaṭsu parimitāsu carantaś cakravartino bhūtvā 06707 dānapāramitāṃ puraskṛtya sarvasattvānāṃ sarvasukhopadhānāny upasaṃhariṣyanti 06708 annam annārthikebhyaḥ pānaṃ pānārthikebhyaḥ/ evaṃ gandhamālyavilepanacūrṇadhūpa- 06709 śayanāsanopāśrayagṛhadhanadhānyamaṇimuktāsuvarṇarūpyapravāḍābharaṇāni 06710 jīvitopakaraṇāni upasaṃhariṣyanti/ yāvad daśakuśalakarmapatheṣu sattvān 06711 pratiṣṭhāpya brahmakāyikeṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyamānā nānābuddha- 06712 kṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity akaniṣṭhaparamaḥ//] 06713 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye catvāri dhyānāni niṣpādya dhyānebhyaḥ pari- 06714 hīṇāḥ prathamaṃ dhyānam āsādya brahmakāyikeṣu deveṣūpapadyante/ te puna- 06715 r dhyānāni niṣpādyākaniṣṭheṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ 06716 samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti plutaḥ//]

06801 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye brahmalokāc cyutvā śuddhāvāseṣūpapadyante/ te 06802 śuddhāvāsānām ekaṃ vā dve vā sthāne vilaṃdhyākaniṣṭheṣu deveṣūpapadya 06803 nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity ardhaplutaḥ//] 06804 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye tathāgatasadṛśam ātmabhāvam abhinirmāya tuṣitabhavanaṃ 06805 pariśodhya brahmakāyikeṣu deveṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyopāyakauśalyena 06806 nairayikāṇāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti tiryagyonigatānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ 06807 deśayanti yamalaukikānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahā- 06808 sattvā ye ṣaṭsu parimitāsu sthitvā yādṛśas tathāgatakāyas tādṛśam ātma- 06809 bhāvam abhinirmāya gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrāṇy upasaṃkramya sattvānāṃ 06810 dharmaṃ deśayanti tathāgatāṃś ca paryupāsate buddhakṣetraṃ ca niṣpā- 06811 dayanti dharmaṃ ca śṛṇvanti/ evaṃ pūrvasyāṃ diśi dakṣiṇasyāṃ paścimāyā- 06812 m uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarsyā- 06813 m ūrdhvam adhaḥ sarvāsu daśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu 06814 lokadhātuṣu gatvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti buddhakṣetrāṇi ca niṣpādayanti 06815 buddhāṃś ca paryupāsate dharmaṃ ca śṛṇvanti/ te tebhyo buddhakṣetrebhyo 06816 nirmitāni nirmāya śreṣṭhāni viśiṣṭhāni anuttarāṇi buddhakṣetrāṇi

06901 niṣpādayanti/ ekajātipratibaddhāś ca {bodhisattvā} mahāsattvās tatra buddha- 06902 kṣetreṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti 06903 sarvasthānacyutaḥ//] 06904 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīr āsādayanto brahmakāyi- 06905 keṣu yāvac chubhakṛtsneṣu deveṣūpapadyante/ tatra ākāśānantyāyatane yāva- 06906 d bhavāgre upapadyante/ tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante// [iti bhavāgraparamaḥ//] 06907 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas ta ākāśā- 06908 nantyāyatane yāvad bhavāgre upapadyante/ tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante//

06909 [iti rūpavītarāgaḥ//] 06910 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto dvātriṃśanmahā- 06911 puruṣalakṣaṇālaṅkṛtamūrtayo niruttaraiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā 06912 bhavanti/ te taiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā bahujanasya priyāś ca 06913 bhavanti manaāpāś ca/ ye punaḥ sattvās tān {bodhisattvān} mahāsattvān paśyanti 06914 te tenaiva cittaprasādenānupūrveṇa tribhir yānaiḥ parinirvānti/ evaṃ hi 06915 śāriputra {bodhisattvena} mahāsattvena kāyapariśuddhaye śikṣitavyam vākpariśuddhaye 06916 śikṣitavyam manaḥpariśuddhaye śikṣitavyam/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭsu 06917 pāramitāsu caranta uttaptānīndriyāṇi pratilabhante/ te tair uttaptair indriyai-

07001 r nātmānam utkarṣayanti na parān peṣayanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathama- 07002 cittotpādam upādāya dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā naivaṃ kadā- 07003 cid apāyadurgativinipāteṣūpapadyante yāvad avinivartanīyabhūmim anuprāpnu- 07004 vanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya na jātu daśa- 07005 kuśalān karmapathān utsṛjanti yāvad avinivartanīyāṃ bhūmim anuprāpnuvanti/ 07006 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ sthitvā rājānaś cakravartino 07007 bhūtvā dānaṃ sattvebhyo dattvā tān eva daśakuśalakarmapatheṣu patiṣṭhāpayanti/ 07008 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā ane- 07009 kāni cakravartirājyaśatāni parigṛhṇanti anekāni cakravartirājya- 07010 śatasahasrāṇi parigṛhṇanti/ tatra sthitvā anekāni ca buddhakoṭī- 07011 niyutaśatasahasrāṇi ārāgayanti/ tāṃś ca buddhān bhagavataḥ satkurvanti 07012 gurūkurvanti mānayanti pūjayanti/ tato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 07013 saṃbudhyante// [iti dṛṣṭadharmaparinirvāyī//] 07014 santi {śāriputra bodhisatvā} mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ carantaś caturṇāṃ dhyānānāṃ 07015 lābhinaś catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas te tābhir vikrīḍantaḥ prathamaṃ 07016 dhyānaṃ samāpadyante/ tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpādyante/ 07017 tato vyutthāya dvitīyaṃ dhyānaṃ samāpadyante/ {tato vyutthāya} nirodhasamādhiṃ 07018 {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} tṛtīyaṃ dhyānaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya}

07101 caturthaṃ dhyānaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} ākāśānantyā- 07102 yatanaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/{tato vyutthāya} vijñānānantyāyatanaṃ {samāpadyante}/ 07103 {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} ākiñcanyāyatanaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodha- 07104 samāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamā- 07105 pattiṃ {samāpadyante}/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ 07106 caranta upāyakauśalyenāvaskandakena samādhiṃ samāpadya nānābuddha- 07107 kṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti kāyasākṣī//] 07108 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sattvānāṃ buddhadharmā- 07109 vabhāsaṃ kurvanti/ ātmanāpi buddhadharmāvabhāsenā virahitā bhavanti/ 07110 yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti arhattvapratipannakaḥ//] 07111 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye 'buddhakeṣu lokadhātuṣu apagataśrāvakeṣu pratyeka- 07112 bodhim abhisaṃbudhyante/ ta upāyakauśalyena bahvani prāṇikoṭīniyuta- 07113 śatasahasrāṇi triṣu yāneṣu paripācyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante//

07114 [iti pratyekabuddhaḥ//] 07115 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabala- 07116 bodhyaṅgamārgāṇāṃ lābhino daśabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddha- 07117 dharmāṇāṃ lābhinaḥ/ na ca srotaāattiphalaṃ prāpnuvanti na sakṛdā-

07201 gāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ prāpnuvanti na pratyekabuddhatvaṃ prāpnu- 07202 vanti/ te prajñāpāramitāyāṃ caranta upāyakauśalyena sarvasattvān 07203 mārge 'vatārya viśodhya srotaāpattiphalaṃ prāpayanti/ sakṛdāgāmi- 07204 phalaṃ prāpayanti anāgāmiphalaṃ prāpayanti arhattvaṃ prāpayanti pratyekāṃ 07205 bodhiṃ prāpayanti/ svayam asākṣātkurvantaḥ parāṃs tatra pratiṣṭhāpayanti//

07206 [iti śrāvakapratyekabuddhamārgalabhyāni phalāni//] 07207 yac chāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānaṃ ca prakāśaṃ ca sānut- 07208 pattikadharmakṣāntipratilabdhasya {bodhisattvasya} mahāsattvasya kṣāntiḥ/ iti 07209 svayam aprāpte dharme parapratiṣṭhāpanam/ amī śāriputra {bodhisattvā} mahā- 07210 sattvā avinivartanīyā veditavyāḥ ye anayā prajñāpāramitayā viha- 07211 ranti// santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā tuṣita- 07212 bhavanaṃ viśodhayanti/ te khalu punar bodhisattvā mahāsattvā bhādrakalpikā 07213 veditavyāḥ/ amī śāriputra vaivartikā {bodhisattvā} mahāsattvā yeṣām ayam udayo 07214 buddhadharmeṣu tasmāt tarhi śāriputra {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā 07215 sāvadyasya kāyavāṅmanaskarmano 'vakāśo na dātavyaḥ kāyavāṅmana- 07216 skarmapariśuddhaye ca śikṣitavyam/ [itīdam avaivartikabodhisattvasaṃghapari- 07217 dīpanam/] [iti saṃgharatnāvavādaḥ//]

07301 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ katamad bhagavan 07302 sāvadyaṃ kāyakarma sāvadyaṃ vākkarma sāvadyaṃ manaskarma/ evam ukte bhagavā- 07303 n āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ iha śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasyaivaṃ 07304 bhavati/ katamaḥ sa kāyaḥ yena kāyena kāyakarma samārabheya/ katamā 07305 sā vāg yayā vākkarma samārabheya/ katamat tan manaḥ yena manaskarma 07306 samārabheya/ evam upaparīkṣamāṇaḥ kāyam upalabhate vācam upalabhate mana 07307 upalabhate/ ayaṃ śāriptura {bodhisattvasya} mahāsattvasya kāyavāṅmanaskarmasamārambhaḥ 07308 sāvadyaḥ/ na khalu punaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 07309 caran kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate/ yena kāyena 07310 vācā manasā mātsaryadauḥśīlyavyāpādakausīdya vikṣepadauṣprajñacitta- 07311 m utpādayet/ asthānam etac chāriputrān avakāśo yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ 07312 prajñāpāramitāyāṃ caran kāyavāṅmanodauṣṭhulyam utpādayet/ naitat 07313 sthānaṃ vidyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu 07314 pāramitāsu caran kāyadauṣṭhulyaṃ śodhayati vāgdauṣṭhulyaṃ śodhayati mano- 07315 dauṣṭhulyaṃ śodhayati/ śāriputra āha/ kathaṃ bhagavan {bodhisattvo} mahāsattvaḥ 07316 kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati/ bhagavān āha/ yataḥ śāriputra {bodhisattvo} 07317 mahāsattvo na kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate/

07401 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati/ sacet 07402 punaḥ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prathamacittotpādam upādāya daśa kuśalā 07403 karmapathā anuvartante/ na ca śrāvakacittaṃ pratyekabuddhacittaṃ cotpādayati/ 07404 satatasamitaṃ cāsya sarvasattveṣu mahākaruṇācittaṃ pratyupasthitaṃ bhavati/ 07405 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śuddham iti 07406 vadāmi/ 07407 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ caranto bodhimārgaṃ pari- 07408 śodhayanto dānapāramitāyāṃ caranti/ śīla{pāramitāyāṃ caranti}/ kṣānti{pāramitāyāṃ caranti}/ 07409 vīrya{pāramitāyāṃ caranti}/ dhyāna{pāramitāyāṃ caranti}/ prajñā{pāramitāyāṃ caranti}/ śāriputra āha/ katamo bhaga- 07410 van {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ bodhimārgaḥ/ bhagavān āha/ yadā śāriputra 07411 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na kāyam upalabhate/ na vāca- 07412 m upalabhate/ na mana upalabhate/ na dānapāramitām {upalabhate}/ na śīla- 07413 pāramittām {upalabhate}/ na kṣāntipāramitām {upalabhate}/ na vīryapāramitām {upalabhate}/ na 07414 dhyānapāramitām {upalabhate}/ na prajñāpāramitām {upalabhate}/ na śrāvakam {upalabhate}/ na pratyeka- 07415 buddham {upalabhate}/ na bodhisattvam {upalabhate}/ na buddham {upalabhate}/ ayaṃ śāriputra {bodhisattvasya} 07416 mahāsattvasya bodhimārgo yad uta sarvadharmānupalambho 'nena mārgeṇa gacchan 07417 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran na śakyo 'vamarditum//

07418 [ity aśaktyavavādaḥ//] 07419 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran

07501 na rūpam manyate/ na vedanāṃ {manyate}/ na saṃjñāṃ {manyate}/ na saṃskārān {manyate}/ na vijñānaṃ {manyate}/ 07502 na pṛthivīdhātuṃ {manyate}/ nābdhātuṃ {manyate}/ na tejodhātuṃ {manyate}// na vāyudhātuṃ {manyate}/ 07503 nākāśadhātuṃ {manyate}/ na vijñānadhātuṃ {manyate}/ na cakṣurdhātuṃ {manyate}/ na rūpadhātuṃ {manyate}/ 07504 na cakṣurvijñānadhātuṃ {manyate}/ na śrotradhātuṃ {manyate}/ na śabdadhātuṃ {manyate}/ na śrotra- 07505 vijñānadhātuṃ {manyate}/ {{na ghrāṇadhātuṃ manyate/ na gandhadhātuṃ manyate/ na ghrāṇavijñānadhātuṃ manyate/ na jihvādhātuṃ manyate/ na rasadhātuṃ manyate/ na jihvāvijñānadhātuṃ manyate/ na kāyadhātuṃ manyate/ na spraṣṭavyadhātuṃ manyate/ na kāyavijñānadhātuṃ manyate/ na manodhātuṃ manyate/ na dharmadhātuṃ manyate/ na manoviñānadhātuṃ manyate/}} 07506 na smṛtyupasthānāni {manyate}/ na 07507 samyakprahāṇāni {manyate}/ na ṛddhipādān {manyate}/ nendriyāṇi/ na balāni {manyate}/ na 07508 bodhyaṅgāni {manyate}/ na mārgaṃ {manyate}/ na dānapāramitāṃ {manyate}/{{na śīlapāramitāṃ manyate/ na kṣāntipāramitāṃ manyate/ na vīryapāramitāṃ manyate/ na dhyānapāramitāṃ manyate/}} na prajñāpāra- 07509 mitāṃ {manyate}/ na vaiśāradyāni {manyate}/ na patisaṃvidaḥ {manyate}/ na daśatathāgatabalāni {manyate}/ 07510 nāṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān {manyate}/ na srotaāpattiphalaṃ/ na sakṛdā- 07511 gāmiphalaṃ/ nānāgāmiphalaṃ {manyate}/ nārhattvaṃ {manyate}/ na pratyekabodhiṃ {manyate}/ na {bodhisattvaṃ} 07512 mahāsattvaṃ {manyate}/ nānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ manyate/ evaṃ hi śāriputra 07513 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭbhiḥ pāramitābhir vardhate/ na ca kenacid ava- 07514 mṛdyate/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvajñānaṃ 07515 paripūrayanti/ yena jñānena samanvāgatānāṃ sarvāṇy apāyadvārāṇi pithi-

07601 tāni bhavanti/ nāpi manuṣyadāridryavipattim anubhavanti/ nāpi 07602 tādṛśam ātmabhāvaṃ parigṛhṇanti/ yena nindanīyā bhavanti sadevakasya 07603 lokasya// [ity apariśrāntyavavādaḥ//] 07604 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya sarvajñajñānam/ 07605 bhagavān āha/ yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahāsattvaḥ pūrvasyāṃ diśi 07606 gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ 07607 dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste/ buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati/ 07608 evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣv adha ūrdhvaṃ diśi {{gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste/ buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati}}/ 07609 yena jñānena samanvāgatānāṃ {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ na buddha- 07610 saṃjñā bhavati/ na bodhi{saṃjñā bhavati} / na śrāvaka{saṃjñā bhavati} / na pratyekabuddha{saṃjñā bhavati} / nātma{saṃjñā bhavati} 07611 na para{saṃjñā bhavati} / na buddhakṣetra{saṃjñā bhavati} / yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahāsattvo 07612 dānapāramitāyāṃ carati/ {{śīlapāramitāyāṃ carati/ kṣāntipāramitāyāṃ carati/ vīryapāramitāyāṃ carati/ dhyānapāramitāyāṃ carati/}} prajñāpāramitāyāṃ carati/ 07613 na ca pāramitām upalabhate/ yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahāsattvaḥ 07614 smṛtyupashtānāni bhāvayati na ca smṛtyupasthānāny upalabhate/ samyak- 07615 prahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayati na ca samyakprahāṇarddhi- 07616 pādendriyabalabodhyaṃgamārgān upalabhate/ balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān 07617 samudānayati na ca balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān upalabhate/ idaṃ 07618 śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya jñānaṃ yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahā- 07619 sattvaḥ sarvabuddhadharmāṃś ca paripūrayati/ na ca sarvabuddhadharmāṃś ca manyate//

07620 [iti pratipatsaṃparigrahāvavādaḥ//]

07701 santi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvā ye pañcacakṣūṃṣi pratilabhante pari- 07702 śodhayanti/ katamāni pañca yad uta māṃsacakṣuḥ divyacakṣuḥ prajñācakṣuḥ 07703 dharmacakṣuḥ buddhacakṣuḥ/ 07704 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ māṃsa- 07705 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ asti śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya māṃsacakṣuḥ 07706 yat yojanaśataṃ paśyati/ asti śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya māṃsa- 07707 cakṣur yat yojanaśatadvayaṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} jambudvīpaṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} 07708 cāturdvīpakaṃ lokadhātuṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} sahasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ 07709 asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} dvisahasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} trisahasramahā- 07710 sāhasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ 07711 māṃsacakṣuḥ/ 07712 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ divya- 07713 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ yac chāriputra cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ 07714 divyacakṣus tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yat trayastriṃśānāṃ devānāṃ 07715 divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad yāmānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad

07716 bodhisattvaḥ prajānīte/ {{yad tuṣitānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad paranirmitavaśavartināṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad brahmakāyikāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad brahmapurohitānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad brahmapāriṣadyānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad parīttābhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad apramāṇābhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad ābhāsvarāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad śubhakṛtsnānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad anabhrakāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad puṇyaprasavānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad bṛhatphalānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad asaṃjñisattvānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad śuddhāvāsānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad aspṛhāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad atapānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad sadṛśānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad sudarśanānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad akaniṣṭhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/}}

07801 yat punaḥ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya divyacakṣuḥ tac cāturmahārāja- 07802 kāyikā devā na prajānanti/ na trayastriṃśā devāḥ prajānanti/ na yāmā 07803 devāḥ prajānanti/ {{na tuṣitā devāḥ prajānanti/ na nirmāṇaratayo devāḥ prajānanti/ na paranirmitavaśavartino devāḥ prajānanti/ na brahmakāyikā devāḥ prajānanti/ na brahmapurohitā devāḥ prajānanti/ na brahmapāriṣadyā devāḥ prajānanti/ na parīttābhā devāḥ prajānanti/ na apramāṇābhā devāḥ prajānanti/ na ābhāsvarā devāḥ prajānanti/ na parīttaśubhā devāḥ prajānanti/ na apramāṇaśubhā devāḥ prajānanti/ na śubhakṛtsnā devāḥ prajānanti/ na anabhrakā devāḥ prajānanti/ na puṇyaprasavā devāḥ prajānanti/ na bṛhatphalā devāḥ prajānanti/ na asaṃjñisattvā devāḥ prajānanti/ na śuddhāvāsā devāḥ prajānanti/ na aspṛhā devāḥ prajānanti/ na atapā devāḥ prajānanti/ na sadṛśā devāḥ prajānanti/ na sudarśanā devāḥ prajānanti/ na akaniṣṭhā devāḥ prajānanti/}} 07804 tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu 07805 lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pari-

07806 śuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ {{diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā }} 07807 ūrdhvaṃ diśi gaṅgādanīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopa- 07808 pādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ 07809 divyacakṣuḥ//

07810 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñā- 07811 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ yena śāriputra prajñācakṣuṣā samanvāgato {bodhisattvo} 07812 mahāsattvo na kañcid dharmaṃ prajānāti saṃskṛtaṃ vā asaṃskṛtaṃ vā kuśalaṃ vā 07813 akuśalaṃ vā sāvadyaṃ vā anavadyaṃ vā sāsravaṃ vā anāsravaṃ vā saṃkleśaṃ vā 07814 niṣkleśaṃ laukikaṃ vā lokottaraṃ vā saṃkliṣṭaṃ vā vyavadānam vā/ yena 07815 prajñācakṣuṣā {bodhisattvena} mahāsattvena kaścid dharmo na dṛṣṭo na śruto na mato 07816 na vijñātaḥ/ idam śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñācakṣuḥ/

07901 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 07902 bhagavān āha/ iha śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo dharmacakṣuṣaiva jānāti/ 07903 ayaṃ pudgalaḥ śraddhānusārī/ ayaṃ pudgalo dharmānusārī/ ayaṃ pudgalaḥ 07904 śūnyatāvihārī/ ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī/ ayaṃ pudgalo 'praṇi- 07905 hitavihārī/ ayaṃ pudgalaḥ śūnyatāvihārī/ asya pudgalasya śūnyatā- 07906 vimokṣamukhena pañcendriyāṇy utpatsyante/ pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ 07907 prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/ 07908 vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ 07909 śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/ 07910 sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ 07911 sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāma- 07912 rāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāva- 07913 nāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca 07914 prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/ ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī asya

07915 pudgalasyānimittavimokṣamukheṇa pañcendriyāṇi utpatsyante/ {{pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/ vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/}} 07916 ayaṃ pudgalo 'praṇihitavihārī/ asya pudgalasyāpraṇihita- 07917 vimokṣamukheṇa pañcendriyāṇy utpastyante/ {{pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/ vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/}} 07918 idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ//

08001 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ evaṃ jānāti yat kiñcit samu- 08002 dayadharmi sarvaṃ tannirodhadharmīti prajānāti prajñāpāramitāyāṃ caran pañce- 08003 ndriyāṇi prāpnoti/ idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 08004 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ evaṃ jānāti ayaṃ bodhisattvaḥ 08005 prathamacittotpādiko yo dānapāramitāyāṃ vā carati śīlapāra- 08006 mitāyāṃ vā carati sa tataḥ śraddhendriyaṃ pratilabhate/ vīryendiryaṃ ca/ 08007 sa upāyakauśalyena samanvāgataḥ saṃcintyātmabhāvaṃ parigṛhṇāti kuśala- 08008 mūlopalambhaś ca bhavati/ ayaṃ bodhisattvo brāhmaṇamahāśālakuleṣūpapat- 08009 syate/ ayaṃ kṣatriyamahāśālakuleṣū{papatsyate}/ ayaṃ gṛhapatimahāśālakuleṣū{papatsyate}/ 08010 ayaṃ cāturmahārājakāyikeṣu deveṣū{papatsyate}/ ayaṃ trayastriṃśeṣu deveṣu{papatsyate}/ ayaṃ 08011 yāmeṣu deveṣu{papatsyate}/ ayan tuṣiteṣu deveṣū{papatsyate}/ ayaṃ nirmāṇaratiṣu deveṣū{papatsyate}/ 08012 ayaṃ paranirmitavaśavartiṣū deveṣū{papatsyate}/ ayaṃ yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapatsyate/ 08013 sa tatra sthitvā sattvān paripācayiṣyati/ sarvamukhopadhānena ca sattvān 08014 pratyupasthāsyati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayiṣyati/ tathāgatāṃś cārhataḥ samyak- 08015 saṃbuddhān ārāgayiṣyati/ satkariṣyati gurūkariṣyati mānayiṣyati 08016 na ca śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patiṣyati/ ayaṃ {bodhisattvo} mahasattvo 08017 na nivartate yāvan nānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti/ idaṃ śāri- 08018 putra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/

08101 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattva evaṃ jānāti/ amī {bodhisattvā} mahā- 08102 sattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau/ amī bodhisattvā na 08103 vyākṛtāḥ/ amī bodhisattvā avinivartanīyāḥ/ amī bodhisattvā na 08104 avinivartanīyāḥ/ eṣāṃ bodhisattvānām abhijñāḥ paripūrṇāḥ/ eṣāṃ 08105 bodhisattvānāṃ na paripūrṇāḥ/ ayaṃ bodhisattvo 'bhijñāparipūrṇaḥ pūrvasyāṃ 08106 diśi yāvad upariṣṭhād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn gatvā 08107 tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkaroti gurūkaroti mānayati pūjayati/ 08108 ayaṃ bodhisattvo nābhijñāparipūrṇo yāvan na pūjayati/ ayaṃ bodhi- 08109 sattvo 'bhijñānāṃ lābhī bhaviṣyati/ ayaṃ bodhisattvo nābhijñānāṃ lābhī 08110 bhaviṣyati/ asya {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati/ asya 08111 {bodhisattvasya} mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ 08112 pariśodhitāḥ/ {{asya bodhisattvasya mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ}} na pariśodhitāḥ asya {bodhisattvasya} mahāsattvasya buddhā 08113 bhagavanto varṇaṃ bhāṣante/ {{asya bodhisattvasya mahāsattvasya buddhā bhagavanto varṇaṃ}} na bhāṣante/ amī bodhisattvā buddhānāṃ 08114 bhagavatām āsannasthāyino bhaviṣyanti/ {{amī bodhisattvā buddhānāṃ bhagavatām}} nāsannasthāyino bhaviṣyanti/ 08115 asya bodhisattvasya parimitam āyur bhaviṣyati/ {asya bodhisattvasya} aparimitam āyur bhaviṣyati/ 08116 asya bodhisattvasya parimitaḥ saṃgho bhaviṣyati/ {{asya bodhisattvasya}} aparimitaḥ 08117 saṃgho bhaviṣyati/ asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 08118 saṃbuddhasya bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati/ {{asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya}} na bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati/

08201 ayaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo duṣkaracaryāṃ cariṣyati/ {{ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo}} na duṣkaracaryāṃ 08202 cariṣyati/ ayaṃ bodhisattvaś caramabhavikaḥ/ {{ayaṃ bodhisattvo}} na caramabhavikaḥ/ ayaṃ 08203 bodhisattvo bodhimaṇḍe niṣatsyate/ {{ayaṃ bodhisattvo bodhimaṇḍe}} na niṣatsyate/ asya bodhisattvasya 08204 māro bhaviṣyati/ {{asya bodhisattvasya}} na māro bhaviṣyati/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvasya} 08205 mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 08206 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhacakṣuḥ/ 08207 bhagavān āha/ yac chāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo bodhicittānantaraṃ vajropamaṃ 08208 samādhiṃ samāpadya ekacittakṣaṇasamāyuktayā prajñayā sarvākārajñatām anu- 08209 prāpnoti/ daśabhis tathāgatabalaiḥ samanvāgataḥ/ caturbhir vaiśāradhyaiś catasṛbhiḥ 08210 pratisaṃvidbhir aṣṭādaśabhir āveṇikabuddhadharmair mahāmaitryā mahākaruṇayā ca 08211 samanvāgataḥ/ yena ca cakṣuṣā {bodhisattvena} mahāsattvena nāsti kiñcid adṛṣṭaṃ 08212 vā 'śrutaṃ vā 'mataṃ vā 'vijñātaṃ vā sarvair ākārair evaṃ hi śāriputra 08213 {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhaśakṣuḥ/ 08214 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvena} mahāsattvena pañcacakṣūṃṣi śodhayitukāmena 08215 ṣaṭsu pāramitāsu yogaḥ karaṇīyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra 08216 ṣaṭsu pāramitāsu sarve kuśalā dharmā antargatāḥ sarvaśrāvakadharmāś ca sarva-

08301 pratyekabuddhadharmāś ca bodhisattvadharmāś ca yat khalu śāriputra samyag vadanto 08302 vadeyuḥ sarvakuśaladharmasaṃgraha iti prajñāpāramitāṃ khalu samyag vadanto vadeyuḥ/ 08303 tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra prajñāpāramitā janayitrī sarvāsāṃ 08304 pāramitānām eṣāṃ ca pañcānāṃ bodhisattvacakṣuṣām/ eṣu ca śāriputra 08305 pañcasu bodhisattvacakṣuḥṣu śikṣitvā {bodhisattvā} mahāsattvā anuttarāṃ samyak- 08306 saṃbodhim abhisaṃbudhyante/ [iti pañcacakṣuravavādaḥ//] 08307 atra śāriptura {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann abhijñā- 08308 pāramitāṃ bhāvayati/ so 'nekavidham ṛddhividhiṃ pratyanubhavati/ pṛthivī- 08309 m api kampayati/ eko 'pi bhūtvā bahudhā bhavati/ bahudhāpi bhūtvā 08310 eko bhavati/ āvivirbhāvaṃ tirobhāvam api pratyanubhavati/ tiraḥkuḍyaṃ 08311 tiraḥprākāraṃ tiraḥparvatam apy asakto gacchati tad yathāpi nāma 08312 ākāśe pakṣī śakuniḥ/ pṛthivyām apy unmajjanimajjaṃ karoti tad- 08313 yathāpi nāmodake/ udake 'bhidyamāno gacchati tad yathāpi nāma pṛthi- 08314 vyām/ dhūmāyaty api prajvalaty api tad yathāpi nāma mahān agniskandhaḥ/ 08315 udakam api kāyāt pramuñcati tad yathāpi nāma mahāmeghaḥ/ imāv api

08401 sūryacandramasau evaṃ maharddhikau mahānubhāvau pāṇinā parāmṛśati pari- 08402 mārṣṭi yāvad brahmalokād api kāyaṃ vaśena vartayati/ tayā ca ṛddhyā na 08403 manyate/ tathā hi sa tām ṛddhiṃ nopalabhate yayā manyate tad api na 08404 manyate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvā- 08405 nupalabdhitām upādāya/ sa na ṛddhivetanām apy utpādayati na ṛddhyabhi- 08406 nirhāracetanāṃ vā anyatra sarvajñatām anasikārāt/ evaṃ hi śāriputra 08407 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran ṛddhividhyabhijñāsākṣātkriyā- 08408 jñānam abhinirharati/ 08409 sa divyena śrotradhātunā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa śabdān 08410 śṛṇoti divyān mānuṣyakāṃś ca/ na ca tena divyena śrotreṇa manyate ahaṃ 08411 śabdān śṛṇomi/ tathā hi sa tam api śabdaṃ nopalabhate svabhāva- 08412 śūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya 08413 sa na divyaśrotracetanām apy utpādayati na divyaśrotrābhinirhāracetanāṃ 08414 vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo 08415 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyaśrotrābhijñāsākṣātkriyā- 08416 jñānam abhinirharati/

08501 sa parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cittaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ 08502 sarāgacittaṃ sarāgacittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ vigatarāgaṃ cittaṃ 08503 vigatarāgaṃ cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ sadoṣaṃ cittaṃ sadoṣaṃ 08504 cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ vītadoṣaṃ/ samohi cittaṃ/ vīta- 08505 mohaṃ/ satṛṣṇaṃ/ vītatṛṣṇaṃ/ sopādānaṃ/ nirupādānaṃ/ saṃkṣiptaṃ/ 08506 vikṣiptaṃ/ parīttaṃ cittaṃ/ vipulaṃ/ mahadgataṃ/ samāhitaṃ/ asamāhitaṃ/ 08507 viviktaṃ/ aviviktaṃ/ sāsravaṃ/ anāsravaṃ/ sāṅgaṇaṃ/ anaṅgaṇaṃ/ 08508 sottaraṃ/ anuttaraṃ/ tena ca na manyate/ tathā hi tāc cittam acitta- 08509 m acintyatām upādāya/ so 'haṃ prajānāmīti na manyate/ tad eva cittaṃ 08510 nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhā- 08511 vānupalabdhitām upādāya/ na sa paracittacetanām apy utpādayati na 08512 paracittābhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ 08513 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvasattva- 08514 cittacaritābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/

08601 sa pūrvanivāsānusmṛtijñānena ekām api jātim anusmarati dve tisro 08602 yāvaj jātiśatasahasrāṇy apy anusmarati/ sa ekam api cittam anusmarati 08603 yāvac cittaśatam api/ ekam api divasaṃ divasaśatam api/ ekam api 08604 māsaṃ māsaśatam api/ ekam api varṣaṃ varṣaśatam api/ ekam api kalpaṃ kalpa- 08605 śatam api/ anekāni api kalpaśatāny anekāny api kalpasahasrāṇy anekā- 08606 ny api kalpaśatasahasrāṇy ekāni api kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi 08607 anusmarati yāvat pūrvāntakoṭīm apy anusmarati/ amutrāham āsam evaṃnāmā 08608 evaṃgotra evaṃjātiḥ evamāhāra evaṃcirasthitikaḥ evamāyuḥ- 08609 paryantaḥ/ sa tataś cyuto 'mutropapannaḥ tataś cyuta ihāsmy upapanna iti/ sa 08610 evaṃ sākāraṃ sādṛśaṃ sanirdeśam anekavidhaṃ pūrvanivāsam anusmarati/ tena 08611 ca pūrvanivāsānusmṛtyabhijñānena na manyate/ tathā hi taj jñānam ajñāna- 08612 m acintyatām upādāya/ so 'ham prajānāmīti na manyate/ sa tad eva 08613 jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya 08614 svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa pūrvanivāsānusmṛticetanām apy u- 08615 tpādayati/ na pūrvanivāsānusmṛtyabhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvā- 08616 kārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ

08701 prajñāpāramitāyāṃ caran pūrvanivāsānusmṛtisākṣātkriyājñānam abhi- 08702 nirharati/ 08703 sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa sattvān paśyati 08704 cyavamānānutpadyamānān suvarṇān durvarṇān hīnān praṇītān sugatau 08705 durgatau yathākarmopagān sattvān prajānāti/ amī bhavantaḥ sattvāḥ kāya- 08706 sucaritena samanvāgatāḥ vāksucaritena samanvāgatāḥ manaḥsuca- 08707 ritena samanvāgatāḥ āryāṇām anapavādakāḥ samyagdṛṣṭayaḥ tena 08708 kāyavāṅmanaḥsucaritena hetunā sugatau svargaloka upapadyante/ ime 08709 punarbhavantaḥ sattvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatāḥ/ vāgduścaritena 08710 samanvāgatāḥ manoduścaritena samanvāgatāḥ āryāṇām apavādakāḥ 08711 mithyādṛṣṭayas te mithyādṛṣṭikarmasamādānahetoḥ kāyasya bhedāt paraṃ 08712 maraṇād apāya durgativinipātaṃ narakeṣūpapadyante/ iti hi divyena 08713 cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa daśadiśi loke sarvalokadhātuṣu 08714 dharmadhātūparame ākāśadhātuparyavasāne ṣaḍgatikānāṃ sattvānāṃ cyutopa- 08715 pādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tena ca na manyate/ tathā hi tac cakṣu-

08801 r acakṣur acintyatām upādāya so 'haṃ paśyāmīti na manyate/ tad eva 08802 cakṣur nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktām upādāya 08803 svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa divyacakṣuś cetanām apy utpādayati/ 08804 na divyacakṣur abhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ 08805 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyacakṣu- 08806 r abhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/ 08807 so 'nutpādasākṣātkriyā abhijñānam abhinirharati/ na ca śrāvaka- 08808 bhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patati/ nāpy anyaṃ kañcid dharmam āśaṃsati 08809 anyatrānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyāmīti/ sa tayā āsravakṣaya 08810 sākṣātkriyābhijñājñānābhinirhārakuśalatayā na manyate tathā 08811 hi taj jñānam ajñānam acintyatām upādāya/ so 'haṃ prajānāmīti 08812 na manyate/ tad eva jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāva- 08813 viviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa āsrava- 08814 kṣayacetanām apy utpādayati nāsravakṣayābhijñābhinirhāracetanāṃ vā anyatra 08815 sarvākārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñā- 08816 pāramitāyāṃ carann āsravakṣayābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/

08901 evaṃ punaḥ śāriputa {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ ṣaḍa- 08902 bhijñāḥ paripūryante pariśudhyante ca/ abhijñāḥ śāariputra pariśuddhāḥ sarvā- 08903 kārajñatām arpayanti/ santi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ 08904 caranto dānapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti 08905 atyantaśūnyatayā na ca gṛhītatām upādāya/ santi {śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ} {śīlapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā} āpa- 08906 ttyanadhyāpattitām upādāya/ santi {śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ} {kṣāntipāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā} akṣobhaṇatām upādāya/ 08907 santi {śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ} {vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā} kāyikacaitasikavīryyāsraṃsanatām upādāya/ santi {śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ} 08908 {dhyānapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā} avikṣiptacittatām upādāya/ santi {śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ} {prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā} dauṣprajñacitta- 08909 parivarjanatām upādāya/ evaṃ khalu śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāra- 08910 mitāyāṃ carantaḥ ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sarvākārajñatāpanthāanaṃ śodha- 08911 yanti atyantaśūnyatām upādāya/ dānaṃ parigrahatām upādāya prajñapyate/ 08912 śīlaṃ dauḥśīlyam {upādāya prajñapyate}/ kṣāntir akṣāntitām {upādāya prajñapyate}/ vīryaṃ kauśīdyam {upādāya prajñapyate}/ 08913 samādhir asamāhitatām {upādāya prajñapyate}/ prajñā dauṣprajñam {upādāya prajñapyate}/ sa tīrṇa iti 08914 na manyate/ atīrṇa iti na manyate/ dānaṃ parigraha iti na manyate/ 08915 śīlaṃ dauḥśīlyam iti {na manyate}/ kṣāntiḥ kṣobha iti {na manyate}/ vīryyaṃ kauśīdya-

09001 m iti {na manyate}/ samādhir asamāhita iti {na manyate}/ prajñā dauṣprajñam iti {na manyate}/ ākruṣṭo 09002 'ham iti {na manyate}/ vandito 'ham iti {na manyate}/ satkṛto 'ham iti {na manyate}/ asatkṛto 09003 'ham iti {na manyate}/ tat kasya hetoḥ/ na hi śāriputra anutpāda ākruṣṭo 09004 'ham iti manyate/ vandito 'ham iti {na manyate}/ satkṛto 'ham iti {na manyate}/ asat- 09005 kṛto 'ham iti {na manyate}/ tat kasya hetos tathā hi prajñāpāramitā sarvamananāḥ 09006 samucchinatti/ iha śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato 09007 ye guṇā bhavanti na te sarve śrāvakapratyekabuddhānāṃ saṃvidyante/ sa 09008 imān guṇān paripūrayan sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ ca 09009 pariśodhayati sarvākārajñatāṃ cānuprāpnoti/ 09010 punar aparaṃ śāriputa {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarva- 09011 sattvānām antike samacittatām utpādayati/ sarvasattvānām antike sama- 09012 cittatām utpādya sarvadharamsamatāṃ pratilabhate/ sarvadharamsamatāṃ pratilabhya 09013 sarvasattvān sarvadharmasamatāyāṃ pratiṣṭhāpayati/ sa dṛṣṭa eva dharme buddhānāṃ 09014 bhagavatāṃ priyo bhavati manaāpaś ca/ sarvabodhisattvānāṃ ca sarva- 09015 śrāvakānāṃ ca pratyekabuddhānāṃ ca priyo bhavati manaāpaś ca/ sa yatra 09016 yatropapadyate tatra tatra na jātu cakṣuṣā amanaāpāni rūpāṇi 09017 paśyati/ na śrotreṇāmanaāpān śabdān śṛṇoti/ na ghrāṇenā-

09101 manaāpān gandhān jighrati/ na jihvyā 'manaāpān rasān ā- 09102 svādayati/ na kāyenāmanaāpān sparśān spṛśati/ na manasā 'mana- 09103 āpān dharmān vijānāti/ na ca parihīyate anuttarāyāḥ samyak- 09104 saṃbodheḥ/ 09105 asmin khalu punaḥ prajñāpāramitānirdeśe nirdeśyamāne trīṇi 09106 bhikṣuṇīśatāni bhagavantaṃ yathāvṛtaiś cīvarair abhicchādayāmāsur anutta- 09107 rāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādayāmāsuḥ/ atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ 09108 velāyāṃ smitam akarot/ atha khalv āyuṣmān ānandaḥ samutthāyāsanā- 09109 d ekāṃs anuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇañ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena 09110 bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat/ ko bhagavan hetuḥ kaḥ 09111 pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya/ nāhetukaṃ nāpratyayaṃ buddhā bhagavantaḥ 09112 smitaṃ prāduṣkurvanti/ bhagavān āha/ etāny ānanda trīṇi bhikṣuṇī- 09113 śatāni ekaṣaṣṭitame kalpe mahākeunāmānas tathāgatā arhantaḥ samyak- 09114 saṃbuddhā loke utpatsyante/ tārakopame kalpe itaś cyutāni santi 09115 akṣobhyasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya buddhakṣetre upapatsyante/ ṣaṣṭiś ca 09116 devaputrasahasrāṇi yāni yāny anayā dharmadeśanayā paripācitāni tāni

09201 tāni maitreyasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntike parinirvā- 09202 syanti/ 09203 atha khalu bhagavato 'nubhāvena tasyāṃ velāyāṃ pūrvasyāṃ diśi buddhasahasraṃ 09204 paśyanti sma catasraḥ pariṣado bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣammaṇḍalāt/ 09205 evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti paścimāyāṃ diśi 09206 {{buddhasahasraṃ paśyanti uttarasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti uttarapūrvasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti paścimottarasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti}} 09207 adha ūrdhvam ekaikasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti mahato buddhakṣetra- 09208 guṇavyūhān paśyanti na ceha sahāyāṃ lokadhātau tān buddhakṣetra- 09209 guṇavyūhān paśyanti yān daśasu daśasu dikṣu teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ 09210 buddhakṣetraguṇavyāuhān paśyanti sma/ atha khalu bhagavataḥ śākyamuneḥ 09211 parṣanmaṇḍalād daśabhiḥ prāṇisahasraiḥ praṇidhānāni kṛtāni vayaṃ 09212 tāni puṇyāni kariṣyāmo yaiḥ puṇyair eteṣu buddhakṣetreṣūpapatsyāmaha 09213 iti/ atha khalu bhagavāṃs teṣāṃ kulaputrāṇām āśayaṃ viditvā tasyāṃ 09214 velāyāṃ smitam akarot/ ānanda āha/ ko bhagavān hetuḥ kaḥ pratyayaḥ 09215 smitasya prādurbhāvāya/ bhagavān āha/ paśyasi tvam ānandemāni 09216 daśaprāṇisahasrāṇi/ ānanda āha/ paśyāmi bhagavan/ bhagavān āha/ 09217 etāny ānanda daśaprāṇisahasrāṇi itaś cyutāni teṣu daśasu dikṣu buddhakṣetra- 09218 sahasreṣūpapatsyante/ na ca kadācit tathāgatavirahitāni bhaviṣyanti/ 09219 tataḥ paścād vyūharājanāmānas tathāgatā loke utpatsyante/

09301 atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmāṃś ca mahāmaudgalyāyana āyuṣmāṃś ca 09302 subhūtir āyuṣmāṃś ca mahākāśyapaḥ ete cānye ca sambahulā abhijñātā 09303 abhijñātā bhikṣavo bodhisattvāś ca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāś ca 09304 bhagavantam etad avocan/ mahāpāramiteyaṃ bhagavan {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ 09305 yad uta prajñāpāramitā/ agrapāramiteyaṃ viśiṣṭa{pāramiteyaṃ} pravara{pāramiteyaṃ} anuttara{pāramiteyaṃ} 09306 niruttara{pāramiteyaṃ} asama{pāramiteyaṃ} ākāśa{pāramiteyaṃ} svalakṣaṇaśūnyatā{pāramiteyaṃ} sasrvaguṇasama- 09307 nvāgata{pāramiteyaṃ}/ anavamardanīya{pāramiteyaṃ} bhagavan {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ yad uta prajñā- 09308 pāramitā/ atra hi bhagavan prajñāpāramitāyāṃ caradbhir bodhisattvai- 09309 r mahāsattvair asamasamaṃ dānaṃ dattaṃ tair asamasamā dānapāramitā paripūritā/ 09310 tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhaḥ/ te 'samasamasya dharmasya lābhino 09311 bhāviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ/ tair asamasamaṃ śīlaṃ rakṣitaṃ 09312 tair asamasamā śīlapāramitā paripūritā {tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ} tair asamasamā kṣānti- 09313 r bhāvitār asamasamā kṣāntipāramitā paripūritā {tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ} tair asamasamaṃ 09314 vīryam ārabdhaṃ tair asamasamavīryapāramitā paripūritā {tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ} tair asamasamaṃ

09401 dhyānam utpāditam tair asamasamadhyānapāramitā paripūritā {tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ} tair asama- 09402 samā prajñā bhāvitā tair asamasamā prajñāpāramitā paripūritā {tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ}/ 09403 atraiva ca tvaṃ bhagavan prajñāpāramitāyāṃ carann asamasamasya rūpasya 09404 lābhī jāto 'samasamāyā vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām asamasamasya 09405 vijñānasya lābhī jāto 'samasamāṃ bodhim abhisaṃbuddho 'samasamaṃ dharmacakraṃ 09406 pravartitam/ evam atītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavanto 'traiva prajñāpāra- 09407 mitāyāṃ caranto 'nuttarāṃ samyaksambodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbhotsyante 09408 ca abhisambudhyante ca/ tasmāt tarhi bhagavan sarvadharmāṇāṃ pāraṃ gantukāmena 09409 {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ yogaḥ karaṇīyaḥ/ namaskaraṇīyās te 09410 bhagavan {bodhisattvā} mahāsattvā ye 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ caranti sadevamānuṣā- 09411 sureṇa lokena/ evam ukte bhagavāṃs tān sambahulān śrāvakāṃs tāṃś ca 09412 bodhisattvān etad avocat/ evam etat kulaputrā evam etat/ namaskaraṇīyās te 09413 {bodhisattvā} mahāsattvāḥ sadevamānuṣāsureṇa lokena ye 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ 09414 caranti/ tat kasya hetoḥ/ bodhisattvaṃ hi śāriputrāgamya lokasya 09415 loke prādurbhāvo bhavati/ manuṣyalokasya devalokasya kṣatriyamahā-

09416 śālakulānāṃ brāhmaṇamahāśālakulānāṃ gṛhapatimahāśālakulānāṃ rājñāṃ 09417 cakravartināṃ cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ trayastriṃśānāṃ devānāṃ 09418 {{yāmānāṃ devānāṃ tuṣitānāṃ devānāṃ nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ paranirmitavaśavartināṃ devānāṃ brahmakāyikāṇāṃ devānāṃ brahmapurohitānāṃ devānāṃ brahmapāriṣadyānāṃ devānāṃ parīttābhānāṃ devānāṃ apramāṇābhānāṃ devānāṃ ābhāsvarāṇāṃ devānāṃ parīttaśubhānāṃ devāṃ apramāṇaśubhānāṃ devāṃ śubhakṛtsnānāṃ devānāṃ anabhrakāṇāṃ devānāṃ puṇyaprasavānāṃ devānāṃ bṛhatphalānāṃ devānāṃ asaṃjñisattvānāṃ devānāṃ śuddhāvāsānāṃ devānāṃ aspṛhāṇāṃ devānāṃ atapānāṃ devānāṃ sadṛśānāṃ devānāṃ sudarśanānāṃ devānāṃ akaniṣṭhānāṃ devānāṃ}} naiva saṃjñānāsaṃjñāyatanopagānāṃ devānāṃ loke

09501 prādurbhāvo bhavati/ srotaāpannānāṃ sakṛdāgāminām anāgāminām arhatāṃ 09502 pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyak- 09503 saṃbuddhānāṃ loke prādurbhāvo bhavati/ bodhisattvaṃ hi śāriputrāgamya 09504 trayāṇāṃ ratnānāṃ loke prādurbhāvo bhavati/ laukikānāñ ca 09505 sarvajīvitopakaraṇānām annapānavastraśayyāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariskā- 09506 rāṇāṃ maṇimuktāvaiduryaśaṃkhaśilāprabālajātarūparajatānāṃ loke 09507 prādurbhāvo bhavati/ yāvac chāriputra sarvasukhopadhānāṃ divyānāṃ mānuṣyakāṇāṃ 09508 ca bhavamukhānāñ ca nirvāṇamukhānāñ ca loke prādurbhāvo bhavati sarvaśaḥ 09509 śāriputra bodhisattvam āgamya/ tat kasya hetoḥ/ bodhisattvo hi śāriputra 09510 caryāñ caran ṣaṭsu pāramitāsu sattvān niyojayati dānaṃ dāpayati 09511 śīlaṃ samādāpayati kṣāntyāṃ pratiṣṭhāpayati vīryaṃ niyojayati 09512 dhyāne pratiṣṭhāpayati prajñāyāṃ niyojayati/ sarve ca sattvā bodhi- 09513 sattvam āgamya prajñāpāramitāyāṃ caranti/ tasmāc chāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo 09514 sarvasattvānāṃ hitamukhāya pratipanno bhavati/ 09515 atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ jihvendriyaṃ nirnāmayitvā imaṃ 09516 trisāhasraṃ mahāsahasraṃ lokadhātuṃ jihvendriyeṇāc chādayāmāsa/ atha 09517 khalu tato jihvendriyād anekavarṇā nānāvarṇā arciṣo niḥsṛtya 09518 pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn ābhayāvabhāsayā- 09519 māsuḥ/ evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ā-

09601 bhayāvabhāsayāmāsuḥ/ {{paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ adhastād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/}} 09602 ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātū- 09603 n ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ atha khalu pūrvasyāṃ yāvad ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadī- 09604 vālukopamebhyo buddhakṣetrebhyo 'prameyāsaṃkhyeyā bodhisattvās tān prabhāvyūhān 09605 dṛṣṭvā svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu buddhān bhagavataḥ paripṛcchanti sma/ kasyāyaṃ 09606 bhagavann anubhāvo yenāyam evaṃ prabhāvabhāsaḥ saṃdṛśyate/ te buddhā bhagavanta- 09607 s tān bodhisattvān mahāsattvān evam āhuḥ/ eṣa kulaputrāḥ paścimāyāṃ 09608 yāvad adho digbhāge sahāyāṃ lokadhātau śākyamunir nāma tathāgato 'rhan 09609 samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati tena jihvendriyaṃ nirnamayya 09610 sarvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavo 'vabhāsena sphuṭīkṛtā 09611 yāvad ūrdhvaṃ diśi evaṃ daśasu dikṣu gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavo 'va- 09612 bhāsena sphuṭīkṛtā yad uta {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ deśanāya 09613 saṃprakāśanāya/ te bodhisattvās tāṃs tathāgatān evam āhuḥ/ gamiṣyāmo vayaṃ

09614 bhagavaṃs tāṃ sahālokadhātuṃ taṃ bahgavantaṃ śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vanda- 09615 nāya paryupāsanāya tāṃś ca daśadiksannipatitān {bodhisattvān} mahāsattvāṃs tāṃ ca prajñā- 09616 pāramitāṃ sravaṇāya/ te buddhā bhagavanta āhuḥ/ gacchata kulaputrā yasyedānīṃ 09617 kālaṃ manyadhvam/ atha khalu te {bodhisattvā} mahāsattvā daśabhyo digbhyo 09618 puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantīr gṛhītvā nā- 09619 nāratnasuvarṇarūpyapuṣpapuṭāni ca gṛhītvā mahatyā tūryatāḍāvacara 09620 saṃgītyā bhagavantaṃ śākyamunim upasaṃkrāntā abhūvan/ atha khalu cātu- 09621 rmahārājakāyikā devās trayastriṃśā devāḥ {{trayastriṃśā devā yāmā devāḥ tuṣitā devā nirmāṇaratayo devāḥ paranirmitavaśavartino devā brahmakāyikā devā brahmapurohitā devā brahmapāriṣadyā devāḥ parīttābhā devā apramāṇābhā devā ābhāsvarā devāḥ parīttaśubhā devā apramāṇaśubhā devāḥ śubhakṛtsnā devā anabhrakā devāḥ puṇyaprasavā devā bṛhatphalā devā asaṃjñisattvā devāḥ śuddhāvāsā devā aspṛhā devā atapā devāḥ sadṛśā devāḥ sudarśanā devā}} 09701 akaniṣṭhāś ca devā divyapuṣpadhūpagandhamālyavilepana- 09702 cūrṇacīvaracchatradhvajapatākā utpalakumudapuṇḍarīkamandāravakesaratamāla- 09703 patrāṇi gṛhītvā yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāman/ atha khalu te bodhi- 09704 sattvās te ca devās taiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanais tathāgatam arhantaṃ samyak- 09705 saṃbuddham avakiranti sma/ atha khalu tāni puṣpāṇi vihāya samabhyudgamyāsya 09706 trisāhasramahāsāhasrasya lokadhātor upariṣṭāt puṣpakūṭāgāraḥ saṃsthito

09707 'bhūt/ catusthūṇaś caturasro bhāgataḥ suvibhakto ramaṇīyo manīramaḥ/ 09708 atha khalu tataḥ parṣadaḥ prāṇikoṭīniyutaśatasahasram utthāyāsanādekāṃsa- 09709 m uttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃ 09710 s tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat/ vayaṃ bhagavann anāgate 'dhvani 09711 evaṃrūpāṇāṃ dharmāṇāṃ lābhino bhavema yathā tathāgato 'rhan samyak- 09712 saṃbuddhaḥ/ evañ ca śrāvakagaṇaṃ parikarṣema evañ ca parṣadi dharmaṃ deśayema 09713 yac caitarhi tathāgato bhagavān dharmaṃ deśayati/ atha khalu bhagavāṃs teṣāṃ 09714 kulaputrāṇām āśayaṃ viditvā sarvadharmāṇāṃ cānutpādāyānirodhāyā- 09715 nabhisaṃskārāyāprādurbhāvāya kṣāntiṃ viditvā smitam akarot/ atha 09716 tato 'nekavarṇā raśmayo bhagavato mukhadvārān niścaritās te sarvāvantaṃ lokaṃ 09717 pradakṣiṇīkṛtya punar evāgatā bhagavato mūrdhvany antardhīyante sma/ atha khalv ā- 09718 yuṣmān ānanda utthāyāsānād ekāṃ samuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ

09801 pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat/ 09802 ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya/ atha khalu bhagavā- 09803 n āyuṣmantam ānandam etad acovat/ etad ānanda prāṇikoṭīniyutaśatasahasra- 09804 m aṣṭaṣaṣṭhyā kalpakoṭībhir bodhyaṅgapuṣpanāmānas tathāgatā arhantaḥ samyak- 09805 saṃbuddhā loke utpatsyante puṣpākare kalpe// [iti ṣaḍabhijñāvavādaḥ//] 09806 atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyām āyuṣmantaṃ subhūtim āmantrayāmāsa/ 09807 pratibhātu te subhūte {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām ārabhya yathā 09808 {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ niryāyur iti/ atha khalu teṣāṃ 09809 {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ teṣāñ ca mahāśrāvakāṇāṃ teṣāñ ca devaputrāṇām etad a- 09810 bhavat/ kiṃ nu khalv āyuṣmān subhūtiḥ svakena prajñāpratibhānavalā- 09811 dhānena {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadekṣyaty utāho buddhānu- 09812 bhāvena/ atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena teṣāṃ {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ 09813 teṣāñ ca mahāśrāvakāṇāṃ teṣāñ ca devaputrāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarka- 09814 m ājñāya āyuṣmantaṃ śāriputram etad acovat/ yat kiñcid āyuṣman śāriputra 09815 bhagavataḥ śrāvakā bhāṣante deśayanty upadiśanti sarvaḥ sa tathāgatasya puruṣa- 09816 kāro veditavyaḥ/ tat kasya hetoḥ yo hi tathāgatena dharmo deśitas tasyāṃ 09817 dharmadeśanāyāṃ śikṣamāṇās tāṃ dharmatāṃ sākṣātkurvanti tāṃ dharmatāṃ

09901 sākṣātkṛtvā yad yad eva bhāṣante deśayanty upadiśanti sarvaṃ tad dharmatayā na 09902 virudhyate/ tathāgata evaiṣa śāriputra upāyayogena {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ 09903 prajñāpāramitām upadekṣyati/ aviṣayo 'tra śāriputra sarvaśrāvakapratyeka- 09904 buddhānāṃ {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadeṣṭum// [iti darśana- 09905 mārgāvavādopakṣepaḥ//] 09906 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ bodhisattva iti 09907 bhagavann ucyate/ katamasyaitad bhagavan dharmasyādhivacanaṃ yad uta bodhisattva 09908 iti/ nāhaṃ bhagavan dharmaṃ samanupaśyāmi yad uta bodhisattva iti/ 09909 so 'haṃ bhagavan bodhisattvam asamanupaśyan prajñāpāramitām apy anupa- 09910 labhamānaḥ katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmi/ 09911 bhagavān āha/ nāmamātram idaṃ subhūte yad uta prajñāpāramitā iti bodhi- 09912 sattva iti ca/ tad api ca bodhisattvanāma nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhaya- 09913 m antareṇopalabhyate/ tad yathāpi nāma subhūte sattvaḥ sattva iti 09914 cocyate/ na ca kācit sattvopalabdhiḥ/ yac ca tan nāma tat prajñaptimātraṃ 09915 prajñaptidharmaḥ prajñaptisat// [iti duḥkhe dharmajñānakṣāntiḥ//] 09916 tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa 09917 vyavahriyate/ evam ātmasattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānavakārakavedaka-

10001 jānakapaśyakāḥ sarva ete prajñaptidharmāḥ sarva ete anutpādā anirodhā 10002 yāvad eva nāmamātreṇa vyavahriyante/ evam eva subhūte yā ca prajñāpāramitā 10003 yaś ca {bodhisattvo} mahāsattvo yac ca bodhisattvanāma sarva ete prajñaptidharmāḥ sarva ete 10004 anutpādā anirodhā yāvad eva nāmamātreṇa vyavahriyate/ tad yathāpi 10005 nāma subhūte idam ādhyātmikaṃ rūpam iti dharmaprajñaptimātraṃ tasyāś ca dharma- 10006 prajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/ veda- 10007 neti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate} saṃjñeti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ saṃskārā iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ vijñānam iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ evam eva 10008 subhūte prajñāpāramitā ca bodhisattvaś ca bodhisattvanāma ca sarva ete 10009 prajñaptidharmās teṣāñ ca prajñaptidharmāṇāṃ notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketa- 10010 mātreṇa vyavahriyate/ cakṣur iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ yad uta cakṣur iti tac ca cakṣur nā-

10011 dhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate/ śrotram iti{subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ yad uta śrotra- 10012 m iti tac ca śrotraṃ nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate/ 10013 ghrāṇam iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ jihveti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ kāya iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ mana iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ rūpam iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/

10014 śabda iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ gandha iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ rasa iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ sparśa iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ dharma iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ 10015 cakṣurdhātū rūpadhātuś cakṣurvijñānadhātuḥ iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā 10016 nobhayam antareṇopalabhyante/ śrotradhātuḥ śabdadhātuḥ śrotravijñānadhātu-

10017 r iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ te ca {nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante}/ ghrāṇadhātur gandhadhātur ghrāṇavijñānadhātur iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ te ca {nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante}/ jihvādhātū rasadhātur jihvāvijñānadhātur iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ te ca {nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante}/

10101 kāyadhātuḥ spraṣṭavyadhātuḥ kāyavijñānadhātur iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ te ca {nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante}/ mano- 10102 dhātu dharmadhātur manovijñānadhātur iti {subhūte dharmaprajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate}/ te ca {nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante}/ evam eva subhūte yad u- 10103 cyate prajñāpāramiteti/ bodhisattva iti bodhisattvanāmeti ca dharma- 10104 prajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma- 10105 saṅketamātreṇa vyavahriyate/ tac ca nāma nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhaya- 10106 m antareṇopalabhyate/ tad yathāpi nāma subhūte yad etad ādhyātmikaṃ śarīraṃ 10107 śarīram iti vyavahriyate śirogrīvā udaramaṃsau skandhau bādu pṛṣṭhaṃ 10108 pārśvakāḥ kaṭyūru jaṅghe pādāvasthīnīti vyavahriyante te ca prajñaptidharmā- 10109 s teṣāñ ca notpādo {{na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/}} evam eva subhute 10110 yad ucyate prajñāpāramiteti bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete 10111 prajñaptidharmās teṣāñ ca notpādā {{na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/}} tad 10112 yathāpi nāma subhūte bāhyaṃ tṛṇakāṣṭhaṃ śākhāparṇapalāśaṃ sarvaṃ taṃ nānā- 10113 nāmadheyair vyapadiśyate teṣāñ ca nāmnāṃ notpādo {{na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/}}

10114 tāni ca nāmāni nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyante/ 10115 evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti {{bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete prajñaptidharmās te ca nāmadheyair vyapadiśyante teṣāñ ca notpādā na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/}} 10116 tāni ca nāmāni nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyante/ 10117 evaṃ hi subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam/ 10118 punar aparaṃ subhūte tad yathāpi nāma svapnapratiśrutkāmarīcipratibhāsamāyopa- 10119 mās tathāgatanirmitāḥ sarve te dharmaprajñaptimātrās teṣāñ ca notpādo {{na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/}}

10201 evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti {{yad ucyate prajñāpāramiteti bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete prajñaptidharmās teṣāñ ca notpādā na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/}} 10202 evaṃ hi subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāñ caratā 10203 nāmasaṅketaprajñaptyām avavādaprajñaptyāṃ dharmaprajñaptyāñ ca śikṣitavyam// [iti 10204 duḥkhe dharmajñānam//] 10205 evaṃ hi subhute prajñāpāramitāyāṃ caran {bodhisattvo} mahāsattvo na rūpaṃ 10206 nityam iti samanupaśyati/ na rūpaṃ sukham iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ duḥkham iti 10207 {samanupaśyati}/ na rūpam ātmeti {samanupaśyati}/ na rūpam anātmeti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ śānta- 10208 m iti {samanupaśyati}/ na rūpam aśāntam iti {samanupaśyati}/ na rūpam śūnyam iti {samanupaśyati}/ 10209 na rūpam aśūnyam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ nimittam iti {samanupaśyati}/ na rūpam animitta- 10210 m iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ praṇihitam iti {samanupaśyati}/ na rūpam apraṇihitam iti 10211 {samanupaśyati}/ na rūpaṃ saṃskṛtam iti {samanupaśyati}/ na rūpam asaṃskṛtam iti {samanupaśyati}/ na rūpa- 10212 m utpannam iti {samanupaśyati}/ na rūpam anutpannam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ niruddham iti 10213 {samanupaśyati}/ na rūpam aniruddham iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ viviktam iti {samanupaśyati}/ na 10214 rūpam aviviktam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ kuśalam iti {samanupaśyati}/ na rūpam akuśala-

10215 m iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ sāvadyam iti {samanupaśyati}/ na rūpam anavadyam iti {samanupaśyati}/ 10216 na rūpaṃ sāsravam iti {samanupaśyati}/ na rūpam anāsravam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ saṃkleśa- 10217 m iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ niḥkleśam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ laukikam iti {samanupaśyati}/ 10218 na rūpaṃ lokottaram iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ saṃkleśam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ vyava- 10219 dānam iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ saṃsāra iti {samanupaśyati}/ na rūpaṃ nirvāṇam iti

10220 samanupaśyati/ na vedanā nityeti {samanupaśyati}/ {{na vedanā sukheti samanupaśyati/ na vedanā duḥkheti samanupaśyati/ na vedanātmeti samanupaśyati/ na vedanānātmeti samanupaśyati/ na vedanā śānteti samanupaśyati/ na vedanāśānteti samanupaśyati/ na vedanā śūnyeti samanupaśyati/ na vedanāśūnyeti samanupaśyati/ na vedanā nimitteti samanupaśyati/ na vedanānimitteti samanupaśyati/ na vedanā praṇihiteti samanupaśyati/ na vedanāpraṇihiteti samanupaśyati/ na vedanā saṃskṛteti samanupaśyati/ na vedanāsaṃskṛteti samanupaśyati/ na vedanotpanneti samanupaśyati/ na vedanānutpanneti samanupaśyati/ na vedanā niruddheti samanupaśyati/ na vedanāniruddheti samanupaśyati/ na vedanā vivikteti samanupaśyati/ na vedanāvivikteti samanupaśyati/ na vedanā kuśaleti samanupaśyati/ na vedanākuśaleti samanupaśyati/ na vedanā sāvadyeti samanupaśyati/ na vedanānavadyeti samanupaśyati/ na vedanā sāsraveti samanupaśyati/ na vedanānāsraveti samanupaśyati/ na vedanā saṃkleśeti samanupaśyati/ na vedanā niḥkleśeti samanupaśyati/ na vedanā laukiketi samanupaśyati/ na vedanā lokottareti samanupaśyati/ na vedanā saṃkleśeti samanupaśyati/ na vedanā vyavadāneti samanupaśyati/ na vedanā saṃsāreti samanupaśyati/ na vedanā nirvāṇeti samanupaśyati/}}/ na saṃjñā nityeti {samanupaśyati}/

10301 {{na saṃjñā sukheti samanupaśyati/ na saṃjñā duḥkheti samanupaśyati/ na saṃjñātmeti samanupaśyati/ na saṃjñānātmeti samanupaśyati/ na saṃjñā śānteti samanupaśyati/ na saṃjñāśānteti samanupaśyati/ na saṃjñā śūnyeti samanupaśyati/ na saṃjñāśūnyeti samanupaśyati/ na saṃjñā nimitteti samanupaśyati/ na saṃjñānimitteti samanupaśyati/ na saṃjñā praṇihiteti samanupaśyati/ na saṃjñāpraṇihiteti samanupaśyati/ na saṃjñā saṃskṛteti samanupaśyati/ na saṃjñāsaṃskṛteti samanupaśyati/ na saṃjñotpanneti samanupaśyati/ na saṃjñānutpanneti samanupaśyati/ na saṃjñā niruddheti samanupaśyati/ na saṃjñāniruddheti samanupaśyati/ na saṃjñā vivikteti samanupaśyati/ na saṃjñāvivikteti samanupaśyati/ na saṃjñā kuśaleti samanupaśyati/ na saṃjñākuśaleti samanupaśyati/ na saṃjñā sāvadyeti samanupaśyati/ na saṃjñānavadyeti samanupaśyati/ na saṃjñā sāsraveti samanupaśyati/ na saṃjñānāsraveti samanupaśyati/ na saṃjñā saṃkleśeti samanupaśyati/ na saṃjñā niḥkleśeti samanupaśyati/ na saṃjñā laukiketi samanupaśyati/ na saṃjñā lokottareti samanupaśyati/ na saṃjñā saṃkleśeti samanupaśyati/ na saṃjñā vyavadāneti samanupaśyati/ na saṃjñā saṃsāreti samanupaśyati/ na saṃjñā nirvāṇeti samanupaśyati/}} na saṃskārā nityā iti samanupaśyati {{na saṃskārāḥ sukhā iti samanupaśyati/ na saṃskārā duḥkhā iti samanupaśyati/ na saṃskārā ātmāno iti samanupaśyati/ na saṃskārā anātmāno iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ śāntā iti samanupaśyati/ na saṃskārā aśāntā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ śūnyā iti samanupaśyati/ na saṃskārā

aśūnyā iti samanupaśyati/ na saṃskārā nimittā iti samanupaśyati/ na saṃskārā animittā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ praṇihitā iti samanupaśyati/ na saṃskārā apraṇihitā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ saṃskṛtā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ asaṃskṛtā iti samanupaśyati/ na saṃskārā utpannā iti samanupaśyati/ na saṃskārā anutpannā iti samanupaśyati/ na saṃskārā niruddhā iti samanupaśyati/ na saṃskārā aniruddhā iti samanupaśyati/ na saṃskārā viviktā iti samanupaśyati/ na saṃskārā aviviktā iti samanupaśyati/ na saṃskārā kuśalā iti samanupaśyati/ na saṃskārā akuśalā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ sāvadyā iti samanupaśyati/ na saṃskārā anavadyā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ sāsravā iti samanupaśyati/ na saṃskārā anāsravā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ saṃkleśā iti samanupaśyati/ na saṃskārā niḥkleśā iti samanupaśyati/ na saṃskārā laukikā iti samanupaśyati/ na saṃskārā lokottarā iti samanupaśyati/ na saṃskārā saṃkleśā iti samanupaśyati/ na saṃskārā vyavadānā iti samanupaśyati/ na saṃskārāḥ saṃsārā iti samanupaśyati/ na saṃskārā nirvāṇā iti samanupaśyati/}} na vijñānan nityam iti

10302 samanupaśyati {{na vijñānaṃ sukham iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ duḥkham iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ ātmeti samanupaśyati/ na vijñānam anātmeti samanupaśyati/ na vijñānaṃ śāntam iti samanupaśyati/ na vijñānam aśāntam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ śūnyam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ aśūnyam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ nimittam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ animittam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ praṇihitam iti samanupaśyati/ na vijñānam apraṇihitam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ saṃskṛtam iti samanupaśyati/ na vijñānam asaṃskṛtam iti samanupaśyati/ na vijñānam utpannam iti samanupaśyati/ na vijñānam anutpannam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ niruddham iti samanupaśyati/ na vijñānam aniruddham iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ viviktam iti samanupaśyati/ na vijñānam aviviktam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ kuśalam iti samanupaśyati/ na vijñānam akuśalam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ sāvadyam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ anavadyam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ sāsravam iti samanupaśyati/ na vijñānam anāsravam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ saṃkleśam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ niḥkleśam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ laukikam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ lokottaram iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ saṃkleśam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ vyavadānam iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ saṃsāram iti samanupaśyati/ na vijñānaṃ nirvāṇam iti samanupaśyati/}} 10303 evaṃ na cakṣurdhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na

10304 rūpadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñāna- 10305 dhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ sukha 10306 iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ sukha iti vā duḥkha 10307 iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti

10308 vā samanupaśyati/ {{na cakṣurdhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na rūpadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na

cakṣurdhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā

samanupaśyati}}/ evaṃ na śrotradhātur na śavdadhātur na śrotravijñāna-

10309 dhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur na 10310 śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati

10311 {{na śrotradhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na śabdadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur

vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na śabdadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na śrotravijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā

samanupaśyati}}/ na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātur nitya iti vā

10312 anitya iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na

10313 ghrāṇavijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti samanupaśyati {{na ghrāṇadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na gandhadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātur

niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na gandhadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā

samanupaśyati/ na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati}}/

10314 na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñānadhātur nitya iti vā anitya 10315 iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñāna-

10316 dhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati {{na jihvādhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na rasadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na rasadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na rasadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na rasadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā

samanupaśyati/ na jihvādhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na rasadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na rasadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na rasadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na jihvāvijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā

samanupaśyati}}/ na kāya-

10317 dhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātur nitya iti vā anitya iti 10318 vā samanupaśyati/ na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ

10319 sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati {{na kāyadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātur niruddha iti

vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na kāyavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na kāyadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na spraṣṭavyadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na

kāyavijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati}} na manodhātur na

10320 dharmadhātur na manovijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanu-

10401 paśyati/ na manodhātur na dharmadhātur na manovijñānadhātuḥ sukha iti vā

10402 duḥkha iti vā samanupaśyati {{na manodhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na dharmadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati/ na manodhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati/ na manodhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati/ na manodhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati/ na manodhātur

vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati/ na manodhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati/ na manodhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na dharmadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati/ na manovijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati}}/

10403 yad api cakṣurūpacakṣurvijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā 10404 duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā 10405 samanupaśyati/ evaṃ na sukham iti vā na duḥkham iti vā samanupaśyati/ 10406 nātmeti vā nānātmeti vā samanupaśyati {{na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati/ na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati/ na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati/ na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati/ na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati/ notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati/ na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati/ na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati/ na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati/ na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati/ na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati/ na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati/ na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati}}/ yad api śrotraśabdaśrotra- 10407 vijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā

10408 tad api na nityam iti vā nānityam iti vā {{samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati/ na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati/ na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati/ na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati/ na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati/ notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati/ na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati/ na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati/ na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati/ na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati/ na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati/ na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati/ na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati/}} yad api ghrāṇagandha- 10409 ghrāṇavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhā-

10410 sukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā {{samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati/ na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati/ na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati/ na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati/ na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati/ notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati/ na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati/ na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati/ na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati/ na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati/ na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati/ na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati/ na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati/}} yad api 10411 jihvārasajihvāvijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ

10412 vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānitaym iti vā {{samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati/ na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati/ na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati/ na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati/ na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati/ notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati/ na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati/ na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati/ na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati/ na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati/ na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati/ na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati/ na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati/}} 10413 yad api kāyaspraṣṭavyakāyavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā 10414 duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti 10415 vā samanupaśyati/ na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti

10416 {{samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati/ na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati/ na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati/ na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati/ na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati/ notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati/ na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati/ na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati/ na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati/ na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati/ na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati/ na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati/ na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati/}} yad api kāyaspraṣṭavyakāyavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ 10417 sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā/ tad api na saṃsāram iti vā na 10418 nirvāṇam iti vā samanupaśyati/ yad api manodharmamanovijñānasaṃsparśa- 10419 pratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api 10420 na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati/ na sukham iti

10421 na duḥkham iti nātmeti nānātmeti {{samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati/ na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati/ na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati/ na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati/ na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati/ notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati/ na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati/ na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati/ na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati/ na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati/ na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati/ na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati/ na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati/ na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati/}}// [iti 10422 duḥkhe 'nvayajñānakṣāntiḥ//]

10501 tat kasya hetoḥ/ tathā hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 10502 caran prajñāpāramitāṃ prajñāpāramitānāma taṃ ca bodhisattvaṃ tat ca 10503 bodhisattvanāma na samanupaśyati/ saṃskṛte vā dhātāv asaṃskṛte vā dhātau 10504 tathā hi subhūte bodhisattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran naitān sarvadharmān 10505 kalpayati na vikalpayati/ so 'vikalpe dharme sthitvā smṛtyupasthānāni 10506 bhāvayati/ prajñāpāramitāyāṃ caran na prajñāpāramitāṃ nāpi prajñāpāra- 10507 mitānāma samanupaśyati/ na bodhisattvaṃ nāpi bodhisattvanāma samanu- 10508 paśyati/ evaṃ samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgapāramitā- 10509 tathāgatabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān bhāvayati 10510 {{prajñāpāramitāyāṃ caran na prajñāpāramitāṃ nāpi prajñāpāramitānāma samanupaśyati/ na bodhisattvaṃ nāpi bodhisattvanāma}} samanupaśyati anyatra sarvākārajñatā 10511 manasikārāt// [iti duḥkhe 'nvayajñānam//] 10512 tathā hi tena prajñāpāramitāyāṃ caratā dharmalakṣaṇaṃ pratividdhaṃ bhavati/ 10513 yac ca dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ tan na saṃkliśyate na vyavadāyate/ evaṃ hi subhūte 10514 {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā nāmasāṃketikī dharmaprajñapti- 10515 r anuboddhavyā// [iti samudaye dharmakṣāntiḥ//] 10516 sa nāmasāṃketikyā dharmaprajñaptyā avabudhya na rūpam abhinivekṣyate na 10517 vedanām {abhinivekṣyate}/ na saṃjñām {abhinivekyate}/ na saṃskārān {abhinivekṣyate}/ na vijñānam {abhinivekṣyate}/

10601 na cakṣur {abhinivekṣyate}/ na rūpam {abhinivekṣyate}/ na cakṣurvijñānam {abhinivekṣyate}/ na cakṣuḥsaṃsparśa- 10602 m {abhinivekṣyate}/ yad api cakṣuḥsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā a- 10603 duḥkhāsukhaṃ vā tad api {nābhinivekṣyate}/ na śrotram {abhinivekṣyate} na śabdaṃ na śrotravijñānaṃ na 10604 śrotrasaṃsparśaṃ yad api śrotrasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā 10605 aduḥkhāsukhaṃ vā tad api {nābhinivekṣyate}/ {{na ghrāṇam abhinivekṣyate na gandhaṃ na ghrāṇavijñānaṃ na ghrāṇasaṃsparśaṃ yad api ghrāṇasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate/ na jihvām abhinivekṣyate na rasaṃ na jihvāvijñānaṃ na jihvāsaṃsparśaṃ yad api jihvāsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate/}} 10606 {{na kāyam abhinivekṣyate na spraṣṭavyaṃ na kāyaṃ na kāyavijñānaṃ na kāyasaṃsparśaṃ yad api kāyasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate/ na mano abhinivekṣyate na dharmam na manovijñānaṃ na manaḥsaṃsparśaṃ yad api manaḥsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate/}}/ nāpi saṃskṛtadhātum {abhinivekṣyate}/ nāpy asaṃskṛtadhātum {abhinivekṣyate}//

10607 [iti samudaye dharamjñānam//] 10608 sa na dānapāramitām abhinivekṣyate/ na śīla{pāramitām abhinivekṣyate}/ na kṣānti- 10609 {pāramitām abhinivekṣyate}/ na vīrya{pāramitām abhinivekṣyate}/ na dhyāna{pāramitām abhinivekṣyate}/ na prajñā{pāramitām abhinivekṣyate}/ na nāmāpi 10610 na lakṣaṇam api tāsām abhinivekṣyate/ na kāye 'bhinivekṣyate/ nā māṃsa- 10611 cakṣuṣy {abhinivekṣyate}/ na divyacakṣuṣy {abhinivekṣyate}/ na prajñācakṣuṣy {abhinivekṣyate}/ na dharmacakṣu- 10612 ṣy {abhinivekṣyate}/ na buddhacakṣuṣy {abhinivekṣyate}/ nābhijñāsv {abhinivekṣyate}/ nādhyātmaśūnyatāyā- 10613 m {abhinivekṣyate}/ na bahirdhāśūnyatāyām {abhinivekṣyate}/ nādhyātmabahirdhāśūnyatāyām {abhinivekṣyate}/ 10614 na śūnyatāśūnyatāyāṃ na mahāśūnyatāyāṃ na paramārthaśūnyatāyāṃ na saṃskṛta- 10615 śūnyatāyāṃ nāsaṃskṛtaśūnyatāyāṃ nātyantaśūnyatāyāṃ nānavarāgraśūnyatāyāṃ 10616 nānavakāraśūnyatāyāṃ na prakṛtiśūnyatāyāṃ na sarvadharmaśūnyatāyāṃ na svala- 10617 kṣaṇaśūnyatāyāṃ nānupalambhaśūnyatāyāṃ nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ na bhāvaśūnya-

10701 tāyāṃ nābhāvaśūnyatāyāṃ na svabhāvaśūnyatāyāṃ na parabhāvaśūnyatāyā- 10702 m abhinivekṣyate/ na tathatāyāṃ na bhūtakoṭyāṃ na dharmadhātau na sattva- 10703 paripāke na buddhakṣetrapariśuddhau nopāyakauśalye 'bhinivekṣyate/ tat 10704 kasya hetoḥ/ tathā hi te sarvadharmā na saṃvidyante yaś cābhinivikśeta/ yena 10705 cābhiniviśeta yatra cābhiniviśeta// [iti samudaye 'nvayajñānakṣāntiḥ//] 10706 evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ carann anabhi- 10707 niviṣṭaḥ sarvadharmeṣu dānapāramitayā vivarddhate/ śīla{pāramitayā vivarddhate}/ kṣānti{pāramitayā vivarddhate}/ 10708 vīrya{pāramitayā vivarddhate}/ dhyāna{pāramitayā vivarddhate}/ prajñā{pāramitayā vivarddhate}/ bodhisattvaniyāmam avakrāmati//

10709 [iti samudaye 'nvayajñānam//] 10710 evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann avinivarta- 10711 nīyāṃ bhūmim avakrāmati// [iti nirodhe dharamjñānakṣāntiḥ//] 10712 evaṃ caran subhūte bodhisattvo mahāsattvo 'bhijñāḥ paripūrayati/ 10713 abhijñāḥ paripūrya buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmati satvāṃś ca paripācayati 10714 buddhāṃś ca bhagavataḥ satkaroti gurūkaroti mānayati tenaiva kuśalamūlena 10715 teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ cāntika upapadyate dharmaṃ ca śṛṇoti śrutāś cāsya 10716 dharmā na jātūcchetsyante yāvad ā bodhimaṇḍād iti dhāraṇīmukhāni 10717 pratilapsyate samādhimukhāni pratilapsyate/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvena} 10718 mahāsattvena rpajñāpāramitāyāṃ caratā nāmasāṃketikī dharmaprajñaptir anu- 10719 boddhavyā// [iti nirodhe dharmajñānam//]

10801 tat kiṃ manyase subhūte yad ucyate {bodhisattvo} mahāsattva iti api tu 10802 rūpaṃ bodhisattva iti/ vedanā bodhisattva iti/ saṃjñā {bodhisattva iti}/ 10803 saṃskārā {bodhisattva iti}/ vijñānaṃ {bodhisattva iti}/ tat kiṃ manyase subhūte 'nyatra rūpād bodhi- 10804 sattva iti/ anyatra vedanāyā {bodhisattva iti}/ {{anyatra saṃjñāyā bodhisattva iti/ anyatra saṃskārebhyo bodhisattva iti/ anyatra vijñānād bodhisattva iti}}/ tat kiṃ manyase subhūte rūpe 10805 bodhisattva iti/ vedanāyāṃ {bodhisattva iti}/ {{saṃjñāyāṃ bodhisattva iti/ saṃskāreṣu bodhisattva iti/ vijñāne bodhisattva iti}}/ tat kiṃ manyase subhūte 10806 bodhisattve rūpam iti/ bodhisattve vedaneti/ {{bodhisattve saṃjñeti/ bodhisattve saṃskārā iti/ bodhisattve vijñānam iti}}/ tat kiṃ manyase 10807 subhūte arūpo {bodhisattva iti}/ avedanā {bodhisattva iti}/ {{asaṃjñā bodhisattva iti/ asaṃskārā bodhisattva iti/ avijñānaṃ bodhisattva iti}}/ tat kiṃ manyase subhūte 10808 cakṣur bodhisattvo 'nyatra cakṣuṣaś cakṣuṣi bodhisattvo bodhisattve cakṣur acakṣuṣko 10809 bodhisattva iti/ śrotraṃ bodhisattvo 'nyatra śrotrāc chrotre bodhisattvo 10810 bodhisattve śrotram aśrotro bodhisattva iti/

10811 {{ghrāṇaṃ bodhisattvo 'nyatra ghrāṇāc ghrāṇe bodhisattvo bodhisattve ghrāṇam aghrāṇo bodhisattva iti/ jihvā bodhisattvo 'nyatra jihvāyā jihvāyāṃ bodhisattvo bodhisattve jihvā ajihvo bodhisattva iti/ kāyo bodhisattvo 'nyatra kāyāt kāye bodhisattvo bodhisattve kāyo 'kāyo bodhisattva iti/ mano bodhisattvo 'nyatra manaso manasi bodhisattvo bodhisattve mano 'mananā bodhisattva iti}}/ subhūtir āha/ no hīdam bhagavan/ 10812 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte rūpaṃ bodhisattvo 'nyatra rūpād rūpe 10813 bodhisattvo bodhisattve rūpam arūpo bodhisattva iti/ 10814 {{śabdo bodhisattvo 'nyatra śabdāt śabde bodhisattvo bodhisattve śabdo aśabdo bodhisattva iti/ gandho bodhisattvo 'nyatra gandhād gandhe bodhisattvo bodhisattve gandho agandho bodhisattva iti/ raso bodhisattvo 'nyatra rasād rase bodhisattvo bodhisattve raso araso bodhisattva iti/ sparśo bodhisattvo 'nyatra sparśād sparśe bodhisattvo bodhisattve sparśo asparśo bodhisattva iti/ dharmo bodhisattvo 'nyatra dharmād dharme bodhisattvo bodhisattve dharmo adharmo bodhisattva iti}}/ tat kiṃ manyase subhūte 10815 cakṣūrūpacakṣurvijñānāni bodhisattvo 'nyatra ebhya eṣu saḥ/ etāni 10816 tasmin vinā cakṣūrūpacakṣurvijñānair bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase

10901 subhūte śrotraśabdaśrotravijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ/ 10902 etāni tasmin vinā śrotraśabdaśrotravijñānair bodhisattva iti/ 10903 {{tat kiṃ manyase subhūte ghrāṇagandhaghrāṇavijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ/ etāni tasmin vinā ghrāṇagandhaghrāṇavijñānānair bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte jihvārasajihvāvijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ/ etāni tasmin vinā jihvārasajihvāvijñānānair bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte kāyaspraṣṭavyakāyavijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ/ etāni tasmin vinā kāyaspraṣṭavyakāyavijñānānair bodhisattva iti/}} 10904 {{tat kiṃ manyase subhūte manodharmamanovijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ/ etāni tasmin vinā manodharmamanovijñānānair bodhisattva iti}}/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhaga- 10905 vān āha/ tat kiṃ manyase subhūte pṛthivīdhātur bodhisattvo 'nyatra pṛthivī- 10906 dhātos tatra bodhisattva bodhisattve pṛthivīdhātur apṛthivīdhātuko 10907 bodhisattva iti/ {{tat kiṃ manyase subhūte abdhātur bodhisattvo 'nyatra abdhātos tatra bodhisattva bodhisattve abdhātur anabdhātuko bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte tejodhātur bodhisattvo 'nyatra tejodhātos tatra bodhisattva bodhisattve tejodhātur atejodhātuko bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte vāyudhātur bodhisattvo 'nyatra vāyudhātos tatra bodhisattva bodhisattve vāyudhātur avāyudhātuko bodhisattva iti/}}

10908 {{tat kiṃ manyase subhūte ākāśadhātur bodhisattvo 'nyatra ākāśadhātos tatra bodhisattva bodhisattve ākāśadhātur anākāśadhātuko bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte vijñānadhātur bodhisattvo 'nyatra vijñānadhātos tatra bodhisattva bodhisattve vijñānadhātur avijñānadhātuko bodhisattva iti}}/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ 10909 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte avidyā bodhisattvo 'nyatrāvidyāyāḥ 10910 avidyāyāṃ bodhisattvo bodhisatte 'vidyā 'navidyā bodhisattva iti/ tat 10911 kiṃ manyase subhūte saṃskārā bodhisattvo 'nyatra saṃskārebhyaḥ saṃskāreṣu 10912 bodhisattvo bodhisattve saṃskārā asaṃskārā bodhisattva iti/

10913 {{tat kiṃ manyase subhūte vijñānaṃ bodhisattvo 'nyatra vijñānād vijñāne bodhisattvo bodhisattve vijñānam avijñānaṃ bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte nāmarūpaṃ bodhisattvo 'nyatra nāmarūpād nāmarūpe bodhisattvo bodhisattve nāmarūpaṃ anāmarūpaṃ bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte ṣaḍāyatanāni bodhisattvo 'nyatra ṣaḍāyatanānebhyaḥ ṣaḍāyatanāneṣu bodhisattvo bodhisattve ṣaḍāyatanāny aṣaḍāyatanāni bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte sparśo bodhisattvo 'nyatra sparśāt sparśe bodhisattvo bodhisattve sparśo 'sparśo bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte vedanā bodhisattvo 'nyatra vedanāyā vedanāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vedanā avedanā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte tṛṣṇā bodhisattvo 'nyatra tṛṣṇāyāḥ tṛṣṇāyāṃ bodhisattvo bodhisattve tṛṣṇā atṛṣṇā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte upādānaṃ bodhisattvo 'nyatra upādānād upādāne bodhisattvo bodhisattve upādānam anupādānaṃ bodhisattva iti/}} 10914 {{tat kiṃ manyase subhūte bhavo bodhisattvo 'nyatra bhavād bhave bodhisattvo bodhisattve bhavo 'bhavo bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte jātir bodhisattvo 'nyatra jāter jātau bodhisattvo bodhisattve jātir ajātir bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte jarāmaraṇaṃ bodhisattvo 'nyatra jarāmaraṇād jarāmaraṇe bodhisattvo bodhisattve jarāmaraṇam ajarāmaraṇaṃ bodhisattva iti}}/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan// [iti 10915 nirodhe 'nvayajñānakṣāntiḥ//] 10916 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte 'pi nu yā rūpasya tathatā sā

10917 bodhisattvo 'nyatra rūpatathatāyāṃ rūpatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve rūpa- 10918 tathatā arūpatathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā 10919 vedanātathatā sā bodhisattvo 'nyatra vedanātathatāyā vedanātathatāyāṃ 10920 bodhisattvo bodhisattve vedanātathatā avedanātathatā bodhisattva iti/ 10921 {{tat kiṃ manyase subhūte yā saṃjñātathatā sā bodhisattvo 'nyatra saṃjñātathatāyā saṃjñātathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve saṃjñātathatā asaṃjñātathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā saṃskāratathatā sā bodhisattvo 'nyatra saṃskāratathatāyā saṃskāratathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve saṃskāratathatā asaṃskāratathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā vijñānatathatā sā bodhisattvo 'nyatra vijñānatathatāyā vijñānatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vijñānatathatā avijñānatathatā bodhisattva iti/}}

11001 subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte 11002 yadi vyasteṣu na bodhisattvaḥ samasteṣu bhavatu yā skandhatathatā sā 11003 bodhisattvo 'nyatra skandhatathatāyāḥ skandhatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve 11004 skandhatathatā askandhatathatā bodhisattva iti/ subhūtir āha/ no hīdaṃ 11005 bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte yā cakṣūrūpacakṣu- 11006 rvijñānatathatā sā bodhisattvo 'nyatra cakṣūrūpacakṣurvijñānatathatāyāś cakṣu- 11007 rūpacakṣurvijñānatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve cakṣūrūpacakṣurvijñāna- 11008 tathatā acakṣūrūpacakṣurvijñānatathatā bodhisattva iti/ evaṃ śrotraśabda- 11009 śrotravijñānatathatā, ghrāṇagandhaghrāṇavijñānatathatā, jihvārasajihvāvijñāna- 11010 tathatā kāyaspraṣṭavyakāyavijñānatathatā, manodharmamamovijñānatathatā//

11011 subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte yā 11012 pṛthivīdhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra pṛthivīdhātutathatāyāḥ pṛthivī- 11013 dhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve pṛthivīdhātutathatā apṛthivīdhātu- 11014 tathatā bodhisattva iti/ {{tat kiṃ manyase subhūte yā abdhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra abdhātutathatāyā abdhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve abdhātutathatā anabdhātutathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā tejodhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra tejodhātutathatāyāḥ tejodhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve tejodhātutathatā atejodhātutathatā bodhisattva iti/}} 11015 {{tat kiṃ manyase subhūte yā vāyudhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra vāyudhātutathatāyāḥ vāyudhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vāyudhātutathatā avāyudhātutathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yākāśadhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra ākāśadhātutathatāyāḥ ākāśadhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve ākāśadhātutathatā anākāśadhātutathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte vijñānadhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra vijñānadhātutathatāyāḥ vijñānadhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vijñānadhātutathatā avijñānadhātutathatā bodhisattva iti/}} 11016 subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte 11017 yadi vyasteṣu dhātuṣu na bodhisattvaḥ samasteṣu 11018 {{bhavatu yā dhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra dhātutathatāyāḥ dhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve dhātutathatā adhātutathatā bodhisattva iti}} / subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhaga- 11019 vān āha/ tat kiṃ manyase subhūte yā cakṣustathatā sā bodhisattvo 11020 'nyatra cakṣustathatāyāś cakṣustathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve cakṣustathatā 11021 acakṣustathatā bodhisattva iti/ evaṃ yā śrotratathatā ghrāṇatathatā jihvā- 11022 tathatā kāyatathatā/ tat kiṃ manyase subhūte yā manastathatā sā bodhi- 11023 sattvo 'nyatra manastathatāyā manastathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve manastathatā

11101 amanastathatā bodhisattva iti/ {{tat kiṃ manyase subhūte yā rūpatathatā sā bodhisattvo 'nyatra rūpatathatāyā rūpatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve rūpatathatā arūpatathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā śabdatathatā sā bodhisattvo 'nyatra śabdatathatāyā śabdatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve śabdatathatā aśabdatathatā bodhisattva iti/}} 11102 {{tat kiṃ manyase subhūte yā gandhatathatā sā bodhisattvo 'nyatra gandhatathatāyā gandhatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve gandhatathatā agandhatathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā rasatathatā sā bodhisattvo 'nyatra rasatathatāyā rasatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve rasatathatā arasatathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā spraṣṭavyatathatā sā bodhisattvo 'nyatra spraṣṭavyatathatāyā spraṣṭavyatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve spraṣṭavyatathatā aspraṣṭavyatathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā dharmatathatā sā bodhisattvo 'nyatra dharmatathatāyā dharmatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve dharmatathatā adharmatathatā bodhisattva iti}}/ yadi subhūte vyasteṣv āyataneṣu na 11103 bodhisattvaḥ samasteṣu bhavatu yā subhūte āyatanatathatā sā bodhisattvo 11104 'nyatrāyatanatathatāyā āyatanatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve āyatana- 11105 tathatā anāyatanatathatā bodhisattva iti/ {subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan}/ {bhāgavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte}/ avidyātathatā 11106 sā bodhisattvo 'nyatrāvidyātathatāyā avidyātathatāyāṃ bodhisattvo

11107 bodhisattve avidyātathatā anavidyātathatā bodhisattvaḥ/ evaṃ yā 11108 saṃskāratathatā vijñānatathatā nāmarūpatathatā ṣaḍāyatanatathatā sparśa- 11109 tathatā vedanātathatā tṛṣṇātathatā upādānatathatā bhavatathatā jātitathatā 11110 jarāmaraṇatathatā/ yadi vyasteṣu pratītyasamutpādāṅgeṣu na bodhisattvaḥ 11111 samasteṣu bhavatu yā pratītyasamutpādatathatā bodhisattvo 'nyatra pratītya- 11112 samutpādatathatāyāḥ pratītyasamutpādatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve 11113 pratītyasamutpādatathatā apratītyasamutpādatathatā bodhisattva iti/ {subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan}/ 11114 kiṃ punas tvaṃ subhūte 'rthavaśam upādāyevaṃ vadasi/ na rūpaṃ bodhisattva 11115 iti na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānaṃ, na pṛthivīdhātur nābdhātur na 11116 tejodhātur na vāyudhātur nākāśadhātur na vijñānadhātuḥ, na rūpāṇi na śabdā na 11117 gandhā na rasā na spraṣṭavyāni na dharmāḥ, na cakṣur na śrotraṃ na ghrāṇaṃ na jihvā na 11118 kāyo na manaḥ, na cakṣūrūpacakṣurvijñānaṃ na śrotraśabdaśrotravijñānaṃ na 11119 ghrāṇagandhaghrāṇavijñānaṃ na jihvārasajihvāvijñānaṃ na kāyaspraṣṭavyakāya- 11120 vijñānaṃ na manodharmamanovijñānaṃ nāvidyā evaṃ na saṃskāravijñānanāmarūpa- 11121 ṣaḍāyatanasparśavedanātṛṣṇopādānabhavajātijarāmaraṇaṃ bodhisattva iti 11122 yāvan na skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādo bodhisattva iti/ na rūpa-

11201 tathatā bodhisattva iti/ na vedanātathatā {{na saṃjñātathatā na saṃskāratathatā}} na vijñānatathatā, 11202 na pṛthivīdhātutathatā {{nābdhātutathatā na tejodhātutathatā na vāyudhātutathatā nākāśadhātutathatā}} na vijñānadhātutathatā, na cakṣūstathatā 11203 {{na śrotratathatā na ghrāṇatathatā na jihvātathatā na kāyatathatā}} na manastathatā na rūpatathatā {{na śabdatathatā na gandhatathatā na rasatathatā na spraṣṭavyatathatā}} na dharmatathatā na cakṣū- 11204 rūpacakṣurvijñānatathatā {{na śrotraśabdaśrotravijñānatathatā na ghrāṇagandhaghrāṇavijñānatathatā na jihvārasajihvāvijñānatathatā na kāyaspraṣṭavyakāyavijñānatathatā}} na manodharmanomanovijñānatathatā nāvidyā- 11205 tathatā {{na saṃskāratathatā na vijñānatathatā na nāmarūpatathatā na ṣaḍāyatanatathatā na sparśatathatā na vedanātathatā na tṛṣṇātathatā na upādānatathatā na bhavatathatā na jātitathatā}} na jarāmaraṇatathatā, yāvan na skandhadhātvāyatanatathatā na 11206 pratītyasamutpādatathatā bodhisattva iti/ subhūtir āha/ atyantatayā 11207 bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate/ tat kuto rūpaṃ bodhisattvo 11208 bhaviṣyati/ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam bodhisattvo bhaviṣyati/ 11209 atyantatayā bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate/ tat kutaḥ 11210 pṛthivīdhātu bodhisattvo bhaviṣyati/ evam abdhātus tejodhātur vāyudhātur ākāśa- 11211 dhātur vijñānadhātur bodhisattvo bhaviṣyati/ {atyantatayā bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate}/ tat kuto rūpam bodhi-

11212 sattvo bhaviṣyati/ evaṃ śabdo {{gandho raso spraṣṭavyam}} dharmo bodhisattvo bhaviṣya- 11213 ty evañ cakṣuḥ śrotraṃ {{ghrāṇaṃ jihvā kāyo}} mano bodhisattvo bhaviṣyati/ tat kutaś cakṣūrūpa- 11214 cakṣurvijñānāni bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ śrotraśabdaśrotravijñānāni 11215 {{ghrāṇagandhaghrāṇavijñānāni jihvārasajihvāvijñānāni kāyaspraṣṭavyakāyavijñānāni}} manodharmamanovijñānāni bodhisattvo bhaviṣyati/ avidyā 11216 bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ saṃskārā vijñānaṃ {{nāmarūpaṃ ṣaḍāyatanāni sparśo vedanā tṛṣṇā upādānaṃ bhavo jātir}} jarāmaraṇaṃ bodhisattvo 11217 bhaviṣyati/ {atyantatayā bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate}/ tat kutaḥ punar asya rūpatathatā upalabhyate/ vedanātathatā 11218 {{saṃjñātathatā saṃskāratathatā}} vijñānatathatā upalabhyate/ {atyantatayā bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate/} tat kutaḥ pṛthivīdhātutathatopa- 11219 labhyate/ evam abdhātu{{tathatopalabhyate tejodhātutathatopalabhyate vāyudhātutathatopalabhyate ākāśadhātutathatopalabhyate}} vijñānadhātutathatopalabhyate/ {atyantatayā bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate/} tat kuto 11220 rūpatathatopalabhyate/ evaṃ śabda{{tathatopalabhyate gandharathatopalabhyate rasatathatopalabhyate spraṣṭavyatathatopalabhyate}} dharmmatathatopalabhyate/ evaṃ cakṣu- 11221 stathat{{opalabhyate śrotratathatopalabhyate ghrāṇatathatopalabhyate jihvātathatopalabhyate kāyatathatopalabhyate}} manastathatopalabhyate/ evaṃ cakṣūrūpacakṣurvijñānatathato-

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.