Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự
Divyāvadāna
- Thông tin
- GRETIL — L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20).CC BY-NC-SA 4.0
yojanānyucchrayeṇa/ 136.016. teṣu prākāreṣu caturvidhāḥ ṣo(kho)ḍakā māpitāḥ suvarṇamayā rūpyamayā vaiḍūryamayā sphaṭikamayāḥ/ 136.018. ūrdhvī ekā nibaddhā saṃkramaṇakā/ 136.018. sudarśananagare 'bhyantare bhūmibhāgo 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaścitraḥ sucitra ekaikacitradhātuśatena mṛduḥ sumṛdus tadyathā tulapicurvā/ 136.020. karpāsapicurvā/ 136.020. prakṣipte pāde avanamatyutkṣipte pāde unnamati divyairmandāravaiḥ puṣpairjānumātreṇa oghena saṃstīrṇaḥ/ 136.021. vāyusamyogāśca paurāṇānyavakīryante, navāni puṣpāṇi samākīryante/ 136.022. sudarśane nagare ekonadvārasahasram/ 136.022. dvāre dvāre pañcaśatāni nīlavāsasām yakṣāṇāṃ sthāpitāni saṃnaddhāni santi citrakalāpāni yāvadeva devānāṃ trāyastriṃśānāmārakṣaṇārthamatyarthaṃ śobhanārtham/ 136.024. sudarśanasya nagarasya vīthyah ardhatṛtīyāni yojanasahasrāṇyāyāmena vistareṇa dvādaśa yojanānyabhirūpā darśanīyāḥ prāsādikāḥ kanakavālukāstīrṇāścandanavāripariṣiktā hemajālāvanaddhāḥ/ 136.026. sāmantakena vividhāḥ puṣkiriṇyo māpitāḥ/ 136.026. tā puṣkariṇyaścaturvidhairiṣṭakaiścitāḥ suvarṇamayai rūpyamayaiḥ sphaṭikamayairvaiḍūryamayaiḥ/ 136.027. vedikāyāḥ sphaṭikamayā sūcī ālambanamadhiṣṭhānam/ 136.028. sphaṭikamayyā vaiḍūryamayī sūcī ālambanamadhiṣṭhānam/ 136.028. tāḥ puṣkiriṇyaḥ pūrṇāḥ śītalena vāriṇā kṣaudrakalpenāmbunā utpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchannā vividhairjalajaiḥ śakunakairvalgusvarairmanojñasvaraiḥ kāmarūpibhir nikūjatāḥ/ 136.030. sāmantake vividhāḥ puṣpavṛkṣāḥ phalavṛkṣāḥ sujātāḥ susaṃsthitā āpīḍakajātāḥ, tadyathā dakṣeṇa
mālākāreṇa vā mālākārāntevāsinā vā mālā vā agrasthitāvataṃsakāni vā suracitāni/ 136.032. vividhaiḥ sthalajaiḥ śakunakairvalgusvarairmanojñasvaraih <137>kāmarūpibhirabhinikūjitāḥ/
137.001. sudarśane nagare caturvidhāḥ kalpadūṣyavṛkṣā nīlāḥ pītā lohitā avadātāḥ/ 137.002. kalpadūṣyavṛkṣaiścaturvidhāni tuṇḍicelāni/ 137.002. taistuṇḍicelaiścatruvidhāni kalpadūṣyāni nīlāni pītāni lohitānyavadātāni/ 137.003. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādāddhaste prādurbhavanti/ 137.004. caturvidhā ābharaṇavṛkṣā hastopagāḥ pādopagā guhyāḥ prakāśitāḥ/ 137.005. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādād haste prādurbhavanti/ 137.006. caturvidhā vādyabhāṇḍavṛkṣā veṇuvallarisughoṣakāḥ/ 137.006. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādād haste prādurbhavanti/ 137.007. caturvidhāpi ca sudhā, nīlā pītā lohitā avadātā/ 137.008. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādād dhaste prādurbhavanti/ 137.008. madhu mādhavaḥ kādambarī pāripānam/ 137.009. gṛhāḥ kūṭāgārā harmyāḥ prāsādā svāsanakā avalokanakā saṃkramaṇakāḥ/ 137.010. nārīgaṇavirājitamapsaraḥsahasrasaṃghaniṣevitaṃ tūryanādābhināditamupetamannapānam/ 137.010. yatra trāyastriṃśāḥ krīḍanti ramante paricārayanti, svakaṃ puṇyaphalaṃ pratyanubhavanti/ 137.011. devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sudharmā devasabhā trīṇi yojanaśatānyāyāmena trīṇi yojanaśatāni vistareṇa samantaparikṣepeṇa navayojanaśatāni abhirūpā darśanīyā prāsādikā sphaṭikamayī, ardhapañcamāni yojanāni tasmānnagarīto 'bhyudgatā/ 137.014. tatra devānāṃ trāyastriṃśānāmāsanāni prajñaptāni, yatra pṛthak dvātriṃśatīnāmupendrāṇāmāsanāni, trayastriṃśatimaṃ śakrasya devānāmindrasya/ 137.015. teṣāmeva devānāṃ sarvānte mūrdhātasya
rājña āsanaṃ prajñaptam/ 137.016. paścādevāstrāyastriṃśā mūrdhātasya rājño 'rghaṃ gṛhya pratyudgatāḥ/ 137.017. tatra ye puṇyamaheśākhyāḥ sattvā anupūrveṇa praviṣṭāh avaśiṣṭā bahiḥ sthitāḥ/ 137.017. yataḥ sa rājā mūrdhātaḥ saṃlakṣayati--yānyetānyāsanāni prajñaptakāni, etebhyo yadantimamāsanam, etanmama bhaviṣyati/ 137.019. atha rājño mūrdhātasyaitadabhavat--aho bata me śakro devānāmindro 'rdhāsanenopanimantrayate/ 137.020. sahacittotpadādeva śakro devānāmindro rājño māndhāturardhāsanamadāt/ 137.021. praviṣṭo rājā mūrdhātaḥ śakrasya devānāmindrasyārdhāsane/ 137.021. na khalu rājño mūrdhātasya śakrasya devānāmindrasyaikāsane niṣaṇṇayoḥ kaścidviśeṣo vā, abhiprāyo vā nānākaraṇaṃ vā, yaduta ārohapariṇāhau varṇapuṣkalatā svaraguptyā svaragupteḥ, nānyatra śakrasya devānāmindrasyānimiṣatena/ 137.024. rājño mūrdhātasya deveṣu trāyastriṃśeṣu tiṣṭhataḥ ṣaṭtriṃśāścakrāścyutāḥ/ 137.024. tatra ca teṣāṃ devānāṃ devāsurasaṃgrāmaṃ bhavati/ 137.025. tatra yadyasurāḥ parājayante, paścādasurapuryāṃ dvārāṇi badhnanti/ 137.025. devānāmapi pañca rakṣāḥ parājayante/ 137.026. te 'pi devapuryāṃ dvārāṇi badhnanti/ 137.026. teṣāmevaṃ devāsurāṇāṃ parasparataḥ saṃbhrama utpannaḥ/ 137.027. yato rājñā mūrdhātena trāyastriṃśānāmuktam--kimetadbhavanto 'tīva saṃbhramajātā devāh? trāyastriṃśairuktam--etairasurairasmākaṃ pañca rakṣā bhagnāḥ, yato 'smābhirdvārāṇi baddhāni/ 137.029. yato mūrdhātena rājñā uktam--ātmapuruṣāḥ, ānayantu bhavanto dhanuḥ/ 137.029. yatastasya dhanurānītam/ 137.030. tena
paścādddhanurgṛhya guṇaśabdaḥ kṛtaḥ/ 137.030. tasya ca dhanuṣo guṇaśabdaḥ kṛtaḥ/ 137.031. asuraiḥ śrutaḥ/ 137.031. taṃ śrutvā asurā kathayanti--kasyaiṣa guṇaśabdah? taiḥ śrutam--rājño mūrdhātasyaiṣa guṇaśabdaḥ/ 137.032. te taṃ śabdaṃ śrutvā vismayamāpannāḥ/ 137.032. paścādrājā mūrdhāto nirgatastasmādevanagarāt <138>teṣāṃ devānāmasurairbhagnakānāṃ svaṃ ca kāyaṃ saṃnahya/
138.001. dharmatā ca punareṣāṃ devāsurāṇām yudhyatāṃ rathā vaihāyasena tiṣṭhanti/ 138.002. teṣāmanyonyaṃ na kasyacidadhiko vā hīno vā/ 138.002. rājño mūrdhātasya sarveṣāmapyasurāṇāṃ vaihāyasamabhyudgamyoparisthitaḥ/ 138.003. paścāt te 'surāḥ kathayanti--ka eṣo 'smākamuparivihāyasamabhyudgatah? yatastaiḥ śrutam--manuṣyarājā eṣa mūrdhāto nāma/ 138.004. paścāt te saṃlakṣayanti--puṇyavipākamaheśākhyo 'yaṃ sattvo yasyāsmākamuparivaihāyasaṃ ratho gacchati/ 138.005. jitā bhagnāḥ parājitāḥ parāpṛṣṭhīkṛtā āsurīṃ purīṃ praviṣṭāḥ/ 138.006. paścādrājā mūrdhātaḥ kathayati--kasya jayah? yato 'mātyāḥ kathayanti devasya jayaḥ/ 138.007. sa rājā saṃlakṣayati--ahameva devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sakāśādabhyadhikaḥ/ 138.008. tasya rājño mūrdhātasyaitadabhavati--etadasti me jambudvīpaḥ, asti me sapta ratnāni, asti me sahasraṃ putrāṇām, vṛṣṭaṃ me 'ntaḥpure saptāhaṃ hiraṇyavarṣam, samanuśiṣṭaṃ me pūrvahideham, samanuśiṣṭaṃ me 'paragodānīyaṃ dvīpam, samanuśiṣṭaṃ me uttarakuruṣu svakaṃ bhaṭabalāgram, adhiṣṭhitaṃ me 'sti devāṃstrāyastriṃśān, praviṣṭo 'smi sudharmāṃ devasabhām, dattaṃ me śakreṇa devendreṇārdhasanam/ 138.012. aho batāhaṃ śakraṃ devānāmindramasmāt sthānāccyāvayitvā svayameva devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayeyam/ 138.013. sahacittotpādādrājā mūrdhātastasmāt ṛddhitaḥ paribhraṣṭo jambudvīpeṣu pratyaṣṭhāt/ 138.014. svaramābādhaṃ spṛṣṭavān/ 138.014. pragāḍhāṃ devānāṃ maraṇāntikīm/ 138.014. atha rājño mūrdhātasyāmātyagaṇamahāmātyā rājyakartāro mantrasahajīvino yena rājā
mūrdhātastenopasaṃkrāntāḥ/ 138.016. upasaṃkramya rājānaṃ mūrdhātamidamavocan--bhaviṣyanti khalu devasyātyayāt paścimā janapadāh? paripṛṣṭavantah--rājñā mūrdhātena maraṇasamaye kiṃ vyākṛtam? saced vo grāmṇyo mamātyayāt kaścidupasaṃkramyaivaṃ pṛcchet--kiṃ bhavanto rājñā mūrdhātena maraṇasamaye vyākṛtam, teṣāmidaṃ syādvacanīyām--rājā bhavanto mūrdhāto ratnaiḥ samanvāgato 'bhūt/ 138.019. catasṛbhiśca mānuṣikābhī ṛddhibhiścaturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayitvā devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhaḥ/ 138.021. atṛpta eva pañcānāṃ kāmaguṇānāṃ kālagataḥ/ 138.022. na kārṣāpaṇavarṣeṇa tṛptiḥ kāmeṣu vidyate/ 138.023. alpāsvādān bahuduḥkhān kāmān vijñāya piṇḍataḥ//4//
138.024. api divyeṣu kāmeṣu ratiṃ naivādhigacchati/ 138.025. tṛṣṇākṣaye rato bhavati samyaksambuddhaśrāvakaḥ//5//
138.026. parvato 'pi suvarṇasya samo himavatā bhavet/ 138.027. nālamekasya tadvittamiti vidvān samācaret//6//
138.028. yaḥ prekṣati duḥkhamitonidānaṃ kāmeṣu jātu sa kathaṃ ramate/ 138.030. loke hi śalyamupādhiṃ viditvā tasyaiva dhīro vinayāya śikṣet//7//
139.001. <139>yadā ca punastena janakāyena śrutaṃ rājā mūrdhāto glāno maraṇāvasthita iti, tataste 'mātyā janapadāścānekāni prāṇiśatasahasrāṇi rājānaṃ mūrdhātamupasaṃkramya darśanāya/ 139.002. yatastena rājñā tasya janasya tāvadevaṃvidhā dharmadeśanā kṛtā--kāmeṣvādīnavakathā gṛhāśramapadasyādīnavo bhāṣitaḥ, tathā kāmo jugupsito yathā anekāni prāṇiśatasahasrāṇi ṛṣīṇāmantike pravrajya gṛhāśramapadānyapahāya vanaṃ saṃśritāḥ, ṛṣibhiḥ pravrajitvā catvāri brahmavihārān bhāvayitvā kāmeṣu kāmacchandaṃ prahāya tadbahulavihāriṇo brahmalokasabhāgatāyāmupapannāḥ/ 139.006. yāvacca jambudvīpe yāvacca pūrvavidehe dvīpe yāvaccāparagodānīye dvīpe yāvaccottarakuruṣu yāvacca saptasu kāñcanamayeṣu parvateṣu yāvacca devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍaḥ, atrāntare caturdaśottaraṃ śakraśataṃ cyutam/ 139.009. śakrasya bhikṣavo devānāmindrasyāyuṣaḥ prāmāṇam yanmanuṣyāṇāṃ varṣamekaṃ devānāṃ trāyastriṃśānāmekarātriṃdivasam/ 139.011ṭena rātriṃdivasena triṃśadrātrakena māsena dvādaśamāsena saṃvatsareṇa divyaṃ varṣasahasraṃ devānāṃ trāyastriṃśānāmāyuṣaḥ pramāṇam/ 139.012. tadbhavati mānuṣikayā gaṇanayā tisro varṣalakṣāḥ ṣaṣṭiśca varṣasahasrāṇi//
139.014. yasminnānanda samaye rājā mūrdhāto devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhaḥ, evaṃvidhaṃ cittamutpāditam--aho bata me śakro devānāmindro 'rdhāsanenopanimantrayate, kāśyapo bhikṣustena kālena tena samayena śakro devānāmindro babhūva/ 139.016. yasmin khalvānanda samaye rājño mūrdhātasyaivaṃvidhaṃ cittamutpannam--yannvahaṃ śakraṃ devānāmindramasmāt sthānāccyāvayitvā svayameva devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayeyam, kāśyapaḥ samyaksambuddhastena kālena tena samayena śakro devānāmindro babhūva/ 139.019. maheśākhye sattve cittaṃ pradūṣitam, tasmādṛddheḥ paribhraṣṭo jambudvīpe pratyaṣṭhāt, kharamābādhaṃ spṛṣṭavān, prāgāḍhāṃ vedanāṃ maraṇāntikīm/ 139.020. yo 'sau rājā mūrdhātaḥ, ahamevānanda tena kālena tena samayena/ 139.021. tatra tāvanmayā ānanda sarāgeṇa sadveṣeṇa samohena aparimuktena jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsadharmeṇa maraṇakālasamaye tāvadevaṃvidhā parikathā kṛtā yadanekāni prāṇiśatasahasrāṇi gṛhāśramamapahāya ṛṣibhyaḥ pravrajitvā kāmeṣu kāmacchandaṃ vyapahāya tadbahulavihāriṇo brahmalokamupapāditāḥ/ 139.024. idānīṃ sarvajñenānuttarajñānajñeyavaśiprāptena nirvāṇāya saṃprasthitena tāvadevaṃvidhā dharmadeśanā kṛtā, yadanekāni devatā śatasahasrāṇi satyeṣu pratiṣṭhāpitāni/ 139.026. anekāni ṛṣiśatasahasrāṇi etabhikṣava iti pravrajitāni/ 139.027. tairyujyadbhirghaṭadbhirvyāyacchadbhiḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ prāptam/ 139.027. anekadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragāḥ śaraṇagamanaśikṣāpadeṣu vyavasthāpitāḥ/ 139.028. anekāni vaiśālikāni prāṇiśatasahasrāṇi yeṣāṃ kecitsrotāpattiphale vyavasthāpitāḥ, kecit sakṛdāgāmiphale, kecidanāgāmiphale, kaiścit pravrajitvā^rhattvaṃ prāptam, kaiścit śrāvakabodhau, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau cittamutpāditāni, kaiściccharaṇagamanaśikṣāpadāni gṛhītāni//
140.001. <140>bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kāni bhadanta karmāṇi kṛtāni rājñā mūrdhātena yeṣāṃ karmaṇāṃ vipākena sahacittotpādādeva saptāhamantaḥpure hiraṇyavarṣaṃ vṛṣṭam? bhagavānāha-- 140.004. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani sarvābhibhūr nāma tathāgato 'rhaṃl loke utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 140.006. tena khalu samayena anyataraḥ śreṣṭhidārako 'cirapratiṣṭhitaḥ/ 140.006. tatra viṣaye dharmatā--yā aciroḍhā dārikā bhartari pravahaṇakena pratipradīyate, sā catūratnamayaiḥ puṣpairavakīrya baddhakā svāmine pradīyate/ 140.008. sā ca bhartāramādāya svagṛhaṃ gacchati/ 140.008. sa ca śreṣṭhidārakaścatūratnamayāni puṣpāṇi pratigṛhya yānamadhiruhya śvaśuragṛhamanuprasthitaḥ/ 140.009. tasya gacchato 'bhimukhaṃ sarvābhibhūḥ samyaksambuddho janapadeṣu caryāṃ carannanupūrveṇābhyāgataḥ/ 140.010. taṃ dṛṣṭvā dvātriṃśallakṣaṇālaṃkṛtamasecanakadarśanamatīva prasāda utpannaḥ/ 140.011. yato 'sau prasādīkṛtacetā yānādavatīrya taṃ bhagavantaṃ taiścatūratnamayaiḥ puṣpairavakiriti/ 140.012. tāni sarvābhibhuvā samyaksambuddhenādhiṣṭhitāni tathā yathā śakaṭacakramātrāṇyabhinirvṛttāni/ 140.013. tāni vitānaṃ baddhvā gacchato 'nugacchanti, tiṣṭhatastiṣṭhanti/ 140.013. sa prasādajāto gāthāṃ bhāṣate-- 140.015. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/ 140.017. tīrṇaśca tārayeyaṃ mahājanaughān atāritā ye pūrvakairjinendraiḥ//8//
140.019. sarvābhibhūrme bhagavān maharṣiravakīrṇaḥ puṣpaiḥ sumanoramaiśca/ 140.021. praṇidhiśca me tatra kṛtā udārā ākāṅkṣatā vā idamagrabodhim//9//
140.023. tasyaiva karmaṇo vipākato me prāpta hi me bodhiḥ śivā anuttarā/ 140.025. vṛṣṭaṃ ca saptāhahiraṇyavarṣaṃ mūrdhātasya rājño mahābalasya//10//
140.027. tasyaiva karmaṇo vipākato me nagaramapi sauvarṇakāñcanaṃ babhūva mahāsudarśanasya ramaṇīyā kuśāvatī nāma purī babhūva//
140.029. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kīdṛśaṃ bhadanta rājñā mūrdhātena karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena caturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritam, devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhah? bhagavānāha--
141.001. <141>bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vipaśyī nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddho loke utpannaḥ/ 141.002. atha sa vipaśyī samyaksabuddho janapadeṣu caryāṃ caramāṇo 'nupūrveṇa bandhumatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/ 141.003. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bandhumatīṃ piṇḍāya prāviśāt/ 141.004. tatrānyataraścautkariko nāma vaṇik/ 141.004. bhagavantaṃ vipaśyinamasecanakadarśanarūpaṃ dṛṣṭvā adhikaḥ prasāda utpannaḥ/ 141.005. prasādajātena tasya mudgānāṃ muṣṭiṃ gṛhītvā pātre prakṣiptā/ 141.006. tato mudgāścatvāraḥ pātre patitāḥ, ekaḥ kaṇṭakamāhatya bhūmau patitaḥ/ 141.006. avaśiṣṭaṃ naivaṃ saṃprāptaṃ pātram, asamprāptā eva bhūmau patitāḥ/ 141.007. tato vaṇik prasādajātaḥ praṇidhiṃ karoti-- 141.009. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/ 141.011. tīrṇaśca tārayeyaṃ mahājanaughān na tāritā ye pūrvakairjinendraiḥ//11/ 141.013. bhagavānāha--yo 'sau otkariko vaṇik, ahameva tena kālena tena samayena/ 141.013. yanmayā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya prasādajātena mudgānāṃ muṣṭiḥ pātre pakṣiptā, tasmāccatvāro mudgāḥ pātre patitā avaśiṣṭā bhūmau patitāḥ, tasya karmaṇo vipākena caturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritam/ 141.016. yaścāsau mudgaḥ pātrakaṇṭakamāhatya bhūmau patitaḥ, tasya karmaṇo vipākena trāyastriṃśān devānadhirūḍaḥ/ 141.017. sacedbhikṣavaḥ sa mudgaḥ pātre patito 'bhaviṣyanna bhūmau, sthāanametadvidyate yaddeveṣu ca manuṣyeṣu ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritamabhaviṣyat/ 141.018. yo 'sau otkariko vaṇik tena kālena tena samayena, sa eṣa rājā mūrdhātaḥ/ 141.019. yo mūrdhāto rājā, ahameva sa tena kālena tena samayena/ 141.020. yasmādevaṃ buddhe bhagavati mahākāruṇike kārāḥ kṛtā atyarthaṃ mahāphalā bhavanti mahānuśaṃśā mahādyutayo mahāvaistārikā iti, tasmādbhavabodhiḥ/ 141.021. kiṃ karaṇīyam? buddhe dharme saṃghe kārāḥ karaṇīyāḥ samyakpraṇidhānāni ca karaṇīyānīti//
141.023. idamavocadbhagavān/ 141.023. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
141.024. iti śrīdivyāvadāne māndhātāvadānaṃ saptadaśamam//
********** avadāna 18 **********
142.001. div18 dharmarucyavadānam/
142.003. evaṃ mayā śrutam/ 142.003. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/ 142.004. tena khalu samayena pañcamātrāṇi vaṇikśatāni bhāṇḍaṃ samudānīya anupūrveṇa grāmanigamapallīpattanarājadhānīṣu cañcūryamāṇāni mahāsamudrataṭamanuprāptāni/ 142.005. tair nipuṇataḥ sāmudram yānapātraṃ pratipāditam/ 142.006. yato vaṇijastaṃ mahāsamudraṃ dṛṣṭvā saṃbhinnamanaso na prasahante samavataritum/ 142.007. paścāttervaṇigbhiḥ karṇadhāra uktah--uddhoṣaya naḥ puruṣo mahāsamudrasya bhūtaṃ varṇam/ 142.008. yato varṇadhāra uddhoṣayituṃ pravṛttah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā manuṣyāḥ, santyasmin mahāsamudre evaṃvidhāni ratnāni, tadyathā--maṇayo muktā vaiḍūryaśaṅkhaśilā pravālo rajataṃ jātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitikā dakṣiṇāvartāḥ/ 142.010. ya icchati evamrūpai ratnairātmānaṃ samyaksukhena prīṇayituṃ mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyajñātisālohitam, kālena ca kālaṃ dakṣiṇīyebhyaḥ śramaṇabrāhmaṇebhyo dakṣiṇāṃ pratiṣṭhāpayitumūrdhvagāminīṃ saubhāgyakarīṃ sukhavipākāmāyatyāṃ svargasaṃvartanīm, so 'smin mahāsamudre avataratu dhanahetoḥ/ 142.014. evamukte ca punaḥ sarva eva sattvāḥ saṃpattikāmā vipattipratikūlāstaṃ śrutvā tasmin mahāsamudre vyavasitāḥ samavataritum/ 142.015. yatastadvahanamatiprabhūtairmanuṣyairatibhāreṇa ca ākrāntatvāt tatraivāvasīdati/ 142.016. tataḥ karṇadhāreṇoktam--asahyaṃ vahanam/ 142.016. yato vaṇijaḥ kathayanti--kasyedānīṃ vakṣyāmo vahanāt pratyavatarasveti/ 142.017. tairvaṇigbhiḥ
karṇadhārasyoktam--mahāsamudrasya bhūtaṃ varṇamudghoṣayata/ 142.018. tataḥ sa udghoṣayituṃ pravṛttah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā manuṣyāḥ, santyasmin mahāsamudre imāni evamrūpāṇi mahānti mahābhayāni, tadyathā timibhayaṃ timiṃgilabhayamūrmibhayaṃ kūrmabhayaṃ sthale utsīdanabhayaṃ jale saṃsīdanabhayamantarjalagatānāṃ parvatānāmāghaṭṭanabhayaṃ kālikāvātabhayam/ 142.021. caurā api āgacchanti nīlavāsaso dhanahāriṇaḥ/ 142.021. yena cātmano jīvitaparityāgo vyavāsthito mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyajñātisālohitaṃ citraṃ ca jambudvīpaṃ parityaktum, sa mahāsamudramavataratu/ 142.023. alpāḥ śūrā bahavaḥ kātarāḥ/ 142.023. taṃ śrutvā tathodghuṣya tu tasmādyānapātrādavatīrṇā bahavaḥ, kecidavaśiṣṭāḥ/ 142.024. tatastairvaṇigbhirvahanasyaikaṃ varatraṃ chinnam/ 142.025. paścād dvau trayo yāvadanupūrveṇa sarve varatrāśchinnāḥ/ 142.025. tāsu cchinnāsu tadvahanaṃ mahākarṇadhārasampreritaṃ gagane mahāvātasamprerito megha iva balavadvāyusampreritaṃ kṣiprameva saṃprasthitam/ 142.027. yāvadratnadvīpamanuprāptaḥ/ 142.027. sa taṃ pradeśamanuprāptānāṃ karṇadhāraḥ kathayati--santyasmin ratnadvīpe kācamaṇayo ratnasadṛśāḥ, te bhavadbhirupaparīkṣyopaparīkṣya gṛhītavyāḥ/ 142.028. mā vaḥ paścājjambudvīpagatānāṃ tāpyaṃ bhaviṣyati/ 142.029. tatraiva ca kroñcakumārikā nāma striyo bhavanti/ 142.029. tāḥ puruṣaṃ labdhvā tathopalāṃstāḍayanti, yathā atraivānayena vyasanamāpadyate/ 142.030. atraiva ca madanīyāni phalāni bhavanti/ 142.031. tāni yo bhakṣayati, sa sapta rātriṃdivasān
suptastiṣṭhati/ 142.031. asminneva ca ratnadvīpe saptāhāt pareṇa amanuṣyā na sahante, tāvadvidhān viparītān vāyūnutpādayanti yairvahanamapahriyate yathāpi tadakṛtakāryāṇām/ 142.033. tāni bhavadbhirlabdhāni na bhakṣayitavyāni/
143.001. <143>tacchrutvā vaṇijo 'vahitamanaso 'pramādenāvasthitāḥ/ 143.001. prāpya ca taṃ ratnadvīpaṃ prayatnamāsthāya ratnānveṣaṇaṃ kṛtvā anupūrveṇopaparīkṣya ratnānāṃ tadvahanaṃ pūritaṃ tadyathā yavānāṃ vā yavasasyānāṃ vā mudgānāṃ vā bhāṣāṇāṃ vā/ 143.003. vahanaṃ pūryitvā te 'nukūlaṃ jambudvīpābhimukhena vāyunā saṃprasthitāḥ/ 143.004. mahāsamudre ca tribhiḥ skandhaiḥ prāṇinaḥ saṃmiśritāḥ/ 143.004. prathame yojanaśatikā ātmabhāvāḥ, dvistriyojanaśatikā ātmabhāvaḥ/ 143.005. dvitīye skandhe 'ṣṭayojanaśatikā ātmabhāvā navadaśayāvaccaturdaśayojanaśatikā ātmabhāvāḥ/ 143.006. tṛtīye skandhe pañcadaśayojanaśatikā ātmabhāvāḥ, ṣoḍaśayojanaśatikā yāvadekaviṃśatikā ātmabhāvāḥ/ 143.007. tatra ca mahāsamudre tā matsyajātayaḥ parasparānyonyabhakṣaṇaparāḥ/ 143.008. ye prathamāyāṃ bhūmau avasthitāḥ, te dvitīyabhūmisthairbhakṣyante/ 143.008. ye dvitīyabhūmisthāḥ, te tṛtīyabhūmisthairbhakṣyante/ 143.009. tatra timiṃgilo nāma matsyāstṛtīyādudakaskandadhādabhyudgamya uparimandakaskandhamādāya carati/ 143.010. sa yasyāṃ velāyāṃ mukhamāvṛṇoti, tasyāṃ velāyāṃ mahāsamudrāt pānīyaṃ mahatā vegenākṣiptaṃ mukhadvāram yato dhāvati/ 143.011. tenaivodakaskandhenākṣiptā matsyakacchapavallabhakaśuśumāramakarādyā matsyajātayo mukhadvāreṇodare patanti/ 143.012. tasyaivaṃ carata ātmabhāvācchira evaṃ lakṣyate dūrata eva, tadyathā--parvato nabhaḥpramāṇaḥ/ 143.013. akṣīṇi cāsya durata eva saṃlakṣyante nabhasīvādityau/ 143.014. yatastairvaṇigbhirdūrata evopadhāritam/ 143.014. tanmahārṇavarūpamupadhārya cintayituṃ
pravṛttāh--kimetadbhavanta ādityadvayasyodayanam? teṣāmevaṃ cintayatāṃ tadvahanaṃ tasya mukhadvāram yato vegenopahartumārabdham/ 143.016. teṣāṃ vahanaṃ vegenāpahriyamāṇaṃ dṛṣṭvā ādotuadvayotpādanaṃ ca saṃlakṣya saṃvega utpannah--kiṃ bhavanto yat tacchrūyate saptādityāḥ kalpasaṃvartanyāṃ samudāgamiṣyantīti, tadevedānīṃ proditāḥ syuḥ/ 143.018. yataḥ karṇadhāreṇa teṣāṃ vimarśajātānāmuktam--yat tadbhavantaḥ śrūyate timitimiṃgila iti, timitimiṃgilabhayamidam/ 143.019. tat paśyantu bhavantaḥ/ 143.020. pānīyādabhyudgataparvatavadālokyate etattasya śiraḥ/ 143.020. paśyatha caiṣā tasya parā dantamālā/ 143.022. paśyatha etau dūrata eva sūryavadavalokyete etau akṣitārakau/ 143.022. punasasau karṇadhāro vaṇijāṃ kathayati--śṛṇvantu bhavantaḥ, nāsmākamidānīṃ jīvitopāyaḥ kaścidyena vayamasmādbhayāt mucyema/ 143.024. sarvoṣāmevāsmākaṃ maraṇaṃ pratyupasthitam/ 143.024. tadidānīṃ bhavadbhiḥ kiṃ karaṇīyam? yasya vo yasmin deve bhaktiḥ sa tamāyācatu/ 143.025. yadi tenāpi tāvadāyācanena kāciddevatā asmākamasmānmahābhayādvimoṣkaṇaṃ kuryāt/ 143.026. na cānyo 'sti kaścidupāyo jīvitasya/ 143.027. yatastairvaṇigbhirmaraṇabhayabhītaiḥ śivavaruṇakuberamahendropendrādayo devā jīvitaparitrāṇārthamāyācitumārabdhāḥ/ 143.028. naiva ca teṣāmāyācatāṃ tasmānmaraṇabhayāt jīvitaparitrāṇaviśeṣaḥ kaścit/ 143.029. tathaiva tadvahanaṃ salilavegāt bhikṣiptaṃ timiṃgilamukhadvāram yato 'pahriyate/ 143.029. tatra copāsako 'bhirūḍhaḥ/ 143.030. tenoktam--bhavantaḥ, nāsmākamasmānmaraṇabhayānmokṣaḥ kaścit/ 143.030.
sarvairevāsmābhirmartavyam/ 143.031. kiṃ tu sarva evaikaraveṇa namo buddhāyeti vadāmaḥ/ 143.031. sati maraṇe buddhāvalambanayā smṛtyā kālaṃ kariṣyāmaḥ/ 143.032. sugatigamanaṃ bhaviṣyati/ 143.032. yatastairvaṇigbhirekaraveṇa namo buddhāyeti <144>praṇāmaḥ kṛtaḥ sarvaireva/
144.001. bhagavatā ca jetavanasthena sa vādaḥ śruto divyena śrotreṇa viśuddhena atikrāntamānuṣeṇa/ 144.002. śrutvā ca punarbhagavatā sa nādastathā adhiṣṭhito yathā tena timiṃgilena śrutam/ 144.003. tasya taṃ namo buddhāyeti rāvaṃ śrutvā manaso 'marṣa utpanno viklavībhūtaśca--buddho bata loka utpannaḥ/ 144.004. na mama pratirūpaṃ syāt yadahaṃ buddhasya bhagavato nāmodghoṣaṃ śrutvā āhāramāhareyam/ 144.005. sa cintayituṃ pravṛttah--yadyahamidanīṃ sahasaiva mukhadvāraṃ pidhāsyāmi, salilavegapratyāhatasya vahanasya vināśo bhaviṣyati, eteṣāṃ cānekānāṃ jīvitavināśaḥ/ 144.006. yannvahaṃ mṛdunopakrameṇa svairaṃ svairaṃ mukhadvāraṃ saṃpidadhyām/ 144.007. tatastena timiṃgilenātmīyaṃ mukhadvāraṃ mṛdunopakrameṇa svairaṃ svairaṃ pihitam/ 144.008. paścāt tadvahanaṃ tasmānmahāgrāhamukhādvinirmuktamanuguṇaṃ vāyumāsādya tīramanuprāptam/ 144.009. atha te vaṇijastīramāsādya tadbhāṇḍaṃ śakaṭoṣṭragogardabhādibhiḥ purayitvā anupūrveṇa grāmanigamapallīpattanādiṣu cañcūryamāṇāḥ śrāvastīmanuprāptāḥ/ 144.010. te tatra gatvā saṃlakṣayanti--dharmataiṣā yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātramāgacchati, tasyaiva tāni ratnāni gamyāni bhavanti/ 144.012. yannu vayametāni ratnāni buddhasya bhagavato dadyāmaḥ/ 144.012. te tāni ratnāni saṃgṛhya bhagavataḥ sakāśamupagatāḥ/ 144.013. anupūrveṇa bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavataḥ kathayanti--bhagavan, asmākaṃ samudre yānapātreṇāvatīrṇānāṃ timiṃgilagrāheṇa tasmin yānapāre 'pahriyamāṇe jīvitavināśe pratyupasthite bhagavataḥ smaraṇaparāyaṇānāṃ nāmagrahaṇaṃ
tasmāt mahāgrāhamukhādvinirmuktam, tato vayaṃ bhagavan saṃsiddhayānapārāḥ kṣemasvastinā ihāgatāḥ/ 144.016. dharmatā caiṣā yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātrā āgacchanti, tasya tadgamyaṃ bhavati/ 144.017. tadvayaṃ bhagavato nāmagrahaṇena maraṇabhayādūttīrṇāḥ/ 144.018. tadasmākametāni ratnāni bhagavān gṛhṇātu/ 144.018. bhagavānāha--yena mayendrāya(?) balabodhyaṅgaratnānyadhigatāni, kiṃ tathāgatasya bhūyaḥ prākṛtaratnaiḥ karaṇīyam? yadi cecchata asmacchāsane vatsāḥ pravrajitum, āgacchatha/ 144.020. yataste saṃlakṣayanti vaṇijah--yadasmākaṃ kiṃcit jīvitam, tatsarvaṃ buddhasya bhagavatastejasā/ 144.021. yadvayametāni ratnāni tyaktvā bhagavato 'ntike pravrajema iti/ 144.022. paścāt te tāni ratnāni mātāpitṛbhyaḥ putradāradāsīdāsakarmakaramitrāmātyajñātisālohitebhyo yathānyāyataḥ saṃvibhajya pravrajitāḥ/ 144.023. pravrajya tairyujyadbhirghaṭadbhirvyāyacchadbhiryāvadarhattvaṃ sākṣātkṛtam//
144.024. yato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kīdṛśāni karmāṇi bhagavan, ebhirvaṇigbhiḥ kṛtānyupacitāni, yeṣāṃ karmaṇāṃ vipākena bhagavānārāgito na virāgitah? bhagavānāha-- 144.027. bhūtapūrvaṃ bhikṣavaḥ kāśyapaḥ samyaksambuddho loka utpanno 'bhūt/ 144.027. tasya ca śāsane eta eva ca pravrajitā abhūvan/ 144.028. tatra pravrajya ca na kaścit tadrūpo guṇagaṇo 'dhigato nānyatra sabrahmacāriṇāmuddiṣṭamadhītaṃ svādhyāyitaṃ ca/ 144.029. maraṇakālasamaye praṇidhānaṃ kṛtavantah--yadasmābhiḥ kāśyapaṃ samyaksambuddhamāsādyoddiṣṭamadhītaṃ svādhyāyitaṃ ca, na kaścit guṇagaṇo 'dhigato 'sti, asya karmaṇo vipākena vayam yo 'sau anāgato 'dhvani kāśyapena samyaksambuddhena śākyamuninarmā samyaksambuddho vyākṛtaḥ, taṃ vayamārāgayemo na virāgayemaḥ//
145.001. <145>bhagavānāha--kiṃ manyadhve bhikṣavo yāni tāni pañcabhikṣuśatānyatīte 'dhvanyāsan kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajitāni, etāvantyetāni pañcabhikṣuśatāni/ 145.002. tadā caiṣāmindriyāṇi paripācitāni, etarhi arhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 145.003. yaścāsau mahāsamudre timistimiṃgilo nāma matsyo buddhaśabdaṃ śrutvā anāhāratāyāṃ vyavasthitaḥ, sa svabhāvenaiva tīkṣṇāgnitayā kṣudduḥkhasyāsahatvāccyutaḥ kālagataḥ/ 145.005. tena śrāvastyāṃ ṣaṭkarmanirate brāhmaṇakule pratisaṃghirgṛhītaḥ/ 145.006. tasya taccharīraṃ kalevaraṃ mahāsamudre utplutam/ 145.006. nāgaiśca tasya svabhavanasamīpasthasya gandhamasahadbhiranyato vikṣiptam/ 145.007. yatra ca vikṣiptaṃ tatrāpi samīpe nāgasyaiva bhavanam/ 145.008. tenāpi gandhamasahatā anyataḥ kṣiptam/ 145.008. evaṃ kṣiptena pāramparyeṇa tat kalevaraṃ mahāsamudrataṭaṃ samudānītam/ 145.009. yato 'nantaraṃ smudravelayotsārya sthale prakṣiptam/ 145.009. taccānekaiḥ kākagṛdhraśvaśṛgālaśvāpadādyaiḥ pakṣibhistatsamucchritaiśca kṛmibhirbhakṣyamāṇamasthikaraṅkajīrṇamāsaṃ śvetaṃ śvetaṃ vyavasthitam/ 145.011. asyāṃ ca śrāvastyāṃ tasya brāhmaṇasya yadā patnī antarvartinī saṃvṛttā, tadeva tasyā garbhotpādādatīva kṣudduḥkhena pīḍyamānayā gṛhasvāmyabhihitah--āryaputra, kṣuddukhenātīva bādhye/ 145.013. tasyā evaṃ vadantyā gṛhasvāminoktam--bhadre, yadasmadgṛhe 'nnapānaṃ tatsarvamabhyavaharasva/ 145.014. tayā abhyavahartumārabdham/ 145.014. sā ca tadannapānaṃ sarvamabhyavahṛtya naiva tṛptimupayāti/ 145.015. punarapi gṛhasvāmin
vijñāpayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/ 145.015. yatastena tiraḥprātiveśyasuhṛtsvajanādibhyo 'ntikadannapānamanviṣya tasyā anupradattam/ 145.016. sā tamapyavahṛtya naiva tṛptiṃ gacchati/ 145.017. bhūyo gṛhasvāminaḥ kathayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/ 145.017. yato 'sau brāhmaṇaḥ saṃvignamanāḥ khedamāpannaḥ/ 145.018. kimetadbhavantaḥ syāt--asyāḥ sattvamudare utpannam yasyotpādānnaiva tṛptimupayāti? yataḥ sa brāhmaṇo naimittakānāṃ darśayitvā saṃśayanirṇayanārthaṃ vaidyādīn bhūtatantravidaśca--paśyantu bhavantaḥ, iyaṃ brāhmaṇī kiṃ mahatā rogeṇābhibhūtā syādatha bhūtagrahāviṣṭā syādanyadvā syādrūpaṃ maraṇaliṅgamanenopasaṃkrameṇa pratyupasthitā syāt/ 145.021. taiḥ śrutvā tathāvidha upakramaḥ kṛtaḥ/ 145.022. tasyā brāhmaṇyāste indriyāṇāmanyathātvamupalakṣayanti/ 145.022. yadā asyā indriyāṇāmanyathātvaṃ nopalakṣayanti, tadā tairvaidyanaimittakabhūtatantravidbhiścikitsakaiḥ sā brāhmaṇīparyanuyuktā--kasmāt kālādārabhya tavaivaṃvidhā dīptāgnitā samutpannā? tayā abhihitam--garbhalambhasamakālameva sa evaṃvidha upakramaḥ kṛtaḥ/ 145.025. yato naimittakavaidyacikitsakairabhihitam--nāsyāḥ kaścidanyastadrūpo rogo nāpi bhūtagrahāveśo bādhākara utpannaḥ/ 145.027. asyaivaiṣā garbhasyānubhāvenaivaṃvidhā dīptāgnitā/ 145.027. yato 'sau brāhmaṇa upalabdhavṛttāntaḥ svasthībhūtaḥ/ 145.028. sāpi brāhmaṇī naiva kadācidannapānasya tṛptā/ 145.028. anupūrveṇa samakālameva putro jātaḥ/ 145.029. tasya dārakasya jātamātrasya sā brāhmaṇī vinītakṣudduḥkhā saṃvṛttā/ 145.029. sa dārako
jātamātra eva atyarthaṃ bubhukṣayopapīḍyate/ 145.030. tasya bubhukṣayā pīḍyamānasya mātā stanaṃ dātuṃ pravṛttā/ 145.031. sa ca dārakaḥ stanaṃ pītvāpi sarvaṃ naiva tṛptimupayāti/ 145.031. paścāt tena brāhmaṇena tayā ca brāhmaṇyā tiraskṛtaprātiveśyasvajanayuvatyaścābhyarthya stanaṃ tasya dārakasya dāpayituṃ pravṛttāḥ/
146.001. <146>sa ca dārakaḥ sarvāsāmapi stanaṃ pītvā naiva tṛptimabhyupagacchate/ 146.001. paścāt tena brāhmaṇena tayārthe chagalikā kṛtvā/ 146.002. sa dārakastasyā api cchagalikāyāḥ kṣīraṃ pītvā janikāyāśca stanaṃ naiva tṛpyate/ 146.003. tatra kālena kālaṃ bhikṣavo bhikṣuṇyaśca piṇḍapātaṃ praviṣya parikathāṃ kurvanti/ 146.004. sa dārakastāṃ parikathāṃ śrutvā tasyāṃ velāyāṃ na roditi, avahitaśrotrastūṣṇībhūtvā tāṃ dharmaśravaṇakathāṃ śṛṇoti/ 146.005. pratyavāsṛteṣu bhikṣubhikṣuṇīṣu ca punaḥ pipāsāduḥkhaṃ pratisaṃvedayamāno rohituṃ pravṛttaḥ/ 146.006. taiḥ saṃlakṣitam--dharme vatsāya ruciriti/ 146.006. tasya dharmarucīti nāma pratiṣṭhāpitam/ 146.007. sa ca dārako 'nupūrveṇa māsārdharmāsādīnāmatyayādbhuñjāno naiva kadācidannapānasya tṛpyati/ 146.008. yadā ca viśiṣṭe vasasi sthitaḥ, tadā tasya mātāpitṛbhyāṃ bhakṣabhājanaṃ dattam/ 146.009. gaccha vatsa, idaṃ te bhaikṣabhājanam/ 146.009. gṛhītvā śrāvastyāṃ bhikṣāṃ paryaṭitvā āhārakṛtyaṃ kuru/ 146.010. yataḥ sa dārako bhaikṣabhājanaṃ gṛhītvā śrāvastyāṃ bhaikṣaṃ paryaṭati/ 146.010. paryaṭanneva ca bhuktvā bhuktvā atṛpyamāna eva gṛhamāgacchati/ 146.011. yato 'sau saṃlakṣayati--kiṃ mayā karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena na kadācit vitṛpyamāna āhāramārāgayāmi? sa viṣaṇṇacetāścintayituṃ pravṛttah--kiṃ tāvadagnipraveśaṃ karomi, uta jalapraveśamatha taṭaprapātaṃ karomi? sa evaṃ cintayā sthitaḥ/ 146.014. upāsakenopalakṣitaḥ/ 146.014. tasya tenoktam--kiṃ cintāpara evaṃ tiṣṭhasi? gaccha tvam/ 146.015. mahāntaṃ buddhaśāsanaṃ maharddhikaṃ
mahānubhāvam/ 146.015. tatra pravraja/ 146.015. tatra ca tvaṃ pravrajitaḥ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ saṃcayaṃ kariṣyasi/ 146.016. akuśalāśca te dharmā ye 'sminnapi janmani saṃcitā bhaviṣyanti, te tanvībhaviṣyanti/ 146.017. yadi tāvadguṇagaṇānadhigamiṣyasi, paryatīkṛtaste saṃsāro bhaviṣyati/ 146.018. atha sa mahātmā upāsakena codito jetavanaṃ gataḥ/ 146.018. jetavanaṃ gatvā tatra bhikṣūn pāṭhasvādhyāyamanasikārodyuktān dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/ 146.019. bhikṣumupasaṃkramyaivaṃ vadati--arya, pravrajitumicchāmi/ 146.020. yato bhikṣubhiruktah--mātāpitṛbhyāmanujñāto 'si? sa kathayati--nāhaṃ mātāpitṛbhyāmanujñātaḥ/ 146.021. tairuktah--gaccha vatsa, mātāpitṛbhyāmanujñāṃ mārgasva/ 146.021. yataḥ sa mātāpitṛbhyāṃ sakāśādanujñāṃ mārgituṃ pravṛttaḥ/ 146.022. sa mātāpitṛbhyāmabhihitah--gaccha vatsa, yathābhipretaṃ kuru/ 146.023. sa labdhānujño bhikṣusakāśaṃ gataḥ/ 146.023. paścādbhikṣuṇā pravrājitaḥ/ 146.024. tatra ca bhikṣūṇāṃ kadācit piṇḍapāto bhavati, kadācit nimantraṇaṃ bhavati/ 146.024. sa ca yasmin divase piṇḍapāto bhavati, tatropādhyāyenocyate--vatsa, kiṃ tṛpto 'si uta na? sa upādhyāyasya kathayati--nāsti tṛptiḥ/ 146.026. yata upādhyāyenāsya saṃlakṣitah--taruṇavayasā pravrajito dīptāgnitayā na tṛptimupayāti/ 146.027. sa ātmīyādapi piṇḍapatāt tasya saṃvibhāgaṃ prārabdhaḥ kartum/ 146.028. punaśca pṛcchati--vatsa, kimidānīṃ tṛpto 'si? atha sa tamupādhyāyaṃ vadati--na tṛpto 'smi/ 146.029. yata upādhyāyastaṃ śrutvā sapremān bhikṣūnanyāṃśca sārdhavihāriṇaḥ prārabdho vaktum/ 146.030. yataḥ
samānopādhyāyaiḥ samānācāryairanyaiśca sapremakairbhikṣubhirupasaṃhāra ārabdhaḥ kartum/ 146.031. teṣāmantikāllabhamāno naiva tṛptimupayāti/ 146.031. yadā ca nimantraṇaṃ bhavati, tadāpi te tathaiva tasyopasaṃhāraṃ kurvanti/ 146.032. dānapatirapi viditvā yadyadadhikaṃ tattadasmai datvā āgacchati/
147.001. <147>atha pānakaṃ bhavati tadapi tathaiva yadadhikaṃ bhavati tattasyānupradīyate/ 147.001. tasya ca yataḥ pravrajitasya na kadācidannapānena kukṣiḥ pūṇaḥ/ 147.002. tena khalu samayena anyatamena gṛhapatinā buddhapramukho bhikṣusaṃgha upanimantritaḥ/ 147.003. bhagavān bhikṣusaṃghena sārdhamantargṛhaṃ praviṣṭaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya/ 147.004. dharmarucirvihāre upadhivāriko vyavasthāpitaḥ//
147.005. tatra ca śrāvastyāmanyatamo gṛhapatiḥ prativasati/ 147.005. tena caivamupalabdham yo 'saṃviditameva buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayati sa sahasaiva bhogairabhyudgacchati/ 147.006. yatastena pañcamātrāṇāṃ bhikṣuśatānāmāhāraḥ samudānītaḥ/ 147.007. sa tasyāhārasya śakaṭaṃ pūrayitvā praṇītapraṇītasya śucinaḥ sārdhaṃ sarvarūpairmitrasvajanasahāyo buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti vihāraṃ nirgataḥ/ 147.009. sa paśyati tasmiñ jetavane bhikṣava eva na santi/ 147.009. tena tatrānvāhiṇḍatā upadhivāriko dharmaruṣirdṛṣṭaḥ/ 147.010. tasya tena gṛhapatinoktam--ārya, kva gatā bhikṣavah? sa kathayati--antargṛhe upanimantritāḥ praviṣṭāḥ/ 147.011. sa gṛhapatistacchutvā durmanā vyavasthitah--kaṣṭam, evamasmākaṃ viphalaḥ pariśramo jātaḥ/ 147.012. saṃcintya ca tasya dharmaruceḥ kathayati--ārya, bhakṣa tvamapi tāvat/ 147.012. sa kathayati--yadi te mahātman parityaktaṃ bhavati/ 147.013. tatastena gṛhapatinā saṃlakṣayitvā yenāhāreṇaikasya bhikṣoḥ paryāptaṃ bhavati, tāvadannapānaṃ śakaṭaṃ gṛhītvā taṃ dharmaruciṃ pariveṣayituṃ pravṛttaḥ/ 147.014. tena dharmarucinā bhoktumārabdhaṃ tanniravaśiṣṭam/ 147.015. naiva tṛptaḥ/ 147.015. gṛhapatiḥ saṃlaksayati--nāyaṃ tṛptaḥ/ 147.016. tena ucyate--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--mahātman, yadi te parityaktam/ 147.016. tatastena gṛhapatinā bhūyastasmāt śakaṭādyena bhikṣudvayasyāhāreṇa paryāptaṃ syāt, tāvadannapānaṃ śakaṭaṃ gṛhītvā bhojayituṃ pravṛttaḥ/ 147.018. yato dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/ 147.018. gṛhaptinā bhūyaḥ
saṃlakṣitam--nāyaṃ tṛptaḥ/ 147.019. tenoktam--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--mahātman, yadi te parityaktam/ 147.020. yatastasmācchakaṭādannapānaṃ gṛhītvā trayāṇāṃ bhikṣūṇāṃ paryāptaṃ syāditi punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/ 147.021. sa dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/ 147.021. pṛṣṭah--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--yadi te parityaktam/ 147.022. yataḥ sa gṛhapatistasmādannapānaṃ gṛhītvā yena caturṇāṃ bhikṣūṇāṃ paryāptaṃ syāditi punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/ 147.023. sa dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/ 147.023. pṛṣṭah--ārya, punarbhokṣyase? bhūyaḥ sa kathayati--yadi te parityaktam/ 147.024. yataḥ punastasmācchakaṭādyena pañcabhikṣūṇāmannapānaistṛptiḥ syāt, tāvadgṛhītvā punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/ 147.025. tadapi cābhyavahṛtam/ 147.025. naiva tṛptaḥ/ 147.026. vistareṇa yāvaddaśānāṃ bhikṣūṇāmannapānena paryāptaṃ syāt, tāvad bhuktvā naiva tṛpyate/ 147.026. yatastena saṃlakṣitam--nāyaṃ manuṣyo manuṣyavikāraḥ/ 147.027. yataḥ śrūyate pañcabhir nīlavāsaso yakṣaśatairjetavanamaśūnyamiti teṣāṃ bhaviṣyatyeva anyatamaḥ/ 147.028. iti saṃcintya garbharūpāṇi gṛhe 'nupraveśayituṃ pravṛttah--gacchatha yūyaṃ śīghraṃ gṛhameva, ahamevaiko yadi jīvāmi mriye veti/ 147.029. sa gṛhajanaṃ visarjya maraṇabhayabhītastasmāt śakaṭādannapānaṃ gṛhītvā pariveṣayitumārabdhaḥ/ 147.030. sa ca svairaṃ bhuñjati/ 147.031. gṛhapatinā uktam--ārya, tvaritatvaritaṃ pratīcchasva/ 147.031. yatastena dharmarucinā kṣipraṃ pratigṛhītvā bhiktumārabdham/ 147.032. sa gṛhapatistvaritatvaritaṃ pariveṣayitvā
niravaśeṣatastadannapānaṃ śakaṭaṃ dattvā <148>dakṣiṇādeśanāmapi bhayagṛhīto 'śrutvā tvaritatvaritaṃ vandāmyāryeti pṛṣṭhamanavalokayamāno nagaraṃ prasthitaḥ/
148.002. tasmānnagarāt piṇḍapātanirhārako bhikṣu tasyaiva piṇḍapātaṃ gṛhītvā gataḥ/ 148.003. tena tadapi bhuktam/ 148.003. tasya dharmarucer na kadācidyato jātasya kuṣkiṃ pūrṇaḥ/ 148.003. taddivasaṃ cāsya tenāhāreṇa tṛptirjātā/ 148.004. tasya ca gṛhapater nagaraṃ praviśato 'bhimukhaṃ bhagavān bhikṣusaṃghaparivṛtaḥ saṃprāptaḥ/ 148.005. sa gṛhapatirbhagavataḥ kathayati--bhagavan, ahaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamuddiśya pañcānāṃ bhikṣuśatānāṃ tṛptitaḥ śakaṭamannapānasya pūrayitvā jetavanaṃ gato buddhapramyukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti/ 148.007. na ca me tatra bhikṣavo labdhāḥ/ 148.007. eko me bhikṣurdṛṣṭaḥ/ 148.007. tena samākhyātaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamantargṛham upanimantraṇaṃ praviṣṭam/ 148.008. tasya mamaivaṃ cittamutpannam--eṣo 'pi tāvadeko bhuṅktāmiti/ 148.009. yatastasya mamānupūrveṇa sarvaṃ tadannapānaṃ śakaṭaṃ dattam/ 148.009. tena sarvaṃ nipuṇato 'bhyavahṛtam/ 148.010. kiṃ bhagavan manuṣyo 'tha vā amanuṣyah? bhagavatābhihitam--gṛhapate, bhikṣuḥ sa dharmarucir nāṃnā/ 148.011. prāmodyamutpādaya, adya sa tvadīyenānnapānnena tṛpto 'rhattvaṃ sākṣātkariṣyati//
148.012. atha bhagavāñ jetavanamabhyāgataḥ/ 148.012. bhagavān saṃlakṣayati--ko 'sau dānapatirbhaviṣyati yo 'sau dharmaruceretāvatā āhāreṇa pratidivasam yogodvahanaṃ kariṣyati? yato 'sya bhagavatā abhihitam--dṛṣṭastvayā dharmaruce mahāsamudraḥ/ 148.014. sa kathayati--no bhagavan/ 148.014. yato bhagavānāha--gṛhāṇa madīyaṃ cīvarakarṇikam, paścāt te 'haṃ mahāsamudraṃ darśayāmi/ 148.015. yato dharmarucinā bhagavataścīvarakarṇiko 'valambitaḥ, paścādbhagavān vitatapakṣa iva haṃsarājaḥ sahacittotpādāt ṛddhyā dharmaruciṃ gṛhītvā samudrataṭamanuprāptaḥ/ 148.017. yasmiṃścāsya sthāne timitimiṃgilabhūtasyāsthaśakalā tiṣṭhati, tatra nītvā sthāpitaḥ/ 148.018. uktaṃ cāsya--gaccha vatsa, manasikāraṃ cintaya/ 148.018. yato 'sau dhramarucistāṃ samīkṣitumārabdhaḥ/ 148.019. kimetat kāṣṭhaṃ syādathāsthiśakalā, atha phalakinī syāt/ 148.020. sa tasmād vyaktimalabhamānaḥ paryantamanveṣituṃ pravṛttaḥ/ 148.020. vyaktiṃ copalabdham/ 148.020. sa itaścāmutaśca tasyā anupārśvanaṃ tāṃ paryeṣamāṇaḥ śramamupagataḥ/ 148.021. na cāsya paryantamāsādayati/ 148.022. tasyaitadabhavat--nāhamasya vyaktiṃ jñāsyāmi kimetaditi, na ca paryantamāsādayiṣye/ 148.022. gacchāmi, asminnarthe bhagavantameva pṛcchāmi/ 148.023. yato 'sau bhagavato 'ntikaṃ gatvā bhagavantaṃ pṛcchati--kiṃ tadbhagavan? nāhaṃ tasya vyaktimupalabhāmi/ 148.024. yato 'sya bhagavānāha--vatsa, asthiśakalaiṣā/ 148.025. sa kathayati--bhagavan, evaṃvidho 'sau sattvo yasyedṛśī asthiśakalā? bhagavatoktam--tṛpyasva dharmaruce bhavebhyaḥ, tṛpyasva
bhavopakaraṇebhyaḥ/ 148.026. tavaiṣā asthiśakalā/ 148.026. dharmarucistaṃ śrutvā bhagavadvaco vyākulitacetāḥ kathayati--mamaiṣedṛśī asthiśakalā? tasyoktam--eṣā dharmaruce tavāsthiśakalā/ 148.028. tathāvidhamupaśrutya atīva saṃvignaḥ/ 148.028. yato 'sya bhagavatā avavādo dattah--dharmaruce, idaṃ cedaṃ manasikuru/ 148.029. ityuktvā bhagavān vitatapakṣa iva rājahaṃsa ṛddhyā jetavanamanuprāptaḥ/ 148.030. atha dharmarucinā cintayatā manasikāramanutiṣṭhatā uṣmagatānyutpāditāni murdhānaḥ kṣāntayo laukikā agradharmā darśanamārgo bhāvanāmārgaḥ/ 148.031. srotāpattiphalaṃ prāptam/ 148.032. sakṛdāgamiphalamanāgamiphalamarhattvaṃ prāptam/ 148.032. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana <149>ākāśapāṇitalasamacitto 'nunayapratighaprahīṇo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukho vāsīcandanakalpaḥ/
149.002. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ/ 149.003. samanvāhartumātmanaḥ pūrvajātiṃ pravṛttah--kuto hyahaṃ cyutaḥ, kutropapanna iti/ 149.014. yataḥ paśyati anekāni jātiśatāni narakatiryakpretacyutaścopapannaśca/ 149.014. tasyaitadabhavat--yadahaṃ bhagavatā na samanvāhṛto 'bhaviṣyam, anāgatāsvapi jātiṣu upasṛto 'bhaviṣyam/ 149.005. yataḥ saṃlakṣayati--anāgatāpyātmano jātisaṃtatir nirantaramanuparataprabandhena narakapretopapattiḥ/ 149.006. sa evaṃ saṃlakṣya duṣkarakārako bata me bhagavān/ 149.007. yadi ca bhagavatā mamaivaikasyārthe 'nuttarā samyaksambodhiradhigatā syāt, tanmahaddhi upakṛtaṃ syāt, prāgevānekeṣāṃ sattvasahasrāṇāmapāyagatigamanamapanayati/ 149.009. tato 'sau dharmarucirṛddhyā jetavanamanuprāpto bhagavantaṃ darśanāya/ 149.009. tena khalu samayena bhagavānanekaśatāyā bhikṣuparṣadaḥ purastānniṣaṇṇo 'bhūt/ 149.010. dharmaṃ deśayati/ 149.010. athāsau dharmaruciryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 149.011. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte nyaṣīdat/ 149.012. ekāntaniṣaṇṇo bhagavatā abhihitah--cirasya dharmaruce? dharmaricirāha--cirasya bhagavan/ 149.013. bhagavānāha--sucirasya dharmaruce? dharmarucirāha--sucirasya bhagavan/ 149.013. bhagavānāha--suciracirasya dhramaruce? dharmarucirasya bhagavan//
149.015. yato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--bhagavan dharmarucirihaiva śrāvastyāṃ jāto 'sminneva jetavane pravrajito na kutaścidāgato na kutracidgataḥ/ 149.017. ihaiva tiṣṭhan bhagavatā dharmarucirevamucyate--cirasya dharmaruce, sucirasya dharmaruce, suciracirasya dharmaruce/ 149.018. kiṃ saṃdhāya bhagavān kathayati? evamukte bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--na bhikṣavaḥ pratyutpannaṃ saṃdhāya kathayāmi/ 149.019. atītaṃ saṃdhāya kathayāmi/ 149.019. atītaṃ saṃdhāya mayaivamuktam/ 149.019. icchatha bhikṣavo 'sya dharmaruceḥ pūrvikāṃ karmaplotimārabhya dhārmikathāṃ śrotum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayo yadbhagavān dharmarucimārabhya bhikṣūṇāṃ dhārmikathāṃ kuryāt/ 149.021. bhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti//
149.023. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani prathame 'saṃkhyeye kṣemaṃkaro nāma tathāgato loka utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/ 149.025. sa ca kṣemāvatīṃ rājadhānīmupaniśritya viharati/ 149.025. tasyāṃ ca kṣemāvatyāṃ kṣemo nāma rājā rājyaṃ kārayati/ 149.026. tasyāṃ ca kṣemāvatyāṃ rājadhānyāmanyatamo vaṇikśreṣṭhī prativasati/ 149.027. tenāsau kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ ṣaṣṭiṃ traimāsān sārdhaṃ bhikṣusaṃghena sarvopakaraṇairupasthitaḥ/ 149.028. yato 'sau śreṣṭhī saṃlakṣayati--gacchāmi mahāsamudram/ 149.028. bhāṇḍaṃ samudānīya tasmācca ratnānyānīya saṃghe pañcavārṣikaṃ kariṣyāmīti/ 149.029. evaṃ saṃcintya bhāṇḍaṃ samudānīya grāmanigamapallīpattanarājadhānīṣvanupūrveṇa cañcūryamāṇaḥ samudramanuprāptaḥ/ 149.030. ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā sāmudreṇa yānapātreṇa mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 149.031. asya tasmin mahāsamudre 'vatīrṇasya kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sakalambuddhakāryaṃ kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ/ 149.032. tasya parinirvṛtasya vaśino bhikṣavah <150>parinirvṛtāḥ/
150.001. saptāhaparinirvṛtasya śāsanamantarhitam/ 150.001. sa ca śreṣṭhī saṃsiddhayānapātreṇa devatāmānuṣyaparigṛhītena tasmānmahāsamudrāt tīrṇaḥ/ 150.002. uttīrya ca taṃ bhāṇḍaṃ śakaṭairuṣṭrairgobhirgardabhaiśca cotkṣipya anupūrveṇa saṃprasthitaḥ/ 150.003. sa ca panthānaṃ gacchan prātipathikān pṛcchati--kiṃ bhavanto jānīdhvaṃ kṣemāvatyāṃ rājadhānyāṃ pravṛttih? tairuktam--jānīmaḥ/ 150.004. sa kathayati--asti kaścit kṣemāvatyāṃ rājadhānyāṃ kṣemaṃkaro nāma samyaksambuddhah? te kathayanti--parinirvṛtaḥ sa bhagavān kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ/ 150.006. sa ca tacchrutvā paraṃ khedamupagataḥ/ 150.006. saṃmūrchitaśca bhūmau patitaḥ/ 150.007. tasmācca jalābhiṣekeṇa pratyāgataprāṇo jīvita utthāya bhūyaḥ pṛcchati--kiṃ bhavanto jānīdhvaṃ śrāvakā api tāvattasya bhagavatastiṣṭhanti? tairuktah--te 'pi vaśino bhikṣavaḥ parinirvṛtāḥ/ 150.009. saptāhaparinirvṛtasya ca buddhasya bhagavataḥ kṣemaṃkarasya samyaksambuddhasya kṣemeṇa rājñā caityamalpeśākhyaṃ pratiṣṭhāpitam/ 150.010. tena ca gatvā śreṣṭhinā janapadāḥ pṛṣṭāḥ/ 150.010. asti bhavantastasya bhagavato buddhasya kiṃcit stūpaṃ pratiṣṭhāpitam/ 150.011. tairuktam--asti, kṣemeṇa rājñā alpeśākhyaṃ caityaṃ pratiṣṭhapitam/ 150.012. tasya etadabhavat--etaṃ mayā suvarṇaṃ kṣemaṃkaraṃ samyaksambuddham uddiśyānītam/ 150.013. sa ca parinirvṛtaḥ/ 150.013. yannvahametenaiva suvarṇena tasyaiva bhagavataścaityaṃ maheśākhyataraṃ kārayeyam/ 150.014. evaṃ vicintya kṣemaṃ rājānaṃ vijñāpayati--mahārāja, idaṃ mayā suvarṇaṃ kṣemaṃkaraṃ
samyaksambuddhamuddiśyānītam/ 150.015. sa ca bhagavān parinirvṛtaḥ/ 150.015. idānīṃ mahārāja yadi tvamanujānīyāt, ahametenaiva suvarṇenaitat tasya bhagavataścaityaṃ maheśākhyataraṃ kārayeyam/ 150.016. sa rājñā abhihitah--yathābhipretaṃ kuru/ 150.017. tato brāhmaṇā nagaraṃ prati nivāsinaḥ saṃbhūya sarve tasya mahāśreṣṭhinaḥ sakāśaṃ gatvā kathayanti--bho mahāśreṣṭhin, yadā kṣemaṃkaro buddho loke 'nutpanna āsīt, tadā vayaṃ lokasya dakṣiṇīyā āsan/ 150.019. yadā tūtpannaḥ, tadā dakṣiṇīyo jātaḥ/ 150.019. idānīṃ tu tasya parinirvṛtasya vayameva dakṣiṇīyāḥ/ 150.020. etat suvarṇamasmākaṃ gamyam/ 150.020. sa teṣāṃ kathayati--nāham yuṣmākametat suvarṇaṃ dāsyāmi/ 150.021. te kathayanti--yadyasmākaṃ na dāsyasi, na vayaṃ tava kāmakāraṃ dāsyāmaḥ/ 150.022. te brāhmaṇā bahavaḥ, śreṣṭhī cālpaparivāraḥ/ 150.022. teṣāṃ tathā vyutpadyatāṃ na lebhe taccaityam yathepsitaṃ tena suvarṇena kārayitum/ 150.023. atha sa śreṣṭhī rājñaḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--mahārāja, taccaityaṃ na labhe brāhmaṇānāṃ sakāśādyathābhipretaṃ kārayitum/ 150.024. yato 'sya rājñā svapuruṣo dattaḥ sahasrayodhī/ 150.025. evaṃ ca rājñā svapuruṣa ājñaptah--yadyasya mahāśreṣṭhinaḥ stūpamabhisaṃskurvataḥ kaścidapanayaṃ karoti, sa tvayā mahatā daṇḍena śāsayitavyaḥ/ 150.026. evaṃ deveti sahasrayodhī puruṣo rājñaḥ pratiśrutya nirgataḥ/ 150.027. nirgamya ca tān brāhmaṇānevaṃ vadati--śṛṇvantu bhavantaḥ, ahaṃ rājñāsya mahāśreṣṭhinaḥ svapuruṣo dattah--yadyasya stūpamabhisaṃskurvataḥ kaścidvighātaṃ kuryāt, sa tvayā mahatā daṇḍena
śāsayitavya iti/ 150.029. yadi yūyamatra kiṃcid vighnaṃ kariṣyatha, ahaṃ vo mahatā daṇḍenānuśāsayiṣyāmi/ 150.030. te brāhmaṇāḥ sahasrayodhinaḥ puruṣasyaivaṃ śrutvā bhītāḥ/ 150.030. yatastena mahāśreṣṭhinā saṃcintya yathaitat suvarṇaṃ tatraiva garbhasaṃsthaṃ syāt tathā kartavyamiti tasya stūpasya sarvaireva caturbhiḥ pārśvaiḥ pratikaṇṭhukayā catvāri sopānāni ārabdhāni kārayitum/ 150.032. yāvadanupūrveṇa<151> prathamā meḍhī tato 'nupūrveṇa dvitīyā tatastṛtīyā meḍhī yāvadanupūrveṇāṇḍam/
151.001. tathāvidhaṃ ca stūpasyāṇḍaṃ kṛtam yatra sā yūpayaṣṭirabhyantare pratipāditā/ 151.002. paścāt tasyātinavāṇḍasyopari harmikā kṛtā/ 151.003. anupūrveṇa yaṣṭyāropaṇaṃ kṛtam/ 151.003. varṣasthāle mahāmaṇiratnāni tānyāropitāni/ 151.004. tatra ca kriyamāṇe sahasrayodhinaḥ puruṣasyaivamutpannam--nātra kaścididānīṃ prahariṣyati/ 151.005. viśvastamanāḥ kenacitkāryeṇa janapadeṣu gataḥ/ 151.005. tena ca mahāśreṣṭhinā tasya stūpasya caturbhiḥ pārśvaiścatvāro dvārakoṣṭhakā māpitāḥ, caturbhiḥ pārśvaiścatvāri mahācaityāni kāritāni, tadyathā jātirabhisambodhirdharmacakrapravartanaṃ parinirvāṇam/ 151.007. tacca stūpāṅgaṇaṃ ratnaśilābhiścitam/ 151.008. catvāraścopāṅgāścaturdiśaṃ māpitāḥ/ 151.008. puṣkariṇyaścaturdiśamanupārśvena māpitāḥ/ 151.008. tatra ca vividhāni jalajāni mālyāni ropitāni tadyathā utpalaṃ padmaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sugandhikaṃ mṛdugandhikam/ 151.010. vividhāni ca puṣkariṇītīreṣu sthalajāni mālyāni ropitāni, tadyathā atimuktakaṃ campakapāṭalāvārṣikāmallikāsumanāyūthikā dhātuṣkārī/ 151.012. sarvartukālikāḥ puṣpaphalāḥ stūpapūjārtham/ 151.012. sthāvarā vṛttiḥ prajñaptāḥ/ 151.012. stūpadāsā dattāḥ/ 151.013. śaṅkhapaṭahavādyāni tūryāṇi dattāni/ 151.013. ye tasmiṃścaitye gandhairdhūpairmālyaiśca cūrṇaiḥ kārāḥ kurvanti/ 151.014. tasmāccādhiṣṭhānādviṣayāccāgamya janapadā gandhairmālyairdhūpaiścūrṇaistasmiṃścaitye kāraṃ kurvanti/ 151.014. yadi ca dakṣiṇo vāyurvāti, dakṣiṇena vāyunā sarvapuṣpajātīnāṃ gandhena taccaityamaṅgaṇaṃ cāsya sphuṭaṃ bhavatyanubhāvitam/ 151.016. evaṃ
paścimena vāyunā, anupūrveṇāpi ca vāyunā/ 151.016. vāyatā vāyatā taccaityāṅgaṇaṃ ca tena vividhena gandhamālyena sphuṭaṃ bhavatyanubhāvitam/ 151.017. tasmiṃśca stūpe sarvajātakṛtaniṣṭite sahasrayodhī abhyāgataḥ/ 151.018. sa taṃ stūpaṃ dṛṣṭvā sarvajātakṛtaniṣṭhitaṃ kathayati--asmiṃścaitye kārāṃ kṛtvā kimavāpyate? yato 'sau śreṣṭhī buddhodāharaṇaṃ pravṛttaḥ kartum--evaṃ tribhirasaṃkhyeyairvīryeṇa vyāyamatā anuttarā bodhiravāpyate/ 151.020. sa taṃ śrutvā viṣādamāpanno hīnotsāhatayā kathayati--nāhaṃ śakṣyāmi anuttarāṃ samyaksambodhiṃ samudānayitum/ 151.021. tato 'sau śreṣṭhī pratyekabuddhodāharaṇaṃ pravṛttaḥ kartum--evaṃ sahasrayodhī tasyāpi varṇodāharaṇaṃ śrutvā viṣaṇṇacetāḥ kathayati--etāmapyahaṃ pratyekabodhiṃ na śaktaḥ samudānayitum/ 151.023. tataḥ sa mahāśreṣṭhī śrāvakavarṇodāharaṇaṃ kṛtvā kathayati--asminnapi tāvat praṇidhatsva cittam/ 151.024. yataḥ sahasrayodhyāha--tvayā punarmahāśreṣṭhin katamasyāṃ bodhau praṇidhānaṃ kṛtam? tena mahāśreṣṭhinoktam--anuttarasyāṃ bodhau cittamutpāditam/ 151.026. sahasrayodhyāha--yadi tvayā anuttarasyāṃ bodhau cittamutpāditam, ahaṃ tavaiva śrāvakaḥ syām/ 151.027. tvayāhaṃ samanvāhartavyaḥ/ 151.027. yato 'sya śreṣṭhī āhabahukilbiṣakārī bata bhavān/ 151.028. kiṃ tu loke yadā tvaṃ buddhotpādaśabdaṃ śrutvā smṛtiṃ pratilabhethāḥ/ 151.029. sa ca śreṣṭhī taṃ caityaṃ kṛtvā nirīkṣya pādayor nipatya praṇidhānaṃ karoti-- 151.030. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/ 151.032. tīrṇo 'haṃ tārayeyaṃ janaughānatāritā ye
paurvakairjinendraiḥ//1//
152.001. <152>bhagavānāha--yo 'sau atīte 'dhvani śreṣṭhī abhūt, ahameva sa tasmin samaye bodhisattvacaryāṃ vartāmi/ 152.002. yo 'sau sahasrayodhī, eṣa eva dharmarucistena kālena tena samayena/ 152.003. idaṃ mama prathame 'saṃkhyeye etasya dharmarucerdarśanam/ 152.003. tatsaṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce/ 152.004. yato dharmarucirājñāyāha--cirasya bhagavan//
152.005. dvitīye dīpaṃkaro nāma samyaksambuddho loka utpanno vidyācaraṇasamyaksambuddhaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/ 152.006. atha dīpamakaraḥ samyaksambuddho janapadeṣu cārikāṃ caran dvīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/ 152.007. dvīpāvatyāṃ rājadhānyāṃ dvīpo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/ 152.009. tatra dīpena rājñā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/ 152.010. tasya ca dīpasya rājño vāsavo nāma sāmantarājo 'bhūt/ 152.010. tena tasya dūto 'nupreṣitah--āgaccha, iha mayā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/ 152.011. tasya pūjāṃ kariṣyāma iti/ 152.012. tadā ca vāsavena rājñā dvādaśavarṣāṇi yajñamiṣṭvā yajñāvasāne rājñā pañca mahāpradānāni vyavasthāpitāni, tadyathā--sauvarṇakaṃ daṇḍakamaṇḍalu, sauvarṇā sapātrī, catūratnamayī śayyā, pañca kārṣāpaṇaśatāni, kanyā ca sarvālaṃkāravibhūṣitā/ 152.014. tena khalu samayena anyeṣu janapadeṣu dvau māṇavakau prativasataḥ/ 152.015. tābhyāṃ copadhyāyasakāśādvedādhyayanaṃ kṛtam/ 152.016. dharmatā ācāryasyācāryadhanamupādhyāyasyopādhyāyadhanaṃ pradeyamiti jñātvā cintayataḥ/ 152.017. tābhyāṃ ca śrutaṃ vāsavena rājñā pañca mahāpradānāni yajñāvasāne samudānītāni, yo brāhmaṇaḥ svādhyāyasampanno bhaviṣyati sa lapsyatīti/ 152.018. tayoretadabhavat--gacchavastatra, taṃ pradānaṃ pratigṛhṇīvaḥ/ 152.019. ko 'smākaṃ tatra bahuśrutatamo vā svādhyāyatamo
bhaviṣyatīti saṃcintya yena vāsavasya rājño mahānagaraṃ tena saṃprasthitau/ 152.020. tasya ca rājño devatayā ārocitam/ 152.020. yau etau dvau māṇavakau āgacchataḥ sumatiśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/ 152.021. yadevaṃ dvau māṇakakau āgacchataḥ sumitaśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/ 152.021.yadevaṃ mahārāja tvayā dvādaśa varṣāṇi yajña iṣṭaḥ, asmāt puṇyaphalānmahattamapadasya sumatermāṇavakasya mahāpradānaṃ dāsyasi/ 152.023. sa rājā saṃlakṣayati--nūnametau mahātmānau yeṣāmāmarthāya devatā apyārocayanti/ 152.024. yato 'sau rājā paśyati māṇavakau dūrata evāgacchantau agrasanamībhiruhyavasthitau/ 152.025. yato rājā vāsavastyau sumatiṃ māṇavaṃ pṛcchati--bhavān sumati? tenoktam--aham/ 152.028. yato rājā vāsavaḥ sumatiṃ māṇavamagrāsane bhojayitvā pañca pradānāni prayacchati/ 152.029. sumatirmāṇavaścatvāri mahāpradānāni gṛhṇāti daṇḍakamaṇḍaluprabhṛtīni, ekaṃ kanyāpradānaṃ na pratigṛhṇāti/ 152.030. sa kathayati--ahaṃ brahmacārī/ 152.030. yataḥ sā kanyā sumatiṃ māṇavaṃ prāsādikamabhirūpaṃ dṛṣṭvā lubdhā snehotpannā, taṃ sumatiṃ māṇavamevamāha--pratigṛhṇa māṃ brāhmaṇa/ 152.032. sa kathayati--na śakyaṃ pratigṛhītum/ 152.032. yataḥ sā kanyā rājñā pradānabuddhyā parityaktā <153>na punargṛhītā, sumatināpi māṇavenāpratigṛhyamāṇā rājño dīpasya dīpāvatīṃ nagarīṃ gatā/
153.002. sā tatra gatvā tadātmīyamalaṃkāraṃ śarīrādavatārya mālākārāyānuprayacchati--asyālaṃkārasya mūlyaṃ me pratidivasaṃ devasyārthe nīlotpalāni dadasva/ 153.003. sā tenopakrameṇa tadalaṃkārikaṃ suvarṇaṃ datvā devaśuśraūṣikā saṃvṛttā/ 153.004. sa ca māṇavakaḥ sumatistāni catvāri mahāpradānāni gṛhya upādhyāyasakāśaṃ gataḥ/ 153.005. gatvā copādhyāyāya tāni catvāri mahāpradānānyanuprayacchati/ 153.006. tebhyaścopādhyāyastrīṇi pratigṛhṇāti, kārṣāpaṇānāṃ tu pañca śatāni tasyaiva sumaterdadāti/ 153.006. sa ca sumatistasyāmeva rātrau daśa svapnānadrākṣīt--mahāsamudraṃ pibāmi, vaihāyasena gacchāmi, imau candrādityau evaṃmaharddhikau evaṃmahānubhāvau pāṇinā āmārṣṭi parimārṣṭi, rājño rathe yojayāmi ṛṣīn, śvetān hastinaḥ, haṃsān, siṃhān, mahāśailaṃ parvatāniti/ 153.009. sa tān dṛṣṭvā pratibuddhaḥ/ 153.010. pratibuddhasyaitadabhavat--ka eṣāṃ svapnānāṃ mama vyākaraṇaṃ kariṣyati? tatra pañcābhijña ṛṣir nātidūre prativasati/ 153.011. atha sumatirmāṇavaḥ saṃśayanirṇayanārtham ṛṣeḥ sakāśaṃ gataḥ/ 153.012. sumatistasya ṛṣeḥ pratisaṃmodanaṃ kṛtvā svapnānākhyāyāha--kuruṣva me eṣāṃ svapnānāṃ nirṇayam/ 153.013. sa ṛṣirāha--nāhameṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyāmi/ 153.013. gaccha dīpāvatīṃ rājadhānīm/ 153.013. tatra dīpena rājñā dīpaṃkaro nāma samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/ 153.014. sa eṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyati/ 153.015. atha vāsavo rājā tasya dīpasya rājñaḥ pratiśrutya aśītyamātyasahasraparivṛto dīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/ 153.016. tena ca dīpena
rājñā saptamāddivasāddīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśaṃ kariṣyāmīti sarvaviṣayādhiṣṭhānāñca sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaṃ kartumārabdhaḥ/ 153.018. tatra ca yasmin divase rājñā dīpena tasya dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśa ārabdhaḥ kartum, tasminneva divase sumatirapi tatraivāgataḥ/ 153.020. tatra rājñā sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaḥ kāritaḥ/ 153.020. sā ca devopasthāyikā dārikā mālākārasakāśaṃ gatā--prayaccha me nīlotpalāni, devārcanaṃ kariṣyāmīti/ 153.022. mālākāra āha--adya rājñā sarvapuṣpāṇi gṛhītāni dīpaṃkaranagarapraveśasyārthe/ 153.022. sā kathayati--gacchata, punarapi tatra puṣkiriṇyām yadi matpuṇyair nīlotpalapadmamanuddhṛtamāsādyeta/ 153.023. tatra puṣkiriṇyāṃ sumateḥ puṇyānubhāvāt sapta nīlapadmāni prādurbhūtāni/ 153.024. yataḥ sa mālākāro gataḥ, sa tāni paśyati/ 153.025. dṛṣṭvā ca dārikayā mālākārasyoktam--uddharaitāni padmāni/ 153.025. mālākāraḥ kathayati--nāhamuddhariṣyāmi/ 153.026. rājakulānmamopālambho bhaviṣyati/ 153.026. yataḥ sā kathayati--na/ 153.027. tvayā sarvapuṣpāṇyuddhṛtya rājñaḥ pūrvaṃ dattānyeva/ 153.027. mālākāra āha--datāni/ 153.027. yataḥ sā dārikā kathayati--madīyaiḥ puṇyairetāni prādurbhūtāni, prayacchoddhṛtāni mama/ 153.028. mālākāraḥ kathayati--kathametāni praveśakāni bhaviṣyantyasaṃviditaṃ rājakulasya? dārikā āha--uddharatu bhavān/ 153.030. ahamudakakumbhe prakṣiptaṃ praveśayiṣyāmi/ 153.030. tena mālākāreṇaivaṃ śrutvā tasyā dārikayāstānyuddhṛtya anupradattāni/ 153.031. sā tāni gṛhītvā udakakumbhe
prakṣipya tatkumbhamudakasya pūrayitvā adhiṣṭhānaṃ gatā prasthitā/ 153.032. sa ca sumatistatsthānamanusamprāptaḥ/ 153.032. tasyaitadabhavat--kathamahaṃ buddhaṃ bhagavantam <154>dṛṣṭvā na pūjayāmi? sa mālākāragṛhāṇyanvāhiṇḍati sarvapuṣpānveṣaṇaparaḥ, na ca kiṃcidekapuṣpamāsādayati/
154.002. paścādbāhyenādhiṣṭhānānnirgamya ārāmeṇārāmaṃ puṣpāṇi paryeṣamāṇaḥ paryaṭati, na caikapuṣpamāsādayati/ 154.003. atha paryaṭamānastadudyānaṃ saṃprāptaḥ/ 154.003. sā ca dārikā tasmādudyānāt tasya sumatermāṇavasyābhimukhamāgatā/ 154.004. yataḥ puṇyānubhāvena tāni nīlapadmāni tasmādudakakumbhādabhyudgatāni/ 154.005. yatastāni sumatirdṛṣṭvā tasyā dārikāyāḥ kathayati--prayaccha mamaitāni padmāni/ 154.006. matsakāśādeṣāṃ niṣkrayaṃ pañcakārṣāpaṇaśataṃ gṛhāṇa/ 154.006. sā dārikā tasya sumateḥ kathayati--tadā necchasi māṃ pratigṛhītum/ 154.007. idānīṃ māṃ padmāni yācase/ 154.007. nāhaṃ dāsyāmi/ 154.008. evamuktvā taṃ sumatiṃ māṇavamuvāca--kimebhiḥ kariṣyasi? sumatirāha--buddhaṃ bhagavantamarcayiṣyāmi/ 154.009. paścāddārikā kathayati--kiṃ mama kārṣāpaṇaiḥ kṛtyam? evamahaṃ buddhāya dāsye, yadi tvameṣāṃ padmānāṃ pradānaphalena mamāpi jātyāṃ jātyāṃ patnīmicchasi, asya dānasya pradānakāle yadyevaṃ praṇidhānaṃ karoṣi--jātyāṃ jātyāṃ mama bhāryā syāditi/ 154.011. sumatirāha--vayaṃ dānābhiratāḥ svagarbharūpaparityāgaṃ svamāṃsaparityāgaṃ ca kurmaḥ/ 154.012. tataḥ sā dārikā sumateḥ kathayati--tvamevaṃ praṇidhānaṃ kuru, paścādyenābhyarthīyase, tasya māmanuprayacchethāḥ/ 154.013. evamukte tayā dārikayā tasya sumateḥ pañca padmānyanupradattāni, ātmanā dve gṛhīte/ 154.014. gāthāṃ ca bhāṣate-- 154.015. praṇidhām yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/ 154.016. tatra te 'haṃ bhavet patnī nityaṃ sahadharmacāriṇī//2//
154.017. tena rājñā tatra sarvamapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākātoraṇamāmuktapaṭṭadāmaṃ gandhodakacūrṇapariṣiktam/ 154.018. nagaradvārādārabhya yāvacca vihāro yāvacca nagarametadantaramapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākatoraṇamāmuktapaṭṭadāma gandhodakacūrṇapariṣiktam/ 154.020. sa ca rājā śataśalākaṃ chatraṃ gṛhītvā dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya pratyudgataḥ/ 154.021. evamevāmātyāḥ/ 154.021. evameva vāsavo rājā amātyaiḥ saha pratyudgataḥ/ 154.021. dīpo rājā bhagavato buddhasya pādayor nipatya vijñāpayati--bhagavan, adhiṣṭhānaṃ praviśa/ 154.022. yataḥ sa bhagavān bhikṣusaṃghapuraskṛto 'dhiṣṭhānapraveśābhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/ 154.023. sa ca rājā dīpaḥ śataśalākaṃ chatraṃ dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya dhārayati/ 154.024. tathaivāmātyāḥ, vāsavo rājā amātyasahāyaḥ/ 154.024. bhagavatā ṛddhyā tathā adhiṣṭhitam yathā ekaikaḥ saṃlakṣayati--ahaṃ bhagavataśchatraṃ dhārayāmīti/ 154.025. atha bhagavāṃstathāvidhayā śobhayā janamadhyamanuprāptaḥ/ 154.026. tatra bhagavatā sābhisaṃskāra indrakīle pādo vyavasthāpitaḥ/ 154.027. yadaiva bhagavatā indrakīle pādo vyavathāpitaḥ, tadaiva samanantarakālaṃ pṛthivī ṣaḍvikāraṃ prakampitā--calitā pracalitā saṃpracalitā, vedhitā pravedhitā saṃpravethitā/ 154.028. dharmatā ca buddhānāṃ bhagavatām yadendrakīle sābhisaṃskāreṇa pādau vyavasthāpayanti, citrāṇyāścaryaṇyadbhutadharmāḥ prādurbhavanti--unmattāḥ svacittaṃ pratilabhante, andhāścakṣūṃṣi pratilabhante, badhirāḥ śrotraśravaṇasamarthā bhavanti, mūkāḥ
pravyāharaṇasamarthā bhavanti, paṅgavo gamanasamarthā bhavanti, mūḍhā garbhiṇīnāṃ strīṇāṃ garbhā anulomībhavanti, hiḍinigaḍabaddhānāṃ ca sattvānāṃ bandhanāni <155>śithilībhavanti, janmajanmavairānubaddhāstadanantaraṃ maitracittatāṃ pratilabhante, vatsā dāmāni cchittvā mātṛbhiḥ saṃgacchanti, krośanti, aśvā hreṣante, ṛṣabhā garjanti, śukasārikākokilajīvaṃjīvakā madhuraṃ nikūjanti, aneritāni vāditrabhāṇḍāni madhuraśabdān niścārayanti, peḍākṛtā alaṃkārā madhuraśabdānniścaranti, unnatāḥ pṛthivīpradeśā avanamanti, avanatāśconnamanti, apagatapāṣāṇaśarkarakapālāstiṣṭhanti, antarikṣāddevatā divyānyutpalāni kṣipanti, padmāni kumudāni puṇḍarīkānyagurucūrṇāni candanacūrṇāni tagaracūrṇāni tamālapatrāṇi divyāni mandāravāṇi puṣpāṇi kṣipanti, pūrvo digbhāga unnamati paścimo 'vanamati, paścima unnamati pūrvo 'vanamati, dikṣiṇa unnamatyuttaro 'vanamati, uttara unnamati dakṣiṇo 'vanamati, madhya unnamatyanto 'vanamati, anta unnamati madhyo 'vanamati/
155.009. tatra ca dīpāvatyāṃ rājadhānyāmanekāni prāṇiśatasahasrāṇi puṣpairdhūpairgandhaiśca kārāṃ kurvanti/ 155.010. te 'pi ca sumatiśca dārikā ca yena dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhastenānugacchanti padmāni gṛhya/ 155.011. te ca tatra mahājanakāyena pūjārthaṃ saṃparivṛtasya bhagavata upaśleṣaṃ na labhante/ 155.012. bhagavān saṃlakṣayati--bahutaraṃ sumatirmāṇavo 'smānmahājanakāyāt puṇyaprasavaṃ kariṣyati iti/ 155.013. matvā mahatīṃ tumulāṃ vātavṛṣṭimabhinirmiṇoti/ 155.014. yatastena janakāyenāvakāśo dattaḥ/ 155.014. labdhāvakāśaśca sumatirmāṇavo bhagavantamasecanakadarśanaṃ dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/ 155.015. prasādajātena ca tāni pañca padmāni bhagavataḥ kṣiptāni/ 155.016. tāni ca bhagavatā dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena tathā adhiṣṭhitāni, yathā śakaṭīcakramātrāṇi vitānaṃ buddhvā vyavasthitāni/ 155.017. gacchato 'nugacchanti, tiṣṭhato 'nutiṣṭhanti/ 155.018. tathā dṛṣṭvā tayā dārikayā prasādajātayā dvau padmau bhagavataḥ kṣiptau/ 155.018. tau cāpi bhagavatā tathā adhiṣṭhitau yathā śakaṭīcakramātrau karṇasamīpe vitānaṃ baddhvā vyavasthitau/ 155.019. tatra ca pradeśe tumulena vātavarṣeṇa kardamo jātaḥ/ 155.020. paścāt sumatirmāṇavo buddhaṃ bhagavantaṃ sakardamaṃ pṛthivīpradeśamupagataḥ/ 155.021. tasmin sakardame pṛthivīpradeśe jātaṃ saṃtīrya bhagavato bhagavataḥ purato gāthāṃ bhāṣate-- 155.022. yadi buddho bhaviṣyāmi bodhāya buddhavodhana/ 155.023. ākramiṣyasi me padbhyāṃ jaṭāṃ janmajarāntakām//3//
155.024. tatastena dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena samyaksambuddhena tasya sumatermāṇavasya jaṭāsu pādau vyavasthāpitau/ 155.025. tasya ca sumateḥ pṛṣṭhato 'nubuddha eva matirmāṇavastiṣṭhati/ 155.025. tena kupitenābhihitaṃ bhagavato dīpaṃkarasya--paśya tāvadbhoḥ, anena dīpaṃkareṇa samyaksambuddhenāsya sumatermāṇavasya tiraścām yathā padbhyāṃ jaṭā avaṣṭabdhāḥ/ 155.027. paścāt dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena sumatirmāṇavo vyākṛtah--bhaviṣyasi tvaṃ nṛbhavādvimukto mukto vimurlokahitāya śāstā/ 155.030. śākyātmajaḥ śākyamunīti nāṃnā trilokasāro jagataḥ pradīpaḥ//4//
156.001. <156>yadā ca sa sumatirmāṇavo dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena vyākṛtaḥ, tatsamakālameva vaihāyasaṃ saptatālānabhyudgataḥ/ 156.002. tāścāsya jaṭāḥ śīrṇāḥ, anyāḥ praviśiṣṭatarā jaṭāḥ prādurbhūtāḥ/ 156.003. sa vaihāyasastho mahatā janakāyena dṛṣṭaḥ/ 156.003. dṛṣṭvā ca praṇidhānaṃ kṛtam--yadā anenānuttarajñānamadhigataṃ tadāsya vayaṃ śrāvakā bhavema/ 156.004. sāpi ca dārikā praṇidhānaṃ karoti-- 156.005. praṇidhānam yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/ 156.006. tatra te 'haṃ bhavetpatnī nityaṃ sahadharmacāriṇī//5//
156.007. yadā bhavasi saṃbuddho loke jyeṣṭhavināyakaḥ/ 156.008. śrāvikā te bhaviṣyāmi tasmin kāla upasthite//6//
156.009. khagasthaṃ māṇavaṃ dṛṣṭvā sahasrāṇi śatāni ca/ 156.010. śrāvakatvaṃ prārthayante sarve tatra hyanāgate//7//
156.011. yadā bhavasi saṃbuddho loke jyeṣṭhavināyakaḥ/ 156.012. śrāvakāste bhaviṣyāmastasmin kāle hyupasthite//8//
156.013. yadā ca sumatirmāṇavo dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena vyākṛtaḥ, tadāsya dīpena rājñā jaṭā gṛhītāḥ/ 156.014. vāsavo rājā kathayati--mamaitā jaṭā anuprayaccha/ 156.014. tatastasya dīpena rājñā anupradattāḥ/ 156.015. tena gṛhītvā gaṇitāh aśītirvālasahasrāṇi/ 156.015. tasya rājño 'mātyāḥ kathayanti--deva, asmākamekaikaṃ vālamanuprayaccha/ 156.016. vayameṣāṃ caityāni kariṣyāmaḥ/ 156.016. tena rājñā teṣāṃ bhṛtyānāmekaiko vālo dattaḥ/ 156.017. tairamātyaiḥ svake vijite gatvā caityāni pratiṣṭhāpitāni/ 156.017. yadā sumatirmāṇavo 'nuttarāyāṃ samyaksambuddhau vyākṛtaḥ, tadā dīpena rājñā vāsavena ca rājñā tairanekaiśca naigamajānapadaiḥ sarvopakaraṇaiḥ pravārito 'nāgataguṇāvekṣatayā/ 156.019. tataḥ sa matirmāṇava ucyate--ahamanuttarasyāṃ samyaksambodhau vyākṛtah--tvayā kutra cittamutpāditam? sa kathayati--kṣato 'haṃ sumate māṇava/ 156.021. sa kathayati--kathaṃ kṛtvā kṣato 'si? tataḥ sa kathayati--yadā tava dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena padbhyāṃ jaṭā avaṣṭabdhāḥ, tadā kupitena vāg niścāritā--dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena śrotriyasya jaṭā tiraścām yathā padbhyāmavaṣṭabdhāḥ/ 156.023. yatastasya sumatiḥ kathayati--āgacchasva, buddhasya bhagavato 'ntike pravrajāvaḥ/ 156.024. tatastau sumatirmatiśca dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya pravacane pravrajitau/ 156.025. sumatinā ca pravrajya trīpi piṭakānyadhītāni, dharmeṇa parṣat saṃgṛhītā/ 156.026. sa ca sumatirmāṇavaścyutaḥ kālagatastuṣite devanikāye upapannaḥ/ 156.026. matirmāṇavaścyutaḥ kālagato narakeṣūpapannaḥ//
156.028. bhagavānāha--yo 'sau vāsavo rājābhūt tena kālena tena samayena, sa rājā bimbisāraḥ/ 156.029. yāni tānyaśītiramātyasahasrāṇi tena kālena tena samayena, tānyetarhyaśītirdevatāsahasrāṇi/ 156.030. yo 'sau dīpāvatīyako janakāyaḥ, yāsau dārikā, eṣaiva sā yaśodharā/ 156.030. yo 'sau sumatiḥ, ahameva tasmin samaye bodhisattvacaryāyāṃ vartāmi/ 156.031. yo 'sau matiḥ, eṣa eva sa dharmaruciḥ/
157.001. <157>etaddvitīye 'saṃkhyeye asya ca dharmarucermama ca darśanam yadahaṃ saṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce, sucirassya dharmaruce//
157.003. tasmādapyārvāk tṛtīye 'saṃkhyeye krakucchando nāma samyaksambuddho loka utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 157.005. tasyāṃ ca rājadhānyāmanyataro mahāśreṣṭhī prativasati/ 157.005. tena ca sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 157.006. sa ca kalatrasahāyaḥ krīḍati ramate paricārayati/ 157.006. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/ 157.007. sa ca gṛhapatiḥ śrāddhaḥ/ 157.007. tasya cārhan bhikṣuḥ kulāvavādako 'sti/ 157.007. sa ca gṛhapatistāṃ patnīmevamāha--jāto 'smākam ṛṇadharo dhanaharaḥ/ 157.008. gacchāmyahamidānīṃ bhadre vaṇigdharmāṇāṃ deśāntaraṃ bhāṇḍamādāya/ 157.009. sa ca vaṇiglokenāvṛto dūrataraṃ gato bhāṇḍamādāya/ 157.009. yato 'sya na bhūyaściramapyāgacchati/ 157.010. sa ca dārakaḥ kālāntareṇa mahān saṃvṛtto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ/ 157.011. tato 'sau mātaraṃ pṛcchati--amba, kimasmākaṃ kulārthāgataṃ karma? sā kathayati--vatsa, pitā tava āpaṇaṃ vāhayannāsīt/ 157.012. tataḥ sa dāraka āpaṇamārabdho vāhayitum/ 157.012. sā ca mātā asya kleśairbādhyamānā cintayituṃ pravṛttā--ka upāyaḥ syāt yadahaṃ kleśān vinodayeyam, na ca me kaścijjānīyāt? tayā saṃcintyaivamadhyavasitam--evameva putrakāmahetostathā paricarāmi, yathā anenaiva me sārdhaṃ rogavinodakaṃ bhavati, naiva svajanasya śaṅkā bhaviṣyati/ 157.016. tatastayā vṛddhayuvatī āhūya bhojayitvā dvis triḥ paścānnavena paṭenācchāditā/ 157.016. tasyāḥ sā vṛddhā kathayati--kena kāryeṇaiva mamānuprasādādinā upakrameṇānupravṛttiṃ
karoṣi? sā tasyā vṛddhāyā viśvastā bhūtvā evamāha--amba, śṛṇu vijñāpyam/ 157.018. kleśairatīva bādhye, priyatāṃ mamotpādya manuṣyānveṣaṇaṃ kuru, yo 'bhyantara eva syānna ca śaṅkanīyo janasya/ 157.019. vṛddhā kathayati--neha gṛhe tathāvidho manuṣyaḥ saṃvidyate, nāpi praṇayavān kaścit praviśati, yo janasyāśaṅkanīyo bhavet/ 157.021. katamaḥ sa manuṣyo bhaviṣyati yasyāhaṃ vakṣyāmi? tataḥ sā vaṇikpatnī tasyā vṛddhāyāḥ kathayati--yadyanyo manuṣya evaṃvidhopakramayukto nāsti, eṣa eva me putro bhavati, naiṣa lokasya śaṅkanīyo bhaviṣyati/ 157.023. tasyāstayā vṛddhayā abhihitam--kathaṃ nu putreṇa sārdhaṃ ratikrīḍāṃ gamiṣyasi? yuktaṃ syādanyena manuṣyeṇa sārdhaṃ ratikrīḍāmanubhavitum/ 157.024. tataḥ sā vaṇikpatnī kathayati--yadyanyo 'bhyantaro manuṣyo na saṃvidyate, bhavatu eṣa eva me putraḥ/ 157.025. tayā vṛddhayā abhihitam--yathepsitaṃ kuru/ 157.026. tataḥ sā vṛddhayuvatī tasya vaṇijaḥ putrasyaivāgamya pṛcchati--vatsa, taruṇo 'si rūpavāṃśca/ 157.027. kiṃ pratiṣṭhito 'syārthena? tena tasyā abhihitam--kimetat? tataḥ sā vṛddhā kathayati--bhavānevamabhirūpaśca yuvā ca asmin vayasi taruṇayuvatyā sārdhaṃ śobhethāḥ krīḍan raman paricārayan/ kimeva kāmabhogaparihīnastiṣṭhasi? vaṇigdārakastaṃ śrutvā lajjāvyapatrāpyasamlīnacetāstasyā vṛddhāyāstadvacanaṃ nādhivāsayati/ 157.030. tataḥ sā vṛddhā evaṃ dvirapi trirapi tasya dārakasya kathayati--taruṇayuvatistavārthe kleśairbādhyate/ 157.031. sa vaṇigdārako dvirapi trirapyucyamānastasyā vṛddhāyāḥ kathayati--amba, kiṃ tasyāstaruṇayuvatyāḥ saṃnimitte
kiṃcidabhihitam? tatah <158>sā vṛddhā kathayati--uktaṃ tasyā mayā tannimittam/
158.001. tayā mama nimitte na pratijñātam/ 158.001. sā ca dārikā hīvyapatrāpyagṛhītā na kiṃcidvakṣyati/ 158.002. na ca śarīramāvṛtaṃ kariṣyati/ 158.002. na tvayā tasyā vā anveṣaṇe yatnaḥ karaṇīyaḥ/ 158.003. tatastena vaṇigdārakeṇa tasyā vṛddhāyā abhihitam--kutrāsmākaṃ saṃgataṃ bhaviṣyati? tayā abhihitam--madīye gṛhe/ 158.004. tenoktam--kutrāvakāśe tava gṛham? tato 'sya tayā vṛddhayā gṛhaṃ vyapadiṣṭam/ 158.005. sā ca vṛddhā tasyā vaṇikpatnyāḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--icchāpitaḥ sa vo 'yaṃ dārakaḥ/ 158.006. sā kathayati--kutrāvakāśe saṃgataṃ bhaviṣyati? madīye gṛhe/ 158.007. sa ca dārakaḥ kāryāṇi kṛtvā gataḥ/ 158.007. anupūrveṇa bhuktvā tasyā mātuḥ kathayati--gacchāmyaham/ 158.008. vayasyagṛhe svapsye/ 158.008. tato 'sya mātrāpyanujñātam--gaccha/ 158.008. sa dārako labdhānujñastasyā vṛddhāyā gṛhaṃ gataḥ/ 158.009. tasya dārakasya tasmin gṛhe gatasya ratikrīḍākālamāgamayamānasya tiṣṭhato niśikālamapratyabhijñātam/ 158.010. rūpe kāle sā mātā asya vaṇigdārakasya tasminneva gṛhe ratikrīḍāmanubhavanārthaṃ tatraiva gatā/ 158.011. gatvā ca tasmin gṛhe vikālamavyaktiṃ vibhāvyamāne rūpākṛtau nirgūḍhenopacārakrameṇa ratikrīḍāṃ putreṇa sārdhamanubhavituṃ pravṛttā pāpakenāsaddharmeṇa/ 158.013. sā ca parikṣīṇāyāṃ rātrau anubhūtaratikrīḍā satamondhakāre kālāyāmeva rajanyāmavibhāvyamānarūpākṛtau svagṛhaṃ gacchati/ 158.014. sa cāpi vaṇigdārako ratikrīḍāmanubhūya prabhātāyāṃ rajanyāṃ bhāṇḍāvāriṃ gatvā kuṭumbakāryāṇi karoti/ 158.015. evaṃ dvirapi trirapi/ 158.015. tatra vṛddhāyā gṛhe
ratikrīḍāmanubhavaṃśca cirakālamevaṃ vartamānena ratikrīḍākrameṇa tasya dārakasya sā mātā cintayituṃ pravṛttā--kiyatkālamabyadgṛhamahamevamavibhāvyamānarūpā ratikrīḍāmanubhaviṣyāmi? yannvahamasyaitat ratikrīḍākramaṃ tathāvidhaṃ krameṇa saṃvedayeyam, yathā ihaiva gṛhe ratikrīḍā bhavet/ 158.019. iti saṃcintya tatraiva vṛddhāgṛhe gatvā ratikrīḍāṃ putreṇa sārdhamanubhūya rajanyāḥ kṣaye satamondhakārakāle tasya dārakasyoparimaṃ prāvaraṇaṃ nivasyātmanīyāṃ ca śirottarapaṭṭikāṃ tyaktvā svagṛhaṃ gatā/ 158.021. sa ca dārakaḥ prabhāakāle tāṃ paṭṭikāṃ śirasi mañcasyāvatiṣṭhantīṃ saṃpaśyati/ 158.022. ātmīyāmevopariprāvaraṇapotrīmalabhamānastatraiva tāṃ paṭṭikāṃ saṃlakṣya tyaktvā bhāṇḍāvārīṃ gatvā yugalamanyaṃ prāvṛtya svagṛhaṃ gataḥ/ 158.023. tatra ca gataḥ saṃpaśyati tamevātmīyaṃ pravaraṇaṃ tasyā mātuḥ śirasi prāvṛtam/ 158.024. dṛṣṭvā ca tāṃ mātaraṃ pṛcchati--amba, kuto 'yaṃ śirasi prāvaraṇo 'bhyāgatah? yatastayā abhihitam--adyāpyahaṃ tavāmbā? evaṃ cirakālaṃ tava mayā sārdhaṃ kāmān paribhuñjato 'dyāpyahaṃ tava saivāmbā? yataḥ sa vaṇigdārakastathāvidhaṃ mātṛvacanamupaśrutya saṃmūḍho vihvalacetā bhūmau nipatitaḥ/ 158.027. tatastayā sa mātrā ghaṭajalapariṣekeṇāvasiktaḥ/ 158.027. sa jalapariṣekāvasikto dārakaścireṇa kālena pratyāgataprāṇastayā mātrā samāśvāsyate--kimevaṃ khedamupāgatastvam? asmadīyaṃ vacanamupaśrutya dhīramanā bhavasva/ 158.029. na te viṣādaḥ karaṇīyaḥ/ 158.029. sa dārakastasyāḥ kathayati--kathamahaṃ khedaṃ na kariṣyāmi saṃmohaṃ vā, yena mayā evaṃvidhaṃ pāpakaṃ karma kṛtam?
tataḥ sa tayābhihitah--na te manaḥśūkaṃsdminnarthe utpādayitavyam/ 158.031. panthāsamo mātṛgrāmaḥ/ 158.031. yenaivaṃ hi yathā pitā gacchati, putro 'pi tenaiva gacchati/ 158.032. na cāsau panthā putrasyānugacchato doṣakārako <159>bhavati, evameva mātṛgrāmaḥ/
159.001. tīryasamo 'pi ca mātṛgrāmaḥ/ 159.001. yatraiva hi tīrye pitā snāti, putro 'pi tasmin snāti, na ca tīryaṃ putrasya snāyato doṣakārakaṃ bhavati/ 159.002. evameva mātṛgrāmaḥ/ 159.002. api ca pratyanteṣu janapadeṣu dharmataivaiṣā yasyāmeva pitā asaddharmeṇābhigacchati, tāmeva putro 'pyadhigacchati/ 159.004. evamasau vaṇigdārako mātrā bahuvidhairanunayavacanairvinītaśokastayā mātrā tasmin pātake 'saddharme punaḥ punaratīva saṃjātarāgaḥ pravṛttaḥ/ 159.005. tena ca śreṣṭhinā gṛhe lekhyo 'nupreṣitaḥ/ 159.005. bhadre, dhīrorjitamahotsāhā bhavasva/ 159.006. ahamapi lekhānupadamevāgamiṣye/ 159.006. sā vaṇikpatnī tathāvidhaṃ lekhārthaṃ śrutvā vaimanasyajātā cintayituṃ pravṛttā--mahāntaṃ kālaṃ mama tasyāgamanamudīkṣamāṇāyāḥ/ 159.007. tadā nāgataḥ/ 159.008. idānīṃ mayā evaṃvidhenopakrameṇa putraṃ ca paricaritvā sa cāgamiṣyati/ 159.008. ka upāyaḥ syāt yadahaṃ tamihāsamprāptameva jīvitāt vyaparopayeyam? iti saṃcintya taṃ putramāhūya kathayati--pitrā te lekhyo 'nupreṣitah āgamiṣyatīti/ 159.010. jājase 'smābhiridānīṃ kiṃ karaṇīyamiti? gacchasva, pitaramasamprāptameva ghātaya/ 159.011. sa kathayati--kathamahaṃ pitaraṃ ghātayiṣye? yadā asau na prasahate pitṛvadhaṃ kartum, tadā tayā mātrā bhūyo 'nuvṛttivacanairabhihitah--tasyānuvṛttivacanairucyamānasya kāmeṣu saṃraktasyādhyavasāyo jātaḥ pitṛvadhaṃ prati/ 159.013. kāmān khalu pratisevato na hi kiṃcit pāpakaṃ karmākaraṇīyamiti vadāmi/ 159.014. tatastenoktam--kenopāyena ghātayāmi? tayā abhihitam--ahamevopāyaṃ saṃvidhāsye/ 159.015. ityuktvā
viṣamādāya samitāyāṃ miśrayitvā maṇḍilakān paktvā anye 'pi ca nirviṣāḥ paktāḥ/ 159.016. yatastaṃ dārakamāhūya kathayati--gacchasva/ 159.017. amī saviṣā maṇḍilakā nirviṣāśca/ 159.017. gṛhya pitṛsakāśaṃ gatvā ca tasya viśvastasyaikatra bhuñjata etān saviṣān maṇḍilakān prayacchasva, ātmanā ca nirviṣān bhakṣaya/ 159.018. tataḥ sa dārakastena lekhavāhikamanuṣyeṇa sārdhaṃ tān maṇḍilakān gṛhya gataḥ pitṛsakāśam/ 159.019. āgamya pitā asya atīva taṃ putraṃ dṛṣṭvā abhirūpaprāsādikaṃ maheśākhyaṃ prāmodyaṃ prāptaḥ/ 159.020. sahyāsahyaṃ pṛṣṭvā teṣāṃ teṣāṃ vaṇijāmākhyāti--ayaṃ bhavanto 'smākaṃ putraḥ/ 159.021. yadā tena dārakeṇa saṃlakṣitaṃ sarvatra ahamanena pitrā pratisaṃvedita iti, tatastaṃ pitaramāha--tāta, ambayā maṇḍilakāḥ praheṇakamanupreṣitam/ 159.023. tattātaḥ paribhuñjatu/ 159.023. paścāttena pitrā sārdhamekaphalāyāṃ bhuñjatā tasya pituḥ saviṣā maṇḍilakā dattāḥ, ātmanā nirviṣāḥ prabhakṣitāḥ/ 159.024. yato 'sya pitā tān saviṣān maṇḍilakān bhakṣayitvā bhṛtaḥ/ 159.025. tasya ca pituḥ kāladharmaṇā yuktasya ca dārako na kenacit pāpakaṃ karma kurvāṇo 'bhiśaṅkito vā pratisaṃvedito vā/ 159.026. paścāttairiṣṭasnigdhasuhṛdbhirvaṇigbhiḥ śocayitvā yattattu kiṃcittasya vaṇijo bhaṇḍamāsīddhiraṇyasuvarṇaṃ vā, tattasya dārakasya dattam/ 159.028. sa dārakastaṃ bhāṇḍaṃ hiraṇyasuvarṇaṃ paitṛkaṃ gṛhya svagṛhamanuprāptaḥ/ 159.029. tasya ca gatasya svagṛhaṃ sā mātā pracchannāsaddharmeṇa taṃ putraṃ paricaramāṇā ratiṃ nādhigacchati, anabhiratarūpā ca taṃ putraṃ vadati--kiyatkālaṃ vayamevaṃ pracchannena
krameṇa ratikrīḍāmanubhaviṣyāmah? yannu vayamasmāddeśādanyadeśāntaraṃ gatvā prakāśakrameṇa niḥśaṅkā bhūtvā jāyāpatīti vikhyātadharmāṇaḥ sukhaṃ prativasema/ 159.032. tatastau gṛhaṃ tyaktvā <160>mitrasvajanasambandhivargānapahāya purāṇadāsīdāsakarmakarāṃstyaktvā yāvadarthajātaṃ hiraṇyasuvarṇaṃ ca gṛhya anyaviṣayāntaraṃ gatau/
160.002. tatra gatvā janapadeṣu vikhyāpayamānau jāyāpatikamiti ratikrīḍāmanubhavamānau vyavasthitau/ 160.003. yāvadarhan bhikṣuḥ kenacit kālāntareṇa janapadacārikāṃ caraṃs tamadhiṣṭhānamanuprāptaḥ/ 160.004. tena tatra piṇḍapātamanvāhiṇḍatā vīthyāṃ niṣadya ayaṃ vaṇigdharmaṇā saṃvyavahāramāṇaḥ sa dārako dṛṣṭaḥ/ 160.005. dṛṣṭvā cārogyayitvā cābhibhāṣyoktah--mātuste kuśalam? sa ca dārakastamarhantaṃ tathā abhivadamānamupaśrutya saṃbhinnacetāḥ svena duścaritena karmaṇā śaṅkitamanāścintayituṃ pravṛttaḥ/ 160.007. sa vicintya mātṛsakāśaṃ gatvā saṃvedayati--yatirabhyāgataḥ, yo 'sau asmadgṛhamupasaṃkrāmati, eṣa sa ihādhiṣṭhāne pratisaṃvedayiṣyati eṣā asya dārakasya māteti/ 160.009. vayaṃ cehaṃ jāyāpatikamiti khyātau/ 160.009. kathameṣa śakyaṃ ghātayitum? tatastayoḥ saṃcintya taṃ gṛhamenamupanimantrayitvā bhuñjānaṃ ghātayāmaḥ/ 160.010. tatastayorevaṃ saṃcintya so 'rhan bhikṣurantargṛhamupanimantrayitvā bhojayitumārabdhaḥ/ 160.011. sa dārako gūḍhaśastro bhūtvā arhantaṃ bhojayituṃ mātrā saha nirjanaṃ gṛhaṃ kṛtvā sa cārhadbhikṣubhuktvā tasmādgṛhādviśrabdhacārakrameṇa pratinirgataḥ/ 160.013. tatastena jīvitād vyaparopayati/ 160.014. kāmāśca lavaṇodakasadṛśāḥ/ 160.014. yathā yathā sevyanti, tathā tathā tṛṣṇā vṛddhimupayāti/ 160.015. tasya dārakasya sā mātā taṃ putramasaddharmeṇānuvartamānā tasminnevādhiṣṭhāne śreṣṭhiputreṇa sārdhaṃ pracchannakāmā asaddharmeṣu saktacittā jātā/ 160.016. tasya dārakasya tathāvidha upakramaḥ pratisaṃviditaḥ/ 160.017. tasya dārakasya tathāvidha upakramaḥ
pratisaṃviditaḥ/ 160.017. tatastena tasya māturuktam--amba nivartasvedṛśāddoṣāt/ 160.018. sā ca tasmiñ śreṣṭhiputre saṃraktacittā dvirapi trirapyucyamānā na nirvartate/ 160.018. tatastena niṣkoṣamāsiṃ kṛtvā sā mātā jīvitādvyaparopitā/ 160.019. yadā tasya trīṇyānantaryāṇi paripūrṇāni, tadā devatābhirjanapadeṣvārocitam--pāpa eṣa pitṛghātako 'rhaddhātako mātṛghātakaśca/ 160.021. trīṇyanenānantaryāṇi narakakarmasaṃvartanīyāni karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 160.021. tatastenādhiṣṭhānajanena tacchrutvā tadadhiṣṭhānānnirvāsitaḥ/ 160.022. sa yadā nirvāsitastasmādadhiṣṭhānāt tadā cintayituṃ pravṛttah--asti cāsya buddhaśāsane kaścidevānunayah? evaṃ manasi kṛtam--gacchāmi, idānīṃ pravrajāmīti/ 160.024. sa ca vihāraṃ gatvā bhikṣusakāśamupasaṃkramya evaṃ kathayati--ārya, pravrajeyam/ 160.025. tatastena bhikṣuṇā uktam--mā tāvat pitṛghātako 'si? tena bhikṣurabhihitah--asti mayā ghātitaḥ pitā/ 160.026. tataḥ punaḥ pṛṣṭah--mā tāvanmātṛghātako 'si? tenoktam--ārya, ghātitā mayā mātā/ 160.027. sa bhūyaḥ pṛṣṭah--mā tāvadarhadvadhaste kṛtah? tataḥ sa kathayati--arhannapi ghātitaḥ/ 160.028. tatastena bhikṣuṇā abhihitah--ekaikena eṣāṃ karmāṇāmācaraṇānna pravrajyārho bhavasi, prāgeva samastānām/ 160.029. gaccha vatsa, nāhaṃ pravrājayiṣye/ 160.030. tataḥ sa puruṣo 'nyasya bhikṣoḥ sakāśamupasaṃkramya kathayati--ārya pravrajeyam/ 160.031. tatastenāpi bhikṣuṇā anupūrveṇa pṛṣṭvā pratyākhyātaḥ/ 160.031. tataḥ paścādanyasya bhikṣoḥ sakāśaṃ gataḥ/ 160.032. tamapi tathaiva pravrajyāmāyācate/ 160.032. tenāpi tathā
anupūrvakrameṇa pṛṣṭvā pratyākhyātaḥ/ 160.032. sa yadā <161>dvirapi trirapi pravrajyāmāyācamāno 'pi bhikṣubhir na pravrājitaḥ, tadā amarṣajātaścintayituṃ pravṛttah--yā api sarvasādhāraṇā pravrajyā, tāmahamapyāyācanna labhāmi/
161.002. tatastena tasmin vihāre śayitānāṃ bhikṣūṇāmagnirdattaḥ/ 161.003. tasmin vihāre 'gniṃ datvā anyatra vihāraṃ gataḥ/ 161.003. tatrāpi gatvā bhikṣūṇāmupasaṃkramya pravrajyāmāyācate/ 161.004. tairapi tathaivānupūrveṇa pṛṣṭvā pratyākhyātaḥ/ 161.004. tatrāpi tena tathaiva pratihatacetasā agnirdattaḥ/ 161.005. tatrāpi vihāre bahavo bhikṣavaḥ śaikṣāśaikṣāśca dagdhāḥ/ 161.006. evaṃ tasyānekān vihārān dahataḥ sarvatra śabdo visṛtah--evaṃvidhaścaivaṃvidhaśca pāpakarmakārī puruṣo bhikṣubhyaḥ pravrajyāmalabhan vihārān bhikṣūṃśca dahatīti/ 161.007. sa ca puruṣo 'nyavihāraṃ prasthitaḥ/ 161.008. tatra ca vihāre bodhisattvajātīyo bhikṣuḥ prativasati tṛpitaḥ/ 161.008. tena śrutaṃ sa evaṃ duṣkarakarmakārī puruṣa ihāgacchatīti/ 161.009. yataḥ sa bhikṣustasya puruṣasyāsamprāptasyaiva tasmin vihāre pratyudgataḥ/ 161.010. sa taṃ puruṣaṃ sametya kathayati--bhadramukha, kimetat? yato 'sya puruṣeṇoktam--ārya, pravrajyāṃ na labhāmi/ 161.011. tatastena bhikṣuṇām uktam--āgaccha vatsa, ahaṃ te pravrājayāmīti/ 161.012. paścāt tena bhikṣuṇā tasya puruṣasya śiro muṇḍāpayitvā kāṣāyāṇi vastrāṇi dattāni/ 161.013. paścāt sa puruṣaḥ kathayati--ārya, śikṣāpadāni me 'nuprayaccha/ 161.013. tatastena bhikṣuṇā uktah--kiṃ te śikṣāpadaiḥ prayojanam? evaṃ sarvakālaṃ vadasva--namo buddhāya, namo dharmāya, namaḥ saṃghāyeti/ 161.015. paścāt sa bhikṣustasya puruṣasya dharmadeśanāmārabdhaḥ kartum--tvamevaṃvidhaścaivaṃvidhaśca pāpakarmakārī sattvo yadi kadācidbuddhaśabdaṃ śṛṇoṣi, smṛtiṃ pratilabhethāḥ/ 161.016. athāsau tripiṭo bhikṣuścyutaḥ kālagato deveṣupapannaḥ/ 161.017. sa cāpi puruṣaścyutaḥ kālagato narakeṣūpapannaḥ//
161.018. yato bhagavānāha--kiṃ manyadhve bhikṣavah? yo 'sau atīte 'dhvani bhikṣus tripiṭah āsa, ahameva sa tena kālena tena samayena/ 161.019. yo 'sau pāpakarmakārī sattvo mātāpitrarhaddhātakaḥ, eṣa eva dharmaruciḥ/ 161.020. idaṃ mama tṛtīye 'saṃkhyeye 'sya dharmarucerdarśanam/ 161.020. tadahaṃ saṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce, sucirasya dharmaruce, suciracirasya dharmaruce/ 161.021. yāvacca mayā bhikṣavastribhirasaṃkhyeyaiḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhiranyaiśca duṣkaraśatasahasrairanuttarā samyaksambodhiḥ samudānītā, tāvadanena dharmarucinā yadbhūyasā narakatiryakṣu kṣipitam//
161.024. idamavocadbhagavān/ āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
161.025. dharmarucyavadānamaṣṭādaśam//
********** avadāna 19 **********
162.001. div19 jyotiṣkāvadānam/ 162.002. buddho bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/ 162.002. rājagṛhe nagare subhadro nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ/ 162.003. so 'tyarthaṃ nirgrantheṣvabhiprasannaḥ/ 162.003. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 162.004. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 162.004. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa kālāntareṇa patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 162.005. bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 162.006. rājagṛhaṃ piṇḍāya caran yena subhadrasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 162.007. adrākṣīt subhadro gṛhapatirbhagavantaṃ dūrādeva/ 162.007. dṛṣṭvā ca punaḥ patnīmādāya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 162.008. upasaṃkramya bhagavantamidamavocat--bhagavan, iyaṃ me patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 162.009. kiṃ janayiṣyatīti/ 162.009. bhagavānāha--gṛhapate, putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/ 162.011. tena bhagavataḥ śucinaḥ praṇītasya khādanīyabhojanīyasya pātrapūro dattaḥ/ 162.012. bhagavānārogya ityuktvā piṇḍapātamādāya prakrāntaḥ/ 162.012. tasya nātidūre bhūrikastiṣṭhati/ 162.013. sa saṃlakṣayati--yadapyasmākamekaṃ bhikṣakulam, tadapi śramaṇo gautamo 'nvāvartayati/ 162.013. gacchāmi, paśyāmi kiṃ śramaṇena gautamena vyākṛtamiti/ 162.014. sa tatra gatvā kathayati--gṛhapate, śramaṇo gautama āgata āsīt? āgataḥ/ 162.015. kiṃ tena vyākṛtam? ārya,
mayā tasya patnī darśitā--kiṃ janayiṣyati? sa kathayati--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 162.017. sa bhūriko gaṇitre kṛtāvī śvetavarṇāṃ gṛhītvā gaṇayitumārabdhah--paśyati yathā bhagavatā vyākṛtaṃ tatsarvaṃ tathaiva/ 162.019. sa saṃlakṣayati--yadi anusaṃvarṇyiṣyāmyaham, gṛhapatirbhūyasyā mātrayā śramaṇasya gautamasyābhipraśaṃsyati/ 162.020. tadatra kiṃcid saṃvarṇayitavyaṃ kiṃcit vivarṇayitavyamiti viditvā hastau saṃparivartayati, mukhaṃ ca vibhaṇḍayati/ 162.021. subhadro gṛhapatiḥ kathayati--ārya, kiṃ hastausamparivartayasi mukhaṃ ca vibhaṇḍayasīti? sa kathayati--gṛhapate, atra kiṃcit satyaṃ kiṃcinmṛṣā/ 162.023. ārya, kiṃ satyaṃ kiṃ vā mṛṣā? gṛhapate, yadanenoktaṃ putraṃ janayiṣyatīti, idaṃ satyaṃ kathayati/ 162.024. kulamuddyotayiṣyatītīdamapi satyam/ 162.024. agrajyotiriti saṃjñā/ 162.024. mandabhāgyaḥ sa sattvo jātamātra evāgninā kulaṃ dhakṣyati/ 162.025. yat kathayati--divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti, idaṃ mṛṣā/ 162.026. gehapate, asti kaścit tvayā dṛṣṭo manuṣyabhūto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhavan? yatkathayati--mama śāsane pravrajiṣyatīti, idaṃ satyam/ 162.027. yadā asya na bhaktaṃ na vastram, tadā niścayena śramaṇasya gautamasyāntike pravrajiṣyati/ 162.028. sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti, idaṃ mṛṣā/ 162.029. śramaṇasyaiva tāvadgautamasya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ nāsti, prāgevāsya bhaviṣyatīti/ 162.029. subhadro
viṣādamāpannaḥ kathayati--ārya, atra mayā kathaṃ pratipattavyamiti? bhūrikaḥ kathayati--gṛhapate, vayaṃ pravrajitāḥ śamānuśikṣāḥ/ 162.031. tvameva jānīṣe/ 162.031. iyuktvā prakrāntaḥ/ 162.031. subhadraḥ saṃlakṣayati--sarvathā parityājyo 'sau iti viditvā sa bhaiṣajyaṃ dātumārabdhaḥ/ 162.032. caramabhaviko 'sau <163>sattvaḥ/
163.001. tadasya bhaiṣajyārthāya syāditi/ 163.001. sa tasyā vāmakukṣiṃ marditumārabdhaḥ/ 163.001. sa garbho dakṣiṇaṃ kukṣiṃ gataḥ/ 163.002. subhadro dakṣiṇakukṣiṃ marditumārabdhaḥ/ 163.002. sa vāmaṃ kukṣiṃ gataḥ/ 163.002. asthānametadanavakāśo yaccaramabhavikaḥ sattvo 'ntarāducchidya kālaṃ kariṣyati aprāpte āśravakṣaye/ 163.004. sā gṛhapatipatnī kukṣiṇā mṛdyamānena vikroṣṭumārabdhā/ 163.004. prātiveśyaiḥ śrutam/ 163.004. te tvaritatvaritaṃ gatāḥ pṛcchanti--bhavantaḥ, kimiyaṃ gṛhapatipatnī virauti? subhadraḥ kathayati--kukṣimatyeṣā/ 163.006. nūnamasyāḥ prasavakāla iti/ 163.006. te prakrāntaḥ/ 163.006. subhadraḥ saṃlakṣayati--na śakyamasyā atropasaṃkramaṃ kartum/ 163.007. araṇyaṃ nayāmīti/ 163.007. sā tenāraṇyaṃ nītvā tathopakrāntā yathā kālagatā/ 163.007. sa tāṃ pracchannaṃ gṛhamānīya suhṛtsambandhibāndhavānāṃ prātiveśakānāṃ ca kathayati--bhavantaḥ, patnī me kālagateti/ 163.009. te vikroṣṭamārabdhāḥ/ 163.009. sā tairvikrośadbhir nīlapītalohitāvadātairvastraiḥ śibikāmalaṃkṛtya śītavanaṃ śmaśānamabhinirhṛtā/ 163.010. nirgranthaiḥ śrutam--te hṛṣṭatuṣṭapramuditāśchatrapatākā ucchrayitvā rājagṛhasya nagarasya rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭake upāhiṇḍamānā ārocayanti--śṛṇvantu bhavantaḥ/ 163.012. śramaṇena gautamena subhadrasya gṛhapateḥ patnī vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/ 163.014. sā ca kālagatā śītavanaśmaśānamabhinirhṛtā/ 163.014. yasya tāvadvṛkṣamūlameva
nāsti, kutastasya śākhāpatraphalaṃ bhaviṣyatīti? atrāntare kiṃcidbuddhānāṃ bhagavatāmajñātamadṛṣṭamaviditamavijñātam/ 163.016. dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāṃ lokānugrahapravṛttānāmekārakṣāṇāṃ śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānām {catur}ṛddhipādacaraṇatalasupratiṣṭhitānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ caturvaiśāradyaviśāradyaviśāradānāṃ pañcāṅgaviprahīṇānāṃ pañcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍaṅgasamanvāgatānāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇānāmasaṃhatavihāriṇāṃ saptabodhyaṅgakusumāḍhyānāmaṣṭāṅgamārgadeśikānāṃ navānupūrvavihārasamāpattikuśalānāṃ daśabalabalināṃ daśadiksamāpūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣṭānāṃ trī rātres trirdivasasya buddhacakṣuṣā lokaṃ vyavalokya jñānadarśanaṃ pravartate--ko hīyate, ko vardhate, kaḥ kṛcchraprāptaḥ, kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ, kaḥ saṃbādhaprāptaḥ, kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, ko 'pāyaniṃnaḥ, ko 'pāyapravaṇah, ko 'pāyaprāgbhāraḥ, kamahamapāyāduddhṛtya svarge mokṣe ca pratiṣṭhāpayeyam, kasyānavaropitāni kuśalamūlānyavaropayeyam, kasyāvaropitāni paripācayeyam, kasya paripakkāni vimocayeyam/ 163.026. āha ca-- 163.027. apyevātikramedvelāṃ sāgaro makarālayaḥ/ 163.028. na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet//1//iti/ 163.029. atha bhagavānanyatarasmin pradeśe smitamakārṣīt/ 163.029. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/ 163.031. yā
adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahavaṃ huhavamutpalaṃ padma <164>mahāpadmaṃ narakaṃ gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtā nipatanti/
164.001. tena teṣāṃ sattvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhāḥ/ 164.002. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, āhosvidanyatropapannā iti/ 164.003. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati/ 164.003. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā evaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannāḥ/ 164.004. api tvayamapūrvadarśanaḥ sattvaḥ, asyānubhāvādasmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti/ 164.005. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhiṃ gṛhṇanti yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/ 164.007. yā upariṣṭāgacchanti, tāścāturmahārājakāyikān devāṃstrāyastriṃśām yāmāṃstuṣitānnirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrāhmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānatapān sudṛśān sudarśanānakaniṣṭhān devān gatvā duḥkhaṃ śūnyamanātmetyuddhoṣayanti/ 164.011. gāthādvayaṃ ca bhāṣante-- 164.012. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/ 164.013. dhūnīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//2//
164.014. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/ 164.015. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//3//
164.016. atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti/ 164.017. bhagavata āsye 'ntarhitāḥ/ 164.017. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha-- 164.018. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkasitaḥ kalāpaḥ/ 164.020. avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva//4//
164.022. gāthāśca bhāṣate-- 164.023. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/ 164.026. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//5//
164.028. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/ 164.030. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//6//
165.001. <165>nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti dhīrāḥ/ 165.003. yasyārthe smitamupadarśayanti nāthāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//7//iti/ 165.005. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/ 165.005. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 165.006. gaccha ānanda, bhikṣūṇāmārocaya--tathāgato bhikṣavaḥ śmaśānacārikāṃ gantukāmaḥ/ 165.007. yo yuṣmākamutsahate tathāgatena sārdhaṃ śmaśānacārikāṃ gantum, sa cīvarakāṇi gṛhṇātu/ 165.008. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati--tathāgata āyuṣmantaḥ śmaśānacārikāṃ gantukāmaḥ/ 165.009. yo yuṣmākamutsahate tathāgatena sārdhaṃ śmaśānacārikaṃ gantum, sa cīvarakāṇi gṛhṇātu/ 165.010. evamāyuṣmanniti te bhikṣavaḥ sarve saṃśrutya bhagavatsakāśamupagatāḥ/ 165.011. atha bhagavān dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāro mukto muktaparivāra āśvasta āśvāstaparivāro vinīto vinītaparivāro 'rhannarhatparivāro vītarāgo vītarāgaparivāraḥ prāsādikaḥ prāsādikaparivāro vṛṣabha iva gogaṇaparivṛto gajarāja iva kalabhagaṇaparivṛtaḥ siṃha iva daṃṣṭagaṇaparivṛto haṃsarāja iva haṃsagaṇaparivṛtaḥ suparṇīva parikṣagaṇaparivṛto vipra iva śiṣyagaṇaparivṛtaḥ suvaidya ivāturagaṇaparivṛtaḥ śūra iva yodhagaṇaparivṛto deśika ivādhvagaṇaparivṛtaḥ sārthavāha iva vaṇiggaṇaparivṛtaḥ śreṣṭhīva paurajanaparivṛtaḥ koṭṭarāja iva mantrigaṇaparivṛtaścakravartīva putrasahasraparivṛtaścandra iva nakṣatragaṇaparivṛtaḥ sūrya iva raśmisahasraparivṛto dhṛtarāṣṭra iva
gandharvagaṇaparivṛto virūḍhaka iva kumbhāṇḍagaṇaparivṛto brahmeva brahmakāyikaparivṛtaḥ stimita iva jalanidhiḥ sajala iva jaladharo vimada iva gajapatiḥ sudāntairindrayairasaṃkṣobhiteryāpathapracāro dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛto 'śītyā cānuvyañjanairvirājitagātro vyāmaprabhālaṃkṛtamūrtiḥ sūryasahasrātirekaprabho jaṅgama iva ratnaparvataḥ samantato bhadrako daśabhirbalaiścaturbhirvaiśāradyaistribhirāveṇikaiḥ smṛtyupasthānairmahākaruṇayā ca samanvāgata ājñātakauṇḍinyāśvajidbāṣpamahānāmabhadrikaśāriputramaudgalyāyanakāśyapayaśaḥpūrṇaprabhṛtimahāśrāvakaiḥ parivṛto 'nyena ca mahatā bhikṣusaṃghena anekaiśca prāṇiśatasahasraiḥ śītavanaṃ mahāśmaśānaṃ saṃprasthitaḥ/ 165.026. aṣṭādaśānuśaṃsā buddhacārikāyāmityanekāni devatāśatasahasrāṇi bhagavataḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato 'nubaddhāni/ 165.027. śītavanānuguṇāśca vāyavo vāyitumārabdhāḥ//
165.028. rājagṛhāt dvau bāladārakau brāhmaṇadārakaḥ kṣatriyadārakaśca bahir nirgatya krīḍataḥ/ 165.029. tayoḥ kṣatriyadārako 'vagāḍhaśrāddho brāhmaṇadārako na tathā/ 165.029. sa brāhmaṇadārakaḥ kṣatriyadārakasya kathayati--vayasya, bhagavatā subhadrasya gṛhapateḥ patnī vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 165.032. sā ca mṛtā kālagatā śītavanaṃ śmaśānaṃ nirhṛtā--mā haiva bhagavatā bhāṣitaṃ vitathaṃ syāditi/ 165.033. sa kṣatriyadārako gāthāṃ bhāṣate-- 166.001. <166>sacandratāraṃ prapatedihāmbaraṃ mahī saśailā savanā nabho vrajet/ 166.003. mahodadhīnāmudakaṃ kṣayaṃ vrajenmaharṣayaḥ syūr na mṛṣābhidhāyinaḥ//8//iti 166.005. sa ca brāhmaṇadārakaḥ kathayati--vayasya, yadyevam, gacchāmaḥ śītavanaṃ mahāśmaśānaṃ paśyāmah? vayasya, gacchāmaḥ/ 166.006. tau smprasthitau/ 166.006. bhagavāṃśca rājagṛhānnirgataḥ/ 166.006. adrākṣīt sa kṣatriyadārako bhagavantaṃ dūrādeva/ 166.007. dṛṣṭvā ca punargāthāṃ bhāṣate-- 166.008. anuddhato vigatakutūhalo muniryathā vrajatyeṣa janaughasaṃvṛtaḥ/ 166.010. niḥsaṃśayaṃ paragaṇavādimardano nadasyate mṛgapatinādamuttamam//9//
166.012. yathā hyamī śītavanonmukhotsukāḥ pravānti vātā himapaṅkaśītalāḥ/ 166.014. prayānti nūnaṃ bahavo divaukaso nirīkṣituṃ śākyamunervikurvitam//10//iti/ 166.016. rājñā bimbisāreṇa śrutam--bhagavatā subhadrasya gṛhapateḥ patnī vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/ 166.018. sā ca mṛtā kālagatā śītavanaṃ śmaśānamabhinirhṛtā/ 166.018. bhagavāṃśca saśrāvakasaṃghaḥ śītavanaṃ saṃprasthita iti/ 166.019. śrutvā ca punarasyaitadabhavat--na bhagavān nirarthakaṃ śītavanaṃ gacchati/ 166.020. nūnaṃ bhagavān subhadrasya gṛhapateḥ patnīmāgamya mahadvineyakāryaṃ kartukāmo bhaviṣyati/ 166.021. paśyāmīti/ 166.021. so 'pyantaḥpurakumārāmātyapaurajānapadaparivṛto rājagṛhānnirgantumārabdhaḥ/ 166.022. adrākṣīt sa kṣatriyakumārako rājānaṃ māgadhaśreṇyaṃ bimbisāraṃ dūrādeva/ 166.022. dṛṣṭvā ca punargāthāṃ bhāṣate-- 166.024. yathā hi śreṇyo magadhādhipo hyayaṃ viniryayau rājagṛhāt sabāndhavaḥ/ 166.026. pravartate me hṛdi niścitā matirmahājanasyābhyudayo bhaviṣyati//11//iti/ 166.028. janakāyena bhagavantaṃ dṛṣṭvā vivaramanupradattam/ 166.028. bhagavān smitonmukho mahājanamadhyaṃ praviṣṭaḥ/ 166.029. nirgrantha bhagavantaṃ smitonmukhaṃ dṛṣṭvā saṃlakṣayanti--yathā śramaṇo gautamaḥ smitonmukho mahājanamadhyaṃ praviṣṭaḥ, nūnamayaṃ bodhisattvo na kālagataḥ/ 166.030. taiḥ subhadro gṛhapatiruktah--gṛhapate, nanvayaṃ sattvo mandabhāgyo na kālagata iti/ 166.031. sa kathayati--ārya yadyevam, <167>kathamatra pratipattavyamiti? te kathayanti--gṛhapate, vayaṃ śamāttaśikṣāḥ, tvameva jñāsyasīti/
167.002. sa tāṃ patnīṃ citāyāmāropya dhmāpayitumārabdhaḥ/ 167.002. tasyāḥ sarvaḥ kāyo dagdhaḥ sthāpayitvā kukṣisāmantakam/ 167.003. tathāsau kukṣiḥ sphuṭitaḥ, padmaṃ prādurbhūtam/ 167.003. tasya coparipadmakarṇikāyāṃ kumāro niṣaṇṇo 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ/ 167.004. taṃ dṛṣṭvā anekāni prāṇiśatasahasrāṇi paraṃ vismayamupagatāni/ 167.005. nirgranthā nipātamadamānā naca(naṣṭa?)prabhāvāḥ saṃvṛttāḥ/ 167.006. tatra bhagavān subhadraṃ gṛhapatimāmantrayate--gṛhapate, gṛhāṇa kumāram/ 167.006. sa nirgranthānāṃ mukhamavalokitumārabdhaḥ/ 167.007. te kathayanti--gṛhapate, yadi prajvalitāmetāṃ citāṃ pravekṣyasi, sarveṇa sarvaṃ na bhaviṣyasīti/ 167.008. sa na pratigṛhṇāti/ 167.008. tatra bhagavāñ jīvakaṃ kumārabhūtamāmantrayate--gṛhāṇa jīvaka kumārakamiti/ 167.009. sa saṃlakṣayati--asthānamanavakāśo bhagavān māmasthāne niyokṣyati/ 167.010. gṛhṇāmīti/ 167.010. tena nirviśaṅkena citāṃ vigāhya gṛhītaḥ/ 167.011. vigāhatastasya jinājñayā citāṃ pratigṛhṇataścāgnigataṃ kumārakam/ 167.013. jinaprabhāvānmahato hutāśanaḥ kṣaṇena jāto himapaṅkaśītalaḥ//12//
167.015. tato jīvakaṃ kumārabhūtamidamavocat--jīvaka, māsi kṣata upahato veti? sa kathayati--rājakule 'haṃ bhadanta jāto rājakule vṛddhaḥ/ 167.016. nābhijānāmi gośīrṣacandanasyāpīdṛśaṃ śaityam yadbhagavatā adhiṣṭhitāyāścitāyāḥ/ 167.017. tatra bhagavān subhadraṃ gṛhapatimāmantrayate--gṛhāṇedānīṃ gṛhapate kumāramiti/ 167.018. sa mithyādarśanavihataḥ/ 167.018. tathāpi na saṃpratipadyate/ 167.018. nirgranthānāmeva mukhaṃ vyavalokayati/ 167.019. te kathayanti--gṛhapate, ayaṃ sattvo 'tīva mandabhāgyo yo hi nāma sarvabhakṣeṇāpyagninā na dagdhaḥ/ 167.020. kiṃ bahunā? yadyevaṃ gṛhaṃ praveśayasi, nīyatām/ 167.020. te gṛhamutsādayad bhaviṣyasi, tvaṃ ca prāṇairviyujyasa iti/ 167.021. nāsti ātmasamaṃ premeti/ 167.021. tenāsau na pratigṛhītaḥ/ 167.022. tatra bhagavān rājānaṃ bimbisāramāmantayate--gṛhāṇa mahārāja kumāramiti/ 167.022. tena sasambhrameṇa hastau prasārya gṛhītaḥ/ 167.023. tataḥ samantato nirīkṣya kathayati--bhagavan, kiṃ bhavatu asya dārakasya jyotiṣka iti nāmeti/ 167.025. tasya jyotiṣka iti nāṃdheyaṃ vyavasthāpitam/ 167.025. tato bhagavatā tasya janakāyasyāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā bahubhiḥ sattvaśatairmahān viśeṣo 'dhigataḥ/ 167.027. kaiścicchrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgāmiphalam, kaiścidanāgāmiphalam, kaicit sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, kaiściduṣmagatāni kuśalamūlānyutpāditāni, kaiścinmūrdhānaḥ, kaiścit mṛdumadhyāḥ kṣāntayaḥ, kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau, kaiściccharaṇagamanāni, kaiścicchikṣāpadāni/ 167.031. yadbhūyasā sā parṣadbuddhaniṃnā dharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyavasthitā/ 167.032. jyotiṣko dārako rājñā bimbisāreṇa aṣṭābhyo dhātrībhyo 'nupradatto <168>dvābhyāsaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhāgtrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/
168.002. so 'ṣṭhābhirdhātrībhirunnīyate vardhate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/ 168.003. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//
168.004. tasya mātulaḥ paṇyamādāya deśāntaraṃ gataḥ/ 168.004. tena śrutam yathā mama bhaginī sattvavatī saṃvṛttā/ 168.005. sā bhagavatā vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyoyiṣyati, divyāmānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 168.006. sa paṇyaṃ visarjayitvā pratipaṇyamādāya rājagṛhamāgataḥ/ 168.007. tena śrutam yathā sā asmākaṃ bhaginī kālagateti/ 168.008. śrutvā ca punaḥ saṃlakṣayati--bhagavatā asau vyākṛtā putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyāṃ mānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 168.010. mā haiva tabhagavato bhāṣitaṃ vitathaṃ syāt/ 168.010. tena tiraḥprātiveśyāḥ pṛṣṭāh--śrutaṃ mayā asmākaṃ bhaginī sattvavatī saṃvṛttā/ 168.011. sā bhagavatā vyākṛtā putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 168.013. śrutvā vayaṃ parituṣṭāḥ/ 168.013. sā ca śrūyate mṛtā kālagateti/ 168.014. mā haiva bhagavato bhāṣitaṃ vitathaṃ syāditi/ 168.014. te gāthāṃ bhāṣante-- 168.015. sacandratāraṃ prapatedihāmbaraṃ mahī saśailā savanā nabho vrajet/ 168.017. mahodadhīnāmudakaṃ kṣayaṃ vrajenmaharṣayaḥ syūr na mṛṣābhidhāyinaḥ//13//
168.019. na bhagavato bhāṣitaṃ vitatham/ 168.019. kathaṃ bhagavato bhāṣitaṃ vitathaṃ bhaviṣyati? kiṃ tu tena svāmināpi asau tathā tathā upakrāntā, yathā kālagatā/ 168.020. sa dārako maharddhiko mahānubhāvaḥ/ 168.021. agninā na dagdhaḥ/ 168.021. adyāpi rājakule saṃvardhata iti/ 168.021. sa subhadrasya gṛhapateḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--na yuktaṃ gṛhapate tvayā kṛtam/ 168.022. kiṃ kṛtam? asmākaṃ sattvavatī bhaginī tvayā nirgranthavigrāhitena tathā tathā upakrāntā, yathā kālagatā/ 168.023. sa dārako maharddhiko mahānubhāvaḥ/ 168.023. agnināpi na dagdhaḥ/ 168.024. adyāpi rājakule saṃvardhate/ 168.024. tadgatametat/ 168.024. yadi tāvatkumārabhānayasi, ityevaṃ kuśalam/ 168.025. no cedvayaṃ tvāṃ jñātimadhyādutkṣipāmaḥ/ 168.025. salokānām {sālohitānām?} saṃkāraṃ pātayāmaḥ, rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cāvaraṇaṃ niścārayāmah--asmākaṃ bhaginī subhadreṇa gṛhapatinā praghātitā/ 168.027. strīghātako 'yam/ 168.027. na kenacidābhāṣitavyamiti/ 168.027. rājakule ca te 'narthaṃ kārayāma iti/ 168.028. sa śrutvā vyathitaḥ/ 168.028. yathaiṣa paribhāṣate, nūnamevaṃ karomīti viditvā rājñaḥ pādayor nipatya kathayati--deva, mama jñātaya evaṃ paribhāṣante--yadi tāvat kumāramānayasītyevaṃ kuśalam, no cedānayasi, vayaṃ tvāṃ jñātimadhyādutkṣipāmaḥ, saṃkāraṃ pātayāmaḥ, rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cāvaraṇaṃ niścārayāmah--asmākaṃ bhaginī subhadreṇa gṛhapatinā praghātitā/ 168.032. strīghātako 'yam/ 168.032. na kenacidābhāṣitavyamiti/ 168.032. rājakule ca te 'narthaṃ kārayāma iti/
169.001. <169>tadarhasi jyotiṣkaṃ kumāraṃ dātumiti/ 169.001. rājā kathayati--gṛhapate, na mayā tvatsakāśāt jyotiṣkaḥ kumāro gṛhītaḥ, kiṃ tu bhagavatā mama nyastaḥ/ 169.002. yadi tvaṃ kumāreṇārthī, bhagavatsakāśaṃ gaccheti/ 169.002. sa bhagavatsakāśaṃ gataḥ/ 169.003. pādayor nipatya kathayati--bhagavan, mama jñātaya evaṃ paribhāṣante--yadi tāvat kumāramānayasītyevaṃ kuśalam/ 169.004. no cedānayasi, vayaṃ tvāṃ jñātimadhyādutkṣipāmaḥ, saṃkāraṃ pātayāmaḥ, rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cāvaraṇaṃ niścārayāmaḥ/ 169.005. asmākaṃ bhaginī subhadreṇa gṛhapatinā praghātitā/ 169.006. strīghātako 'yam/ 169.006. na kenacidābhāṣitavya iti/ 169.006. rājakule cānarthaṃ kārayāma iti/ 169.007. tadarhasi jyotiṣkaṃ kumāraṃ dāpayitumiti/ 169.007. bhagavān saṃlakṣayati--yadi subhadro jyotiṣkaṃ kumāraṃ na labhate, sthānametadvidyate yaduṣṇaṃ rudhiraṃ chardayitvā kālaṃ kariṣyati/ 169.008. iti viditvā āyuṣmantamānandamāmantrayate--gaccha ānanda, rājānaṃ bimbisāraṃ madvacanenārogyaya, evaṃ ca vada--anuprayaccha mahārāja subhadrasya gṛhapaterjyotiṣkaṃ kumāram/ 169.010. yadi subhadro gṛhapatirjyotiṣkaṃ kumāraṃ na labhate, sthānametadvidyate yaduṣṇaṃ śoṇitaṃ chardayitvā kālaṃ kariṣyatīti/ 169.012. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya yena rājā bimbisārastenopasaṃskrāntaḥ/ 169.013. upasaṃkramya rājānaṃ bimbisārametadavocat--bhagavāṃste mahārāja ārogyayati, kathayati ca--anuprayaccha mahārāja subhadrasya gṛhapaterjyotiṣkaṃ kumāram/ 169.014. yadi subhadro gṛhapatirjyotiṣkaṃ kumāraṃ na labhate,
sthānametadvidyate yat subhadro gṛhapatiruṣṇaṃ śoṇitaṃ chardayitvā kālaṃ kariṣye/ 169.016. rājā kathayati--vande bhadantānanda buddhaṃ bhagavantam/ 169.016. yathā bhagavānājñāpayati tathā kariṣye/ 169.017. ārogyamityuktā āyuṣmānānandaḥ prakrāntaḥ/ 169.017. rājā bimbisāraḥ kathayati--gṛhapate, mayā ayaṃ kumāraḥ saṃvardhitaḥ/ 169.018. priyaśca me manāpaśca/ 169.018. samayato 'haṃ muñcāmi, yadi māṃ divase divase triṣkālaṃ darśanāyopasaṃkrāmatīti/ 169.019. sa kathayati--deva upasaṃkramiṣyati/ 169.020. ko 'nya upasaṃkramitavya iti? sa rājñā sarvālaṃkāravibhūṣitaṃ kṛtvā hastiskandha āropya visarjitaḥ//
169.022. ācaritametallokasya--na tāvat putrasya nāma prajñāyate yāvat pitā jīvati/ 169.022. yāvadapareṇa samayena subhadro gṛhapatiḥ kālagataḥ/ 169.023. jyotiṣkaḥ kumāraḥ svagṛhe pratiṣṭhitaḥ/ 169.023. sa buddhe 'bhiprasanno dharme saṃghe 'bhiprasannaḥ/ 169.024. buddhaṃ śaraṇaṃ gato dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gataḥ/ 169.024. tena yasmin pradeśe tena subhadreṇa patnī āghātitā, tasmin pradeśe vihāraṃ kārayitvā sarvāpakaraṇasampūrṇaścāturdiśāryabhikṣusaṃghāya niryātitaḥ/ 169.026. tathā sthavirairapi sūtrānta upanibaddham--bhagavān rājagṛhe viharati mṛditakukṣike dāva iti//
169.028. subhadrasya gṛhapateḥ pauruṣeyā ye paṇyamādāya deśāntaraṃ gatāḥ, taiḥ śrutam--subhadro gṛhapatiḥ kālagataḥ/ 169.029. jyotiṣkaḥ kumāraḥ svagṛhe pratiṣṭhitaḥ/ 169.029. sa buddhe 'bhiprasanno dharme saṃghe 'bhiprasanno buddhaṃ śaraṇaṃ gato dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gata iti/ 169.030. teṣāṃ ca gośīrṣacananamayaṃ pātraṃ saṃpannam/ 169.031. taistadratnānāṃ pūrayitvā jyotiṣkasya gṛhapateḥ prābhṛtamanupreṣitam/ 169.031. tena taddīrghe stambhe āropya sthāpitam/ 169.032. ghaṇḍāvaghoṣaṇaṃ kāritam--nedaṃ kenacit viṣṭayā vā <170>śītayā vā karkaṭakena vā gṛhītavyam/
170.001. ya etacchramaṇo vā brāhmaṇo vā maharddhiko vā mahānubhāvah ṛddhyā gṛhṇāti, tasyedam yathāsukhamiti/ 170.002. tīrthyāḥ kalyamevotthāya tīrthyasparśanaṃ gacchanti/ 170.003. taistad dṛṣṭam/ 170.003. dṛṣṭvā ca punarjyotiṣkasya gṛhapateḥ kathayanti--gṛhapate, kimetaditi? tena teṣāṃ vistareṇārocitam/ 170.004. te kathayanti--gṛhapate, tvaṃ śramaṇaśākyaputreṣvabhiprasannaḥ/ 170.005. te evaṃ grahīṣyantītyuktvā prakrāntāḥ/ 170.005. yāvat sthavirasthavirā bhikṣavo rājagṛhaṃ piṇḍāya praviṣṭāḥ/ 170.006. tairdṛṣṭvā tairapi jyotiṣko gṛhapatiḥ pṛṣṭah--kimetaditi? tena tathaiva vistareṇa samākhyātam/ 170.007. te kathayanti--gṛhapate, kiṃ pātramātrasyārthāyātmānaṃ saṃprakāśayāmah? uktaṃ bhagavatā--pracchannakalyāṇairvo bhikṣavo vihartavyaṃ dhūtapāpairityuktvā prakrāntāḥ/ 170.008. yāvadāyuṣmān daśabalaḥ kāśyapastamanuprāptaḥ/ 170.009. sa pṛcchati--gṛhapate, kimetaditi? tena yathāvṛttamārocitam/ 170.010. āyuṣmān daśabalakāśyapaḥ saṃlakṣayati--yena mayā anādikālopacitaṃ kleśagaṇaṃ vāntaṃ tyaktaṃ charditaṃ pratinisṛṣṭam, taṃ māṃ gṛhapatistīrthikasādhāraṇayā ṛddhyā āhvayati/ 170.012. tadasya manorathaṃ pūrayāmīti/ 170.012. tena gajabhujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya tatpātraṃ gṛhītam/ 170.012. sa tadgṛhītvā vihāraṃ gato bhikṣubhirucyate--sthavira, kutastava gośīrṣacandanamayaṃ pātramiti? tena yathāvṛttamārocitam/ 170.014. bhikṣavaḥ kathayanti--sthavira, kalpate tava pātramātrasyārthāya ṛddhiṃ vidarśayitumiti? kathayati--āyuṣmantaḥ, kalpatu vā mā vā/ 170.015. kṛtamidānīm/ 170.015. kiṃ
kriyatāmiti? etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti/ 170.016. bhagavānāha--na bhikṣuṇā āgārikasya purastāt ṛddhirvidarśayitavyā/ 170.017. darśayati, sātisāro bhavati/ 170.017. api tu catvāri pātrāṇi suvarṇamayaṃ rūpyamayaṃ varḍūryamayaṃ sphaṭikamayam/ 170.018. aparāṇyapi catvāri pātrāṇi rītimayaṃ tāmramayaṃ kaṃsamayamabhramayaṃ ca/ 170.019. tatra yāni pūrvakāṇi catvāri pātrāṇi, etānyanupasthāpitāni nopasthāpayitavyāni, upasthāpitāni visarjayitavyāni/ 170.020. yāni paścimāni catvāri pātrāṇi, etānyanupasthāpitāni nopasthāpayitavyāni, uapsthāpitāni tu bhaiṣajyaśaravaparibhogena paribhoktavyāni/ 170.022. api tvadhīṣṭāni te dve pātre āyasaṃ mṛṇmayam/ 170.022. yāvadapareṇa samayena jyotiṣkasya gṛhapaterdivyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā/ 170.023. antarā ca rājagṛhamantarā ca campāmatrāntare śulkaśālā/ 170.024. tasyāṃ śulkaśālikaḥ kālagataḥ/ 170.024. sa vyālayakṣeṣūpapannaḥ/ 170.024. tena putrāṇāṃ svapnadarśanaṃ dattam--yaḥ kaścit paṇyamaśulkayitvā gamiṣyati, sā ghaṇṭā tāvadviraviṣyati yāvadasau nivartya śulkaṃ dāpayitavyamiti (yiṣyatīti?)/ 170.027. taistaṃ svapnaṃ saṃbandhibāndhavānāṃ nivedya divasatithimuhūrtena tasmin pradeśe yakṣasthānaṃ kāritam/ 170.028. tatra ca ghaṇṭā baddhvā lambitā//
170.030. campāyāmanyatamo brāhmaṇaḥ/ 170.030. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 170.030. sā brāhmaṇī saṃlakṣayati--ayaṃ brāhmaṇo yaistairupāyairdhanopārjanaṃ karoti/ 170.031. ahaṃ bhakṣayāmi/ 170.031. na mama pratirūpam yadahamakarmikā tiṣṭheyamiti/ 170.032. tayā vīthīṃ gatvā karpāsaḥ krītaḥ/ 170.032. taṃ parikarmayitvā ślakṣṇam <171>sūtraṃ kartitam/
171.001. śobhanena kuvindena kārṣāpaṇasahasramūlyā yamalī vāyitā/ 171.001. tayā brāhmaṇa uktah--brāhmaṇa, asyā yamalyāḥ kārṣāpaṇasahasraṃ mūlyam/ 171.002. gṛhītvā vīthīṃ gaccha/ 171.002. yadi kaścit yācati, kārṣāpaṇasahasreṇa dātavyā, no cedapattanaṃ ghoṣayitvā anyatra gantavyamiti/ 171.003. sa tāṃ gṛhītvā vīthīṃ gataḥ/ 171.004. na kaścit kārṣāpaṇasahasreṇa gṛhaṇāti/ 171.004. so 'pattanaṃ ghoṣayitvā tām yamalīṃ chatradaṇḍe prakṣipya sārthena sārdhaṃ rājagṛhaṃ saṃprasthito yāvadanupūrveṇa śulkaśālāmanuprāptaḥ/ 171.006. śulkāśālikena sārthaḥ śulkitaḥ/ 171.006. sa śulkaṃ dattvā saṃprasthitaḥ/ 171.006. ghaṇṭā raṭitumārabdhā/ 171.007. śailkikāḥ kathayanti--bhavantaḥ, yatheyaṃ ghaṇṭā raṇati, nūnaṃ sārtho na nipuṇaṃ śulkitaḥ/ 171.008. bhūyaḥ śulkayāma iti/ 171.008. tairasau sārthaḥ punaḥ pratinivartya śulkitaḥ/ 171.008. nāsti kiṃcidaśulkitam/ 171.009. ghaṇṭā raṭatyeva/ 171.009. tairasau sārtho bhūyaḥ pratinivartya pratyavekṣitaḥ/ 171.009. nāstyevakiṃcit/ 171.010. sārthikā avadhyātumārabdhāh--kim yūyamasamān bhūṣitukāmā yena bhūyo bhūyaḥ pratinivartayadhvamiti? tairasau dvidhā kṛtvā muktaḥ/ 171.011. yeṣāṃ madhye sa brāhmaṇo nāsti, te 'tikrāntāḥ/ 171.012. anyeṣāṃ gacchatāṃ sā ghaṇṭā tathaiva raṭitumārabdhā/ 171.012. taiste punaḥ pratyavekṣitāḥ/ 171.013. evaṃ tāvat dvidhākṛtāḥ, yāvat sa caiko brāhmaṇo 'vasthita iti/ 171.013. sa tairgṛhītaḥ/ 171.014. sa kathayati--pratyavekṣata yadi mama kiṃcidastīti/ 171.014. taiḥ sarvataḥ pratyavekṣya muktaḥ/ 171.014. sā ghaṇṭā raṭatyeva/ 171.015.
tairasau brāhmaṇaḥ pratinivartyoktah--bho brāhmaṇa kathaya, naiva śulkaṃ dāpayāmaḥ/ 171.016. kiṃ tu devasyaiva sānnidhyaṃ jñātaṃ bhavatīti/ 171.016. kathayati--satyaṃ na dāpayatha? na dāpayāmaḥ/ 171.017. tena cchatradaṇḍādapanīya sā yamalī darśitā/ 171.017. te paraṃ vismayamāpannāh--bhavantaḥ, īdṛśamapi devasya sānnidhyamiti/ 171.018. taistat ekaṃ vastramuddhāṭya devaḥ prāvṛtaḥ/ 171.018. brāhmaṇaḥ kathayati--yūyaṃ kathayatha śulkaṃ na dāpayāma iti/ 171.019. idānīṃ sarvasvamapaharatha iti/ 171.019. te kathayanti--brāhmaṇa, nāsmābhirgṛhītam/ 171.020. api devasyaitat sānnidhyamiti kṛtvā asmābhiḥ prāvṛtaḥ/ 171.020. gṛhītvā gaccheti/ 171.021. sa taṃ punargṛhītvā punaśchatranāḍikāyāṃ prakṣipya prakrāntaḥ/ 171.021. anupūrveṇa rājagṛhamanuprāptaḥ/ 171.022. sa vīthyāṃ prasāryāvasthitaḥ/ 171.022. tatrāpi tāṃ na kaścit kārṣāpaṇasahasreṇa yācate/ 171.023. sa rājagṛhamapyapattanaṃ ghoṣayitumārabdhaḥ/ 171.023. jyotiṣkaśca kumāro rājakulānniṣkramya hastiskandhābhirūḍho vīthīmadhyena svagṛhaṃ gacchati/ 171.024. tena śrutam/ 171.024. sa taiḥ śabditaḥ/ 171.025. jyotiṣkeṇoktah--bho brāhmaṇa, kimarthaṃ tvam apattanaṃ ghoṣayasi? gṛhapate, asyā yamalyāḥ kārṣāpaṇasahasraṃ mūlyam/ 171.026. na ca kaścidyācata iti/ 171.027. sa kathayati--ānaya, paśyāmaḥ/ 171.027. tenopadarśitā/ 171.027. jyotiṣkaḥ kathayati--astyetadeva/ 171.028. kiṃ tu atraikaṃ vastraṃ paribhuktakam/ 171.028. ekamaparibhuktakam/ 171.028. yadaparibhuktam, asya pañcakārṣāpaṇaśatāni mūlyam/ 171.029. yattu paribhuktakam,
asyārdhatṛtīyāni/ 171.029. brāhmaṇaḥ kathayati--kimetadevaṃ bhaviṣyati? jyotiṣkaḥ kathayati--brāhmaṇa, tava pratyakṣīkaromi/ 171.030. paśyeti/ 171.030. tenāsau aparibhukta uparivihāyasā kṣiptaḥ/ 171.031. vitānaṃ kṛtvā avasthitaḥ/ 171.031. paribhuktaḥ kṣiptaḥ/ 171.031. kṣiptamātraka eva patitaḥ/ 171.032. brāhmaṇo dṛṣṭvā paraṃ vismayamāpannaḥ/ 171.032. kathayati--gṛhapate, maharddhikastvam <172>mahānubhāva iti/
172.001. jyotiṣkaḥ kathayati--brāhmaṇa, punaḥ paśyainam yo 'sau aparibhuktaka iti, sa kaṇṭakavāṭasyopariṣṭāt kṣipto 'sajjamāno gataḥ/ 172.002. so 'nyaḥ kṣiptaḥ kaṇṭake lagnaḥ/ 172.002. sa brāhmaṇo bhūyasyā mātrayā abhiprasannaḥ kathayati--gṛhapate, maharddhikastvaṃ ṃhānubhāvaḥ/ 172.003. yat tavābhipretaṃ tatprayaccheti/ 172.004. sa kathayati--brāhmaṇa, atithistvam/ 172.004. tavaiva pūjā kṛtā bhavati/ 172.004. sahasrameva paryacchāmīti/ 172.005. tena tasya kārṣāpaṇasahasraṃ dattam/ 172.005. brāhmaṇastamādāya prakrāntaḥ/ 172.005. jyotiṣkeṇa tato yaḥ paribhuktakaḥ sa dārakāya dattaḥ, aparibhuktakastu snānaśāṭakaḥ kṛtaḥ/ 172.006. yāvadapareṇa samayena rājā bimbisāra upariprāsādatalagato 'mātyagaṇaparivṛtastiṣṭhati/ 172.007. jyotiṣkasya sa snānaśāṭaka upari gṛhasyābhyavakāśe śoṣito vāyunā hriyamāṇo rājño bimbisārasyopari patitaḥ/ 172.009. rājā kathayati--bhavantaḥ, rājārhamidaṃ vastram/ 172.009. kuta etaditi?/ 172.009. te kathayanti--deva, śrūyate rājño māndhātuḥ saptāhaṃ hiraṇyavarṣaṃ patitam/ 172.010. devasyāpi vastravarṣaḥ patitumārabdham/ 172.011. nacirāddhiraṇyavarṣaḥ patiṣyatīti/ 172.011. rājā kathayati--bhavantaḥ, jyotiṣko gṛhapatirbhagavatā vyākṛto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti/ 172.012. idaṃ ca divyaṃ vastramākāśāt patitam/ 172.013. sthāpayata/ 172.013. tasyaivāgatasya dāsyāmīti/ 172.013. te caivamālāpaṃ kurvanti, jyotiṣkaścāgataḥ/ 172.014. rājā kathayati--kumāra, tvaṃ bhagavatā vyākṛto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti/ 172.014. mama cedaṃ divyaṃ
vastramākāśāt patitam/ 172.015. gṛhāṇeti/ 172.015. tena hastaḥ prasāritaḥ/ 172.015. deva ānaya, paśyāmīti/ 172.016. sa nirīkṣitumārabdho yāvat paśyatyātmīyaṃ snānaśāṭakam/ 172.016. sa vismṛtya kathayati--deva, madīyo 'yaṃ snānaśāṭako vāyunopakṣipta ihāgata iti/ 172.017. kumāra, tava divyamānuṣyakī śrīḥ prādurbhūtā? deva, prādurbhūtā/ 172.018. kumāra, yadyevam, kimarthaṃ na nimantrayasi? deva, nimantrito bhava/ 172.019. gaccha, bhaktaṃ sajjīkuru/ 172.019. deva, yasya divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā, kiṃ tena sajjīkartavyam? nanu sajjīkṛtameva, gaccheti/ 172.020. sa jyotiṣkasya gṛhaṃ gataḥ/ 172.020. rājā bāhyaṃ parijanaṃ dṛṣṭvā indriyāṇyutkṣipati/ 172.021. deva, kimarthamindriyāṇyutkṣipasi/ 172.021. sa kathayati--kumāra, vadhūjano 'yamiti kṛtvā/ 172.022. deva nāyaṃ vadhūjanaḥ, bāhyo 'yaṃ parijanaḥ/ 172.022. sa paraṃ vismayamāpannaḥ/ 172.022. punarmadhyaṃ janaṃ dṛṣṭvā indriyāṇyutkṣiptumārabdhaḥ/ 172.023. tathaiva pṛcchati/ 172.023. rājā api tathaiva kathayati/ 172.023. jyotiṣkaḥ kathayati--deva, ayamapi na vadhūjanaḥ, kiṃ tu madhyo 'yaṃ janaḥ/ 172.024. sa bhūyasyā mātrayā paraṃ vismayamāpannaḥ/ 172.024. tasya madhyamāyāṃ dvāraśālāyāṃ maṇibhūmiruparacitā/ 172.025. tasyāṃ matsyā udakapūrṇāyāmiva yantrayogoparibhramanto dṛśyante/ 172.026. rājā praveṣṭukāmo vāpīti kṛtvopānahau moktumārabdhaḥ/ 172.026. jyotiṣkaḥ kathayati--deva kasyārthe upānahau apanayasīti? sa kathayati--kumāra, pānīyamuttarttavyamiti/ 172.027. jyotiṣkaḥ kathayati--deva nedaṃ pānīyam, maṇibhūmireṣā/ 172.028. sa
kathayati--kumāra, ime matsyā upari bhramantaḥ paśyanti/ 172.029. deva yantrayogenaite paribhramanti/ 172.029. sa na śraddhatte/ 172.029. tenāṅgulimudrā kṣiptā/ 172.029. sā raṇaraṇāśabdena bhūmau patitā/ 172.030. tato vismayamāpannaḥ praviśya siṃhāsane niṣaṇṇaḥ/ 172.030. vadhūjanaḥ pādābhivandana upasaṃkrāntaḥ/ 172.031. tāsāmaśrupāto jātaḥ/ 172.031. rājā kathayati--kumāra, kasmādayaṃ vadhūjano roditi? deva nāyaṃ roditi, kiṃ tu devasya kāṣṭhadhūmena vastrāṇi dhūpitāni, tena <173>āsāmaśrupato jāta iti/
173.001. rājā tatra divyamānuṣyā śriyā upacaryamāṇaḥ pramatto na niṣkrāṃti/ 173.002. rājakṛtyāni rājakariṇīyāni parihātumārabdhāni/ 173.002. amātyairajātaśatruḥ kumāro 'bhibhūtah--kumāra, devo jyotiṣkasya gṛhaṃ praviśya pramattaḥ/ 173.003. gaccha, nivedayeti/ 173.003. tena gatvā uktah--deva, kimatra praviśyāvasthitah? amātyāḥ kathayanti--rājakṛtyāni rājakaraṇīyāni parihīyanta iti/ 173.005. sa kathayati--kumāra, na śaknoṣi tvamekaṃ divasaṃ rājyaṃ kārayitum? kiṃ devo jānīte--mamaiko divasaḥ praviṣṭasaya? adya devasya saptamo divaso vartate/ 173.006. rājā jyotiṣkasya mukhaṃ nirīkṣya kathayati--kumāra satyam? deva satyam/ 173.007. saptam eva divaso vartate/ 173.007. kumāra, kathaṃ rātrijñāyate divaso vā? deva, puṣpāṇāṃ saṃkocavikāsānmaṇīnāṃ jvalanājvalanayogācchakunīnāṃ ca kūjanākūjanāt/ 173.009. santi tāni puṣpāṇi yāni rātrau vikasanti, divā mlāyanti? santi yāni divā vikasanti rātrau mlāyanti? santi te maṇayo ye rātrau jvālanti, na divā? santi ye divā jvalanti, na rātrau? santi te śakunayo ye rātrau kūjanti, na divā? santi ye divā kūjñati, na rātrau? rājā vismayamāpannaḥ kathayati--kumāra, avitathavādī bhagavān/ 173.013. yathā tvaṃ bhagavatā vyākṛtastathaiva nānyathetyuktvā jyotiṣkagṛhāt niṣkrāntaḥ/ 173.014. ajātaśatrukumāreṇa jyotiṣkasantako maṇirapahṛtya dārakasya haste dattaḥ/ 173.014. ten yata eva gṛhītastatraiva gatvāvasthitaḥ/ 173.015. ajātaśatruḥ kathayati--dāraka, ānaya taṃ maṇiṃ paśyāmīti/ 173.015. sa muṣṭhiṃ vighāṭya kathayati--kumāra, na jāne kutra gata iti/ 173.016.
sa taṃ tāḍayitumārabdhaḥ/ 173.016. jyotiṣkaḥ kathayati--kumāra, kimarthamenaṃ tāḍayasi? ghapate, ahaṃ cauraḥ, eṣa mahācauraḥ/ 173.017. mayā tvadīyo maṇirapahṛtaḥ, so 'pyanenāpahṛta iti/ 173.018. sa kathayati--kumāra, na tvayā apahṛto nāpyanena, api tu yata eva tvayā gṛhītastatraiva gatvā avasthitaḥ/ 173.019. api tu kumāra, svakaṃ te gṛham/ 173.020. yāvadbhirmaṇibhiranyena vā prayojanaṃ tāvadgṛhāṇa yathāsukhamiti/ 173.020. sa pratibhinnakaḥ saṃlakṣayate--yadā pituratyayādrājā bhaviṣyāmi, tadā grahīṣyāmīti/ 173.021. yadā ajātaśatruṇā devadattavigrāhitena pitā dhārmiko dharmarājo jīvitād vyaparopitaḥ, svayameva ca paṭṭaṃ baddhvā pratitiṣṭhitaḥ, tadā tena jyotiṣko 'bhihitah--gṛhapate, tvaṃ mama bhrātā bhavasi/ 173.023. gṛhaṃ bhājayāma iti/ 173.024. sa saṃlakṣayati--yena pitā dhārmiko dharmarājaḥ praghātitaḥ, sa māṃ marṣayatīti kuta etat? nūnamayaṃ madgṛhamāgacchatu, kāmaṃ prayacchāmīti viditvā kathayati--deva, vibhaktameva, kimatra vibhaktavyam? madīyaṃ gṛhamāgaccha, ahaṃ tvadīyaṃ gṛhamāgacchāmīti/ 173.026. ajātaśatruḥ kathayati--śobhanam/ 173.027. evaṃ kuru/ 173.027. sa tasya gṛhaṃ gataḥ/ 173.027. jyotiṣko 'pyajātaśatrorgṛhaṃ gataḥ/ 173.028. sā śrīstasmādgṛhādantarhitā, yatra jyotiṣkastatraiva gatā/ 173.028. evam yāvat saptavārānantarhitā prādurbhūtā ca/ 173.029. ajātaśatruḥ saṃlakṣayate--evamapi mayā na śakitaṃ jyotiṣkasya maṇīnapahartum/ 173.030. anyadupāyaṃ karomi/ 173.030. tena dhūrtapuruṣāḥ prayuktāh--gacchata, jyotiṣkasya gṛhānmaṇīnapaharateti/ 173.031. te hi
śīṭākarkaṭakaprayogenābhiroḍhumārabdhāḥ/ 173.031. te 'ntaḥpurikayā upariprāsādatalagatayā dṛṣṭāḥ/ 173.032. tayā dhūrtadhūrtakā iti nādo muktaḥ/ 173.032. jyotiṣkeṇa śrutam/ 173.032. tenāśayato vāgniścāritā--tiṣṭhantu <174>dhūrtakā iti/
174.001. teṣām yo yatrābhirūḍhaḥ sa tatraivāsthito yāvat prabhātā rajanī saṃvṛttā/ 174.002. mahājanakāyena dṛṣṭāḥ/ 174.002. te kathayanti--bhavantaḥ, anena kalirājena pitā dhārmiko dharmarājo jīvitād vyaparopitaḥ//
174.003. idānīṃ gṛhāṇyapi moṣayati/ 174.003. tatkiṃ na me moṣiṣyata iti? purakṣobho jātaḥ/ 174.004. ajātaśatruṇā jyotiṣkasay dūto 'nupreṣitah--muñcata mamāyaṃ khalīkāra saṃlakṣayate--yena nāma pitā jīvitād vyaparopitaḥ, sa māṃ na praghātayitṣyatīti kuta etat? sarvathā ahaṃ bhagavatā vyākṛtah--mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarthattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 174.008. gacchāmi, pravrajāmīti/ 174.008. tena sarvaṃ ghanajātaṃ dīnānāthakṛpaṇebhyo dattam/ 174.008. adhanāḥ sadhanā vyavasthāpitāḥ/ 174.009. atha jyotiṣko gṛhapatiḥ suhṛtsambandhibāndhavānavalokya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 174.010. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 174.010. ekāntaniṣaṇṇo jyotiṣko gṛhapatirbhagavantamidamavocat--labheyāhāṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 174.012. careyamahaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryamiti/ 174.012. sa bhagavatā ehibhikṣukayā ābhāṣitah--ehi bhikṣo, cara brahmacaryamiti/ 174.013. bhagavato vācāvasānameva muṇḍaḥ saṃvṛttaḥ/ 174.014. saṃghāṭīprāvṛtaḥ pātrakaravyagrahastaḥ saptāhāvaropitakeśaśmaśrurvarṣaśatopasampannasya bhikṣurīryāpathenāvasthitaḥ/ 174.016. ehīti coktaḥ sa tathāgatena muṇḍaśca saṃghāṭiparītadehaḥ/ 174.018. sadyaḥ praśāntendriya eva tasthāvupasthito buddhamanorathena//14//
174.020. tasya bhagavatā avavādo dattaḥ/ 174.020. tenodyacchamānena vyāyacchamānena idameva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatyasarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 174.023. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukhaḥ/ 174.024. sendropeṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ//
174.025. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta āyuṣmatā jyotiṣkeṇa karma kṛtam yena citāmāropitaḥ, divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā, bhagavataḥ śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtamiti? bhagavānāha--jyotiṣkeṇaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasaṃhārāṇi pariṇatapratyayānyoghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/ 174.028. jyotiṣkeṇa karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 174.029. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ kārmāṇi kṛtānyupacitāni pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtānyupacitāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/
175.001. <175>na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/ 175.002. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//15//
175.003. bhūtapūrvaṃ bhikṣava ekanavatikalpe vipaśyī nāma śāstā loka udapādi tathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 175.005. dvāṣaṣṭibhikṣusahasraparivāro janapadacārikāṃ caran bandhumatīṃ rājadhānīmanuprāpto bandhumatyāṃ viharati sma bandhumatīyake dāve/ 175.006. tena khalu samayena bandhumatyāṃ rājadhānyāṃ bandhumān nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamaraṃ taskararogāpagataṃ śālīkṣugomahiṣīsampannam/ 175.008. dhārmiko dharmarājā dharmeṇa rājyaṃ kārayati/ 175.009. tasyānaṅgaṇo nāma gṛhapatirāḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī/ 175.010. sa saṃlakṣayate--bahuśo mayā vipaśyī samyaksambuddho 'ntargṛhe upanimantraya bhojitaḥ/ 175.011. na tu kadācit traimāsīṃ sarvopakaraṇaiḥ pravāritaḥ/ 175.012. yannvahaṃ vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ traimāsīṃ sarvopakaraṇaiḥ pravārayeyam/ 175.012. iti viditvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/ 175.013. upasaṃkramya vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 175.014. ekāntaniṣaṇṇamanaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ vipaśyī samyakasmbuddho dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 175.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 175.016. athānaṅgaṇo gṛhapatirutthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena
vipaśyī samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya vipaśyinaṃ samyaksambuddhamidavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃs traimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃgheneti/ 175.019. adhivāsayati vipaśyī samyaksambuddho 'naṅgaṇasya gṛhapatestūṣṇīmbhāvena/ 175.019. athānaṅgaṇo gṛhapatirbhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ/ 175.021. aśrauṣīdbandhumān rājā--vipaśyī samyaksambuddho dvāṣaṣṭibhikṣusahasraparivāro janapadacārikāṃ caran bandhumatīmanuprāpto bandhumatyāṃ viharati bandhumatīye dāve iti/ 175.023. śrutvā ca punarasyaitadabhavat--bahuśo mayā bhagavānantargṛhe upanimantrya bhojitaḥ/ 175.023. na tu kadācit traimāsīṃ sarvopakaraṇaiḥ pravāritaḥ/ 175.024. yannvahaṃ vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ sarvopakaraṇaiḥ pravārayeyam/ 175.025. iti viditvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/ 175.025. upasaṃkramya vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 175.026. ekāntaniṣaṇṇaṃ bandhumantaṃ rājānaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 175.027. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 175.028. atha bandhumān rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya vipaśyinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃstraimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
175.031. upanimantrito 'smi mahārāja tvatprathamato 'naṅgaṇena gṛhapatinā/ 175.031. adhivāsayatu bhagavān, ahaṃ tathā kariṣye yathā anaṅgaṇo gṛhapatirājñāsyati/ 175.032. sacet te mahārāja anaṅgaṇo <176>gṛhapatiranujānīte, evaṃ te 'hamadhivāsayāmi/
176.001. atha bandhumān rājā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrānto yena svaṃ nirveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 176.003. bandhumān rājā anaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ dūtena prakrośyedamavocat--yatkhalu gṛhapate jānīyāt--ahaṃ tvatprathamato vipaśyinaṃ samyakasmbuddhaṃ bhojayāmi, tataḥ paścāt tavāpi na duṣkaraṃ bhaviṣyati vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ bhojayitumiti/ 176.005. sa kathayati--deva, mayā vipaśyī samyaksambuddhastvatprathamata upanimantritaḥ/ 176.006. ahameva bhojayāmi/ 176.006. rājā kathayati--gṛhapate, yadyapyevam, tathāpi tvaṃ mama viṣayanivāsī/ 176.007. nārhāmyahaṃ tvatprathamato bhojayitum? deva, yadyapyahaṃ tava viṣayanivāsī, tathāpi yena pūrvanimantritaḥ sa eva bhojayati/ 176.008. nātra devasya nirbandho yuktaḥ/ 176.008. na te gṛhapate kāmakāraṃ dadāmi/ 176.009. api tu yo bhaktottarikayā jeṣyati, so 'vaśiṣṭaṃ kālaṃ bhojayiṣyati/ 176.010. tathā bhavatu ityanaṅgaṇo gṛhapatiḥ pratyaśrauṣīt/ 176.010. tathā anaṅgaṇo gṛhapatistāmeva rātriṃ śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāyodakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate/ 176.012. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto yenānaṅgaṇasya gṛhapaterbhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 176.014. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 176.015. athānaṅgaṇo gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena
khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/ 176.016. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/ 176.018. atha vipaśyī samyaksambuddho 'naṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 176.020. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samuttejya saṃpraharṣya prakrāntaḥ/ 176.020. evaṃ bandhumatā rājñā bhojitaḥ/ 176.021. eṣa eva grantho vistareṇa kartavyaḥ/ 176.021. ma kvacidbhakrottarikayā parājayati/ 176.022. tato bandhumān rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ/ 176.022. amātyāḥ kathayanti--deva, kasmāt tvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparastiṣṭhasīti? sa kathayati--bhavantaḥ, kathamahaṃ na cintāparastiṣṭhāmi yo 'haṃ mama viṣayanivāsinaṃ kuṭumbinaṃ na śaknomi bhaktottarikayā parājayitum? te kathayanti, deva, tasya gṛhapateḥ kāṣṭhaṃ nāsti/ 176.025. kāṣṭhavikrayo vidhāryatāmīti/ 176.026. rājñā ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam/ 176.026. bhavantaḥ, na kenacit madviṣayanivāsinā kāṣṭhaṃ vikretavyam/ 176.027. yo vikrīṇīte, tena madviṣaye na vastavyamiti/ 176.027. anaṅgaṇo gṛhapatirgandhakāṣṭhairbhaktaṃ sādhayitumārabdhaḥ/ 176.028. sugandhatailena ca vastrāṇi tīmayitvā khādyakānyullāḍayitum/ 176.028. surabhiṇā gandhena sarvā bandhumatī nagarī sphuṭā saṃvṛttā/ 176.029. bandhumān rājā pṛcchati--bhavantaḥ, kuta eṣa manojñagandha iti? tairvistareṇa samākhyātam/
176.030. sa kathayati--ahamapyevaṃ karomi/ 176.030. kiṃ mama vibhavo nāstīti? amātyāḥ kathayanti--deva, kasyārthe evaṃ kriyate? ayaṃ gṛhapatiraputro nacirāt kālaṃ kariṣyati/ 176.032. devasyaiva sarvaṃ santasvāpateyaṃ bhaviṣyati/ 176.032. kāṣṭhavikrayo 'nujñāsyatāmiti<177>/
177.001. tena kāṣṭhavikrayo 'nujñātaḥ/ 177.001. anaṅgaṇena gṛhapatinā śrutam--rājñā kāṣṭhavikrayo 'nujñāta iti/ 177.002. tena cittaṃ pradūṣya kharā vāg niścārita--tāvanme bhaktakāṣṭhamasti, yenāham enaṃ sahāmātyaṃ citāmāropya dhmāpayāmīti/ 177.003. rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ/ 177.004. amātyāḥ kathayanti--deva, kimarthaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparistiṣṭhasīti? tena vistareṇa samākhyātam/ 177.005. te kathayanti--deva, alaṃ viṣādena/ 177.005. vayaṃ tathā kariṣyāmo yathā devaścānaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ parājayatīti/ 177.006. tairaparasmin divase bandhumatī rājadhānī apagatapāṣāṇaśarkarakaṭhalyā vyavasthāpitā candanavāripariṣiktā surabhidhūpaghaṭikopanibanddhā āmuktapaṭṭadāmakalāpā ucchritadhvajapatākā nānāpuṣpāvakīrṇā nandanavanodyānasadṛśā/
177.008. tatpratispardhaśobhāvibhūṣito maṇḍavāṭaḥ kāritaḥ/ 177.009. tasmin nānāratnavibhūṣitāsanavasanasampannaśobhāsanaprajñaptiḥ kāritā/ 177.010. mṛduviśadasurabhigandhasampanno vividhabhaktavyañjanasahito divyasudhāmanojñasaṃkāśasrailokyaguroranurūpa āhāra upasamanvāhṛtaḥ/ 177.011. tato bandhumān rājā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāpannaḥ/ 177.012. tato vismayāvarjitacittasaṃtatirvipaśyinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samaye bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/ 177.014. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena bandhumato rājño bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 177.016. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 177.017. bandhumato rājño maṅgalyābhiṣeko hastināgo vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya śataśalākaṃ chatramupari mūrdhno dhārayati, avaśiṣṭā hastināhā bhikṣūṇām/ 177.018. bandhumato rājño 'gramahiṣī vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ sauvarṇena maṇivālavyajanena vījayati, avaśiṣṭā antaḥpurikā avaśiṣṭānāṃ bhikṣūṇām/ 177.020. anaṅgaṇena gṛhapatinā avacarakaḥ puruṣaḥ preṣitah--gaccha bhoḥ puruṣa, paśya kīdṛśenāhāreṇa bandhumān rājā buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayatīti/ 177.021. sa gatastāṃ vibhūtiṃ dṛṣṭvā vismayāvarjitamanāstatraivāvasthitaḥ/ 177.022. evaṃ dvitīyaḥ, tṛtīyaḥ preṣitaḥ/ 177.023. so 'pi tatraiva gatvā avasthitaḥ/ 177.023. tato 'naṅgaṇo gṛhapatiḥ svayameva gataḥ/ 177.023. so 'pi tāṃ vibhūtiṃ dṛṣṭvā paraṃ viṣādamāpannaḥ saṃlakṣayati--śakyamanyat
saṃpādayitum/ 177.024. kiṃ tu hastināmantaḥpurasya ca kuto mama vibhavah? iti viditvā niveśanaṃ gato dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--bhoḥ puruṣa, yadi kaścidyācanaka āgacchati, sa yat prārthayate taddātavyam, no tu praveśaḥ/ 177.026. ityuktvā śokāgāraṃ praviśya avasthitaḥ/ 177.027. śakrasya devendrasyādhastāt jñānadarśanaṃ pravartate/ 177.027. sa saṃlakṣayati--ye kecilloke dakṣiṇīyāḥ, vipaśyī samyaksambuddhasteṣāmagraḥ, dānapatīnāmapyanaṅgaṇo gṛhapatiḥ/ 177.029. sāhāyyamasya kalpayitavyam/ 177.029. iti viditvā kauśiko brāhmaṇaveṣamabhinirmāya yenānaṅgaṇasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 177.030. upasaṃkramya dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--gaccha bhoḥ puruṣa, anaṅgaṇasya gṛhapateḥ kathaya--kauśikagotro brāhmaṇo dvāre tiṣṭhati bhavantaṃ draṣṭukāma iti/ 177.031. sa kathayati--brāhmaṇa, gṛhapatinā ahaṃ sthāpitah--yaḥ kaścid yācanaka āgacchati, sa yat prāthayate<178>, taddātavyaṃ na tu praveśa iti/
178.001. yena te prayojanaṃ tadgṛhītvā gaccha/ 178.001. kiṃ te gṛhapatinā dṛṣṭeneti? sa kathayati--bhoḥ puruṣa, na mama kenacit prayojanam/ 178.002. ahaṃ gṛhapatimeva draṣṭukāmaḥ/ 178.003. gaccheti/ 178.003. tenānaṅgaṇasya gṛhapatergatvā niveditam--ārya, kauśikasagotro brāhmaṇo dvāre tiṣṭhati āryaṃ draṣṭukāma iti/ 178.004. sa kathayati--gaccha bhoḥ puruṣa, yena taysa prayojanaṃ tat prayaccha--kiṃ tenātra praviṣṭeneti? sa kathayati--ārya, ukto mayā evaṃ kathayati--nāhaṃ kiṃcit prārthayāmi, api tu gṛhapatimeva draṣṭukāma iti/ 178.006. sa kathayati--bhoḥ puruṣa yadyevam, praveśaya/ 178.006. sa tena praveśitaḥ/ 178.007. brāhmaṇaḥ kathayati--kasmāt tvaṃ gṛhapate kare kapolaṃ cintāparastiṣṭhasīti? sa gṛhapatirgāthāṃ bhāṣate-- 178.009. na tasya kathayecchokam yaḥ śokānna pramocayet/ 178.010. tasmai tu kathayecchokam yaḥ śokātsampramocayet//16//iti/ 178.011. śakraḥ kathayati--gṛhapate, kastava śokah? kathaya, ahaṃ te śokātpramocayāmīti/ 178.011. tena vistareṇa samākhyātam/ 178.012. atha śakro devendraḥ kauśikabrāhmaṇarūpamantardhāpy svarūpeṇa sthitvā kathayati--gṛhapate, viśvakarmā te devaputraḥ sāhāyyaṃ kalpayiṣyatītyuktvā prakrāntaḥ/ 178.013. atha śakro devendro devāṃstrāyastriṃśān gatvā viśvakarmāṇaṃ devaputramāmantrayate--gaccha, viśvakarman, anaṅgaṇasya gṛhapateḥ sāhāyyaṃ kalpaya/ 178.015. paraṃ bhadraṃ tava kauśiketi viśvakarmaṇā devaputreṇa śakrasya devendrasya pratiśrutya āgataḥ/ 178.016. prativiśiṣṭatarā nagaraśobhā nirmitā, divyo maṇḍalavāṭo divyāsanaprajñaptirdivya āhāraḥ
samanvāhṛtaḥ/ 178.017. airāvaṇo nāgarājo vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya śataśalākaṃ chatramupari mūrdhno dhārayati, avaśiṣṭā nāgā avaśiṣṭānāṃ bhikṣūṇām/ 178.018. śacī devakanyā vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ sauvarṇena maṇivālavyajanena vījayati, avaśiṣṭā apsaraso bhikṣūn/ 178.019. bandhumatā rājñā avacarakaḥ puruṣaḥ preṣitah--gaccha bhoḥ puruṣa, kīdṛśenāhāreṇānaṅgaṇo gṛhapatir buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ tarpayatīti? sa puruṣastatra gatastāṃ vibhūtiṃ dṛṣṭvā tatraiva avasthitaḥ/ 178.021. tenāmātyaḥ preṣitaḥ/ 178.022. so 'pi tatraivāvasthitaḥ/ 178.022. kumāraḥ preṣitaḥ/ 178.022. so 'pi tatraivāsthitaḥ/ 178.022. tato bandhumān rājā svayameva taddvāraṃ gatvā avasthitaḥ/ 178.023. vipaśyī samyaksambuddhaḥ kathayati--gṛhapate, bandhumān rājā dṛṣṭasatyaḥ/ 178.024. tasyāntike tvayā kharavākkarma niścāritam/ 178.024. sa eva dvāre tiṣṭhati/ 178.025. gaccha kṣamayeti/ 178.025. tenāsau nirgatya kṣamita uktaśca--mahārāja, praviśa svahastena pariveṣaṇaṃ kuru/ 178.026. sa praviṣṭaḥ/ 178.026. paśyati divyā vibhūtim/ 178.026. dṛṣṭvā ca paraṃ vismayamāpannaḥ kathayati--gṛhapate, tvamevaiko 'rhasi dine dine buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayituṃ na vayaṃtī/ 178.027. athānaṅgaṇo gṛhapatirvipaśyinaṃ samyaksambuddhamanayā vibhūtyā traimāsyaṃ praṇītenāhāreṇa saṃtarpya pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kārā kṛtā, anenāhaṃ kuśalamūlena āḍhye mahādhane mahābhoge kule jāyeyam, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaveyam, evaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ lābhī syām,
evaṃvidhameva śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti//
179.001. <179>kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau anaṅgaṇo nāma gṛhapatiḥ, eṣa evāsau jyotiṣkaḥ kulaputrastena kālena tena samayena/ 179.002. yadanena bandhumato rājño dṛṣṭasatyasyāntike kharā vāgniścāritā, tasya karmaṇo vipākena pañcaśatāni samātṛkaścitāyāmāropya dhmāpitaḥ/ 179.003. yāvadetarhi api citāmāropya dhmāpitaḥ/ 179.004. yadvipaśyini tathāgate kārāṃ kṛtvā praṇidhānaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākena āḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ/ 179.005. divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā/ 179.005. mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 179.006. ahamanena vipaśyinā samyaksambuddhena sārdhaṃ samajavaḥ samabalaḥ samadhuraḥ samasāmānyaprāptaḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/ 179.007. iti hi bhikṣavah ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/ 179.009. tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/ 179.010. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//
179.011. idamavocadbhagavān/ 179.011. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
179.012. iti divyāvadāne jyotiṣkāvadānamūnaviṃśatimam//
********** avadāna 20 **********
180.001. div20 kanakavarṇāvadānam/
180.001. evaṃ mayā śrutam/ 180.001. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadadasyārāme mahatā bhikṣusaṃghena sārdhamardhatrayodaśabhirbhikṣuśataiḥ/ 180.002. satkṛto bhagavān gurukṛto mānitaḥ pūjito bhikṣubhirbhikṣuṇībhirupāsakairupāsikābhī rājabhī rājamātrair nānātīrthikaśramaṇabrāhamaṇacarakaparibrājakairdevair nāgairyakṣairasurairgaruḍairgandharvaiḥ kinnarairmahorahaiḥ/ 180.004. lābhī bhagavān prabhūtānāṃ praṇītānāṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ divyānāṃ mānuṣāṇāṃ ca/ 180.007. taiśca bhagavānanupaliptaḥ padmamiva vāriṇā/ 180.007. bhagavataścāyamevamrūpo digvidikṣu udārakalyāṇakīrtiśabdaśloko 'bhyudgatah--ityapi sa bhagavāṃstathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 180.009. sa imaṃ sadevakaṃ lokaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ saśramaṇabrāhmaṇīṃ prajāṃ sadevamānuṣīṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtvopasampadya pravedayate/ 180.011. sa dharmaṃ deśayati ādau kalyāṇaṃ madhye paryavasāne kalyāṇam/ 180.012. svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ saṃprakāśayati/ 180.013. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--sacedbhikṣavaḥ sattvā jānīyurdānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam yathāhaṃ jānāmi dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam, apīdānīm yo 'sau apaścimaḥ kavalaścarama ālopaḥ, tato 'pyadatvā asaṃvibhajya na paribhuñjīran, sacellabheran dakṣiṇīyaṃ pratigrāhakam/
180.016. na caiṣāmutpannaṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādāya tiṣṭhet/ 180.017. yasmāt tarhi bhikṣavaḥ sattvā na jānante dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam yathāhaṃ jānāmi dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam, tasmāddhetoradattvā asaṃvibhajya paribhujyante āgṛhīteṃś cetasā/ 180.019. utpannaṃ caiṣāṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādāya tiṣṭhati/ 180.020. tatkasya hetoh? 180.021. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani rājābhūt kanakavarṇo nāma abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ paramayā suvarṇapuṣkalatayā samanvāgataḥ/ 180.022. rājā bhikṣavaḥ kanakavarṇa āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ/ 180.023. prabhūtasattvasvāpateyaḥ prabhūvittopakaraṇaḥ prabhūtadhanadhānyahiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālarajatajātarūpaḥ prabhūtahastyaśvagaveḍakaḥ paripūṇakośakoṣṭhāgāraḥ/ 180.024. rājñaḥ kanakavarṇasya khalu bhikṣavaḥ kanakāvatī nāma rājadhānī babhūva pūrveṇa paścimena ca dvādaśa yojayānyāmena, dakṣiṇenottareṇa ca sapta yojanāni ca vistāreṇa/ 180.026. ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ākīrṇabahujanamanuṣyā ca ramaṇīyā ca/ 180.027. rājñaḥ kanakavarṇasyāśītir nagarasahasrāṇyabhūvan/ 180.028. aṣṭādaśa kulakoṭī ṛddhāni sphītāni kṣemāṇi subhikṣāṇyākīrṇabahujanamanuṣyāṇi/ 180.029. saptapañcāśadgrāmakoṭya ṛddhāḥ sphītāḥ kṣemāḥ subhikṣā ramaṇīyā mahājanākīrṇamanuṣyāḥ/ 180.030. ṣaṣṭiḥ karvaṭasahasrāṇyabhūvann ṛddhāni sphītāni kṣemāṇi subhikṣāṇyākīrṇabahujanamanuṣyāṇi/ 180.031. rājñaḥ kanakavarṇasyāṣṭādaśāmātyasahasrāṇyabhūvan/ 180.031. viṃśatistrīsahasrāṇyantaḥpuramabhūt/ 180.032.
rājā bhikṣavaḥ kanakavarṇo dhārmiko babhūva/ 180.032. dharmeṇa rājyaṃ kārayati//
181.001. <181>athāpareṇa samayena rājñaḥ kanakavarṇasya ekākino rahogatasya pratisamlīnasya evaṃ cetasi cetaḥparivitarkamudapādi--yannvahaṃ sarvavaṇijo 'śulkānagulmān muñceyam/ 181.002. sarvajāmbudvīpakān manuṣyānakārānagulmān muñceyamiti/ 181.003. atha rājā kanakavarṇo gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapariṣadyānāmantrayate--adyāgreṇa vo grāmaṇyaḥ sarvavaṇijo 'śulkān muñcāmi, sarvajāmbudvīpakān manuṣyānakārānaśulkān muñcāmi/ 181.005. tasyānenopāyena bahūni varṣāṇi rājyaṃ kārayato 'pareṇa samayena nakṣatraṃ viṣamībhūtam, dvādaśa varṣāṇi devo na varṣati/ 181.006. atha brāhmaṇā lakṣaṇajñā naimittikā bhūmyantarikṣamantrakuśalā nakṣatraśukragrahacariteṣu tat saṃlakṣayitvā yena rājā kanakavarṇaḥ, tenopasaṃkrāntāḥ/ 181.008. apasaṃkramya rājānaṃ kanakavarṇamidamavocan--yatkhalu devo jānīyāt--nakṣatraṃ viṣamībhūtam, dvādaśa varṣāṇi devo na varṣiṣyati/ 181.009. atha rājā kanakavarṇa idamevamrūpaṃ nirghoṣaṃ śrutvā aśrūṇi pravartayati--aho bata me jāmbudvīpakā manuṣyāḥ, aho bata me jambudvīpah ṛddhaḥ sphītaḥ kṣemaḥ subhikṣo ramaṇīyo bahujanākīrṇamanuṣyo nacirādeva śūnyo bhaviṣyati rahitamanuṣyaḥ/ 181.012. atha rājñaḥ kanakavarṇasya muhūrtaṃ śocitvā etadabhavat--ya ime āḍhyā mahādhanā mahābhogāḥ, te śakṣyanti yāpayitum/ 181.013. ya ime daridrā alpadhanā alpānnapānabhogāḥ, te katham yāpayiṣyanti? tasyaitadabhavat--yannvahaṃ jambudvīpādannādyaṃ saṃhareyam, sarvajāmbudvīpān sattvān gaṇayeyam/ 181.015. atha gaṇayitvā māpayeyam, māpayitvā sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvekaṃ koṣṭhāgāraṃ
kārayeyam/ 181.016. ekaṃ koṣṭhāgāraṃ kārayitvā sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ pratyarpayeyamiti/ 181.017. atha kanakavarṇo rājā gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyānāmantrayate--gacchata yūyaṃ grāmaṇyaḥ, sarvajambudvīpādannādyaṃ saṃhṛtya gaṇayata, gaṇayitvā māpayata, māpayitvā sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvekaṃ koṣṭhāgāraṃ sthāpayata/ 181.019. paraṃ deveti gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyā rājñaḥ kanakavarṇasya pratiśrutya sarvajambudvīpādannādyaṃ gaṇayanti, gaṇayitvā māpayanti, māpayitvā sarvadrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvekasmin koṣṭhāgāre sthāpayanti/
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
