Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 5/10

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự

Divyāvadāna

Thông tin
GRETIL — L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20).CC BY-NC-SA 4.0

181.021. ekasmin koṣṭhāgāre sthāpayitvā yena rājā kanakavarṇaḥ, tenopasaṃkrāntāḥ/ 181.022. upasaṃkramya rājānaṃ kanakavarṇamidamavocat--yat khalu deva jānīyāh--sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvannādyaṃ saṃhṛtam, saṃhṛtya gaṇitam, gaṇayitvā māpitam, māpayitvā sarvagrāmanagaranigamarājadhānīṣvekasmin koṣṭhāgāre sathāpitam yasyedānīṃ devaḥ kālaṃ manyate/ 181.025. atha rājā kanakavarṇaḥ saṃkhyāgaṇakalipikapauruṣeyānāmantrayitvā etadavocat--gacchata yūyaṃ grāmaṇyaḥ, sarvajāmbudvīpakān manuṣyān gaṇayata, gaṇayitvā grāmaṇyaḥ sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ prayacchata/ 181.027. paraṃ deveti saṃkhyāgaṇakalipikapauruṣeyā rājñaḥ kanakavarṇasya pratiśrutya sarvajāmbudvīpakān manuṣyān gaṇayanti, saṃgaṇya rājānaṃ kanakavarṇamādau kṛtvā sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ prajñapayanti/ 181.030. te yāpayantyekādaśavarṣāṇi, dvādaśavarṣaṃ na yāpayanti/ 181.030. nirgato dvādaśasya varṣasyaiko māso yāvadbahavaḥ strīpuruṣadārakadārikā jighatsitāḥ pipāsitāḥ kālaṃ kurvanti/ 181.031. ten khalu punaḥ samayena sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇamanyatra rājñaḥ kanakavarṇasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā//

182.001. <182>tena khalu samayena anyatamaścatvāriṃśatkalpasamprasthito bodhisattva imāṃ sahālokadhātumanuprāpto babhūva/ 182.002. adrākṣīd bodhisattvo 'nyatarasmin banaṣaṇḍe putraṃ mātrā sārdhaṃ vipratipadyamanam/ 182.003. dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat--kliśyanti bateme sattvāḥ, saṃkliśyanti bateme sattvāḥ, yatra hi nāma asyāmeva nava māsān kukṣau uṣitvā, asyā eva stanau pītvā, atraiva kālaṃ kariṣyati iti/ 182.005. alaṃ me īdṛśaiḥ sattvairadhārmikairadharmarāgaraktairmithyādṛṣṭakairviṣamalobhābhibhūtairamātṛrajñaiśrāmaṇyaraibrāhmaṇyairakule jyeṣṭhāpacāyakaiḥ/ 182.006. ka utsahata īdṛśānāṃ sattvānāmarthāya bodhisattvacaryāṃ caritum? yannvahaṃ svake kārye pratipadyeyam/ 182.007. atha bohisattvo yenānyataradvṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 182.008. upasaṃkramya tasmin vṛkṣamūle niṣaṇṇaḥ/ 182.008. paryaṅkamābhujya ṛjukāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharati yadutedaṃ rūpam, ayaṃ rūpasamudayaḥ, ayaṃ rūpasyāstaṃgamaḥ, iyaṃ vedanā, iyaṃ saṃjñā, ime saṃkrārāḥ, idaṃ vijñānam, ayaṃ vijñānasamudayaḥ, ayaṃ vijñānasyāstaṃgama iti/ 182.011. sa evaṃ pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharannacirādeva yatkiṃcit samudayadharmakaṃ tat sarvaṃ nirodhadharmakamiti viditvā tatraiva pratyekāṃ bodhimadhigatavān/ 182.013. atha bhagavān pratyekabuddho yathāprāptānavalokya tasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate-- 182.014. saṃsevamānasya bhavanti snehāḥ snehānvayaṃ saṃbhavatīha duḥkham/ 182.016. ādīnavaṃ snehagataṃ viditvā ekaścaret

khaṅgaviṣāṇakalpaḥ//1//iti/ 182.018. atha tasya bhagavataḥ pratyekabuddhasyaitadabhavat--bahūnāṃ me sattvānāmarthāya duṣkarāṇi cīrṇāni, na ca kasyacit sattvasya hitaṃ kṛtam/ 182.019. kamadyāhamanukampeyam, kasyāhamadya piṇḍapātamāhṛtya paribhuñjīya? atha bhagavān pratyekabuddho divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣeṇa sarvāvantamimaṃ jambudvīpaṃ samantādanuvilokayannadrākṣīt sa bhagavān pratyekabuddhaḥ sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇam, anyatra rājñaḥ kanakavarṇasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā/ 182.022. tasyaitadabhavat--yannvahaṃ rājānaṃ kanakavarṇamanukampeyam/ 182.023. yannvahaṃ rājñaḥ kanakavarṇasya niveśanāt piṇḍapātamahṛtya paribhuñjīya/ 182.024. atha bhagavān pratyekabuddhastat eva ṛddhyā vihāyasamabhyudgamya dṛśyatā kāyena śakuniriva ṛddhyā yena kanakāvatī rājadhānī tenopasaṃkrāntaḥ/ 182.025. tena khalu samayena rājā kanakavarṇa upariprāsādatalagato 'bhūt pañcamātrairamātyasahasraiḥ parivṛtaḥ/ 182.026. adrākṣīdanyatamo mahāmātrastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhaṃ dūrata evāgacchantam/ 182.027. dṛṣṭvā ca punarmahāmātrānāmantrayate--paśyata paśyata grāmaṇyaḥ/ 182.028. dūrata eva lohitapakṣaḥ śakunta ihāgacchati/ 182.028. dvitīyo mahāmātra evamāha--naiṣa grāmaṇyo lohitapakṣaḥ śakuntaḥ, rākṣasa eva ojohāra ihāgacchati/ 182.029. eṣo 'smākaṃ bhakṣayiṣyati/ 182.030. atha rājā kanakavarṇa ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ mukhaṃ saṃparimārjya mahāmātrānāmantrayate--naiṣa grāmaṇyo lohitapakṣaḥ śakuntaḥ, na ca rākṣasa ojohāraḥ/ 182.031. ṛṣireṣo 'smākamanukampayehāgacchati/ 182.032. atha sa

bhagavān pratyekabuddho rājñaḥ kanakavarṇasya prāsāde pratyaṣṭhāt//

183.001. <183>atha rājā kanakavarṇastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhamutthāyāsanāt pratyudgamya pādau śirasā vanditvā prajñapta evāsane niṣīdayati/ 183.002. atha rājā kanakavarṇastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhamidamavocat--kimartham ṛṣe ihābhyāgamanam? bhojanārthaṃ mahārāja/ 183.003. evamukte rājā kanakavarṇaḥ prārodīt/ 183.004. aśrūṇi pravartayannevamāha--aho me dāridryam, aho dāridryam, yatra hi nāma jambudvīpaiśvaryādhipatyaṃ kārayitvā ekasyāpi ṛṣerasamarthaḥ piṇḍapātaṃ pratipādayitum/ 183.005. atha yā kanakāvatyāṃ rājadhānyāmadhyuṣitā devatā, sā rājñaḥ kanakavarṇasya purastādgāthāṃ bhāṣate-- 183.007. kiṃ duḥkhaṃ dāridryaṃ kiṃ duḥkhataraṃ tadeva dāridryam/ 183.008. maraṇasamaṃ dāridryam//2//

183.009. atha rājā kanakavarṇaḥ koṣṭhāgārikaṃ puruṣamāmantrayate--asti bhoḥ puruṣa, mama niveśane kiṃcidbhaktam, yadahamasya ṛṣeḥ pradāsyāmi? sa evamāha--yat khalu deva jānīyāh--sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇam, anyatra devasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā/ 183.011. atha rājñaḥ kanakavarṇasyaitadabhavat--sacet paribhuñje, jīviṣye/ 183.012. atha na paribhokṣye, mariṣye/ 183.012. tasyaitadabhavat--yadi paribhokṣye, yadi vā na paribhokṣye, avaśyaṃ mayā kālaḥ kartavyaḥ/ 183.013. alaṃ me jīvitena/ 183.013. kathaṃ nāmehedṛśa ṛṣiḥ śīlavān kalyāṇadharmā mama niveśane 'dya yathādhautena pātreṇa nirgamiṣyati? atha rājā kanakavarṇo gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyān saṃnipātyaivamavocat--anumodata yūyaṃ grāmaṇyaḥ, ayaṃ rājñaḥ kanakavarṇasyāpaścima odanātisargaḥ/ 183.016. anena kuśalamūlena sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ dāridryasamucchedaḥ syāt/ 183.017. atha rājā kanakavarṇastasya maharṣestat pātraṃ gṛhītvā ekāṃ mānikāṃ bhaktasya pātre prakṣipya ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ pātraṃ gṛhītvā jānubhyāṃ nipatya tasya bhagavataḥ pratyekabuddhasya dakṣiṇe pāṇau pātraṃ pratiṣṭhāpayati/ 183.019. dharmatā punarbhagavatāṃ pratyekabuddhānāṃ kāyikī dharmadeśanā na vācikī/ 183.020. atha bhagavān pratyekabuddho rājñaḥ kanakavarṇasyāntikāt piṇḍapātramādāya tat eva ṛddhyā uparivihāyasā prakrāntaḥ/ 183.022. atha rājā kanakavarṇaḥ prāñjalirbhūtvā tāvadanimiṣaṃ prekṣamāṇo 'sthāt, yāvaccakṣuṣpathādatikrānta iti/ 183.023. atha rājā kanakavarṇo gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyānāmantrayate--gacchata

grāmaṇyaḥ svakasvakāni niveśanāni/ 183.024. mā ihaiva prāsāde jighatsāpipāsābhyāṃ sarva eva kālaṃ kariṣyatha/ 183.025. ta evamāhuh--yadā devasya śrīsaubhāgyasampadāsīt, tadā vayaṃ devena sārdhaṃ krīḍatā ramatā kathaṃ punarvayamidānīṃ devaṃ paścime kāle paścime samaye parityakṣyāma iti/ 183.026. atha rājā kanakavarṇaḥ prārodīt/ 183.027. aśrūṇi pravartayati/ 183.027. aśrūṇi saṃparimārjya gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyānidamavocat--gacchata grāmaṇyo yathāsvakasvakāni niveśanāni/ 183.028. mā ihaiva prāsāde jighatsāpipāsābhyāṃ sarva eva kālaṃ kariṣyatha/ 183.029. evamuktā gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyāḥ prarudanto 'śrūṇi pravartayanto 'śrūṇi saṃparimārjya yena rājā kanakavarṇastenopasaṃkrāntāḥ/ 183.030. upasaṃkramya rājñaḥ kanakavarṇasya pādau śirasā vanditvā añjaliṃ kṛtvā rājñaḥ kanakavarṇasyaitadūcuh--kṣantavyaṃ te yadasmābhiḥ kiṃcidaparāddham/ 183.032. adyāsmākaṃ devasyāpaścimaṃ darśanam//

184.001. <184>tadyathā tena bhagavatā pratyekabuddhena sa piṇḍapātraḥ paribhuktaḥ, atha tasminneva kṣaṇe samantāccatasṛṣu dikṣu catvāryabhrapaṭalāni vyutthitāni, śītalāśca vāyavo vātumārabdhāḥ, ye jambudvīpādaśuciṃ vyapanayanti, meghāśca pravarṣayantaḥ pāṃśūñ śamayanti/ 184.003. atha tasminneva divase dvitīye 'rdhabhāge vividhasya khādanīyabhojanīyasya varṣaṃ pravarṣati/ 184.004. idamevamrūpaṃ bhojanamodanasaktavaḥ kulmāṣamatsyamāṃsam, idamevamrūpaṃ khādanīyaṃ mūlakhādanīyaṃ skandhakhādanīyaṃ patrakhādanīyaṃ puṣpakhādanīyaṃ phalakhādanīyaṃ tilakhādanīyaṃ khaṇḍaśarkaraguḍakhādanīyaṃ piṣṭakhādanīyam/ 184.006. atha rājā kanakavarṇo hṛṣṭatuṣṭah udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapārṣadyānāmantrayate--paśyatha yūyaṃ grāmaṇyaḥ, adyaiva tasyaikapiṇḍapātadānasyāṅkuraḥ prādurbhūtaḥ/ 184.009. phalamanyadbhaviṣyati//

184.010. atha dvitīye divase saptāhaṃ dhānyavarṣaṃ pravarṣanti, tadyathā--tilataṇḍulā mudgamāṣā yavā godhūmamasūrāḥ śālayaḥ/ 184.011. saptāhaṃ sarpivarṣaṃ pravarṣanti, saptāhaṃ karpāsavarṣaṃ pravarṣanti, saptāhaṃ nānāvidhadūṣyavarṣaṃ pravarṣanti, saptāhaṃ saptaratnānāṃ varṣaṃ pravarṣanti, suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmagarbhasya musāragalvasya/ 184.013. sarvasya rājñaḥ kanakavarṇasyānubhāvena jāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ dāridryasamucchedo babhūva//

184.015. syāt khalu bhikṣavo yuṣmākaṃ kāṅkṣā vimatirvā anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājā kanakavarṇo babhūva/ 184.016. na khalvevaṃ draṣṭavyam/ 184.016. ahaṃ sa tena kālena tena samayena rājā kanakavarṇo babhūva/ 184.017. tadanena bhikṣavaḥ paryāyeṇa veditavyam/ 184.017. sacedbhikṣavaḥ sattvā jānīyurdānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam--apīdānīm yo 'sau apaścimakaḥ kavalaścarama ālopaḥ, tato 'pyadattvā asaṃvibhajya na paribhuñjīran, sacellabheran dakṣiṇīyaṃ pratigrāhakam/ 184.019. na caiṣāmutpannaṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādāya tiṣṭhati/ 184.020. yasmāt tarhi bhikṣavaḥ sattvā na jānate dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam--yathā ahaṃ jāne dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam, tasmātte 'dattvā asaṃvibhajya paribhuñjate āgṛhītena cetasā, utpannaṃ caiṣāṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādattaṃ tiṣṭhati/ 184.024. na naśyate pūrvakṛtaṃ śubhāśubhaṃ na naśyate sevanaṃ piṇḍatānām/ 184.026. na naśyate āryajaneṣu bhāṣitaṃ kṛtaṃ kṛtajñeṣu na jātu naśyati//3//

184.028. sukṛtaṃ śobhanaṃ karma duṣkṛtaṃ vāpyaśobhanam/ 184.029. asti caitasya vipāko avaśya dāsyate phalam//4//

184.030. idamavocadbhagavān/ 184.030. āttamanasaste bhikṣavo bhikṣuṇyupāsakopāsikādevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragādayaḥ sarvāvatī ca parṣadbhagavato bhāṣitamabhyanandan//

184.032. iti śrīdivyāvadāne kanakavarṇāvadānaṃ viṃśatimam/

********** avadāna 21 **********

185.001. div21 sahasodgatāvadānam/

185.002. buddho bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/ 185.002. ācaritamāyuṣmato mahāmaudgalyāyanasya kālena kālaṃ narakacārikāṃ carituṃ tiryakcārikāṃ carituṃ pretacārikāṃ devacārikāṃ manuṣyacārikāṃ caritum/ 185.004. sa yāni tāni nārakāṇāṃ sattvānāmutpāṭānupāṭanacchedanabhedanādīni duḥkhāni, tiraścāmanyonyabhakṣaṇādīni, pretānāṃ kṣuttṛṣādīni, devānāṃ cyavanapatanavikiraṇavidhvaṃsanādīni, manuṣyāṇāṃ paryeṣṭicyasanādīni duḥkhāni, tāni dṛṣṭvā jambudvīpamāgatya catasṛṇāṃ parṣadāmārocayati/ 185.007. yasya kasyacit sārdhaṃvihārī antevāsī vā anabhirato brahmacaryaṃ carati, sa tamādāya yenāyuṣmān mahāmaudgalyāyanastenopasaṃkrāmati, āyuṣmān mahāmaudgalyāyana enaṃ samyagavavadiṣyati, anuśāsiṣyatīti/ 185.009. tamāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ samyagavavadati samyaganuśāsti/ 185.010. evamaparamaparaṃ te āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena samyagavavāditāḥ samyaganuśiṣṭā abhiratā brahmacaryaṃ caranti, uttare ca viśeṣamadhigacchanti/ 185.011. tena khalu samayenāuṣmān mahāmaudgalyāyanaścatasṛbhiḥ parṣadbhirākīrṇo viharati bhikṣubhirbhikṣuṇībhirupāsakairupāsikābhiśca/ 185.013. jānakāḥ pṛcchakā buddhā bhagavantaḥ/ 185.013. pṛcchati buddho bhagavānāyuṣmantamānandam/ 185.014. sa kathayati--ācaritaṃ bhadanta āyuṣmato mahāmaudgalyāyanasya kālena kālaṃ narakacārikāṃ carituṃ tiryakcarikāṃ pretacārikāṃ devacārikāṃ manuṣyacārikāṃ caritum/ 185.015. sa yāni tāni nārakāṇāṃ sattvānāmutpāṭānupāṭanacchedanabhedanādīni duḥkhāni, tiryaścāmanyonyabhakṣaṇādīni, pretānāṃ kṣuttṛṣādīni, devānāṃ

cyavanapatanavikiraṇavidhvaṃsanādīni, manuṣyāṇāṃ paryeṣṭivyasanādīni duḥkhāni, tāni dṛṣṭvā jambudvīpamāgatya catasṛṇāṃ parṣadāmārocayati/ 185.018. yasya kasyacit sārdhaṃvihārī antevāsī vā anabhirato brahmacaryaṃ carati, sa tamādāya yenāyuṣmān mahāmaudgalyāyanastenopasaṃkrāmati, āyuṣmān mahāmaudgalyāyana eva samyagavavadiṣyati samyaganuśāsiṣyatīti, tamāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ samyagavavadati samyaganuśāsti/ 185.021. evamaparamaparaṃ te āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena samyagavavāditāḥ samyagavuśiṣṭā abhiratā brahmacaryaṃ caranti, uttare ca viśeṣamadhigacchanti/ 185.023. ayaṃ bhadanta heturayaṃ pratyayo yenāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaścatasṛbhiḥ parṣadbhirākīrṇo viharati bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikābhiḥ/ 185.024. na sarvatra ānanda maudgalyāyano bhikṣurbhaviṣyati maudgalyāyanasadṛśo vā/ 185.025. tasmād dvārakoṣṭhake pañcagaṇḍakaṃ cakraṃ kārayitavyam/ 185.026. uktaṃ bhagavatā dvārakoṣṭhake pañcagaṇḍakaṃ cakraṃ kārayitavyamiti/ 185.026. bhikṣavo na jānate kīdṛśaṃ kārayitavyamiti/ 185.027. bhagavānāha--pañca gatayaḥ kartavyā narakāstiryañcaḥ pretā devā manuṣyāśca/ 185.028. tatrādhastāt narakāḥ kartavyāḥ, tiryañcaḥ pretāśca, upariṣṭāt devā manuṣyāśca/ 185.029. catvāro dvīpāḥ kartavyāḥ pūrvavideho 'paragodānīya uttarakururjambudvīpaśca/ 185.029. madhye rāgadveṣamohāḥ kartavyāḥ, rāgaḥ pārāvatākāreṇa, dveṣo bhujaṅgākāreṇa, mohaḥ sūkarākāreṇa/ 185.030. buddhapratimāścaitannirvāṇamaṇḍalamupadarśayantyaḥ kartavyāḥ/ 185.031. anupapādukāḥ sattvā ghaṭīyantraprayogeṇa cyavamānā upapadyamānāśca

kartavyāḥ/ 185.032. sāmantakena dvādaśāṅgaḥ pratītyasamutpādo 'nulomapratilomaḥ kartavyaḥ/ 185.033. sarvamanityatayā grastaṃ kartavyam, gāthādvayaṃ ca lekhayitavyam--

186.001. <186>ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/ 186.002. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//1//

186.003. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/ 186.004. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//2//iti/ 186.005. uktaṃ bhagavatā dvārakoṣṭhake pañcagaṇḍakaṃ cakraṃ kārayitavyamiti bhikṣubhiḥ kāritam/ 186.006. brāhmaṇagṛhapataya āgatya pṛcchanti--ārya, kimidaṃ likhitamiti? te kathayanti--bhadramukhāḥ, vayamapi na jānīma iti/ 186.007. bhagavānāha--dvārakoṣṭhake bhikṣuruddeṣṭavyo ya āgatāgatānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ darśayati/ 186.008. uktaṃ bhagavatā bhikṣuruddeṣṭavya iti/ 186.008. te aviśeṣeṇoddiśanti bālānapi mūḍhānapi avyaktānapi akuśalānapi/ 186.009. te ātmanā na jānate, kutaḥ punarāgatānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ darśayiṣyanti? bhagavānāha--pratibalo bhikṣuruddeṣṭavya iti//

186.011. rājagṛhe 'nyatamo gṛhapatiḥ prativasati/ 186.011. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 186.012. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 186.012. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/ 186.013. tasya trīṇi saptakānyekaviṃśatidivasān vistareṇa jātasya jātimahaṃ kṛtvā kulasadṛśaṃ nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 186.014. sa patnīmāmantrayate--bhadre, jāto 'smākam ṛṇaharo dhanaharaḥ/ 186.014. tadgacchāmi, paṇyamādāya mahāsamudramavatarāmīti/ 186.015. sā kathayati--āryaputra, evaṃ kuruṣveti/ 186.015. sa suhṛtsambandhibāndhavānāmantrayitvā antarjanaṃ ca samāśvāsya mahāsamudragamanīyaṃ paṇyamādāya divasatithimuhūrtena mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 186.017. tatraiva ca nidhanamupayātaḥ/ 186.017. tasya patnyā sa dārako jñātibalena hastabalena pālitaḥ poṣitaḥ saṃvardhito lipyāmupanyasto lipyakṣareṣu ca kṛtāvī saṃvṛttaḥ/ 186.018. sa vayaskareṇa sārdhaṃ veṇuvanaṃ gato vihāraṃ praviṣṭaḥ paśyati dvārakoṣṭhake pañcagaṇḍakaṃ cakramabhilikhitam/ 186.019. sa pṛcchati--ārya, kimidamabhilikhitamiti? bhikṣuḥ kathayati--bhadramukha, etāḥ pañca gatayo narakāstiryañcaḥ pretā devā manuṣyāśca/ 186.021. ārya, kimebhiḥ karma kṛtam yenaivaṃvidhāni duḥkhāni praryanubhavantīti? sa kathayati--ete prāṇātipātikā adattādāyikāḥ kāmamithyācārikā mṛṣāvādikāḥ paiśunikāḥ pāruṣikāḥ saṃbhinnapralāpikā abhidhyālavo vyāpannacittā mithyādṛṣṭikāḥ/ 186.024. tadebhirete daśākuśalāḥ karmapathā atyarthamāsevitā bhāvitā bahulīkṛtāḥ, yena evaṃvidhāni duḥkhānyutpāṭānupāṭacchedanabhedanādīni pratyanubhavanti/

186.025. ārya, gatametat/ 186.026. ebhiranyaiḥ kiṃ karma kṛtam yena evaṃvidhāni duḥkhāni pratyanubhavanti? duḥkhānyanyonyabhakṣaṇādīni pratyanubhavanti/ 186.028. ārya, etadapi gatam/ 186.028. ebhiranyaiḥ kiṃ karma kṛtam yena evaṃvidhāni duḥkhāni pratyanubhavanti? bhadramukha, ete 'pi matsariṇa āsan kuṭukuñcakā āgṛhītapariṣkārāḥ/ 186.030. tattena mātsaryeṇāsevitena bhāvitena bahulīkṛtena evaṃvidhāni duḥkhāni kṣuttṛṣādīni duḥkhāni pratyanubhavanti/ 186.031. ārya, etadapi gatam/ 186.031. ebhiranyaiḥ kiṃ karma kṛtam yena evaṃvidhāni sukhāni pratyanubhavanti? bhadramukha, ete prāṇātipātāt prativiratā adattādānāt <187>kāmamithyācārānmṛṣāvādāt paiśunyāt pāruṣyāt saṃbhinnapralāpādanabhidhyāpannacittāḥ samyagdṛṣṭayaḥ/

187.002. tadebhirete daśa kuśalāḥ karmapathā atyarthamāsevitā bhāvitā bahulīkṛtāḥ, yena evaṃvidhāni divyastrīlalitavimānodyānasukhāni pratyanubhavanti/ 187.003. ārya, etadapi gatam/ 187.004. ebhiranyaiḥ kiṃ karma kṛtam yena sukhāni pratyanubhavanti? bhadramukha, ebhirapi daśa kuśalāḥ karmapathāstanutarā mṛdutarāścāsevitā bhāvitā bahulīkṛtāḥ, yena evaṃvidhāni hastyaśvarathānnapānaśayanāsanastrīlalitodyānasukhāni pratyanubhavanti/ 187.006. ārya, āsāṃ pañcānāṃ gatīnām yā etāstisro gatayo narakāstiryañcaḥ pretāśca, etā mahyaṃ na rocante/ 187.007. ye tu ete devā manuṣyāśca ete rocete/ 187.008. tatkathamete daśa kuśalāḥ karmapathāḥ samādāya vartayitavyāh? bhadramukha, svākhyāte dharmavinaye pravrajya saced dṛṣṭa eva dharme ājñāmārāgayiṣyasi, eṣa eva te 'nto duḥkhasya/ 187.010. atha sāvaśeṣasamyojanaḥ kālaṃ kariṣyasi, deveṣūpapatsyase/ 187.010. uktaṃ hi bhagavatā--pañcānuśaṃsān samanupaśyatā piṇḍatenālameva pravrajyādhimuktena bhavitum/ 187.011. katamāni pañca? āveṇikā ime svārthā anuprāpto bhaviṣyāmīti saṃpaśyatā piṇḍatenālameva pravrajyādhimuktena bhavitum/ 187.012. yeṣāmahaṃ dāsaḥ preṣyo nirdeśyo bhujiṣyo nayena kāmaṃgamaḥ, teṣāṃ pūjyaśca bhaviṣyāmi praśaṃsyaśceti saṃpaśyatā piṇḍatena alameva pravrajyādhimuktena bhavitum/ 187.014. anuttaram yogakṣemaṃ nirvāṇamanuprāpsyāmīti saṃpaśyatā piṇḍatena alameva pravrajyādhimuktena bhavitum/ 187.015. anuttaraṃ vā yogakṣemaṃ nirvāṇamanuprāpnuvato 'nāpattikasya sato deeveṣūpapattirbhaviṣyatīti saṃpaśyatā piṇḍatena alameva

pravrajyādhimuktena bhavitum/ 187.016. anekaparyāyeṇa pravrajyā varṇitā buddhaiśca buddhaśrāvakaiśca/ 187.017. ārya, śobhanam/ 187.017. kiṃ tatra pravrajyāyāṃ kriyate? bhadramukha, yāvajjīvaṃ brahmacaryaṃ caryate/ 187.018. ārya, na śakyametat/ 187.018. anyo 'sti upāyah? bhadramukha, asti, upāsako bhava/ 187.019. ārya, kiṃ tatra kriyate? bhadraṃkha, yāvajjīvaṃ prāṇātipātāt prativiratiḥ saṃrakṣyā, adattādānāt kāmamithyācārāt surāmaireyamadyapramādasthānāt prativiratiḥ saṃrakṣyā/ 187.021. ārya, etadapi na śakyate/ 187.021. anyamupāyaṃ kathayeti/ 187.021. bhadramukha, buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojaya/ 187.022. ārya, kiyadbhiḥ kārṣāpaṇairbuddhapramukho bhikṣusaṃgho bhojyate? bhadramukha, pañcabhiḥ kārṣāpaṇaśataiḥ/ 187.023. ārya, śakyametat/ 187.023. sa tasya pādabhivandanaṃ kṛtvā prakrāntaḥ/ 187.023. yena svaṃ niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 187.024. upasaṃkramya mātaramidamavocat--amba, adyāhaṃ veṇuvanaṃ gataḥ/ 187.024. tatra mayā dvārakoṣṭhake pañcagaṇḍakaṃ cakramabhilikhitaṃ dṛṣṭam/ 187.025. tatra pañca gatayo narakāstiryañcaḥ pretā devā manuṣyāśca/ 187.026. tatra nārakā utpāṭanupāṭanacchedabhedanādīni duḥkhāni pratyanubhavanti/ 187.027. tiryañcaścānyonyabhakṣaṇādīni/ 187.027. pretāḥ kṣuttṛṣādīni/ 187.027. devā divyastrīlalitodyānavimānasukhāni pratyanubhavanti/ 187.028. manuṣyā hastyaśvarathānnapānaśayanāsanastrīlalitodyānāni pratyanubhavanti/ 187.028. āsāṃ mama tisro gatayo nābhipretāḥ, dve abhiprete/ 187.029. tatkimicchasi tvaṃ māṃ deveṣūpapadyamānam? putra,

sarvasattvānicchāmi deveṣūpapadyamānān prāgeva tvām/ 187.030. amba, yadyevam, prayaccha pañca kārṣāpaṇaśatāni/ 187.031. buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayāmi/ 187.031. putra, mayā tvaṃ jñātibalena hastabalena cāpyāyitaḥ poṣitaḥ saṃvardhitaḥ/ 187.032. kuto me pañcānāṃ kārṣāpaṇaśatānāṃ vibhavah? amba, yadi <188>nāsti, bhṛtikayā karma karomi/

188.001. putra, tvaṃ sukumāraḥ/ 188.001. na śakyasi bhṛtikayā karma kartum/ 188.002. amba gacchāmi, śakyāmi/ 188.002. putra, yadi śakyo 'si, gaccha/ 188.002. sa tayā anujñāto bhṛtakavīthīṃ gatvā avasthitaḥ/ 188.003. brāhmaṇagṛhapatayo 'nyān bhṛtakapuruṣān gṛhṇanti, taṃ na kaścit pṛcchati/ 188.004. sa tatra divasamatināmya vikāle gṛhaṃ gataḥ/ 188.004. sa mātrā pṛṣṭah--putra, kṛtaṃ te bhṛtikayā karma? amba, kiṃ karomi? na māṃ kaścit pṛcchati/ 188.005. putra, na evaṃvidhā bhṛtakapuruṣā bhavanti/ 188.005. putra, sphaṭitaparuṣā rūkṣakeśā malinavastranivasanāḥ/ 188.006. yadyavaśyaṃ tvayā bhṛtikayā karma kartavyam, īdṛśaṃ veṣamāsthāya bhṛtakavīthīṃ gatvā tiṣṭha/ 188.007. amba, śobhanam/ 188.007. evaṃ karomi/ 188.007. so 'parasmin divase tādṛśaṃ veṣamāsthāya bhṛtakavīthīṃ gatvā avasthitaḥ/ 188.008. yāvadanyatarasya gṛhapatergṛhamuttiṣṭhate/ 188.009. sa bhṛtakānāmarthe vīthīṃ gataḥ/ 188.009. tena taṃ pratyākhyāya anye bhṛtakapuruṣā gṛhītāḥ/ 188.010. sa kathayati--gṛhapate, ahamapi bhṛtikayā karma karomīti/ 188.010. gṛhapatiḥ kathayati--putra, tvaṃ sukumāraḥ, na śakṣyasi bhṛtikayā karma kartum/ 188.011. tāt, kiṃ tvaṃ pūrvaṃ bhṛtiṃ dadāsi, āhosvit paścāt?/ 188.012. tāt, adya tātvat karma karomi/ 188.012. yadi toṣayiṣyāmi, dāsyasi bhṛtimiti/ 188.013. sa saṃlakṣayati--śobhanameṣa kathayati/ 188.013. adya tāvat jijñāsyāmi yadi śakṣyati karma kartum, dāsyāmi/ 188.014. na śakṣyati, na dāsyāmīti viditvā kathayati--putra āgaccha, gacchāma iti/ 188.015. sa tena gṛhaṃ nītaḥ/ 188.015. te

'nyabhṛtakāḥ śāṭhyena karma kurvanti/ 188.015. sa tvaritatvaritaṃ karma karoti/ 188.016. tāṃśca bhṛtakān samanuśāsti/ 188.016. vayaṃ tāvat pūrvakeṇa duścaritena daridragṛheṣūpapannāḥ/ 188.017. tadyadi śāṭhyena karma kariṣyāmaḥ, itaścyutānāṃ kā gatibhaviṣyati? te kathayanti--bhāgineya, tvaṃ navadāntaḥ/ 188.018. sthānametadvidyate yadasmākaṃ pṛṣṭhato gamiṣyasi/ 188.018. āgaccha paśyāmaḥ/ 188.019. sa lokākhyāyikāyāṃ kuśalaḥ/ 188.019. teṃs teṣāṃ tādṛśī lokākhyānakathā prastutā, yāṃ śrutvā te bhṛtakapuruṣā ākṣiptāḥ/ 188.020. tasyātisvareṇa gacchato 'nupadaṃ gacchanti, mā lokākhyāyikāṃ na śroṣyāma iti/ 188.021. tasmin divase tairbhṛtakapuruṣaistaddviguṇaṃ karma kṛtam/ 188.022. so 'dhiṣṭhāyakapuruṣaṃ pṛcchati--bhoḥ puruṣa, kiṃ tvayā apare bhṛtakā gṛhītāh? ārya, na gṛhītāḥ/ 188.023. atha kasmādadya dviguṇaṃ karma kṛtam? tena yathāvṛttamārocitam/ 188.024. śrutvā gṛhapatistasya dārakasya dviguṇāṃ bhṛtiṃ dātumārabdhaḥ/ 188.025. sa kathayati--tāt, kiṃ dvidaivasikāṃ bhṛtiṃ dadāsīti? sa kathayati--putra, na dvidaivasikāṃ dadāmi, api tu prasanno 'haṃ prasannādhikāraṃ karomīti/ 188.026. sa kathayati--tāt, yadi tvaṃ mamābhiprasannaḥ, yāvat tava gṛhe karma kartavyaṃ tāvat tavaiva haste tiṣṭhatu/ 188.028. putra evaṃ bhavatu/ 188.028. yadā tasya gṛhapatestadgṛhaṃ parisamāptam, tadā asau dārako bhṛtiṃ gaṇayitumārabdho yāvat pañca kārṣāpaṇaśatāni na paripūryante/ 188.029. sa roditumārabdhaḥ/ 188.029. sa gṛhapatiḥ kathayati--putra, kiṃ rodiṣi? māsi mayā kiṃcit vyaṃsitaḥ/ 188.030. tāt, mahātmā

tvam, kiṃ māṃ vyaṃsayiṣyasi? api tu ahameva mandabhāgyaḥ/ 188.031. mayā pañcānāṃ kārṣāpaṇaśatānāmarthāya bhṛtikayā karma prārabdhaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmi, tato deveṣūpapatsyāmīti/ 188.032. tāni <189>na paripūrṇāni/

189.001. punarapi mayā anyatra bhṛtikayā karma kartavyamiti/ 189.001. sa gṛhapatirbhūyasā mātrayā atiprasannaḥ/ 189.002. sa kathayati--putra, yadyevam, ahaṃ pūrayāmi/ 189.002. tāt, mā deveṣūpapatsye/ 189.002. putra, abhiśraddadhāsi tvaṃ bhagavatah? tāt abhiśraddadhe/ 189.003. putra gaccha, bhagavantaṃ pṛccha/ 189.003. yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 189.004. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 189.004. sa gṛhapatiputro bhagavantamidamavocat--bhagavan, mayā pañcānāṃ kārṣāpaṇaśatānāmarthāya bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ bhojayiṣyāmītyamukasya gṛhapaterbhṛtikayā karma kṛtam/ 189.006. tāni mama na paripūrṇāni/ 189.007. sa gṛhapatiḥ paripūrayati/ 189.007. bhagavan kim? āha--vatsa gṛhāṇa, śrāddhaḥ sa gṛhapatiḥ/ 189.007. bhagavan, mā deveṣu nopapatsye? vatsa upapatsyase, gṛhāṇa/ 189.008. sa parituṣṭo bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrānto yena sa gṛhapatistenopasaṃkrāntaḥ/ 189.009. upasaṃkramya gṛhapaterantikāt pañca kārṣāpaṇaśatāni gṛhītvā mātuḥ sakāśaṃ gataḥ/ 189.010. kathayati--amba, etāni pañca kārṣāpaṇaśatāni/ 189.011. bhaktaṃ sajjīkuru/ 189.011. buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti/ 189.011. sā kathayati--putra, na mama bhāṇḍopaskaro na śayanāsanam/ 189.012. sa eva gṛhapatirvistīrṇabhāṇḍopaskaraḥ śrāddhaśca/ 189.013. tameva gatvā prārthaya/ 189.013. śaknotyasau saṃpādayitumiti/ 189.013. sa tasya sakāśaṃ gataḥ śiraḥpraṇāmaṃ kṛtvā kathayati--tvayaiva etāni pañca kārṣāpaṇaśatāni dattāani/ 189.014. asmākaṃ gṛhe na

bhāṇḍopaskaro nāpi śayanāsanam/ 189.015. tadarhasi mamānukampayā bhaktaṃ sajjīkartum/ 189.015. ahamāgatya svahastena buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti/ 189.016. gṛhapatiḥ saṃlakṣayati--mamedaṃ gṛhamacirotthitaṃ buddhapramukhena bhikṣusaṃghena paribhuktaṃ bhaviṣyati, pratijāgarmi/ 189.017. iti viditvā kathayati--putra, śobhanam/ 189.018. sthāpayitvā kārṣāpaṇān gaccha, śvo buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamupanimantraya/ 189.018. ahamāhāraṃ sajjīkaromīti/ 189.019. sa saṃjātasaumanasyaḥ śiraḥpraṇāmaṃ kṛtvā prakrānto yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 189.020. upasaṃkramya vṛddhānte sthitvā kathayati--so 'haṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamupanimantrayāmīti/ 189.021. adhivāsayati bhagavāṃstasya gṛhapatiputrasya tūṣṇībhāvena/ 189.021. atha sa gṛhapatiputro bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ//

189.023. tenāpi gṛhapatinā tāmeva rātriṃ śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya gṛhaṃ saṃmārjitam/ 189.024. sukumārī gomayakārṣī dattā, āsanaprajñaptiḥ kāritā, udakamaṇayaḥ pratiṣṭhāpitāḥ/ 189.025. tenāpi gṛhapatiputreṇa gatvā bhagavata ārocitam--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/ 189.026. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena tasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 189.027. ṣaḍvargīyāḥ pṛcchanti--kenāayaṃ buddhapramukho bhikṣusaṃgha upanimantrita iti? apare kathayanti--amukena gṛhapatiputreṇeti/ 189.029. te parasparaṃ saṃjalpaṃ kurvanti--nandopananda, bhṛtakapuruṣaḥ saḥ/ 189.029. kimasau dāsyati? gacchāma kulopakagṛheṣu gatvā purobhaktakāṃ karma iti/ 189.030. te kulopakagṛhāṇyupasaṃkrāntāḥ/ 189.030. tairuktāh--ārya, purobhaktakāṃ kuruteti/ 189.031. te kathayanti--evaṃ kurma iti/ 189.031. taiḥ purobhaktakā kṛtā/ 189.031. bhagavāṃstasya gṛhapater niveśane purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 189.032. ṣaḍvargīyā api purobhaktakāṃ kṛtvā <190>saṃghamadhye niṣaṇṇaḥ/

190.001. atha sa gṛhapatipurtaḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhijanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/ 190.002. satatapariveṣaṇaṃ kurvāṇaḥ paśyti ṣaḍvargīyān na satkṛtya parimuñjānān/ 190.003. dṛṣṭvā ca punarbhagavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ bhagavataḥ purastāt sthitvā kathayati--bhagavan, kaiścidatrāryakair na satkṛtya paribhuktamāhāram/ 190.005. deveṣu nopapatsye iti? bhagavānāha--vatsa, śayanāsanaparibhogena tāvat tvaṃ deveṣūpapadyethāḥ prāgevānnapānaparibhogeneti/ 190.006. atha bhagavāṃstaṃ gṛhapatiputraṃ ca dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣyotthāyāsanāt prakrāntaḥ//

190.008. atrāntare pañcamātrāṇi vaṇikśatāni mahāsamudrāt saṃsiddhayānapātrāṇni rājagṛhamanuprāptāni/ 190.009. rājagṛhe ca parva pratyupasthitamiti na kiṃcit krayeṇāpi labhyate/ 190.009. tatraiko vaṇigbhikṣugocarikaḥ/ 190.010. sa kathayati--bhavantaḥ, āgamayata kasyādya gṛhe buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhaktam, tatrāvaśyaṃ kiṃcidutsadanadharmakaṃ bhavatīti/ 190.011. te śravaṇaparamparayā cānveṣamāṇāstasya gṛhapateḥ sakāśamupasaṃkrāntāḥ/ 190.012. kathayanti--gṛhapate, tavādya buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhukte iha parva pratyupasthitamiti na kiṃcit krayeṇāpi labhyate/ 190.013. yadi kiṃcidutsadanadharmakamasti, mūlyena dīyatāmiti/ 190.014. na mamaitadbhaktam, api tu tasyaitadgṛhapatiputrasya bhaktam/ 190.014. enam yācadhvamiti/ 190.014. te tasya sakāśamupasaṃkramya kathayanti--gṛhapatiputra, dīyatāmasmākaṃ bhuktaśeṣam yadasti/ 190.015. mūlyaṃ prayacchāma iti/ 190.016. sa kathayati--nāhaṃ mūlyenānuprayacchāmi/ 190.016. api tu evameva prayacchāmīti/ 190.016. te tenānnapānena saṃtarpitā gṛhapatergatvā kathayanti--tasya te gṛhapate lābhāḥ sulabdhā yasya te niveśane buddhapramukho bhikṣusaṃgho 'nnapānena saṃtarpitaḥ, imāni ca pañca vaṇikśatānīti/ 190.018. sa kathayati--anena gṛhapatiputreṇa lābhāḥ sulabdhāḥ/ 190.019. anena buddhapramukho bhikṣusaṃgho 'nnapānena saṃtarpito na mayeti/ 190.020. te pṛcchanti--katarasyāyaṃ gṛhapateḥ putrah? amukasya sārthavāhasya/ 190.020. sārthavāhaḥ kathayati--bhavantaḥ, mamaiṣa vayasyaputro bhavati/ 190.021. tasya pitā mahāsamudramavatīrṇo

'nayena vyasanamāpannaḥ/ 190.021. śakyaṃ bahubhirekaḥ samuddhartum, na tveva ekena bahavaḥ/ 190.022. tadayaṃ paṭakaṃ prajñapto yena vo yat parityaktam, so 'smin paṭake 'nuprayacchatviti/ 190.023. te pūrvamevābhiprasannāḥ sārthavāhena ca protsāhitā iti tairyathāsambhāvyena maṇimuktādīni ratnāni dattāni/ 190.024. mahān rāśiḥ saṃpannaḥ/ 190.024. sārthavāhaḥ kathayati--putra, gṛhāṇeti/ 190.025. sa kathayati--tāt, na mayā mūlyena dattamiti/ 190.025. sārthavāhaḥ kathayati--putra, na vayaṃ tava mūlyaṃ prayachāmaḥ/ 190.026. yadi ca mūlyaṃ gaṇyate, ekena ratnenedṛśānāṃ bhaktānāmanekāni śatāni saṃvidyante/ 190.027. kiṃ tu vayaṃ tavābhiprasannāḥ prasannādhikāraṃ kurmaḥ, gṛhāṇeti/ 190.027. sa kathayati--tāt, mayā buddhapramukho bhikṣusaṃgho bhojito deveṣūpapatsye iti/ 190.028. tasmādavaśiṣṭam yuṣmabhyaṃ dattam/ 190.029. yadi grahīṣyāmi, sthānametadvidyate yaddeveṣu nopapatsye? sārthavāhah--putra, abhiśraddadhāsi tvaṃ bhagavatah? tāt, abhiśraddadhe/ 190.030. gaccha, bhagavantaṃ pṛccha/ 190.030. sa yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 190.031. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 190.031. sa gṛhapatiputro bhagavantamidamavocat--bhagavan, mayā buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayitvā yadannapānamavaśiṣṭam <191>tadviṇijāṃ dattam/

191.001. te mama prasannaḥ prasannādhikāraṃ kurvanti/ 191.001. kiṃ kalpate tanmama grahītumāhosvinna kalpata iti? bhagavānāha--yadi prasannāḥ prasannādhikāraṃ kurvanti, gṛhāṇa/ 191.002. bhagavan, mā deveṣu notpapatsye? bhagavānāha--vatsa, puṣpametat, phalamanyadbhaviṣyati/ 191.003. tena bhagavadvacanābhisampratyayāt parituṣṭena gatvā ratnāni gṛhītāni//

191.005. atrāntare rājagṛhe 'putraḥ śreṣṭhī kālagataḥ/ 191.005. tato rājagṛhanivāsinaḥ paurāḥ saṃnipatya saṃjalpaṃ kurvanti--bhavantaḥ, śreṣṭhī kālagataḥ/ 191.006. kaṃ śreṣṭhinamabhiṣañcāma iti? tatraike kathayanti--yaḥ puṇyamaheśākhya iti/ 191.007. apare kathayanti--kathamasmābhirjñātavyamiti? te kathayanti--nānāvarṇāni bījāni pakkakumbhe prakṣipāmaḥ, ya ekavarṇānyuddhariṣyati, taṃ śreṣṭhinamabhiṣiñcāma iti/ 191.009. tair nānāvarṇāni bījāni pakkakumbhe prakṣiptāni/ 191.009. ārocitaṃ ca--bhavantaḥ, ya ekavarṇāni bījāni etasmāt kumbhāduddharet, sa śreṣṭhyabhiṣicyate/ 191.010. yasya vaḥ śreṣṭhitvamabhipretaṃ ca, uddharatu iti/ 191.011. ta uddhartumārabdhāḥ/ 191.011. sarvair nānāvarṇānyuddhṛtāni/ 191.011. tena tu gṛhapatiputreṇaikavarṇānyuddhṛtāni\ 191.012. paurajānapadāḥ kathayanti--bhavantaḥ, ayaṃ puṇyamaheśākhyaḥ/ 191.012. sarva enaṃ śreṣṭhinamabhiṣiñcāmaḥ/ 191.013. tatraike kathayanti--bhavantaḥ, ayaṃ bhṛtakapuruṣaḥ/ 191.013. kathamenaṃ śreṣṭhinamabhiṣiñcāma iti? apare kathayanti--punarapi tāvat jijñāsāmaḥ/ 191.014. tena yāvat trirapyekavarṇānyuddhṛtāni/ 191.014. te kathayanti--bhavantaḥ, manuṣyakā apyasya sākṣepamanuprayacchanti/ 191.015. āgacchata, enamevābhiṣiñcāma iti/ 191.016. sa taiḥ śreṣṭhī abhiṣiktaḥ/ 191.016. sa gṛhapatiḥ saṃlakṣayati--yadapyanena mama bhṛtikayā karma kṛtam, tathāpyayaṃ puṇyamaheśākhyaḥ sattvaḥ/ 191.017. saṃgrahosya kartavya iti/ 191.017. tena tasya sarvālaṃkāravibhūṣitā duhitā bhāryārthaṃ dattā/ 191.018. tacca gṛham, prabhūtaṃ svāpateyam/ 191.018. sahasaivaṃ bhogairabhyudgata iti tasya sahasodgato gṛhapatiḥ sahasodgato gṛhapatiriti saṃjñā saṃvṛttā//

191.020. sa saṃlakṣayati--yā kācidasmākaṃ śrīsaubhāgyasampat, sarvāsau buddhaṃ bhagavantamāgamya/ 191.021. yannvahaṃ punarapi buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamantargṛhe upanimantrya bhojayeyam/ 191.021. iti viditvā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 191.022. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 191.022. ekāntaniṣaṇṇaṃ sahasodgataṃ gṛhapatiṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 191.024. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 191.025. atha sahasodgato gṛhapatirutthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃgheneti/ 191.026. adhivāsayati bhagavān sahasodgatasya gṛhapatestūṣṇībhāvena/ 191.027. atha sahasodgato gṛhapatirbhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/ 191.028. atha sahasodgato gṛhapatistāmeva rātriṃ śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñapyodakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/ 191.031. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto yena sahasodgatasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 191.032. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya<192> prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/

192.001. atha sahasodgato gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/ 192.002. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastāt niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/ 192.005. tasya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāyasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā sahasodgatena gṛhapatinā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 192.007. sa dṛṣṭasatyastrirudānamudānayati--idamasmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā neṣṭena na svajanabandhuvargeṇa na rājñā na devatābhir na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇairyadbhagavatā asmākaṃ kṛtam/ 192.009. ucchoṣitā rudhirāśrasamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitānyapāyadvārāṇi, vivṛtāni svargamokṣadvārāṇi, pratiṣṭhāpitāḥ, smo devamanuṣyeṣu/ 192.011. abhikrānto 'haṃ bhadanta abhikrāntaḥ/ 192.011. eṣo 'haṃ buddhaṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/ 192.012. upāsakaṃ ca māṃ dhāraya adyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetamabhiprasannamiti/ 192.012. atha bhagavān sahasodgataṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣyotthāyāsanāt prakrāntaḥ//

192.015. bhikṣavaḥ saṃśayajātāaḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta sahasodgatena gṛhapatinā karma kṛtam yena bhṛtikayā karma kṛtam, yena sahasā bhogairabhivṛddhaḥ, satyadarśanaṃ ca kṛtamiti? bhagavānāha--sahasodgatenaiva bhikṣavo gṛhapatinā karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitānyavaśyabhāvīni/ 192.018. sahasodgatena gṛhapatinā karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 192.019. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipaṣyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tu upātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtānyupacitāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/ 192.023. na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/ 192.024. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//3//

192.025. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatarasmin karvaṭake gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī/ 192.026. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 192.027. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 192.027. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 192.028. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/ 192.029. dārako jātaḥ/ 192.029. tasya trīṇi saptakānyekaviṃśatidivasāni vistareṇa jātasya jātimahaṃ kṛtvā kulasadṛśaṃ nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 192.030. sa unnīto vardhito mahān saṃvṛttaḥ/ 192.031. yāvadapareṇa samayena sa gṛhapatiḥ saṃprāpte vasantakālasamaye saṃpuṣpiteṣu pādapeṣu haṃsakrauñcamayūraśukaśārikākokilajīvaṃjīvakonnāditam<193> vanakhaṇḍamantarjanasahāya udyānabhūmiṃ nirgataḥ/

193.001. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasyā/ yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho janapadacārikāṃ caraṃstaṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/ 193.004. prāntaśayanāsanasevinaste na/ 193.004. so 'praviśyaiva karvaṭakam yena tadudyānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 193.004. adrākṣīt sa gṛhapatistaṃ pratyekabuddhaṃ kāyaprāsādikaṃ ca śānteneryāpathenodyānaṃ praviśantam/ 193.005. dṛṣṭvā ca punaḥ prītiprāmodyajātastvaritatvaritaṃ pratyudgataḥ/ 193.006. pratyekabuddhaḥ saṃlakṣayati--ākīrṇamidamudyānam/ 193.007. anyatra gacche/ 193.007. iti viditvā pratinivartitumārabdhaḥ/ 193.007. sa gṛhapatiḥ pādayor nipatya kathayati--ārya, kiṃ nivartase tvam? piṇḍakenārthī/ 193.008. ahamapi puṇyena/ 193.008. asminnevodyāne vihara, piṇḍakenāvighātaṃ karomīti/ 193.009. parānugrahapravṛttāste mahātmānaḥ/ 193.009. sa tasyānukampācittamupasthāpya tasminnevodyāne vihartumārabdhaḥ/ 193.010. so 'pi tasya piṇḍakena yogodvahanaṃ kartuṃ pravṛttaḥ/ 193.011. yāvadapareṇa samayena tasya gṛhapateranyatarakarvaṭake kiṃcit karaṇīyamutpannam/ 193.011. sa patnīmāmantrayate--bhadre, mamāmuṣmin karvaṭake kiṃcit karaṇīyamutpannam/ 193.012. tatrāhaṃ gacchāmi/ 193.012. tvayā tasya mahātmanaḥ pravrajitasyānnapānenāvighātaḥ kartavyaḥ/ 193.013. ityuktvā prakrāntaḥ/ 193.013. aparasmin divase sā gṛhapatnī kālyamevotthāya tadarthamannapānaṃ sādhayitumārabdhā/ 193.014. sā putreṇocyate--amba, kasyārthe 'nnapānaṃ sādhyata iti? sā kathayati--putra, yo 'sau udyāne śāntātma

pravrajitastiṣṭhati, tasyārthe sādhyata iti/ 193.016. sa ruṣitaḥ kathayati--amba, kimarthaṃ bhṛtikayā karma kṛtvā na bhuṅkta iti? sā kathayati--putra, mā evaṃ vocaḥ/ 193.017. aniṣṭo 'sya karmaṇo vipāka iti/ 193.018. sa nivāryamāṇo 'pi nāvatiṣṭhate/ 193.018. yāvadasau gṛhapatirāgataḥ/ 193.018. patnīmāmantrayate--bhadre, kṛtaste tasya piṇḍakenāvighātah? āryaputra kṛtaḥ/ 193.019. kiṃ tu anena dārakeṇa tasyāntike kharāvāgniścāritā/ 193.020. sa kathayati--bhadre, kiṃ kathayati? tayā vistareṇa samākhyātam/ 193.020. sa saṃlakṣayati--kṣamo 'yaṃ tapasvī/ 193.021. gacchāmi, taṃ mahātmānaṃ kṣamāpayāmi--mā atyantameva kṣato bhaviṣyati/ 193.022. iti viditvā taṃ dārakamādāya yena pratyekabuddhastenopasaṃkrāntaḥ/ 193.022. adrākṣīt sa pratyekabuddhastaṃ gṛhapatimātmanā dvitīyamāgacchantam/ 193.023. sa saṃlakṣayati--na kadācidayaṃ gṛhapatirātmanā dvitīyamāgacchati/ 193.024. tat kimatra kāraṇamiti? asamanvāhṛtya śrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate/ 193.025. sa samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/ 193.025. ten samanvāhṛtya vijñātam/ 193.025. kāyikī teṣāṃ mahātmanāṃ dharmadeśanā na vācikī/ 193.026. sa tasyānukampārthaṃ vitatapakṣa hava haṃsarāja uparivihāyasamabhyudgamya jvalanatapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kartumārabdhaḥ/ 193.027. āśu pṛthagjanasya ṛddhirāvarjanakarī/ 193.028. sa mūlanikṛtta iva drumaḥ saputraḥ pādayor nipatitaḥ/ 193.028. tataḥ sa dāraka āhṛṣṭaromakūpaḥ kathayati--avatara avatara sadbhūtadakṣiṇīya, mama kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāramanuprayaccheti/ 193.030. sa

tasyānukampārthamavatīrṇaḥ/ 193.030. sa gṛhapatiputrastīvreṇāśayena pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kharā vāgniścāritā, mā tasya karmaṇo bhāgī syām/ 193.032. yattu idānīṃ cittamabhiprasāditam, anenāhaṃ kuśalamūlenāḍhye mahādhane <194>mahābhoge kule jāyeyam, evaṃvidhānāṃ ca dharmāṇāṃ lābhī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti//

194.003. kiṃ manyadhve bhikṣavah? yo 'sau gṛhapatiputraḥ, eṣa evāsau sahasodgato gṛhapatiḥ/ 194.004. yadanena pratyekabuddhasyāntike kharā vāgniścāritā, tena pañca janmaśatāni bhṛtakapuruṣo jātaḥ/ 194.005. yāvadetarhyapi bhṛtikayā karma kṛtam/ 194.005. yat punastasyaivāntike cittamabhiprasādya praṇidhānaṃ kṛtam, tena sahasaiva bhogairabhivṛddhaḥ/ 194.006. mamāntike satyadarśanaṃ kṛtam/ 194.006. ahaṃ cānena pratyekabuddhakoṭiśatasahasrebhyaḥ prativiśiṣṭataraḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/ 194.007. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/ 194.009. tasmāttarhi ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/ 194.010. ityevaṃ vo bhikavaḥ śikṣitavyam//

194.010. (iyaṃ tāvadutpattir na tāvat buddho bhagavāñ śrāvakāṇāṃ vinaye śikṣāpadam/?) 194.012. idamavocadbhagavān/ āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

194.013. sahasodgatasya prakaraṇāvadānamekaviṃśatimam//

********** avadāna 22 **********

195.001. div22 candraprabhabodhisattvacaryāvadānam/

195.002. evaṃ mayā śrutam/ 195.002. ekasmin samaye bhagavān bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūṭe parvate mahatā bhikṣusaṃghena sārdhamardhatrayodaśābhirbhikṣuśataiḥ/ 195.003. tatra bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--paśya bhadanta, yāvadāyuṣmantau śāriputramaudgalyāyanau tatprathamataraṃ nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtau, na tveva pitṛmaraṇamāgamitavantau/ 195.005. atredānīṃ bhikṣavaḥ kimāścaryam yadetarhi śāriputramaudgalyāyanau bhikṣū vigatarāgau vigatadveṣau vigatamohau parimuktau jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsaur nistṛṣṇau nirupādānau prahīṇasarvāhaṃkāramamakārāsmimānābhiniveśānuśayau tiṣṭhati buddhapramukhe bhikṣusaṃghe tatprathamataraṃ nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtau, na tveva pitṛmaraṇamāgamitavantau/ 195.009. yattvatīte 'dhvani śāriputramaudgalyāyanau sarāgau sadveṣau samohāvaparimuktau jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsairmamāntike cittamabhiprasādya kālaṃ kṛtvā kāmadhātumatikramya brahmaloka upapannau, na tveva pitṛmaraṇamāgamitavantau, tacchrūyatām//

195.013. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvanyuttarāpathe bhadraśilā nāma nagarī rājadhānī abhūt, ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ākīrṇabahujanamanuṣyā ca/ 195.014. dvādaśayojanānyāyāmena dvādaśayojanāni vistareṇa caturasrā caturdvārā suvibhaktā uccaistoraṇagavākṣavātāyanavedikāpratimaṇḍitā nānāratnasampūrṇā susamṛddhasarvadravyavaṇigjananiketā pārthivāmātyagṛhapatiśreṣṭhirāṣṭrikanīti(?)maulidharāṇāmāvāso vīṇāveṇupaṇavasughoṣakavallarīmṛdaṅgabherīpaṭahaśaṅkhanirnāditā/ 195.018. tasyāṃ ca rājadhānyāmagurugandhāścandanagandhāścūrṇagandhāḥ sarvakālikāśca kusumagandhā nānāvātasamīritā atiramaṇīyā vīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu vāyavo vāyanti sma/ 195.019. hastyaśvarathapattibalakāyasampannā yugyayānopaśobhitā vistīrṇātiramaṇīyavīthīmahāpathā ucchritavicitradhvajapatākā toraṇagavākṣārdhacandrāvanaddhā amarālaya iva śobhate/ 195.021. utpalapadmakumudapuṇḍarīkāni surabhijalajakusumaparimaṇḍitāni svādusvacchaśītalajalaparipūrṇapuṣkiriṇītaḍāgodapānaprasravaṇopaśobhitā śālatālatamālasūtra(?)karṇikārāśokatilakapuṃnāganāgakeśaracampakabakulātimuktakapāṭalāpuṣpasaṃchannā kalaviṅkaśukaśārikākokilabarhigaṇajīvaṃjīvakonnāditavanaṣaṇḍodyānaparimaṇḍitā/ 195.025. bhadraśilāyāṃ ca rājadhānyāmanyataraṃ maṇigarbhaṃ nāma rājodyānaṃ nānāpuṣpaphalavṛkṣaviṭapopaśobhitaṃ sodapānaṃ haṃsakrauñcamayūraśukaśārikākokilajīvaṃjīvakaśakunimanojñaravanir nāditamatiramaṇīyam/ 195.027. evaṃ suramaṇīyā bhadraśilā rājadhānī babhūva/ 195.027. bhadraśilāyāṃ rājādhānyāṃ rājābhūccandraprabho nāma abhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko divyacakṣuścaturbhāgacakravartī dhārmiko dharmarājā jambudvīpe rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritavān svayamprabhuḥ/ 195.029. na khalu rājñaścandraprabhasya gacchato 'ndhakāraṃ bhavati, na ca maṇirvā pradīpo vā ulkā vā purastāt nīyate, api tu svakāt kāyāt rājñaścandraprabhasya prabhā niścaranti tadyathā candramaṇḍalādraśmayaḥ/ 195.032. anena kāraṇena rājñaścandraprabhasya candraprabha iti saṃjñā babhūva//

196.001. <196>tena khalu samayenāsmiñ jambudvīpe 'ṣḍaṣaṣṭinagarasahasrāṇi babhūvurbhadraśilārājadhānīprabhukhāni ṛddhāni sphītāni kṣemāṇi subhikṣāṇyākīrṇabahujanamanuṣyāṇi/ 196.002. apīdānīṃ jambudvīpakā akarā abhūvann aśulkā atarapaṇyāḥ/ 196.003. kṛṣisampannāḥ saumyā janapadā babhūvuḥ/ 196.003. kukkuṭasampātamātrāśca grāmanigamarāṣṭrarājadhānyo babhūvuḥ/ 196.004. tena khalu samayena catuścatvāriṃśadvarṣasahasrāṇi jambudvīpe manuṣyāṇāmāyuṣaḥ pramāṇamabhūt/ 196.005. rājā candraprabho bodhisattvo 'bhūt sarvaṃdadaḥ sarvaparityāgī niḥsaṅgaparityāgī ca/ 196.006. mahati tyāge vartate/ 196.006. tena bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ nirgatya bahirdhā nagarasya caturṣu nagaradvāreṣu catvāro catvāro mahāyajñavāṭā māpitāśchatradhvajayūpapatākātyucchritāḥ/ 196.007. tataḥ suvarṇabherīḥ saṃtāḍya dānāni dīyante, puṇyāni kriyante, tadyathā--annamannārthibhyaḥ, pānaṃ pānārthibhyaḥ, svādyabhojyamālyavilepanavastraśayanāsanāpāśrayāvāsapradīpacchatrāṇi rathā ābharaṇānyalaṃkārāḥ, suvarṇapātryo rūpyacūrṇaparipūrṇāḥ, rūpyapātryaḥ suvarṇaparipūrṇāḥ, suvarṇaśṛṅgāśca gāvaḥ kāmadohinyaḥ/ 196.011. kumārāḥ kumārikāśca sarvālaṃkāravibhūṣitāḥ kṛtvā pradānāni dīyante/ 196.011. vastrāṇi nānāraṅgāni nānādeśasamucchritāni nānāvicitrāṇi, tasyathā--paṭṭāṃśukacīnakauśeyadhautapaṭṭavastrāṇyūrṇādukūlamayaśobhanavastrāṇyaparāntakaphalakaharyaṇikambalaratnasuvarṇaprāvarakākāśikāṃśukṣomakādyāḥ/ 196.014. rājñā candraprabheṇa tāvantaṃ dānamanudattam, yena sarve jambudvīpakā manuṣyā āḍhyā mahādhanā mahābhogāḥ saṃvṛttāḥ/

196.015. rājñā candraprabheṇa tāvanti hastyaśvarathacchatrāṇi pradānamanupradattāni, yathā asmiñ jambudvīpe ekamanuṣyo 'pi padbhyāṃ na gacchati/ 196.016. sarve jambudvīpakā manuṣyā hastipṛṣṭhaiśca caturaśvayuktaiśca rathairuparisuvarṇamayai rūpyamayaiścātapatrairudyānenodyānaṃ grāmeṇa grāmamanuvicaranti sma/ 196.018. tato rājñaścandraprabhasyaitadabhavat--kiṃ punarme itvareṇa dānena pradattena? yannvaham yādṛśānyeva mama vastrālaṃkārāṇyābharaṇāni, tādṛśānyeva dānamanuprayaccheyam, yat sarve jambudvīpakā manuṣyā rājakrīḍayā krīḍeyuḥ/ 196.020. atha rājā candraprabho jambudvīpakebhyo manuṣyebhyo maulipaṭṭavastrālaṃkārābharaṇāṇyanuprayacchati, tadyathā--harṣakaṭakakeyūrāhārārdhahārādīn pradānamanuprayacchati sma/ 196.022. rājñā candraprabheṇa tāvanti rājārhāṇi vastrāṇyalaṃkārāṇi maulayaḥ paṭṭāścānupradattāḥ, yena sarve jambudvīpakā manuṣyā maulidharāḥ paṭṭadharāśca saṃvṛttāḥ/ 196.023. yā rājñaścandraprabhasyākṛtistādṛśā eva sarve jambudvīpakā manuṣyāḥ saṃvṛttāḥ/ 196.024. tato rājñā candraprabheṇāṣṭaṣaṣṭiṣu nagarasahasreṣu ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--sarve bhavanto jambudvīpakā manuṣyā rājakrīḍayā, krīḍantu, yāvadahaṃ jīvāmīti/ 196.026. atha jambudvīpakā manuṣyā rājñaścandraprabhasya ghaṇṭāvaghoṣaṇāṃ śrutvā sarva eva rājakrīḍayā krīḍitumārabdhāḥ/ 196.027. vīṇāveṇupaṇavasughoṣakavallarībherīpaṭahamṛdaṅgatālaśaṅkhasahasraistūryaśabdaśataiśca vādyamānaiḥ keyūrahāramaṇimuktābharaṇakuṇḍaladharāḥ sarvālaṃkāravibhūṣitapramadāgaṇaparivṛtā rājaśriyamanubhavanti sma/ 196.029. tena khalu

samayena jambudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ rājalīlayā krīḍatām yaśca vīṇāveṇupaṇavasughoṣakavallarībherīmṛdaṅgapaṭahaśabdo yaścāṣṭaṣaṣṭiṣu tālavaṃśanirghoṣo yaścandraprabhasya caturṣu mahāyajñavāṭeṣu suvarṇabherīṇāṃ tāḍyamānānāṃ varṇamanojñaśabdo niścarati, tena sarvo jambudvīpo manojñaśabdanādito 'bhūt tadyathā devānāṃ trāyastriṃśānāmabhyantaraṃ devaputam <197>nṛttagītavāditaśabdena nirnāditam/

197.001. evameva tasmin kāle tasmin samaye sarvo jambudvīpavāsināṃ janakāyastena gītavāditaśabdena ekāntasukhasamarpito 'tyarthaṃ ramate/ 197.002. tena khalu samayena bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ dvāsaptatirayutakoṭīśatāni manuṣyāṇāṃ prativasanti sma/ 197.004. teṣāṃ rājā candraprabha ṛṣṭo babhūva priyo manāpaśca/ 197.004. apīdānīṃ varṇākṛtiliṅgasthairyamasya nirīkṣamāṇā na tṛptimupayānti sma/ 197.005. yasmiṃśca samaye rājā candraprabho mahāyajñavāṭaṃ gacchati, tasmin samaye prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇyavalokayanti, evaṃ cāhuh--devagarbho batāyaṃ rājā candraptabha iha jamudvīpe rājyaṃ kārayati/ 197.007. na khalu manuṣyā īdṛgvarṇasaṃsthānā yādṛśā devasya candraprabhasyeti/ 197.008. rājā candraprabho yena yenāvalokayati, tena tena strīsahasrāṇyavalokayanti--dhanyāstāḥ striyo yāsāmeṣa bharteti/ 197.009. tacca śuddhairmanobhir nānyathābhāvāt/ 197.009. evaṃ darśanīyo rājā candraprabho babhūva/ 197.010. candraprabhasya rājño 'rdhatrayodaśāmātyasahasrāṇi/ 197.010. teṣāṃ dvau agrāmātyau mahācandro mahīdharaśca/ 197.011. vyaktau paṇḍitau medhāvinau guṇaiśca sarvāmātyamaṇḍalaprativiśiṣṭau sarvādhikṛtau rājaparikarṣakau rājaparipālakau/ 197.012. alpotsuko rājā sarvakarmānteṣu/ 197.013. mahācandraścāgrāmātyo 'bhīkṣṇaṃ jambudvīpakān manuṣyān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu niyojayati--imān bhavanto jambudvīpakā manuṣyā daśa kuśalān karmapathān samādāya vartatheti/ 197.014. yādṛśī ca rājñaścakravartino 'vavādānuśāsanī, tādṛśī mahācandrasyāmātyasyāvavādānuśāsanī babhūva/ 197.016. mahācandrasyāgrāmātyasya rājā candraprabha iṣṭaścābhūt priyaśca manāapaśca/ 197.016. apīdānīṃ varṇākṛtiliṅgasaṃsthānamasya nirīkṣamāṇo na tṛptimupayāti//

197.018. yāvadapareṇa samayena mahācandreṇāgrāmātyena svapno dṛṣṭah--rājñaścandraprabhasya dhūmavarṇaiḥ piśācairmaulirapanītaḥ/ 197.019. prativibuddhasya cābhūdbhayam, abhūcchaṅkitatvam, abhūdromaharṣah--mā haiva devasya candraprabhasya śiroyācanaka āgacchet/ 197.020. devaśca sarvaṃdadaḥ/ 197.020. sarvaparityāge nāstyasya kiṃcidaparityaktaṃ dīnānāthakṛpaṇavanīpakayācanakebhya iti/ 197.021. tasya buddhirutpannā--na mayā rājñaścandraprabhasya svapno nivedayitavyaḥ/ 197.022. api tu ratnamayāni śirāṃsi kārayitvā koṣakoṣṭhāgāraṃ praveśya sthāpayitavyāni/ 197.023. yadi nāma kaściddevasya śiroyācanaka āgacchet, tamenamebhī ratnamayaiḥ śirobhiḥ pralobhayiṣyāmi/ 197.024. iti viditvā ratnamayāni śirāṃsi kārayitvā koṣakoṣṭhāgareṣu prakṣipya sthāpitavān/ 197.025. apareṇa samayena mahīdhareṇāgrāmātyena svapno dṛṣṭah--sarvaratnamayaḥ potaścandraprabhasya kulasthaḥ śataśo viśīrṇaḥ/ 197.026. dṛṣṭvā ca punarbhītastrastaḥ saṃvignah--mā haiva rājñaścandraprabhasya rājyacyutirbhaviṣyati jīvitasya cāntarasya cāntarāya iti/ 197.027. tena brāhmaṇā ye naimittikā vipaścikāścāhūya uktāh--bhavantaḥ, mayedṛśaḥ svapno dṛṣṭaḥ, nirdoṣaṃ kuruteti/ 197.028. tatastairbrāhmaṇair naimittikairvipaścikaiśca samākhyātam--yādṛśo 'yaṃ tvayā svapno dṛṣṭaḥ, nacirādeva rājñaścandraprabhasya śiroyācanaka āgamiṣyati/ 197.030. sa cāsyāmeva bhadraśilāyāṃ rājadhānyāmavatariṣyatīti/ 197.030. tato mahīdharo 'grāmātyaḥ svapnanirdeśaṃ śrutvā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--atikṣipraṃ rājñaścandraprabhasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalaṃ pratyupasthitamiti/ 197.032. athāpareṇa samayenārdhatrayodaśābhiramātyasahasraih<198> svapno dṛṣṭah--rājñaścandraprabhasya caturṣu yajñavāṭeṣu karoṭapāṇibhiryakṣaiścachatradhvajapatākāḥ pātitāḥ, suvarṇabheryaśca bhinnāḥ/

198.002. dṛṣṭvā ca punarbhītāstrastāḥ saṃvignāh--mā haiva rājñaścandraprabhasya mahāpṛthivīpālasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalamāgacchet, mā haiva asmākaṃ devena sārdhaṃ nānābhāvo bhaviṣyati vinābhāvo viprayogaḥ, mā haiva atrāṇo 'paritrāṇo jambudvīpo bhaviṣyatīti/ 198.005. rājñā candraprabheṇa śrutam/ 198.005. tena śrutvā aṣṭaṣaṣṭinagarasahasreṣu ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--rājalīlayā bhavantaḥ sarve jambudvīpakā mānuṣyāḥ krīḍantu yāvadahaṃ jīvāmi/ 198.007. kim yuṣmākaṃ māyopamaiḥ svapnopamaiścintitaih? rājñaścandraprabhasya ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ śrutvā sarva eva jambudvīpakā manuṣyā rājalīlayā krīḍitumārabdhāḥ, vīṇāvoṇupaṇavasughoṣakavallarībherīmṛdaṅgatālaśaṅkhasahasraistūryaśabdaśataiśca vādyamānaiḥ keyūrahāramaṇimuktābharaṇakuṇḍaladharāḥ sarvālaṃkāravibhūṣitapramadāgaṇaparivṛtāa rājaśriyamanubhavanti sma/ 198.010. tena khalu samayena jambudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ rājakrīḍayā krīḍatām yaśca rājñaścandraprabhasya caturṣu mahāyajñavāṭeṣu suvarṇabherīṇāṃ tāḍyamānānāṃ valgurmanojñaḥ śabdo niścarati, tena sarvo jambudvīpo manojñaśabdanir nādito 'bhūt/ 198.013. tadyathā devānāṃ trāyastriṃśānāmanyataraṃ devapuraṃ nṛttagītavāditam, evameva tasmin kāle tasmin samaye sarvo jambudvīpanivāsī janakāyastena gītaśabdenaikāntasukhasamarpito 'tyarthaṃ ramate//

198.016. tena khalu samayena gandhamādane parvate raudrākṣo nāma brāhmaṇaḥ prativasati sma indrajālavidhijñaḥ/ 198.017. aśrauṣīdraudrākṣo brāhmaṇo bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ candraprabho nāma rājā sarvaṃdado 'smītyātmānaṃ pratijānīte/ 198.018. yannvahaṃ gatvā śiro yāceyamiti/ 198.018. tasyaitadabhavat--yadi tāvat sarvadado bhaviṣyati, mama śiro dāsyati/ 198.019. api tu duṣkarametadasthānamanavakāśo yadevamiṣṭaṃ kāntaṃ priyaṃ manāpamuttamāṅgaṃ parityakṣyati yaduta śīrṣam, nedaṃ sthānaṃ vidyate/ 198.021. iti viditvā gandhamādanāt parvatādavatīrṇaḥ/ 198.021. atha gandhamādananivāsinī devatā vikroṣṭumārabdhā--hā kaṣṭaṃ rajñaścandraprabhasya maitrātmakasya mahākāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalaṃ pratyupasthitamiti/ 198.023. tena khalu samayena sarvajambudvīpa ākulākulaḥ, dhūmāndhakāraḥ, upakāpātāḥ, diśodāhāḥ, antarīkṣe devadundubhayo 'bhinadanti/ 198.024. bhadraśilāyāṃ ca rājadhānyāṃ nātidūre pañcābhijño ṛṣiḥ praivasati viśvāmitro nāṃnā pañcaśataparivāro maitrātmakaḥ kāruṇikaḥ sattvavatsalaḥ/ 198.026. atha sa ṛṣiḥ sarvajambudvīpamākulaṃ dṛṣṭvā māṇavakānāmantrayate--yatkhalu māṇavakā jānīta sarvajambudvīpa etarhyākulākulo dhūmāndhakāraḥ/ 198.027. sūryācandramasau evamahānubhāvau na bhāsato na tapato na virocataḥ/ 198.028. nūnaṃ kasyacinmahāpuruṣasya nirodho bhaviṣyati/ 198.028. tathā hi-- 198.029. rodanti kinnaragaṇā vanadevatāśca dhikkāramutsṛjanti devagaṇā pi na sthuḥ/ 198.031. candro na bhāti na vibhāti sahasraraśmir naiva vādyavāditaravo 'pi niśāmyate 'tra//1//

199.001. <199>ete hi pādapagaṇāḥ phalapuṣpanaddhā bhūmau patanti pavanairapi cālitāni/ 199.003. saṃśrūyate dhvanirayaṃ ca yathātibhīmo vyakto bhaviṣyati pure vyasanaṃ mahāntam//2//

199.005. ete bhadraśilānivāsaniratāḥ sarve saduḥkhā janā atyantapratiśokaśalyavihatāḥ praspandakaṇṭhānanāḥ/ 199.007. etāścandranibhānanā yuvatayo rodanti veśmottame sarve ca prarudanti tīvrakaruṇāḥ santaḥ śmaśāne yathā//3//

199.009. kiṃ kāraṇaṃ puranivāsijanāḥ samagrāḥ saṃpiṇḍitaṃ manasi duḥkhamidaṃ vahanti/ 199.011. utkrośatāmaniśamardhakṛtāgrahastairaiśvaryamapratisamaṃ niruṇaddhi vācam//4//

199.013. ete payodā vinadantyatoyā jalāśrayāḥ śokamamī vrajanti/ 199.015. bhuvorivāmbhasi ca bālasamīraṇāstā vātāḥ pravānti ca kharā rajasā vimiśrāḥ//5//

199.017. aśivāni nimittāni pravaraṇi hi sāmpratam/ 199.018. kṣemāṃ diśamato 'smākamito gantuṃ kṣamo bhavet//6//

199.019. api tu khalu māṇavakā rājñaścandraprabhasya caturṣu mahāyajñavāṭeṣu suvarṇabherīṇāṃ tāḍyamānānāṃ na bhūyo manojñaḥ svaro niścarati/ 199.020. nūnaṃ bata bhadraśilāyāṃ mahānupadravo bhaviṣyatīti//

199.021. atha raudrakṣo brāhmaṇo bhadraśilāyāṃ rājadhānyāmanuprāptaḥ/ 199.021. tato nagaravivāsinī devatā raudrākṣaṃ brahmaṇaṃ dūrādeva dṛṣṭvā yena rājā candraprabhāstenopasaṃkrāntā/ 199.022. upasaṃkramya rājānaṃ candraprabhamidamavocat--yatkhalu deva jānīyāh--adya devasya yācanaka āgamiṣyati hiṃsako viheṭhako 'vatāraprekṣī avatāragaveṣī/ 199.024. sa devasya śiro yāciṣyatīti/ 199.024. taddevena sattvānāmarthāyātmānaṃ paripālayitavyamiti/ 199.025. atha rājā candraprabhaḥ śiroyācanakamupaśrutya pramuditamanā vismayotphalladṛṣṭirdevatāmuvāca--gaccha devate, yadyāgamiṣyati, ahamasya dīrghakālābhilaṣitaṃ manorathaṃ paripūrayiṣyamīti/ 199.027. atha sā devatā rājñaścandraprabhasya idamevamrūpaṃ vyavasāyaṃ viditvā duḥkhinī durmanaskā vipratisāriṇī tatraivāntarhitā/ 199.028. atha rājñaścandraprabhasyaitadabhavat--kimatrāścaryam yadahamannamannārthibhyo 'nuprayacchāmi, pānaṃ pānārthibhyo vastrahiraṇyasuvarṇamaṇimuktādīṃs tadarthibhyaḥ/ 199.030. yannvaham yācanakebhyaḥ svaśarīramapi parityajeyamiti/ 199.030. tato raudrākṣo brāhmaṇo dakṣiṇena nagaradvāreṇa praviśan devatayā nivāritah--gaccha pāpabrāhmaṇa, mā praviśa/ 199.031. kathamidānīṃ tvam <200>mohapuruṣa rājñaścandraprabhasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānekaguṇasampannasya jambudvīpaparipālakasyādūṣiṇo 'napakāriṇaḥ śiraśchetsyasi? raudracitta pāpabrāhmaṇa, mā praviśeti/

200.003. yāvadetat prakaraṇaṃ rājñā candraprabheṇa śrutam--yācanako me nagaradvāre devatayā vidhāryate iti/ 200.004. śrutvā ca punarmahācandramagrāmātyamāmantrayate--yatkhalu mahācandra jānīyāh--yācanako me nagaradvāri devatayā vidhāryate/ 200.005. gaccha, śīghraṃ matsakāśamānayeti/ 200.005. evaṃ deveti mahācandro 'grāmātyo rājñaścandraprabhasya pratiśrutya nagaradvāraṃ gatvā tāṃ devatāmuvāca--yatkhalu devate jānīyāh--praviśatveṣa brāhmaṇa, rājā candraprabha enamāhvāpayata iti/ 200.007. tato nagaranivāsinī devatā mahācandramagrāmātyamidamavocat--yatkhalu mahācandra jānīyāh--eṣa brāhmaṇo raudracitto niṣkāruṇiko rājñaścandraprabhasya vināśārthaṃ bhadraśilāmanuprāptaḥ/ 200.009. kimanena durātmanā praveśitena? eṣa mayā devate upāyaścintito yenāyaṃ brāhmaṇo na prabhaviṣyati devasya śiro grahītumiti/ 200.011. atha mahācandro 'grāmātyo raudrākṣaṃ brāhmaṇamādāya nagaraṃ praviśya ratnadharānājñāpayati--ānīyantāṃ bhavanto ratnamayāni śirāṃsi/ 200.013. asmai brāhmaṇāya dāsyāmīti/ 200.013. bhāṇḍāgārikai ratnamayānāṃ śīrṣāṇāṃ rājadvāre rāśiḥ kṛtaḥ/ 200.014. mahācandreṇāgrāmātyena raudrākṣasya ratnamayāni śīrṣāṇyupadarśitāni--pratigṛhṇa tvaṃ mahābrāhmaṇa prabhūtāni ratnamayāni śīrṣāṇi/ 200.015. yāvadāptaṃ ca te hiraṇyasuvarṇamanuprayacchāmi, yena te putrapautrāṇāṃ jīvikā bhaviṣyati/ 200.016. kiṃ te devasya śīrṣeṇa majjāśiṅghāṇakavasādipūrṇeneti? evamukte raudrākṣo brāhmaṇo mahācandramagrāmātyamidamavocat--na ratnamayairme śirobhiḥ prayojanam/ 200.018. nāpi hiraṇyasuvarṇena/ 200.018. api

tvahamasya mahāpṛthivīpālasya sarvaṃdadasya sakāśamāgataḥ śiraso 'rthāya/ 200.019. evamukte mahācandramahīdharau agrāmātyau kare kapolaṃ dattvā cintāparau vyavasthitau--kimidānīṃ prāptakālamiti/ 200.020. athaitadvṛttāntamupaśrutya rājā candraprabho mahācandramahīdharau agrāmātyau dūreṇa prakrośyaitadavocat--ānīyatāmeṣa matsamīpam/ 200.021. ahamasyaivaṃ manorathaṃ pūrayiṣyāmīti/ 200.022. evamukte mahācandramahīdharau agrāmātyau sāśrudurdinavadanau karuṇakaruṇaṃ paridevamānau abhirudya devasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalāsyānekaguṇasamuditasya jñānakuśalasya divyacakṣuṣo 'nityatābalaṃ pratyupasthitam, adyāsmākaṃ devena sārdhaṃ nānābhāvo bhaviṣyati vinābhāvo viprayogo visamyogaḥ/ 200.025. iti viditvā rājñaḥ pādayor nipatya ekānte niṣaṇṇau/ 200.025. atha rājā candraprabhaḥ paramatyāgaprativiśiṣṭaṃ tyāgaṃ parityakukāmo dūrata eva taṃ brāhmaṇamāmantrayate--ehi tvaṃ brāhmaṇa, yacchatām yat prārthayase tadgṛhāṇeti/ 200.027. atha raudrākṣo brāhmaṇo yena rājā candraprabhastenopasaṃkrāntaḥ/ 200.028. upasaṃkramya rājānaṃ candraprabhaṃ jayenāyuṣā ca vardhayitvā rājānaṃ candraprabhamidamavocat-- 200.029. dharme sthito 'si vimale śubhabuddhisattva sarvajñatāmabhilaṣan hṛdayena sādho/ 200.031. mahyaṃ śiraḥ sṛja mahākaruṇāgracetā mahyaṃ dadasva mama toṣakaro bhavādya//7//

201.001. <201>atha rājā candraprabho brāhmaṇasyāntikādidamevamrūpaṃ vākpravyāhāraṃ śrutvā pramuditamanāḥ prītivisphāritākṣo raudrākṣaṃ brāhmaṇamuvāca--hantedaṃ brāhmaṇa śiro 'vighnataḥ sādhu pragṛhyatāmuttamāṅgamiti/ 201.003. āha ca-- 201.004. priyo yathā yadyapi caikaputrakastathāpi me kharpamidaṃ gṛhāṇa/ 201.006. tvaccintitānāṃ phalamastu śīghraṃ śiraḥpradānāddhi labheya bodhim//8//

201.008. ityuktvā svayameva svaśiraso maulimapanītavān/ 201.008. yadā ca rājā candraprabheṇa śiraso maulirapanītaḥ, tatsamanantarameva sarveṣāṃ jambudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ maulayaḥ patitāḥ/ 201.010. bhadraśilāyāṃ ca rājadhānyāṃ caturdiśamulkāpātā diśodāhāśca prādurbhūtāḥ/ 201.010. nagaradevatābhiśca śabdo niścāritah--asya rājñaścandraprabhasya pāpabrāhmaṇo śiraśchetsyatīti/ 201.011. tacchrutvā mahācandramahīdharau agrāmātyau rājñaścandraprabhasyedamevamrūpaṃ śarīraparityāgaṃ viditvā sāśrudurdidavadanau rājñaścandraprabhasya pādau pariṣvajyāhatuh--dhanyāste puruṣā deva ya evamatyadbhutarūpadarśanaṃ vā drakṣyantīri/ 201.014. tau abhimukhamudvīkṣyamāṇau rājani candraprabhe cittamabhiprasādya raudrākṣe ca brāhmaṇe maitryacittamutpādya nāvāṃ śakṣyāmo nirupamaguṇādhārāsya devasyānityatāṃ draṣṭumiti tasminneva muhūrte kālagatau/ 201.016. kāmadhātumatikramya brāhmalokamupapannau/ 201.016. rājñaścandraprabhasyedamevamrūpaṃ vyavasāyaṃ buddhvā tāṃ ca nagaranivāsinīnāṃ devatānāmārtadhvanimupaśrutya bhaumā yakṣā antarikṣacarāśca yakṣāḥ krinditumārabdhāh--hā kaṣṭamidānīṃ rājñaścandraprabhasya śarīranikṣepo bhaviṣyatīti//

201.019. atrāntare ca rājakuladvāre 'nekāni praṇiśatasahasrāṇi saṃnipatitānyabhūvan/ 201.019. tato raudrākṣo brāhmaṇastaṃ mahājanakāyamavekṣya śiro grahītum/ 201.021. yadi ca te śiraḥ parityaktam, ekāntaṃ gacchāva iti/ 201.022. evamukte rājā candraprabho raudrākṣaṃ brāhmaṇamavocat--evaṃ mahābrāhmaṇa kriyatām/ 201.023. ṛddhyantāṃ tava saṃkalpāḥ, paripūryantāṃ manorathā iti/ 201.023. atha rājā candraprabho rājā āsanādutthāya tīkṣaṇamasimādāya yena maṇiratnagarbhamudyānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 201.024. atha rājā candraprabhasya idamevamrūpaṃ vyavasāyaṃ dṛṣṭvā bhadraśilāyāṃ rājadhānyāmanekāni prāṇiśatasahasrāṇi vikrośamānāni pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhāni/ 201.026. so 'drākṣīdrājā candraprabho mahājanasaṃnipātaṃ vikrośāntam/ 201.026. dṛṣṭvā ca punaḥ samāśvāsayannāha--apramādaḥ karaṇīyaḥ kuśaleṣu dharmoṣviti/ 201.027. saṃkṣepeṇa dharmadeśanāṃ kṛtvā raudrākṣaṃ brāhmaṇamādāya maṇiratnagarbhamudyānaṃ praviṣṭaḥ/ 201.028. samanantarapraviṣṭasya rājñaścandraprabhasya maṇiratnagarbha udyāne bhadraśilāyāṃ chatrāṇi dhvajapatākāśca yena maṇiratnagarbhamudyānaṃ tenāvanāmitāḥ/ 201.029. tato rājā candraprabho maṇiratnagarbhasyodyānasya dvāraṃ pidhāya taṃ taṃ raudrākṣaṃ brāhmaṇamāmantrayate--pratigṛhyatāṃ brāhmaṇa mamottamāṅgamiti/ 201.031. evamukte raudrākṣo brāhmaṇo rājānaṃ candraprabhamuvāca--nāhaṃ śakṣyāmi devasya śiraśchettumiti/ 201.032. maṇiratnagarbhasya codyānasya madhye kurabakaḥ/ 201.032. tatra sarvakālikaścampakavṛkṣo<202> jātaḥ/

202.001. tato rājā candraprabhastīkṣṇamasiṃ gṛhītvā yena sarvakālikaścampakavṛkṣastenopasaṃkrāntaḥ/ 202.002. atha yā devatāstasminnudyāne 'dhyavasitāḥ, tā rājñaścandraprabhasyedamevamrūpaṃ svaśarīraparityāgaṃ viditvā vikroṣṭumārabdhāḥ/ 202.003. evaṃ cāhuh--kathamidānīṃ tvaṃ pāpabrāhmaṇa rājñaścandraprabhasyādūṣiṇo 'napakāriṇo mahājanavatsalasyānekaguṇasampannasya śiraśchetsyasīti? tato rājā candraprabha udyānadevatā nivārayati--mā devatā mama śiroyācanakasyāntarāyaṃ kuruta/ 202.006. tatkasya hetoh? bhūtapūrvaṃ devatā mamottamāṅgam yācanakasya devatāyā antarāyaḥ kṛtaḥ/ 202.007. tayā devatayā bahu apuṇyaṃ prasūtam/ 202.007. tatkasya detoh? yadi tayā devatayā antarāyo na kṛto 'bhaviṣyat, mayā laghu laghvevānuttarajñānamadhigatamabhaviṣyat/ 202.008. ataśca tvāmahamevaṃ bravīmi--mā me tvamuttamāṅgayācanakasyāntarāyaṃ kuruṣveti/ 202.009. asminneva te maṇiratnagarbha udyāne mayā sahasraśaḥ śiraḥparityāgaḥ kṛtaḥ, na ca me kenacidantarāyaḥ kṛtaḥ/ 202.010. tasmāt tvaṃ devate mamottamāṅgayācanakasyāntarāyaṃ mā kuru/ 202.011. eṣa eva devate sa pṛṣṭhībhūto maitreyo yo vyāghryā ātmānaṃ parityajya catvāriṃśatkalpasamprasthito maitreyo bodhisattva ekena śiraḥparityāgenāvapṛṣṭhīkṛtaḥ/ 202.013. atha sā devatā rājñaścandraprabhasya maharddhitāmavetya tasmin rājani paraṃ prasādaṃ pravedayantī tūṣṇīmavasthitā/ 202.014. atha rājā candraprabhaḥ samyakpraṇidhānaṃ kartumārabdhah--śṛṇvantu bhavantaḥ, ye daśādikṣu sthitā devatāsuragaruḍagandharvakinnarā adhyuṣitāḥ, ihāhamudyāne tyāgaṃ kariṣyāmi,

asmiṃs tyāgaṃ svaśiraḥparityāgam yena cāhaṃ satyena svaśiraḥ parityajāmi, na rājyārthāya na svargārthāya na bhogārthāya na śakratvāya na brahmatvāya na cakravartivijayāya nānyatra kathamahamanuttarāṃ samyaksambodhimabhisambuddhya adāntān sattvān damayeyam, aśāntāñ śamayeyam, atīrṇāṃstārayeyam, amuktān mocayeyam, anāśvastānāśvāsayeyam, aparinirvṛtān parinirvāpayeyam/ 202.020. anena satyena satyavacanena saphalaḥ pariśramaḥ syāt, parinirvṛtāsya ca sarṣapaphalapramāṇadhātavo bhaveyuḥ, asya ca maṇiratnagarbhasyodyānasya madhye mahān stūpaḥ syāt sarvastūpaprativiśiṣṭaḥ/ 202.022. ye ca sattvāḥ śāntakāyā mahācaityaṃ vanditukāmā gaccheyuḥ, te taṃ sarvastūpaprativiśiṣṭaṃ dhātuparaṃ dṛṣṭvā viśrāntā bhaveyuḥ/ 202.023. parinirvṛtasyāpi mama caityeṣu, janakāyā āgatya kārāṃ kṛtvā svargamokṣaparāyāṇā bhaveyuriti/ 202.024. evaṃ samyak praṇidhānaṃ kṛtvā tasmiṃścampakavṛkṣe śikhāṃ baddhvā raudrākṣaṃ brāhmaṇamuvāca--āgaccha mahābrāhmaṇa, pratigṛhyatām/ 202.026. mā me vighnaṃ kuruṣveti/ 202.027. tato rājā candraprabha ātmanaḥ kāyasya sthāma ca balaṃ ca saṃjanya tasmiṃśca brāhmaṇe karuṇāsahagataṃ maitracittamutpādya śiraśichattvā raudrākṣāya brāhmaṇāya niryātitavān/ 202.028. kālaṃ ca kṛtvā atikramya brahmalokaṃ praṇītatvācchubhakṛtsne devanikāye upapannaḥ/ 202.029. samanantaraparityakte rājñā candraprabheṇa śirasi ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātus triḥ kampitaḥ saṃkampitaḥ saṃprakampitaḥ, calitaḥ saṃcalitaḥ saṃpracalitaḥ, vyadhitaḥ pravyādhitaḥ saṃpravyādhitaḥ/ 202.031. gaganatalasthāśca

devatā divyānyutpalāni kṣeptumārabdhāḥ, padmāni kumudāni puṇḍarīkānyagarucūrṇāni tagaracūrṇāni candanacūrṇāni tamālapatrāṇi divyāni <203>māndāravāṇi puṣpāṇi, divyāni ca vādyāni pravādayitmārabdhāḥ, cailavikṣepāṃśca cākarṣuḥ/

203.002. tato raudrākṣo brāhmaṇaḥ śirograhāyodyānānnirgataḥ/ 203.002. athāsminnantare 'nekaiḥ prāṇiśatasahasrair nādo muktah--hā kaṣṭam/ 203.003. praghātito devaḥ sarvajanamanorathaparipūraka iti/ 203.003. tata ekatyāḥ pṛthivyāmāvartante parivartante, eke bāhubhiḥ prakrośanti, kāścit prakīrṇakeśyo rudanti/ 203.004. anekāni ca prāṇiśatasahasrāṇi saṃnipatitāni/ 203.005. tata ekatyāstasminneva pradeśe sthitvā dhyānānyutpādya tatraiva kālaṃ kṛtvā śubhakṛtsne devanikāye upapannā rājñaścandraprabhasya sabhāgatāyām/ 203.006. apare dhyānānyutpādya tatraiva kālaṃ kṛtvā bhāsvare devanikāye upapannāḥ/ 203.007. apare prathamadhyānamutpādya kālaṃ kṛtvā brahmalokasabhāgatāyāmupapannāḥ/ 203.008. aparaiḥ saṃnipātya rājñaścandraprabhasya śarīraṃ sarvagandhakāṣṭhaiścitāṃ citvā, dhmāpitāni ca asthīni sauvarṇakumbhe prakṣipya, caturmahāpathe śarīrastūpaḥ pratiṣṭāpitaḥ/ 203.010. chatradhvajapatākāścāropitāḥ/ 203.010. gandhairmālyairdhūpairdīpaiḥ puṣpaiḥ pūjāṃ kṛtvā candraprabhe rājani svacittamabhiprasādya kālagatāḥ ṣaṭsu devanikāyeṣu kāmāvacareṣu deveṣūpapannāḥ/ 203.012. yaiśca tatra kārāḥ kṛtāḥ, sarve te svargamokṣaparāyaṇāḥ saṃvṛttā iti//

203.013. syātkhalu yuṣmākaṃ bhikṣavaḥ kāṅkṣā vā vimatirvā anyā sā tena kālena samayenottarāpathe bhadraśilā nāma rājadhānyabhūditi/ 203.014. na khalu evaṃ draṣṭvyam/ 203.014. tatkasya hetoh? eṣaiva sā takṣaśilā tena kālena tena samayena bhadraśilā nāma rājadhānī babhūva/ 203.015. syātkhalu yuṣmākaṃ bhikṣavaḥ kāṅkṣā vā vimatirvā anyaḥ sa tena kālena tena samayenottarāpathe bhadraśilā nāma rājadhānyabhūditi/ 203.014. na khalu evaṃ draṣṭavyam/ 203.014. tatkasya hetoh? eṣaiva sā takṣaśilā tena kālena tena samayena bhadraśilā nāma rājadhānī babhūva/ 203.015. syātkhalu yuṣmākaṃ bhikṣuvaḥ kāṅkṣā vā vimatirvā anyaḥ sa tena kālena tena samayena candraprabho nāma rājābhūditi/ 203.017. na khalu evaṃ draṣṭavyam/ 203.017. tatkasya hetoh? ahameva tena kālena tena samayena rājā candraprabho babhūva/ 203.018. syātkhalu yuṣmākaṃ bhikṣavaḥ kāṅkṣā vā vimatirvā--anyaḥ sa tena kālena tena samayena raudrākṣo nāma brāhmaṇo 'bhūditi/ 203.019. na khalvevaṃ draṣṭavyam/ 203.019. tatkasya hetoh? eṣa eva sa tena kālena tena samayena devadatto babhūva/ 203.020. syātkhalu yuṣmākaṃ bhikṣavaḥ kāṅkṣā vā vimatirvā--anyau tau tena samayena mahācandramahīdharau agrāmātyau babhūvaturiti/ 203.020. na khalvevaṃ draṣṭavyam/ 203.022. tatkasya hetoh? etāveva mahācandramahīdharau agrāmātyau śāriputramaudgalyāyanau babhūvatuḥ/ 203.023. tadāpyetau tatprathamataḥ kālagatau, na tveva putṛmaraṇamārāgitavantau iti//

203.024. idamavocadbhagavān/ 203.024. āttamanasaste bhikṣavo 'nye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragādayo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

203.026. candraprabhabodhisattvacaryāvadānaṃ nāma dvāviṃśatimam/

after this, ṃss. add:

tathā ca candraprabhabhūpatirbhūte maṇikanakarajatavaiḍrruyendranīlādidraviṇavasanayānabhojanālāṃkāragrāmanagaranigamaviṣayarājyādayo rājyarathasutakalatramāṃsarudhirakaracaraṇaśirokṣigrīvādisarvaparityāgamantareṇa durgatijananamaraṇajarākaracaraṇakaraṇavikalatāpriyaviyogāditaraduḥkhopanipātabhayābhihatajanaparitrāṇakaraṇasamarthā sakalabhuvanādhipatyābhiṣekamahatī gāthādhunī guṇasamṛddhir na śakyate 'dhigantumiti kāruṇyādaśeṣajagadduḥkhopaśamakṛtaniścayah praṇatasakalasāmantacūḍāmaṇimayūkhāvicchuritapādapīṭhah turagagajarathavastrālaṃkārādiparityāgena parīpūritaniravaśeṣajāmbūdvīpakajanamanorathah sakalajanamanonayanahārī śiraḥ parityaktavān/ kathamityevamanuśrūyate iti//

********** avadāna 23 **********

204.001. div23 saṅgharaksitāvadānam/

204.002. kiṃ mahāllenādhigatam? ekottarikā/ 204.002. ayaṃ tāvat khustikayā ekottarikayā dharmaṃ deśayati--amī bhikṣavo dharmakathikā yuṃktamutkamuktapratibhānāḥ/ 204.003. kasmānnaitānadhyeṣayasi? sa tairabhihitah--mahalla, kiṃ tvayā adhigatam? sa kathayati--ekottarikā/ 204.004. te kathayanti--tvaṃ tāvanmahalla khustikayā ekottarikayā dharmaṃ deśayasi/ 204.005. amī bhikṣavastṛpitā dharmakathikā yuktamuktapratibhānāḥ/ 204.006. kasmānnaitānadhyeṣayasi? sa kathayati--āryāḥ, yūyaṃ kasyārthe na deśayata? kimahaṃ nivārayāmīti? te kathayanti--nandopananda, prativadatyeṣo 'smākaṃ mahallaḥ/ 204.007. kuruta asyotkṣepaṇīyaṃ karma/ 204.008. sa saṃlakṣayati--yadi me utkṣepaṇīyaṃ karma kariṣyanti, nāgabhavane 'pyahamavakāśaṃ na lapsye/ 204.009. sa teṣāṃ śayitakānāṃ taṃ vihāramantarhāpayitvā mahāsamudraṃ praviṣṭaḥ/ 204.009. te vālukāsthale śayitakāstiṣṭhanti/ 204.010. nandopananda, uttiṣṭha siṃhāsanaṃ prajñāpaya, dharmaṃ deśayāmaḥ/ 204.010. te kathayanti--ko 'pyasau devo vā nāgo vā yakṣo vā bhagavatyabhiprasanno buddhe dharme saṃghe kārān kurvan, so 'smābhirviheṭhitaḥ/ 204.012. etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti/ 204.012. bhagavānāha--yo 'sau bhikṣavo nirmito yadi ṣaḍvargikairbhikṣubhir na viheṭhito 'bhaviṣyat, yāvacchāsanakoṭimuddhāṭako buddhe dharme saṃghe kārānakariṣyat/ 204.014. bhagavān saṃlakṣayati--yaḥ kaścidādīnavo bhikṣavaḥ, anadhīṣṭo dharmaṃ deśayati, tasmānna bhikṣuṇā^nadhīṣṭena dharmo deśayitavyaḥ/ 204.015. bhikṣuranadhīṣṭo dharmaṃ deśayati, sātisāro bhavati/ 204.016. anāpattayastanmukhikayā nirgatā bhavanti//

204.017. śrāvastyāṃ buddharakṣito nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ/ 204.017. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 204.018. sa tayā sārdhaṃ krīḍate ramate paricārayati/ 204.018. tasya krīḍato ramataḥ paricārayataḥ patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 204.019. āyuṣmāñ śāriputro vaineyāpekṣayā tatkulamupasaṃkrāntaḥ/ 204.020. tena sa gṛhapatiḥ sapatnīkaḥ śaraṇagamanaśikṣāpadeṣu pratikṣṭhāpitaḥ/ 204.020. apareṇa samayena sā tasya patnī āpannasattvā savṛttā/ 204.021. āyuṣmāñ śāriputrastasya ca vaineyakālaṃ jñātvā ekākyeva tat kulamupasaṃkrāntaḥ/ 204.022. sa gṛhapatiḥ kathayati--nāstyāryaśāriputrasya kaścit paścācchramaṇah? sa kathayati--gṛhapate, kimasmākaṃ kāśadhānādvā kuśadhānādvā paścācchramaṇā bhavanti? api tu ye bhavadvidhānāṃ sakāśāllabhyante, asmākaṃ te paścācchramaṇā bhavanti/ 204.025. buddharakṣito gṛhapatih--ārya, mama patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 204.025. yadi putraṃ janayiṣyati, tamahamāryasya paścācchramaṇaṃ dāsyāmi/ 204.026. sa kathayati--gṛhapate, aupayikam//

204.027. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām {atyayāt} prasūtā/ 204.027. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāsaḥ/ 204.029. tasya jñātayaḥ saṃgamya trīṇi saptakānyekaviṃśatidivasāni vistareṇa jātasya jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti--kiṃ bhavatu dārakasya nāma? ayaṃ dārako buddharakṣitasya gṛhapateḥ putraḥ/ 204.031. bhavatu dārakasya saṃgharakṣito nāma/ 204.031. yasminneva divase saṃgharakṣito jātaḥ, tasminneva divase pañcānāṃ vaṇikśatānāṃ pañca putraśatāni jātāni/ 204.032. teṣāmapi kulasadṛśāni <205>nāmadheyāni vyavasthāpitāni/

205.001. saṃgharakṣito dāraka unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/ 205.002. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam/ 205.003. yadā mahān samṛttaḥ, tadā āyuṣmāñ śāriputrastasya vaineyakālaṃ jñātvā ekākyeva tatkulamupasaṃkramya nimittamupadarśayitumārabdhaḥ/ 205.004. buddharakṣitena gṛhapatinā saṃgharakṣito 'bhihitah--putra, ajāta eva tvaṃ mayā āryaśāriputrasya paścācchramaṇo datta iti/ 205.006. caramabhavikaḥ sa āyuṣmatā śāriputreṇa pravrājita upasampādita āgamacatuṣṭayaṃ ca grāhitaḥ//

205.007. athāpareṇa samayena tāni pañca vaṇikśatāni mahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānīya mahāsamudramavatartukāmāni kathayanti--kiṃcidvayaṃ bhavanta āryakamavatārayāma yo 'smākaṃ mahāsaudramadhyagatānāṃ dharmaṃ deśayiṣyati/ 205.009. te kathayati--bhavantaḥ, ayamasmākamāryasaṃgharakṣito vayasyakaḥ sahajanmikaḥ sahapāṃśukrīḍanakaḥ/ 205.010. etamevāvatārayāmaḥ/ 205.010. te tasya sakāśamupasaṃkrāntāḥ/ 205.010. ārya saṃgharakṣita, tvamasmākaṃ vayasyakaḥ sahajanmikaḥ sahapāṃśukrīḍanakaḥ/ 205.011. vayaṃ ca mahāsamudraṃ saṃprasthitāḥ/ 205.012. tvamapyasmābhiḥ sārdhamavatara, samudramadhyagatānāṃ dharmaṃ deśayiṣyasi/ 205.012. sa kathayati--nāhaṃ svādhīnaḥ/ 205.013. upādhyāyamavalokayata/ 205.013. te yenāyuṣmāñ śāriputrastenopasaṃkrāntāḥ/ 205.013. upasaṃkramya kathayanti--ārya śāriputra, ayamasmākamāryasaṃgharakṣito vayasyakaḥ sahajanmikaḥ sahapāṃśukrīḍanakaḥ/ 205.014. vayaṃ mahāsamudraṃ saṃprasthitāḥ/ 205.015. eṣo 'pyasmābhiḥ sārdhamavataratu, asmākaṃ mahāsamudramadhyagatānāṃ dharmaṃ deśayiṣyati/ 205.016. sa kathayati--bhagavantamavalokayata/ 205.016. te bhagavataḥ sakāśamupasaṃkrāntāḥ/ 205.016. bhagavan, vayaṃ mahāsamudraṃ saṃprasthitāḥ/ 205.017. ayamasmākamāryasaṃgharakṣito vayasyakaḥ sahajanmikaḥ sahapāṃśukrīḍanakaḥ/ 205.018. eṣo 'pyasmābhiḥ sārdhaṃ mahāsamudramavataratu/ 205.018. asmākaṃ mahāsamudramadhyagatānāṃ dharmaṃ deśayiṣyati/ 205.019. bhagavān saṃlakṣayati--astyeṣāṃ kānicit kuśalamūlāni? asti/ 205.019. kasyāntike pratibuddhāni? saṃgharakṣitasya bhikṣoḥ/ 205.020. tatra bhagavān saṃgharakṣitamāmantrayate--gaccha saṃgharakṣita, bhayabhairavasahiṣṇunā bhavitavyam/ 205.021. adhivāsayatyāyuṣmān saṃgharakṣito bhagavatastūṣṇībhāveṇa//

205.023. atha tāni pañca vaṇikśatāni kṛtakautukamaṅgalasvastyayanāni śakṭairbhārairmūḍhaiḥ piṭakairuṣṭrairgobhirgardabhaiḥ prabhūtaṃ paṇyamāropya mahāsamudraṃ saṃprasthitāni/ 205.025. te nipuṇataḥ samudrayānapātraṃ pratipadya mahāsamudramavatīrṇā dhanahārakāḥ/ 205.026. teṣāṃ mahāsamudramadhyagatānāṃ nāgairvahanaṃ vidhāritam/ 205.027. te devatāyācanaṃ kartumārabdhāh--yo 'smin mahāsamudre devo vā nāgo vā yakṣo vā prativasati, sa ācakṣatu kiṃ mṛgayatīti/ 205.028. mahāsamudrācchabdo niścarati--āryasaṃgharakṣitamasmākamanuprayacchatheti/ 205.029. te kathayati--āryasaṃgharakṣito 'smākaṃ vayasyakaḥ sahajanmikaḥ sahapāṃśukrīḍanako bhadantaśāriputreṇānupradattako bhagavatānuparītakaḥ/ 205.030. śreyo 'smākamanenaiva sārdhaṃ kālatriyā, na tvena vayaṃ saṃgharakṣitaṃ parityakṣyāmaḥ/ 205.031. te mantrayante āyuṣmatā saṃgharakṣitena śrutāḥ/ 205.032. sa kathayati--bhavantaḥ, kiṃ kathayante? kathayanti--ārya saṃgharakṣita mahāsamudrācchabdo <206>niścaritah--āryasaṃgharakṣitamasmākamanuprayacchatheti/

206.001. sa kathayati--kasmānnānuprayacchadhvam? te kathayanti--ārya, tvamasmākaṃ vayasyakaḥ sahajanmikaḥ sahapāṃśukrīḍanakaḥ/ 206.002. bhadantaśāriputreṇānupradattako bhagavatānupradattakaḥ/ 206.003. śreyo 'smākaṃ tvayaiva sārdhaṃ kālakriyā/ 206.003. na tveva vayamārya saṃgharakṣita tvāṃ parityakṣyāmaḥ/ 206.004. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ saṃlakṣayati--yaduktaṃ bhagavatā bhayabhairavasahiṣṇunā te bhavitavyamitīdaṃ tat/ 206.005. sa pātracīvaraṃ gṛhītvā ātmānaṃ mahāsamudre prakṣeptumārabdhaḥ/ 206.006. sa tairdṛṣṭaḥ/ 206.006. te kathayanti--āryasaṃgharakṣita kiṃ karoṣi, āryasaṃgharakṣita kiṃ karoṣīti/ 206.006. sa teṣa vikrośatāṃ mahāsamudre prapatitaḥ/ 206.007. muktaṃ tadvahanam/ 206.007. sa nāgairgṛhītvā nāgabhavanaṃ praveśitaḥ//

206.008. ārya saṃgharakṣita, iyaṃ vipaśyitaḥ samyaksambuddhasya gandhakuṭī/ 206.008. iyaṃ śikhino viśvabhuvaḥ krakucchandasya kanakamuneḥ kāśyapasyeyaṃ bhagavato gandhakuṭī/ 206.009. ārya saṃgharakṣita, bhagavataḥ sūtraṃ mātṛkā ca devamanuṣyeṣu pratiṣṭhitam/ 206.010. vayaṃ nāgā vinipatitaśarīrāḥ/ 206.010. aho bata, āryaḥ saṃghāṃ rakṣita ihāpyāgamacatuṣṭayaṃ pratiṣṭhāpayet/ 206.011. sa kathayati--evaṃ bhavatu/ 206.011. tena trayo nāgkumārā utsāhitāḥ/ 206.012. eko 'bhihitah--tvaṃ tāvat samyuktakamadhīṣva/ 206.012. dvitīyo 'bhihitah--tvamapi madhyamam/ 206.013. tṛtīyo 'bhihitah--tvamapi dīrghamamadhīṣva/ 206.013. sa kathayati--ahamapi tāmevaikottarikāṃ vimṛṣṭarūpāṃ prajvālayāmi/ 206.014. te 'dhyetumārabdhāḥ/ 206.014. tatraikaścakṣuṣī nimīliyatvodveśaṃ gṛhṇāti, dvitīyaḥ pṛṣṭhatomukha uddeśaṃ gṛhṇāti, tṛtīyo dūrataḥ sthitvoddeśaṃ gṛhṇāti/ 206.015. sa eva teṣāmekaḥ sagauravaḥ sapratīśa iti karaṇīyaiśca sarvatra pūrvaṃgamaḥ/ 206.016. ārya uttiṣṭha, dantakāṣṭha, dantakāṣṭhaṃ visarjaya, bhagavato maṇḍalakamāmārjaya, caityābhivandanaṃ kuru, bhuṅkṣva, śayyāṃ kalpayeti/ 206.017. sarvaistairāgamānyadhītāni/ 206.018. sa kathayati--ārya, adhītānyebhirāgamāni/ 206.018. kiṃ dhārayiṣyanti āhosvinnadhārayiṣyanti? sa kathayati--smṛtimattakā hyete dhārayiṣyanti, api tu doṣo 'styeṣām/ 206.019. sa kathayati--ārya, ko doṣah? sarve hyete 'gauravā apratīśāḥ/ 206.020. ekastāvaccakṣuṣī nimīlayitvodveśaṃ gṛhṇāti, dvitīyaḥ pṛṣṭatomukha uddeśaṃ gṛhṇāti, tṛtīyo dūrataḥ sthitvoddeśaṃ gṛhṇāti/ 206.021.

tvamevaikaḥ sagauravaḥ sapratīśa iti karaṇīyaiśca sarvatra pūrvaṃgamaḥ/ 206.022. sa kathayati--ārya, na hyete 'gauravā apratīśāḥ/ 206.023. yastāvadayaṃ cakṣuṣī nimīlayitvoddeśaṃ gṛhṇāti, ayaṃ dṛṣṭiviṣaḥ/ 206.023. yo 'pyayaṃ pṛṣṣṭhatomukha uddeśaṃ gṛhṇāti, eṣo 'pi śvāsaviṣaḥ/ 206.024. yo 'pyeṣa dūrataḥ sthitvoddeśaṃ gṛhṇāti, eṣo 'pi sparśaviṣaḥ/ 206.025. ahameko daṃṣṭrāviṣaḥ/ 206.025. sa bhīta utpāṇḍūtpāṇḍukaḥ kṛśāluko durbalako mlānako 'prāptakāyaḥ saṃvṛttaḥ/ 206.026. sa kathayati--ārya, kasmāt tvamutpāṇḍūtpāṇḍukaḥ kṛśāluko durbalako mlānako 'prāptakāyaḥ saṃvṛttah? sa kathayati--bhadramukha, amitramadhye 'haṃ vāsaṃ kalpayāmi/ 206.028. sacet yuṣmākamanyatamo 'nyatamaṃ prakupyeta, māṃ nāmāvaśeṣaṃ kuryāt/ 206.028. sa kathayati--āryāsya vayaṃ na praharāmaḥ/ 206.029. api tu icchasi tvaṃ jambudvīpaṃ gantum? bhadramukha, icchāmi/ 206.030. tacca vahanamāgatam/ 206.030. sa tairutkṣiptaḥ//

206.031. viṇigbhirdṛṣṭaḥ/ 206.031. te kathayanti--svāgatamāryasaṃgharakṣitāya/ 206.031. sa kathayati--anumodantāṃ bhavantaḥ/ 206.032. mayā nāgoṣvāgamacatuṣṭayaṃ pratiṣṭhāpitam/ 206.032. te kathayanti--ārya saṃgharakṣita, anumodayāmah<207>/

207.001. te taṃ vahane prakṣipya saṃprasthitāḥ/ 207.001. te 'nupūrveṇa samudratīraṃ gatvā sarve te vaṇijaḥ śayitāḥ/ 207.002. āyuṣmān saṃgharakṣito mahāsamudraṃ draṣṭumārabdhaḥ/ 207.002.uktaṃ bhagavatā--pañcasecanakā darśanena/ 207.004. hastināgaśca rājā ca sāgaraśca śiloccayaḥ/ 207.005. asecanakā darśanena buddhaśca bhagavatāṃ varaḥ//1// iti/ 207.006. ciraṃ mahāsamudraṃ paśyañ jāgaritaḥ/ 207.006. so 'paścime yāme gaḍhanidrāvaṣṭabdhaḥ śayitaḥ/ 207.007. te 'pi vaṇijaḥ sarātramevotthāya sthorāmllardayitvā saṃprasthitāḥ/ 207.007. te kathayanti prabhātāyāṃ rajanyām--kutrāyaṃ saṃgharakṣitah? tatraika evamāhuh--purastādgacchati/ 207.009. apara evamāhuh--pṛṣṭhata āgacchati/ 207.009. te kathayanti--āryasaṃgharakṣito 'smābhiśchoritaḥ/ 207.010. na śobhanamasmābhiḥ kṛtam/ 207.010. pratinivartayāmaḥ/ 207.010. āryasaṃgharakṣito bhavanto maharddhiko mahānubhāvo yaḥ samudramadhye na kālagataḥ/ 207.011. sa idānīṃ kālaṃ kariṣyati? sthānametadvidyate yadasau agrata eva yāsyati/ 207.012. āgacchata, gamiṣyāmaḥ/ 207.012. te saṃprasthitāḥ//

207.013. āyuṣmānapi saṃgharakṣitaḥ sūryasyābhyudgamanasamaye sūryāṃśubhistāḍitaḥ pratibuddho yāvanna kiṃcitpaśyati/ 207.014. prakrāntā vaṇijaḥ/ 207.014. so 'pi panthalikāṃ gṛhītvā saṃprasthitaḥ/ 207.014. yāvadanyatamasyāṃ sālāṭavyāṃ vihāraṃ paśyatyudgataṃ mañcapīṭhavedikājālavātāyanagavākṣaparimaṇḍitam, bhikṣūṃśca saṃprāvṛtān saṃpracchannāñ śānteneryāpathenāvasthitān/ 207.016. sa teṣāṃ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 207.016. sa tairuktah--svāgataṃ bhadantasaṃgharakṣitāya/ 207.017. sa tairviśrāmitaḥ/ 207.017. viśrāmayitvā vihāraṃ praveśito yāvat paśyati śobhanāṃ śayanāsanaprajñaptiṃ kṛtāṃ praṇītaṃ cāhāramupahṛtam/ 207.018. sa tairuktah--bhadanta saṃgharakṣita, mā tṛṣito 'si, mā bubhukṣito 'si? kathayati--āryāḥ, tṛṣito 'smi, bubhukṣito 'smi/ 207.019. bhadanta saṃgharakṣita bhuṅkṣva/ 207.020. sa kathayati--saṃghamadhye mokṣyāmi/ 207.020. te kathayanti--bhadanta saṃgharakṣita, muṅkṣva, ādīnavo 'tra bhaviṣyati/ 207.021. tena muktam/ 207.021. sa bhuktvā ekānte 'pakramyāvasthitaḥ/ 207.021. yāvat teṣāṃ gaṇḍarākoṭitā/ 207.022. te svakāsvakāni pātrāṇyādāya yathāgatya niṣaṇṇaḥ/ 207.022. sa ca teṣāṃ vihāro 'ntarhitaḥ/ 207.023. ayomudgatāḥ prādurbhūtam/ 207.023. taistāvadayomudgaraiḥ parasparamārtasvaraṃ krandadbhiḥ śirāṃsi bhagnāni, yāvat kālādakālībhūtam/ 207.024. tataḥ paścāt punarapi teṣāṃ vihāraḥ prādurbhūtaḥ, te ca bhikṣavaḥ śānteneryāpathenāvasthitāḥ/ 207.025. āyuṣmān saṃgharakṣitasteṣāṃ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 207.026. ke yūyamāyuṣmantaḥ, kena vā karmaṇā ihopapannāh? bhadanta saṃgharakṣita,

duṣkuhakā jambudvīpakā manuṣyāḥ/ 207.027. nābhiśraddadhāsyasi/ 207.027. sa kathayati--ahaṃ pratyakṣadarśī, kasmānnābhiśraddadhāsye? te kathayanti--bhadanta saṃgharakṣita, vayaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvakā āsan/ 207.028. tairasmākaṃ bhaktāgre raṇamutpāditam/ 207.029. te vayaṃ bhaktāgre raṇamutpādayitvā iha pratyekanarakeṣūpapannāḥ/ 207.0sthānametadvidyate yadasmābhiritaścyutair narakṛṣūpapattavyaṃ bhaviṣyati/ 207.030. sādhu saṃgharakṣita, jambudvīpaṃ gatvā sabrahmacāriṇāmārocaya--mā āyuṣmantaḥ saṃghamadhye raṇamutpādayiṣyatha/ 207.031. mā asyaivamrūpasya duḥkhadaurmanasyasya bhāgino bhaviṣyatha tadyathā śramaṇāḥ kāśyapīyāḥ//

208.001. <208>sa saṃprasthitaḥ/ 208.001. yāvat paśyati dvitīyaṃ vihāramudgataṃ mañcapīṭhavedikājālavātāyanaparikṣiptaṃ gavakṣaparimaṇḍitaṃ bhikṣūṃśca suprāvṛtān supraticchannāñ śāntāñ śānteryāpathe vyavasthitān/ 208.003. teṣāmupasaṃkrāntaḥ/ 208.003. sa tairuktah--svāgataṃ bhadantasaṃgharakṣitāya/ 208.003. sa tairviśrāmitaḥ/ 208.004. viśrāmayitvā vihāraṃ praveśito yāvat paśyati/ 208.004. śobhanāṃ śayanāsanaprajñaptiḥ kṛtvā praṇītaṃ cāhāraṃ samanvāhṛtya sa tairuktah--bhadanta saṃgharakṣita muṅkṣva/ 208.005. tena dṛṣṭādīnavena bhuktam/ 208.005. muktvā ekānte 'pakramyāsthitaḥ/ 208.006. teṣāṃ gaṇḍyākoṭitā/ 208.006. te svakasvakāni pātrāṇyādāya yathāgatya niṣaṇṇāḥ/ 208.007. sa ca vihāro 'ntarhitaḥ, tadannapānamayorasaṃ prādurbhūtam/ 208.007. tairātasvaraṃ krandadbhistāvadayorasena parasparamātmā sikto yāvat kāladakālībhūtam/ 208.008. tataḥ paścāt punarapi sa teṣāṃ vihāraḥ prādurbhūtaḥ/ 208.009. te ca bhikṣavaḥ punarapi śāntāḥ śānteryāpathenāvasthitāḥ/ 208.009. sa teṣāṃ sakāśamupasaṃkrāntah--ke yūyamāyuṣmantaḥ, kena vā karmaṇā ihopapannāh? duṣkuhakā bhadanta saṃgharakṣita jambudvīpakā manuṣyāḥ, nābhiśraddaddhāsyanti/ 208.011. sa kathayati--ahaṃ pratyakṣadarśī, kasmānnābhiśraddadhāsye? te kathayanti--bhadanta saṃgharakṣita, vayaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvakā āsan/ 208.013. saṃghasya ca snehalābhe saṃpanne āgantukā bhikṣava āgatāḥ/ 208.013. tairasmābhiranāryaparigṛhītairevaṃ cittamutpāditam--na tāvadbhojayiṣyāmo yāvadete āgantukā bhikṣavo na prakrāntā bhaviṣyantīti/ 208.015. tairasmābhistattathaiva kṛtam/ 208.015. saptāhikaṃ cākāladurdinaṃ prādurbhūtam/ 208.015. tena tadannapānaṃ kledaṃ gatam/ 208.016. vayaṃ śraddhādeyaṃ vinipātayitvā iha pratyekanarakeṣūpapannāḥ/ 208.016. sthānametadvidyate yadasmābhiriha cyutair narakeṣūpapattavyaṃ bhaviṣyati/ 208.017. sādhu bhadanta saṃgharakṣita, jambudvīpaṃ gatvā sabrahmacāriṇāmāraocaya--mā āyuṣmantaḥ śraddhādeyaṃ vinipātayiṣyatha, mā asya evamrūpasya duḥkhadaurmanasyasya bhāgino bhaviṣyatha, tadyathā brāhmaṇāḥ kāśyapīyāḥ//

208.020. sa saṃprasthito yāvat paśyati tṛtīyaṃ vihāramudgataṃ mañcapīṭhavidikājālavātāyanagavākṣaparimaṇḍitaṃ pūrvavadyāvadāyuṣmān saṃgharakṣito saṃgharakṣito bhuktvā ekānte 'pakramyāvsthitaḥ/ 208.021. gaṇḍyākoṭitā/ 208.022. sa tena vihāra ādīptaḥ pradīptaḥ saṃprajvalita ekajvālībhūto dhmāyitumārabdhaḥ/ 208.022. te 'pi tasminnārtasvaraṃ krandatastāvaddagdhā yāvat kālādakālībhūtam/ 208.023. tataḥ paścāt punarapi teṣāṃ vihāraḥ prādurbhūtaḥ, te ca bhikṣavaḥ śāntaśānteneryāpathenāvasthitāḥ/ 208.024. sa teṣāṃ sakāśamupasaṃkrāntah--ke yūyamāyuṣmantaḥ, kena vā karmaṇā ihopapannāh? duṣkuhakā bhadanta saṃgharakṣita jambudvīpakā manuṣyāḥ, nābhiśraddadhāsyasi/ 208.026. sa kathayati--ahaṃ pratyakṣadarśī, kasmānnābhiśraddadhāsye? te kathayanti--bhadanta saṃgharakṣita vayaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvakā āsan/ 208.027. duḥśīlāste vayaṃ śīlavadbhirbhikṣubhir niṣkāsitāḥ/ 208.028. tairasmābhirekaḥ śūnyavihāra āvāsitaḥ/ 208.028. yāvat tatraikaḥ śīlavān bhikṣurāgataḥ/ 208.029. asmākaṃ buddhirutpannā--tiṣṭhatu ayaṃ bhikṣuḥ/ 208.029. ayamapyeko 'smākaṃ dakṣiṇāṃ śodhayiṣyati/ 208.030. sa tatraiva sthito yāvat tasyānisaṅgena(?) punarapi bahavaḥ śīlavanto bhikṣava āgatāḥ/ 208.031. te vayaṃ tatrāpi nirvāsitāḥ/ 208.031. tairasmābhiramarṣajātaiḥ śuṣkāni kāṣṭhāni śuṣkāni tṛṇāni śuṣkāni gomayāni upasaṃhṛtya tasmin vihāro 'gnirdagdhaḥ/ 208.032. tatra prabhūtāh <209>śaikṣāśaikṣāḥ pudgalā dagdhāḥ/

209.001. <209>te vayaṃ śaikṣāśaikṣān pudgalān dagdhvā iha pratyekanarakeṣūpapannāḥ/ 209.002. sthānametadvidyate yadasmābhiriha cyutair narakeṣūpapattavyaṃ bhaviṣyati/ 209.002. sādhu bhadanta saṃgharakṣita, jambudvīpaṃ gatvā sabrahmacāriṇāmārocaya--mā āyuṣmantaḥ sabrahmacāriṇāmantike praduṣṭacittamutpādayiṣyatha, mā asyaivamrūpasya duḥkhadaurmanasyasya bhagino bhavino bhaviṣyatha tadyathā śramaṇaḥ kāśyapīyāḥ//

209.006. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ saṃprasthito yāvat sattvānadrakṣīt stambhākārān kuḍyākārān vṛkṣākārān patrākārān puṣpākārān phalākārān rajjvākārān saṃmārjanyākārānudūkhalākārān khaṭvākārān sthālikākārān//

209.009. āyuṣmān saṃgharakṣito janapadān gataḥ/ 209.009. anyatamasminnāśramapade pañcamātrāṇi ṛṣiśatāni prativasanti/ 209.010. tairāyuṣmān saṃgharakṣito dūrata eva dṛṣṭaḥ/ 209.010. te kathayanti--bhavantaḥ, kriyākāraṃ tāvat kurmah--bahubollakāḥ śramaṇāḥ śākyaputrīyā bhavanti/ 209.011. nāsya kenacidvacanaṃ dātavyam/ 209.012. te kriyākāraṃ kṛtvā avasthitāḥ/ 209.012. āyuṣmāṃśca saṃgharakṣitasteṣāṃ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 209.013. upasaṃkramya pratiśrayam yācitumārabdhaḥ/ 209.013. na kaścidvācamanuprayacchati/ 209.013. tatraika ṛṣiḥ sa śukladharmaḥ/ 209.014. kathayati--kim yuṣmākaṃ pratiśrayaṃ na dīyate? api tu yuṣmākaṃ doṣo 'sti/ 209.014. bahubollakā yūyam/ 209.015. samayenāhaṃ bhavataḥ pratiśrayaṃ dāsye, sacet kiṃcinna mantrayasi/ 209.015. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ kathayati--ṛṣe, evaṃ bhavatu/ 209.016. tatraika ṛṣirjanapadacārikāṃ gataḥ/ 209.016. tasya kuṭiḥ śūnyāvatiṣṭhati/ 209.017. sa kathayati--asyāṃ kuṭikāyāṃ śāyyāṃ kalpaya/ 209.017. āyuṣmatā saṃgharakṣitena sā kuṭikā siktā saṃmṛṣṭā saṃmārjitā sukumārīṃ gomayakāsiṃ cānupradattā/ 209.018. tairdṛṣṭaḥ/ 209.018. te kathayati--bhadanta, śucyapi mārjantyete śramaṇāḥ śākyaputrīyāḥ/ 209.019. āyuṣmān saṃgharakṣito bahiḥ kuṭikāyāḥ pādau prakṣālya kuṭikāṃ praviśya niṣaṇṇaḥ paryaṅkamābhujya ṛjukāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupashtāpya/ 209.021. ya tasminnāśramapade devatā prativasati, sā rātryāḥ prathame yāme yenāyuṣmān saṃgharakṣitastenopasaṃkrāntā/ 209.022. upasaṃkramya kathayati--ārya saṃgharakṣita, dharmaṃ deśaya/ 209.022. āyuṣmān

saṃgharakṣitaḥ kathayati--sukhitā tvam/ 209.023. na paśyasi mayā triyākāreṇa pratiśrayaṃ labdham, kiṃ niṣkāsāpayitumicchasi? sā saṃlakṣayati--śrāntakāyo 'yam, svapitu/ 209.024. madhyame yāme upasaṃkramiṣyāmi/ 209.025. sā madhyame yāma upasaṃkrāntā/ 209.025. upasaṃkramya kathayati--ārya saṃgharakṣita, dharmaṃ deśaya/ 209.025. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ kathayati--sukhitā tvam/ 209.026. na paśyasi mayā kriyākāreṇa pratiśrayaṃ labdham? kiṃ niṣkāsāpayitumicchasi? sā saṃlakṣayati--śrāntakāyo 'yam, svapitu/ 209.027. paścime yāme upasaṃkramiṣyāmi/ 209.028. sā paścime yāme upasaṃkrāntā/ 209.028. upasaṃkramya kathayati--ārya saṃgharakṣita, dharmaṃ deśaya/ 209.029. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ kathayati--sukhitā tvam/ 209.029. na paśyasi mayā kriyākāreṇa pratiśrayaṃ labdham? kiṃ niṣkāsāpayitumicchasi? sā kathayati--ārya saṃgharakṣita, prabhātamidānīm/ 209.031. sacinniṣkāsayiṣyanti, gamiṣyasi/ 209.031. api tu nanūktaṃ bhagavatā bhayabhairavasahiṣṇunā te bhavitavyamiti/ 209.032. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ saṃlakṣayati--śobhanaṃ kathayati--sacet sa niṣkāsayiṣyati, <210>gamiṣyāmi/

210.001. sa saṃlakṣayati--brāhmaṇā hyete/ 210.001. brāhmaṇapratisamyuktaṃ bhāṣayāmītyāyuṣmān saṃgharakṣito brāhmaṇavargaṃ svādhyāyitumārabdhah-- 210.003. na nagnacaryā na jaṭā na paṅko nānāśanaṃ sthaṇḍalaśāyikā vā/ 210.005. na rajomalaṃ notkuṭukaprahāṇaṃ viśodhayenmohamaviśīrṇakāṅkṣam//2//

210.007. alaṃkṛtaścāpi careta dharmaṃ dāntendrayaḥ śāntaḥ samyato brahmacārī/ 210.009. sarveṣu bhūteṣu nidhāya daṇḍaṃ sa brāhmaṇaḥ sa śramaṇa sa bhikṣuḥ//3//

210.011. taiḥ śrutam/ 210.011. te saṃlakṣayanti--brāhmaṇapratisamyuktam/ 210.011. ityeka upasaṃkrānto dvitīyastṛtīyo yāvat sarve upasaṃkrāntāḥ/ 210.012. tathā tayā devatayā adhiṣṭhitam, yathā parasparaṃ na paśyanti/ 210.013. tataḥ paścādāyuṣmatā saṃgharakṣitena nagaropamaṃ sūtramupanikṣiptam/ 210.013. gāthāṃ ca bhāṣate-- 210.014. yānīha bhūtāni samāgatāni sthitāni bhūmyāmathavāntarikṣe/ 210.016. kurvantu maitrīṃ satataṃ prajāsu divā ca rātrau ca carantu dharmam//4// iti/ 210.018. asmin khalu dharmaparyāye bhāṣyamāṇe sarvaistaiḥ sahasatyābhisamayādanāgāmiphalamanuprāptam/ 210.019. ṛddhiścāpi nirhṛtā/ 210.019. sarvaistaiḥ subhāṣitaṃ bhadantasaṃgharakṣitāyetyekanādo muktaḥ/ 210.019. tayā devatayā ṛddhyabhisaṃskārāḥ pratiprasrabdhaḥ/ 210.020. parasparaṃ draṣṭumārabdhāḥ/ 210.020. te 'nyonyaṃ kathayanti--tvamapyāgatah? 210.021. āgato 'ham/ 210.021. śobhanam/ 210.021. te dṛṣṭasatyāḥ kathayanti--labhemo vayaṃ bhadanta saṃgharakṣita svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 210.022. caremo vayaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/ 210.022. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ kathayati--kiṃ matsakāśe pravrajatha, āhosvidbhagavatah? te kathayanti--bhagavataḥ/ 210.024. āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ kathayati--yadyevam, āgacchatha, bhagavataḥ sakāśaṃ gacchāmaḥ/ 210.024. te kathayanti--bhadanta saṃgharakṣita, kimasmadīyayā ṛddhyā gacchāmaḥ, āhosvit tvadīyayā? āyuṣmān saṃgharakṣitaḥ saṃlakṣayati--ebhirmadīyenāvavādenaivaṃvidhā guṇagaṇā aghigatāḥ, ahaṃ laṅghanakopamaḥ saṃvṛttaḥ/ 210.027. sa

kathayati--tiṣṭhantu tāvadbhavanto muhūrtam/ 210.027. āyuṣmān saṃgharakṣito 'nyatamaṃ vṛkṣamūlaṃ niśritya niṣaṇṇaḥ paryaṅkamābhujya ṛjuṃ kāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya/ 210.028. uktaṃ bhagavatā--pañcānuśaṃsā bāhuśrutye/ 210.029. dhātukuśalo bhavati, pratītyasamutpādakuśalo bhavati, sthānāsthānakuśalo bhavati, aparapratibaddhā cāsya bhavati avavādānuśāsanīti/ 210.030. tenodyacchatā ghaṭatā vyāyacchatā sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 210.031. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgah <211>pūrvavadyāvanmānyaḥ pūjyaścābhivādyaśca saṃvṛttaḥ/

211.001. te āyuṣmatā saṃgharakṣitenābhihitāh--bhavantaḥ, gṛhṇīdhvaṃ madīyaṃ cīvarakarṇikam, yāsyāmaḥ/ 211.002. āyuṣmataḥ saṃgharakṣitasya cīvarakarṇike lagnāḥ/ 211.003. athāyuṣmān saṃgharakṣito vitatapakṣa iva haṃsarājastata eva ṛddhyā uparivihāyasā prakrāntaḥ//

211.004. yāvat tāni pañca vaṇikśatāni bhāṇḍaṃ pratisāmayanti/ 211.004. teṣāmupari cchāyā nipatitā/ 211.005. sa tairdṛṣṭaḥ/ 211.005. te kathayanti--ārya saṃgharakṣita, āgatastvam? āgato 'ham/ 211.005. kutra gacchasi? sa kathayati--imāni pañca kulaputraśatānyākāṅkṣanti svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 211.007. te kathayanti--ārya saṃgharakṣita, vayamapi pravrajiṣyāmaḥ/ 211.007. avārasva yāvadbhāṇḍaṃ pratisāmayāma iti/ 211.008. āyuṣmān saṃgharakṣito 'vatīrṇaḥ/ 211.008. tairbhāṇḍaṃ pratisāmitam/ 211.008. athāyuṣmān saṃgharakṣitastat kulaputrasahasramādāya yena bhagavāṃstenoasaṃkrāntaḥ//

211.010. tena khalu samayena bhagavānanekaśatāyā bhikṣuparṣadaḥ purastānniṣaṇṇo dharmaṃ deśayati/ 211.011. adrākṣīdbhagavānāyuṣmantaṃ saṃgharakṣitaṃ dūrādeva/ 211.011. dṛṣṭvā ca punarbhikṣūnāmantrayate sma--eṣa bhikṣuvaḥ saṃgharakṣito bhikṣuḥ saprābhṛta āgacchati/ 211.012. nāsti tathāgatasyaivaṃvidhaṃ prābhṛtam yathā vaineyaprābhṛtam/ 211.013. āyuṣmān saṃgharakṣito yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 211.013. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 211.014. ekāntaniṣaṇṇa āyuṣmān saṃgharakṣito bhagavantamidamavocat--idaṃ bhadanta kulaputrasahasramākāṅkṣati svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 211.016. taṃ bhagavān pravrājayati upasampādayatyanukāmpāmupādāya/ 211.016. te bhagavatā ehibhikṣukayā ābhāṣitāh--eta bhikṣuvaścarata brahmacaryam/ 211.017. bhagavato vācāvasāne muṇḍāḥ saṃvṛttāḥ saṃghāṭīprāvṛtāḥ saptāhāvaropitakeśaśmaśravaḥ pātrakarakavyagrahastā varṣaśatopasampannasya bhikṣorīryāpathenāvasthitāḥ//

211.020. ehīti caoktā hi tathāgatena muṇḍāśca saṃghāṭiparītadehāḥ/ 211.022. sadyaḥ praśāntendriyā eva tasthurevaṃ sthitā buddhamanorathena//5//

211.024. bhagavatā teṣāmavavādo dattaḥ/ 211.024. tairudyacchamānairghaṭamānairvyāyacchadbhiḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 211.025. arhantaḥ saṃvṛttāstraidhātukavītarāgāḥ pūrvavadyāvat pūjyāśca abhivādyāśca saṃvṛttāḥ//

211.027. āyuṣmān saṃgharakṣito buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati--ihāhaṃ bhadanta sattvānadrākṣaṃ kuḍyākārān stambhākārān vṛkṣākārān patrākārān puṣpākārān phalākārāan rajjvākārān saṃmārjanyākārān khaṭvākārānudūkhalākārān sthālikākārān/ 211.029. madhye 'vacchinnaṃ tantunā dhāryamāṇaṃ gacchati/ 211.030. kasya karmaṇo vipākena? bhagavānāha--yāṃstvaṃ saṃgharakṣita sattvānadrākṣīḥ kuḍyākārāṃste kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvakā āsan/ 211.031. taiḥ sāṃghikaṃ kuḍyaṃ śleṣmāṇā siṃhāṇakena <212>vināśitam/

212.001. te tasya karmaṇo vipākena kuḍyākārāḥ saṃvṛttāḥ/ 212.001. yathā kuṭyākārāḥ, evaṃ stambhākārāḥ sattvāḥ/ 212.002. yān saṃgharakṣita sattvānādrākṣīrvṛkṣākārāṃste kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvakā āsan/ 212.003. taiḥ sāṃghikāḥ puṣpavṛkṣāḥ phalavṛkṣāḥ paudgalikaparibhogena bhuktāḥ/ 212.004. te tasya karmaṇo vipākena vṛkṣākārāḥ saṃvṛttāḥ/ 212.004. yathā vṛkṣākārāḥ, evaṃ patrākārāaḥ phalākārāḥ puṣpākārāḥ/ 212.005. yaṃ tvaṃ saṃgharakṣita sattvamadrākṣī rajjvākāram, sa kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvaka āsīt/ 212.006. tena saṃghikā rajjuḥ paudgalikaparibhogena paribhuktā/ 212.007. sa tasy karmaṇo saṃgharakṣita sattvamadrākṣīstapvākāram (?) kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvaka āsīt śrāmaṇerakaḥ/ 212.009. so 'pareṇa samayena pānakavāramuddiṣṭastadvārakaṃ nirmādayati/ 212.010. āgantukāśca bhikṣuva āgatāḥ/ 212.010. sa taiḥ pṛṣṭah--śrāmaṇeraka, kiṃ saṃghasya pānakaṃ bhaviṣyati? sa kathayati--nāstīti/ 212.011. te nirāśībhūtāḥ prakrāntāḥ/ 212.011. saṃghasya ca pānakaṃ saṃpannam/ 212.011. sa tasya karmaṇo vipākena tapvākāraḥ saṃvṛttaḥ/ 212.012. yaṃ tvaṃ saṃgharakṣita sattvamadrākṣīrudūkhalākāram, sa kāśyapasya samyaksambuddhasya śrāvaka āsīt/ 212.013. tasya pātrakarma pratyupasthitam/ 212.013. tatraikaḥ śrāmaṇerako 'rhan/ 212.014. sa tenoktah--śrāmaṇeraka, dadasva me khalastokaṃ kuṭṭayitvā/ 212.014. sa kathayati--sthavira, tiṣṭha tāvanmuhūrtam/ 212.015. vyagro 'ham/ 212.015. paścāddāsyāmīti/ 212.015. so 'marṣajātaḥ kathayati--śrāmaṇeraka, yadi rocate, tvāmevāhamasminn

udūkhale prakṣipya kuṭṭaye prāgeva khalastokam/ 212.016. yattadarhato 'ntike kharaṃ vākkarma niścāritam, sa tasya karmaṇo vipākena udūkhalākāraḥ saṃvṛttaḥ/ 212.017. yāṃstvaṃ saṃgharakṣita sattvānadrākṣīḥ sthālyākārāṃste kāśyapasya samyaksambbuddhasya kalpikārakā āsan/ 212.018. te bhikṣūṇāṃ bhaiṣajyāni kvāthayamānāḥ sthālikāṃ bhañjate/ 212.019. teṣāṃ bhikṣūṇāṃ vighāto bhavati/ 212.019. te tasya karmaṇo vipākena sthālyākārāḥ saṃvṛttāḥ/ 212.020. yaṃ tvaṃ saṃgharakṣita sattvamadrākṣīrmadhye chinnastantunā dhāryamāṇo gacchati, sa kāśyapasya samyaksambuddhasya pravacane pravrajita āsīllābhagrāhikaḥ/ 212.021. tena yadvārṣikaṃ lābhaṃ tad dhaimantikaṃ pariṇāmitam, yaddhaimantikaṃ tadvārṣikam/ 212.022. tasya karmaṇo vipākena madhye chinnastantunā dhāryamāṇo gacchati//

212.024. saṃgharakṣitāvadānaṃ trayoviṃśatimam//

********** avadāna 24 **********

213.001. div24 nāgakumārāvadānam/

213.002. bhikṣuvaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kuto bhadanta tena nāgakumāreṇa tatprathamataḥ śraddhā pratilabdhā? bhagavānāha--bhūtapūrvaṃ bhikṣuvo 'sminneva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma śāstā lokam utpannastathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 213.005. sa evaṃ śrāvakāṇāṃ dharmaṃ deśayati--etāni bhikṣavo 'raṇyāni śūnyāgārāṇi parvatakandaragiriguhāpalālapuñjābhyavakāśaśmaśānavanaprasthāni prāntāni śayanāsanāni dhyāyata/ 213.006. bhikṣavo mā pramādata/ 213.007. mā paścādvipratisāriṇo bhūta/ 213.007. idamasmākamanuśāsanam/ 213.007. tatra kecidbhikṣavaḥ sumerupariṣaṇḍāyāṃ gatvā dhyāyanti, kecinmandākinyāḥ puṣkariṇyāstīre, kecidanavatapte mahāsarasi, kecit saptasu kāñcanamayeṣu parvateṣu, kecit tāsu tāsu grāmanigamarājarāṣṭradhānīṣu gatvā dhyāyanti//

213.011. anyatamaśca cirajātako nāgakumāraḥ suparṇinā pakṣirājena sumerupariṣaṇḍāyāmupariṣṭādapahriyate/ 213.012. yāvat tena bhikṣavo dhyānādhyayanayogamanasikārayuktā viharanto dṛṣṭāḥ/ 213.012. dṛṣṭvā cāsya cittamabhiprasannam/ 213.013. prasādajātaḥ saṃlakṣayati--muktā hyete āryakā evaṃvidhād duḥkhāt/ 213.014. cyutaḥ kālagato vārāṇasyāṃ ṣaṭkarmanirate brāhmaṇakule jātaḥ/ 213.014. unnīto vardhito mahān saṃvṛttaḥ/ 213.015. so 'pareṇa samayena kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajitaḥ/ 213.015. tenodyatā ghaṭatā vyāyacchatā sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 213.016. arhan saṃvṛttaḥ pūrvavadyāvanmānyaśca pūjyaścābhivandyaśca saṃvṛttaḥ/ 213.017. sa saṃlakṣayati--kuto 'haṃ cyutah? tiryakṣu/ 213.017. kutropapannah? manuṣyeṣu/ 213.017. kutra mama mātāpitarau? yāvat paśyati nāgabhavane rudantau tiṣṭhataḥ/ 213.018. sa tatra gataḥ/ 213.018. gatvā pṛcchitumārabdhah--amba tāta kasyārthe ruditah? tau kathayatah--ārya, sucirajātako 'smākaṃ nāgakumāraḥ suparṇinā pakṣirājenāpahṛtaḥ/ 213.020. sa kathayati--ahamevāsau/ 213.020. ārya, tādṛśaḥ sa duṣṭānāgo yadvayaṃ sugatigamanamapi na saṃbhāvayāmaḥ, prāgevedṛśānāṃ dharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyati/ 213.021. tena tau smāritau/ 213.021. pādayor nipatya kathayatah--ārya, evaṃvidhāstvayā guṇagaṇā adhigatāḥ/ 213.022. ārya tvaṃ piṇḍakenārthī, vayaṃ puṇyenārthikāḥ/ 213.023. ihaiva tvamāgamya divase divase bhaktakṛtyaṃ kṛtvā gaccha/ 213.023. sa nāgabhavane divyāṃ sudhāṃ paribhuktvā āgacchati/ 213.024. tasya śrāmaṇerakaḥ sārdhavihārī/ 213.024. sa

bhikṣubhiruktah--śrāmaṇeraka, ayaṃ te upādhyāyaḥ kutra bhuktvā āgacchati? sa kathayati--nāhaṃ jāne/ 213.025. te kathayanti--nāgabhavane divyāṃ sudhāṃ paribhujya pāribhujyāgacchati/ 213.026. tvaṃ kasyārthe na gacchati? sa kathayati--ayaṃ maharddhiko mahānubhāvo yena gacchati/ 213.027. kathamahaṃ gacchāmi? te kathayanti--yadā ayam ṛddhyā gacchati, tadā tvamasya cīvarakarṇikaṃ gṛhāṇa/ 213.028. sa kathayati--mā pateyam/ 213.028. te kathayanti--bhadramukha, yadi sumeruḥ parvatarājā cīvarakarṇikamavalambate, nāsau patet, prāgeva tvaṃ patiṣyasīti/ 213.030. yo yasmin sthāne 'ntardhāsyati, tena tatra nimittamudgṛhītam/ 213.030. sa tatpradeśaṃ pūrvameva gatvā avasthitaḥ/ 213.031. sa cāntardhāsyatīti tena cīvarakarṇikaṃ gṛhītam/ 213.031. tau upari vihāyasā <214>prakrāntau yāvat tau nāgairdṛṣṭau/

214.001. tayordve te āsanaprajñaptikṛtau/ 214.001. dvau maṇḍalakau āmārjitau/ 214.001. sa saṃlakṣayati--kasyārthe 'yamapara āsanaḥ prajñaptah? sa pratinivartya paśyati yāvat śrāmaṇerakam/ 214.003. sa kathayati--bhadramukha, tvamapyāgatah? upādyāya, āgato 'ham/ 214.003. śobhanam/ 214.003. nāgāḥ saṃlakṣayanti--ayamāryo maharddhiko mahānubhāvaḥ/ 214.004. śakyate divyāṃ sudhāṃ kārayitum/ 214.004. ayamanyo na śakyate/ 214.005. taistasya divyā sudhā dattā, tasyāpi prākṛta āhāraḥ/ 214.005. sa tasya pātragrāhakaḥ/ 214.005. tena tasya pātraṃ gṛhītam yāvat tatraikā odanamijya(?) vatiṣṭhate/ 214.006. sā tenāsye prakṣiptā yāvaddivyamāsvādanam/ 214.007. sa saṃlakṣayati--īdṛśā api matsariṇo nāgāḥ/ 214.007. ekadhye niṣaṇṇayorasya divyā sudhā dattā, mamāpi prākṛta āhāraḥ/ 214.008. sa praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā bhagavati kāśyape samyaksambuddhe 'nuttare mahādakṣiṇīye brahmacaryaṃ cīrṇam, anenāhaṃ kuśalamūlenaitaṃ nāgamasmādbhavanāccyāvayitvā atraivopapadyeyamiti/ 214.010. tasya dṛṣṭa eva dharme ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ jalaṃ syanditumārabdham/ 214.011. nāgasyāpi śirortirbādhitumārabdhā/ 214.011. sa kathayati--ārya, anena śrāmaṇerakenāśobhanacittamutpāditam/ 214.012. pratinivartāpayatu enam/ 214.012. sa kathayati--bhadramukha, apāyā hyete, nivartaya cittam/ 214.013. sa gāthāṃ bhāṣate-- 214.014. pravaṇībhūutamidaṃ cittaṃ na śaknomi nivārayitum/ 214.015. ihasthasyaiva me bhadanta pāṇibhyāṃ syandate jalam//1//

214.016. sa taṃ nāgaṃ tasmādbhavanāccyāvayitvā tatraivopapannaḥ/ 214.016. tatra bhikṣavastena nāgakumāreṇa tatprathamataḥ śraddhā pratilabdhā//

214.018. iti śrīdivyāvadāne nāgakumārāvadānam//

********** avadāna 25 **********

215.001. div25 sa gharaksitāvadānam (2)/

215.002. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kiṃ bhadanta āyuṣmatā saṃgharakṣitena karma kṛtam, yasya karmaṇo vipākenāḍhye mahābhoge kule jāto bhagavato 'ntike pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam? evaṃ taṃ ca vaineyakāryaṃ kṛtam? bhagavānāha--saṃgharakṣitenaiva bhikṣavaḥ karmāni kṛtāni upacitāni pūrvavat/ 215.005. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'sminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ nāma śāstā pūrvavat/ 215.006. tasyāyaṃ śāsane pravrajita āsīdvaiyāvṛtyakaraḥ/ 215.007. asya tatra pañca sārdhaṃvihāriśatāni/ 215.007. yadbhūyasā ekakarvaṭanivāsī janakāyaḥ, asyaivābhiprasannaḥ/ 215.008. anena tatra yāvadāyuḥparyantaṃ brahmacaryaṃ cīrṇam, na kaścidguṇo 'dhigataḥ/ 215.009. apareṇa samayena glānībhūtaḥ/ 215.009. mūlagaṇḍapatrapuṣpaphalabhaiṣajyairupasthīyamāno hīyata eva/ 215.010. maraṇasamaye praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā kāśyape bhagavati samyaksambuddhe 'nuttare mahādakṣiṇīye yāvadāyurbrahmacaryaṃ cīrṇam, na kāścidguṇagaṇo 'dhigataḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena yo 'sau bhagavatā kāśyapena samyaksambuddhenottaro nāma māṇavo varṣaśatāyuṣi prajāyāmavaśyabhāgīyakasya bhāvyatāyāṃ buddho, vyākṛtaḥ, tasya śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkuryām/ 215.014. tataḥ paścāt sārdhaṃvihāriṇa upasaṃkrāntāḥ/ 215.014. te kathayanti--upādhyāya, asti kiṃcit tvayā guṇagaṇamadhigatam? sa kathayati--nāsti/ 215.015. kiṃ praṇidhānaṃ kṛtam? idaṃ cedaṃ ca/ 215.016. te kathayanti--vayamapyupādhyāyameva kalyāṇamitramāgamya tasyaiva bhagavato 'ntike sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkuryuḥ/ 215.017. karvaṭanivāsinā janakāyena śrutaṃ glāna āryaka iti/ 215.018. te 'pyupasaṃkrāntāḥ/ 215.018. asti kiṃcidāryeṇa guṇagaṇamadhigatam? nāsti/ 215.019. kiṃ praṇidhānaṃ kṛtam? idaṃ cedaṃ ca/ 215.019. te kathayanti--vayamapyāryameva kalyāṇamitramāgamya tasyaiva bhagavato 'ntike sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkuryuḥ//

215.021. kiṃ manyadhve bhikṣavah? yo 'sau vaiyāvṛtyakaraḥ, eṣa evāsau saṃgharakṣito bhikṣuḥ/ 215.022. yāni tāni pañca sārdhaṃvihāriśatāni, etānyeva tāni pañcabhikṣuśatāni/ 215.022. yo 'sau karvaṭanivāsī janakāyaḥ, etānyeva tāni pañca vaṇikśatāni/ 215.023. yadanena tara dharmavaiyāvṛtyaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākenāḍhye mahādhane mahābhoge kule upapannaḥ/ 215.024. yat tanmaraṇasamaye praṇidhānaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākena mamāntike pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtamevaṃ ca vaineyakāryaṃ kṛtam//

215.027. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākah...pūrvavat//

********** avadāna 26 **********

216.001. div26 pāṃśupradānāvadānam/

216.002. yo 'sau svamāṃsatanubhiryajanāni kṛtvā tāvacciraṃ karuṇayā jagato hitāya/ 216.003. tasya śramasya saphalīkaraṇāya santaḥ saṃmārjitaṃ śṛṇuta sāmpratabhāṣyamāṇam//1//

216.006. evaṃ mayā śrutam/ 216.006. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharatīti sūtraṃ vaktavyam/ 216.007. atra tāvadbhagavattathāgatavadanāṃmodharavivarapratyudgatavacanasaratsaliladhārāsampātāpanītarāgadveṣamohamadamānamāyāśāṭhyapaṅkapaṭalānāṃ śabdanyāyāditarkaśāstrārthāvalokanotpannaprajñāpradīpaprotsāritakuśāstradarśanāndhakārāṇāṃ saṃsāratṛṣṇāchedipravarasaddharmapayaḥpānaśauṇḍānāṃ gurūṇāṃ saṃnidhau sarvāvavādakaṃ mahātmānamatimāharddhikaṃ sthaviropaguptamārabhya kāṃcideva vibuddhajanamanaḥprasādakarīṃ dharmyāṃ kathāṃ samanusmariṣyāmaḥ/ 216.012. tatra tāvadgurubhiravahitaśrotrairbhavitavyam//

216.013. evamanuśrūyate--yadā bhagavān parinirvāṇakālasamaye palālanāgaṃ vinīya kumbhakārīṃ caṇḍālīṃ gopālīṃ ca, teṣāṃ mathurāmanuprāptaḥ, tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate sma--asyāmānanda mathurāyāṃ mama varṣaśataparinirvṛtasya gupto nāma gāndhiko bhaviṣyati/ 216.015. tasya putro bhaviṣyatyupagupto nāma alakṣaṇako buddho yo mama varṣaśatapatinirvṛtasya buddhakāryaṃ bhavi(kari)ṣyati/ 216.017. tasyāvavādena bahavo bhikṣavaḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti/ 216.017. te 'ṣṭādaśahastāmāyāmena dvādaśahastāṃ vistāreṇa caturaṅgalamātrābhiḥ śaṇakābhiḥ pūjayiṣyanti/ 216.018. eṣo 'gro me ānanda śrāvakāṇāṃ bhaviṣyatyavavādakānām yaduta upagupto bhikṣuḥ/ 216.019. paśyasi tvamānanda dūrata eva nīlanīlāmbararājim? evaṃ bhadanta/ 216.020. eṣa ānanda rurumuṇḍo nāma parvataḥ/ 216.020. atra varṣaśataparinirvṛtasya tathāgatasya śāṇakavāsī nāma bhikṣurbhaviṣyati/ 216.021. so 'tra rurumuṇḍaparvate vihāraṃ pratiṣṭhāpayiṣyati, upaguptaṃ ca pravrājayiṣyati/ 216.022. mathurāyāmānanda naṭo bhaṭaśca dvau bhrātarau śreṣṭhinau bhaviṣyataḥ/ 216.023. tasya naṭabhaṭiketi saṃjñā bhaviṣyati/ 216.024. etadagraṃ me ānanda bhaviṣyati śamathānukūlānāṃ śayyāsanānām yadidaṃ naṭabhaṭikāraṇyāyatanam/ 216.025. athāyuṣmānānando bhagavantamidamavocat--āścaryaṃ bhadanta yadīdṛśamāyuṣmānupagupto bahujanahitaṃ kariṣyati/ 216.026. bhagavānāha--na ānanda etarhi, yathā atīte 'pyadhvani tena vinipatitaśarīreṇāpyatraiva urumuṇḍaparvate trayaḥ pārśvāḥ/ 216.027. ekatra pradeśe pañca pratyekabuddhaśatāni

prativasanti/ 216.028. dvitīye pañcaṛṣiśatāni/ 216.028. tṛtīye pañcamarkaṭaśatāni/ 216.028. tatra yo 'sau pañcānāṃ markaṭaśatānām yūthapatiḥ, sa tam yūthamapahāya yatra pārśve pañca pratyekabuddhaśatāni prativasanti, tatra gataḥ/ 216.030. tasya tān pratyekabuddhān dṛṣṭvā prasādo jātaḥ/ 216.030. sa teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ śīrṇaparṇāni mūlaphalāni copanāmayati/ 216.031. yadā ca te paryaṅkenopaviṣṭā bhavanti, sa vṛddhānte praṇāmaṃ kṛtvā yāvannavāntaṃ gatvā paryaṅkenopaviśati, yāvat te pratyekabuddhāḥ parinirvṛtāḥ/

217.001. <217>sa teṣāṃ śīrṇaparṇāni mūlaphalāni copanāmayati, te na pratigṛhṇanti/ 217.001. sa teṣāṃ cīvarakarṇikānyākarṣayati, pādau gṛhṇāti/ 217.002. yāvat sa markaṭaścintayati--niyatamete kālagatā bhaviṣyanti/ 217.003. tataḥ sa markaṭaḥ śocitvā paridevitvā ca dvitīyaṃ pārśvaṃ gato yatra pañca ṛṣiśatāni prativasanti/ 217.004. te ca ṛṣayaḥ kecit kaṇḍakāpāśrayāḥ, kecidbhasmāpāśrayāḥ, kecidūrdhvahastāḥ, kecit pañcātapāvasthitāḥ/ 217.005. sa teṣāṃ teṣāmīryāpathān vikopayitumārabdhaḥ/ 217.005. ye kaṇḍakāpāśrayāsteṣāṃ kaṇḍakānuddharati/ 217.006. bhasmāpāśrayāṇāṃ bhasma vidhunoti/ 217.006. ūrdhvahastānāmadho hastaṃ pātayati/ 217.007. pāñcātapāvasthitānāmagnimavakirati/ 217.007. yadā ca tairīryāpatho vikopito bhavati, tadā sa teṣāmagrataḥ paryaṅkaṃ badhnāti/ 217.008. yāvat tairṛṣibhirācāryāya niveditam/ 217.008. tenāpi coktam--paryaṅkena tāvanniṣīdatha, yāvat tāni pañca ṛṣiśatāni paryaṅkenopaviṣṭāni/ 217.009. te 'nācāryakā anupadeśakāḥ saptatriṃśadbodhipakṣān dharmānāmukhīkṛtya pratyekāṃ bodhiṃ sākṣātkṛtavantaḥ/ 217.011. atha teṣāṃ pratyekabuddhānāmetadabhavat--yat kiṃcidasmābhiḥ śreyo 'vāptam, tatsarvamimaṃ markaṭamāgamya/ 217.012. tairyāvat sa markaṭaḥ phalamūlaiḥ paripālitaḥ, kālagatasya ca taccharīraṃ gandhakāṣṭhairdhmāpitam//

217.014. tatkiṃ manyase ānanda? yo 'sau pañcānāṃ markaṭaśatānām yūthapatiḥ, sa eṣa upaguptaḥ/ 217.015. tadāpi tena vinipatitaśarīreṇāpyatraivorumuṇḍe parvate bahujanahitaṃ kṛtam/ 217.015. anāgate 'pyadhvani varṣaśataparinirvṛtasya mama atraivorumuṇḍe parvate bahujanahitaṃ kariṣyati/ 217.016. tacca yathaivaṃ tathopadarśayiṣyāmah--yadā sthavireṇa śāṇakavāsinā urumuṇḍe parvate vihāraḥ pratiṣṭhāpitaḥ, samanvāharati--kimasau gāndhika utpannaḥ, athādyāpi notpadyate iti? paśyatyutpannam/ 217.018. sa yāvat samanvāharati--yo 'sau tasya putra upagupto nāṃnā alakṣa.ṅko buddho nirdiṣṭaḥ, yo mama varṣaśataparinirvṛtasya buddhakāryaṃ kariṣyatīti, kimasau utpanno 'dyāpi notpadyate? tena yāvadupāyena gupto gāndhiko bhagavacchāsane 'bhiprasāditaḥ/ 217.021. sa yadā abhiprasannastadā sthaviraḥ saṃbahulairbhikṣubhiḥ sārdhamekadivasaṃ tasya gṛhaṃ praviṣṭaḥ/ 217.022. aparasminnahanyātmadvitīyaḥ/ 217.022. anyasminnahanyekākī/ 217.023. yāvadgupto gandhikaḥ sthaviraṃ śāṇakavāsinamekākinaṃ dṛṣṭvā kathayati--na khalu āryasya kaścit paścāccchramaṇah? sthavira uvāca--jarādharmāṇāṃ kuto 'smākaṃ paścācchramaṇo bhavati? yadi kecit śraddhāpurogena pravrajanti, te 'smākaṃ paścācchramaṇā bhavanti/ 217.025. gupto gāndhika uvāca--ārya, ahaṃ tāvadgṛhavāse parigṛddho viṣayābhirataśca/ 217.026. na mayā śakyaṃ pravrajitum/ 217.026. api tu yo 'smākaṃ putro bhavati, taṃ vayamāryasya paścācchramaṇaṃ dāsyāmaḥ/ 217.027. sthavira uvāca--vatsa, evamastu/ 217.027. api tu dṛḍhapratijñāṃ smarethāstvamiti/ 217.028.

yāvadguptasya gāndhikasya putro jātaḥ/ 217.028. tasyāśvagupta iti nāmadheyaṃ kṛtam/ 217.029. sa yadā mahān saṃvṛttastadā sthaviraḥ śāṇakavāsī guptaṃ gāndhikamadhigamyovāca--vatsa, tvayā pratijñātam--yo 'smākaṃ putro bhaviṣyati, taṃ vayamāryasya paścācchramaṇaṃ dāsyāmaḥ/ 217.031. anujānīhi, pravrajayiṣyāmīti/ 217.031. gāndhika uvāca--ārya, ayamasmākamekaputraḥ/ 217.031. marṣaya naḥ/ 217.032. yo 'smākaṃ dvitīyaḥ putro bhaviṣyati, taṃ vayamāryasya paścācchramaṇaṃ dāsyāmaḥ/ 217.032. yāvat sthavirah <218>śāṇakavāsī samanvāharati--kimayaṃ sa upaguptah? paśyati neti/

218.001. tena sthavireṇābhihitah--evamastu iti/ 218.002. tasya yāvaddvitīyaḥ putro jātaḥ/ 218.002. tasya dhanagupta iti nāma kṛtam/ 218.002. so 'pi yadā mahān saṃvṛttaḥ, tadā sthaviraḥ śāṇakavāsī guptaṃ gāndhikamuvāca--vatsa, tvayā pratijñātam--yo 'smākaṃ putro bhaviṣyati, taṃ vayamāryasya paścācchramaṇaṃ dāsyāmaḥ/ 218.004. ayaṃ ca te putro jātaḥ/ 218.005. anujānīhi, pravrajayiṣyāmīti/ 218.005. gāndhika uvāca--ārya marṣaya, eko 'smākaṃ dravyaṃ saṃśayiṣyati, sa āryasya dattaḥ/ 218.007. yāvat sthaviraḥ śāṇakavāsī samanvāharati--kimayaṃ sa upaguptah? paśyati neti/ 218.008. tataḥ sthavira uvāca--evamastu iti/ 218.008. yāvadguptasya gāndhikasya tṛtīyaḥ putro jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prasādiko 'tikrānto mānuṣavarṇamasamprāptaśca divyavarṇam/ 218.009. tasya vistareṇa jātau jātimahaṃ kṛtvā upagupta iti nāma kṛtam/ 218.010. so 'pi yadā mahān saṃvṛttaḥ, yāvat sthaviraśāṇakavāsī guptaṃ gāndhikamabhigamyovāca--vatsa, tvayā pratijñātam--yo 'smākaṃ tṛtīyaḥ putro bhaviṣyati, bayamāryasya dāsyāmaḥ paścācchramaṇārthe/ 218.012. ayaṃ te tṛtīyaḥ putra utpannaḥ/ 218.013. anujānīhi, pravrājayiṣyāmīti/ 218.013. gupto gāndhika uvāca--ārya, samayataḥ/ 218.013. yadā lābho 'nucchedo bhaviṣyatīti, tadā anujñāsyāmi/ 218.014. yadā tena samayaḥ kṛtaḥ, tadā māreṇa sarvāvatī mathurā gandhāviṣṭā/ 218.015. te sarve upaguptasakāśādgandhān krīṇanti/ 218.015. sa prabhūtāni dāsyati/ 218.015. yāvat sthaviraśāṇakavāsī upaguptasakāśaṃ gataḥ/ 218.016. upaguptaśca gandhāpaṇe sthitaḥ/ 218.016. sa dharmeṇa vyavahāraṃ

karoti, gandhān vikrīṇīte/ 218.017. sa sthavireṇa śāṇakavāsinā abhihitah--vatsa, kīdṛśāste cittacetasikāḥ pravartante kliṣṭā vā akliṣṭā veti? upagupta uvāca--ārya, naiva jānāmi kīdṛśāḥ kliṣṭāścittacetasikāḥ, kīdṛśā akliṣṭā iti/ 218.019. sthaviraḥ śāṇakavāsī uvāca--vatsa, yadi kevalaṃ cittaṃ parijñātuṃ na śakyasi, pratipakṣaṃ mocayitum/ 218.020. tena tasya kṛṣṇikapaṭṭikā dattā pāṇḍurikā ca/ 218.021. yadi kliṣṭaṃ cittamutpadyate, kṛṣṇikāṃ paṭṭikāṃ sthāpaya/ 218.021. athākliṣṭaṃ cittamutpadyate, pāṇḍurāṃ paṭṭikāṃ sthāpaya/ 218.022. śubhāṃ manasi kuru, buddhānusmṛtiṃ ca bhāvayasveti tenāsya vyapadiṣṭam/ 218.023. tasya yāvadārabdhā ākliṣṭāścittacetasikāḥ pravartitum, sa dvau bhāgau kṛṣṇikānāṃ sthāpayati, ekaṃ pāṇḍurikāṇām/ 218.024. yāvadardhaṃ kuṣṇikānāṃ sthāpayati ardhaṃ pāṇḍurikāṇām/ 218.025. yāvat dvau bhāgau pāṇḍurikāṇāṃ sthāpayati, ekaṃ kṛṣṇikānām/ 218.025. yāvadanupūrveṇa sarvāṇyeva śuklāni cittānyutpadyante, sa pāṇḍurikāṇāmeva paṭṭikāṃ sthāpayati/ 218.026. dharmeṇa vyavahāraṃ karoti//

218.028. mathurāyāṃ vāsavadattā nāma gaṇikā/ 218.028. tasyā dāsī upaguptasakāśaṃ gatvā gandhān krīṇāti/ 218.029. so vāsavadattayā cocyate--dārike, muṣyate sa gāndhikastvayā/ 218.029. bahūn gandhānānayasīti/ 218.030. dārikovāca--āryaduhite, upagupto gāndhikadārako rūpasampannaścāturyamādhuryasampannaśca dharmeṇa vyavahāraṃ karori/ 218.031. śrutvā ca vāsavadattāyā upaguptasakāśe sānurāgaṃ cittamutpannam/ 218.031. tayā yāvaddāsī upaguptasakāśaṃ preṣitā--tvatsakāśamāgamiṣyāmi/ 218.032. icchāmi tvayā sārdhaṃ ratimanubhavitum/ 218.032. yāvaddāsyā <219>upagutasya niveditam/

219.001. upagupta uvāca akālaste bhagini maddarśanāyeti/ 219.001. vāsavadattā pañcabhiḥ purāṇaśataiḥ paricārayate/ 219.002. tasyā buddhirutpannā--niyataṃ pañca purāṇaśatāni notsahate dātum/ 219.002. tayā yāvaddāsī upaguptasakāśaṃ preṣitā--na mamāryaputrasakāśāt kārṣāpaṇenāpi prayojanam/ 219.003. kevalamāryaputreṇa saha ratimanubhaveyam/ 219.004. dāsyā tathā niveditam/ 219.004. upagupta uvāca--akālaste bhagini maddarśanāyeti/ 219.005. yāvadanyataraḥ śreṣṭhiputro vāsavadattāyāḥ sakāśaṃ praviṣṭaḥ/ 219.005. anyataraśca sārthavāha uttarāpathāt pañcaśatamaśvapaṇyaṃ gṛhītvā mathurāmanuprāptaḥ/ 219.006. tenābhihitam--katarā veśyā sarvapradhānā? tena śrutam--vāsavadatteti/ 219.007. sa pañca puraṇaśatāni gṛhītvā bahūṃśca prābhṛtān vāsavadattāyāḥ sakāśāmabhigataḥ/ 219.008. tato vāsavadattayā lobhākṛṣṭena taṃ śreṣṭhiputraṃ praghātayitvā^vaskare prakṣipya sārthavāhena saha ratimanubhutā/ 219.009. yāvat sa śreṣṭhiputro bandhubhiravaskarāduddhṛtya(tah)/ 219.009. rājño niveditam/ 219.010. tato rājñā abhihitam--gacchantu bhavantaḥ, vāsavadattāṃ hastapādau karṇanāsaṃ ca cchittvā śmaśāne chorayantu/ 219.011. yāvat tairvāsavadattā hastapādau karṇanāsaṃ ca cchittvā śmaśāne choritā/ 219.012. yāvadupaguptena śrutam--vāsavadattā hastapādau karṇanāsaṃ ca cchittvā śmaśāne choritā/ 219.013. tasya buddhirutpannā--pūrvaṃ tayā mama viṣayanimittaṃ darśanamākāṅkṣitam/ 219.013. idānīṃ tu tasyā hastapādau karṇanāsaṃ ca vikārtitau, idānīṃ tu tasyā darśanakāla iti/ 219.014. āha ca-- 219.015. yadā praśastāmbarasaṃvṛtāṅgī abhūdvicitrābharaṇairvibhūṣitā/ 219.017. mokṣārthināṃ janmaparānmukhānāṃ śreyastadāsyāstu na darśanaṃ syāt//2//

219.019. idānīṃ tu tasyāḥ kāle 'yaṃ draṣṭuṃ gatamānarāgaharṣāyāḥ/ 219.020. niśitāsivikṣatāyāḥ svabhāvaniyatasya rūpasya//3//

219.021. yāvadekena dārakenopasthāyakena cchatramādāya praśānteneryāpathena śmaśānamanuprāptaḥ/ 219.022. tasyāśca preṣikā pūrvaguṇānurāgāt samīpe 'vasthitā kākādīn nivārayati/ 219.022. tayā ca vāsavadattāyā niveditam--āryaduhitaḥ, yasya tvayā ahaṃ sakāśaṃ punaḥ punaranupreṣitā, ayaṃ sa upagupto 'bhyagataḥ/ 219.024. niyatameṣa kāmarāgārta āgato bhaviṣyati/ 219.024. śrutvā ca vāsavadattā kathayati-- 219.026. pranaṣṭaśobhāṃ duḥkhārtāṃ bhūmau rudhirapiñjarām/ 219.027. māṃ dṛṣṭvā kathametasya kāmarāgo bhaviṣyati//4//

219.028. tataḥ preṣikāmuvāca--yau hastapādau karṇanāsaṃ ca maccharīrādvikartitau, tau śleṣayeti/ 219.029. tayā yāvat śleṣayitvā paṭṭakena pracchāditā/ 219.029. upaguptaścāgatya vāsavadattāyā agrataḥ sthitaḥ/ 219.029. tato vāsavadattā upaguptamagrataḥ sthitaṃ dṛṣṭvā kathayati--āryaputra, yadā maccharīraṃ svasthabhūtaṃ viṣayaratyanukūlaṃ tadā mayā āryaputrasya punaḥ punardūtī visarjitā/ 219.031. āryaputreṇābhihitam--

220.001. <220>akālaste bhagini māṃ darśanāyeti/ 220.001. idānīṃ mama hastapādau karṇanāsau ca vikartitau, svarudhirakardama evāvasthitā/ 220.002. idānīṃ kimāgato 'si? āha ca-- 220.003. idam yadā paṅkajagarbhakomalaṃ mahārhavastrābharaṇairvibhūṣitam/ 220.005. babhūva gātraṃ mama darśanakṣamaṃ tadā na dṛṣṭo 'si mayālpabhāgyayā//5//

220.007. etarhi kiṃ draṣṭumihāgato 'si yadā śarīraṃ mama darśanākṣamam/ 220.009. nivṛttalīlāratiharṣavismayaṃ bhayāvahaṃ śoṇitapaṅkalepanam//6//

220.011. upagupta uvāca-- 220.012. nāhaṃ bhagini kāmārtaḥ saṃnidhāvāgatastava/ 220.013. kāmānāmaśubhānāṃ tu svabhāvaṃ draṣṭumāgataḥ//7//

220.014. pracchāditā vastravibhūṣaṇādyairbāhyairvicitrairmadanānukūlaiḥ/ 220.016. nirīkṣyamāṇā api yatnavadbhir nāpyatra dṛṣṭāsi bhavedyathāvat//8//

220.018. idaṃ tu rūpaṃ tava dṛśyametat sthitaṃ svabhāve racanādviyuktam/ 220.020. te 'paṇḍitāste ca vigarhaṇīyā ye prākṛte 'smin kuṇape ramante//9//

220.022. tvacāvanaddhe rudhirāvasakte carmāvṛte māṃsaghanāvalipte/ 220.024. śirāsahasraiśca vṛte samantāt ko nāma rajyeta itaḥ śarīre//10//

220.026. api ca bhagini/ 220.027. bahirbhadrāṇi rūpāṇi dṛṣṭvā bālo 'bhirajyate/ 220.028. abhyantaraviduṣṭāni jñātvā dhīro virajyate//11//

220.029. avakṛṣṭāvakṛṣṭasya kuṇapasya hyamedhyatā/ 220.030. medhyāḥ kāmopasaṃhārāḥ kāminaḥ śubhasaṃjñinaḥ//12//

221.001. <221>iha hi-- 221.002. daurgandhyaṃ prativāryate bahuvidhairgandhairamedhyākarairvaikṛtyaṃ bahirādhriyeta vividhairvastrādibhirbhūṣaṇaiḥ/ 221.004. svedakledamalādayo 'pyaśucayastānnirharatyambhasā yenāmedhyakaraṅkametadaśubhaṃ kāmātmabhiḥ sevyate//13//

221.006. saṃbuddhasya tu ye vacaḥ suvacasaḥ śṛṇvanti kurvantyapi te kāmāñ śramaśokaduḥkhajananān sadbhiḥ sadā garhitān/ 221.008. tyaktvā kāmanimittamuktamanasaḥ śānte vane nirgatāḥ pāram yānti bhavārṇavasya mahataḥ saṃśritya mārgaplavam//14//

221.010. śrutvā vāsavadattā saṃsārādudvignā/ 221.010. buddhaguṇānusmaraṇāccāvarjitahṛdayovāca-- 221.011. evametattathā sarvam yathā vadasi paṇḍita/ 221.012. me tvāṃ sādhuṃ samāsādya buddhasya vacanaṃ śrutam//15//

221.013. yāvadupaguptena vāsavadattāyā anupūrvikāṃ kathāṃ kṛtvā satyāni saṃprakāśitāni/ 221.014. upaguptaśca vāsavadattāyāḥ śarīrasvabhāvamavagamya kāmadhātuvairāgyaṃ gataḥ/ 221.014. tenātmīyayā dharmadeśanayā sahasatyābhisamayādanāgāmiphalaṃ vāsavadattayā ca srotāpattiphalaṃ prāptam/ 221.015. tato vāsavadattā dṛṣṭasatyā upaguptaṃ saṃrāgayantyuvāca-- 221.017. tavānubhāvātpihitaḥ sughoro hyapāyamārgo bahudoṣayuktaḥ/ 221.019. apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā nirvāṇamārgaśca mayopalabdhaḥ//16//

221.021. api ca/ 221.021. eṣāhaṃ taṃ bhagavantaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksambuddhaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharma ca bhikṣusaṃghaṃ cetyāha-- 221.023. eṣā vrajāmi śaraṇaṃ vibuddhanavakamalavimaladhavalanetram/ 221.024. tamamarabudhajanamahitaṃ jinaṃ virāgaṃ ca saṃghaṃ ca//17// iti//

221.025. yāvadupagupto vāsavadattāṃ dharmyayā kathayā saṃdarśya prakrāntaḥ/ 221.025. aciraprakrānte copagupte vāsavadattā kālagatā deveṣūpapannā/ 221.026. devataiśca mathurāyāmārocitam--vāsavadattayā upaguptasakāśāddharmadeśanāṃ śrutvā āryasatyāni dṛṣṭāni, deveṣūpapanneti/ 221.027. śrutvā ca mathurāvāsatavyena janakāyena vāsavadattāyāḥ śarīre pūjā kṛtā//

221.029. yāvat sthaviraḥ śāṇakavāsī guptaṃ gāndhikamabhigamyovāca--anujānīhi upaguptaṃ pravrājayiṣyāmīti/ 221.030. gupto gāndhika uvāca--ārya, eṣa samayaḥ/ 221.030. yadā na lābho na cchedo bhaviṣyati, tadā anujñāsyāmīti/ 221.031. yāvat sthaviraśāṇakavāsinā ṛddhyā tathā adhiṣṭhitam yathā <222>

222.001. na lābho na cchedaḥ/ 222.001. tato gupto gāndhiko gaṇayati, tulayati, māpayati, paśyati--na lābho na cchedaḥ/ 222.002. tataḥ sthaviraḥ śāṇakavāsī guptaṃ gāndhikamuvāca--ayaṃ hi bhagavatā buddhena nirdiṣṭo mama varṣaśataparinirvṛtasya buddhakāryaṃ kariṣyatīti/ 222.003. anujānīhi, pravrājayiṣyāmīti/ 222.003. yāvadguptena gāndhikenābhyanujñātaḥ/ 222.004. tataḥ sthavireṇa śāṇakavāsinā upagupto naṭabhaṭikāraṇyāyatanaṃ nītaḥ, upasampāditaśca/ 222.005. jñapticaturthaṃ ca karma vyavasitam/ 222.005. upaguptena ca sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 222.006. tataḥ sthavireṇa śāṇakavāsinābhihitam--vatsa upagupta, tvaṃ bhagavatā nirdiṣṭo vaiṣaśataparinirvṛtasya mamopagupto nāma bhikṣurbhaviṣyatyalakṣaṇako buddhaḥ, yo mama varṣaśataparinirvṛtasya buddhakāryaṃ kariṣyatīti/ 222.008. eṣo 'gro me ānanda śrāvakāṇāmavavādakānām yaduta upagupto bhikṣuḥ/ 222.009. idānīṃ vatsa śāsanahitaṃ kuruṣveti/ 222.009. upagupta uvāca--evamastu iti/ 222.010. tataḥ sa dharmaśravaṇe 'dhīṣṭaḥ/ 222.010. mathurāyāṃ ca śabdo visṛtah--upagupto nāmālakṣaṇako buddho 'dya dharmaṃ deśayiṣyatīti/ 222.011. śrutvā cānekāni prāṇiśatasahasrāṇi nirgatāni/ 222.011. yāvat sthaviropaguptaḥ samāpadyāvalokayati--kathaṃ tathāgatena pariṣaṇṇā? paśyati cārdhacandrākāreṇa parṣadavasthitā/ 222.013. yāvadavalokayati--kathaṃ tathāgatena dharmadeśanā kṛtā? paśyati pūrvakālakaraṇīyāṃ kathāṃ kṛtvā satyasamprakāśanā kṛtā/ 222.014. so 'pi pūrvakālakaraṇīyāṃ kathāṃ kṛtvā satyasamprakāśanāṃ kartumārabdhaḥ/ 222.015. māreṇa ca

tasyāṃ parṣadi muktāhāravarṣamutsṛṣṭam, vaineyānāṃ manāṃsi vyākulīkṛtāni, ekenāpi satyadarśanaṃ na kṛtam/ 222.016. yāvat sthaviropagupto vyavalokayati--kenāyaṃ vyākṣepaḥ kṛtah? paśyati māreṇa/ 222.017. yāvaddvitīye divase bahutarako janakāyo nirgataḥ/ 222.017. upagupto dharmaṃ deśayati, muktāhāraṃ ca varṣopavarṣitamiti/ 222.018. yāvat dvitīye 'pi divase sthaviropaguptena pūrvakālakaraṇīyāṃ kathāṃ kṛtvā satyasamprakāśanāyāmārabdhāyāṃ māreṇa cāsyāṃ parṣadi suvarṇavarṣamutsṛṣṭam, vaineyānāṃ manāṃsi saṃlakṣobhitāni, ekenāpi satyadarśanaṃ na kṛtam/ 222.020. yāvat sthaviropagupto vyavalokayati--kenāyaṃ vyākṣepaḥ kṛtah? paśyati māreṇa pāpīyaseti/ 222.021. yāvat tṛtīye śivase bahutarako janakāyo nirgataḥ/ 222.022. upagupto dharmaṃ deśayati, muktāvarṣaṃ suvarṇavarṣaṃ ca patatīti/ 222.023. yāvat tṛtīye 'pi divase sthaviropaguptaḥ pūrvakālakaraṇīyāṃ kathāṃ kṛtvā satyā nyārabdhaḥ saṃprakāśayitum/ 222.024. māreṇa ca nātidūre nāṭakamārabdham/ 222.024. divyāni ca vādyāni saṃpravāditāni, divyāścāpsaraso nāṭayituṃ pravṛttāḥ/ 222.025. yāvadvītarāgo janakāyo divyāni rūpāṇi dṛṣṭvā divyāṃśca śabdāñ śrutvā māreṇākṛṣṭaḥ/ 222.026. ato māreṇopaguptasya parṣadākṛṣṭā/ 222.026. praītimanasā māreṇa sthaviropaguptasya śirasi mālā buddhā/ 222.027. yāvat sthaviropaguptaḥ samanvāharitumārabdhah--ko 'yam? paśyati māraḥ/ 222.028. tasya buddhirutpannā--ayaṃ māro bhagavacchāsane mahāntaṃ vyākṣepaṃ karoti/ 222.029. kimarthamayaṃ bhagavatā na vinītah? paśyati mamāyaṃ vineyaḥ/ 222.029. tasya ca vinayāt

sattvānugrahādahaṃ bhagavatā alakṣaṇako buddho nirdiṣṭaḥ/ 222.030. yāvat sthaviropaguptaḥ samanvāharati--kimasya vinayakāla upasthita āhosvinneti? paśyati--vinayakāla upasthitaḥ/ 222.031. tataḥ sthaviropaguptena trayaḥ kuṇapā gṛhītāh--ahikṛṇapaṃ kurkurakuṇapaṃ manuṣyakuṇapam/ 222.032. ṛddhyā ca <223>puṣpamālāmabhinirmāya mārasakāśamabhigataḥ/

223.001. dṛṣṭvā ca mārasya prītirutpannā--upagupto 'pi mayā ākṛṣṭa iti/ 223.002. tato māreṇa svaśarīramupanāmitam/ 223.002. sthaviropaguptaḥ svayameva badhnāti/ 223.002. tataḥ sthaviropaguptenāhikuṇapaṃ mārasya baddham, kurkurakuṇapaṃ grīvāyām, karṇavasaktaṃ manuṣyakuṇapaṃ ca/ 223.004. tataḥ samālabhyovāca-- 223.005. bhikṣujanapratikūlā mālā baddhā yathaiva me bhavatā/ 223.006. kāmijanapratikūlaṃ tava kuṇapamidaṃ mayā baddham//18//

223.007. yatte balaṃ bhavati tatpratidarśayasva buddhātmajena hi sahādya samāgato 'si/ 223.009. udvṛttamapyanilabhinnataraṃgavakraṃ vyāvartane malayakukṣiṣu sāgarāmbhaḥ//19//

223.011. atha mārastaṃ kuṇapamapanetumārabdhaḥ/ 223.011. paramapi ca svayamanupraviśya pipīlika ivādrirājamapanayituṃ na śaśāka/ 223.012. asamartho vaihāyasamutpatyovāca-- 223.013. yadi moktuṃ na śakyāmi kaṇṭhāt śvakuṇapaṃ svayam/ 223.014. anye devāpi mokṣyante matto 'bhyadhikatejasaḥ//20//

223.015. sthavira uvāca-- 223.016. brahmāṇaṃ śaraṇaṃ śatakratuṃ vā dīptaṃ vā praviśa hutāśamarṇavaṃ vā/ 223.018. na kledaṃ na ca pariśoṣaṇaṃ na bhedaṃ kaṇṭhasthaṃ kuṇapamidaṃ tu yāsyatīha//21//

223.020. samahendrarudropendradraviṇeśvarayamavaruṇakuberavāsavadīnāṃ devānāmabhigamya akṛtārtha eva brahmāṇamabhigataḥ/ 223.021. tena coktah--marṣaya vatsa, 223.022. śiṣyeṇa daśabalasya svayamṛddhyā kṛtāntamaryādā/ 223.023. kastāṃ bhettuṃ śakto velāṃ varuṇālayasyeva//22//

223.024. api padmanālasūtraiebaddhvā himavantamuccharet kaścit/ 223.025. na tu tava kaṇṭhāsaktaṃ śvakuṇapamidamuddhareyamaham//23//

223.026. kāmaṃ mamāpi mahadasti balaṃ tathāpi nāhaṃ tathāgatasutasya balena tulyaḥ/ 223.028. tejasvināṃ na khalu na jvalane 'sti kiṃ tu nāsau dyutirhutavahe ravimaṇḍale yā//24//

224.001. <224>māro 'bravīt--kimidānīmājñāpayasi? kaṃ śaraṇaṃ vrajāmīti? brahmābravīt-- 224.002. śaghrīṃ tameva śaraṇaṃ vraja yaṃ sametya bhraṣṭo hi yaḥ kṣititale bhavatīha janturuttiṣṭhati kṣitimasāvavalambya bhūyaḥ//25//

224.006. atha mārastathāgataśiṣyasāmarthyamupalabhya cintayāmāsa-- 224.007. brahmaṇā pūjyate yasya śiṣyāṇāmapi śāsanam/ 224.008. tasya buddhasya sāmarthya pramātuṃ ko nu śaknuyāt//26//

224.009. kartukāmo 'bhaviṣyatkāṃ śiṣṭiṃ sa mama suvrataḥ/ 224.010. yāṃ nākariṣyatkṣāntyā tu tenāhamanurakṣitaḥ//27//

224.011. kiṃ bahunā? 224.012. adyāvaimi munermahākaruṇatāṃ tasyātimaitryātmanaḥ sarvopadravavipramuktamanasaścāmīkarādridyuteḥ/ 224.014. mohāndhena hi tatra tatra sa mayā taistair nayaiḥ kheditastenāhaṃ ca tathāpi nāma balinā naivāpriyaṃ śrāvitaḥ//28//

224.016. atha kāmadhātvadhipatirmāro nāstyanyā gatiranyatropaguptakādeveti jñātvā sarvamutsṛjya sthaviropaguptasamīpamupetya pādayor nipatyovāca--bhadanta, kimaviditametadbhadantasya yathā bodhimūlamupādāya mayā bhagavato vipriyaśatāni kṛtāni? kutah? 224.019. śālāyāṃ brāhmaṇagrāme māmāsādya sa gautamaḥ/ 224.020. bhaktacchedamapi prāpya nākārṣānmama vipriyam//29//

224.021. gaurbhūtvā sarpavat sthitvā kṛtvā śākaṭikākṛtim/ 224.022. sa mayāyāsito nātho na cāhaṃ tena hiṃsitaḥ//30//

224.023. tvayā punarahaṃ vīra tyaktvā (tu) sahajāṃ dāyām/ 224.024. sadevāsuramadhyeṣu lokeṣvadya viḍambitaḥ//31//

224.025. sthaviro 'bravīt--pāpīyan, kathamaparīkṣyaiva tathāgatamāhātmyeṣyu śrāvakamupasaṃharasi-- 224.026. kiṃ sarṣapeṇa samatāṃ nayasīha meruṃ khadyotakena raviṃ maṇḍalinā samudram/ 224.028. anyā hi sā daśabalasya kṛpā prajāsu na śrāvakasya hi mahākaruṇāsti saumya//32//

224.030. api ca-- 224.031. yadarthena bhagavatā sāparodho 'pi marṣitaḥ/ 224.032. idaṃ tat kāraṇaṃ sākṣādasmābhirupalakṣitam//33//

225.001. <225>māra uvāca-- 225.002. brūhi brūhi śrīmatastasya bhāvaṃ saṅgaṃ chettuṃ kṣāntiguptavratasya/ 225.004. yo 'sau mohānnityamāyāsito me tenāhaṃ ca prekṣito maitryeṇaiva//34//

225.006. sthavira uvāca--śṛṇu saumya, tvaṃ hi bhagavatyasakṛdasakṛdavaskhalitaḥ/ 225.006. na ca buddhāvropitānāmakuśalānāṃ dharmāṇāmanyat prakṣālanamanyatra tathāgataprasādādeva/ 225.008. tadetatkāraṇaṃ tena paśyatā dīrghadarśinā/ 225.009. tvaṃ nāpriyamiha proktaḥ priyāṇyeva tu lambhitaḥ//35//

225.010. nyāyenānena bhaktistava hṛdi janitā tenāgramatinā svalpāpi hyatra bhaktirbhavati matimatāṃ nirvāṇaphaladā/ 225.012. saṃkṣepādyatkṛtaṃ te vṛjinamiha mune mohāndhamanasā sarvaṃ prakṣālitaṃ tattava hṛdayagataiḥ śraddhāmbuvisaraiḥ//36//

225.014. atha māraḥ kadambapuṣpavadāhṛṣṭaromakūpaḥ sarvāṅgena praṇipatyovāca-- 225.015. sthāne mayā bahuvidhaṃ parikhedito 'sau prāk siddhitaśca bhuvi siddhamanorathena/ 225.017. sarvaṃ ca marṣitamṛṣipravareṇa tena putrāparādha iva sānunayena pitrā//37//

225.019. sa buddhaprasādāpyāyitamanāḥ suciraṃ buddhaguṇānanusmṛtya sthavirasya padayor nipatyovāca-- 225.020. anugraho paraḥ kṛtastvayā niveśitam yanmayi buddhagauravam/ 225.022. idaṃ tu kaṇṭhavyavalambi maitryā maharṣikopābharaṇaṃ visarjaya//38//

225.024. sthavira uvāca--samayato vimokṣyāmīti/ 225.024. māra uvāca--kaḥ samaya iti? sthavira uvāca--adyaprabhṛti bhikṣavo na viheṭhayitavyā iti/ 225.025. māro 'bravīt--na viheṭhayiṣye/ 225.025. kamaparamājñāpayasīti? sthavira uvāca--evaṃ tāvacchāsanakāryaṃ prati mamājñā/ 225.026. svakāryaṃ prati vijñāpayiṣyāmi bhavantam/ 225.027. tato māraḥ sasambhrama uvāca--prasīda sthavira, kimājñāpayasi? sthaviro 'bravīt--svayamavagacchasi--yadahaṃ varṣaśataparinirvṛte bhagavati pravrajitaḥ, taddharmakāyo mayā tasya dṛṣṭaḥ/ 225.029. trailokyanāthasya kāñcanādrinibhastasya na dṛṣṭo rūpakāyo me/

226.001. <226>tadanu tvamanugrahamapratimimiha vidarśaya buddhavigraham/ 226.003, priyamadhikamato hi nāstiṃ me daśabalarūpakutūhalo hyāham//39//

226.005. māra uvāca--tena hi mamāpi samayaḥ śrūyatām/ 226.006. sahasā tamihodvīkṣya buddhanepathyadhāriṇam/ 226.007. na praṇāmastvayā kāryaḥ sarvajñaguṇagauravāt//40//

226.008. buddhānusmṛtipeśalena manasā pūjām yadi tvaṃ mayi svalpāmapyupadarśayiṣyasi vibho dagdho bhaviṣyāmyaham/ 226.010. kā śaktirmama vītarāgavihitāṃ soḍhuṃ praṇāmakriyāṃ hastanyāsamivodvahanti na gajasyairaṇḍavṛkṣāṅkurāḥ//41//

226.012. sthaviro 'pyāha--evamastu/ 226.012. na bhavantaṃ praṇamiṣyāmīti/ 226.012. māro 'bravīt--tena hi muhūrtamāgamaya, yāvadahaṃ vanagahanamanupraviśya-- 226.014. śūraṃ vañcayituṃ purā vyavasitenottaptahemaprabhaṃ bauddhaṃ rūpamacintyabuddhivibhavādāsīnmayā yatkṛtam/ 226.016. kṛtvā rūpamahaṃ tadeva nayanaprahlādikaṃ dehināmeṣo 'pyarkamayūkhajālamamalaṃ bhāmaṇḍalenākṣipan//42//

226.018. atha sthavirah evamastu ityuktvā taṃ kuṇapamapanīya tathāgatarūpadarśanotsuko 'vasthitaḥ/ 226.019. māraśca vanagahanamanupraviśya buddharūpaṃ kṛtvā naṭa iva suruciranepathyastasmādvanagahanādārabdho nikṣramitum/ 226.020. vakṣyate hi-- 226.021. tathāgataṃ vapurathottamalakṣaṇāḍhyamādarśayannayanaśāntikaraṃ narāṇām/ 226.023. pratyagraraṅgamiva citrapaṭaṃ mahārhamuddhāṭayan vanamasau tadalaṃcakāra//43///

226.025. atha vyāmaprabhāmaṇḍalamaṇḍitamasecanakadarśanaṃ bhagavato rūpamabhinirmāya dakṣiṇe pārśve sthaviraśāradvatīputraṃ vāmapārśve sthaviramahāmaudgalyāyanaṃ pṛṣṭhataścāyuṣmantamānandaṃ buddhapātravyagrahastaṃ sthaviramahākaśyapāniruddhasubhūtipramṛtīnāṃ ca mahāśrāvakāṇāṃ rūpāṇyabhinirmāya ardhatrayodaśabhirbhikṣuśatairardhacandreṇānuparivṛtaṃ buddhaveṣamādarśayitvā māraḥ sthaviropaguptasyāntikamājagāma/ 226.029. sthaviropaguptasya ca bhagavato rūpamidamīdṛśamiti prāmodyamutpannam/ 226.029. sa pramuditamanāstvaritamāsanādutthāya nirīkṣamāṇa uvāca--

227.001. <227>dhigastu tāṃ niṣkaruṇāmanityatāṃ bhinatti rūpāṇi yadīdṛśānyapi/ 227.003. śarīramīdṛkkila tanmahāmuneranityatāṃ prāpya vināśamāgatam//44//

227.005. sa buddhāvalambanayā smṛtyā tathāpyāsaktamanāḥ saṃvṛtto yathā buddhaṃ bhagavantamahaṃ paśyāmīti vyaktamupāgataḥ/ 227.006. sa padmamukulapratimamañjaliṃ kṛtvovāca--aho rūpaśobhā bhagavataḥ/ 227.007. kiṃ bahunā? 227.008. vaktreṇābhibhavatyayaṃ hi kamalaṃ nīlotpalaṃ cakṣuṣā kāntyā puṣpavanaṃ ghanaṃ priyatayā candraṃ samāptadyutim/ 227.010. gāmbhīryeṇa mahodadhiṃ sthiratayā meruṃ raviṃ tejasā gatyā siṃhamavekṣitena vṛṣabhaṃ varṇena cāmīkaram//45//

227.012. sa bhūyasyā mātrayā harṣaṇāpūryamāṇahṛdayo vyāpinā svareṇovāca-- 227.013. aho bhāvaviśuddhānāṃ karmaṇo madhuraṃ phalam/ 227.014. karmaṇedaṃ kṛtaṃ rūpaṃ naiśvaryeṇa yadṛcchayā//46//

227.015. yattatkalpasahasrakoṭiniyutairvākkāyacittodbhavaṃ dānakṣāntisamādhibuddhiniyamaistenārhatā śodhitam/ 227.017. tenedaṃ jananetrakāntamamalaṃ rūpaṃ samutthāpitam yaṃ dṛṣṭvā ripurapyabhipramuditaḥ syātkiṃ punarmadvidhaḥ//47//

227.019. saṃbuddhālambanaiḥ saṃjñāṃ vismṛtya buddhasaṃjñāmadhiṣṭhāya mūlanikṛtta iva drumaḥ sarvaśarīreṇa mārasya pādayor nipatitaḥ/ 227.020. atha māraḥ sasambhramo 'bravīt--evaṃ taṃ bhadanta nārhasi samayaṃ vyatikramitum/ 227.021. sthavira uvāca--kaḥ samaya iti? māra uvāca--nanu pratijñātaṃ bhadantena--nāhaṃ bhavantaṃ praṇamiṣyāmīti/ 227.022. tataḥ sthaviropaguptaḥ pṛthivītalādutthāya sagadgadakaṇṭho 'bravīt--pāpīyan, 227.024. na khalu na viditaṃ me yasya vādipradhāno jalavihata ivāgnir nirvṛtiṃ saṃprayātaḥ/ 227.026. api tu nayanakāntāmākṛtiṃ tasya dṛṣṭvā tamṛṣimabhinato 'haṃ tvāṃ tu nābhyarcayāmi//48//

227.028. māra uvāca--kathamihāhaṃ nārcito bhavāmi, yadevaṃ māṃ praṇamasīti/ 227.028. sthaviro 'bravīt--śrūyatām, yathā tvaṃ naiva mayā abhyarcito bhavasi, na ca mayā samayātikramaḥ kṛta iti/

228.001. <228>mṛṇmayeṣu pratikṛtiṣvamarāṇām yathā janaḥ/ 228.002. mṛtasaṃjñāmanādṛtya namatyamarasaṃjñayā//49//

228.003. tathāhaṃ tvāmihodvīkṣya lokanāthavapurdharam/ 228.004. mārasaṃjñāmanādṛtya nataḥ sugatasaṃjñayā//50//

228.005. atha māro buddhaveṣamantardhāpayitvā sthaviropaguptamabhyarcya prakrāntaḥ/ 228.005. yāvaccaturthe divase māraḥ svayameva mathurāyāṃ ghaṇṭāvaghoṣitumārabdhah--yo yuṣmākaṃ svargāpavargasukhaṃ prārthayate, sa sthaviroaguptasakāśāddharmaṃ śṛṇotu, yaiśca yuṣmābhistathāgato na dṛṣṭaste sthaviropaguptaṃ paśyantu iti/ 228.008. āha ca-- 228.009. utsṛjya dāridryamanarthamūlam yaḥ sphītaśobhāṃ śriyamicchatīha/ 228.011. svargāpavargāya ca yasya vāñchā sa śraddhayā dharmamataḥ śṛṇotu//51//

228.013. dṛṣṭo na yairvā dvipadapradhānaḥ śāstā mahākāruṇikaḥ svayambhūḥ/ 228.015. te śāstṛkalpaṃ sthaviropaguptaṃ paśyantu bhāsvatribhavapradīpam//52//

228.017. yāvanmathurāyāṃ śabdo visṛtah--sthaviropaguptena māro vinīta iti/ 228.017. śrutvā ca yadbhūyasā mathurāvāstavyo janakāyaḥ sthaviropaguptasakāśaṃ nirgataḥ/ 228.018. tataḥ sthaviropagupto 'nekeṣu brāhamaṇaśatasahasreṣu saṃnipatiteṣu siṃha iva nirbhīḥ siṃhāsanamabhirūḍhaḥ/ 228.019. vakṣyati ca-- 228.020. māṃ prati na te śakyaṃ siṃhāsanamaviduṣā samabhiroḍhum/ 228.021. yaḥ sa siṃhāsanastho mṛga iva sa hi yāti saṃkocam//53//

228.022. siṃha iva yastu nirbhīr ninadati pravarāridarpanāśārtham/ 228.023. siṃhāsanamabhiroḍhuṃ sa kathikasiṃho bhavati yogyaḥ//54//

228.024. yāvat sthaviropaguptena pūrvakālakaraṇīyāṃ kathāṃ kṛtvā satyāni saṃprakāśitāni/ 228.025. śrutvā cānekaiḥ prāṇiśatasahasrairmokṣabhāgīyāni kuśalamūlānyākṣiptāni/ 228.025. kaiścidanāgāmiphalaṃ prāptam, kaiścit sakṛdāgāmiphalam, kaiścit srotāapattiphalam, yāvadaṣṭādaśasahasrāṇi pravrajitāni/ 228.027. sarvaiśca yujyamānairyāvadarhattvaṃ prāpram//

228.028. tatra corumuṇḍaparvate guhā aṣṭadaśahastā dairdhyeṇa dvādaśahastā vistāreṇa/ 228.028. yadā te kṛtakaraṇīyāḥ saṃvṛttāstadā sthaviropaguptenābhihitam--yo madīyenāvavādena sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati, tena caturaṅgulamātrā śalākā guhāyāṃ prakṣeptavyā/ 228.030. yāvadekasmin divase daśabhirarhatsahasraiḥ śalākāḥ prakṣiptāḥ/ 228.031. tasya yāvadāsamudrāyām {pṛthivyām} śabdo visṛtah--mathurāyāmupaguptanāmā<229> avavādakānāmagro nirdiṣṭo bhagavatā/

229.001. tadyathā hi vinītakāmadhātvīśvare dvitīyaśāstṛkalpe mahātmani sthaviropagupte suramanujamahoragāsuragaruḍayakṣagandharvavidyādharārcitapādayugme pūrvabuddhakṣotrāvaropitakuśalabījasaṃtatīnāmanekeṣāṃ sattvaśatasahasrāṇāṃ saddharmasalilavarṣadhārānipātena mokṣāṅkurānabhivardhayannurumuṇḍe śaile//

229.005. kāryānurodhāt praṇatasakalasāmantacūḍāmaṇimayūkhodbhāsitapādapīṭhasyāśokasya rājñaḥ pūrvaṃ pāṃśupradānaṃ samanusmariṣyāmaḥ/ 229.006. ityevamanuśrūyate-- 229.007. bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalindakanivāpe/ 229.007. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 229.009. vakṣyati ca-- 229.010. kanakācalasaṃnibhāgradeho dviradendrapratimaḥ salīlagāmī/ 229.012. pāripūrṇaśaśāṅkasaumyavaktro bhagavān bhikṣugaṇairvṛto jagāma//55//

229.014. yāvadbhagavatā sābhisaṃskāraṃ nagaradvāre pādaṃ pratiṣṭhāpitam/ 229.014. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ sābhisaṃskāraṃ nagaradvāramindrakīle pādau vyavasthāpayanti, tadā citrāṇyadbhutāni prādurbhavanti/ 229.016. andhāścakṣūṃṣi pratilabhante/ 229.016. badhirāḥ śrotragrahaṇasamarthā bhavanti/ 229.017. paṅgavo gamanasamarthā bhavanti/ 229.016. haḍinigaḍacārakāvabaddhānāṃ sattvānāṃ bandhanāni śithilībhavanti/ 229.018. janmajanmavairānubaddhāḥ sattvāstadanantaraṃ maitracitratāṃ labhante/ 229.018. vatsā dāmāni cchittvā mātṛbhiḥ sārdhaṃ samāgacchanti/ 229.019. hastinas trośanti, aśvā heṣante, ṛṣabhā garjanti, śukaśārikakokilajīvaṃjīvakabarhiṇo madhurān {śabdān} nikūjanti/ 229.020. peḍāgatā alaṃkārā madhuraśabdaṃ niścārayanti/ 229.021. aparāhatāni ca vāditrabhāṇḍāni madhuraṃ śabdaṃ niścārayanti/ 229.021. unnatonnatāḥ pṛthivīpradeśā avanamanti/ 229.022. avanatāśconnamanti, apagatapāṣāṇaśarkarakapālāścāvatiṣṭhante/ 229.022. iyaṃ ca tasmin samaye pṛthivī ṣaḍanikāraṃ prakampate/ 229.023. tadyathā--pūrvo digbhāga unnamati paścimo 'vanamati, anto 'vanamati madhya unnamati, calitaḥ pracalito vedhitaḥ pravedhitaḥ/ 229.024. itīme cānye cādbhutadharmāḥ prādurbhavanti bhagavato nagarapraveśe/ 229.025. vakṣyati ca-- 229.026. lavaṇajalanivāsinī tato vā nagaranigamamaṇḍitā saśailā/ 229.028. municaraṇanipīḍitā ca bhūmī pavanabalābhihateva yāvapātram//56//

229.030. atha buddhapraveśakālaniyataiḥ prātihāryairāvarhjitāḥ strīmanuṣyāstannagaramanilabalacalitabhinnavīcītaraṅgakṣubhitamiva mahāsamudraṃ vimuktoccanādaṃ babhūva/ 229.031. na hi buddhapraveśatulyaṃ nāma jagatyadbhutamupalabhyate/ 229.032. purapraveśasamaye hi bhagavataścitrāṇyadbhutāni dṛśyante/ 229.032. vakṣyati ca--

230.001. <230>niṃnā connamate natāvanamate buddhānubhāvānmahī sthāṇuḥ śarkarakaṇḍakavyapagato nirdoṣatām yāti ca/ 230.002. andhā mūkajaḍendriyāśca puruṣā vyaktendriyāstatkṣaṇaṃ saṃvādyantyanighaṭṭitāśca nagare nandanti tūryakhanāḥ//57//

230.005. sarvaṃ ca tannagaraṃ sūryasahasrātirekayā kanakamarīcivarṇayā buddhaprabhayā sphuṭaṃ babhūva/ 230.006. āha ca-- 230.007. sūryaprabhāmavabhartsya hi tasya bhābhirvyāptaṃ jagatsakalameva sakānanastham/ 230.009. saṃprāpya ca pravaradharmakathābhirāmo lokaṃ surāsuranaraṃ hi samuktabhāvam//58//

230.011. yāvadbhagavān rājamārgaṃ pratipannaḥ/ 230.011. tatra dvau bāladārakau/ 230.011. eko 'grakulikaputro dvitīyaḥ kulikaputraśca pāṃśvāgārais trīḍataḥ/ 230.012. ekasya jayo nāma, dvitīyasya vijayaḥ/ 230.012. tābhyāṃ bhagavān dṛṣṭo dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇālaṃkṛtaśarīrah asecanakadarśanaśca/ 230.013. yāvajjayena dārakena saktuṃ dāsyāmīti pāṃśvañjalirbhagavataḥ pātre prakṣiptaḥ, vijayena ca kṛtāñjalinābhyanumoditam/ 230.015. vakṣyati ca-- 230.016. dṛṣṭvā mahākāruṇikaṃ svayambhavaṃ vyāmaprabhoddyotitasarvagātram/ 230.018. dhīreṇa vaktreṇa kṛtaprasādaḥ pāṃśuṃ dadau jātijarāntakāya//59//

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.