Avadānakalpalatā

padmānanāsu vipulotpalalocanāsu kundastimātu nibiḍastabakastanīṣu / nandasya tāsu hṛdayaṃ yugapannipatya dolāvilāsataralālitumavāpa // kavk_10.117 //

tataḥ provāca bahgavān nandaṃ tadgatamānasam / āsāṃ saṃdarśane nanda prītyā te ramate matiḥ // kavk_10.118 //

āsāṃ tasyāśca sundaryā lāvaṇye kiyadantaram / utkarṣaḥ parabhāgeṇa sphuṭamevābhibhāvyate // kavk_10.119 //

nirastasundarīrūpaṃ rūpamapsarasām yadi / tadetā eva kālena kariṣyāmi tvadāśrayāḥ // kavk_10.120 //

ārogeṇaiva manasā brahmacaryaṃ prasannadhīḥ / cara tāvattataste 'haṃ dāsyāmyapsarasām gaṇam // kavk_10.121 //

evaṃ bhagavato vākyānnandaḥ saṃjātaniścayaḥ / tathetyuktvā vrate cetaścakre svargāṅganāśayā // kavk_10.122 //

mandādaraḥ svadāreṣu so 'bhūt tatsaṃgamecchayā / guṇapṇyatulāvṛtternāsti snehasya satyatā // kavk_10.123 //

aho cismṛtasaṃvāsapravāsapariśoṣitā / puṃsāmābhyāsikī prītiḥ sahasānyatra dhāvati // kavk_10.124 //

kṣaṇayauvanaramyāṇi premāṇi praṇayavyayaiḥ / na satyāni na nityāni na sukhāni śarīriṇām // kavk_10.125 //

tato bhagavatā nandaḥ kṣaṇānītaḥ svamāśramam / tanniścayād brahmacaryaṃ cacāra niyatavrataḥ // kavk_10.126 //

sa cisasmāra sundaryāḥ kāntisaṃpadamanyadhīḥ / kṣaṇapramuṣitā prītirmalaṃ yāti guṇeṣvapi // kavk_10.127 //

tataḥ kadācidvicaran nandaḥ kkāpi vyalokayat / karālanarakāsaktāṃ dhīmān kumbhībhṛtāṃ bhuvam // kavk_10.128 //

tām vilokyaiva sākampaḥ kimetaditi duḥkhitaḥ / sa papraccha tadāsaktān ghoranarakakāraṇam // kavk_10.129 //

te tamūcuriyaṃ bhūmistaptakumbhīśatācitā / kalpitā rājaputrasya nandasyānandarāgiṇaḥ // kavk_10.130 //

mithyāvrataḥ sa nādyāpi bhajate vītarāgatām / brahamcaryaṃ caratyeva svargastrūīsaṃgamāśayā // kavk_10.131 //

mithyāvratānām lubdhānāṃ rāgadveṣakaṣāyiṇām / etāsu nityataptāsu kumbhīṣvevākṣayaḥ kṣayaḥ // kavk_10.132 //

iti nanda samākarṇya jātaromāñcakañcukah / tatra cyutāmiva tanūṃ paścāttāpādamanyataḥ // kavk_10.133 //

samamyetya tyaktarāgasaṃvāsavāsanah svayam / babhūvānuttarabrahmacaryaparyāptāṃyamaḥ // kavk_10.134 //

ghanamohakṣayāttasya vimukte saṃśaye tataḥ / mahaḥ prasādamāpede śaradīvedadheḥ payaḥ // kavk_10.135 //

niṣkāmaḥ praśamaṃ prāptaḥ parāṃ niṣṭhāmupāgataḥ / śuddhadhīḥ sa samabhyetya bhagavantamabhāṣata // kavk_10.136 //

nāpsarobhirna sundaryā bhagavan kṛtyamasti me / etāḥ paryantavicchāyāḥ sapātā viṣayaśriyaḥ // kavk_10.137 //

yathā yatheyaṃ bhāvānāṃ bhāvyate niḥsvabhāvatā / tathā tathā prqsīdanti nirāvaraṇavṛttayaḥ // kavk_10.138 //

iti dandasya vadataḥ prāptasyārtapadaṃ śanaiḥ / bhagavān nirvāṇaśuddhāmasya siddhimamanyata // kavk_10.139 //

keṣāṃ kuśalamūlānāṃ nandenāsāditaṃ phalam / iti bhikṣubhirabhyetya pṛṣṭhastānavadajjinaḥ // kavk_10.140 //

janmāntarārjitaiḥ puṇyaiḥ sukṛtābhyāsakāriṇā / prāptāḥ kuśalamūlānāṃ nandena phalasaṃpadaḥ // kavk_10.141 //

vipulavimala vaṃśe janma smarapratimā tanuḥ surajanasakhī lakṣī vṛttiḥ priyāḥ satataṃ satām / praśamasalilasnātaṃ cetaḥ svabhāvagatirgatiḥ kuśalakusumasyeyaṃ puṃsāṃ viśālaphalodgatiḥ // kavk_10.142 //

stūpe vipaśyinaḥ samyaksaṃbuddhasyādaraḥ purā / nagaryāmaruṇāvatyāmaruṇena mahībhūhā // kavk_10.143 //

kriyamāṇo maṇimaye maitro nāma dvijanmajaḥ / mahataḥ puṇyabhogasya bhāgī kārakatām yayau // kavk_10.144 //

tatpuṇyapraṇidhānena jāto gṝhapateḥ kule / sa eva bhikṣusaṃghasya jantukāsnānasatrakṛt // kavk_10.145 //

sa puṇyaśīlaḥ pratyekabuddhopasthāyakah purā / stūpaṃ cakre śobhamānaṃ mālabhivaraṇojjvalam // kavk_10.146 //

tatpuṇyapraṇidhānena kṛkeḥ kāśīpateḥ sutaḥ / so 'bhvaddyutimān nāma divyalakṣaṇalakṣitaḥ // kavk_10.147 //

kāśyapasyārhataḥ samyaksaṃbuddasyāntanirvṛtau / saptaratnamaye stūpe kṛte kāśīmahībhujā // kavk_10.148 //

tatsūnurdhyutimān haumacchatramāropya bhāsvaram / jātastatpraṇidhānena nandaḥ śākyamuke 'dhunā // kavk_10.149 //

iti sukṛtasamutthaiḥ pūrvajanvakramāptaiḥ kimapi vipulapuṇyaireva nandaḥ prapede / kulamamalamudāraṃ rūmamagryaṃ ca bhogaṃ śamaparicitamante satpadaṃ saugataṃ ca // kavk_10.150 //

kathayotveti bhagavān nandakalyāṇakāraṇam / cakāra bhikṣusaṃghasya tāṃ tāṃ sukṛtadeśanām // kavk_10.151 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ sundarīnandāvadānaṃ nāma daśamaḥ pallavaḥ //

11. virūḍhakāvadānam /

ārohati padamunnatamamalamatirvimalakuśalasopānaiḥ / narakakuhareṣu nipatati malinamatirghoratimireṣu // kavk_11.1 //

śākyānāṃ nagare pūrvaṃ sphīte kapilavāstuni / mahataḥ śākyamukhyasya sumukhī dāsakanyākā // kavk_11.2 //

śāstre kṛtaśramā sarvakalākauśalaśālinī / mālikā nāma kāmasya mālikeva guṇocitā // kavk_11.3 //

prabhorgirā varodyāne kusumāvacayodyatā / bhramantaṃ taṃ samāyāntaṃ dadarśa sugataṃ puraḥ // kavk_11.4 //

tasyānte 'syāstamālokya prasannamabhavanmanaḥ / śaratkāla iva svacchaḥ prasādayati mānasam // kavk_11.5 //

sācintayattadā lokaprītyā dṛḍhīkṛtāspadā / sukṛtaiḥ piṇḍapātaṃ me gṛhṇīyādbhagavānapi // kavk_11.6 //

vijñāya tasyāh sarvajñaḥ saṃkalpaṃ karuṇākulaḥ / prasārya pātraṃ bhagavān bhadre dehītyuvāca tām // kavk_11.7 //

datvā praṇamya sā tasmai paripūrṇamanorathā / praṇidhānaṃ pravidadhe dāsyaduḥkhanivṛttaye // kavk_11.8 //

tataḥ kadācidāyātaḥ pituastasyāḥ sakhā dvijaḥ / naumittikastaṃ pradeśaṃ dṛṣṭvā tām vismito 'va dat // kavk_11.9 //

aho gṛhapatestasya putrī tvaṃ śrīmatah sutā / bandhuhīnā gatā dāsyaṃ dhanabhogavivarjitā // kavk_11.10 //

aho mohaghanārambhakṣaṇoddyotanavidyutaḥ / saṃsārasarparasanāvilāsacapalāḥ śriyaḥ // kavk_11.11 //

gamyānāṃ mā kṛthāścintāṃ jāne 'haṃ hastalakṣaṇaiḥ / acireṇaiva bhūbharturvallabhā tvaṃ bhaviṣyasi // kavk_11.12 //

idaṃ paśyāmi te pāṇau lakṣmīkamalakomale / mālācakrāṅkuśākāramityuktvā prayayau dvijaḥ // kavk_11.13 //

atha manmathasaṃbhogasuhṛnmadhupabāndhavaḥ / latāliṅganasaubhāgyabhavyo 'dṛśyata mādhavaḥ // kavk_11.14 //

madhoḥ kesariṇastasya kāntāmānadvipadviṣaḥ / vibabhau jihmamānasya jihvevāśokamañjarī // kavk_11.15 //

bālākapolalāvaṇyacauraścampakasaṃcayaḥ / sudṛśāṃ keśapāśeṣu yayau bandhanayogyatām // kavk_11.16 //

sahakārairvirahiṇīnidhanaṃ vidadhe madhu / nirapekṣāparavadhe vidhurāḥ prabhaviṣṇavaḥ // kavk_11.17 //

yayurmadhulihāṃ cūtalatā nirbharabhogyatām / sahasauva vidgadhānāmiva mugdhavibhūtayaḥ // kavk_11.18 //

rūtāyudhaścūtalatācāpanyastaśilīmukhaḥ / jayatīti jagau bandī kandarpasyeva kokilaḥ // kavk_11.19 //

asminnavasare śrīmān kosalendraḥ prasenajit / mṛgayānirgato 'śvena hṛtastaṃ deśamāyayau // kavk_11.20 //

dhanvīmanobhavākāraḥ so 'vatīrya turaṃgamāt / dadarśānanyalāvaṇyām kanyāṃ ratimivāparām // kavk_11.21 //

tadvilokanavistīrṇaṃ manastasya mahātmanaḥ / vismayāddṛṣṭimārgeṇa praviveśa manobhavaḥ // kavk_11.22 //

tāṃ lajjāvanatāṃ dṛṣṭvā sahasodbhūītasādhvasām / acintayannarapatiḥ kāntikallilinīhṛtaḥ // kavk_11.23 //

keyaṃ navā śaśimukhī śyāmā taralatārakā / yatkāntiraniśaṃ netraśatapatravikāśinī // kavk_11.24 //

bakulāmodavibhrāntabhramare pāṭalādhare / kāntaṃ vasantaṃ paśyāmi mukhe 'syāḥ kumudāyudham // kavk_11.25 //

aho lāvaṇyamamlānaṃ tāruṇyābharaṇaṃ tanoḥ / dhīrasyāpi dhṛtiryena śaṅkhe saṃgaliteva me // kavk_11.26 //

aho nu madhumañjaryāḥ prārambhe 'pyadbhuto guṇaḥ / yena gantuṃ na śaknoti ṣaṭpado 'pi padātpadam // kavk_11.27 //

iti saṃcintya bhīpālastāṃ matvā vanadevatām / pṛṣṭvā viveda tadvṛttaṃ krameṇa kathitaṃ tayā // kavk_11.28 //

tatastatra kṛtātithyastayā pallavavījanaiḥ / śuciśītaiśca salilaiḥ prāptavān nirvṛtiṃ nṛpaḥ // kavk_11.29 //

śrāntaḥ saṃvāhane tasya tayā caraṇapadmayoḥ / kṛte karāptasaṃsparśe sa nidrām sahasā yayau // kavk_11.30 //

kṣaṇena pratibyddho 'tha viśrāntamṛgayāśramaḥ / divyasparśena tām mene ratiṃ rūpāntarāgatām // kavk_11.31 //

mahānapi tataḥ śākyaḥ saṃprāptaṃ kosaleśvaram / śrutvā taṃ deśamabhyetya pūjārhaṃ tamapūjayat // kavk_11.32 //

sādareṇārthitāṃ tena svasutāmiva mālikām / ratnārhāya dadau tasmai smaramaṅgalamālikām // kavk_11.33 //

tāmādāya manojanmavaijayantīṃ sitasmitām / nijaṃ jagāma nagaraṃ gajamāruhya bhūpatiḥ // kavk_11.34 //

tasminnāganagotsaṅge sā lolālakaṣaṭpadā / babhau rājavasantena saṃgatā navamālikā // kavk_11.35 //

rājadhānīṃ samāsādya sundaryā sahitastayā / ratnaharmyakarodāramandire vijahāra saḥ // kavk_11.36 //

varṣākārābhidhā devī rājñaḥ prathamavallabhā / abhinnavṛttiṃ tām mene rājalakṣmīmiva kṣitiḥ // kavk_11.37 //

divyasparśena sā tasyāḥ sā cāsyā rūpasaṃpadā / parasparaguṇotkarṣātparaṃ vismayamāpatuḥ // kavk_11.38 //

divyarūpavatī jyeṣṭhā divyasparśavatī par ā / iti pravādaḥ sāścaryastayuorlokeṣu paprathe // kavk_11.39 //

atrāntare tayordivyarūpasaṃsparśakāraṇam / āśrame bhikṣubhiḥ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān jinaḥ // kavk_11.40 //

purā śrutavarākhyasya dvijasya gṛhamedhinaḥ / kāntā śirīṣikā ceti priye bhārye babhūvatuḥ // kavk_11.41 //

sa kadācidatho kāntābhrātā pravrajyayā śanaiḥ / pratyekabuddhatāṃ yātaḥ svasurbhavanamāyayau // kavk_11.42 //

traimāsikopacāreṇa sa tayā patyurājñayā / bhaktyā nimantritastasthau tatsaptnyāvapūjitaḥ // kavk_11.43 //

te cārumṛdubhirbhogaistamabhyarcyānyajanmani / jāte 'dhunā cārurūpadivyasaṃsparśasaṃyute // kavk_11.44 //

kṛṣṭeṣu prathamaṃ prayuktavinayāmādāya gosaṃpadaṃ satkṣetreṣu tapaḥ pratatptanuṣu prāptiṣvatisvādutām / yatkāle śubhabījamuptamucitaṃ satkarmaśakteḥ paraṃ bhujyante phalasaṃpadaḥ sumatibhistasyaiva pākojjvalāḥ // kavk_11.45 //

iti sarvajñavacanam tathyamākarṇya bhikṣavaḥ / tattatheti viniścitya babhūvuḥ śāntisaṃśrayāḥ // kavk_11.46 //

atha kālena bhūbharturmālikāyāmabhūtsutaḥ / virūḍhaketimukhyākhyo vidyāsu ca kṛtaśramah // kavk_11.47 //

priyastulyavayāstasya purohitasuto 'bhavat / māturduḥkhena jātatvādviśruto duḥkhamātṛkaḥ // kavk_11.48 //

kadācit sahitastena hayārūḍho virūḍhakah / prāpa śākyavarodyānaṃ mṝgayāyām vinirgataḥ // kavk_11.49 //

nyakkāraṃ cakrire tatra śākyāstasyodyatāyudhāḥ / ayaṃ dāsīsuto 'smākamiti darpapravādinah // kavk_11.50 //

gatvāsau svapuraṃ teṣāṃ vairaṃ darpyamacintayat / kuladarpāpavādo hi śalyatodaḥ śarīriṇām // kavk_11.51 //

tasya nirdahyamānasya tatpratīkāracintayā / rājyāya jātā janake jīvatyapi parā spṛhā // kavk_11.52 //

sa cārāyaṇamukhyānāṃ mantriṇāṃ śatapañcakam / svavaśaṃ piturākṛṣya vidadhe bhedayuktibhiḥ // kavk_11.53 //

tataḥ kadācitsaṃjātavivekaḥ pṛthivīpatiḥ / dharmopadeśaśravaṇe vardhamānādaraḥ param // kavk_11.54 //

cārātyaṇagṛhītāśvaṃ rathamāruhya saṃyataḥ / draṣṭuṃ jagāma sarvajñaṃ bhagavantam prasenajit // kavk_11.55 //

prāyāśramaṃ bhagavataḥ kṛtvā pādābhivandanam / dharmānvayam sa śuśrāva tatprasādaprasannadhīḥ // kavk_11.56 //

cārāyaṇo 'pyāśu gatvā rathena nagaraṃ javāt / akarodantare tasmin rājaputrābhiṣecanam // kavk_11.57 //

bhagavantamathāmantrya nṛpatirgantumudyataḥ / dadarśa nānugānagre na rathaṃ na ca mantriṇam // kavk_11.58 //

sa padbhyāmeva śanakaiḥ prasthitām pṛthivīpatiḥ / dūrādapaśyadāyāntīṃ varṣākārāṃ samālikām // kavk_11.59 //

te pṛṣṭvā tadgirā jñātvā so 'bhiṣiktaṃ virūḍhakam / visasarja sutaiśvaryaparibhogāya mālokām // kavk_11.60 //

varṣākārāṃ samādāya sa mitrasya mahīpateḥ / ajātaśatrornagaraṃ prāta rājagṛhābhidham // kavk_11.61 //

sa tatptaśchatravirahāt kṣuptipāsāśramānvitaḥ / yayau vamanniva śvāsaṃ dīrgheśvāramamārutaiḥ // kavk_11.62 //

sukhamaskhalitaṃ kena prāptaṃ kasyāyurāyatam / na kasyānupadaṃ dṛṣṭaḥ kṣayaḥ sapadi saṃpadaḥ // kavk_11.63 //

sa jīrṇamūlakaṃ bhuktvā karmamūlamivāyatam / kṣaṇaṃ pītvā ca pānīyaṃ papātāptaviṣūcikaḥ // kavk_11.64 //

anityatāmavijñāya mohāya patate janah / sa cāpāyanikāyasya kāyasyopāyatṛṣṇayā // kavk_11.65 //

ajātaśatruḥ śrutvaiva kosaleśvaramāgatam / abhyetya pāṃśupūrṇāsyaṃ vigatāsuṃ dadarśa tam // kavk_11.66 //

tasya jāyānuyātasya sa kṛtvā dehasatkriyām / bhagavantaṃ yayau druṣṭuṃ sugataṃ duḥkhaśāntaye // kavk_11.67 //

sa taṃ praṇamya provāca bhagavan kosaleśvaraḥ / puraṃ me suhṝdaḥ prāya nirdhano nidhanaṃ gataḥ // kavk_11.68 //

dhiṅbhāmasaṃpadaṃ pāpaṃ mihādayaśasaḥ padam / vibhavo yena naivāyaṃ mitropakaraṇīkṛtaḥ // kavk_11.69 //

hṛdaye viniveśyāśāṃ prāptaḥ suhṝdamāpadi / suhṛnnaiṣphalyamāyāti yasya kiṃ tena jīvatā // kavk_11.70 //

mitropakaraṇaṃ lakṣmīrdīnopakaraṇam dhanam / bhītopakaraṇaṃ prāṇā yeṣāṃ teṣāṃ sujīvitam // kavk_11.71 //

kukarma kiṃ kṛtaṃ tena bhagavan ūrvajanmani / yasya pākena paryante prapede so 'tidurdaśām // kavk_11.72 //

iti pṛṣṭaḥ kṣitīśena bhagavān sāśrucakṣuṣā / tamūce tāpaśamanīṃ diśan daśanacandrikām // kavk_11.73 //

mā śucaḥ pṛthivīpāla svabhāvo 'yaṃ bhavasthitaḥ / evaṃvidhaiva bhāvānāmasatyānāmanityatā // kavk_11.74 //

visārisaṃsāravanāntare 'smin nisargalolaḥ kila kāmabhṛṅgaḥ / svacchandajātajanapuṣkarajīvapuñjakiñjalkapuñjamaniśaṃ kavalīkaroti // kavk_11.75 //

taraṅganto bhogāścakitahariṇīlocanacalāḥ kṣaṇe 'lakṣyā lakṣmīrjanajaladavidyotanataḍit / śarīrābje bālātapacapalarāgaṃ navavayaḥ kṣayaṃ yāti kṣipraṃ bhavamarūtaṭe jīvitakaṇaḥ // kavk_11.76 //

mano maitrīpātraṃ parahitaratirdharmadhanatā madodbhedacchedakṣamaśamavicāre paricayaḥ / ayaṃ tatvānveṣo viṣayasukhavaimukhyasukhinām asāre saṃsāre parihṛtavikāraḥ paribhavaḥ // kavk_11.77 //

janah śocati duḥkheṣu kṣipraṃ hata ivāśmanā / na karoti punastīvratadāpātapratikriyām // kavk_11.78 //

paśyato 'pibhavāyāsaṃ nirvivekasya sarvathā / kriyate kiṃ janasyāsya mohādakuśalaspṛśaḥ // kavk_11.79 //

purā vipraḥ suśarmākhyaḥ kutaścitprāpya mūlakam / nidhāya jananīhaste yayau snātuṃ nadītaṭam // kavk_11.80 //

sāpi pratyekabuddhāya tām pāptāya tadantare / praṇatā pātrahastāya tadevābhimūkhī dadau // kavk_11.81 //

atha snātvā samāyātastatsutastvaritaṃ kṣudhā / jananīṃ bhojanārambhe yayāce nijamūlakam // kavk_11.82 //

puṇyaṃ putrānumodasva tanmayātithaye 'rpitam / iti māturvacaḥ śrutvāso 'bhūdviddha iveṣuṇā // kavk_11.83 //

sadyo viṣūcikārtasya manmūlakamanalpakam / kukṣiṃ bhittvā viniryātu prāṇaiḥ saha ta vātitheḥ // kavk_11.84 //

iti tasyāptapāpasya vākyāruṣyeṇa bhūyasā / visūcikaiva paryante babhūvaparajanmani // kavk_11.85 //

prākpuṇyāntarapākena sa evādya prasenajit / vipulaṃ rājyamāsādya tayaivānte kṣayaṃ gataḥ // kavk_11.86 //

saṃsārapathapānthānāmevaṃ karma śubhāśubham / pātheyamiva hastastham bhogāyaivopapadyate // kavk_11.87 //

iti śrutvā bhagavatastathyaṃ pathyaṃ ca tadvacaḥ / evametaditi dhyātvā taṃ praṇamya yayau nṛpaḥ // kavk_11.88 //

atrāntare prāptarājyaḥ śākyavairaṃ virūḍhakaḥ / purohitasutenaitya smāritastatkṣayodyataḥ // kavk_11.89 //

prayayau śākyanagaraṃ gajāśvarathareṇunā / moheneva diśāṃ kurvan nirvivekaṃ dhiyāmiva // kavk_11.90 //

sarvajño bhagavān jñātvā tasya tadduṣṭaceṣṭitam / gatvā śākyapuropānte tasthau śuṣkataroradhah // kavk_11.91 //

dūrāttatra sthitaṃ dṛṣṭvā tamāgacchan virūḍhakaḥ / avatīrya rathādagramabhyetya praṇato 'vadat // kavk_11.92 //

satsu snigdhapalāśeṣu ghanacchāyeṣu śākhiṣu / bhagavannatra viśrāntiḥ kimu śuṣkataroradhaḥ // kavk_11.93 //

ityuktaḥ kṣitipālena taṃ prāha bhagavān jinaḥ / jñāticchāyā narapateḥ candanādapi śītalā // kavk_11.94 //

nāsti jñātisamaṃ vittaṃ nāsti jñātisamā dhṛtiḥ / nāsti jñātisamā chāyā nāsti jñātisamah priyaḥ // kavk_11.95 //

mamaite bhūpate śākyā jñātayasyatpurāntike / jātaḥ priyo 'yaṃ tatprītyā śuṣkaśākho 'pi pādapaḥ // kavk_11.96 //

śrutvaitadviratāmarṣaḥ śākyānāṃ pakṣapātinam / bhagavantaṃ viditvaiva nyavartataḥ virūḍhakaḥ // kavk_11.97 //

bhagavānapi śākyānāṃ jñātvāgāmi bhayaṃ tataḥ / śreyase śuddhasattvānām vidadhe dharmadeśanām // kavk_11.98 //

śrotāpattiphalaṃ kaiścit sakṛdāgāmi cāparaiḥ / anāgāmiphalaṃ cānyaiḥ saṃprāptaṃ tasya śāsanāt // kavk_11.99 //

śeṣāstu mūḍhamatayaḥ śākyāḥ prāpurna tatpadam / santi ke 'pi khagā yeṣām vāsare timiro 'dbhavaḥ // kavk_11.100 //

nivṛttasyātha nṛpateḥ purohitasutastataḥ / vairasarpasya suptasya vidadhe pratibodhanam // kavk_11.101 //

sa tena preritaścakre matiṃ śākyakulakṣaye / vairānalaṃ pracalanaṃ karoti piśunānilaḥ // kavk_11.102 //

ghoradurjanamantreṇa sahasotthāpitāḥ khalāḥ / vetālā kṣitipālāśca na kasya prāṇahāriṇah // kavk_11.103 //

sainye gajarathodagre tatastasmin prasarpati / babhūva purasaṃkṣobhaḥ śākyānāṃ rūddhavartmanām // kavk_11.104 //

tasmin bhagavān rakṣārthaṃ śākyānāṃ pakṣapātinam / samudyataṃ tatra mahāmaudgalyāyanamabravīt // kavk_11.105 //

śākyānāṃ karmadoṣo 'yaṃ sarvathā samupasthitaḥ / tatra rakṣavidhānaṃ te gagane setubandhanam // kavk_11.106 //

puṃsamavintyavibhavāni śubhāśubhāni āyānti yānti ca muhurniravagrahāṇi / karmākṣarāṇi nijajanmapadasvahastanyastāni nāma na bhavanti nirarthakāni // kavk_11.107 //

iti vākyādbhagavatastasmin yāte praṇamya tam / cakrire saṃvidaṃ śākyāh pratyāsanne virūḍhake // kavk_11.108 //

hiṃsāsmābhirna kartavyā prāṇimātrasya kasyacit / śarāḥ śarīramasmākaṃ viśantvarisamīritāḥ // kavk_11.109 //

iti saṃvidamādhāya te viyaṣṭikapāṇayaḥ / dhīrḥ parodyame tasthuravārayitakārmukāḥ // kavk_11.110 //

atrāntare karmayogānnijadeśānavasthitaḥ / ajñātvā saṃvidaṃ śākyaḥ śaṃpākah samupāyayau // kavk_11.111 //

sa dṛṣṭvā nagare baddhasaṃnāhaṃ vasudhādhipam / kopādekaścakārāsya raṇe subhaṭasaṃkṣayam // kavk_11.112 //

yuddhe puruṣasiṃhena hatāste vīrakuñjarāḥ / prayayuḥ spṛhaṇīyatvaṃ yaśobhirmaktikairiva // kavk_11.113 //

sa ko 'pi tasya jajvāla kopitasya parairasiḥ / sa yayau yatpratāpena vipulāṃ ripuvāhinīm // kavk_11.114 //

praveśaṃ na daduḥ śākyāḥ śaṃpākasya dviṣāṃ vadhāt / svajano 'pi parityaktaḥ sa tairnistriṃśakarmaṇā // kavk_11.115 //

nije 'pi vimukhāḥ krūre sādhave dahrambandhavaḥ / dhānādapi vadānyatvaṃ sukṛtaṃ svajanādapi // kavk_11.116 //

* * * * * * * * / śatamaucityanityānāmāyuṣo 'pi yaśaḥ priyam // kavk_11.117 //

nirvāsitaḥ sa taiḥ prāptaḥ śanairbhagavato 'ntikam / yayāce 'bhyudayāyāiva taṃ kiṃcinnijalāñchanam // kavk_11.118 //

ṛddhaṃ bhagavatā dattaṃ nijakeśanakhāṃśakam / sa jagāma samādāya vākuḍaṃ nāma maṇḍalam // kavk_11.119 //

tatra prajñāprabhāveṇa śauryotsāhaguṇena ca / sa prāpa rājyaṃ dhīrāṇāṃ sarvatra sulabhāḥ śriyaḥ // kavk_11.120 //

dakṣāṇāṃ lakṣaṇaṃ lakṣmīḥ sahajaṃ viduṣāṃ yaśaḥ / vyavasāyasahāyānām kalatraṃ sarvasiddhayaḥ // kavk_11.121 //

tatra sthito bhagavataḥ so 'tha keśanakhāṃśake / stūpapratiṣṭhāmakarodvarratnavirājitām // kavk_11.122 //

virūḍhako 'pi śākyānāṃ vairapāratitīrṣayā / punaryuktyā puradvhārabhedena sahasāviśat // kavk_11.123 //

hatvā tatra sahasrāṇi śākyānāṃ saptasaptati / baddhvā kanyākumārāṇāṃ sa sahasramathāharat // kavk_11.124 //

śatāni pañca śākyānām gajairlohaiśca mardanaiḥ / saṃpramṛjya purīṃ cakre kṛtāntanagarīmiva // kavk_11.125 //

bhagavānapi śākyānām śatrūṇā bhedanaṃ kṛtam / karmānubaddhaṃ vijñāyaṃ babhūva vimanāḥ kṣaṇam // kavk_11.126 //

papracchustaṃ samabhyetya bhikṣavaḥ karuṇākulāḥ / kiṃ karma vihitaṃ śākyairghoraṃ yasyedṛśaṃ phalam // kavk_11.127 //

bhagavānaniti taiḥ pṛṣṭaḥ sarvajñastānabhāṣata / nijakarmavipākena śākyānāmeṣa saṃkṣayaḥ // kavk_11.128 //

kṛṣṭau purā mahāmatsyau dhīvaraiḥ sarito 'ntarāt / tadā nikṛttau śalyena bhūyo 'pyavyathayan dhṛtau // kavk_11.129 //

kālena cārutām yātaistaireva parajanmani / hatau gṝhapatī dagdhvā tāveva dhanahāribhiḥ // kavk_11.130 //

tau matsyau tau gṛhasthau ca virūḍhakapurohitau / dāsānāṃ taskarāṇām ca śākyānām mṛtyutām gatau // kavk_11.131 //

iti śrutvā bhagavataḥ karmaṇāṃ phalasaṃtatim / avisaṃvādinīmeva menire sarvabhikṣavaḥ // kavk_11.132 //

virūḍhako 'tha svapuraṃ prāpya vijayadurmadaḥ / jetānāmnā sutenoktaḥ praṇayādbālalīlayā // kavk_11.133 //

deva kiṃ nihatāḥ śākyān na te 'smākaṃ kṛtāgasaḥ / iti bruvāṇamavadhīnnijasūnuṃ virūḍhakaḥ // kavk_11.134 //

nipātamatimṛdgati nihanti na karoti kim / madalabdhanadhāyāso mātaṃga iva darjanaḥ // kavk_11.135 //

sa jagāda sabhāsīnaḥ svabhūjāvavalokayan / aho nu mama tāpāgnau dvisadbhiḥ śalabhāyitam // kavk_11.136 //

kṛtāntatoraṇastambhau prājyau mama bhujāvimau / niṣḥśeṣavadhadīkṣāyāṃ śākyānāṃ gurutāṃ gatau // kavk_11.137 //

taṃ tasya vikramaṃ ślāghyaṃ hṛtāstāḥ śākyakanyakāḥ / śrutvā babhāṣire tīvramudveganamitānanāḥ // kavk_11.138 //

karmapāśanibaddhānāṃ khagānāmiva dehinām / nidhanollaṅghane śaktirnāsti pakṣavatāmapi // kavk_11.139 //

yenāgniḥ śamameti tatkila jalaṃ prāpnotyalaṃ vāḍavaḥ tigmāṃśugrahaṇaṃ karoti samaye helāvalehyaṃ tamah / paryālocanavartmanāmaviṣayaṃ sāścaryacaryāspadaṃ sarvaṃ kārmikatantrayantimidaṃ kaḥ kasya kartuṃ kṣamaḥ // kavk_11.140 //

etadākarṇya nṛpatiḥ padāntara iveragaḥ / karacchedaṃ dideśāsāṃ ghorāmarṣaviṣotkaṭaḥ // kavk_11.141 //

tīre yasyāḥ kṛtaṃ tāsāṃ pāṇicchedanavaiśasam / sādyāpi hastagabhati khyātā puṣkariṇī bhuvi // kavk_11.142 //

latāsvapi hkukūlāgniṃ krakacaṃ nalīnīṣvapi / mālāsvapi śilāvarṣaṃ pātayantyeva nirghṛṇāḥ // kavk_11.143 //

tāśchinnapāṇikamalāstatra tīvravyathāturāḥ / bhagavantaṃ dhiyā dhyātvā śaraṇaṃ śaraṇaṃ yayuḥ // kavk_11.144 //

tāsāṃ vijñāya sarvajñastīvrām marmāhativyathām / śacīmacintayaddevīṃ tatsamāśvāsanocitām // kavk_11.145 //

tatsparśajātahastābjāstā divyavasanāvṛtāḥ / yayuścittaprasādena tāh svargaṃ tyaktavigrahā // kavk_11.146 //

devakalpāstamāsādya divyapadmotpalāṅkitāḥ / dharmadeśanayā śāstustāh prāpurvipulaṃ padam // kavk_11.147 //

bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastatkarmaphalamabhyadhāt / pāṇicāpalyametābhiḥ kṛtaṃ bhikṣuviḍambane // kavk_11.148 //

karmaṇastasya pākena viśase patitāh param / mayi cittaprasādena prāptāścaitāh śubhāṃ gatim // kavk_11.149 //

ityuktvā bhagavān karmaphalapākavicitratām / bhukṣīṇāṃ tatprasaṅgena vidadhe dharmadeśanām // kavk_11.150 //

atrāntare gūḍhacārī rājñā praṇihitaścaraḥ / bhagavaccaritaṃ jñātvā virūḍhakamupāyayau // kavk_11.151 //

so 'vadaddeva bhikṣūṇāṃ tenedaṃ kathitaṃ puraḥ / svakarmaphalamāsannaṃ tasya paśyāmi bhūpateh // kavk_11.152 //

saptāhenāgninā dagdhaḥ sa pāpātmā purohitaḥ / avīcināmni narake duḥsahe nipatiṣyati // kavk_11.153 //

iti tadvacanaṃ śrutvā nṛpatiḥ sapurohitaḥ / yatnāduvāsa saptāhaṃ jalānvitagṛhāntare // kavk_11.154 //

kṣaṇāvaśeṣe saptāhe tasminnantaḥpuraṃ gate / sūryakāntārkasaṃtāpayogājjajvāla pāvakaḥ // kavk_11.155 //

udbhūtena pralayasavanāvartinevāśu vegān nirdagdho 'sau dhagiti śikhinā nārakaṃ prāpa vahnim / asmiṃllike jvalanajaṭilāḥ pāpināṃ pretya rāgāḥ sarvatraiva sthirasukhabhuvaḥ śītalāḥ puṇyabhājām // kavk_11.156 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ virūḍhakāvadānaṃ nāma ekādaśaḥ pallavaḥ //

12. hārītikādamanāvadānam /

duḥkhaṃ nudanti sukhasaṃpadamādiśanti saṃjīvayanti janatām timiraṃ haranti / sanmānasasya kalayanti vikāsahāsaṃ santaḥ sudhārdravadanāḥ śaśina karāśca // kavk_12.1 //

bimbisāraḥ kṣiteḥ sāre pure rājagṛhābhidhe / sāraḥ samastabhūpānāmabhūdbhūmipuraṃdaraḥ // kavk_12.2 //

kṣamādhāre bhuje yasya kṣamādhāre ca cetasi / bāhyaḥ samastacittānāmaśu nyastakaro janaḥ // kavk_12.3 //

kurvatastyāgaśauryābhyāmāśāyāḥ paripūraṇam / pāṇau vimuktaratnaughe subaddho 'bhūdasigrahaḥ // kavk_12.4 //

kadācidabhavattasya viplavo nagare guruḥ / navābhyudayasaṃjātadarpakāla ivākulaḥ // kavk_12.5 //

tamāsthānasamāsīnaṃ janacintākṛtakṣaṇam / vyajijñipata saurājaṃ prajānāṃ janakopamam // kavk_12.6 //

deva divyaprabhāvasya niyataḥ śāsanena te / janah sadā samudro 'yaṃ maryādāṃ nātivartate // kavk_12.7 //

yenāsya kṛtavṛttasya sanmārgeṇa prasarpataḥ / upasargodgamaḥ kasmādakasmādayamāgataḥ // kavk_12.8 //

svadharmasaṃvṛttena hi karmaṇā śarmaṇā nṛṇām / sunṛpe na ca guhyānāmāpatanti vipattayaḥ // kavk_12.9 //

hriyante naḥ prasūtīnāṃ gṛhiṇīnāṃgṛhe kayā / apatyāni phalānīva satkriyāṇāmasaṃyamāt // kavk_12.10 //

kiṃtu bhūtānna vidmastān māyām cāpi mahīpate / yatprabhāveṇa nīyante kulāni nirapatyatām // kavk_12.11 //

iti teṣāṃ girā bhūbhṛdabhūtsaṃkrāntatadvyathaḥ / paraṃ duḥkhaṃ viśatyantaḥ satāṃ kedāravārivat // kavk_12.12 //

sarvāṅgavyāpinā tena janaduḥkhena bhūyasā / viṣeṇevāvṛtaḥ so 'bhūdudbhrāntahṛdayaḥ kṣaṇam // kavk_12.13 //

so 'bravīt kiṃ karomyatrābhujādhīne vipaurūṣe / kathaṃ nāma pravartante durlakṣyeṣu pratikriyāḥ // kavk_12.14 //

dinamekaṃ vrajantvadya bhavanto nijamāspadam / savrataścintayāmyeva rakṣāṃ vaḥ prasvakṣaye // kavk_12.15 //

iti rājavacaḥ śrutvā hṛṣṭāḥ pauramahattamāḥ / jagadustaṃ samāvarjya pūjāvyañjanamajṇjalim // kavk_12.16 //

deva tvadavadhānena praṇayākarṇanena ca / tvayi vinyastacintānāṃ nāsmākamadhunā śramaḥ // kavk_12.17 //

anuddhatamudāraṃ c atvatprasādāvalokanam / idameva janasyāsya jīvitānīva varṣati // kavk_12.18 //

kiṃ punaḥ priyametatte pīyūṣasadṛśaṃ vacaḥ / tāpāpahaṃ mṛhu svādu kiṃ kiṃ na vidadhāti naḥ // kavk_12.19 //

kṛtī kṛtajñaḥ kāruṇyanidhiḥ sulabhadarśanaḥ / labhyate bhāgyabhogyena saujanyasaralaḥ prabhu // kavk_12.20 //

pīyūṣādatipeśalaḥ paricayaḥ śrāvyaṃ vacaḥ pañcamam ācāraḥ śaradinduvṛndamahaso 'syānandasaṃdohadaḥ / saccitte vasatāṃ satām kimaparaṃ puṣpānmanah komalaṃ saujanyaṃ haricandanādapi paraṃ saṃtāpanirvāpaṇam // kavk_12.21 //

ityuktvā prayayuḥ paurāstaṃ praṇamya prasādinam / kirantastadguṇodārāmāśākusumamālikām // kavk_12.22 //

rājāpi nagare kṛtvā bhūtapūjāvidhikramam / śāntisvastikasaṃbhāraṃ cakāra niyatavrataḥ // kavk_12.23 //

yakṣī hārītikā nāma bālakān puravāsinī / haratīti sa śuśrāva puradevatayoditam // kavk_12.24 //

tataḥ paurajanaiḥ sārdhaṃ sāmātyaḥ pṛthīvīpatiḥ / kalandakanivāsākhye sthitaṃ veṇuvanāśrame // kavk_12.25 //

bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ sugataṃ doṣaśāntaye / sarvaduḥkhajvarāyāsajuṣāmakaṭukauṣadham // kavk_12.26 //

taṃ dṛṣṭvā nṛpatirdūrātpraṇamya priyadarśanam / upaviśyāgratastasmai pauraduḥkhaṃ nyavedayat // kavk_12.27 //

bhagavānapi vijñāya paurāṇāṃ saṃtatikṣayam / cintāniścañcalaḥ kṣipramuvāca karuṇānidhiḥ // kavk_12.28 //

sa visṛjya jagadbandhuḥ sanṛpaṃ pauramaṇḍalam / pātracīvaramādāya yayau yakṣīniketanam // kavk_12.29 //

tayā virahitaṃ prāpya tadgṛhaṃ bhagavān jinaḥ / priyaṃkarākhyaṃ tatputraṃ nināyaikamadarśanam // kavk_12.30 //

yāte bhagavati kṣipraṃ yakṣī svagṛhamāgatā / prabhūtaputrā nāpaśyat priyaṃ putraṃ priyaṃkaram // kavk_12.31 //

tamīkṣamāṇāṃ vivaśā hṛtavatseva dhenukā / babhrāma saṃbhramodbhrāntā sā janeṣu cā // kavk_12.32 //

hā priyaṃkara hā putra kka nu paśyāmi te mukham / iti pralāpinī tāraṃ niḥśeṣāḥ sā yayau diśaḥ // kavk_12.33 //

sā vicityāśu sarvāśā nirāśā putradarśane / krośantī parvatadvīpaṃ samudravalayam yayau // kavk_12.34 //

martyabhūmimatikramya ghoreṣu nagareṣu sā / svargoddeśeṣva śeṣeṣu vimānodyānaśāliṣu // kavk_12.35 //

śrāntā kkacinna viśrāntā yakṣiṇī praṇighātinī / putramanviṣya nāpaśyallokapālapureṣu ca // kavk_12.36 //

kuberasyātha vacasā gatvā ca sugatāśramam / bhagavantaṃ viyogārtā śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yayau // kavk_12.37 //

tayā tadduḥkhavṛttāntaṃ sam niśamya niveditam / tāmavocata śocantīṃ kiṃcit smitasitādharaḥ // kavk_12.38 //

hārīti tava putrāṇāṃ santi pañcaśatānyaho / iti tenoktamākarṇya yakṣī duḥkhakṣatāvadat // kavk_12.39 //

putralakṣe 'pi bhagavan sahyā naikasutakṣatiḥ / putrāt priyataraṃ nānyatkiṃ duḥkhaṃ tatkṣayātparam // kavk_12.40 //

putravāneva jānāti putrasnehaviṣavyathām / sahajaiva sutaprītirakāraṇanibandhanā // kavk_12.41 //

* * * * * * * * / malino vikalaḥ kṣīṇaḥ kasya nendusamaḥ sutaḥ // kavk_12.42 //

iti yakṣavadhūvākyaṃ śrutvā vātsalyavihvalam / bhūtānukampī bhagavān sasmitastāmabhāṣata // kavk_12.43 //

śoko 'yaṃ bahyputrāyā yadyekavirahe tava / hṛte tvayaikavatsānāṃ putraike kīdṛśī vyathā // kavk_12.44 //

tvaṃ praviśya sadā gehaṃ strīṇāṃ putramalakṣitāṃ / aśnāsi putramātāpi vyāghrīva mṛgaśāvakān // kavk_12.45 //

yena yena svadehasya duḥkhaṃ yātyupabhogatām / na tatparasya kurvīta samāno 'nubhavaḥ śucām // kavk_12.46 //

tvaṃ buddhadharmasaṃghānāṃ trīṇi śikṣāpadāni cet / gṛhṇāsi hiṃsāvimukhī tatprāpnoṣi priyaṃ sutam // kavk_12.47 //

ityuktā sā bhagavatā prāptaśikṣāpadā tataḥ / hiṃsāvirāmāt taṃ gatvā putraṃ prāpa priyaṃkaram // kavk_12.48 //

tasyāḥ prāgjanmavṛttāntaṃ tasyāḥ karmaphalānvayam / bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastadvṛttāntamabhāṣataḥ // kavk_12.49 //

purāsminneva nagare paurāh ke 'pyupabhoginaḥ / parvatodyānamālāyāṃ vijahrurnartanādinā // kavk_12.50 //

atha tena pathā kāpi gopakāntā ghanastanī / mathitaṃ paṇyamādāya hariṇākṣī samāyayau // kavk_12.51 //

garbhabhārālasagatiḥ pratyuptā gajagāminī / sā śanairupasarpantī saspṛhaṃ tān vyalokayat // kavk_12.52 //

tasyā vanamṛgīmugdhairavadagdhā vilokanaiḥ / asaṃvṛttā vilāsārdraiste 'pi sotkaṇṭhatāṃ yayuḥ // kavk_12.53 //

sā tairnimantritā tatra madanakṣībatām gatā / hāritaṃ sahasā śīlaṃ na viveda pramādinī // kavk_12.54 //

tatasteṣū prayāteṣu tadā tasyā ratiśramāt / papāta saha dhairyeṇa garbhaū kopādivāruṇaḥ // kavk_12.55 //

atrāntare samāyātaṃ tatpuṇyaistena vartamanā / pratyekabuddhaṃ sādrākṣītkāyacittaprasādanam // kavk_12.56 //

sāsmai mathitamūlyāptamāmrāṇāṃ śatapañcakam / dūrātpraṇāmavinatā manasaiva nyavedat // kavk_12.57 //

tataḥ puṇyarddhimatyasmin jātā yakṣakule 'dhunā / jātamāmrārpaṇenāsyāḥ putrāṇāṃ śatapañcakam // kavk_12.58 //

hiṃsāvatī pāpatyāgāt śīlavismaraṇātparam / pratyekabuddhapraṇateḥ prāptaśikṣāpadādya sā // kavk_12.59 //

iti vividhavipākaṃ karmatantraṃ vicitraṃ kimapisa kathayitvā tatra yakṣāṅganāyāḥ / kalitakuśalasetuḥ saṃbhavābdhau janānāmakṛta sukṛtacittaṃ sarvalokasya śāstā // kavk_12.60 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ hārītikādamanāvadānaṃ nāma dvādaśaḥ pallavaḥ //

13. pratihāryāvadānam //

yaḥ saṃkalpapathā sadaiva carati projjṛmbhamāṇādbhutaṃ svapnairyasya na saṃgatiḥ paricayo yasminnapūrvakramaḥ / vāṇī maunavatī ca yatra hi nṛṇāṃ yaḥ śrotranetrātithis taṃ nirvyājajanaprabhāvavibhavaṃ manaurameyaṃ numaḥ // kavk_13.1 //

pure rājagṛhābhikhye bimbirāseṇa bhūbhujā / pūjyamānaṃ jina dṛṣṭvā sthitaṃ veṇuvanāśrame // kavk_13.2 //

mātsaryaviṣasaṃtaptā mūrkhāḥ sarvjñamāninaḥ / na sehire tadutkarṣaṃ prakāśamiva kauśikāḥ // kavk_13.3 //

malinaiḥ svavināśāya parabhāgoditaiḥ sadā / kriyate vāsaraspardhā śārvaraistimirotkaraiḥ // kavk_13.4 //

maskarī saṃjayī vairairajitaḥ kakudastathā / pūraṇajñātiputrādyā mūrkhāḥ kṣapaṇakāḥ pare // kavk_13.5 //

ūcurnṛpatimabhyetya māramāyāvimohitāḥ / saṃgharṣadveṣadoṣeṇa dhūmenevāndhakāritāḥ // kavk_13.6 //

eṣa sarvajñatāmānī vane yaḥ śramaṇaḥ sthitaḥ / ṛddhiprabhāvo bhavatā tasyāsmākaṃ ca dṛśyatām // kavk_13.7 //

ṛddhiprabhāvādyatkiṃcit janavyāvarjanorjitam / drśyate mahadāścaryaṃ prātihāryaṃ taducyate // kavk_13.8 //

śaktiḥ saṃsadi yasyāsti pratihāryasya darśane / asmākaṃ tasya vā rājan pūjāḥ santu jagatrtraye // kavk_13.9 //

iti teṣām vacaḥ śrutvā taddarpavimukho nṛpaḥ / uvāca vāñchā keyaṃ vaḥ paṅgūnāṃ girilaṅghane // kavk_13.10 //

asamañjasamevaitat kā spardhāgneḥ pataṅgakaiḥ / naitadvācyaṃ punarvādī mayā niṣkāsyate purāt // kavk_13.11 //

iti rājñā guṇajñena pratyākhyātodyamāḥ khalāḥ / prayayuste nirālambe lambamānā ivāmbare // kavk_13.12 //

bimbisāro narapatirmūrkhatāpakṣapātavān / anyaṃ vrajāmo bhūpālamiti te samacintayan // kavk_13.13 //

atrāṇtare bhagavati śrāvastīmabhitaḥ purīm / prāpte tejavanārāmaṃ digantāneva te yayuḥ // kavk_13.14 //

te prasenajitaṃ tatra prāpya kosalabhūpatim / prātihāryakṛtaspardhāṃ tāmevāsmai nyavedayan // kavk_13.15 //

guṇāntarajño nṛpatisteṣām darpakṣayecchayā / ṛddhisaṃdarśanotsāhādyayau bhagavato 'ntikam // kavk_13.16 //

sa samabhyetya vinayāt praṇipatya tamabravīt / bhagavan darpabalanaṃ tīrthyānāṃ kartumarhasi // kavk_13.17 //

ṛddhispardhānubandhena tvatprabhāvadidṛkṣayā / svaguṇaślāghayāsmākaṃ taiḥ karṇau badhirīkṛtau // kavk_13.18 //

prakāśaya nijaṃ tejaḥ sajjanāvarjanam vibho / tīrthyābhidhānāmakhilaṃ prayātu pralayaṃ tamaḥ // kavk_13.19 //

iti rājavacaḥ śrutvā nirvikāro mahāśayaḥ / bhagavān viratāmarṣaḥ saharṣastamabhāṣataḥ // kavk_13.20 //

rājannānyopamardāya vivādāya madāya vā / vivekābharaṇārho 'yaṃ kriyate guṇasaṃgrahaḥ // kavk_13.21 //

mātsaryamalinaiḥ kiṃ tairvicāraviguṇairguṇaiḥ / ye haranti parotkarṣaṃ spardhābandhaprasāritāḥ // kavk_13.22 //

guṇācchādanamanyasya svaguṇena karoti yaḥ / dharmastenāpraśastena svayameva nighātitaḥ // kavk_13.23 //

sadguṇānāṃ parikṣaiva paravailakṣyakāriṇī / ucitā na hi śuddhānāṃ tulārohaviḍambanā // kavk_13.24 //

guṇavānapi nāyāti yaḥ pareṣu prasannatām / sa dīpahastastatpātracchāyayā malinīkṛtaḥ // kavk_13.25 //

loka ta eva sarvajñā vidmaḥ kimadhikaṃ vayam / parābhimānābhibhavaprāgalbhyaṃ svaparābhavaḥ // kavk_13.26 //

iti śrutvā bhagavataḥ praśamābhimataṃ vacaḥ / bhṛśamabhyarthanāṃ rājā cakārāścaryadarśane // kavk_13.27 //

tataḥ dṛcchrādbhagavatā kṛtābhyupagamo nṛpaḥ / rājadhānīṃ yayau hṛṣṭaḥ saptāhāvadhisaṃvidā // kavk_13.28 //

asminnavasare bhrātā bhūmibharturasodaraḥ / cacārāntaḥpuropānte prāsādatalavartmanā // kavk_13.29 //

salīlaṃ vrajatastasya karmavātairiveritā / kusumasrak papātāṃse rājapatnīkarāccyutā // kavk_13.30 //

tasya vijñātadoṣasya doṣaṃ saṃbhāvya sākṣibhiḥ / piśunāḥ kiṃvadantīṃ tām cakrire rājagāminīm // kavk_13.31 //

chidramalpamapi prāpya kṣudrāḥ sarvāpakāriṇaḥ / dvijihvāḥ praviśantyāśu prabhūnāṃ śūnyamāśayam // kavk_13.32 //

piśunapretiro rājā bhrāturīrṣyāviṣolbaṇaḥ / chedamasyādideśāśu pāṇipādasya mūrcchitaḥ // kavk_13.33 //

nikṛttapāṇicaraṇaḥ kumāraḥ karmaviplavāt / sa vadhyavasudhāśāyī viveśa viṣamāpadam // kavk_13.34 //

tīvravyathāparivṛtaṃ śocadbhirmātṛbandhubhiḥ / dadṛśustaṃ kṣapaṇakāḥ kṣaṇaṃ nayanacālane // kavk_13.35 //

tān samabhyetya śokārtāste rājasutabāndhavāḥ / jagadustatparitrāṇasaṃliptāḥ sarvaprāṇinah // kavk_13.36 //

doṣaṃ nigṛhīto 'yaṃ kālanāmā nṛpātmajam / sarvajñavādino yūyaṃ prasādo 'sya vidhīyatām // kavk_13.37 //

iti tai prasaradbāṣpairarthyamānāh pralāpibhiḥ / te maunino niṣpratibhā vailakṣyādanyato yayuḥ // kavk_13.38 //

atha tena yathāyāto bhikṣuḥ sugataśāsanāt / ānando vidadhe 'ṅgāni tasya satyopayācanāt // kavk_13.39 //

rājaputrastu saṃjātapāṇipādaḥ prasannadhīḥ / jinaṃ śaraṇamabhyetya tadupasthāyako 'bhavat // kavk_13.40 //

saptaratre vyatīte 'tha śrāntihāryaṃ gṛhaṃ mahat / ṛddhiṃ bhagavato draṣṭuṃ mahīpatirakārayat // kavk_13.41 //

upaviṣṭe nṛpe tatra saha kṣapaṇakādibhiḥ / kalpavṛkṣīkṛtā bhūmirabhavat sugatecchayā // kavk_13.42 //

tataḥ prāpteṣu deveṣu draṣṭuṃ bhagavataḥ prabhām / ratnapradīpaṃ bhagavān bheje siṃhāsanam mahat // kavk_13.43 //

tejodhātuṃ prapannasya tasya gaṇḍasamudgataiḥ / vyāptaṃ pāvakasaṃghātairabhūdbhuvanamaṇḍalam // kavk_13.44 //

śānte śanaiḥ kamalakānanasaṃnikāśe vahnau samastabhuvanasthitibhaṅgabhītyā / dehāttato bhagavataḥ karuṇāmburāśeḥ pūrṇāmṛtormivimalā rucayaḥ prasasruḥ // kavk_13.45 //

lāvaṇyasāramaticandrasahasrakāntiṃ tejaḥ pratānaviphalīkṛtasūryacakram / taṃ nāganāyakanikāyavilocanāni prītyā papuḥ sukṛtalabdhamapūrvaharṣam // kavk_13.46 //

vaidūryanālavipulāruṇaratnapātrakāntollasatkanakakesarakarṇikāni / abhyudyayuḥ kṣititalādatha tatsamīpe padmāni saurabhabharāhṛtaṣaṭpadāni // kavk_13.47 //

teṣūpaviṣṭamatha kāñcanacārukāntiṃ snigdhekṣasṇaṃ sugatacakramadṛśyatārāt / pīyūṣapeśalaśaśidyutiśītalena yasyodayena sahasā sukhamāpa lokaḥ // kavk_13.48 //

teṣāṃ prabhāvavibhavaṃ bahgavān babhāra madhye 'dhikaṃ kanakaśaila ivācalānām / suskandhabandhuraghanadyutisaṃniveśaḥ prāṃśuḥ surakṣitiruhāmiva pārijātaḥ // kavk_13.49 //

svargāṅganākarakuśeśayakīryamāṇairamlānamālyavalayaiḥ kalitottamāṅgāḥ / tasyānanāmbujavilokananirnimeṣe martyā api kṣaṇamavāpuramartyabhāvam // kavk_13.50 //

vyomāṅgaṇeṣu suradundubhiśaṅkhatūryaghoṣāvṛtaḥ kusumavarṣamahāṭṭahāsaḥ / gandharvakinnaramunīśvaracāraṇānāṃ sphīṭaścacāra bhagavatstutivādanādaḥ // kavk_13.51 //

tatrāruṇādharadalāddaśanāṃśuśubhrād vyākīrṇakeśarakulāddaśanāravindāt / satsaurabhaṃ bhagavataḥ svarasaṃnivṛttaṃ dhanyāḥ papurmadhuravāṅbhadhu puṇyasūtam // kavk_13.52 //

pāpaṃ vimuñcata niṣiñcata puṇyabījaṃ vairaṃ parityajata sāmyasukhaṃ bhajadhvam / jñānāmṛtaṃ pibataṃ mṛtyuviṣāpahāri neyaṃ tanuḥ kuśalakarmasakhī cirāya // kavk_13.53 //

lakṣmīścalā taruṇatā ca jarānuyātā kāyo 'pyapāyanicayasya nivāsa eva / prāṇāḥ śarīrakakuṭiṣu muhūrtapānthā nityodaye kuruta dharmamaye prayatnam // kavk_13.54 //

ityādibhirbhagavataḥ pravibhaktadīptajñānairvivekavimalaiḥ kuśalopadeśaiḥ / vajrairivāśu dalanaṃ prayayau janānāṃ satkāyadṛṣṭisamaviṃśatiśṛṅgaśailaḥ // kavk_13.55 //

ṛddhiprabhāṃ bhagavataḥ pravibhāvya tīrthyā mantrahatā viṣadharā iva bhagnadarpāḥ / dīpā ivārkakiraṇapratibhābhibhūtāścitrārpitā iva yayuściraniścalatvam // kavk_13.56 //

atrāntare bhagavataḥ satataṃ vipakṣaḥ sarvātmanā kṣapaṇako navadharmayakṣaḥ / kṣiptaśravān sa vṛtavarṣavaraiścakāra vidravya randhraśaraṇān bhuvi vajrapāṇiḥ // kavk_13.57 //

addiśya tānatha kṛpārdrabhayāśaraṇyaḥ sarvopadeśaviṣayān bhagavān babhāṣe / bhūbhṛdvanābanimaṇirvivarādi sarvaṃ tene bhayeṣu śaraṇaṃ kila kātarāṇām // kavk_13.58 //

buddhiṃ prabodha mama dhāmbi nidhāya buddhiṃ dharmaṃ sasaṃghamapi ye śaraṇaṃ prapannāḥ / teṣā jagatkṣayabhayeṣvapi nirbhayāṇāṃ naivānyataḥ śaraṇadainyaparigraho 'sti // kavk_13.59 //

durvāre paralokatīvratimire dharmaḥ pravṛddho 'śumān dānaṃ duḥsahapāpatāpavipadāmabhyudgame vāridaḥ / prajñā mohamahāprapātaviṣamaśvabhre karālambanaṃ dainyākrāntamahīnameva śaraṇaṃ sarvatra puṇyaṃ nṛṇām // kavk_13.60 //

iti timiravṛtākṣṇāṃ cakṣurunmīlanārhaṃ daśanamaṇimarīcivyajyamānaprakāśam / sadasi sugatacandraḥ śuddhadharmopadeśaṃ sthirapadamiva kṛtvā kānanaṃ svaṃ jagāma // kavk_13.61 //

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ prātihāryāvadānaṃ nāma trayodaśaḥ pallavaḥ //

14. devāvatāravadānam /

jayati mahatāṃ prabhāvaḥ paścādagre ca vartamāno yaḥ / janakuśalakarmasaraṇiḥ prakāśaratnadīpo vaḥ // kavk_14.1 //

purā surapure pāṇḍukambalākhye śilātale / samīpe pārijātasya kovidārasya suprabhe // kavk_14.2 //

kṛtvā tridaśasaṃghānāṃ bhagavān dharmadeśanām / anugrahāya martyānāṃ jambūdvīpamavātarat // kavk_14.3 //

amarairanuyātasya tasyāvatarato bhuvam / vimānakānanākīrṇaṃ babhūva bhuvanāṅgaṇam // kavk_14.4 //

tasya dantāṃśusaṃtānairupadeśamivācitam / jagrāha candraruciram cāmaraṃ caturānanaḥ // kavk_14.5 //

chatraṃ śataśalākāṅkamanaṅkaṃ raṅkupāṇḍuram / prasādamiva sākāramādade 'sya puraṃdaraḥ // kavk_14.6 //

saṃkāśyanagaropānte kānanodumbarāntike / avatīrṇaṃ sukṛtinaḥ sānandāstaṃ vavandire // kavk_14.7 //

tasminnutpalavarṇākhyā bhikṣukī janasaṃgame / alabdhāvasarā draṣṭuṃ nṛparūpamupādade // kavk_14.8 //

pradīptaratnamukuṭaṃ gaṇḍatāṇḍavikuṇḍalam / dṛṣṭvaivāsya navaṃ rūpaṃ jahāsoṣṇīṣapallavaḥ // kavk_14.9 //

sā cintayantī ko vāyaṃ janairnirvivaraḥ puraḥ / antaraṃ nṛparūpaṃ me dṛṣṭvā dāsyati sādaraḥ // kavk_14.10 //

atp 'nyathā tu bhagavatpraṇatirmama durlabhā / na guṇaṃ gauravasthānamaiśvaryapraṇayī janaḥ // kavk_14.11 //

aho tṛṇatṛlālolairniḥsāravirasairdhanaiḥ / hriyate vāsanābhyāsānnirvicāratayā janaḥ // kavk_14.12 //

dattāntarā sā sahasā janena nṛpagauravāt / lolahāraṃ bhagavataḥ praṇāmamakārot puraḥ // kavk_14.13 //

asminnavasare bhikṣurudayī nāma saṃsadi / tāṃ vilokya tathārūpāmavadat sasmitānanaḥ // kavk_14.14 //

iyamutpalavarṇākhyā bhikṣukī nṛparūpiṇī / ṛddhyā bhagavataḥ pādau vandate janavanditā // kavk_14.15 //

utpalāmodavarṇābhuāṃ vijñāteyaṃ mayā purā / ityuktvā virate tasmin bhagavānapyabhāṣata // kavk_14.16 //

ayuktameva bhikṣukyā darpadṛddhiprakāśanam / karoti praśamaglānimabhimānena ca jvaraḥ // kavk_14.17 //

ityuktvā bhagavān kṛtvā tāṃ tāṃ śubhropadeśanām / visṛjya devān prayayau svapadaṃ saha bhikṣubhiḥ // kavk_14.18 //

tatropaviṣṭaḥ pṛṣṭastaiḥ praṇatairbhikṣukīkathām / prāgjanmakarmasaṃbaddhāṃ sarvajñastānabhāṣata // kavk_14.19 //

vārāṇasyāmabhūtpūrvaṃsārthavāho mahādhanaḥ / patnī dhanavatī nāma tasya prāṇasamābhavat // kavk_14.20 //

pāṇipallavinī tanvīyaovanodyānamañjarī / phalapuṣpavatī kāle sā tasmādgarbhamādadhe // kavk_14.21 //

atrāntare jalanidhidvīpānugamanodyatam / pratyāsannaviyogārtā sā vallabhamabhāṣata // kavk_14.22 //

kiyatī dhanasaṃpattirvṛddhimadyāpi nīyate / yatkṛte ghpragambhīrastīryate makarākaraḥ // kavk_14.23 //

bahvapāyaṃ dhanādānaṃ nirapāyā guṇārjanam / svadeśāt paradeśaṃ hi gacchanti draviṇārthinah // kavk_14.24 //

kecidduḥkhānnivartante dūraṃ gatvāpi niṣphalāḥ / niścalā dhaninaścānye karmaṇāmeṣa niścayaḥ // kavk_14.25 //

iti priyāvacaḥ śrutvā sārthavāhastato 'bhyadhāt / mugdhe saṃbhāvanāpātro bhavatyevaṃ dhanodyataḥ // kavk_14.26 //

dhanārjanavihīnānāṃ puṅguvanmūlabhakṣaṇāt / adya śvo vā sukhasthānāṃ bhogaiḥ saha parikṣayaḥ // kavk_14.27 //

svagṛhe 'pi daridrāṇāṃ janah krakacaniṣṭhuraḥ / dhanināṃ paraloko 'pi premasnigdhajanaṃ bhuvaḥ // kavk_14.28 //

kṣīṇamapyudyataṃ vṛddhyai na veṇuṃ bandhate janaḥ / na tu sa pūrṇatāṃ yāti pratyāsannaparikṣayaḥ // kavk_14.29 //

mūrkho 'pi viduṣāṃ vandyaḥ strīṇāṃ vṛddho 'pi vallabhaḥ / klibo 'pi sevyaḥ śūrāṇāmāsannābhyudayo janaḥ // kavk_14.30 //

kenānyakaraṇaṃ bhuktvā pītvā kāvyāmṛtāni vā / kṣaṇaṃ vicakṣaṇenāpi kṣuptipāse vivarjite // kavk_14.31 //

yasyārthaḥ sa guṇonnataiḥ kṛtanutiḥ kaṃ vā na dhatte guṇaṃ dāridyrodayadoṣadūṣitarucāṃ nirmālyatulyā guṇāḥ / vittenaiva guṇā guṇī na tu dhanī dhanyo dhanī no guṇī kāyādduṣkṛtasaṃnipātaśamanādāyurguṇānāṃ dhanam // kavk_14.32 //

iti prāṇādhikārthasya patyurākarṇya sā vacaḥ / sāñjanāśrukaṇotkīrṇā latevābhṛtaṣaṭpadā // kavk_14.33 //

atha pravahaṇaṃ bheje sārthanāthastayā saha / tīvratṛṣṇāgṛhītānāṃ hastapātraṃ mahodadhiḥ // kavk_14.34 //

tasya jāyāsakhasyāsau karmavātānuvartinaḥ / abhajyata pravahaṇaṃ samanorathajīvitam // kavk_14.35 //

tataḥ phalakamāsādya bhāgaśeṣācca karmaṇaḥ / kaśerudvīpamāsādya tatpatirvipadaṃ gataḥ // kavk_14.36 //

anāthām tatra śocantīṃ vihaṅgaḥ puruṣākṛtiḥ / tāmāpa pādadīrṇāśāṃ suvarṇakulasaṃbhavaḥ // kavk_14.37 //

sa kāntāṃ sumukho nāma tāmuvāca rucākṛtaḥ / samāśvasihi lolākṣi nirbhayo 'yaṃ tavāśrayaḥ // kavk_14.38 //

divyeyaṃ subhagā bhūmirvayaṃ tvatpraṇayaiṣaṇaḥ / puṇyāyātāsi kalyāṇi ghoro 'yaṃ makarākaraḥ // kavk_14.39 //

ityuktvā tena śanakairnītā ratnālayaṃ gṛham / saṃpūrṇagarbhā tanayaṃ cārurūpamasūta sā // kavk_14.40 //

vardhamāne śiśau tasmin sā śanaiḥ priyavādinā / mugdhā tena vidagdhena saṃbhogābhimukhīkṛtā // kavk_14.41 //

saralatvānmṛdutvācca samīpapraṇayī janaḥ / svayamāliṅgyate strībhirlatābhiriva pādapaḥ // kavk_14.42 //

divyodyāneṣu sā tena ramamāṇāṃ ghanastanī / kumāraṃ rucirākāraṃ suṣuve sadṛśaṃ pituḥ // kavk_14.43 //

tasmin padmamukhābhikhye yauvanālaṃkṛtākṛtau / sumukhaḥ pakṣiṇāṃ rājā kāle lokāntaraṃ yayau // kavk_14.44 //

tataḥ padmamukhaḥ śrīmānāsasāda padaṃ pituḥ / guṇināmavivādena svādhīnāḥ kulasaṃpadaḥ // kavk_14.45 //

prāptaiśvaryaṃ tamavadadvijane jananī sutam / tatprabhāvasya saṃbhāvya sarvatra prabhaviṣṇutām // kavk_14.46 //

putra prāptā tvayā lakṣmīriyaṃ nijakulocitā / ayaṃ tu sārthavāhānme jātaḥ putro niraṃśakaḥ // kavk_14.47 //

vārāṇasyāmayaṃ rājā śaśaktyā kriyatāṃ tvayā / prītīsaṃvādasāsvādaḥ svadeśe seva saṃpadaḥ // kavk_14.48 //

iti māturgirā pakṣī pakṣapātena bhūyasā / skandhe bhrātaramāropya vyomnā vārāṇasīṃ yayau // kavk_14.49 //

tatra siṃhāsanāsīnaṃ brahmadattaṃ mahīpatim / saṃjaghānaikadainaṃ sa vajragranakharaiḥ kharaiḥ // kavk_14.50 //

abhiṣicyāgrajaṃ pūrṇaṃ tasminneva nṛpāsane / amātyān so 'vadadbhītān samagrānagravikramaḥ // kavk_14.51 //

yasya rājño 'bhiṣiktasya mayā yaḥ pracalīkaraḥ (?) / so 'pyatītaḥ prabho bhaktyā tamevānugamiṣyati // kavk_14.52 //

ityuktvā pravarāmātyān svairaṃ vihagapuṇgavaḥ / yayau bhrātaramāmantrya punardeśanasaṃvidā // kavk_14.53 //

sa eva brahmadatto 'yamiti mantrita mantriṇām (?) / sa nṛpaḥ khyātimāyātaḥ svajaneṣu pareṣu ca // kavk_14.54 //

atrāntare samānītā sagarbhā hastinī vanāt / na mumocārdhaniryātagarbhaṃ ruddhamivāntare // kavk_14.55 //

sādhvīkarāgrasaṃsparśādiyaṃ garbhaṃ vimuñcati / iti mauhūrtikādiṣṭaṃ rājñe mantrī nyavedayat // kavk_14.56 //

śāsanādatha bhūbhartuḥ spṛṣṭvā hastena hastinīm / antaḥ purāṅganāścakrustatra satyopayāvanam // kavk_14.57 //

tāsāṃ satyagirā garbhaṃ nātyajat kariṇī yadā / tadā vilakṣyaḥ sarvo 'bhūt bhūpasyāntaḥpure janaḥ // kavk_14.58 //

atha gopāṅganābhyetya śīlasatyopayācanam / kṛtvā pasparśa kariṇīṃ yenāsau garbhamatyajat // kavk_14.59 //

kṛtvā nijajāyānāṃ jñātvā śīladaridratām / mene gopāṃ manaḥsveva tāṃ jagatrtritaye satīm // kavk_14.60 //

sa satījātilobhena sośumbāṃ nāma tatsutām / pariṇīyānināyāgre devīśabdasya pātratām // kavk_14.61 //

tasyāḥ saṃcintya lāvaṇyaṃ capalatvaṃ ca yoṣitām / sa sarvagāmīnīṃ nidrāmapi tatyāja śaṅkitaḥ // kavk_14.62 //

asminnavasare druṣṭuṃ bhrātaraṃ vihagādhiyaḥ / yayau padmamukhastatra snehādatiśayotsukhaḥ // kavk_14.63 //

bhūpālo 'pi tamāliṅgya prītyā vihitasatkṛtiḥ / vijane svakathāmasmai nivedya punarabravīt // kavk_14.64 //

śīlasatyatulārohāt dṛṣṭadoṣeṇa yoṣitām / mamāntaḥpuravaimukhyāt vivāho 'bhinavaḥ kṛtaḥ // kavk_14.65 //

rūpayauvanagāminmyām tasyāmapi na me dhṛtiḥ / ekatra dṛṣṭadoṣāṇāṃ sarvatrāśaṅkate manaḥ // kavk_14.66 //

tasmāttava pure bhrātarvimānuṣye nidhīyatām / śīlaśankāṃ parityajya bhavāmi vigatajvaraḥ // kavk_14.67 //

tasmāt pratiniśaṃ pakṣī śāsanāt tava madgṛham / prāpayiṣyati tāṃ svairamityayaṃ me manorathaḥ // kavk_14.68 //

iti bhrāturvacaḥ śrutvā tamuvāca vihaṅgamaḥ / īrṣyāśaṅkākalaṅkena rājan mithyaiva mā kṛthāḥ // kavk_14.69 //

na nāma ramate ramye nāsvādaṃ vetti bhojane / na paśyati na nidrāti nityamīrṣyāvaśāturaḥ // kavk_14.70 //

klībaḥ kāmī sukhī vidvān dhanī namraḥ prabhuḥ kṣamī / arthī mānyaḥ khalaḥ snigdhaḥ strī satīti kathaiva kā // kavk_14.71 //

saralatve 'pi kuṭilāḥ sthāyinyo 'pyaticañcalāḥ / kulīnā apui pārśvasthamāliṅgantyabalā latāḥ // kavk_14.72 //

dṛṣṭirlolādharo rāgī bhrūrvākrā kaṭhinau stanau / dṛśyate naiva nirdoṣaḥ strīṇāmavayaveṣvapi // kavk_14.73 //

bhujyante kuśalaiḥ śyāmā bhramadbhramaravibhramaiḥ / mūlānveṣī sarojinyāḥ paṅkenaivāvalipyata // kavk_14.74 //

naikasmin vismayabhuvāṃ sasmitānāṃ niyantrite / śuciśīlavirāmāṇāṃ rāmāṇāṃ ramaṇe matiḥ // kavk_14.75 // tathāpi matpurodyāne nirjane sā nidhīyatām // kavk_14.76 // ityuktaḥ pakṣiṇā bhrātā nṛpatirvisasarja tām / kāntāṃ kaśerukadvīpe taṃ ca satkṛtya sādaraḥ // kavk_14.77 //

sāpi pratiniśaṃ vyomnaḥ khagārūḍhā samāyayau / divyagandhamayīṃ mālāmādāya dvīpasaṃbhavām // kavk_14.78 //

pārijātānvayatarostāni puṣpāṇyavāpa sā / khyātāni timirāṇīva bhramadbhṛṅgāndhakārataḥ // kavk_14.79 //

atha vārāṇasīvāsī kadācinmānavābhudhaḥ / prayayau samidhāhārī dvijanmā kānanaṃ yuvā // kavk_14.80 //

tatra kinnarakāminyā sa dṛṣṭaḥ spaṣṭamanmathaḥ / yasya saṃdarśanenaiva sābhavadvismṛtasmṛtiḥ // kavk_14.81 //

asau navābhilāṣeṇa janakeneva sārpitā / kāntā kāntimayī nāma vijahāra guhāgṛhe // kavk_14.82 //

tatrābharaṇaratnāśuḥ pratītatimirotkare / ramamāṇā ciraṃ tena kāle putramavāpa sā // kavk_14.83 //

balavān marududbhavaḥ sa bālye 'pi yadā śiśuḥ / tadā mātā tasya saṃjñāṃ śīghraga ityasādhayat // kavk_14.84 //

sāpi nivāghnasaṃbhogā sukhātṛptā guhāntare / priyaṃ dhṝtvā sadā yāti pidhāya śilayā gṛham // kavk_14.85 //

kadācidatha vṛttāntaṃ nijapitrā niveditam / ākarṇya śīghragaścintāvismayākulito 'vadat // kavk_14.86 //

śilānibaddhadvāre 'sminnandhasyaiva gṝhāntare / aho sneho 'pyayaṃ tāta tava bandhanatāṃ gataḥ // kavk_14.87 //

ehi vārāṇasīmeva gacchāvaste nijāspadam / vioulāmapyayatnena śilāmutsārayāmyaham // kavk_14.88 //

svadeśavirahakleśaṃ dyḥśaṃ sahase katham / tyaktuṃ na śakyate kauściddeśo deha iva svakaḥ // kavk_14.89 //

bhāraṃ draviṇasaṃbhāraṃ vetti granthiguṇāguṇaḥ / bhogaṃ nirupabhogaṃ ca svadeśavirahī janaḥ // kavk_14.90 //

ityuktvā sa guhāgohādutpāṭya vipulāṃ śilām / kṛtābhyupagamenāśu janakena yayau saha // kavk_14.91 //

prayātayostatastūrṇaṃ samabhyetyātha kinnarī / śūnyaṃ dṛṣṭvā guhāgehaṃ nirvedādityavintayat // kavk_14.92 //

aho me vismṛtasnehaḥ sa gataḥ kkāpi durjanaḥ / dvijihvānāṃ bhujaṃgānāṃ kauṭilyaṃ vā kimadbhutam // kavk_14.93 //

na ramante palāyante paryante sukharāgiṇaḥ / cirasthā api niḥsnehāḥ śukā iva dvijātayaḥ // kavk_14.94 //

iti saṃcintya sā patyurnikārātprītimatyajat / puṣpopamāni premāṇi na sahante kadarthanām // kavk_14.95 //

vidyāguṇena kenāsau putro me bhuvi jāīvati / iti dhyātvā sakhīhaste tasmai vīṇāṃ dideśa sā // kavk_14.96 //

saṃbhogasukhapaṇyaiva prītiḥ patiṣu yoṣitām / aparyuṣitavātsalyā putraprītistu niścalā // kavk_14.97 //

javena vrajatostūrṇaṃ tayordaurjanyalajjayā / śīgragāya dadau vīṇāṃ tatsakhī vegagāminī // kavk_14.98 //

ādyā tantririyaṃ nāsyāḥ spraṣṭavyā vighnakāriṇī / ityābhāṣya tayā dattāṃ vīṇāṃ prāpya jagāma saḥ // kavk_14.99 //

tataḥ svadeśe janakaṃ svagṛhe viniveśya saḥ / vīṇāpravīṇaḥ sarvatra lābhapūjāmavāptavān // kavk_14.100 //

tataḥ kadāvidvāṇijā ambudhidvīpagāminā / āropitaḥ pravahaṇaṃ divyavīṇānurāgiṇā // kavk_14.101 //

vīṇāmūrcchanayā tasya śrotrapīyūṣadhārayā / kṣaṇe kṣaṇe samudro 'pi nistaraṅga ivābhavat // kavk_14.102 //

athādyatantrisaṃsparśādutpannopaplavoplute / bhagne pravahaṇe sarvavaṇijāmabhavat kṣayaḥ // kavk_14.103 //

tato balāhakāvāptyā pavanapretitaḥ kṣaṇāt / kaśerudvīpamāsede karmaśeṣeṇa śīghragaḥ // kavk_14.104 //

tatrābdhikūlasaṃlīnaṃ divyodyānaṃ praviśya saḥ / śyāmāṃ dadarśa sośumbāṃ mūrdhanyastabakastanām // kavk_14.105 //

grandhantīṃ timirākhyānāṃ puṣpāṇāmujjvalasrajam / nibandhanaṃ tanuguṇaiḥ kurvāṇāmapyacetasām // kavk_14.106 //

sāpi taṃ rucirākāraṃ dṛṣṭvā vismayamāyayau / dhīraṃ śaiśavatāruṇyasaṃdhimadhyasthatāṃ gatam // kavk_14.107 //

māramārutasaṃcālasakampakarapallavā / sā śīrṇaśīlakusumā lateva praṇanāma tam // kavk_14.108 //

cirārūḍheva sahasā prītiḥ prauḍhā tayorabhūt / prāgjanmasnehasaṃlīnaṃ na muñcati mano manaḥ // kavk_14.109 //

ramamāṇāṃ divā tena niśāyāṃ ca mahībhujā / mene vāmācaritatāṃ tām priyo gūḍhakāmukaḥ // kavk_14.110 //

tena vārāṇasīṃ gantuṃ jñātvā vṛttaṃ samarthitā / tannināya khagārūḍhā tadgirā mīlitekṣaṇam // kavk_14.111 //

vārito 'pi tadā vyomni nayanonmīlane tayā / so 'bahvatsahasaivāndhaścāpalādvivṛtekṣaṇaḥ // kavk_14.112 //

sā tamantaḥpurodyāne nidhāya bhayakātarā / viveśa śokasaṃtaptā śayyāveśma mahīpateḥ // kavk_14.113 //

dūyamānena manasā rajanīmativāhya tām / prātarna gantuṃ na sthātuṃ cintākrāntā śaśāka sā // kavk_14.114 //

atrāntare samudbhūtaścyutasaurabhanirbharaḥ / madhumāso vilāsānāṃ yauvanaṃ puṣpadhanvanaḥ // kavk_14.115 //

kokilālikulaiḥ kālaḥ kālaḥ kālo viyoginām / śīrṇaśokanavāśokaduḥsahaḥ pratidṛṣyate // kavk_14.116 //

rājāpyaviratautsukyādudyānaṃ gantumudyataḥ / dinamekaṃ na tatyāja sośumbāṃ kāmamohitaḥ // kavk_14.117 //

sa tayāsaha rāgasya madasya madanasya ca / saṃsāramiva viśrāntipadapuṣpavanaṃ yayau // kavk_14.118 //

tatra bālānilālolalatāvailakṣyakāriṇīm / paśyan pramodamāsede yaditāmeva bhūpatiḥ // kavk_14.119 //

anyarāgaviṣākrāntā sāpyabhūnmalinasmṛtiḥ / sukhamapyasukhaṃ vetti cintāśalyākulaṃ manaḥ // kavk_14.120 //

antargatabhujaṃgābhiḥ strībhiratyantarāgiṇaḥ / kaṇṭhe kṛtābhirnṛtyanti mālābhiriva mohitāḥ // kavk_14.121 //

tatraikāntalatākuñjanikuñjanihitasthitiḥ / andhaḥ saurabhamāghrāya sośumbātimirasrajaḥ // kavk_14.122 //

sahasaiva vikāreṇa rāgādvismṛtasaṃvṛtiḥ / agāyanmadanakṣībā gaṇayanti bahyaṃ kutaḥ // kavk_14.123 //

tanupavanavilāsaiḥ kīryamāṇaḥ priyāyāḥ samadabadanapadmāmodasaṃbhārasāraḥ / timirakusumagandhaḥ so 'yamāyāti dūrāt bhramarasaraṇivīṇāvibhramārāvaramyaḥ // kavk_14.124 //

śrutvā hṛdayasaṃvādagītaṃ tattasya bhūpatiḥ / udyānavicayaṃ kṛtvā taṃ dadarśa latāntare // kavk_14.125 //

gāḍharocamadakṣībaṃ sa taṃ papraccha śaṅkitaḥ / api jānasi sośumbāṃ tasya vā lakṣaṇaṃ tanoḥ // kavk_14.126 //

so 'bravīt kiṃ na jānāmi sośumbāṃ bimbapāṭalām / upaviṣṭo 'dhare yasyā rāgarājye manobhavaḥ // kavk_14.127 //

nyastaṃ smareṇeva tadūrūmūle lekhāmayaṃ svastikamasti kāntam / āvartaśobhā stanamaṇḍale vā lāvaṇyakallolanibhāsti tasyāḥ // kavk_14.128 //

etadākarṇya nṛpatiḥ sadyaḥ saṃtāpaśoṣitam / mumoca rāgakusumaṃ nirmālyaminva cetasaḥ // kavk_14.129 //

so 'bravīnnāsti nārīṇāṃ śīlarakṣā śatairati / khapuṣpamāleva satī sarvathā naiva jāyate // kavk_14.130 //

ityuktvāndhena tāṃ rājā saha śmaśānakānanam / gardabhāropitāṃ tūrṇaṃ tatyāja nagarādbahiḥ // kavk_14.131 //

sā tena saha nirlajjā vrajantī dinasaṃkṣaye / aṭavyāṃ caurapatinā prāptaiva saha saṃpadā // kavk_14.132 //

janairabhidrute tasmin sahasā cauramaṇḍale / niraparāśa evāndhaścaurabhrāntyā nipātitaḥ // kavk_14.133 //

cauro 'pi niśāṃ bhuktvā sośumbāṃ kṣasṇasaṃgataḥ / gṛhītvābharaṇānyasyā jagāmottīrya nimnagām // kavk_14.134 //

kāraṇḍavāyāh saritastasyāstīre nirambarā / śuśova sāñjanairaśrujālaiḥ sā malinastanī // kavk_14.135 //

tasmin kṣaṇe mukhāsaktaṃ māṃsamutsṛjya jambuke / yāte jalotplutaṃ matsyaṃ tajjahāraṃ vihaṅgamaḥ // kavk_14.136 //

matsye nimagne sahasā khagena piśite hṛte / sa babhūvobhayabhraṃśāccintāniścalalocanaḥ // kavk_14.137 //

tasyāstaṃ vīkṣyaṃ duḥkhe 'pi mukhe smitamadṝśyata / hāsaḥ parasya skhalite duḥsthasyāpyupajāyate // kavk_14.138 //

sa tāṃ vailakṣyakupitaḥ provācānucitasmitām / aho hasasi māṃ loke hāsyāyatanatām gatām // kavk_14.139 //

nṛpaṃ tyaktvāgatā hyandhamtyaktavāndhaṃ cauramāśritā / tavāhamubhayabhraṣṭaḥ tribhraṣṭāyāḥ smitāspadam // kavk_14.140 //

āstām vaḥ parihāso 'yaṃ taṃ yuktyāhaṃ karomi te / khalāste viṣamasthānām ye biḍambanapaṇḍitāḥ // kavk_14.141 //

ityuktvā nagarīṃ gatvā sa nṛpāya nyavedayat / sośumbā te nadītīre tapoyukteti manmatiḥ // kavk_14.142 //

atha nināya tām rājā vitīryābharaṇāmbaram / doṣamācchādayatyeva rāgadveṣaḥ śarīriṇām // kavk_14.143 //

saivādyotpalavarṇeyamudāyī śīghrago 'pyasau / prāgjanmāntarapuṇyena bhikṣḥuvratamupāgatau // kavk_14.144 //

abhavadatirasārdraṃ mānāsṃ rāgayoge yadu madanavidheyaṃ rāgayuktaṃ yadasyāḥ / virataśamavirārā tena tasmin muhūtre kṛtanarapatirūpānandinaṃ mām vavande // kavk_14.145 //

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ devāvatārāvadānaṃ nāma caturdaśaḥ pallavaḥ //

15. śilānikṣepāvadānam /

balabhatuladhairyavīryaṃ sāścaryaṃ bhavati saprabhāvāṇām / mahadāśrayayogādyasmai sarvaṃ mahimatvamāyāti // kavk_15.1 //

purā kuśīpurīṃ ramyāṃ mallānāṃ balaśālinām / svecchāvihārī bhagāvān pratasthe sugataḥ svayam // kavk_15.2 //

te tadāgamanaṃ śrutvā kalyāṇaṃ kuśalaiṣiṇaḥ / vartmasaṃśodhanaṃ cakrurupacārapadodyatāḥ // kavk_15.3 //

deśaṃ bhūṣayatāṃ teṣāṃ saṃsiktaṃ candanodakaiḥ / tṛṇakaṇṭakapāṣāṇasarkarāreṇuvarjitam // kavk_15.4 //

madhye samāyayau bhūminimagnā mahatī śilā / avasannā visannā ca vadhūrvindhyagireriva // kavk_15.5 //

tāmutpāṭayatāṃ teṣāṃ kuddālabhujarajjubhiḥ / māso jagāma na tvasyāḥ sahasrāṃśe 'pyabhūta kṣatiḥ // kavk_15.6 //

atha samsārasaṃtāpapraśamāmṛtadīdhitiḥ / āyayau bhagavān sarvamānasollāsabāndhavaḥ // kavk_15.7 //

ghanāndhakāravirativyaktasatphaladarśanaḥ / prasādasaṃvibhaktāśaḥ prakāśa iva śāradaḥ // kavk_15.8 //

sa tān dṛṣṭvā pariśrāntān viphalakleśapiḍāītān / śrutvā ca tadvyavasitaṃ tānūce praṇatānanān // kavk_15.9 //

aho kleśaphalārambhaḥ prayāsavyavasāyinām / saṃsārakarmaṇīvāsmin vyāpāre vaḥ samudyamaḥ // kavk_15.10 //

prārambhe viṣamakleśaṃ kriyamāṇaṃ sasaṃśayam / siddhamapyanupādeyaṃ na prājñāḥ karma kurvate // kavk_15.11 //

ityuktvā caraṇāṅguṣṭhaghaṭṭitām vāmapāṇinā / vinyasya dakṣiṇe pāṇau bhagavān vipulāṃ śilām // kavk_15.12 //

visṛjya brahamlokāntamaparyantaparākramaḥ / cacārāścaryacaryāyāṃ dūtamiva jagattraye // kavk_15.13 //

kṣiptāyāṃ sahasā tasyām tenātyadbhutakāriṇā / udabhūdganodbhūta iva vyāptajanaḥ svanaḥ // kavk_15.14 //

anityaḥ sarvasaṃskāra ityabhrāntavidhāyinaḥ / sarvadharmā nirātmānaḥ śāntanirvāṇameva tat // kavk_15.15 //

iti sphuṭodite śabde śilā bhagavataḥ kare / girīndraśīrṣakākārā sthitā punaradṛśyata // kavk_15.16 //

kṣaṇena sā bhagavatā kṣiptā vadanamārutaiḥ / kṛtā visāriṇī dikṣu paramāṇuparaṃparā // kavk_15.17 //

punarekīkṛtāmeva bhagavān paramāṇubhiḥ / śilāmanyatra nidadhe vismayaṃ ca jagattraye // kavk_15.18 //

āścaryaniścaladṛśastato mallā balirjitam / vīryaṃ bhagavato vīkṣya praṇatāstaṃ babhāṣire // kavk_15.19 //

aho mahāprabhāvo 'yaṃ balavīryodayastava / niścayādhigame yasya na pragalbhāḥ surā api // kavk_15.20 //

anugrahapravṛttena balena guruṇā tava / adhogatinimagneyaṃ janateva dhṛtā śilā // kavk_15.21 //

vīryaprajñābalādīnām pramāṇāvadhiniścayam / api jānāti te kaścidāścaryatarakāriṇaḥ // kavk_15.22 //

iti bruvāṇānāścaryaniścalānavalokya tān / tasyāṃ śilāyāmāsīnaḥ provāca bhagavān jinaḥ // kavk_15.23 //

ekībhūtabalaṃ yaddhi bhūtānām bhuvanatraye / sugatasya tadekasya loke naiva samaṃ balam // kavk_15.24 //

ambhāṃsi kumbhairambhodherjaganti paramāṇubhiḥ / śakyānyalaṃ laṅghayituṃ prabhāvo na tu saugataḥ // kavk_15.25 //

saṃkhyāṃ sumeroryo vetti tulāmānena tattvataḥ / sugatānām na jānāti so 'pi sudguṇagauravam // kavk_15.26 //

kathayitveti bhagavān saṃprāpte suramaṇḍale / saśakrapadmanilaye cakre kuśaladeśanam // kavk_15.27 //

mallāstadupadeśena tattadbodhisamāśrayāt / saśrāvakākhyāṃ pratyekasamyaksaṃbuddhatāṃ yayuḥ // kavk_15.28 //

srotaḥprāptiphalaṃ kauścitsakṛdāgāmi cāparaiḥ / anāgāmiphalaṃ cāṇyaiḥ prāptamarhatpadaṃ paraiḥ // kavk_15.29 //

ityāśyayānuśayadhātugatiṃ nirīkṣya jñātvā tathāprakṛtimapratimopadeśam / teṣāṃ cakāra bhagavāṃścaturāryasatyasamyakprakāśaviśadaṃ kuśalodayāya // kavk_15.30 //

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śilānikṣepāvadānaṃpañcadaśaḥ pallavaḥ //

16. maitreyavyākaraṇāvadānam /

asaṃgamo nāma viśuddhidhāmo śreyāṃsi sūte kuśalābhikāmaḥ / saṃsāravāmaḥ sukṛtābhirāmo manomalairvairarajovirāmaḥ // kavk_16.1 //

purā gaṅgāṃ samuttīrya nāgānāṃ phaṇasetunā / bhagavān sugataḥ pāraṃprāpya bhikṣūnabhāṣata // kavk_16.2 //

iha ratnamayaḥ pūrvaṃ yūpo 'bhūdadbhutadyutiḥ / darśayāṃi tamatraiva draṣṭuṃ vaḥ kautukaṃ yadi // kavk_16.3 //

ityuktvā bhagavān bhūmau pāṇinā divyalakṣmaṇā / spṛṣṭvā nāgagaṇotkṣiptaṃ ratnayūpadarśayat // kavk_16.4 //

taṃ dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve nirnimeṣekṣaṇāściram / babhūvuścitralikhitām iva niścalavigrahāḥ // kavk_16.5 //

tatkathāmatha taiḥ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān punaḥ / atītānāgatajñānaṃ dantālokaiḥ kirannivaḥ // kavk_16.6 //

devaputraḥ purā kaścit kāle svargaparicyutaḥ / mahāpraṇādanāmābhūnnṛpatiḥ śakraśāsanāt // kavk_16.7 //

dharmavṛttānusaraṇasmaraṇāya mahītale / ucitaṃ lakṣaṇaṃ kiṃcit sa yayāce śatakratum // kavk_16.8 //

tataḥ surapatervākyādviśvakarmā tadālaye / bhāsvaraṃ vidadhe ratnayūpaṃ puṇyamivonnatam // kavk_16.9 //

tatastaddarśanāsakte jane kautukaniścale / kṛṣyādikarmaṇyucchinne rājñaḥ koṣakṣayo 'bhavat // kavk_16.10 //

tatastena kṣitibhujā kṣipto 'yaṃ jāhnavījale / tiṣṭhatyadyāpi pātāle ratnaiḥ sūryairivācitaḥ // kavk_16.11 //

bhaviṣyatyasya kālena paricchinnaḥ parikṣayaḥ / na tajjagati nāmāste pariṇāme yadakṣayam // kavk_16.12 //

āgāmisamaye puṃsāṃ varṣāśītisahasrake / śaṅkhaśubhrayaśāḥ śaṅkho nāma rājā bhaviṣyati // kavk_16.13 //

puṇyalabdhamimaṃ yūpaṃ nṛpaḥ kalpadrumopamaḥ / sa purohitaputrāya maitreyāya pradāsyati // kavk_16.14 //

maitreyo 'pyanmumādāya kṛtvā sapadi khaṇḍaśaḥ / arthicintāmaṇirlokamadaridraṃ kariṣyati // kavk_16.15 //

yūpaṃ datvātha maitreyaḥ samyaksaṃbuddhatām gataḥ / anuttarajñānanidhirbhaviṣyati surārcitaḥ // kavk_16.16 //

śaṅko rājā sahasrāṇāmaśītyā parivāritaḥ / sāntaḥpurāmātyagaṇo rājāpi pravrajiṣyati // kavk_16.17 //

prāgjanmapraṇidhānena śaṅkhasya kuśalodayaḥ / kṛtasyāvaśyabhogyatvātpariṇāme phaliṣyati // kavk_16.18 //

madhyadeśe purā rājā vāsavo vāsavopamaḥ / dhanasaṃmatanāmā ca nṛpo 'bhūduttarāpathe // kavk_16.19 //

tayorvibhavasaṃgharṣo bhūto vairāgnitaptayoḥ / abhūd yuddhasamārambhasaṃbhārarabhasaṃ manah // kavk_16.20 //

nagaraṃ ca praviśyātha sametya dhanasaṃmataḥ / cakre garajathānīkairgaṅgātīraṃ nīrantaram // kavk_16.21 //

tatra ratnaśīkhī nāṃa samyaksaṃbuddhatām gataḥ / dṛṣṭastenārcyāmānāṅghrirbrahmaśakrādibhiḥ suraiḥ // kavk_16.22 //

so 'cintayadaho rājā vāsavaḥ pṛthipuṇyavān / viṣayānte vasatyeṣ ayo hi tridaśavanditaḥ // kavk_16.23 //

tatastasyānubhāvena tatra bhūpālayostayoḥ / yayau vairarajaḥ śāntyā mithyāmohaparikṣayam // kavk_16.24 //

kṝtasaṃghiḥ pareṇātha vāsavaḥ pṛthivīpatiḥ / bhagavantaṃ samabhyetya sarvabhogaurapūjayat // kavk_16.25 //

praṇidhānaṃ ca vidadhe pūjānte praṇamāmi tam / ahaṃ kuśalamūlena syāmetena mahāniti // kavk_16.26 //

asminnavasare ghore śankhaśabde samudgate / provāca taṃ ratnaśikhī praṇataṃ purataḥ sthitam // kavk_16.27 //

śankho nāma mahīpālaścakravartī bhaviṣyasi / paryante bodhiyuktaśca kuśalaṃ samāvāpsyasi // kavk_16.28 //

evaṃ satpraṇidhānatah kṣitipatiḥ puṇyodayādvāsavaḥ śaṅkho nāma nṛpa sa ratnaśikhinādiṣṭaḥ śriyaṃ prāpsyati / maitreyaḥ praṇayātkariṣyati tathā bodhau viśuddhāṃ dhiyaṃ kalyāṇābhiniveśapuṇyataraṇirāḍya hi satsaṃgamaḥ // kavk_16.29 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ maitreyavyākaraṇāvadānaṃ nāma ṣoḍaśaḥ pallavaḥ //

17. ādarśamukhāvadānam /

cittaprasādavimalapraṇayojjvalasya svalpasya dānakusumasya phalāṃśakena / hemādrirohaṇanagendrasudhābdhidānasaṃpatphalaṃ na hi tulākalanāmupaiti // kavk_17.1 //

purā manojñe sarvajñaḥ śrāvastyāṃ jetakānane / anāthapiṇḍadārāme vijahāra mahāśayaḥ // kavk_17.2 //

āryo mahākāśyapākhyastacchiṣyaḥ karuṇānidhiḥ / nagaropavanasyāntaṃ janacārikayā yayau // kavk_17.3 //

tatra sudrugatiryoṣinnagarāśravalambikā / apaśyat kuṣṭharogārtā kāśyapaṃ taṃ yadṛcchayā // kavk_17.4 //

sā taṃ dṛṣṭvā prasādinyā śraddhayā samacintayat / pātre 'sya piṇḍapātārhā kiṃ na jātāsmi puṇyataḥ // kavk_17.5 //

vijñāya tasyā āścaryaśraddhāyuktaṃ manoratham / prasārya pātraṃ jagrāha piṇḍaṃ taṃ karuṇākulaḥ // kavk_17.6 //

tīvracittaprasādena bhaktasārasamaraṇe / kuṣṭhinyā nipapātāsyāḥ pātre śīrṇakarāṅguliḥ // kavk_17.7 //

tataḥ sā pātakamiva tyaktvānityakalevaram / devānāṃ tuṣitākhyānāṃ nilaye samajāyata // kavk_17.8 //

śakrastadadbhutaṃ jñātvā dānapuṇypditādaraḥ / yatnātkāśyapasatpātraṃ sudhayā samapūrayat // kavk_17.9 //

sudhārpaṇe 'pyasau bhikṣurnispṛhastṛṇalīlayā / praśamāmṛtasaṃpūrṇaścakre pātramadhomukham // kavk_17.10 //

bhajante praṇayaprītiṃ kṛpaṇeṣu kṛpākulāḥ / santaḥ saṃpatsamādhmātavadane mīlitādarāḥ // kavk_17.11 //

śrutvā tāṃ tuṣite devanikāye niratām nṛpaḥ / prasenajit bhagavataścakre bhojyādhivāsanām // kavk_17.12 //

rājñastasya gṛhe dṛṣṭvā lakṣmīmāścaryakāriṇaḥ / āryānandena bhagavān pṛṣṭastatpuṇyamabhyadhāt // kavk_17.13 //

purā gṛhapateḥ sūnurdāridyrāddāsatāṃ gataḥ / kṣetrakarmāṇi saṃsaktaḥ kṣutkṣāmaḥ klāntimāyayau // kavk_17.14 //

svajananyā samānītāṃ niḥsnehalavaṇāṃ cirāt / kulmāṣapiṇḍimāsādya bhoktuṃ sādaramāyayau // kavk_17.15 //

dhautahastaḥ kṣaṇe tasmin saṃprāptāya yadṛcchayā / dadau pratyekabuddhāya tām prasannena cetasā // kavk_17.16 //

jātaḥ sa eva kālena bhūpālo 'yaṃ prasenajit / tasya dānakaṇasyaivaṃ vibhūtiḥ prathamaṃ phalam // kavk_17.17 //

śrutveti bhagavadvākyaṃ bhikṣūrvismayamāyayau / rājāpi vipulāṃ pūjāṃ cakre bhagavataḥ puraḥ // kavk_17.18 //

rājārhairakhilairbhogaiḥ kṛtvā bhaktinivedanam / sa koṭīstailakumbhānāṃ dīpamālāmakalpayat // kavk_17.19 //

dīpamekaṃ dadau tatra svalpakaṃ durgatāṅganā / snehakṣayātprayāteṣu sarveṣu na jagāma yaḥ // kavk_17.20 //

vicintya praṇidhānena tayā vimalacetasā / bhāvinīm śākyamunitāṃ sarvajño 'syāh samabhyadhāt // kavk_17.21 //

ratnadīpāvaliṃ datvā rājā bhagavataḥ purah / upaviśya praṇamyāgre praṇayāttaṃ vajijñapat // kavk_17.22 //

bhagavatpraṇidhānena tattatpuṇyānubhāvataḥ / na kasyānuttarā samyaksaṃbodhirbhavadarpitā // kavk_17.23 //

bhavatprasādapraṇayāt prāptumicchāmi tāmaham / nirvikalpaphalāvāptyai sevyante kalpapādapāḥ // kavk_17.24 //

iti rājavacaḥ śrutvā bhagavān samabhāṣata / durlabhānuttarā samyaksaṃbodhiḥ pṛthivīpate // kavk_17.25 //

sūkṣmā mṛṇālatantubhyo giribhyo 'pi garīyasī / samudrebhyo 'pi gambhīrā sā sukhena na labhyate // kavk_17.26 //

na dānairbahubhirlabdhaṃ mayaivānyeṣu janmasu / cittaprasādaviśadaṃ jñānaṃ tatkāraṇaṃ jaguḥ // kavk_17.27 //

caturdvīpādhipatyena mayā māndhātṛjanmani / ciraṃ dānaphalaṃ bhuktaṃ bodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.28 //

dānena cakravartīśrīḥ sā sudarśanajanmani / bhuktā mayāmahīyasī bodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.29 //

purā datvā gajānaṣṭau velāmadvijajanmāni / mayā prāptaṃ mahatpuṇyaṃ bodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.30 //

kurūpaḥ kuśalātmāhaṃ rājaputraḥ purābhavam / yaḥ piśāco 'yamityuktvā nijalatnyā vivarjitaḥ // kavk_17.31 //

śriyai śrīskandho bhūtyāge prītiryasya sadā sthitā / sa duḥkhī rūpavaikalyāt kka vā sarvaguṇodayaḥ // kavk_17.32 //

taṃ rūpavirahe dehatyāgārūḍhaṃ śacīpatiḥ / divyacūḍāmaṇiṃ datvā cakre pañcaśaropamam // kavk_17.33 //

ṣaṣṭiḥ purasahasrāṇi tasya yajñeṣu yajvanaḥ / hemayūpābhirūpāṇi prāpurmerubalaśriyam // kavk_17.34 //

tasmin mayātidānādrikṛte kuśalajanmani / tāni puṇyānyavāptāni bodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.35 //

mayā satyaprabhāveṇa triśaṅkunṛpajanmani / kṛtā vṛṣṭiḥ sudurbhikṣā bodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.36 //

mithilāyāṃ mahādevanṛpajanmani yajvanā / mayāptā puṇyasaṃpattirbodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.37 //

mithilāyāṃ purā puṇyaṃ nimibhūpālajanmani / prāptaṃ dānatapoyajñairbodhirnādhigatā tu sā // kavk_17.38 //

purā nandasya nṛpateścatvāraḥ piśunāḥ sutāḥ / babhūvurādarśamukhaḥ pañcamaśca guṇādhikaḥ // kavk_17.39 //

kālenāpannaparyantaḥ sa bhūpatiracintayat / ete madante catvāro rājyaṃ nārhanti karkaśāḥ // kavk_17.40 //

putre mamādarśamukhe rājyaśrī pratibimbitā / suvṛtte labhate śobhāṃ prajñāvaimalyaśālini // kavk_17.41 //

dhyātvetyamātyān so 'vādīt sa bhavadbhirnareśvaraḥ / kṛto 'ntaḥpuravargeṇa yo 'bhyutthānena pūjyate // kavk_17.42 //

maulirna kampate yasya sameva maṇipādukaiḥ / dvāradrumādrivāpīṣu nidhiṣaṭkaṃ sa paśyati // kavk_17.43 //

ityuktvā tridivaṃ yāte nṛpatau mantriṇaḥ kramāt / taduktrairlakṣaṇaiścakrurādarśamukhamīśvaram // kavk_17.44 //

dharmanirṇayakāryeṣu yaṃ vādiprativādinah / vilokyaiva svayaṃ tasthurnyāyairjayaparājaye // kavk_17.45 //

purā nirabhiasṃghena prātavaiśasakilbiṣam / brāhmaṇaṃ daṇḍinaṃ nāma dayāluḥ prayayau puraḥ // kavk_17.46 //

guyugārthe gṛhasthena mṛtena vaḍavāhateḥ / kuṭhārapātataḥ patnyā takṣavāsī vivāditaḥ // kavk_17.47 //

śauṇḍikenātmajavadhāddīkṣitaṃ tulyanigraham / tadvipakṣabhayenoktvā tatsaṃtyaktaṃ vyamokṣayat // kavk_17.48 //

amānuṣāṇāṃ sattvānāmadhyāśayaviśeṣataḥ / cakāra cittaśodhanaṃ tattatsaṃdehanirṇayam // kavk_17.49 //

avṛṣṭimṛṣṭe durbhikṣe yena dvādaśavarsake / vihitaṃ sarvasattvānāmaśanaprāṇavartanam // kavk_17.50 //

ityamūnmama puṇyāptirādarśamukhajnmani / na tu sā samyaksaṃbodhirvibodhitā mahodayā // kavk_17.51 //

bahujanmaśatābhyāsaprasāsena mahīyasā / adya tu jñānavaimalyaṃ mayāptaṃ lutpasaṃvṛti // kavk_17.52 //

jñānaprajñādhigamyā kimapi paratarānuttarā satyāsaṃvit samyaksaṃbodhireṣā na ca khalu nṛpate labhyate dānapuṇyaiḥ / mohaśyāmāvirāme gataghanagaganavyaktavaimalyabhājāṃ nirvyājānandabhūmirbhavati bhavatamaśchedinī sā dinaśrīḥ // kavk_17.53 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ ādarśamukhāvadānaṃ nāma saptadaśaḥ pallavaḥ //

18. śāriputrapravrajyāvadānam /

nedaṃ bandhunoṃ suhṛt sodaro vā nedaṃ mātā na pitā vā karoti / yatsaṃsārāmbhodhesetuṃ vidhatte jñānācāryaḥ ko 'pi kalyāṇahetuḥ // kavk_18.1 //

kalandakanivāsākhye ramye veṇuvanāśrame / bhagavān viharan buddhaḥ pure rājagṛhe purā // kavk_18.2 //

kilitaṃ copayiṣyaṃ ca dvau parivrājakau purā / prapannau bhikṣubhāvena cakāra śamasaṃvṛtau // kavk_18.3 //

tataśca śāriputrasya bhikṣoḥ saṃdeśanāṃ vyaghāt / yayā sākṣātkṛtārhattvo so 'bhūnmokṣagatikṣamaḥ // kavk_18.4 //

tasya tadadbhutaṃ dṛṣṭvā dhanārhaṃ sarvabhikṣubhiḥ / papracchuḥ pūrvavṛttāntaṃ sa ca tebhyo vyabhāṣata // kavk_18.5 //

brāhmaṇasyāgnimitrasya bhāryā guṇavarābhavat / śūrpiketi kṛtaṃ pitrā krīḍānāma ca bibhratī // kavk_18.6 //

bhrātā prathamaśīlākhyaḥ tasya śūrpasamābhidhaḥ / pratyekabuddhatāṃ yātaḥ kadācid gṛhamāyayau // kavk_18.7 //

sa tayā bharturādeśād gṛhībhaktyādhivāsitaḥ / praṇatipraṇayācāraistoṣitaḥ paricaryayā // kavk_18.8 //

kadāciccīvare tasya kurvāṇasya vipātraṇam (?) / sūcīkarmavahād dṛṣṭvā praṇidhānaṃ samādadhe // kavk_18.9 //

yatheyaṃ kartarīṃ tīkṣṇā yathā gambhīragāmiṇī / sūcī tathāparā prajñā mama syāditi sādarā // kavk_18.10 //

pratyekabuddhavinayāt praṇidhānena tena ca / gatāsmin janmani saiva saprajñaśāriputratām // kavk_18.11 //

sa eṣa śāriputro 'dya bhikṣuṣtīkṣṇatarāgradhīḥ / kalyāṇapātratām yātaḥ kalpavallī hi sanmateḥ // kavk_18.12 //

vākyaṃ bhagavataḥ śrutvā papracchurbhikṣavaḥ punah / kasmānnāṭyakule jātaḥ śāriputro narādhame // kavk_18.13 //

tatastān bhagavānūce pūrvasminneṣa janmani / abhūnmahāmatirnāma rājaputraḥ satāṃ mataḥ // kavk_18.14 //

śrīmato 'pi matistasya pravrajyāyāmajāyata / paripākaprasannānāṃ kāluṣyāya na saṃpadaḥ // kavk_18.15 //

pravrajyā rājaputrāṇāṃ yūnāṃ naiva kulocitā / ityuktvā janakaḥ prītyā taṃ yatnena nyavārayat // kavk_18.16 //

kadācit kuñjarārūḍhaḥ sa vrajan janavartmani / dṛṣṭvā daridraṃ sthaviraṃ kāruṇyādidamabravīt // kavk_18.17 //

adhanyā dhanīno loke bandhubandhanayantritāḥ / pravrajyāṃ nāpnuvantyeva tvaṃ tu kena nivāritaḥ // kavk_18.18 //

sa nyavedayanme daridrasya na pātraṃ na ca cīvaram / dhanopakaraṇānyeva śamopakaraṇānyapi // kavk_18.19 //

rājasūnuriti śrutvā gatvā munitapovanam / pravrajyāṃ kārayitvāsya pradadau pātracīvaram // kavk_18.20 //

so 'cireṇaiva kālena yātaḥ pratyekabuddhatām / rājaputraṃ samabhyetya divyāmṛddhimadarśayat // kavk_18.21 //

tasya prabhāvamālokya sa pradadhyau nṛpātmajaḥ / aho mahodayatvānme pravrajyā durlabhābhavat // kavk_18.22 //

dāridyrādavivekācc nīcānāmapi durlabhā / jāyeyamadhame kule tasmadasmi vivekavān // kavk_18.23 //

sa eva śāriputro 'yaṃ jñātastatpraṇidhānataḥ / pravrajito bhagavatā kāśyapenānyajanmani // kavk_18.24 //

tenāyaṃ niyamapraṇayavinayī samyakprasādodayād ādiṣṭaḥ kuśalāya satyanidhinā prajñāvatāmagraṇīḥ / kāle śākyamunerbhaviṣyati mataḥ śiṣyatvayogādvaraṃ maudgalyāyana eṣa cātra kathitaḥ saṃvinmayānāṃ vadaḥ // kavk_18.25 //

anyajanmani daridraḥ kārmikaḥ kenacidapi dayayā maharṣiṇā / dattapātracīvaro 'bhavaddarśitarddhirāsīdatulaprabhāvavān // kavk_18.26 //

iti kṣemendraviracitāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śāriputraprajajyāvadānam nāmāṣṭādaśaḥ pallavaḥ //

19. śroṇakoṭikarṇāvadānam /

sa ko 'pi puṇyātiśayodayasya varaḥ prabhāvaḥ paramākṣayo yaḥ / pratyakṣalakṣyaḥ śubhapakṣasākṣī janmāntare lakṣaṇatāmupaiti // kavk_19.1 //

ramye purā bhagavati śrāvastyāṃ jetakānane / anāthapiṇḍadārāme vihāriṇi tathāgate // kavk_19.2 //

babhūva vāsavagrāme balasenābhidho gṛhī / pūritāśaḥ phalabharaiśchāyātarurivārthinām // kavk_19.3 //

jāyāyāṃ jayasenāyāṃ kāle kamalalocanaḥ / ajāyata sutastasya puṇyairmīrta ivotsavaḥ // kavk_19.4 //

sajahā ratnadīpārcirabhūtkarṇasya karṇikā / nābhūnmūlyatulā yasya hemakoṭiśatairapi // kavk_19.5 //

śravaṇānakṣatrajāto 'sau ratnakoṭyarhakarṇikāḥ / sa śroṇakoṭikarṇākhyaḥ kumāro 'bhūdguṇocitaḥ // kavk_19.6 //

sa nirmalaruciḥ kāntaḥ kalābhiṃ paripūritaḥ / amandānandaniṣyandī na kasyendurivābhavat // kavk_19.7 //

sa yuvā vāryamāṇo 'pi pitrā dhanadasaṃpadā / jananī sāśrunayanā paraṃ puruṣayā girā // kavk_19.8 //

priyaṃvado 'pi nirbhartsyo viṣavarṣīva candramāḥ / mahāsārthena ratnārthī dūradvīpāntaraṃ yayau // kavk_19.9 //

makarākaramuttīrya vrajatasyasya nirjane / karmormiviplavenābhūt svasārthavirahaḥ pathi // kavk_19.10 //

sārtho 'pi tamanāsādya vinivṛttaṃ śucā śanaiḥ / svadeśamarjitakleśaḥ praviveśa viśṛṅkhalāḥ // kavk_19.11 //

so 'pi taptamaruśreṇīlakṣaṇāṃ dakṣiṇāṃ diśam / śrāntaḥ praśāntaviśrāntirvāpigāhaṃ vyagāhata // kavk_19.12 //

so 'cintayadaho vitte pratinittārjanodyamaḥ / mamāyamanayenaiva jātakleśaḥ phalodayaḥ // kavk_19.13 //

aho dhanārjanāveśaḥ saṃtoṣavirahānnṛṇām / sarvāpavādasaṃvādo nindyānām vipadāṃ padam // kavk_19.14 //

hemācale 'pi saṃprāpte na paryāptirhanārjane / saṃsāre vāsanābhyāsadveṣamohaḥ śarīriṇām // kavk_19.15 //

pṛthuprayāsavirasā dīpitā śrīrivāyatā / tṛṣṇāṃ tanoti nitarāmiyaṃmarumahītale // kavk_19.16 //

aho bata kuraṅgāṇāṃ tṛṣṇāndhānāṃ pade pade / mamāpi janayantyeva mohaṃ marumarīcikāḥ // kavk_19.17 //

iyaṃ tṛṣṇā śramaścāyamimā nirudakā bhuvaḥ / kiṃ karomi kka gacchāmi paśyāmi jvalitā diśaḥ // kavk_19.18 //

iti saṃcintya sa śanaiḥ prasarpan salilāśayā / āyāsamiva sākāraṃ dadarśa puramāyasam // kavk_19.19 //

ghoraṃ dvāri sthitaṃ tatra saṃtrāsasyeva sodaram / dadarśa puruṣaṃ kālakarālaṃ raktalocanam // kavk_19.20 //

sa tena pṛṣṭaḥ pānīyaṃ yadā novāca kiṃcana / tadā svayaṃ praviṣṭena pretaloko vilokitah // kavk_19.21 //

dagdhakaṣṭhopamān dhūlimalaliptānnirambarān / śuṣkāsthinsāyuśeṣāṅgān pretān dṛṣṭvā sa vivyathe // kavk_19.22 //

tairyācitah sa pānīyaṃ pānīyavirahārditaḥ / parityajya nijāmārtimabhūttadduḥkhaduḥkhitaḥ // kavk_19.23 //

tīvratṛṣṇāturānūce sa tānārtapralāpinah / mamāsmin marukāntāre niṣkṛpasya kutaḥ payaḥ // kavk_19.24 //

kṛcchre 'smin duḥsahe nyastāḥ ke yūyaṃ kena karmaṇā / yuṣmadaprakriyabandhaścātaḥ kṛcchraścarāmyaham // kavk_19.25 //

nidrā niḥśalyakalpasya sukhasikteva tasya yā / nārtānnapaśyati dṛṣṭvā teṣāṃ kleśakṣaye kṣamā // kavk_19.26 //

te tamūcurviruddhena karmaṇā mohasaṃcayāt / anivartya vayaṃ martyāḥ kṣiptā vyasanasaṃkaṭe // kavk_19.27 //

adhikṣepāt kṣepakṣatipataradhairyairmadabharād anāryairmānavyasanerṣyābhiravāryavyatikaraiḥ / kṛtāsmābhirnityaṃ suhanahṛdaye nirdayatayā vacobhirnārācairviṣaparicitaiḥ śalyakalanā // kavk_19.28 //

dānaṃ nadattaṃ hṛtameva vittaṃ hiṃsānimittīkṛtameva cittam / asmārbhiraṅgairvihitā vikārāḥ parasya dārāpahṛtiprakārāḥ // kavk_19.29 //

te vayaṃ kuhakāsaktā dakṣāḥ kṣudreṣu karmasu / prayātāḥ pretanagare ghore 'smin kleśapātratām // kavk_19.30 //

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā so 'nyatra ca tathāvidhān / pretān dṛṣṭvānabhipretān karuṇakulito 'bhavat // kavk_19.31 //

nirgamya durgamāt tasmāt purātpuṇyabalena saḥ / vimalaṃ śītalacchāyamāsasāda vanāntaram // kavk_19.32 //

atha dūradhvasaṃtaptaḥ pariśrāntaḥ śanaiḥ śanaiḥ / nipapātācalādandhastṛṣṭārta iva bhāṣkaraḥ // kavk_19.33 //

dine puṇya iva kṣīṇe niḥśeṣāśāprakāśake / saṃmohamalinaṃ loke tamaḥ pāpamivodyayau // kavk_19.34 //

kṣīṇabhṛṅgavihaṅgānāṃ nalinīnāṃ prasaṅginī / vikāsāsṃpasā mudrā nidreva samajāyata // kavk_19.35 //

kāruṇyādiva śītāṃśurjyotsnāmṛtaśalākayā / sphāratāraṃ jagannitraṃ cakre vitimitaṃ tataḥ // kavk_19.36 //

kṣayodayaparāvṛttirdrśitānekavibhramaḥ / saṃsāradinayāminyorjahāseva sudhākaraḥ // kavk_19.37 //

netrānandasudhāvarṣe sukhasparśe niśākare / digvadhūvadanādarśe harṣe mūrta ivotite // kavk_19.38 //

śroṇakoṭirdadarśāgre vimānamānanadyutim / kautukādanyarūpeṇa svargādbhuvamivāgatam // kavk_19.39 //

tasminnapaśyatsamadāścatasrastridaśāṅganāḥ / diśaścandrodayānandavihārāyeva saṃgatāḥ // kavk_19.40 //

tāsāṃ madhye varākāraṃ ramamāṇaṃ vyalokayat / taruṇapremasaṃbhāramiva sākāratām gataḥ // kavk_19.41 //

ratnamaṇḍaleyūrakirīṭikacirāmśubhiḥ / ālikhantamivāścaryamamaryādaṃ diśāṃ mukhe // kavk_19.42 //

tasya tāmadbhutām dṛṣṭvā saṃbhogasukhasaṃpadam / mene sa sukṛtākhyasya taroḥ sphītāṃ phalaśriyam // kavk_19.43 //

prītyā tena kṛtātithyaḥ svādupānāśanādibhiḥ / tāṃ śroṇakoṭikarṇo 'tha nināya rajanīṃ sukham // kavk_19.44 //

tārākusumavātāliprabhā prābhātikī tataḥ / anityateva śaśinaścakre lakṣmīparikṣayam // kavk_19.45 //

kṣayaṃ kṣapāyāṃ yātāyām bhānau bhuvanacakṣuṣi / udite sarvabhūtānām sukhaduḥkhaikasākṣiṇi // kavk_19.46 //

vimānaṃ suranāryaśca kṣasṇādadṛśyatāṃyayuḥ / vinaṣṭavadanacchāyaḥ puruṣaścāpatatkṣitau // kavk_19.47 //

tatastasyāpatat pṛṣṭhe śunāṃ saṃgho 'tibhīṣaṇaḥ / trailokyaśāpapāpotthaḥ kleśarāśirivākhilaḥ // kavk_19.48 //

sa taigrīvāmukhārabdhamāṃsagrāsāgrakarṣaṇaiḥ / ākrandirudhirakṣīrairbhakṣyamāṇaḥ kṣayaṃ yayau // kavk_19.49 //

dinānte punarāyāntaṃ tadvimānamapaśyata / catasro 'psarāsastāśca puruṣaḥ sa ca kāntimān // kavk_19.50 //

taṃ śroṇakoṭikarṇo 'tha papracchātyantavismitaḥ / sakhe kimetadāścaryaṃ dṛśyate kathyatāmiti // kavk_19.51 //

sa tena pṛṣṭaḥ provāca vayasya śrūyatāmidam / tvāṃ śroṇakoṭikarṇākhyaṃ jānāmi sukṛtocitam // kavk_19.52 //

abhavaṃ vāsavagrāme duṣkṛtī paśupālakaḥ / paśūnāṃ māṃsamutkṛtya vikrītaṃ satata mayā // kavk_19.53 //

piṇḍapātāya saṃprāpto māmāryaḥ karuṇānidhiḥ / kātyāyanākhyaḥ provācaḥ viramāsmāt kukarmaṇaḥ // kavk_19.54 //

hiṃsāmayo hyayaṃ kleśo duḥsahaḥ sāhasaiṣiṇām / svaśarīre patatyeva chinnamūla iva drumaḥ // kavk_19.55 //

ityahaṃ vāryamāṇo 'pi tenānāryaḥ kṛpātmanā / yadā na virataḥ pāpāt tadā sa prāha māṃ punaḥ // kavk_19.56 //

divā tvaṃ kuruṣe hiṃsāṃ sarvathā yadi nirdayaḥ / rātrau śīlasamādānaṃ gṛhāṇa samayānmama // kavk_19.57 //

ityuktvā tena yatnena sarvasattvahitaiṣiṇā / dattā śīlasamādānamayī puṇyamatirmama // kavk_19.58 //

kālena kālavaśagaḥ prāptaḥ so 'hamimāṃ daśām / taptāṅgārasudhāvarṣairiva kīrṇo divāniśam // kavk_19.59 //

rātrau śīlasamādānaphalaṃ hiṃsāphalaṃ dine / caryā matpuṇyapāpābhyām patitaḥ sukhaduḥkhayoḥ // kavk_19.60 //

tasya me kuru kāruṇyaṃ sakhe kalusakāriṇaḥ / gatvā svadeśaṃmatputraṃ brūhi madvacasā rahaḥ // kavk_19.61 //

asti me gṛhakoṭānte nikhātaṃ hemabhājanam / taduddhṛtya parityaktapāpavṛtti vidhīyatām // kavk_19.62 //

āryakātyāyano nityaṃ piṇḍapātena pūjyatām / ityuktastena vinayāt tathetyuktvā jagāma saḥ // kavk_19.63 //

sa dadarśa vrajan divyavimānamaparaṃ punaḥ / ratnapadmalatākāntaṃ dvitīyamiva nandanam // kavk_19.64 //

tasmin sāṅgamivānaṅgaṃ saṃgataṃ divyayoṣitā / apaśyadvāsarārambhe puruṣaṃ ratnabhūṣitam // kavk_19.65 //

tena prītyupacāreṇa kṛtātithyastathaiva saḥ / dinaṃ nināya dīrghaṃ ca kleśamadhye sudhāmayam // kavk_19.66 //

atha vyomavimānāgrāt patite padminīpatau / apūryata jagad ghorairduḥkhairiva tamobharaiḥ // kavk_19.67 //

tataḥ kṣapāpatirjyotsnāṃ vamanneva kṣapājaḍaḥ / śanakaiḥ pāṇḍurogīva gauradyutiradṛśyata // kavk_19.68 //

sukumāre dināloke rātrau rākṣasayoṣitā / bhakṣite 'lakṣyata śaśī kapālabalasaṃnibhaḥ // kavk_19.69 //

vyāpte candrikayā loke kālacandranacarcayā / vimānamagamat kkāpisā ca svargamṛgekṣaṇā // kavk_19.70 //

vimānapatitaḥ so 'pi puruṣaḥ sarvarūpayā / śanaiḥ saptabhirāvartaiḥ śatapadyā viveṣṭitaḥ // kavk_19.71 //

sā tasya mūrdhni vivaraṃ kṛtvā mastiṣkaśoṇitam / āsvādayantī śanakaiścakāra śuṣiraṃ śiraḥ // kavk_19.72 //

athāruṇakaracchanne socchvāsavadāne dine / bībhatsadarśanakleśādiva mīlitatārake // kavk_19.73 //

prādurāsan punardivyavimānaṃ sā ca kāminī / yuvā sa cādbhutatanurdivyābharaṇabhūṣitaḥ // kavk_19.74 //

pṛṣṭo 'tivismayāt tena svavṛttāntaṃ jagād saḥ / dvijo 'haṃ vāsavagrāmanivāsī manasābhidhaḥ // kavk_19.75 //

taruṇī prātiveśyasya patnī malayamañjarī / abhūnmama bhujaṅgasya svairiṇī vallabhā bhṛśam // kavk_19.76 //

paradāraratergrāme vyagrā me kṣamate matiḥ / minagnā viṣayagrāme samagrā me kṣayaṃ gatā // kavk_19.77 //

āryakātyāyanaḥ pāpaṃ jñātvā mām cauryakāmukam / dayāvidheyaḥ kāruṇyāt provāca vijane śanaiḥ // kavk_19.78 //

parāṅganāṅgasaṃsargaprītyā rūparateḥ kṣaibam (?) / anaṅgāgnau patannāśaṃ pataṅgaṃ iva mā gamaḥ // kavk_19.79 //

aho āsaktaraktānāṃ saṃpatanapramādinām / kāminām hiṃsakānāṃ ca paradārādaraḥ param // kavk_19.80 //

pṛthu pravepathu (?) svāpaśramavihvalānām gṛdhrāṅganāmukhanikhātanakhakṣatānām / saṃmohane paravadhūvihitaspṛhāṇāṃ romāñcakāriṇi paraṃ narake ca kāmaḥ // kavk_19.81 //

tasmādasmānnivartasva vatsa kutsitakarmaṇaḥ / jāyate pātakaṃ sparśe śunāmevāśucau ratiḥ // kavk_19.82 //

ityahaṃ kṛpayā tena niṣiddho 'pyaviśuddhadhīḥ / aniruddhena rāgeṇa baddhastāmeva nātyajam // kavk_19.83 //

vijñāya māmavirataṃ tataḥ kātyāyano dadau / mahyaṃ śīlasamādānaṃ dinacaryāhitodyataḥ // kavk_19.84 //

dinaśīlasamādānāt parastrīgamanānniśi / iyaṃ me puṇyapāpotthā sukhaduḥkhamayī sthitīḥ // kavk_19.85 //

gatena vāsavagrāmaṃ vācyaḥ putro mama tvayā / suvarṇamagniśālāyāmasti gūḍhaṃ dhṛtaṃ mayā // kavk_19.86 //

vṛttiḥ kāryā tadudbhṛtya pūjyaḥ kātyāyanaśca saḥ / praṇayāditi tenoktaḥ śroṇakoṭiryayau tataḥ // kavk_19.87 //

so 'paśyaddivyalalanāmagre maṇivimānagām / lakṣmīṃ lāvaṇyadugdhābdheranāyāsodgatāmiva // kavk_19.88 //

tasya vimānapādeṣi caturṣu snāyusaṃyutam / sa dadarśātidurdaśaṃ baddhaṃ pretacatuṣṭayam // kavk_19.89 //

sāpi taṃ pratyabhijñāya saṃbhāṣya snigdhayā girā / surocitaṃ dadau tasmai rasavat pānabhojanam // kavk_19.90 //

bhuñjānasaṃjñayāṃ dūrāt pretairdainyena yācitaḥ / sa dadau kṛpayā tebhyaḥ kākebhya iva piṇḍikāḥ // kavk_19.91 //

piṇḍo busatvamekasya prayāto 'nyasya lohatām / svamāṃsatvaṃ tṛtīyasya caturthasya prapūyatām // kavk_19.92 //

vilokya tatkṛpāviṣṭaḥ sa teṣāṃ kaṣṭaceṣṭayā / papraccha tanmukhacchāyām vicchāyīkṛtapaṅkajām // kavk_19.93 //

pṛṣṭā tadadbhutaṃ tena uvāca sā mṛgekṣaṇā / na śroṇakoṭirṇaiṣāṃ dattaṃ bhavati tṛptaye // kavk_19.94 //

brāhmaṇasyāsya bhāryāhaṃ pūrvapādābalambinaḥ / nandanāmnaḥ sunandākhyā vāsavagrāmavāsinaḥ // kavk_19.95 //

dvitīyapādasaṃsaktaḥ putro me niṣṭhurābhidhaḥ / paścātpādāvalambinyau dāsī ceyaṃ snuṣā ca me // kavk_19.96 //

nakṣatrayogapūjāyām purā sajjīkṛate mayā / bhaikṣyopahāre me gehamāryakātyāyano 'viśat // kavk_19.97 //

mayā cittaprasādinyā piṇḍapātena so 'rcitaḥ / kurvanneva yayau kāntyā vaimalyānugrahaṃ diśām // kavk_19.98 //

tataḥ snātvā samāyātastūrṇaṃ patirayaṃ mama / patpiṇḍapātamākarṇya pramidāya mayoditam // kavk_19.99 //

kopāduvāca māṃ kasmād viśikhaḥ śramaṇaḥ śaṭhaḥ / apūjiteṣu pūjyeṣu busārhaḥ pūjitastvayā // kavk_19.100 //

iti mohādanenokte putro 'pyeṣa jagād mām / pāke pūrvāśanāyogyaḥ sa kiṃ nāśnātyayoguḍān // kavk_19.101 //

iyaṃ snuṣā me satataṃ pūrvabhakṣyāvabhoginā / mayokte śapathaṃ cakre svamāṃsādanavādinī // kavk_19.102 //

iyaṃ dāsī ca bhaikṣyāṇā cairyāttadvyayakāriṇī / ākṣiptā cākarot satyaṃ pūyaśoṇitavādinī // kavk_19.103 //

tatra te pretatām yātāḥ svavākyasadṛśāśanāḥ / ahaṃ tvāryaprasādena divyabhogopabhoginī // kavk_19.104 //

tvayā tvāryaśamāptena vaktavyā duhitā mama / santi hemanidhānāni gṛhe catvāri te pituḥ // kavk_19.105 //

tānyuddhṛtya yathāyogaṃ bhajasv asvajanisthitim / pūjanīyaḥ piturbhrātā nāmnā kātyāyana sadā // kavk_19.106 //

sa ḥ śroṇakoṭikarṇastvaṃ gaccha deśaṃ tyaja śramam / varṣā dvādaśa saṃpūrṇāḥ svagṛhānnirgatasya te // kavk_19.107 //

ityuktvā taṃ samādiśaya tasya pretacatuṣṭayam / suptasyaiva muhūrtena svadeśāptimakārayat // kavk_19.108 //

utthitaḥ so 'pi sahasā svadeśodyānakānanāt / viyogaśokātpitarau śuśrāvāndhyamupāgatau // kavk_19.109 //

bhikṣudvijātithigaṇe pūjyamāne surālaye / svakaṃ pitṛgṛhaṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayamāyayau // kavk_19.110 //

niścitya sarvaṃ bhāvānāṃ kṣaṇikatvādanityatām / sneharāgaṃ samutsṛjya tatrasthaḥ samacintayat // kavk_19.111 //

aho saṃmohanidreyaṃ nirantato divāniśam / svapnamāyāvilasitaiḥ karotyadbhutavibhramam // kavk_19.112 //

janmavartmapradā mātā pitā bījavapatkhagaḥ / pānthapūjāsanaṃ kāyaḥ ko 'yaṃ niyamasaṃgamaḥ // kavk_19.113 //

śriyaḥ saṃsārābhrabhramaparicitāḥ kāñcanarucā āśā dig (?) nirbandhāstaḍita iva nirlepacapalāḥ / vapuḥ sarvāpāyaiḥ kṣayabhayanikāyaiḥ parigataṃ jarārogodvegaistadapi na virāgastanubhṛtām // kavk_19.114 //

śriye svastisamāptaye svajanasyāyamañjaliḥ / dākṣiṇyaiḥ kṣamataṃ śrīṣu pravrajyaiva priyā mama // kavk_19.115 //

iti dhyātvā sa pitarau samāśvāsyāptalocanau / buddhau dharmapathe śuddhe śamadhāmni nyaveśayat // kavk_19.116 //

sārthabhraṣṭaścirāyāt kṛśo 'pi svajanasya ca / aluptasattvavibhavānnakṛpāspadatāṃ yayau // kavk_19.117 //

anukampasva yadyetaṃ saṃsārakleśavihvalam / sataḥ kasyānukampyāste saṃpatsaṃparkanitspṛhāḥ // kavk_19.118 //

paśupālakaviprastrīsaṃdeśādi yathoditam / nigadya tebhyaḥ kanakaprāptipratyayalakṣaṇam // kavk_19.119 //

śāntaḥ kātyāyanaṃ prāpya pravrajyāṃ sa samādade / mugdhānām yadviṣādāya tatprasādāya dhīmatām // kavk_19.120 //

sa samāsādya viśadaṃ sritaḥprāptiphalaṃ tataḥ / sakṛdāgāmyanāgāmiphalamarhatphalaṃ tathā // kavk_19.121 //

traidhātuko vītarāgaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ / ākāśapāṇitulyo 'bhūdasicandanayoḥ samah // kavk_19.122 //

śrāvastyām veṇugahane jinaṃ jetavane sthitam / bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ so 'tha kātyāyanājñayā // kavk_19.123 //

praṇitātakṛtātithyaḥ prītyā bhagavatā svayam / sa śroṇakoṭīkarṇo 'tha babhāṣe harṣanirbharaḥ // kavk_19.124 //

bhagavān dharmakāyena dṛṣṭo 'yaṃ śrotravartmani / adhunā rūpakāyena puṇyairālokito mayā // kavk_19.125 //

analpasukṛtaprāpyamidaṃ taddarśanāmṛtam / pītvā na tṛptimāyānti vañcitā eva te param // kavk_19.126 //

aspṛhasyāpi te mūrtiḥ kurute kasya na spṛhām / nirlopasyāpi te dṛṣṭiraho harṣeṇa limpati // kavk_19.127 //

tvatkathā tvadanudhyānaṃ tvatprāptistvanniṣevaṇam / etāḥ kuśalamūlānāṃ sphītāḥ phalasamṛddhayaḥ // kavk_19.128 //

iti śrutvā bhagavatā prasādenābnhinanditaḥ / tadādiṣṭaṃ śamārāmaṃ sa vihāramavāptavān // kavk_19.129 //

tasyāspadaṃ samabhyetya praṇayādbhagavānapu / śrutvāsya madhuraṃ dharmaṃ svādhyāyaṃ praśaśaṃsa saḥ // kavk_19.130 //

tāṃ śroṇikoṭikarṇasya dṛṣṭvā praśamasaṃpadam / bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭaḥ pūrvavṛttamabhāṣata // kavk_19.131 //

vārāṇasyāṃ purā samyaksaṃbuddhe kāśyapābhidhe / nirvāṇadhātau niḥśeṣakāryatvāt parinirvṛte // kavk_19.132 //

kṛkināmanṛpaścaityaṃ tasya ratnairakārayat / svayaṃ tatpuṇyasaṃbharaṃ svargaṃ vaktumivodgatam // kavk_19.133 //

śīrṇasthāpitasaṃskāre tasmin saṃjñādhṛtaṃ dhanam / tatputraḥ prāptarājyo 'tha na dadau lobhamohitaḥ // kavk_19.134 //

athottarāpathāyātaḥ sarthavāho 'rthadābhidhaḥ / pradadau pṛthivīmūlyaṃ tatkṛte karṇabhūṣaṇam // kavk_19.135 //

kālāntaropagato 'pi datvā cānyaddhanaṃ mahat / praṇidhānaṃ sa kṛtavān bhūyāsaṃ puṇyavāniti // kavk_19.136 //

sa śroṇakoṭikarṇo 'yaṃ puṇyaiḥ prātapadaṃ mahat / tadvidhenaiva saṃyātaḥ karṇabhūṣaṇalakṣaṇaḥ // kavk_19.137 //

prasthānasamaye mātā śrāvitā paruṣaṃ vacaḥ / yasmādanena tenāsya babhūvāsya śramo mahān // kavk_19.138 //

madhyeṣu mahataḥ śuklaguṇasatkarmavāsasaḥ / kṛṣṇakarmalavāṃśo 'pi sphuṭa evāvadhāryate // kavk_19.139 //

sukṛtasacivaḥ sattvetsāhaḥ pravāsasakhī dhṛtiḥ viṣamataraṇe vīryaṃ seturvipadyadhikā kṛpā / śamaparicitā paryante ca prasādamayī matiḥ pariṇatiriyaṃ puṇyaprāpteḥ sphuratphalaśālinī // kavk_19.140 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śroṇakoṭikarṇāvadānaṃ nāmonaviṃśatitamaḥ pallavaḥ //

20. āmrapālyavadānam /

dvijihvasaṅge kathamasti vṛttiranekamukhye kathamasti saukhyam / karmāntabandhe 'sti kathaṃ svaśaktiḥ prajñāprakarṣe kathamastyapāyaḥ // kavk_20.1 //

mithilāyāṃ videheṣu jalasattvābhidho nṛpaḥ / abhūd bhujabhujaṅgasya viśrāntapṛthivībharaḥ // kavk_20.2 //

khaṇḍo nāma mahāmātyastasyākhaṇḍalasaṃpadaḥ / babhūvāśeṣaṣāṅguṇyaparijñānabṛhaspatiḥ // kavk_20.3 //

nītijñagauravāttasya nṛpe vyaktaṃ nalokini / sadābhavanmukhaprekṣī sarvaḥ kāryavaśājjanaḥ // kavk_20.4 //

gatānugatikatvena pravāhapraṇayī bharaḥ / vardhate vāryamāṇasya svajanasya jalasya ca // kavk_20.5 //

sarvaṃ tanmayamālokya janaṃ mātsaryamūrcchitāḥ / mantriṇaḥ saṃhatāstasya vinipātamacintayan // kavk_20.6 //

te praviśyāśramam rājñastāṃ tasya prabahviṣṇūtām / muhuḥ śaṅkāspadaṃ kṛtvā śaśaṃsurbhedakovidāḥ // kavk_20.7 //

tadgirā śaṅkito rājā tasya vaimukhyamāyayau / abalābālabhūpālā varṇapratyayāḥ param // kavk_20.8 //

aśaṅkyādapi śaṅkante śaṅkādoṣe 'pyaśaṅkitāḥ / aviśeṣajñacapalā bhūpālāḥ kākaśaṅkinaḥ // kavk_20.9 //

prabhorviraktiliṅgāni vilokyāmātyapuṃgavaḥ / svasutau gopasiṃhākhyau saśaṅkaḥ svairamabravīt // kavk_20.10 //

dhūrtairme vītaviśvāsaḥ piśunairnṛpatiḥ kṛtaḥ / pratyayaṃ naiti hṛdaye vidāryāpi pradarśite // kavk_20.11 //

viraktaḥ sthagitālāpadarśanaśravaṇaḥ prabhuḥ / śepha iva vṛddhasya yātaḥ śithilatāṃ mama // kavk_20.12 //

piśunodbhūtabhedasya premṇaḥ saṃdhirna vidyate / na maṇiḥ śliṣyāti punaḥ pāṣāṇaśakalīkṛtaḥ // kavk_20.13 //

dvijihṇakuṭilakrāntaḥ prabhuścandanapādapaḥ / na yātyarthakriyākārī guṇavānapi sevyatām // kavk_20.14 //

kathaṃ nṛpanidhānārthī kuśalaṃ bhajate naraḥ / ghoradveṣaviṣāviṣṭadvijihvāghātavihvalaḥ // kavk_20.15 //

tasmādvrajāmaḥ saṃtyajya dveṣadoṣeṇa bhūpateḥ / śaṅkāśalyamaye vṛtte me 'smin deśe sthitena kim // kavk_20.16 //

dakṣā rakṣākṣamāḥ śūrāḥ prabhutārthāḥ susaṃhatāḥ / santaḥ santi viśālāyāṃ vāsastatra mamepsitaḥ // kavk_20.17 //

iti bruvāṇaḥ putrābhyāṃ tathetyuktaḥ sa sānugaḥ / udyānagatimānena prayayau saparicchadaḥ // kavk_20.18 //

prayāṇaṃ nṛpatirjñātvā nivartanasamudyataḥ / yatnenāpi na taṃ prāpa notsṛṣṭaṃ labhyate punaḥ // kavk_20.19 //

mūrkhāḥ satsu kṛtāvajñā vimuhyante kṣaṇena taiḥ / yāti teṣāṃ tu sarvatra ko 'pi nārthī kṛtārthatām // kavk_20.20 //

dhīmānamātyaḥ prāpto 'tha kṛṣṭo vaiśālikairguṇaiḥ / pūjitaḥ praṇayācāraiḥ saṃghamukhye pade sthitaḥ // kavk_20.21 //

tadbuddhivibhavāptaśrīḥ so 'tha tatpramukho gaṇaḥ / kadācidanayāllekhe na parābahvapātratām // kavk_20.22 //

atha kālena siṃhasya mantrisūnoḥ kanīyasaḥ / ajāyata sutā kāntā cailā nāma guṇocitā // kavk_20.23 //

dvitīyā copacailākhyā sutā jātāsya sundarī / nanmanyeva tayoḥ prāha nimittajño vicakṣaṇaḥ // kavk_20.24 //

cailāyāstanayo bhāvī pitṛhantā mahīpatiḥ / guṇavānupacailāyāḥ pūrṇalakṣahṇavāniti // kavk_20.25 / jyeṣṭho mantrisutaḥ śauryādgopaḥ prauḍhamadoddhataḥ / udyānamardanakṣepairgaṇānāṃ dveṣyatām yayau // kavk_20.26 //

tatpiturgauravāttasmai sānujāya vimanyavaḥ / viśālaśālatāmante jīrṇodyānadvayaṃ daduḥ // kavk_20.27 //

sugatapratimāṃ cakre tatraikaḥ sukṛtocitām / vihāraṃ vaibhavodāraṃ bhuvanābharaṇaṃ paraḥ // kavk_20.28 //

atha pitrā balotsiktaḥ sutaḥ pratyantamaṇḍale / gaṇakopabhayādgopaḥ karmāntopārjane dhṛtaḥ // kavk_20.29 //

kālena tridivaṃ yāte tasmin mantrivare gaṇaiḥ / kanīyasastu sādhutvāt siṃhastasya pade dhṛtaḥ // kavk_20.30 //

gopaḥ piturasaṃprāpya padaṃ gaṇavimānitaḥ / taddeśavāsavirasaḥ parihāramacintayat // kavk_20.31 //

vāstavya kaṇṭakākīrṇe vyāghrāghrāte varaṃ vane / anekasvāmisaṃbhinnajane na tu viśṛṅkhale // kavk_20.32 //

nānāmatakriyālāpaḥ kathamārādhyate gaṇaḥ / samīhitaṃ yadekasya datanyasmai na rocate // kavk_20.33 //

itmānī sa saṃcintya gatvā rājagṛhaṃ puram / bimbisāraṃ narapatiṃ guṇaśriyamaśiśriyat // kavk_20.34 //

sa tena mānitaḥ prītyā tasya viśrambhabhūrabhūt / cirarucyeva tatkālamābhāti guṇasaṃgatiḥ // kavk_20.35 //

rājño 'tha bimbisārasya vallabhā pañcatāṃ yayau / tadviyogāgnisaṃtaptaṃ taṃ vicintya sa buddhimān // kavk_20.36 //

upacailāṃ sutāṃ bhrātustadvivāhocitā vadhūm / gūḍhacārī tadādeśāt vaiśālakapurīṃ yaya // kavk_20.37 //

kanyā gaṇopabhogyauva na kasmaicitpradīyate / iti vaiśālikaiḥ pūrvaṃ svadeśe niyamaḥ kṛtaḥ // kavk_20.38 //

tatpure dvārarakṣāyai yakṣasthānāvalambinī / parapraveśe kurute śabdaṃ ghaṇṭī paṭīyasī // kavk_20.39 //

sa praviśya tato bhrāturgūḍhamudyānacāriṇīm / upacailāṃ samāhatuṃ gataścailāmavāptavān // kavk_20.40 //

yātastaṃ rathamāruhya ghaṇṭāśabdādabhidryutam / sa hatvā vīrapuruṣānavāpa nṛpateḥ puram // kavk_20.41 //

tamūce devakanyeyaṃ prātā vimanasātmanā / pitṛhantā suto hyāsyā nimittajñena sūcitaḥ // kavk_20.42 //

tasmādeṣā narapatermahiṣī na tavocitā / tvayi jīvati jīvanti prajānāṃ sarvasaṃpadaḥ // kavk_20.43 //

ityuktastena tāṃ dṛṣṭvā tyuktaṃ naiva śaśāka saḥ / niruddhaḥ karmaṇā hyeva tanmukhālekhyalekhayā // kavk_20.44 //

so 'vadat kka kadā dṛṣṭa putreṇa nihataḥ pitā / svayaṃ mayābhiṣektavyaḥ suto yady bhaviṣyati // kavk_20.45 //

ityuktvā nṛpatiḥ kanyāṃ pariṇīyābhavatsukhī / kṛtakarmorminirmāṇe prabhavanti na buddhayaḥ // kavk_20.46 //

bhoginastasya kālena tasyām sūnurajāyata / jyotiṣkacarite yasya vṛttamuktaṃ pitṛdruhaḥ // kavk_20.47 //

tapovanamṛgādhānamṛgayāvyasane vane / evaṃvidho hyabhūttasya muniśāpaḥ sutākṛtiḥ // kavk_20.48 //

atrāntare mahānnāma vaiśālikagaṇāgraṇīḥ / kanyāmāmravanātprāpa kadalīskandhanirgatām // kavk_20.49 //

sā tasya bhavane kāntā vardhamānā śanaiḥ śanaiḥ / vidadhe vipulāṃ prītiṃ dānacintāṃ ac cetasi // kavk_20.50 //

praṇayādāmrapālīti bandhubhiḥ sā kṛtābhidhāḥ / sūnuhīnamina tyaktvā bālyaṃ yauvanamādade // kavk_20.51 //

tadvivāhodyatasyātha na sehe tatpiturgaṇaḥ / gaṇopabhogyā kanyeti samayasya vyatikramam // kavk_20.52 //

pitaraṃ duḥkhasaṃtaptaṃ sametyātha jagād sā / bhavāmi gaṇabhogyaiva kiṃ tveṣa samayo yadi // kavk_20.53 //

ekasyopari nānyasya praveśaḥ svapade sthitiḥ / paṇaḥ kārṣāpaṇaśataiḥ pañcabhiḥ pratyahaṃ mama // kavk_20.54 //

saptāhenaiva vicayaḥ karyo veśmani nānyadā / ityasmin samaye va dhyaḥ sarvaścaiva vyatikramī // kavk_20.55 //

iti tatsamayaṃ jñātvā tatpiturvacasā gaṇaḥ / akārod bāḍhamityuktvā dṛḍhaniścayamādarāt // kavk_20.56 //

tataḥ saratnabhavane varābharaṇabhūṣite / hemaharmyasamārūḍhā dideśa dinacandrikām // kavk_20.57 //

tataḥ paṇīkṛtaḥ kāmī yo yastāṃ samupāyayau / tasya tasyābhavat tasyāḥ prabhāveṇaujasaḥ kṣayaḥ // kavk_20.58 //

draṣṭumeva na śekuste kiṃ punaḥ spraṣṭumākulāḥ / bhujaṅgabhogasaṃruddhāṃ tāṃ candanalatāmiva // kavk_20.59 //

tataḥ sā sundarī bheje yauvanasyāpi yauvanam / guruṇā stanabhāreṇa madhyabhaṅgabhayapradam // kavk_20.60 //

smarasaṃbhogarahitaṃ tattasyā rūpamadbhutam / śvabhrahemalatāpuṣpamiva niṣphalatāṃ yayau // kavk_20.61 //

kautukāśāvinodāya nānādeśāntarāgataiḥ / akāri citrakārairbhūpālapratikṛtirgṛhe // kavk_20.62 //

vidhāya citralikhitān sā krameṇa nareśvarān / dadarśa bimbirāsaya rūpaṃ ratipateciva // kavk_20.63 //

tamālokyaiva sahasā samudbhūtamanobhavā / sa yena likhitastatra taṃ papraccha kutūhalāt // kavk_20.64 //

ko 'yaṃ sakhe prītilatāmādhavo vasudhāpatiḥ / prīṇāti locane yasya sudhāparicitā ruciḥ // kavk_20.65 //

dhanyā kā nāma bhūbharturasya praṇayabhāgiṇī / lakṣyaṃ saubhagyajaṃ garvamurvaśyāḥ saṃhṛtaṃ yayā // kavk_20.66 //

iti pṛṣṭatayā svairaṃ tāmūce citrakovidaḥ / bhūpatirbimbasāro 'yaṃ sāraṃ sukṛtasaṃpadām // kavk_20.67 //

śuaryarūpatulārohe devāḥ ke nākanāyakāḥ / śaṅke karoti naivāsya manmatho vā manoratham // kavk_20.68 //

ityukte tena sā tasthau bhūpālanyastalocanā / sahasaivābhilāṣeṇa navīnābhimukhīkṛtā // kavk_20.69 //

atrāntare bimbisāraḥ svairaveśmani nijane / kathānte gopamavadat kiṃcitsmitasitādharaḥ // kavk_20.70 //

śrūyatāṃ yanmama sakhe kiṃcinmanasi vartate / niryantramitrasvacchandavādaḥ ko 'pi sudhārasaḥ // kavk_20.71 //

vaiśālikaurvarārohā gaṇaiḥ sādhāraṇikṛtā / rambhorūḥ śrūyate kāntā rambhāgarbhasamudbhavā // kavk_20.72 // kavk_20.tatprabhāvavinaṣṭāśaistejasvipraṇayocitā / sā tairna dūṣitādyāpi mātaṅgairiva padminī // kavk_20.73 //

śravaṇādeva sānandamaparyuṣitakautukam / na karoti manaḥ kasya tatstrīratnamayonijam // kavk_20.74 //

abhilāṣi manastasyāṃ śrotāya jātaṃme saha cakṣuṣā / tadguṇaśrutidhanyāya śrotrāya spṛhayāmyaham // kavk_20.75 //

ityukte bhūmipatinā gopastaṃ prayabhāṣata / bhujaṅgagaṇasaṃruddhaḥ sa rājan mānmatho nidhiḥ // kavk_20.76 //

atyalpaskhalitaṃ prāpya duḥsahāpātadurgamaḥ / eṣa te viṣamaḥ panthā darśito viṣameṣuṇā // kavk_20.77 //

labhate sā na nirgantuṃ na yuktaṃ gamanaṃ ca te / kimasmin viratopāye vadāmyubhayasaṃśaye // kavk_20.78 //

ityuktastena nṛpatirnotkaṇṭhāgrāhamatyajat / vidvāṃso 'pyucitām nītiṃ na smaranti smarāturāḥ // kavk_20.79 //

vaiśālikapurīṃ yāto gopena sahito 'tha saḥ / praviveśānyaveśena mandiraṃ hariṇīdṛśaḥ // kavk_20.80 //

sā citradarśanenaiva dṛṣṭvā paricitaṃ dṛśoḥ / naranāthaṃ savailakṣyalakṣaṇaṃ kṣitimaikṣata // kavk_20.81 //

lajjāniruttare tasyāḥ kampavyatikare param / raṇantī rasanā cakre svāgataṃ nṛpaterivaḥ // kavk_20.82 //

vilokya dhanyatāmānī tatra citre nijaṃ vapuḥ / tāṃ lāvaṇyanadīṃ rājā nayanāñjalinā papau // kavk_20.83 //

lajjāveśena sundaryāmābhijātyena bhūpatau / ābaddhamainayoḥ kṣipraṃ gopastāṃ sasmito 'vadat // kavk_20.84 //

ayaṃ te citralikhitākāradhyānāvadhānataḥ / vyaktaṃ bhakṣiviśeṣena devaḥ pratyakṣatāṃ gataḥ // kavk_20.85 //

tvayāyaṃ likhitaścitre tvamanena tu cetasi / na jāne yuvayoḥ ko nu prayātaḥ premadūtatām // kavk_20.86 //

ityādibhiḥ kathābandhaiḥ parīpūrṇapramodayoḥ / yadyadeva smarādiṣṭam tattadāsvādatām gatam // kavk_20.87 //

ghaṇṭāravākule loke rājā pracchannakāmukah / saptarātramanālokye tasthau tadbhavane rahaḥ // kavk_20.88 //

lateva puṣpitā kāle tasmādgarbhamavāpya sā / cakre viditavṛttāntaṃ taṃ lajjāvanatā śanaiḥ // kavk_20.89 //

āsanne viśmavicaye datvāsmai nṛpatiryayau / bhāviputraparijñānapratyayādaṅgulīyakam // kavk_20.90 //

yāte bhāsvadvapiṣu nṛpatau saṃmate locanānāṃ sadyaḥ prodyadvirahatimirākrāntimīrākrāntimīlanmukhābjā / sābhūtsāyaṃtanatanutarāpāravātābhibhūtā śokocchvāsavyatikaravatī hāsahīnā niśeva // kavk_20.91 //

kapolaṃ pāṇipadmena saṃkalpena mahīpatim / navaṃ tānavamaṅgena vahantī nimimīla sā // kavk_20.92 //

tataḥ kālena kalyāṇī pratibimbopamaṃ pituḥ / ajījanatsā natayaṃ vinayaṃ sādhudhīriva // kavk_20.93 //

vardhamāne śanaistasmin kāle bimba ivaindave / bimbisārasya putro 'yamiti lokeṣu paprathe // kavk_20.94 //

apavādaparaistaistaistaṃ pratyanucittairyadā / bādhante śiśavaḥ krīḍāprasaṅge 'marṣasaṃyatāḥ // kavk_20.95 //

tataḥ sā preṣayāmāsa putraṃ vidyārjanocitam / vaṇiksārthena mahatā sāṅgulīyaṃ pituḥ padam // kavk_20.96 //

bimbisāro 'pi saṃprāpya sadṛśākāramātmajam / harṣadṛptaḥ pariṣvajya cakre tasya parigraham // kavk_20.97 //

vṛttāṇte viśrute tasminnāmrapālyāh sakautukaiḥ / bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastatkathāmavadajjinaḥ // kavk_20.98 //

pure rājagṛhe rājavallabhodyānakānane / babhūva mālatī nāma pūrvamudyānapālikā // kavk_20.99 //

sā kadācit prasādārdraṃ puraḥ prāptaṃ yadṛcchayā / pratyekabuddhaṃ rājaṣiṃ cūtapuṇpaipūjayat // kavk_20.100 //

ayonijā nṛpasyāhaṃ patnī syāmiti tatra sā / praṇidhānaṃ puraścakre tasya cittaprasādinī // kavk_20.101 //

puṇyapuṣpaphalabhogaśālinī saiva divyatanurāmrapālikā / ityudāracaritā niśamya te bhikṣavaḥ sapadi vismayaṃ yayuḥ // kavk_20.102 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ āmrapālyavadānaṃ nāma viṃśatitamaḥ pallavaḥ //

21. jetavanapratigrahāvadānam /

dṛṣṭaṃ muṣṭiniviṣṭapāradakaṇākāraṃ narāṇāṃ dhanaṃ dhanyo 'sau yaśasā sahākṣayapadaṃ yadyasya vidyotate / dīnānāthagaṇārpaṇopakaraṇībhūtaprabhūtaśriyaḥ puṇyārāmavihāracaityabhagavadbimbapratiṣṭhādibhiḥ // kavk_21.1 //

śrīmān babhūva śrāvastyāṃ datto nāma gṛhābhipaḥ / sutastasya sudatto 'bhūdākaraḥ puṇyasaṃpadām // kavk_21.2 //

sa bālya evālaṃkāraṃ yācakebhyaḥ sadā dadau / prāgjanmavāsanābhyāsaḥ kasya kena nirvāyate // kavk_21.3 //

nityamābharaṇatyāgātparaṃ pitrā nivāritaḥ / nadīsamuddhṛtānyasmai sadaivānyānyadarśayat // kavk_21.4 //

nidhidarśī sa sarvatra pitari tridivaṃ gate / dīnānāthapradānena babhūvānāthapiṇḍadaḥ // kavk_21.5 //

kṛtadānah sa kālena putravān putravtsalaḥ / abhūt putravivāhārthī kanyānveṣaṇayatnavān // kavk_21.6 //

kanyakāṃ yācituṃ kāṃcit puraṃ rājagṛhaṃ tataḥ / madhuskandhābhidhaṃ dakṣaṃ brāhmaṇaṃ visarsarja saḥ // kavk_21.7 //

āsādya magadhān rājagṛhaṃ nagarametya saḥ / mahādhanaṃ gṝhapatiṃ yayāce kanyakām dvijaḥ // kavk_21.8 //

anāthapiṇḍado nāma śrāvastyāmasti viśrutaḥ / tatputrāya sujātāya kanyāyām dehītyuvāca saḥ // kavk_21.9 //

so 'bravīdeśa saṃbandhaḥ paramo 'smatkulocitaḥ / vaṃśe 'smākaṃ tu kanyānām śuklamādīyate mahat // kavk_21.10 //

śataṃ śataṃ rathāgryāṇāṃ gajāśvāśvatarasya ca / dāśīnicayaniṣkānāṃ dīyatāṃ yadi śakyate // kavk_21.11 //

ityukte tena taṃ vipraṃ sasmitaḥ pratyabhāṣata / anāthapiṇḍadagṛhe dāsye śulkaṃ tadalpakam // kavk_21.12 //

brāhmaṇenākhile tasmin kanyāśulke pratiśrute / tamādarādgṛhapatirbhojanāya nyamantrayat // kavk_21.13 //

sa bhuktvā vividhaṃ tatra bhakṣyabhojyamayantritaḥ / rātrau visūcikākrāntaścukrośa vipulavyathaḥ // kavk_21.14 //

ye 'nnamaśnanti laulyena niśi nidrāsukhāpaham / janmakarma kathaṃ kuryuḥ paralokasukhāya te // kavk_21.15 //

tatyājāśucibhītyā taṃ gṛhātparijano bahiḥ / āspadaṃ nairapekṣyasya jātyā dāsajanaḥ śaṭhaḥ // kavk_21.16 //

śubhena karmaṇā tasya saṃprāptastena vartmanā / samaudgalyāyanaḥ śāriputraḥ kāruṇyapeśalaḥ // kavk_21.17 //

taṃ vaṃśasya dalāgreṇa nirlikhyāpi tathā mṛdā / prakṣālya dharmamādiśya tau tasya yayatuḥ śanaiḥ // kavk_21.18 //

so 'pi cittaṃ tayoragre prasādya tyaktavigrahaḥ / caturmahārājikeṣu deveṣu samājāyata // kavk_21.19 //

tatra viśravaṇādeśānmartyaloke niketane / sa cakre śibiradvāre pūjādhiṣṣṭhānasaṃnidhim // kavk_21.20 //

lekhavijñātasaṃbandhaviścayo 'tha yathoditam / anāthapiṇḍadaḥ śulkamādāya svayamāyayau // kavk_21.21 //

sa saṃbandhigṛhaṃ prāpya dadarśāścaryakāriṇīm / śikharākārarājārhabhakṣyasaṃbhārasaṃpadam // kavk_21.22 //

sa vismayādgṛhapatiṃ papraccha svacchamānasaḥ / bhūribhakṣyptsavaḥ ko 'yamapi rājā nimantritaḥ // kavk_21.23 //

sa taṃ babhāṣe bhagavān buddhaḥ saṃghaparigrahaḥ / mayā nimantritaḥ saṃghe so 'yam mama mahotsavaḥ // kavk_21.24 //

iti buddhābhidhānena jātaromāzncakaṇṭakaḥ / indusyandirivālkinnaḥ sahasaiva babhūva saḥ // kavk_21.25 //

aviditaparamārthe kasyacinnāmamātre sphurati sahajabhāvaḥ ko 'pi janmānubandhaḥ / abhinavaghananāde vyaktaharṣabhilāṣaḥ spṛśati lalitanṛtyodvṛttavṛttiṃ mayūraḥ // kavk_21.26 //

so 'vadadvadanāmbhojasaṃjātābhinavadyutiḥ / ka eṣa bhagavān buddhaḥ kaśca saṃgho 'bhidhīyate // kavk_21.27 //

iti pṛṣṭo gṛhapatistena provāca sasmitaḥ / aho bata na jānīṣe śāstāraṃ bhuvanatraye // kavk_21.28 //

saṃsārapāśabhītānāṃ śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām / jina yastaṃ na jānāti sa loke vañcitaḥ param // kavk_21.29 //

kiṃ tena mohalīnena viphalīkṛtajanmanā / ajñānataraṇopāyaṃ vayo yena vyayīkṛtam // kavk_21.30 //

gotamo bhagavān buddhaḥ śākyarājakuladbhivaḥ / saṃbudhyānuttaraṃ samyaksaṃbodhimanagārikaḥ // kavk_21.31 //

paścāt pravrajitānām ca tasyaivānugrahātparam / bhikṣūṇāṃ gatarāgāṇām samūhaḥ saṃgha ucyate // kavk_21.32 //

sa eṣa buddhapramukhaḥ saṃghaḥ svakuśalaiṣiṇāḥ / mayā puṇyapaṇaṃ prāpyaṃ praṇayena nimantritaḥ // kavk_21.33 //

iti tadvacanaṃ śrutvā tatsmṛtvānāthapiṇḍadaḥ / buddhālambanabhāvena niśi nidrāṃ samāyayau // kavk_21.34 //

rajanyāṃ yāmaśeṣāyāṃ samākṛṣṭa ivetsukaḥ / prabhātamiti sa jñātvā puradvāreṇa niryayau // kavk_21.35 //

śibikādvāramāsādya saṃprāpta iva devatām / madhuskandhena nirdiṣṭaṃ śreyaḥpanthānamāptavān // kavk_21.36 //

bhagavāṃstaṃ tataḥ prāpya sa tṛṣṇārta ivāmṛtam / babhūvānupamāsvādaṃ pramodāmodanirvṛtaḥ // kavk_21.37 //

taṃ dṛṣṭvā sādaraṃ dūrāt chāyātarumivādhvagaḥ / avāpa gatasaṃtāpaḥ śrāntiṃ viśrāntiśītalām // kavk_21.38 //

tasya taddarśaneva vimalābhigataḥ manaḥ / śaratsamāgameneva ghanadhvāntojjhitaṃ nabhaḥ // kavk_21.39 //

sa ko 'pi puṇyaśīlānāmanubhāvaḥ prasādinām / bhavanti yatprasādena nirvighnāścittavṛttayaḥ // kavk_21.40 //

so 'cintayadaho mohavihīnasya hi me tathā / anucchedavikāro 'yaṃ jātaḥ praśamasaṃpadaḥ // kavk_21.41 //

vañcito 'smi na yatpūrvaṃ dṛṣto 'yaṃ bhagavān mayā / nādhanyānāmiyaṃ yāti mūrtirlocanagocaram // kavk_21.42 //

amṛtamadhirodārā dṛṣṭirdyutiḥ śaśipeśalā taruṇakaruṇāyattā vṛttiḥ prasādamayī matiḥ / ayamatiśayaṃ pratyāsannaḥ karoti virāgatāṃ vigatarajasāṃ niḥsaṃsāraḥ priyo 'pi parigrahaḥ // kavk_21.43 //

iti cittaprasādena cintayannupasṛtya saḥ / vidadhe tasya sānandaḥ pādapadmābhivandanam // kavk_21.44 //

bhagavānapi tatprāptiprasādānandalakṣaṇam / uvāha vadanacchāyaṃ pūrṇakāruṇyapūritam // kavk_21.45 //

dṛṣṭimāśvāsajananīṃ kāmaṃkāmapi tasya saḥ / visasarjojjvalāṃ janmarajaḥśuddhyai sudhānadīm // kavk_21.46 //

athāsya bhagavān bhradrāṃ vidadhe dharmadeśanām / caturṇāmāryasatyānāṃ pratibhāvavidhāyinīm // kavk_21.47 //

sa śāsanāddhi saṃvyastasamastakleśasaṃtatiḥ / nijaṃ janma nivedyāsmai praṇatastamabhāṣataḥ // kavk_21.48 //

atikrānto 'smi bhagavan bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ / vipannavāsanābhyāsaḥ saṃsāre na rame param // kavk_21.49 //

karotyakuśalaṃ dūre śubhamāśu prayacchati / sūcayatyucitācāraṃ mahatamavalokanam // kavk_21.50 //

sukhārhaṃ tvadvihārāya vihāraṃ paramādarāt / ratnasārapurodāraṃ svapuraṃ kārayāmyaham // kavk_21.51 //

karotu tatra bhagavān satataṃ sthityanugraham / dhanairāsevito 'smābhiḥ saparyāparicaryayā // kavk_21.52 //

ityarthanāṃ tathetyasya bhagavān pratyapadyata / praṇayuprārthanābhaṅgapragalbhā na hi sādhavaḥ // kavk_21.53 //

bhagavantamathāmantrya śrāvastīṃ sa purīṃ yayau / tadādiṣṭena sahitaḥ śāriputreṇa bhikṣuṇā // kavk_21.54 //

tatra jetakumāreṇa hiraṇyārghoṇa bhūyasā / dattaṃ kāñcanamādāya vihāraṃ tamasūtrayat // kavk_21.55 //

bhaktyutsāhādathārambhakṛtasāhāyyakah suraiḥ / vihāraṃ tridivākāraṃ cakārānāthapiṇḍadaḥ // kavk_21.56 //

tatra jetakumāro 'pi bhaktyā bhagavataḥ param / yaśaḥpuṇyapratiṣṭhāyai vidadhe dvārakoṣṭhakam // kavk_21.57 //

ath atīrthyāstamālokya vihārārambhamadbhutam / sāpavādavivādena cakrurdveṣākulāḥ kalim // kavk_21.58 //

raktākṣapramukhasteṣām mātsaryātkṣudrapraṇḍitaḥ / sapakṣa iva kṛṣṇāhiścakitaḥ purataḥ sadā // kavk_21.59 //

ruddhe vihārasaṃbhāre tena vādajayāvadhi / anāthapiṇḍadagirā śāriputraḥ samāyayau // kavk_21.60 //

raktākṣo 'tha tamāhūya prabhāvotkarṣadarśane / indrajālabalotphullaṃ sahakāramadarśayat // kavk_21.61 //

śāriputraprabhāvotthairvipulaistanmukhānilaiḥ / unmūlitaḥ śakalatāṃ tīrthyotsāha ivāpa saḥ // kavk_21.62 //

raktākṣavihitāṃ phullakamalāṃ padminīṃ tataḥ / paṅkaśeṣāṃ dvipaścakre śāriputravinirmitaḥ // kavk_21.63 //

ratkākṣavakṣonikṣiptaḥ saptaśīrṣamahoragaḥ / śāriputreṇa nikṣiptastārkṣyapakṣāgramārutaiḥ // kavk_21.64 //

tadāhūto 'tha vetālaḥ śāriputreṇa kīlitaḥ / prerito mantravirtyeṇa raktākṣaṃ hantumudyayau // kavk_21.65 //

vetālābhihatastrāsānnaśyanmānamadajvaraḥ / śaraṇaṃ pādapatitaḥ śāriputraṃ jagāma saḥ // kavk_21.66 //

raktākṣastena bhaṅgena śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ / pravrajyāyām vītarāgaḥ śuddhāṃ bodhismavāptavān // kavk_21.67 //

tīrthyāstvanye paridveṣakrodhapāramitāṃśavaḥ / tatra karmakaravyājāttasthurbhikṣavadhodyatāḥ // kavk_21.68 //

te 'tha dharmadruhaḥ kāle śāriputreṇa lakṣitāḥ / taddṛṣṭipātamātreṇa babhūvurmaitramānasāḥ // kavk_21.69 //

āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca vicārya saḥ / dharmadeśanayā teṣāṃ dideśānuttarāṃ daśām // kavk_21.70 //

atha tasya vihārasya nirvighnārambhakarmaṇi / anāthapiṇḍadaṃ prāha śāriputraḥ smitānanaḥ // kavk_21.71 //

vihārasūtrapātasya tulya eva kṣaṇe mahān / haumo vihāraḥ saṃvṛttastuṣite devasadmani // kavk_21.72 //

etadākarṇya saṃjātaprasādadviguṇāntaraḥ / hemaratnavarāgāraṃ vihāraṃ samakārayat // kavk_21.73 //

vibhavairatha rājārhaiḥ pathi tenopakalpitaiḥ / vijñaptistridivaiḥ sārdhamāyayau bhagavān jinah // kavk_21.74 //

tadāgamanaharṣeṇa prasanne bhavanatraye / anāthapiṇḍadastasmai vāridhārāmapātayat // kavk_21.75 //

tasmin yadā na pradeśe vāridhārā papāta sā / tadā bhagavato vākyāt tvaritaṃ patitānyataḥ // kavk_21.76 //

taṃ dṛṣṭvā kautukāt pṛṣṭo bhikṣubhirbhagavān punaḥ / uvāca śrūyatāmetad vāristambhasya kāraṇam // kavk_21.77 //

anena pūrvabuddhebhye asminnevedamāspadam / pratipāditamityeṣā vāridhārānyataścyutā // kavk_21.78 //

anenaiva purā samyaksaṃbuddhāya vipaśyine / ayameva varārāmapradeśaḥ pratipāditaḥ // kavk_21.79 //

buddhāya śikhine prādāt puṣyajanmanyayaṃ punaḥ / tato dadau viśvabhuve jināya raghijanmani // kavk_21.80 //

bhavadattābhidho bhūtvā kakucchandāya dattavān / dadau bṛhaspatirbhūṭvā kanakākhyāya tāyine // kavk_21.81 //

kāśyapāya punaścāyaṃ prādādāṣāḍhajanmaniḥ / anenaivādhunā mahyaṃ deśo 'yaṃ pratipāditaḥ // kavk_21.82 //

kālena sudhanākhyo 'yaṃ maitreyāya pradāsyati / sattvavān kṣāntiśīlatvānnidhānānyeṣa paśyati // kavk_21.83 //

punaścāyaṃ gṝhapatirbhūtvā hemapradābhidhaḥ / cakre pratyekabuddhasya saṃskāraṃ parinirvṛtau // kavk_21.84 //

ratnakumbhe tadasthīni dhṛtvā tatpraṇidhānataḥ / adhunā ratnakośārhaḥ saṃjāto 'yaṃ suvarṇabhās // kavk_21.85 //

śrutveti śāsturvacanābhidhānaṃ te bhikṣavaḥ sāramivāmṛtasya / kartuḥ pratiṣṭhārjitapūrṇapuṇyapuṣpādhivāsena bhṛśaṃ nananduḥ // kavk_21.86 //

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ jetavanapratigrahāvadānaṃ nāma ekaviṃśaṃ pallavaḥ //

22. pitāputrasamādānam /

aho mahārhaṃ maṇivanmahattvaṃ bhavyā bhajante guṇagauraveṇa / vinā guṇaṃ yadvapuṣām gurutvaṃ sthūlopalānāmiva niṣphalaṃ tat // kavk_22.1 //

śrīmān purā śākyapure narendraḥ śuddhodanaḥ śuddhisudhānidhānam / vairāgyayogātsugatatvamāptaṃ smṛtvā sutaṃ sutsukatāmavāpaṃ // kavk_22.2 //

so 'cintayatpuṇyaguṇādhivāsaṃ sarasvatīvāsasaroruhaśri / manaḥ prasādasya vilāsasaudhaṃ drakṣāmi sūnorvadanaṃ kadāham // kavk_22.3 //

ehīti taddarśanalālasena ye ye mayā jetavanaṃ visṛṣṭāḥ / te te tadālokananirnimeṣaṃ tatraiva tiṣṭhantyamṛtaṃ pibantaḥ // kavk_22.4 //

saṃpreṣitastasya mayā sa nāyayau yo 'pyātmatulyaṃ praṇayādudāyī / sa lekhahastastridivābhirāme tatraiva lekhatvamirābhiyātaḥ // kavk_22.5 //

saṃdeśavākyaṃ prahitaṃ mayā yat tadvismṛtaṃ tasya mukhena nūnam / sarvo hi nāma svahitābhilāṣī dhatte parārthe kila śītalatvam // kavk_22.6 //

vilokanenaitya niṣiñca tūrṇaṃ pīyūṣapūreṇa mamāṅgasaṅgam / niḥsaṅgato viśramatāṃ muhūrtaṃ dayāvidheyaḥ kuru bandhukāryam // kavk_22.7 //

ityetadākarṇya kathām sa kuryāt kṣaṇaṃ vilambaṃ mama darśane 'pi / taccetasaḥ pallavapeśalasya na hi svabhāvaḥ praṇayāvabhaṅgaḥ // kavk_22.8 //

manoratheneti puraḥ prayāte taddarśanāyeva dharādhināthe / pravrajyā vyañjitatatprasādaḥ samāyayau harṣarasādudāyī // kavk_22.9 //

dṛṣṭvā tamānandavipūrṇamānasaṃ pravrajyayā tatsadṛśānubhāvam / utkaṇṭhitaḥ kuṇṭhitadhairyavṛttiḥ saṃmohamūrcchāṃ nṛpatiḥ prapede // kavk_22.10 //

sa labdhasaṃjñaḥ śiśiraiḥ payobhiḥ papraccha taṃ kiṃ nu sameṣyatīti / so 'pyabravīddeva dinairbhavantamasaṃbhṛtaiḥ sādarameṣyatīti // kavk_22.11 //

tataḥ prayāteṣu dineṣu keṣu vyomnā śanairbhikṣugaṇānuyātaḥ / sahāyayau nākasadām nikāyaiḥ sarvārthasiddhairbhagavān kumāraḥ // kavk_22.12 //

dyusundarīpāṇisarojamuktamandāramālākalitaścakāśe / svargīyagaṅgāsphuṭaphenakūṭavilāsahāsāṅga ivāmarādriḥ // kavk_22.13 //

saṃghaṭṭabhinnābhrasakhaiḥ skhalidbhiḥ saśabdajāmbūnadakiṅkiṇīkaiḥ / babhurvimānaiḥ kakubhāṃ mukhāni bhaktyeva śāsturvihitastavāni // kavk_22.14 //

nirantarairantarivārkatāraiḥ suraiḥ savidyādharasiddhasaṃghaiḥ / paryāptasaṃsaktasitātapatrairvyāptaḥ samāptiṃ gaganaṃ jagāma // kavk_22.15 //

taṃ sarvalokopakṛtiprapannaṃ sarvākṛtiṃ sarvamayāvabhāsam / samāpatantaṃ nabhaso 'tha digbhyaḥ kṣiteśca sarve dadṛśuḥ kṣaṇena // kavk_22.16 //

praharṣarāśiṃ janalocanānāṃ puṇyapramāṇaṃ sukṛtotsavānām / lokastamālokanidhiṃ vilokya samullalannucchalitādbhutormiḥ // kavk_22.17 //

āścaryabhūtaṃ ruciraprabhāvamudāyinā sūcitamākalayya / jagadguruṃ bhūmipatiḥ kumāraṃ kṛtāñjalistaṃ praṇanāma dūrāt // kavk_22.18 //

athāvatīryāryajanānuyātaḥ saṃpūjyamānaḥ praṇayena rājñā / sphīṭaprabhābhāsitadigvibhāgāṃ nyagrodhinīṃ ratnabhuvam viveśa // kavk_22.19 //

hemāsanaṃ śāsanasaṃniviṣṭalokatrayaḥ saṃgatapādapīṭham / sa tatra ratnāṅkuracitrapatraṃ bhāsvadvapurmerun // kavk_22.20 //

tanmānasendornayanāmṝtaughaṃ manorathaprārthanayopayātam / vilokayannirvṛtinirnimeṣaḥ kṣaṇaṃ kṣitīśastridaśatvamāpa // kavk_22.21 //

sa taṃ jagādāśruniruddhakaṇṭhaḥ sotkarṣaharṣākulitaṃ kumāram / hārāgraratnapratibimbasaktaṃ praveśayan prītirasādivāntaḥ // kavk_22.22 //

saṃtoṣaśītācalavat svabhāvāt sarve ramante kuśalasthalīṣu / kṛtastvayāsmākamayaṃ tu kasmāt satsūpakārī virahopadeśaḥ // kavk_22.23 //

snehātpramodādguṇagauravācca dhīrdhāvatīyaṃ tvayi me prasahya / āliṅganāya sthirasaṃgamāya pādapraṇāmāya ca tulyameva // kavk_22.24 //

yadvastu kiṃcidgaditaṃ mayā tat śrotavyameva praṇayoparodhāt / guṇojjhitaṃ vā virasakramaṃ vā na snehamohasya bhavatyavācyam // kavk_22.25 //

pratyarṇaratnapratibimbitārkaprauḍhaprabhāprāvaraṇānyamūni / tvaṃ hemaharmyāṇi vihāya kasmāt vigāhase śūnyavanāntarāṇi // kavk_22.26 //

kāntākarāvarjitahemakumbhasatsaurabhāmbhaḥpravarābhiṣiktaḥ / ekaḥ kathaṃ snāsi vikāsipāṃśusaṃtaptatoyāsu marusthalīṣu // kavk_22.27 //

gaṇḍasthalāt kuṇḍalaratnakānti kiṃ lambitaṃ maṇḍanameva vetsi / kasmādakasmāttava niḥsukhasya na candanaṃ nandanaminduśubhram // kavk_22.28 //

mahāvitāne śayane nṛpārhe śeṣe na kiṃ śeṣaviśeṣaśubhre / lakṣmīnavāliṅganabhogayogyā kathaṃ tanuste sahate kuśayyām // kavk_22.29 //

kāntāsmitormipratimāṃśukārhaṃ kiṃ cīvarasyocitametadaṅgam / pāṇau ca līlākamalāspade 'smin pātraṃ kathaṃ te priyamadya jātam // kavk_22.30 //

ayaṃ vihārastava kaṇṭhapīṭhaḥ sotkaṇṭhakāntābhujabandhanārhaḥ / saṃbhogalakṣmīkṣapitapramodaḥ karotyakasmāt praṇayāvabhaṅgam // kavk_22.31 //

rūpaṃ vilakṣīkṛtapuṣpacāpaṃ mattebhakumbhoccakucā vibhūtiḥ / ratervilāsppavanaṃ vayaśca kenāsamaste kalito virāgaḥ // kavk_22.32 //

śratveti taṃ śīlanidhirbadhāṣe śaśāṅkalekhālalitasmitena / saṃkrāntanānānṛparatnarāgāṃ kurvannalakṣāmiva rājalakṣmīm // kavk_22.33 //

rājan jarārogahateva na syāttaraṅgalolā yadi jīvavṛttiḥ / tatkasya na syādaniśaṃ praharṣapīyūṣavarṣī viṣayābhilāṣaḥ // kavk_22.34 //

śamāmṛtāsvādanasusthirāṇāmapātanaṃ śūnyavanāntabhūmeḥ / vibhūtilīlāmadavihvalānāṃ harmyāṇi paryantanipātanāni // kavk_22.35 //

sakuṅkumaiḥ snāntiḥ nṛpāḥ payobhiḥ sarāgatāṃ yaiḥ satataṃ prayānti / saṃtoṣaśīlastu manaḥ prasādaśuddhāmbudhautā vimalībhavanti // kavk_22.36 //

śrotraṃ śrutenaivana kuṇḍalena dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena / vibhāti kāyaḥ karuṇākulānāṃ paropakāreṇa na candanena // kavk_22.37 //

etāni mohāhatavallabhāni saṃsaktamuktāṃśusitasmitāni / satāṃ na bhogyāni bhavanti bhūbhṛducchiṣṭaśiṣṭāni vibhūṣaṇāni // kavk_22.38 //

rāgāturāṇāṃ ritupāpitānāṃ nidrā dhanadhyānavatāṃ na nāma / śayyāsu susparśavatīṣu rājñā sarvatra śāntaḥ sukhameva śete // kavk_22.39 //

nirmokakāntena varāmśukena bhujaṅgavṛttirna tu cīvareṇa / pātraṃ pavitrāṇi samāplitāni pīyūṣamaitrāṇyaśanāni sūte // kavk_22.40 //

chatrāṇi vakrkraṃ bhṛśamaprakāśaṃ manivilolaṃ vyajanānilaughāḥ / saṃsaktajāṅyaṃ hṛdayaṃ nṛpāṇāṃ kurvanti hārā haricandanārdrāḥ // kavk_22.41 //

viyogarogānugatā vibhūtiḥ kāntāh kṣaṇāntā viraso vilāsaḥ / yasminnapāyaḥ satatānuśāyī sa kasya bhogaḥ subhagopayogaḥ // kavk_22.42 //

jāḍyaṃ sajṛmbhaṃ janayatyajasraṃ tanoti tṛṣṇābhramamohamūrcchāḥ karotyasahyaṃ sarasatvameva bhogopabhogaḥ prasabhaprayogaḥ // kavk_22.43 //

yadā sukhaśrīrnavacandralekhā prabhātapuṣpāṇyapi yaivanāṇi / karmormimālāgrahaṇaṃ śarītaṃ tadā mamāyaṃ gamito 'nurāgaḥ // kavk_22.44 //

sacāmarāh sadhvajapuñjapaṭṭāḥ savājivālā dvipakarṇatālāḥ / svabhāvalolāḥ kila rājalakṣmyaḥ sarve vilāsāh kṣaṇabhaṅgasaṅgāḥ // kavk_22.45 //

uktveti tattatkuśalāya rājñaścittaprasādaṃ paramaṃ vidhāya / sa śāntikallolasudhāpravāhaṃ kiran dṛśā pārṣadamāluloke // kavk_22.46 //

manīṣiṇāṃ śākyakulodgatānāṃ saptāyutāni pratipādya dharmam / cakre sahasrāṇi ca sapta tatra saṃprāptaparyāptaviśeṣabhāñji // kavk_22.47 //

śaklodanādyaiḥ kuśalopapannaiḥ gaṇe 'tha tattulyasahasrasaṃkhyaiḥ / droṇodanādyairamṛtpdanādyaiścittaprasādaḥ sumahānavāptaḥ // kavk_22.48 //

kecidyayuḥ śrāvakabodhiyuktapratyekabodhau niratāśca kecit / samyak tathānuttarabodhisaktāḥ pare babhūvurgaganaprasannāḥ // kavk_22.49 //

srotaḥ pariprāptaphalaṃ tato 'nye sakṛttathāgāmiphalaṃ tathānye / anye 'pyanāgāṃiphalaṃ tadāpurarhatphalaṃ kleśavimuktimanye // kavk_22.50 //

ekastu tatrārjitapāpaśāpastamaḥsamūhopahitapramohaḥ / māyeyamityāha hasan janānāṃ satyasthitiṃ saṃsadi devadattaḥ // kavk_22.51 //

nṛpaṃ tu vātsalyanilīnameva putrodayātpratyupajātadarpam / maudgalyabhikṣurjinaśāsanena maharddhibhirvītamadaṃ cakāram // kavk_22.52 //

dṛṣṭvāpi rājā bhagavatprabhāvaṃ nātyadbhutam pauruṣameva mene / abhyāsalīnāni janasya nūnaṃ sotkarṣakṛtyāni na vismayāya // kavk_22.53 //

athāparedyurbhagavān surendrasaṃpādite hemamahāvimāne / sumeruśīrrṣṇīva samānakāntau siṃhāsane ratnamaye nyaṣīdat // kavk_22.54 //

brahmendramukhyeṣu tataḥ sureṣu tatropaviṣṭeṣu pṛthuprabheṣu / babhustaduṣṇīṣaśikhāvilāsaiścandrāṃśumālājaṭīlā ivāśāḥ // kavk_22.55 //

anyonyasaṃghaṭṭavilolahārairdhanāvahāraistridaśairviśadbhiḥ / nirantarām tām bhavametya rājā dvāreṣu mārgānna caturṣu lebhe // kavk_22.56 //

sabhrūbhramaistatra kuveramukhyairnivāryamāṇābhimatapraveśah / vicchāyavakraḥ skhalitābhidhāyī bhūbhṛtparaṃ niṣpratibho babhūva // kavk_22.57 //

praveśitastairjinaśāsanena kadācidāsādya tadagrabhūmim / śuddhodanast apraṇipatya mūrdhnā cittaprasādena puro 'sya tasthau // kavk_22.58 //

śāstā tu tasmai caturāryasatyaprabodhikāṃ dharmakathām dideśa / jñānena yā viṃśatiśṛṅgamasya satkāyadṛgbhūdharamapyabḥāṅkṣīt // kavk_22.59 //

tataḥ sa gatvā kṛtakṛtyajanmā śuklodanaṃ prāpta bhajasva rājyam / svasyāvratīttaṃ bhagavatpradiṣṭaṃ tacchāsanaṃ modayituṃ na rājyam // kavk_22.60 //

droṇodane rājyaparāṅbhukhe 'pi vairāgyayogādamṛtodane ca / jagrāha śuddhodanasaṃpradiṣṭāṃ tāṃ rājalakṣmīmatha bhadrakākhyaḥ // kavk_22.61 //

rājārhabhogairatha pūjayitvā jinaḥ janeśaḥ śucisaṃpraṇitaiḥ / nyagrodhadhāma pratipādya cāsmai śuddhodanaṃ śuddhamanoratho 'bhūt // kavk_22.62 //

droṇodanasyāpi sutau yuvānau rājājñayā preraṇayā ca mātuḥ / ekastu yaḥ pravrajito 'niruddhaḥ paro mahānnāma gṛhī babhūva // kavk_22.63 //

athābhavaccetasi bhadraksya rājño viraktasya vanābhilāṣaḥ / vivekabhājāṃ praśamapravṛttaṃ navāpi lakṣmīrna mano ruṇaddhi // kavk_22.64 //

tataḥ samāhūya sa devadattaṃ rājyābhiṣekapratipannacittam / uvāca me pravrajanasya kālaḥ samāgataḥ kiṃ bhavatābhidheyam // kavk_22.65 //

taṃ pratyuvācāttavivekadambhaḥ susaṃvṛtaṃ saṃsadi devadattaḥ / rājanna rājye 'sti mamābhilāṣaḥ pravrajyayā tvatsadṛśo bhavāmi // kavk_22.66 //

śrutveti rājā kuṭilasya tasya mithyāvinītasya kadarthavākyam / udīritaṃ śākyagaṇastavāyaṃ saṃkalpasākṣīti hasannuvāca // kavk_22.67 //

athārthatāpopahataḥ pradadhyau bhogānurāgāditi devadattaḥ / mayā kimetadavipātamuktaṃ bhajeta vā pravrajito 'pi rājyam // kavk_22.68 //

rājyaṃ samutsṛjya nijaṃ vrajantaḥ śākyaṃ kumārāḥ saha bhadrakādyāḥ / śuddhodanaṃ niryayurāyavṛttaprītiṃ puraskṛtya rathairdvipaiśca // kavk_22.69 //

vrajatsu sarveṣvatha devadattaḥ kirīṭasaktaṃ pṛthipadmarāgam / jahāra raktāktamivāmiṣārthī śyenaḥ prabhāpallavitāmbarārkam // kavk_22.70 //

naimittikairuktamathāsya lakṣmadṛṣṭvā tadugraṃ narakaprayāṇam / cittaṃ sadoṣaṃ kila durnimittaṃ nimittamanyat punaruktameva // kavk_22.71 //

kokālikhaṇḍotkaṭamorakāṇāṃ tithyādināmnām madadurmadānāṃ / saṃsūcitānyatyadhikāni tatra tathāvidhānairbahulakṣaṇāni // kavk_22.72 //

bhūpapramodādatha bhadrako 'pi tairdevadatapramukhaiḥ sahaiva / pravrajyayā cīvarapātrayogāt cakāra vairāgyamayīmiva kṣmām // kavk_22.73 //

rājñastathā rājakumārakāṇāmutsṛṣṭahārāṅgadakuṇḍalānām / sāsro virāgādavatārya teṣāṃ keśānupālī kila kalpako 'bhūt // kavk_22.74 //

mūrkhaḥ sa nīco 'pi jinājñayaiva pravrajyayā pūjyataro babhūva / cittaprasādasya parasya manye na kāraṇaṃ paṇḍitatā najātiḥ // kavk_22.75 //

sāmīcikāyāmatha bhadrako 'pi jñātvā nṛpaḥ pārṣadikaṃ tamenam / nīcasya pādau kathamasya vande mahīpati sanniti niścalo 'bhūt // kavk_22.76 //

tamabravīdaskhalitābhimānaṃ vikalpabhinnaṃ bhagavān vihasya / pravrajyayā mohamahānuvandhī saṃtyajyate jātimayo 'bhimānaḥ // kavk_22.77 //

śrutveti rājñā saha rājaputraiḥ kṛte praṇāme pṛthivī cakampe / na devadattaḥ paruṣābhidhāyī padau vavande bhagavadgirāsya // kavk_22.78 //

kampāt kṣitervismitamānasena pṛṣṭastato bhikṣugaṇena śāstā / uvaca rājā kila kalpasya janmāntare 'pyasya kṛtaḥ praṇāmaḥ // kavk_22.79 //

purā yuvā kāśipure vilokya bhadrābhidhānām gaṇīkāṃ daridraḥ / sevām vyaghāt sundarakastadāsyai rāgo hi sarvavysanopadeṣṭā // kavk_22.80 //

tayā visṛṣṭaḥ kusumoccayāya punahpunarbhṛṅga ivādhikārthī / tatsaṅgamānaṅgamanorathena śrāntaḥ sa babhrāma vanāntareṣu // kavk_22.81 //

atrāntara śrāntataraḥ kṣitīśaḥ prāpto vanāntaṃ mṝgayārasena / taṃ brahmadattaḥ prasamīkṣya gītaṃ tasyāśṛṇocchannatanurlatābhiḥ // kavk_22.82 //

navanavakusumāśayā kimevaṃ madhukaraṃ tāpahato 'si gaccha tūrṇam / vikasitakamalānanābjinī sā bhavati hi saṃkucitā dināvasāne // kavk_22.83 //

tasyā hi gītaṃ nṝpatirniśamya smitaprabhāghaṭṭitahārakāntiḥ / uvāca taṃ tīvrakarārkatāpaḥ ko 'yaṃ sakhe gītarasābhioyogah // kavk_22.84 //

so 'pyabravīdbhūmipate na nāma tapto ravistaptatarastu kāmaḥ / svakarmaduḥkhāni vihanti loke na grīṣmadagdhāni marusthalāni // kavk_22.85 //

ityarthavadvākyaguṇārpaṇena sa bhūpatervallabhatāmavāpa / saṃvādasaṃsparśasubhāṣitaṃ hi keṣām c asatkārapadaṃ na yāti // kavk_22.86 //

tenātha rājā vijane śramāturaḥ śītopacārairapanītatāpaḥ / prītyā tamādāya tataḥ sahaiva svarājadhānīmagamat kṛtajñah // kavk_22.87 //

tatrāsya jīvaprada ityudantasaṃtoṣa saṃpūritacittavṛttiḥ / rājyārdhadānābhimukhaḥ sa tasthau cittānuvṛttasya kimasya deyam // kavk_22.88 //

rājyārdhadānaprasṛte 'tha tasmin nācintayat sundarakaḥ kṛpāyām bhadrāṃ vinā rājyasukhena kiṃ me dhanyo hi tatprītisudhābhiṣiktaḥ // kavk_22.89 //

mahmaṃ na rājyādyapi rocate 'rdhamakhaṇḍitālpāpi hi śobhate śrīḥ / ekārthayoge hi sadā vivādaḥ dvayorhi bhogaiḥ kalireva mūrtaḥ // kavk_22.90 //

tasmānnṛpaṃ kuṇṭhamahaṃ nipātya samastarājyena bhavāmi pūrṇaḥ / kṣaṇaṃ vicintyetyanutāpataptaḥ tīvraṃ manaḥ svasya punaḥ pradadhyau // kavk_22.91 //

kiṃ cintitaṃ nindyaparaṃ mayaitat ko 'yaṃ prakāraḥ khalu tīkṣṇatāyāḥ / kṛtaghnasaṃkalpakalaṅkalepādaho nu lajjā nijacetaso 'pi // kavk_22.92 //

svastyastu rājyāya namaḥ sukhebhyaḥ saṃmohamātā kṣamatāṃ ca lakṣmīḥ / yeṣāmanāsvāditacintitānāmevaṃvidhā dhīḥ prathamaḥ svabhāvaḥ // kavk_22.93 //

bhramaṃ vidhatte vidadhāti mūrcchāṃ nipātayatyeva tamastanoti / āghrātamātraiva karoti puṃsāmaho vināśaṃ viṣavallarī śrīḥ // kavk_22.94 //

ciraṃ vicintyeti sa jātacittaḥ pratyekabodhirvimalaḥ prabhāte / abhyarthamāno 'pi nareśvareṇa rājyaṃ n ajagrāha nivṛttatṛṣṇaḥ // kavk_22.95 //

pratyekabuddhatvamavāptamenaṃ kālena dṛṣṭvā nṛpatirmaharddhiḥ / tatpādapadmacyutamaulimālyaścittaprasādocitamityavecat // kavk_22.96 //

sa ko 'pi satkarmavipākajanmā vandyo vivekaḥ praśamābhiṣekaḥ / yasya prabhāvādvirataspṛhāṇāṃ tyājyeva ratnākaramekhalā bhūḥ // kavk_22.97 //

śrutveti rājñā kathitaṃ tadarthajātaṃ tadabhyarthanayā vidhāya / tatkalpakaḥ śāntipadaṃ prapede sevāntaraṅgaḥ kila gaṅgapālaḥ // kavk_22.98 //

prāptaṃ tamayuttamakarmayogāt pravrajyayā sajjanapūjyabhāvam / rājā vavande praṇataḥ pṛthivyāḥ kampastadābhūdapi ṣaḍvikāraḥ // kavk_22.99 //

so 'yaṃ rājā vihitavinatirbhadrako brahmadatto paśyopālī sa kila kuśalī kalpako gaṅgapālaḥ / ityāścaryaṃ bhagavaduditaṃ bhikṣavaste niśamya svacchaṃ cittaṃ sukṝtaśaraṇe menire hetumeva // kavk_22.100 //

iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ pitāputrasamādānam nāma dvāviṃśatitamaḥ pallavaḥ //

23. viśvaṃtarāvadānam /

cintārantādadhkarucayaḥ sarvalokeṣvanindyā vandyāste 'nyaiḥ puruṣamaṇayaḥ ke 'pyapūrvaprabhāvāḥ / yeṣāṃ naiva priyamapi paraṃ putradārādi datvā sattvārthānām bhavati vadanamlānatā dainyadūtī // kavk_23.1 //

bhagavān bhikṣubhiḥ pṛṣṭaḥ purā śākyapure jinaḥ / jagāda pūrvavṛttāntaṃ devadattakathāntare // kavk_23.2 //

purī babhūva viśvākhyā viśvāsavasatiḥ śriyaḥ / viśvopakārasaktasyasukṝtasyeva janmabhūḥ // kavk_23.3 //

saṃjayākhyo 'bhavat tasyāmamitratimirāṃśumān / netrānandasudhāsūtirvicitracarito nṛpaḥ // kavk_23.4 //

tasya viśvaṃtaro nāma vadānyastanayo 'bhavat / apūrvatyāginā yena hṛtaṃ kalpatayoryaśaḥ // kavk_23.5 //

īrṣyāvirahitāstulyaṃ vidagdhena prsādhitāḥ / satyena bhāratī yena dānena śrīḥ śrutena dhīḥ // kavk_23.6 //

adyāpi yasya dikkāntākarṇābharaṇatām gatam / vibhāti ketakīgarbhapalāśaviśadaṃ yaśah // kavk_23.7 //

sa kadāciddadau divyaratnālakāramarthine / athaṃ vijayasāmrājyamanorathaharaṃ tviṣā // kavk_23.8 //

datte rathavare tasmin vismayenākhilo janaḥ / babhūvākrāṇtahṛdayaścintayā ca nareśvaraḥ // kavk_23.9 //

mahāmātyānathāhūya harṣahīno mahīpatiḥ / uvācopacitodvegacintākrāntamanorathah // kavk_23.10 //

datto rathaḥ kumāreṇa sa jaitraḥ śatrumardanaḥ / yatprabhāvārjitā seyaṃ mahārathavarūthinī // kavk_23.11 //

lakṣmī sukhaniṣaṇṇā me yātā niścalatām tayā / rathe sauryapathe tasmin jayakuznje ca kuñjare // kavk_23.12 //

iti rājavacaḥ śrutvā tamabhāṣanta mantriṇaḥ / rājan doṣastavaivāyaṃ vātsalyena pramādyataḥ // kavk_23.13 //

dharmaḥ kasya na harṣāya dānaṃ kasya na saṃmatam / kiṃ tu mūlahatādvṛkṣānnivartante palārthinaḥ // kavk_23.14 //

vikrītaḥ paradeśe ca rathastena dvijanmanā / ityuktvā mantriṇaḥ sarve śalyaviddhā ivābhavan // kavk_23.15 //

atha kālena saṃprāpte vasante madanotsave / vipāke sukṛtasyeva hṛdayānandadāyini // kavk_23.16 //

svayaṃgrahopajīvyasya madhormadhukarārthinaḥ / lokaḥ puṣpavanairyāto yaśobhiriva śubhratām // kavk_23.17 //

aśokaṃ lokasacchāyamupakārodyataṃ drumam / madhu vidhūtaṃ saṃnaddhe kalikālaṃ kṛtaṃ jagat // kavk_23.18 //

rājaputraḥ samāruhya kuñjaraṃ rājavardhanam / yayau phullān vane druṣṭumarthikalpatarustarūn // kavk_23.19 //

vrajantaṃ prati sāmantaprayuktātaṃ dvijāḥ pathiḥ / babhāṣire samabhyetya svastivādapuraḥsarāḥ // kavk_23.20 //

cintāmaṇirgīyase tvaṃ ślāghyo jagati jaṅgamaḥ / yasya saṃdarśanenārthī gāḍhamāliṅgyate śriyā // kavk_23.21 //

dvāveva viśrutotkarṣavideṣau bhadrajanmani / dānārdrahastastvaṃ loke gajaścāyaṃ sthironnatiḥ // kavk_23.22 //

asmabhyaṃ sukṛtpdāra kuñjaro 'yaṃ pradīyatām / tvadanyena vadānyena dātumeṣa na śakyate // kavk_23.23 //

ityarthitastaiḥ sotsāhaḥ sa tebhyastu dadau dvipam / sajīvamiva sāmrājyaṃ saśaṅkhadhvajacāmaram // kavk_23.24 //

datvā bodhipradhānena praṇidhānena śuddhadhīḥ / ratharatnaṃ dvipendraṃ ca so 'bhūdānandanirbharaḥ // kavk_23.25 //

śrutvaiva nṛpatirdattaṃ viśrutaṃ jayakuznjaram / rakṣāprakārarahitāṃ rājalakṣmīmamanyata // kavk_23.26 //

sa rājyabhraṃśabhītena kupitena mahībhujā / niṣkāsitaḥ kumāro 'tha pratasthe praṇipatya tam // kavk_23.27 //

mādrīdayitayā sārdhaṃ jālinaṃ nāma dārakam / kṛṣṇābhidhāṃ tathā kanyāmādāya sa yayau vanam // kavk_23.28 //

vane 'pi śeṣa ṃ sa dadau vāhanādikamarthine / samaṃ hi mahatāṃ sattvaṃ saṃpatsu ca vipatsu ca // kavk_23.29 //

mādyrāṃ kadācidyātāyāṃ puṣpamūlaphalāptaye / brāhmaṇaḥkaścidabhyetya rājaputramabhāṣata // kavk_23.30 //

paricārakāhīnāya caturau bālakāvimau / dehi mahyaṃ mahāsattvaṃ sarvado hyasi viśrutaḥ // kavk_23.31 //

śrutvaitadavicāryaiva dārakau dayitau param / datvā sa tasmai sahasā sehe tadvirahavyathām // kavk_23.32 //

dhanaputrakalatrādi loke kasya navallabham / dānādanyadvadānyānāṃ na dayāvatām // kavk_23.33 //

atha mādrī samabhyetya bālakau bālavatsalā / apaśyantī puraḥ patyuḥ patitāpannamūrcchitā // kavk_23.34 //

sā labdhasaṃjñā dīptena vyāptā śokakṛśānunā / śiśupradānavṛttāntaṃ śrutvaivābhūtpalāpinī // kavk_23.35 //

tasyāścetasi duḥkhāgnirapatyasnehaduḥsahaḥ / priyapremānusṛtyaiva prayayau puṭapākatām // kavk_23.36 //

atrāṇtare samabhyetya viprarūpaḥ sureśvaraḥ / bhṛtyārthī dayitām patnīṃ rājaputramayācata // kavk_23.37 //

yācitastena sahasā śucaṃ jāyāviyogajām / dhiyā saṃstabhya sattvābdhiḥ sa tasmai vitatāra tām // kavk_23.38 //

sadyaḥ pradānataralāṃ saṃtrastāṃ hariṇīmiva / so 'vadaddayitāmantaḥ kalayan bodhivāsanām // kavk_23.39 //

samāśvāsihi kalyāṇi na śokaṃ kartukarhasi / svapnapraṇayakalpo 'yamasatyaḥ priyasaṃgamaḥ // kavk_23.40 //

śuśrūṣayā dvijasyāsya dharme te ramatām matiḥ / vilolalokayātrāyāṃ dharmaḥ sthirasuhṛt satām // kavk_23.41 //

dṛṣṭvā sarve svajanasujanā bāndhavāścānubhūtāḥ nyastā kaṇṭhe kṣaṇaparimalamlāyinī mitrālā / dāre putre kṣapitamaniśaṃ yauvanaṃ jīvitaṃ ca prāpto nāptaśtiraparicayaḥ ko 'pi dharmādṛte 'nyaḥ // kavk_23.42 //

ityuktvā vallabhāṃ lobhaparityāgāduvāha saḥ / dyutiṃ vadanapadmena dhairyavṛttiṃ ca cetasā // kavk_23.43 //

viyogaśokavikalāṃ mādrīṃ dṛṣṭvā kṛpākulaḥ / nijarūpaṃ samādhāya śacīpatiruvāc atām // kavk_23.44 //

viṣādaṃ mā kṛthāh putri devo 'haṃ tridaśeśvaraḥ / arthibhyastvā dadātyeṣa tasmādasi mayarthitā // kavk_23.45 //

adhunā saiva patyustvaṃ nyāsībhūtā mayārpitā / taṃ dadātyeṣa nānyasmau dīyate katham // kavk_23.46 //

kariṣyāmi tavāvaśyaṃ dārakābhyāṃ samāgamam / ityudīrya sahasrākṣaḥ sahasāṇtaradhīyataḥ // kavk_23.47 //

atha tau dārakau vipraḥ samādāyārthalipsayā / viśvāmitrapuraṃ gatvā lobhādvokretumudyatah // kavk_23.48 //

viśyāmitraḥ parijñāya rājaputrasya dārakau / jagrāha mahatārthena bāṣpasaṃruddhalocanaḥ // kavk_23.49 //

kālena tridivaṃ yāte viśvāmitramahīpatau / bheje viśvaṃtaro rājyaṃ paurāmātyagaṇārthitaḥ // kavk_23.50 //

rājye viraktasya tasya dānavyasaninaḥ param / sattvena vardhamānarddhirna kaścid yācako 'bhavat // kavk_23.51 //

tadvittapūrṇavibhavo brāhmaṇaḥ so 'pi jambukah / kṛtaghnaḥ svaprabhāvānme saṃpadityabhyadhājjanam // kavk_23.52 //

viśvaṃtaraḥ sa evāham devadattaḥ sa ca dvijaḥ / uktveti cakre bhagavān bhikṣūṇāṃ dānadeśanām // kavk_23.53 //

ālambanaṃ śvabhraśatāvapāte ghorāndhakāre suciraprakāśaḥ / āśvāsanaṃ duḥsahaduḥkhakāle dānam narāṇāṃ paralokabandhuḥ // kavk_23.54 //

iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ viśvaṃtarāvadānam nām atrayoviṃśaḥ pallavaḥ //

24. abhiniṣkramaṇāvadānam /

hasati sakalalolālokasargāya bhānuḥ paramamamṛtavṛṣṭayai pūrṇatāmeti candraḥ / iyati jagati pūjyaṃ janma gṛhṇāti kaścit vipulakuśalasetuḥ sattvasaṃtāraṇāya // kavk_24.1 //

purā śuddhodanaḥ śrīmān rājā śākyapure 'bhavat / yaśaḥśaśāṅkajanakaḥ sudhāsindhurivāparaḥ // kavk_24.2 //

khalāsaktā svabhāvena lakṣmīrguṇigaṇārpitā / āścaryakāriṇā yena kṛtā satpakṣapātinī // kavk_24.3 //

adyāpyakhiladiktīryavanāsaktairvivekibhiḥ / yaśobhiḥ śucibhiryasya munivratamivohyate // kavk_24.4 //

syāmahaṃ śuddhamāteti purā praṇidhitaḥ kila / viśvakarmasuto martyamājagāmāmaladyutiḥ // kavk_24.5 //

kīrtiḥ satpuruṣasyeva tasyābhūdvallabhā param / mahāmāyābhidhā devī candrasyeva kumudvatī // kavk_24.6 //

sāpaśyaddantinaṃ śvetaṃ svapne kukṣau vihāyasā / gatamārohaṇaṃ śaile praṇatiṃ ca mahājanāt // kavk_24.7 //

atrāntare bodhisattvastuṣitāt tridaśālayāt / garbhaṃ tasyāḥ samāpede svayaṃ lokānukalpayā // kavk_24.8 //

vahantī bodhisattvaṃ sā garbhe bhuvananandanam / induṃ dugdhābdhiveleva babhūva pāṇḍuradyutiḥ // kavk_24.9 //

ikṣvākurājavaṃśyena tena garbhasthitena sā / bhūrnidhānavatīvābhūd bhavyalakṣaṇalakṣitā // kavk_24.10 //

babhūva dohadastasyā dānapuṇyamayodayaḥ / aṅkure 'pyavisaṃvādi sahakārasya saurabham // kavk_24.11 //

atgha kālena saṃpūrṇaṃ sā lumbinīvane sthitā / asūta tanayaṃ devī divākaramivāditiḥ // kavk_24.12 //

māturgarbhamalāspṛṣṭaṃ kukṣiṃ bhittvā sa nirgataḥ / tāṃ cakre 'tha svabhāvena svasthāṅgī vigatavyathām // kavk_24.13 //

nirgacchanneva ruddho 'sau balajijñāsayā kṣaṇam / śakreṇa vajrasārāṅgastasyāśakyatvamāyayau // kavk_24.14 //

jātamātaḥ śuiśurgatvā svayaṃ sapta padāni saḥ / diśo vilokayannūce suvyaktākṣarayā girā // kavk_24.15 //

iyaṃ nirvṛtiḥ pūrvā ca gatirlokeṣu dakṣiṇā / paścimā jātirapyeṣā saṃsārādiyamuttarā // kavk_24.16 //

iti tasya bruvāṇasya pṛthivī samakampata / tamakṣayabalaṃ dhartumaśakteva jagadgurum // kavk_24.17 //

chatraṃ tasya yaśaḥ śubhraṃ sattvasmeraṃ sacāmaram / vyomāmbudhārādhautasya jagṛhustasya devatā // kavk_24.18 //

asminnavasare pṛṣṭaḥ s vastrīyeṇāsitābhidhaḥ / nāradena prabhāṃ dṛṣṭvā kiṣkindhādristhito muniḥ // kavk_24.19 //

kasmādarkaśatāloka ivālokaḥ pradṛśyate / tamodaridrāṃ yeneti girayaḥ saguhāgṛhāḥ // kavk_24.20 //

vismayāditi tenoktaḥ so 'vadaddivyalocanaḥ / jātaḥ puṇyaprabhāso 'yaṃ bodhisattvasya janmani // kavk_24.21 //

acireṇaiva taṃ vatsa drakṣāvaḥ kuśalāptaye / ityuktvā munirānandād viśrāntisukhito 'bhavat // kavk_24.22 //

putrajanmani sarvārthasiddhiṃ śuddhodanaḥ param / dṛṣṭvā sarvārthasiddho 'yamiti nāmāsya nirmame // kavk_24.23 //

śākyavardhananāmābhūd yakṣaḥ śākyapurāśrayaḥ / yatpraṇāmeṇa śākyānāṃ śiśavo nirupadravāḥ // kavk_24.24 //

tatsthityā preṣitaḥ pitrā praṇāmāya saguhyakaḥ / taṃ bodhisattvamālokya nipapātāsya pādayoḥ // kavk_24.25 //

athotsaṅge samādāya hṛṣṭastaṃ pṛthivīpatiḥ / lakṣaṇāni nimittajñaistasya dehe vyalokayat // kavk_24.26 //

lakṣaṇajñāstataḥ sarve nṛpamūcuḥ savismayāḥ / deva divyakumāro 'yaṃ lakṣaṇairupalakṣyate // kavk_24.27 //

jāyate lakṣaṇairetairviśvaviśrāntaśāsanaḥ / śakrādhipaścakravartī bhagavān sa tathāgataḥ // kavk_24.28 //

dīrghāṅgulidalau cakralāñchanau supratiṣṭhitau / aruṇau caraṇāvasya kāntau kamalakomalau // kavk_24.29 //

rājahaṃsa iva prāṃśuḥ sajālāṅgulipallavaḥ / eṣa jānuyugaḥ śrīmānājānubhujabhūṣitaḥ // kavk_24.30 //

sakośabastiguhyaśca nyagrodhaparimaṇḍalaḥ / dakṣiṇāvartaromāṅkaḥ pariṇāhasamonnatiḥ // kavk_24.31 //

rajomalalavāspṛṣṭastajāmbūnadadyutiḥ / hastapādāṃsakaṇṭhāgraspaṣṭasaptacchadākṛtiḥ // kavk_24.32 //

siṃhapūrvārdhakāyaśca bṛhatspaṣṭāṅgavigrahaḥ / catvāriṃśatsamāprotaśukladantaḥ sunāsikaḥ // kavk_24.33 //

dīrghapratanujihvaśca meghadundubhiniśvanaḥ / abhinīlākṣagokṣmaḥ sahajoṣṇīṣamastakaḥ // kavk_24.34 //

sitorṇāṅko bhruvorbhāgaḥ svastikoraḥsthalojjvalaḥ / lekhāśṛṅgābjahasto 'yaṃ chatrākāraśirāḥ śiśuḥ // kavk_24.35 //

rājannayam te tanayaścakravartī bhaviṣyati / samyaksaṃbodhisaṃbuddhaḥ sarvajño vā bhaviṣyati // kavk_24.36 //

ityuktvā teṣu jāteṣu lebhe harṣaṃ mahīpatiḥ / saptabhidivasaiḥ śāsturjananī tridivaṃ yayau // kavk_24.37 //

tasya janmani śākyānāṃ munīnāmiva śāntatā / dṛṣṭvā yadā śākyamunirnāmābhūtsa tadā śiśuḥ // kavk_24.38 //

devānāmapi devo 'yamiti niścitya tejasā / devātideva ityasya nāma cakre mahīpatiḥ // kavk_24.39 //

nāradenātha sahitastattvadarśī tapovanāt / taṃ samabhyāyayau draṣṭumādarādasito muniḥ // kavk_24.40 //

sa bodhisattvaṃ bālārkamiva kalpaprakāśanam / dṛṣṭvā vikāsivakrkraśrīrlebhe kamalatulyatām // kavk_24.41 //

so 'brāvīdvihitātithyaṃ nṛpatiṃ praṇataṃ muniḥ / rājan guṇagaṇeneva spṛhaṇīyo 'si sūnunā // kavk_24.42 //

etāni lakṣaṇānyasya mokṣalakṣmīsamāgamam / vadanti cakravartiśrīḥphalaṃ naiṣāṃ vinaśvaram // kavk_24.43 //

asya bodhiprabhāveṇa saṃbuddhasy mukhāmbujam / dhanya padmākarasyeva netrapātraṃ kariṣyati // kavk_24.44 //

vibudhāḥ śuddhasattvasya bodhidugdhamahodadheḥ / dhanyā vāgamṛtairasya bhaviṣyantyupajīvinaḥ // kavk_24.45 //

puṇyabhāji jagatyasminneka evāsmi vañcitaḥ / etatsaṃdarśanaṃ yasya pūrṇakālasya durlabham // kavk_24.46 //

ityuktvā nṛpamāmantrya gatvā vyomnā tapovanam / suprasannaṃ manaḥ kṛtvā dehatyāgamacintayat // kavk_24.47 //

sa paryantopadeśāya nāradenābhicoditaḥ / tamuvācāmṛtaṃ vatsaṃ kumāraḥ kathayiṣyati // kavk_24.48 //

adhigamyāmṛtaṃ tasmānnṛpasūnoranāmayam / tariṣyasi bhavāmbodhimityuktvā tanumatyajat // kavk_24.49 //

śrīrasatkriyāṃ tasya kṛtvā sapadi nāradaḥ / yayau vārāṇasīṃ siddhyai lebhe kātyāyanābhidhām // kavk_24.50 //

vardhamānaḥ kumāro 'tha sarvavidyāsu pāragaḥ / lipipravīṇo 'bhinavām lipiṃ brāhmīṃ vinirmame // kavk_24.51 //

nāgāyutasamaprāṇe tasmin jagati viśrute / vaiśālikaiḥ priyāyāsmai preṣito mattakuñjaraḥ // kavk_24.52 //

bhaviṣyati cakravartītyasya prātamupāyanam / devadattaḥ paridveṣāt taṃ jaghāna mahāgajam // kavk_24.53 //

cyutaṃ cakarṣaṃ dvidataṃ nandaḥ sapta padāni tam / kumārastu tadutkṣipya prākārād bahirakṣipat // kavk_24.54 //

ekanārāvanirbhinnasaptatālamahītalaḥ / chedyabhedyāstraśastreṣu sa evātiśayaṃ yayau // kavk_24.55 //

tatatulyaguṇāṃ patnīṃ rājasūnuryaśodharām / avāpa viśrutāṃ loke śuddhaśīla ivonnatim // kavk_24.56 //

atrāntare mahāvātavicyutaḥ saptayojanaḥ / saritpravāhasaṃrodhaṃ vidadhe vipuladrumaḥ // kavk_24.57 //

sāṃ sphāratarusaṃruddhā rohikā nāma nimnagā / śīlabhraṣṭeva vanitā prayayau pratilomatām // kavk_24.58 //

rājaputrastamutkṣipya bhaṅktvā vikṣupya taṃ drumam / nyavārayat prajāmatsyajalakallolaviplavam // kavk_24.59 //

tataḥ kadācidudyāne haṃsaṃ niśitayantriṇā / devadattena nihataṃ kumāraḥ samajīvayat // kavk_24.60 //

saṃtāpaṃ tadvivādena devadatto 'dhikaṃ yayau / na sahante hi kuṭilāstulyakulagoṇonnatim // kavk_24.61 //

kadācid gopikā nāma kumāraṃ rājakanyakā / kandarparūpamālokya kimapyautsukyamāyayau // kavk_24.62 //