Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 2/10

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự

Divyāvadāna

Thông tin
GRETIL — L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20).CC BY-NC-SA 4.0

046.001. asau anena kuśalamūlena viṃśatikalpaṃ vinipātaṃ na gamiṣyati/ 046.002. kiṃ tu devāṃśca manuṣyāṃśca gatvā saṃsṛtya paścime nikete paścime samucchraye paścime ātmabhāvapratilambhe stavārho nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/ 046.003. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--paśya bhadanta anena brāhmaṇena bhagavānekayā gāthayā stuto bhagavatā ca pratyekāyāṃ bodhau vyākṛta iti/ 046.005. bhagavānāha--na bhikṣava etarhi, yathā atīte 'dhvani anenāhamekayā gāthayā stutaḥ, mayā ca pañcasu grāmavareṣu pratiṣṭhāpitaḥ/ 046.006. tacchṛṇu{ta}, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru{ta}, bhāṣiṣye//

046.008. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/ 046.009. sa cātīva kavipriyaḥ/ 046.009. vārāṇasyāmanyatamo brāhmaṇaḥ kaviḥ/ 046.010. sa brāhmaṇyocyate--brāhmaṇa śītakālo vartate/ 046.010. gaccha, asya rājñaḥ kaccidanukūlaṃ bhāṣitaṃ kṛtvā kadācit kiṃcit śītatrāṇaṃ saṃpadyata iti/ 046.011. sa saṃprasthitaḥ/ 046.012. yāvadrājā hastiskandhārūḍho nirgacchati/ 046.012. sa brāhmaṇaḥ saṃlakṣayati--kiṃ tāvadrājānaṃ stunomi āhosvid hastināgamiti/ 046.013. tasyaitadabhavat--ayaṃ hastināgaḥ sarvalokasya priyo manāpaśca/ 046.014. tiṣṭhatu tāvadrājā, hastināgaṃ tāvadabhiṣṭaumīti/ 046.014. gāthāṃ ca bhāṣate-- 046.015. erāvaṇasyākṛtitulyadeho rūpopapanno varalakṣaṇaiśca/ 046.017. lakṣe praśasto 'si mahāgajendra varṇapramāṇena surūparūpa//6// iti//

046.019. tato rājā abhiprasanno gāthāṃ bhāṣate-- 046.020. yo me gajendro dayito manāpaḥ prītiprado dṛṣṭiharo narāṇām/ 046.022. taṃ bhāṣase varṇapadāni tasya dadāmi te grāmavarāṇi pañca//7// iti//

046.024. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau hastināgaḥ, ahameva tena kālena tena samayena/ 046.025. tadāpyahamanenaikayā gāthayā stutaḥ, mayā cāyaṃ pañcagrāmavareṣu pratiṣṭhāpitaḥ/ 046.025. etarhi anenaikagāthayā stutaḥ, mayāpi cāyaṃ pratyekabodhau vyākṛta iti//

046.027. idamavocadbhagavān/ 046.027. āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

046.028. iti śrīdivyāvadāne stutibrāhmaṇāvadānaṃ pañcamam//

********** avadāna 6 **********

047.001. div6 indranāmabrāhmaṇāvadānam/ 047.002. bhagavāñ śrughnāmanuprāptaḥ/ 047.002. śrughnāyāmindro nāma brāhmaṇaḥ prativasati/ 047.002. sa ca rūpayauvanaśrutamanuprāpto na mamāsti kaścit tulya ityatīva vikatthate/ 047.003. bhagavāṃścānyatamasmin pradeśe purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇo dharmaṃ deśayati/ 047.004. aśrauṣīdindro nāma brāhmaṇah--śramaṇo gautamaḥ śrughnāmanuprāpta iti/ 047.005. tasyaitadabhavat--śramaṇo gautamaḥ śrūyate 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādika iti/ 047.006. gacchāmi paśyāmi kiṃ mamāntikādabhirūpatara āhosvinneti/ 047.007. sa nirgato yāvat paśyati bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyā cānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasarātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/ 047.009. dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat--kiṃ cāpi śramaṇo gautamo mamāntikādabhirūpataraḥ, noccatara iti/ 047.010. sa bhagavato mūrdhānamavalokayitumārabdho yāvanna paśyati/ 047.010. sa ūrdhvataraṃ pradeśamārūḍhaḥ/ 047.011. tatra bhagavānindraṃ brāhmaṇamāmantrayate--alaṃ brāhmaṇa, khedamāpatsyase/ 047.011. yadi sumerumūrdhānamapi abhiruhya tathāgatasya mūrdhānamavalokayasi, tathā sutarāṃ khedamāpatsyase, na ca drakṣyasi/ 047.013. api tu na tvayā śrutaṃ sasurāsurajagadanavalokitamūrdhāno buddhā bhagavanta iti? api tu yadīpsasi tathāgatasya śarīrapramāṇaṃ draṣṭum, tava gṛhe 'gnihotrakuṇḍaṃ tasyādhastādgośīrṣacandanamayī yaṣṭirupatiṣṭhate, tāmuddhṛtya māpaya/ 047.015. tattathāgatamātāpaitṛkasyāśrayasya pramāṇamiti/

047.015. indro brāhmaṇaḥ saṃlakṣayati--etadasyāścaryaṃ na kadācinmayā śrutam, gacchāmi paśyāmīti/ 047.016. tvaritatvaritagato 'gnihotrakuṇḍakasyādhastāt khanitumārabdhaḥ/ 047.017. sarvaṃ tathaiva/ 047.017. so 'bhiprasannaḥ/ 047.017. sa saṃlakṣayati--nūnaṃ śramaṇo gautamaḥ sarvajñaḥ/ 047.018. gacchāmi paryupāsitumiti/ 047.018. sa prasādajāto yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 047.019. upasaṃkramya bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya ekānte niṣaṇṇaḥ/ 047.020. tato bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yathaindreṇa brāhmaṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāapattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 047.022. sa dṛṣṭasatyaḥ kathayati--atikrānto 'haṃ bhadanta, atikrāntaḥ/ 047.023. eṣo 'haṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/ 047.023. upāsakaṃ ca māṃ dhāraya adyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetaṃ śaraṇaṃ gatam/ 047.024. abhiprasanno 'thendro brāhmaṇa utthāyāsanāt ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--yadi bhagavānanujānīyāt, ahaṃ gośīrṣacandanamayyā yaṣṭyā mahaṃ prajñapayeyamiti/ 047.026. bhagavānāha--gaccha brāhmaṇa anujñātaṃ prajñapayasi/ 047.027. tatastena viviktāvakāśe mahatā satkāreṇāsau yaṣṭirucchrāpitā, mahaśca prajñapitaḥ/ 047.028. anyairapi brāhmaṇagṛhapatibhiḥ kuśalamadhiṣṭhānāya bhavatviti viditvā kulā baddhā(?)/ 047.029. indreṇa brāhmaṇena yaṣṭyā mahaḥ prajñapita iti indramaha

indramaha iti saṃjñā saṃvṛttā//

047.030. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--āgamaya ānanda yena toyikā/ 047.030. evaṃ bhadanteti āyuṣmānānando bhagavataḥ pratyaśrauṣīt/ 047.031. atha bhagavāṃstoyikāmanuprāptaḥ/ 047.031. tasmiṃśca pradeśe brāhmaṇo lāṅgalaṃ vāhayati/ 047.032. athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaih <48>samalaṃkṛtamaśītyā cānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/

048.002. dṛṣṭvā saṃlakṣayati--yadi bhagavantaṃ gautamamupetyābhivādayiṣyāmi, karmaparihāṇirme bhaviṣyatīti/ 048.003. atha nipetyābhivādayiṣyāmi, puṇyaparihāṇirbhaviṣyati/ 048.003. tat ko 'sau upāyaḥ syāt yena me karmaparihāṇir na syānnāpi puṇyaparihāṇiriti/ 048.004. tasya buddhirutpannā--atrastha evābhivādanaṃ karomi/ 048.005. evaṃ na karmaparihāṇir na puṇyaparihāṇiriti/ 048.006. tena yathāgṛhītayaiva pratodayaṣṭyā tatrasthenaivābhivādanaṃ kṛtam--abhivādaye buddhaṃ bhagavantamiti/ 048.007. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--bhavakṣayakaraḥ kṣaṇam/ 048.007. eṣa brāhmaṇaḥ/ 048.007. sacedasyaivaṃ samyaksampratyayajñānadarśanam ahamanenopakrameṇa vandito bhaveyam, evamanena dvābhyāṃ samyaksambuddhābhyāṃ vandanā kṛtā bhavet/ 048.010. tatkasya hetoh? asminnānanda pradeśe kāśyapasya samyaksambuddhasyāvikopito 'sthisaṃghātastiṣṭhati/ 048.011. athāyuṣmānānando laghuladhveva caturguṇamuttarāsaṅgaṃ prajñapya bhagavantamidamavocat--niṣīdatu bhagavān prajñapta evāsane/ 048.012. evamayaṃ pṛthivīpradeśo dvābhyāṃ samyaksambuddhābhyāṃ paribhukto bhaviṣyati, yacca kāśyapena samyaksambuddhena, yaccaitarhi bhagavatā iti/ 048.014. niṣaṇṇo bhagavān prajñapta evāsane/ 048.014. niṣadya bhikṣūnāmantrayate sma--icchatha kālaḥ, etasya sugata samayaḥ, yaṃ bhagavān bhikṣūṇāṃ kāśyapasya samyaksambuddhasyāvikopitaṃ śarīrasaṃghātamupadarśayet/ 048.017. dṛṣṭvā bhikṣavaścittamabhiprasādayiṣyanti/ 048.017. tato bhagavatā laukikaṃ cittamutpāditam/ 048.017. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavanto laukikaṃ cittamutpādayanti, tasmin samaye kuntapipīlikā api prāṇino bhagavataścetasā cittamājānanti/ 048.019. nāgāḥ saṃlakṣayanti--kiṃ kāraṇaṃ bhagavatā laukikacittamutpāditamiti? paśyanti--kāśyapasya samyaksambuddhasya śarīrasaṃghātamavikopitaṃ draṣṭukāma iti/ 048.021. tatastaiḥ kāśyapasya samyaksambuddhasyāvikopitaśarīrasaṃghāta ucchrāpitaḥ/ 048.021. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--udgṛhṇīta bhikṣavo nimittam/ 048.022. antardhāsyati/ 048.022. antarhitaḥ//

048.023. rājñā prasenajitā śrutaṃ bhagavatā śrāvakāṇāṃ darśanāyāvikopitaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śarīrasaṃghātaṃ samucchritamiti/ 048.024. śrutvā ca punaḥ kutūhalajātaḥ sahāntaḥpureṇa kumārairamātyairbhaṭabalāgrair naigamajānapadaiśca draṣṭuṃ saṃprasthitaḥ/ 048.025. evaṃ virūḍhakaḥ, anāthapiṇḍado gṛhapatiḥ, ṛṣidattaḥ purāṇasthapitaḥ, viśākhā mṛgāramātā, anekāni ca prāṇiśatasahasrāṇi kutūhalajātāni draṣṭuṃ saṃprasthitāni pūrvakaiśca kuśalamūlaiḥ saṃcodyamānāni/ 048.027. yāvadasau anatarhitaḥ/ 048.027. taiḥ śrutam--anatarhito 'sau bhagavataḥ kāśyapasya samyaksambuddhasya śarīrasaṃghāturavikopita iti/ 048.029. śrutvā ca punasteṣāṃ duḥkhadaurmanasyamutpannam--vṛthā asmākamāgamanaṃ jātamiti/ 048.029. athānyatamena copāsakena sa pradeśaḥ pradakṣiṇīkṛtaḥ/ 048.030. evaṃ ca cetasā cittamabhisaṃskṛtam--asmānme padāvihārāt kiyat puṇyaṃ bhaviṣyatīti/ 048.031. atha bhagavāṃstasya mahājanakāyasyāvipratisārasaṃjananārthaṃ tasya copāsakasya cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--

049.001. <49>śataṃsahasrāṇi suvarṇaniṣkā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/ 049.003. yo buddhacaityeṣu prasannacittaḥ padāvihāraṃ prakaroti vidvān//1//

049.005. anyatamena upāsakena tasmin pradeśe mṛttikāpiṇḍo dattaḥ/ 049.005. evaṃ ca cittamabhisaṃskṛtam--padāvihārasya tāvadiyat puṇyamākhyātaṃ bhagavatā anyatra/ 049.006. mṛttikāpiṇḍasya kiyat puṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃstasyāpi cetasā cittamājñāya bhāṣate-- 049.008. śataṃsahasrāṇi suvarṇaniṣkā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/ 049.010. yo buddhacaityeṣu prasannacitta āropayenmṛttikapiṇḍamekam//2//

049.012. tataḥ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmṛttikāpiṇḍasamāropaṇaṃ kṛtam/ 049.012. aparaistatra muktapuṣpāṇyavakṣiptāni, evaṃ ca cittamabhisaṃskṛtam--padāvihārasya mṛttikāpiṇḍasya ceyat puṇyamuktaṃ bhagavatā, asmākaṃ tu muktapuṣpāṇāṃ kiyat puṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate-- 049.016. śataṃsahasrāṇi suvarṇaniṣkā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/ 049.018. yo buddhacaityeṣu prasannacittah āropayenmuktasupuṣparāśim//3//

049.020. aparaistatra mālāvihāraḥ kṛtaḥ, cittaṃ cābhisaṃskṛtam--muktapuṣpāṇāṃ bhagavatā iyat puṇyamuktam/ 049.021. asmākaṃ mālāvihārasya kiyatpuṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate-- 049.023. śataṃsahasrāṇi suvarṇavāhā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/ 049.025. yo buddhacaityeṣu prasannacitto mālāvihāraṃ prakaroti vidvān//4//

049.027. aparaistatra pradīpamālā dattā, cittaṃ cābhisaṃskṛtam--mālāvihārasya bhagavatā iyat puṇyamuktam/ 049.028. asmākaṃ pradīpadānasya kiyatpuṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--

050.001. <50>śataṃsahasrāṇi suvarṇakoṭyo jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/ 050.003. yo buddhacaityeṣu prasannacittaḥ pradīpadānaṃ prakaroti vidvān//5//

050.005. aparaistatra gandhābhiṣeko dattaḥ/ 050.005. evaṃ cetasā cittamabhisaṃskṛtam--pradīpasya bhagavatā iyat puṇyamuktam/ 050.006. asmākaṃ gandhābhiṣekasya kiyatpuṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate-- 050.008. śataṃsahasrāṇi suvarṇarāśayo jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/ 050.010. yo buddhacaityeṣu prasannacitto gandhābhiṣekaṃ prakaroti vidvān//6//

050.012. aparaistatra cchatradhvajapatākāropaṇaṃ kṛtam/ 050.012. evaṃ ca ... cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate-- 050.013. tiṣṭhantaṃ pūjayedyañca yañcāpi parinirvṛtam/ 050.014. samaṃ cittaṃ prasādyeha nāsti puṇyaviśeṣatā//7//

050.015. evaṃ hyacintiyā buddhā buddhadharmā^pyacintiyā/ 050.016. acintiye prasannānāṃ vipāko 'pi acintiyaḥ//8//

050.017. teṣāmacintiyānāmapratihatadharmacakravartinām/ 050.018. samyaksambuddhānāṃ nālaṃ guṇapāramadhigantum//9// iti//

050.019. tato bhagavatā tasya mahājanakāyasya tathāvidhā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmahān viśeṣo 'dhigataḥ/ 050.021. kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau, kaiścinmūrdhāgatāni, kaiścinmūrdhānaḥ, kaiściduṣṇagatānyāsāditāni, kaiścit satyānulomāḥ kṣāntayaḥ, kaiścitsrotāapattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgamiphalam, kaiścit sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 050.023. yadbhūyasā buddhaniṃnā dharmapravaṇāḥ saṃghaprāgbhārā vyavasthāpitāḥ//

050.025. atha anāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavantamidamavocat--yadi bhagavānanujānīyāt, atra mahaṃ prajñāyeyam/ 050.026. anujānāmi gṛhapate, prajñāpayitavyam/ 050.026. tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā mahaḥ prajñāpitaḥ/ 050.027. toyikāmaha iti saṃjñā saṃvṛttā//

050.028. idamavocadbhagavān/ 050.028. āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

050.029. iti śrīdivyāvadāne indranāmabrāhmaṇāvadānaṃ ṣaṣṭham//

********** avadāna 7 **********

051.001. div7 nagarāvalambikāvadānam/

051.002. atha bhagavān kośaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/ 051.002. śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārāme/ 051.003. aśrauṣīdanāthapiṇḍado gṛhapatih--bhagavān kośaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/ 051.004. śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārām iti/ 051.005. śrutvā ca punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 051.005. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 051.006. ekāntaniṣaṇṇamanāthapiṇḍadaṃ gṛhapatiṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 051.007. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 051.008. anāthapiṇḍado gṛhapatih utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṃgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhuktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena iti/ 051.010. adhivāsayati bhagavānanāthapiṇḍadasya gṛhapatestūṣṇībhāvena/ 051.011. anāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrānto yena svaniveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 051.013. upasaṃkramya dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--na tāvadbhoḥ puruṣa tīrthyānāṃ praveśo dātavyo yāvad buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhuktaṃ bhavati/ 051.014. tataḥ paścādahaṃ tīrthyānāṃ dāsyāmīti/ 051.015. evamāryeti dauvārikaḥ puruṣo 'nāthapiṇḍadasya gṛhapateḥ pratyaśrauṣīt/ 051.016. anāthapiṇḍado gṛhapatistāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ

khādanīyabhojanīyaṃ samudānīyaṃ kālyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/ 051.018. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena anāthapiṇḍadasya gṛhapaterbhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 051.020. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 051.020. atha anāthapiṇḍado gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/ 051.022. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya//

051.025. athāyuṣmān mahākāśyapo 'nyatamasmādāraṇyakācchayanāsanāt dīrghakeśaśmaśrurlūhacīvaro jetavanaṃ gataḥ/ 051.026. sa paśyati jetavanaṃ śūnyam/ 051.026. tenopadhivārikaḥ pṛṣṭah--kutra buddhapramukho bhikṣusaṃgha iti/ 051.027. tena samākhyātam--anāthapiṇḍadena gṛhāpatinopanimantrita iti/ 051.027. sa saṃlakṣayati--gacchāmi, tatraiva piṇḍapātaṃ paribhokṣyāmi, buddhapramukhaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ paryupāsiṣyāmīti/ 051.028. so 'nāthapiṇḍadasya gṛhapater niveśanaṃ gataḥ/ 051.029. ato dauvārikena uktah--ārya tiṣṭha, mā pravekṣyasi/ 051.030. kasyārthāya? anāthapiṇḍadena gṛhapatinā ājñā dattā--mā tāvat tīrthyānāṃ praveśaṃ dāsyasi, yāvadbuddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhuktam/ 051.031. tataḥ paścāt tīrthyānāṃ dāsyāmi iti/ 051.031. athāyuṣmān mahākāśyapaḥ saṃlakṣayati--tasya me lābhāḥ sulabdhāḥ, yanmāṃ śrāddhā brāhmaṇagṛhapatayaḥ śramaṇaśākyaputrīya<52> iti na jānante/

052.001. gacchāmi, kṛpaṇajanasyānugrahaṃ karomīti viditvā udyānaṃ gataḥ/ 052.001. sa saṃlakṣayati--adya mayā kasyānugrahaḥ kartavya iti/ 052.002. yāvadanyatamā nagarāvalambikā kuṣṭhābhidrutā sarujārtā pakvagātrā bhikṣāmaṭati/ 052.003. sa tasyāḥ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 052.003. tasyāśca bhikṣāyāmāyāsaḥ saṃpannaḥ/ 052.004. tayā āyuṣmān mahākāśyapo dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścittaprāsādikaḥ śāntena īryāpathena/ 052.005. sā saṃlakṣayati--nūnaṃ mayā evaṃvidhe dakṣiṇīye kārā kṛtā, yena me iyamevamrūpā samavasthā/ 052.005. yadi āryo mahākāśyapo mamāntikādanukampāmupādāya ācāmaṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/ 052.007. tata āyuṣmatā mahākāśyapena tasyāścetasā cittamājñāya pātramupanāmitam--yadi te bhagini parityaktam, dīyatāmasmin pātra iti/ 052.008. tatastayā cittamabhiprasādya tasmin pātre dattam/ 052.009. makṣikā ca patitā/ 052.009. sā tāmapanetumārabdhā/ 052.009. tasyāstasminnācāme 'ṅguliḥ patitā/ 052.009. saṃlakṣayati--kiṃ cāpyāryeṇa mama cittānurakṣayā na cchoritaḥ, api tu na paribhokṣyatīti/ 052.010. athāyuṣmatā mahākāśyapena tasyāścetasā cittamājñāya tasyā eva pratyakṣamanyatamaṃ kuḍyamūlaṃ niśritya paribhuktam/ 052.012. sa saṃlakṣayati--kiṃ cāpi āryeṇa mama cittānurakṣayā paribhuktam, nānenāhāreṇāhārakṛtyaṃ kariṣyati iti/ 052.013. athāyuṣmān mahākāśyapastasyāścittamājñāya tāṃ nagarāvalambikāmidamavocat--bhagini prāmodyamutpādayasi, ahaṃ tvadīyenāhāreṇa rātriṃdivasamatināmayiṣyāmi iti/ 052.014. tasyā atīva audbilyamutpannam--mamāryeṇa mahākāśyapena piṇḍapātaḥ pratigṛhīta iti/

052.015. tata āyuṣmatī mahākāśyape cittamabhiprasādya kālaṃ gatā tuṣite devanikāye upapannā/ 052.016. sā śakreṇa devendreṇa dṛṣṭā ācāmaṃ pratipādayantī cittamabhiprasādayantī kālaṃ ca kurvāṇā/ 052.017. no tu dṛṣṭā kutropapannā iti/ 052.018. sa narakān vyavalokayitumārabdho na paśyati, tiryak ca pretaṃ ca manuṣyāṃścāturmahārājikān devāṃstrāyastriṃśān yāvanna paśyati/ 052.019. tathā hyadhastāddevānāṃ jñānadarśanaṃ pravartate no tūpariṣṭāt/ 052.020. atha śakro devānāmindro yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 052.020. upasaṃkramya gāthābhigītena praśnaṃ papraccha-- 052.022. carataḥ piṇḍapātaṃ hi kāśyapasya mahātmanaḥ/ 052.023. kutrāsau modaye nārī kāśyapācāmadāyikā//1//

052.024. bhagavānāha-- 052.025. tuṣitā nāma te devāḥ sarvakāmasamṛddhayaḥ/ 052.026. yatrāsau modate nārī kāśyapācāmadāyikā//2// iti//

052.027. atha śakrasya devānāmindrasyaitadabhavat--ime ca tāvanmanuṣyāḥ puṇyāpuṇyānāmapratyakṣadarśino dānāni dadati, puṇyāni kurvanti/ 052.028. ahaṃ pratyakṣadarśanena puṇyānāṃ svapuṇyaphale vyavasthitaḥ kasmāt dānāni na dadāmi, puṇyāni vā na karomi? ayamāryo mahākāśyapo dīnānāthakṛpaṇavanīpakānukampī/ 052.030. yannvahamenaṃ piṇḍakena pratipādayeyam/ 052.030. iti viditvā kṛpaṇavīthyāṃ gṛhaṃ nirmitavān/ 052.031. avacīravicīrakaṃ kākābhilīnakaṃ nātiparamarūpaṃ kuvindaṃ cātmānamabhinimārya udūḍhaśiraskaḥ saṇaśāṭikānivāsitaḥ sphaṭitapāṇipādo vastraṃ vāyitumārabdhah<53>/

053.001. śacī api devakanyā kuvindanaryā veśadhāriṇī tasarikāṃ kartumārabdhā/ 053.001. pārśve cāsyā divyā sudhā sajjīkṛtā tiṣṭhati/ 053.002. athāyuṣmān mahākāśyapaḥ kṛpaṇānāthavanīpakajanānukampako 'nupūrveṇa tadgṛhamanuprāptaḥ/ 053.003. duḥkhitako 'yamiti kṛtvā dvāre sthitena pātraṃ prasāditam/ 053.004. śakreṇa devānāmindreṇa divyayā sudhayā pūritam/ 053.004. athāyuṣmato mahākāśyapasyaitadabhavat-- 053.006. divyaṃ cāsya sudhābhaktamayaṃ ca gṛhavistaraḥ/ 053.007. suviruddhamiti kṛtvā jāto me hṛdi saṃśayaḥ//3// iti//

053.008. dharmatā hyeṣā--asamanvāhṛtya arhatāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate/ 053.008. sa samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/ 053.009. yāvat paśyati śakraṃ devendram/ 053.009. sa kathayati--kauśika, kiṃ duḥkhitajanasyāntarāyaṃ karoṣi, yasya te bhagavatā dīrgharātrānugato vicikitsākathaṃkathāśalyaḥ samūla ārūḍho yathāpi tattathāgatenārhatā samyaksambuddhena/ 053.011. ārya mahākāśyapa kiṃ duḥkhitajanasyāntarāyaṃ karomi? ime tāvat manuṣyāḥ puṇyānāmapratyakṣadarśino dānāni dadati puṇyāni kurvanti/ 053.012. ahaṃ pratyakṣadarśī eva puṇyānāṃ kathaṃ dānāni na dadāmi? nanu coktaṃ bhagavatā-- 053.014. karaṇīyāni puṇyāni duḥkhā hyakṛtapuṇyatā/ 053.015. kṛtapuṇyāni modante asmimlloke paratra ca//4//

053.016. tataḥ prabhṛti āyuṣmān mahākāśyapaḥ samanvāhṛtya kulāni piṇḍapātaṃ praveṣṭumārabdhaḥ/ 053.017. atha śakro devendra ākāśasthaścāyuṣmato mahākāśyapasya piṇḍapātaṃ carato divyayā sudhayā pātraṃ pūrayati/ 053.018. āyuṣmānapi mahākāśyapaḥ pātramadhomukhaṃ karoti/ 053.018. annapānaṃ choryate/ 053.018. etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti/ 053.019. bhagavānāha--tasmādanujānāmi piṇḍopadhānaṃ dhārayitavyamiti//

053.021. sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā nagarāvalambikayā āryo mahākāśyapa ācāmena pratipāditaḥ, sā ca tuṣite devanikāye upapannā iti/ 053.022. rājñā prasenajitā kauśalena śrutam--amukayā nagarāvalambikayā āryo mahākāśyapa ācāmena pratipāditaḥ/ 053.023. sā tuṣite deve upapannā iti/ 053.024. śrutvā ca punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 053.024. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 053.025. ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati, anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 053.027. atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavānāryamahākāśyapamuddiśya bhaktaṃ saptāhena iti/ 053.029. adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitas tūṣṇībhāvena/ 053.030. atha rājā prasenajit kauśalo bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/ 053.031. atha rājā prasenajit kauśalastāmeva rātriṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīyaṃ kālyamevotthāya āsanāni <54>prajñāpya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/

054.002. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 054.004. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 054.004. atha rājā prasenajit kauśalaḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/ 054.006. anyatamaśca kroḍamallako vṛddhānte cittamabhiprasādayaṃstiṣṭhati--ayaṃ rājā pratyakṣadarśīm eva puṇyānāṃ sve puṇyaphale pratiṣṭhāpito 'tṛpta eva puṇyairdānāni dadāti, puṇyāni karoti/ 054.008. atha rājā prasenajit kauśalo 'nekaparyāyeṇa buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastāt niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/ 054.011. tato bhagavatā abhihitah--mahārāja, kasya nāṃnā dakṣiṇāmādiśāmi? kiṃ tava, āhosvidyena tavāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasūtamiti? rājā saṃlakṣayati--māṃ bhagavān piṇḍapātaṃ paribhuṅkte/ 054.013. ko 'nyo mamāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasaviṣyatīti viditvā kathayati--bhagavan yena mamāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasūtaṃ tasya bhagavān nāṃnā dakṣiṇāmādiśatu iti/ 054.014. tato bhagavatā kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇā ādiṣṭā/ 054.015. evam yāvat ṣaḍdivasān/ 054.015. tato 'nyadivase rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--mama bhagavān piṇḍapātaṃ paribhuṅkte, kroḍamallakasya nāṃnā

dakṣiṇāmādiśati iti/ 054.017. so 'mātyairdṛṣṭaḥ/ 054.017. te kathayanti--kimarthaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthita iti? rājā kathayati--bhavantaḥ, kathaṃ na cintāparastiṣṭhāmi, yatredānīṃ sa bhagavān mama piṇḍapātaṃ paribhuṅkte, kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇāmāmādiśatīti? tatraiko vṛddho 'mātyaḥ kathayati--alpotsuko bhavatu/ 054.020. vayaṃ tathā kariṣyāmo yathā śvo bhagavān devasyaiva nāṃnā dakṣiṇāmādiśatīti/ 054.021. taiḥ pauruṣeyāṇāmājñā dattā yataḥ śvo bhavadbhiḥ praṇīta āhāraḥ sajjīkartavyaḥ prabhūtaścaiva samudānayitavyo yathopārdhaṃ bhikṣūṇāṃ pātre patati upārdhaṃ bhūmau iti/ 054.023. amātyairaparasmin divase prabhūta āhāraḥ sajjīkṛtaḥ praṇītaśca/ 054.023. tataḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ pariveṣitumārabdhaḥ/ 054.024. upārdhaṃ bhikṣūṇāṃ pātre patati, upārdhaṃ bhūmau/ 054.025. tataḥ kroḍamallakāḥ pradhāvitāh--bhūmau nipatitaṃ gṛhṇīma iti/ 054.025. te pariveṣakair nivāritāḥ/ 054.026. tataḥ kroḍamallakaḥ kathayati--yadyasya rājñaḥ prabhūtamannam, svāpateyamasti, santyanye 'pi asmadvidhā duḥkhitakā ākāṅkṣante/ 054.027. kimarthaṃ na dīyate? kimanenāparibhogaṃ choritena iti/ 054.027. tasya kroḍamallakasya cittavikṣepo jātah--na śakyaṃ tena tathā cittaṃ prasādayitum yathā pūrvam/ 054.028. tato rājā buddhapramukhaṃ bhikṣuasaṃghaṃ bhojayitvā na mama nāṃnā dakṣiṇāmādiśatīti viditvā dakṣiṇāmaśrutvaiva praviṣṭaḥ/ 054.030. tato bhagavatā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya nāṃnā dakṣiṇā ādiṣṭā-- 054.031. hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ

sanairgamam/ 054.032. paśyasi(?) phalaṃ hi rūṣkikāyā alavaṇikāyāḥ kulmāṣapiṇḍikāyāḥ//5//

055.001. <55>athāyuṣmānānando bhagavantamidamavocat--bahuśo bahuśo bhadanta bhagavatā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya niveśane bhuktvā nāṃnā dakṣiṇāmādiṣṭā/ 055.002. nābhijānāmi kadācidevamrūpāṃ dakṣiṇāmādiṣṭapūrvām/ 055.003. bhagavānāha--icchasi tvamānanda rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyālavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotiṃ śrotum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayaḥ/ 055.005. ayaṃ bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyālavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotiṃ varṇayet, bhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti iti/ 055.006. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma-- 055.007. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karpaṭake gṛhapatiḥ prativasati/ 055.007. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 055.008. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 055.008. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/ 055.009. sa unnīto vardhitaḥ paṭuḥ saṃvṛttaḥ/ 055.009. yāvadasau gṛhapatiḥ patnīmāmantrayate--bhadra, jāto 'smākamṛṇahārako dhanahārakaśca/ 055.010. gacchāmi paṇyamādāya deśāntaramiti/ 055.011. sā kathayati--āryaputra, etat kuruṣva iti/ 055.011. sa paṇyamādāya deśāntaraṃ gataḥ/ 055.011. tatraivānayena vyasanamāpannaḥ/ 055.012. alpaparicchado 'sau gṛhapatiḥ/ 055.012. tasya gṛhapaterdhanajātaṃ parikṣīṇam/ 055.012. so 'sya putro duḥkhito jātaḥ/ 055.013. tasya gṛhapatervayasyakaḥ/ 055.013. tena tasya dārakasya mātā abhihitā--ayaṃ tava putraḥ kṣetraṃ rakṣatu, ahamasya sukhaṃ bhuktena yogodvahanaṃ kariṣyāmi/ 055.014. evaṃ bhavatu/ 055.015. sa tasya kṣetraṃ

rakṣitumārabdhaḥ/ 055.015. sa tasya sukhaṃ bhaktakena yogodvahanaṃ kartumārabdhaḥ/ 055.015. yāvadapareṇa samayena parvaṇī pratyupasthitā/ 055.016. tasya dārakasya mātā saṃlakṣayati--adya gṛhapatipatnī suhṛtsambandhibāndhavāḥ saha śramaṇabrāhmaṇabhojanena vyagrā bhaviṣyati/ 055.017. gacchāmi sānukālaṃ tasya dārakasya bhaktaṃ nayāmi iti/ 055.018. sā sānukālaṃ gatvā gṛhapatipatnyā etamarthaṃ niveśayati/ 055.018. sā ruṣitā kathayati--na tāvacchramaṇabrāhmaṇebhyo dadāmi jñātīnāṃ vā, tāvat preṣyamanuṣyāya dadāmi? adya tāvat tiṣṭhatu, śvo dviguṇaṃ dāsyāmīti/ 055.020. tatastasya dārakasya mātā saṃlakṣayati--mā me putro bubhukṣitakaḥ sthāsyatīti/ 055.021. tayā ātmano 'rthe 'lavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā saṃpāditā/ 055.022. sā tāmādāya gatā/ 055.022. tena dārakeṇa dūrata eva dṛṣṭā/ 055.022. sa kathayati--amba, asti kiṃcinmṛṣṭaṃ mṛṣṭam? sā kathayati--putra, yadeva prātidaivasikaṃ tadapyadya nāsti/ 055.023. mayā ātmano 'rthe 'lavaṇikā kulmāṣapiṇḍikā sādhitā/ 055.024. tāmahaṃ gṛhītvā āgatā/ 055.024. etāṃ paribhuṅkṣveti/ 055.025. sa kathayati--sthāpayitvā gacchasveti/ 055.025. sā sthāpayitvā prakrāntā//

055.026. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loke utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prantaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/ 055.027. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddhastatpradeśamanuprāptaḥ/ 055.027. sa tena dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścitraprāsādikaśca śānteryāpathavartī/ 055.028. sa saṃlakṣayati--nūnaṃ mayā evaṃvidhe sadbhūte dakṣiṇīye kārā na kṛtā, yena me īdṛśī samavasthā/ 055.029. yadyayaṃ mamāntikādalavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍikāṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/ 055.030. tato 'sau pratyekabuddhastasya daridrapuruṣasya cetasā cittamājñāya pātraṃ prasāritavān--bhadramukha, sacette parityaktam, dīyatāmasmin pātra iti/ 055.032. tatastena tīvreṇa prasādena sā alavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā tasmai pratyekabuddhāya pratipāditā//

056.001. <56>kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau daridrapuruṣaḥ, eṣa evāsau rājā prasenajit kauśalastena kālena tena samayena/ 056.002. yadanena pratyekabuddhāyālavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā pratipāditā, tena karmaṇā ṣaṭkṛtvo deveṣu trāyastriṃśeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritavān, ṣaṭkṛtvo 'syāmeva śrāvastyāṃ rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ, tenaiva ca karmaṇā avaśeṣeṇa etarhi rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ saṃvṛttaḥ/ 056.005. so 'sya tamahaṃ saṃdhāya kathayāmi-- 056.006. hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ sanairgamanam/ 056.007. paśyasi phalaṃ hi rūkṣikāyā alavaṇikāyā kulmāṣapiṇḍakāyāḥ// iti/ 056.008. sāmantakena śabdo visṛtah--bhagavatā rājñaḥ prasenajito 'lavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotirvyākṛtā iti/ 056.009. rājñāpi prasenajitā śrutam/ 056.009. sa yena bhagavāṃsetenopasaṃkrāntaḥ/ 056.010. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 056.010. ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdaraśyati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 056.012. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 056.012. atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamutterāsaṅgaṃ kṛtvā bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃs traimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ saṃgheneti/ 056.015. adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya tūṣṇībhāvena/ 056.015. tato rājñā prasenajitā kauśalena buddhamukhāya bhikṣusaṃghāya traimāsyaṃ śatarasaṃ bhojanaṃ

dattam/ 056.016. ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇācchāditaḥ/ 056.017. tailasya ca kumbhakoṭiṃ samudānīya dīpamālā abhyudyato dātum/ 056.018. tatra bhakte pūjāyāṃ ca mahān kolāhalo jātaḥ/ 056.018. yāvadanyatamā nagarāvalambikā atīva duḥkhitā/ 056.019. tayā kroḍamallakena bhikṣāmaṭantyā uccaśabdhaḥ śrutaḥ/ 056.019. śrutvā ca punaḥ pṛcchati--bhavantaḥ, kimeṣa uccaśabdo mahāśabda iti/ 056.020. aparaiḥ samākhyātam--rājñā prasenajitā kauśalena buddhapramukho bhikṣuasṃghastraimāsyaṃ bhojitaḥ, ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇa ācchāditaḥ, tailasya kumbhakoṭiṃ ca samudānīya dīpamālā abhyudyato dātumiti/ 056.022. tatastasyā nagarāvalambikāyā etadabhavat--ayaṃ tāvadrājā prasenajit kauśalaḥ puṇyairatṛpto 'dyāpi dānāni dadāti, puṇyāni karoti/ 056.024. yannvahamapi kutaścit samudānīya bhagavataḥ pradīpaṃ dadyāmiti/ 056.024. tayā khaṇḍamallake tailasya stokam yācayitvā pradīpaṃ prajvālya bhagavataścaṅkrame dattaḥ/ 056.025. pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam--anenāhaṃ kuśalamūlena yathāyaṃ bhagavāñ śākyamunirvarṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannaḥ, evamahamapi varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunireva śāstā bhaveyam/ 056.028. yathā cāsya dāriputramaudgalyāyanāgrayugaṃ bhadrayugamānando bhikṣurupasthāyakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mātā mahāmāyā, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/ 056.029. yathāyaṃ bhagavān dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyati, evamahamapi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāpayeyamiti/ 056.030. yāvat sarve te dīpā nairvāṇāḥ/ 056.031. sa tayā prajvalitaḥ pradīpaḥ

prajvalatyeva/ 056.031. dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatām--na tāvadupasthāyakāḥ pratisamlīyante na yāvadbuddhā bhagavantaḥ pratisamlīnā iti/ 056.032. athāyuṣmānānandaḥ saṃlakṣayati--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/ 056.033. yannvahaṃ dīpam <57>nirvāpayeyamiti/

057.001. sa hastena nirvāpayitumārabdho na śaknoti/ 057.001. tataścīvarakarṇikena, tato vyajanena, tathāpi na śaknoti nirvāpayitum/ 057.002. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--kimetadānandeti/ 057.003. sa kathayati--bhagavan, mama buddhirutpanā--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/ 057.004. yannvahaṃ dīpaṃ nirvāpayeyamiti/ 057.004. so 'haṃ hastena nirvāpayitumārabdho na śaknomi, tataścīvarakarṇikena, tato vyajanena, tathāpi na śaknomīti/ 057.005. bhagavānāha--khedamānanda āpatsyase/ 057.006. yadi vairambhakā api vāyavo vāyeyuḥ, te 'pi na śaknuyur nirvāpayituṃ prāgeva hastagataścīvarakarṇiko vyajanaṃ vā/ 057.007. tathā hi--ayaṃ pradīpastayā dārikayā mahatā cittābhisaṃskāreṇa prajvalitaḥ/ 057.008. api tu ānanda bhaviṣyatyasau dārikā varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddhaḥ/ 057.009. śāriputramaudgalyāyanau tasyāgrayugaṃ bhadrayugam, ānando bhikṣurupāsakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mahāmāyā mātā, kapilavastu nagaram, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/ 057.011. sāpi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyatīti//

057.012. idamavocadbhagavān/ 057.012. āttamanasaste ca bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

057.013. iti śrīdivyāvadāne nagarāvalambikāvadānaṃ saptamam//

********** avadāna 8 **********

058.001 div8 supiryāvadāna

058.002. buddho bhavāñ śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārāme satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrairdhanibhiḥ paurairbrāhmaṇairgṛhapatibhiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairdevair nāgairyakṣairasurairgaruḍaiḥ kinnarairmahoragairiti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavāṃl lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ/ 058.005. tatra khalu varṣāvāsaṃ bhagavānupagto jetavane anāthapiṇḍadasyārāme/ 058.006. atha tadaiva pravāraṇāyāṃ pratyupasthitāyāṃ saṃbahulāḥ śrtāvastīnivāsino vaṇijo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ/ 058.007. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānto niṣaṇṇāh 058.008. ekāntaniṣaṇṇān saṃbahulāñ śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 058.010. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 058.011. atha saṃbahulāḥ/ 058.011. śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakāntāḥ, yenāyuṣmānānandastenopasaṃkrāntāḥ/ 058.012. upasaṃkramyāyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇāḥ/ 058.013. saṃbahulāñ śrāvastīnivāsino vaṇija āyuṣmānānando dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 058.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 058.016. atha te vaṇija utthāyāsanebhyah ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yenāyuṣmānānandastenānñjaliṃ

praṇamya āyuṣmantamānandamidamavocan -- kiṃcitte āryānanda śrutaṃ varṣoṣito bhagavān katameṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyatīti, yadvayaṃ tadyātrikaṃ bhāṇḍaṃ samudānīmahe ? dharmatā caiṣā ṣaṇmahānagaranivāsino vaṇijo yasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gantukāmā bhavanti, tadyātrikabhāṇḍaṃ samudānayanti/ 058.020. sa kathayati -- buddhaṃ bhagavantaṃ kiṃ na pṛcchatha ? durāsadā hi buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/ 058.021. na śaknumo vayaṃ bhagavantaṃ praṣṭum/ 058.021. mamāpi bhavanto durāsadā hi buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/ 058.022. ahamapi na śaknomi bhagavantaṃ praṣṭum/ 058.022. yadi bhadantānandasyāpi durāsadā buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ, kathaṃ bhadantānando jānīte 'mukāṃ diśaṃ bhagavān gamiṣyatīti ? nimittena vā bhavantaḥ parikathayā vā/ 058.024. kathaṃ nimittena ? yāṃ diśaṃ bhagavān gantukāmastato 'bhimukho niṣīdati, evaṃ nimittena/ 058.025. kathaṃ parikathayā ? teṣāṃ janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate, evaṃ parikathayā/ 058.026. kutomukho bhadantānanda bhagavān niṣīdati, katameṣāṃ ca janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate ? magadhābhimukho bhavanto bhagavān niṣīdati, māgadhakānāṃ janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate/ 058.027. api tu bhavanto 'ṣṭādaśānuśaṃsā buddhacārikāyām/ 058.028. katame 'ṣṭādaśa ? nāgnibhyaṃ nodakabhyaṃ na siṃhabhyaṃ na vyāghrabhyaṃ na dvīpitarakṣuparacakrabhyaṃ na caurabhayaṃ na gulmatarapaṇyātiyātrābhyaṃ na manuṣyāmanuṣyabhayam/ 058.030. kālena ca kālaṃ divyāni rūpāṇi dṛśyante, divyāḥ śabdāḥ śrūyante, udārāś cāvabhāsāḥ prajñnyāyante, ātmavyākaraṇāni ca śrūyante, dharmasambhoga

āmiṣasambhogo'/ 058.031. pābādhā ca buddhacandrikā//

059.001. <059>atha saṃbahulāḥ śrāvastīnivāsino vaṇijah āyuṣmatah ānandasya bhāṣitamabhinandyānumodya āyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntāḥ/ 059.003. dhartā khalu buddhā bhagavanto jīvanto dhriyanto yāpayanto mahākaruṇayā saṃcodyamānāḥ parānugrahapravṛttāḥ kālena kālamaraṇyacārikāṃ caranti, nadīcārikāṃ parvatacārikāṃ śmaśānacārikāṃ janapada cārikāṃ caranti/ 059.005. asmiṃstvarthe buddho bhagavān magadheṣu janapadacārikāṃ cartukāmastadeva pravāraṇāṃ pravārayitvā āyuṣmantamānadāmāmantrayate sma -- gaccha ānanda, bhikṣūṇāmārocaya itaḥ saptame divase tathāgato magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cāriṣyati/ 059.007. yo yuṣmākam utsahate tathāgatena sārdhaṃ janapadacārikāṃ cartum, sa cīvarakarma karotu/ 059.008. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati -- bhagavānāyuṣyanta itaḥ saptame divase magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyati/ 059.009. yo yuṣmākamutsahate bhagavatā sārdhaṃ magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cartum, sa cīvarakarma karotu/ 059.011. atha bhagavān bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛtaḥ saṃbahulaiśca śrāvastīnivāsibhirvaṇigbrāhmaṇagṛhapatibhiḥ sārdhaṃ magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ prakrāntaḥ//

059.013. atha saṃbahulāśca śrāvastīnivāsino vaṇijo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ/ 059.013. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantamidamavocan -- adhivāsayatvasmākaṃ bhagavān yāvacca śrāvastī yāvacca rājagṛham, atrāntarā cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/ 059.016. adhivāsayati bhagavān saṃbahulānāṃ śrāvastīnivāsināṃ vaṇijāṃ tūṣṇībhāvena/ 059.017. atha saṃbahulāḥ śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ//

059.019. atha saṃprasthite buddhe bhagavati antarā ca śrāvastīmantarā ca rājagṛham, atrāntarānmahāṭavyāṃ caurasahasraṃ prativasati/ 059.020. adrākṣīttaccaurasahasraṃ bhagavantaṃ sārthaparivṛtaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtam/ 059.021. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ kathayanti -- gaccatu bhagavān saśrāvakasaṃghaḥ/ 059.021. śeṣaṃ sārthaṃ muṣi ṣyāmaḥ/ 059.022. ityanuvicintya sarve javena prasṛtā yena sārthaḥ/ 059.022. bhagavatā abhihitah -- kimetadbhavantaḥ samārabdham ? caurāḥ kathayanti -- vayaṃ smo bhadanta caurā aṭavīcarāḥ/ 059.023. nāsamākaṃ kṛṣir na vāṇijyā na gaurakṣyam/ 059.024. anenopakrameṇa jīvikāṃ kalpayāmaḥ/ 059.024. gacchatu bhagavān saśrāvakasaṃghaḥ/ 059.024. śeṣaṃ sārthaṃ muṣiṣyāmaḥ/ 059.025. bhagavānāha -- mamaiṣa sārthaḥ saṃniśritaḥ/ 059.025. api tu sakalasya sārthasya parigaṇayya suvarṇaṃ gṛhṇīdhvam/ 059.026. tathā bhavatviti caurasahasreṇa pratijñnātam/ 059.026. asmin sārthe ye upāsakā viṇijastaiḥ kṛtsnasya sārthasya mūlyaṃ gaṇayya caurāṇāṃ niveditam iyanti śatāni sahasrāṇi ceti/ 059.028. tatasteṣāṃ caurāṇāṃ sārthaniṣkrayārthaṃ bhagavatā nidhānaṃ darśitam/ 059.029. tatastena caurasahasreṇa sārthamūlyapramāṇaṃ suvarṇaṃ gṛhītam, avaśiṣṭaṃ tatraivāntarhitam/ 059.029. evaṃ bhagavatā sārthaścaurasahasrāt pratimokṣitaḥ//

059.031. anupūrveṇa bhagavān rājagṛhamanuprāptaḥ/ 059.031. punarapi bhagavān sārthaparivṛto bhikṣusaṃgha puraskṛto rājagṛhāt śrāvastīṃ saṃprasthitaḥ/ 059.032. tathaiva caurasahasrasakāśāt sārtho niṣkrītaḥ/

060.001. <60>evaṃ dvitricatuṣpanñcaṣaḍvārāṃśca cairasahasrasakāśādāgamanagamanena sārthaḥ paritrāto mūlyaṃ cānupradattam/ 060.002. saptaṃ tu cāraṃ bhagavān sārtharahito bhikṣusaṃghapuraskṛtaḥ śāvastyā rājagṛhaṃ saṃprasthitaḥ/ 060.003. adrākṣīccaurasahasraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ sārthavirahitaṃ bhikṣusaṃghaparivṛtam/ 060.003. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ saṃlapanti -- bhagavān gacchatu, bhikṣusaṃghaṃ muṣiṣyāṃḥ/ 060.004. tatkasya hetoh ? eṣo hi bhagavān suvarṇapradaḥ/ 060.005. ityuktvā sarvajavena pradhāvitā bhikṣūn muṣitumārabdhāḥ/ 060.005. bhagavatā cābhihitāh -- vatsāḥ, mama ete śrāvakāḥ/ 060.006. caurāḥ kathayanti -- jānāsyeva bhagavān -- vayaṃ caurā aṭavīcarāḥ/ 060.007. nāsmākaṃ kṛṣir na vaṇijyā na gaurakṣyam/ 060.007. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/ 060.008. tato bhagavatā caurāṇāṃ mahānidhānaṃ darśitam, evaṃ coktāh -- vatsāḥ, yāvadāptaṃ dhanaṃ gṛhṇītheti/ 060.009. tatastena caurasahasreṇa tasmānmahānidhānādyāvadāptaṃ suvarṇamādattam, avaśiṣṭaṃ tatraivāntarhitam/ 060.010. atha bhagavāṃstaccaurasahasram yāvadāptaṃ dhanena saṃtarpayitvā tato 'nupūrveṇa rājagṛhamanuprāptaḥ/ 060.011. tatasteṣāṃ caurāṇāṃ buddhirutpannā -- yā kācidasmākaṃ śrīsaubhāgyasampat, sarvāsau buddhaṃ bhagavantamāgamya/ 060.012. yannu vayaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghamasmin pradeśe bhojayema iti/ 060.012. atrāntare nāsti kiṃcidbuddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāmekarakṣāṇāmekavīrāṇāmadvayavādināṃ śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ trividhadamathavastukuśalānāṃ caturṛddhipādacaraṇatalasupritiṣṭhitānāṃ

caturoghottīrṇānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ daśabalabalināṃ caturvaiśāradyaviśāradānāmudārārṣabhasamyaksiṃhanādanādināṃ panñcāṅgaviprahīṇānāṃ panñcaskandha vimocakānāṃ panñcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍāyatanabhedakānāṃ saṃghātavihāriṇāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇayaśasāṃ saptabodhyaṅgakusumāḍhyānāṃ saptasamādhipariṣkāradāyakānāmāryāṣṭāṅgamārgadeśikānāmāryamārgapudgalanāyakānāṃ navānupūrvasamāpattikuśalānāṃ navasamyojanavisamyojanakānāṃ daśadikparipūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣtānāṃ trīrātrestrirdivasasya ṣaṭkṛtvo rātriṃdivasena buddhacakṣuṣā lokam vyavalokayantikasyānavaropitāni kuśalamūlānyavaropayāmi, kasyāvaropitāni vivardhayāmi, kaḥ kṛcchraprāptaḥ, kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ, kaḥ saṃbādhaprāptaḥ, kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, kaṃ kṛcchrasaṃkaṭasambādhāt parimocayāmi, ko 'pāyaniṃnaḥ, ko 'pāyapravaṇaḥ, ko 'pāyaprāgbhāraḥ, kamahamapāyād vyutthāpya svarge mokṣaphale ca pratiṣṭhāpayāmi, kasya kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāramanuprayacchāmi, kasya buddhotpādavibhūṣitaṃ lokaṃ saphalīkaromi, kamāryadhanavirahitamāryadhanaiśvaryādhipatye pratiṣṭāpayeyam, ko hīyate ko vardhate/ 060.027. apyevātikramedvelāṃ sāgaro makarālayaḥ/ 060.028. na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet//1//

060.029. yathā hi mātā priyamekaputrakaṃ hyavekṣate rakṣati cāsya jīvitam/ 060.031. tathaiva vaineyajanaṃ tathagato hyavekṣate rakṣati cāsya saṃtatim//2//

061.001. <61>sarvajñnasaṃtānanivāsinī hi kāruṇyadhenurmṛgayatyakhinnā/ 061.003. vaineyavatsān bhavaduḥkhanaṣṭān vatsān praṇaṣṭaniva vatsalā gauḥ//3//

061.005. tato bhagavāṃsteṣāṃ caurāṇāṃ vaineyakālamapekṣya rājagṛhādanupūrveṇa bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣugaṇapuraskṛto dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāraścandanaścandanaparivāro mukto muktaparivāra āśvasta āśvastaparivāraḥ pūrvavat yāvanmahākaruṇayā samanvāgatas tāṃ sālāṭavīmanuprāptaḥ/ 061.008. adrākṣīttaccaurasahasraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ dūrādevāgacchantam/ 061.008. dṛṣṭvā ca punaścittānyabhiprasādya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 061.009. upasaṃkramya bhagavataḥ pādayor nipatya bhagavantamidamavodcan -- adhivāsayatu asmākaṃ bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/ 061.011. adhivāsayati bhagavāṃstasya caurasasrasya tūṣṇībhāvena/ 061.011. atha caurasahasraṃ bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato'ntikān prakrāntam//

061.013. atha taccaurasahasraṃ tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyabhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñnapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya, bhagavato dūtena kālamārocayati -- samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyase/ 061.015. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena tasya caurasahasrasya bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 061.017. atha taccaurasahasraṃ buddhapramukhasya bhikṣusaṃghasya candanodakena pādau prakṣālayāmāsa/ 061.018. atha bhagavān prakṣālitapāṇipādaḥ purastādbhikṣusaṃghasya prajñnapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 061.019. niṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcatarāṇyāsanāni gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/ 061.019. atha bhagavatā teṣāmāśayānuśayaṃ viditvā dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñnātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā tena caurasahasreṇa tasminnevāsane niṣaṇṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñnānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 061.024. dṛṣṭasatyāśca kathayanti -- idamasmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā kṛtaṃ na rājñnā na devatābhir na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇair neṣṭair na svajanabandhuvargeṇa yadasmābhirbhagavantaṃ kalyāṇamitramāgamya/ 061.025. uddhṛto narakatiryakpretebhyaḥ pādaḥ, pratiṣṭhāpitā devamanuṣyeṣu, paryantīkṛtaḥ saṃsāraḥ, ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, uttīrṇā aśrusāgarāḥ,

laṅghitā asthiparvatāḥ/ 061.027. labhema vayaṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 061.028. carema vayaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/ 061.028. tato bhagavatā brahmeṇa svareṇābhihitāh -- eta vatsāḥ, carata brahmacaryam/ 061.029. vācāvasāne bhagavato muṇḍāḥ saṃvṛttastraidhātukavītarāgāḥ samaloṣṭakānñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñnāpratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparānmukhāḥ/ 061.031. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyā abhivādyāśca saṃvṛttāḥ//

062.001. <62>bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh -- paśya bhadanta bhagavatā idaṃ caurasahasraṃ saptavāraṃ dhanena saṃtarpayitvā atyantaniṣṭhe 'nuttare yogakṣeme nirvāṇe pratiṣṭhāpitam/ 062.003. bhagavānāha -- na bhikṣava etarhi, yathā atīte 'pyadhvani mayā asyaiva caurasahasrasya sakāśādanekabhāṇḍasahasraḥ sārtho niṣkrītaḥ, na ca śakitāḥ saṃtarpayitum/ 062.004. tato mayā anekairduṣkaraśatasahasrairdevamanuṣyaduṣprāpyāṃ śakrabrahmādyairapi duradhigamāṃ badaradvīpayātrāṃ varṣaśatena sādhayitvā etadeva caurasahasramārabhya kṛtsno jāmbudvīpaḥ suvarṇarajatavaiḍūryasphaṭikādyai ratnaviśeṣairmanorathepsitaiścopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayitvā daśabhiḥ kuśalaiḥ karmapathaiḥ pratiṣṭhāpitaḥ/ 062.007. tacchruṇuta -- bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminneva jambudvīpe vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati sma ṛddhaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskaradurbhikṣarogāpagatam/ 062.010. priyamivaikaputrakamiva rājyaṃ kārayati/ 062.010. tena khalu samayena vārāṇasyāṃ priyaseno nāma sārthavāhaḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vaiśravaṇadhanapratispardhī/ 062.012. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 062.012. sa tayā sārdhaṃ krīḍate ramate paricārayati/ 062.013. atha anyatama udārapuṇyamaheśākhyaḥ sattvo 'nyatamasmāt praṇītāddevanikāyāccayutvā tasyāḥ prajāpatyāḥ kukṣimavakrāntaḥ/ 062.014. panñcāveṇīyā dharmā ihaikatye paṇḍitajātīye mātṛgrāme/ 062.015. katame panñca? raktaṃ

puruṣaṃ jānāti, kālaṃ jānāti ṛtuṃ jānāti, garbhamavakrāntaṃ jānāti, yasyāḥ sakāśādgarbho 'vakrāmati taṃ jānāti, dārakaṃ jānāti dārikāṃ jānāti/ 062.017. saceddārako bhavati, dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/ 062.017. saceddārikā bhavati, vāmaṃ kukṣiṃniśritya tiṣṭhati/ 062.018. sā āttamanāḥ svāmina ārocayati -- diṣṭyā āryaputra vardhasva, āpannasattvāsmi saṃvṛttā/ 062.019. yathā ca me dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati, niyataṃ dārako bhaviṣyati/ 062.020. so 'pyāttamanāttamanā udānamudānayati -- apyevāhaṃ cirakālābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyam/ 062.021. jāto me syānnāvajātaḥ/ 062.021. kṛtyāni me kuryāt/ 062.021. bhṛtaḥ pratibharet/ 062.021. dāyādyaṃ pratipadyeta/ 062.022. kulavaṃśo me ciraṣṭhitikaḥ syāt/ 062.022. asmākaṃ cāpyatītakālagatānāmuddiśya dānāni datvā puṇyāni kṛtvā nāṃnā dakṣiṇāmādiśet -- idaṃ tayoryatratatropapannayorgacchatoranugacchatviti/ 062.024. āpannasattvāṃ caināṃ viditvā upariprāsādatalagatāmayantritāṃ dhārayati -- uṣṇa uṣṇopakaraṇaiḥ śīte śītopakaraṇairvaidyaprajñnaptairāhārair nātiśītair nātyuṣṇair nātitiktair nātyamlair nātilavaṇair nātimadhurair nātikaṭukair nātikaṣāyaistiktāmlalavaṇamadhurakaṭukakaṣāyavivarjitairāhāraiḥ/ 062.026. hārārdhahāravibhūṣitagātrīmapsarasamiva nandanavanacāriṇīṃ manñcānmanñcaṃ pīṭhātpīṭhamanavatarantīmadharimāṃ bhūmim/ 062.027. na cāsyākiṃcidamanojñnaśabdaśravaṇam yāvadeva garbhasya paripākāya/ 062.028. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/ 062.029. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ

kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāso dṛḍhakaṭhinaśarīro mahānagnabalaḥ/ 062.031. tasya jñnātayaḥ saṃgamya samāgamya trīṇi saptakānyekaviṃśatirātriṃdivasāni tasya jātasya jāto mahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti -- kiṃ bhavatu dārakasya nāma? ayaṃ dārakaḥ priyasenasya <63>sarthavāhasya putraḥ/

063.001. tadbhavatu dārakasya nāma supriya iti/ 063.001. supriyo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhya upanyasto dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāmaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/ 063.003. so 'ṣṭābhirdhātrībhurunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiṣcottaptottapairupakaraṇaviśeṣaiḥ/ 063.004. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//

063.005. yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/ 063.005. saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse 063.006. nikṣepe hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ vastraparīkṣāyāṃ puruṣaparīkṣāyāṃ strīparīkṣāyām/ 063.007. nānāpaṇyaparīkṣāsu paryavadātaḥ sarvaśāstrajñnaḥ saravakalābhijñnaḥ sarvaśilpajñnaḥ sarvabhūtarutajñnaḥ sarvagatigatijñnah uddhaṭṭako vācakaḥ paṇḍitaḥ paṭupracāraḥ paramatīkṣṇaniśitabuddhiḥ saṃvṛtto 'gnikalpa iva jñnānena/ 063.009. sa yāni tāni rājñnāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāvasatāṃ pṛthagbhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tadyathā hastigrīvāyām aśvapṛṣṭhe rathe tsarudhanuḥṣu upayāne niryāṇe 'ṅkuśagrahe tomaragrahe chedye bhedye muṣṭibandhe padabandhe dūravedhe śabdavedhe'kṣuṇṇavedhe marmavedhe dṛḍhaprahāritāyām/ 063.013. panñcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ/ 063.013. dharmatā caiṣā -- na tāvat putrasya nāma nirgacchati yāvat pitā dhriyate/ 063.014. athāpareṇa samayena priyasenaḥ sārthavāho glānībhūtaḥ/ 063.014. sa mūlagaṇḍaputrapuṣpaphalabhaiṣajyairupasthīyamāno hīyata eva/ 063.016. sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ/ 063.017. samyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ ca jīvitam//4//

063.018. iti sa kāladharmeṇa samyuktaḥ/ 063.018. kālagate priyasene sārthavāhe brahmadattena kāśirājñnā supriyo mahāsārthavāhatve 'bhiṣiktaḥ/ 063.019. tena sārthavāhabhūtena iyamevamrūpā mahāpratijñnā kṛtā -- sarvattvā mayā dhanena saṃtarpayitavyāḥ/ 063.020. alpaṃ ca deyaṃ bahavaśca yācakāḥ/ 063.020. tato 'lpairahobhistaddhanaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatam/ 063.021. atha supriyo mahāsārthavāhaḥ saṃlakṣayati -- alpaṃ ca deyaṃ bahavaśca yācakāḥ/ 063.022. tato 'lpairahobhistaddhanaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatam/ 063.022. yannvahaṃ sāmudram yānapātraṃ samudānīya mahāsamudramavatareyaṃ dhanahārikaḥ/ 063.023. tataḥ supriyo mahāsārthavāhaḥ sāmudrayānapātraṃ samudānīya pañcamātrairvaṇikśataiḥ sārdhaṃ mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 063.024. tato 'nupūrveṇa ratnadvīpaṃ gatvā ratnasaṃgrahaṃ kṛtvā svastikṣemābhyāṃ mahāsamudrāduttīrya sthalajairvahitrairbhāṇḍamāropya vārāṇasyabhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/ 063.026. aṭavīkāntāramadhyagataścaurasahasreṇāsāditaḥ/ 063.026. tataste caurā muṣitukāmāḥ sarvajavena prasṛtāḥ/ 063.027. supriyeṇa ca sarvāhenāvalokyābhihitāh -- kimetadbhavantaḥ samārabdham? caurāḥ kathayanti -- sārthavāha, tvamekaḥ svastikṣemābhyāṃ gaccha, avaśiṣṭaṃ sārthaṃ bhuṣiṣyāmaḥ/ 063.028. sārthavāhaḥ kathayati mamaiṣa bhavantaḥ sārthaḥ saṃniśritaḥ/ 063.029. nārhanti bhavanto muṣitum | evamuktāścaurāḥ kathayanti -- vayaṃ smaḥ sārthavāhacaurā aṭavīcarāḥ/ 063.030. nāsmākaṃ kṛṣir na vāṇijyā na gaurakṣyam/ 063.030. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/ 063.031. teṣāṃ supriyaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- sārthasya mūlyaṃ bhavanto gaṇyatām/ 063.032. ahameṣāmarthe mūlyaṃ dāsyāmīti/ 063.032. tataste vaṇijaḥ parasparaṃ mūlyaṃ gaṇayitvā caurāṇāṃ nivedayanti<64> -- iyanti śatāni sahasrāṇi ceti/

064.001. tataḥ supriyeṇa sārthavāhena bhāṇḍaniṣkrayārthe svaṃ dravyamanupradattam/ 064.002. caurasakāśāt sārthaḥ paritrātaḥ/ 064.002. evaṃ dvistriścatuḥpanñcaṣaḍvārāṃs tasyaiva caurasahasrasya sakāśāt supriyeṇa sārthavāhena sārthaḥ paritrāto mūlyaṃ cānupradattam/ 064.003. yāvat saptaṃ tu vāraṃ supriyaḥ sārthavāho mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 064.004. tataḥ saṃsiddhayānapātro 'bhyāgato 'ṭavīkāntāramadhyagatastenaiva caurasahasreṇāsāditaḥ/ 064.005. tataste caurā muṣitukāmāḥ sarvajavena prasṛtāḥ/ 064.006. supriyeṇa ca sārthavāhenāvalokyābhihitāh -- supriyo 'haṃ bhavantaḥ sārthavāhaḥ/ 064.006. caurāḥ kathayanti -- jānāsyeva mahāsārthavāha vayaṃ caurā aṭavīcarāḥ/ 064.007. nāsmākaṃ kṛṣir na vāṇijyaṃ na gaurakṣyam/ 064.008. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/ 064.008. tataḥ supriyeṇa sārthavāhena pūrvikāṃ pratijñnāmanusmṛtya dṛḍhapratijñnena tasya caurasahasrasya bhāṇḍamanupradattam/ 064.009. supriyo mahāsārthavāhaḥ saṃlakṣayati -- ime caurā labdhaṃ labdhamarthajātasaṃnicayaṃ kurvanti/ 064.010. mayā ca mahatī pratijñnā kṛtā sarvasattvā dhanena mayā saṃtarpayitavyā iti/ 064.011. so 'hamimaṃ caurasahasraṃ na śaknomi dhanena saṃtarpayitum/ 064.011. kathaṃ punaḥ sarvasattvān dhanena saṃtarpayiṣyāmīti cintāparo middhamavakrāntaḥ//

064.013. atha tasya mahātmana udārapuṇyamaheśākhyasyodāracetasopapannasya sarvasattvamanorathaparipūrakasya lokahitārthamabhyudgatasya anyatarā maheśākhyā devatā upasaṃkramya samāśvāsayati -- mā tvaṃ sārthavāha khedamāpadyasva/ 064.015. ṛddhiṣyati te praṇidhiriti/ 064.015. asti khalu mahāsārthavāha asminneva jambudvīpe badaradvīpo nāma mahāpattano 'manuṣyāvacarito maheśākhyamanuṣyādhiṣṭhitaḥ/ 064.016. santi tasmin badaradvīpe pradhānāni ratnāni sarvasattvavicitramanorathaparipūrakāṇi/ 064.017. yadi mahāsārthavāho badaradvīpayātrāṃ sādhayet, evamimāṃ mahatīṃ pratijñnāṃ pratinistareta/ 064.018. iyaṃ hi mahāpratijñnā śakrabrahmādīnāmapi dustarā, prageva manuṣyabhūtasya/ 064.019. ityuktavā sā devatā tatraivāntarhitā/ 064.019. na ca śakitā supriyeṇa mahāsārthavāhena sā devatā praṣṭum -- katarasyāṃ diśi badaradvīipaḥ kathaṃ vā tatra gamyata iti/ 064.021. atha supriyasya sātrthavāhasya suptapratibuddhasya etadabhavat -- aho bata me sā devatā punarapi darśayet, diśaṃ copāyaṃ ca vyapadiśed badaradvīpamahāpattanasya gamanāyeti cintāparo middhamavakrāntaḥ/ 064.023. atha sā devatā tasya mahātmana udārapuṇyamaheśākhyasya dṛḍhodārapratijñnasyodāravīryaparākramanāmanikṣiptotsāhatāṃ viditvā upasaṃkramya evamāha -- mā tvaṃ sārthavāha khedamāpadyasva/ 064.025. asti khalu mahāsārthavāha paścime digbhāge panñcāntaradvīpaśatāni samatikramya sapta mahāparvatāḥ, uccaiśca pragṛhītāśca sapta ca mahānadyaḥ/ 064.026. tān vīryabalena laṅghayitvā antaroddānamanulomapratilomadvayamāvartaḥ śaṅkhanābhaḥ

śaṅkhanābhī ca nīlodastārakākṣaśca parvatau nīlagrīva eva ca vairambhā tāmrāṭavī vemṇugulmaḥ sapta parvatāḥ sakaṇṭakāḥ kṣāranadī triśaṅkuh ayaskilamaṣṭādaśavakro nadīślakṣṇa eva ca dhūmanetramudakaṃ saptaśīviṣaparvatā nadī bhavati paścimā/ 064.029. anulomo pratilomo nāma mahāsamudraḥ/ 064.030. anulomapratilome mahāsamudre manuṣyānavacarite anulomapratilomā vāyavo vānti/ 064.031. tatra yo 'sau puruṣo bhavati maheśākhyo maheśākhyadevatāparigṛhītaḥ, sa mahatā puṇyabalena vīryabalena cittabalena mahāntaṃ plavamāsthāya anulomapratilomamahāsamudramavatarati<65>/

065.001. sa yanmāsena gacchati, tadekena divasena pratyāhriyate/ 065.001. evaṃ dvis triḥ/ 065.001. hriyamāṇaśca pratyāhriyamāṇaśca yadi madhyamāmudakadhārāṃ pratipadyate, evamasau maitrībalaparigṛhīto lokahitārthamabhyudgamyottarati, nistarati, abhiniṣkramati/ 065.003. anulomapratilomaṃ mahāsamudraṃ samatikramya anulomapratilomo nāma parvataḥ/ 065.004. anulomapratilome mahāparvate 'manuṣyāvacarite 'nulomapratilomā nāma vāyavo vānti, yaiḥ puruṣastimirīkṛtanetro naṣṭasaṃjñnaḥ saṃtiṣṭhate/ 065.005. sa vīryabalenātmānaṃ saṃdhārya tasmādeva mahāparvatādamoghāṃ nāmauṣadhīṃ samanviṣya gṛhītvā netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya anulomapratilomaṃ nāma mahāparvatamabhiniṣkramitavyam/ 065.007. sacedetaṃ vidhimanutiṣṭhate, nāsya saṃmoho bhavati, svastikṣemeṇātikramatyanulomapratilomaṃ mahāparvatam/ 065.008. sacedevaṃ vidhiṃ vā nānutiṣṭhati auṣadhīṃ vā na labhate, labdhvā vā na gṛhṇāti, sa ṣaṇmāsān muhyati, unmādamapi prāpnoti, ucchritya vā kālaṃ karoti/ 065.010. anulomapratilomaṃ mahāparvataṃ samatikramya āvarto nāma mahāsamudraḥ/ 065.011. tatra vairambhakā vāyavo vānti yaistadudakaṃ bhrāmyate/ 065.011. tatra yo 'sau puruṣo bhavatyudārapuṇyavipākamaheśākhyo devatāparigṛhītaḥ, sa mahatā puṇyabalena vīryabalena cittabalena kāyabalena mahāntaṃ plavamāsthāya āvartaṃ mahāsamudramavarati/ 065.013. sa ekasminnāvarte saptakṛtvo bhrāmayitvā nirudhyate/ 065.014. yojanaṃ gatvā dvitīye āvarte unmajjate/ 065.015. sa tasminnapyāvarte saptakṛtvo bhrāmayitvā nirudhyate/ 065.015. evaṃ dvitīye

tṛtīye caturthe panñcame ṣaṣṭhe āvarte saptakṛtvo bhrāmayitvā nirudhyate, yojanaṃ gatvā unmajjate/ 065.016. evamasau maitrībalaparigṛhīto lokahitārthamabhyudgata uttarati nistaratyabhiniṣkrāmati/ 065.017. āvartaṃ mahāsamudramabhiniṣkramya āvarto nāma parvato 'manuṣyāvacaritaḥ/ 065.018. tatra śaṅkho nāma rākṣasaḥ prativasati raudraḥ paraprāṇaharo mahābalo mahākāyaḥ/ 065.019. tasyopariṣṭādyojanamātre śaṅkhanābhī nāmauṣadhī divā dhūmāyate rātrau prajvalati/ 065.020. sā nāgaparigṛhītā tiṣṭhati/ 065.020. sa khalu nāgo divā svapiti rātrau carati/ 065.020. tatra tena puruṣeṇa divā sukhasuptasya nāgasya ātmānaṃ samanurakṣatā nāgaśarīramaviheṭhayatā auṣadhibalena mantrabalena puṇyabalena śaṅkhanābhī auṣadhī grahītavyā/ 065.022. gṛhītvā netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya āvartaḥ parvato 'dhiroḍhavyaḥ/ 065.023. sacedetāṃ vidhimanutiṣṭhati, svastikṣemeṇātikrāmati āvartaṃ parvatamaviheṭhitaḥ śaṅkhanābhena rākṣasena/ 065.024. sacedetāṃ vidhiṃ nānutiṣṭhati, auṣadhīṃ vā na labhate, labdhāṃ vā na gṛhṇāti, tamenaṃ śaṅkhanābho rākṣasaḥ panñcatvamāpādayati/ 065.025. āvartaṃ parvatamatikramya nīlodo nāma mahāsamudraḥ/ 065.026. gambhīro 'yaṃ gambhīrāvabhāsaḥ/ 065.026. nīlode mahāsamudre tārākṣo nāma rākṣasaḥ prativasati raktanetraḥ pradīptaśiroruho vikṛtacaraṇadaśananayanaḥ parvatāyatakukṣiḥ/ 065.027. sacet svapiti, vivṛtānyasya netrāṇi bhavanti, tadyathā acirodito bhāskaraḥ/ 065.028. audārikāścāsya āśvāsapraśvāsā gurugurukāḥ pravartante yathā meghasya garjato 'śanyāṃ ca sphūrjatyāṃ

śabdaḥ/ 065.030. yadā jāgarti, nimīlitānyasya bhavanti netrāṇi/ 065.030. tatra tena puruṣeṇa tasmādeva samudrakūlānmahāmakarināmauṣadhīṃ samanviṣya gṛhya netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya mahānataṃ plavamāsthāya suptaṃ tārākṣaṃ dakarākṣasaṃ viditvā pūrvabuddhabhāṣitāmeraṇḍāṃ nāma mahāvidyāmuccārayatā <66>mantrapadāṃ dakarākṣasasamīpena gantavyam

066.001. sacedetāṃ vidhiṃ nānutiṣṭhati, auṣadhīṃ vā na labhate, labdhāṃ vā na gṛhṇāti, tamenaṃ tārākṣo dakarākṣasa ojaṃ vā ghaṭṭayati, cittaṃ vā kṣipati, sarveṇa vā sarvaṃ jīvitādvyaparopayati/ 066.003. nīlodaṃ mahāsamudraṃ samatikramya nīlodo nāma mahāparvataḥ/ 066.003. tatra nīlagrīvo nāma rākṣasaḥ prativasati panñcaśataparivāra ugratejā raudraḥ paraprāṇaharaḥ/ 066.004. nīlodo mahāparvata ekanīlo 'khaṇḍo 'cchidro 'suṣiraḥ saṃvṛta ekaghanaḥ/ 066.005. apīdānīmanimiṣaṃ paśyato netrāṇi vyābādhayate, mūrcchāṃ ca saṃjanayati/ 066.006. tasyopariṣṭādyojanamātre 'moghā nāmauṣadhī vicitrarūpā/ 066.007. sā nāgaparigṛhītā tiṣṭhati/ 066.007. sa khalu nāgo dṛṣṭiviṣo 'pi śvāsaviṣo 'pi sparśaviṣo 'pi daṃṣṭrāviṣo 'pi/ 066.008. yadā svapiti, tadā dhūmāyate/ 066.008. yaḥ khalu tena dhūmena mṛgo vā pakṣī vā spṛśyate, sa panñcatvamāpadyate/ 066.009. tatra tena puruṣeṇa śiraḥsnātenopoṣitena maitrāyatā karuṇāyatā avyāpannena cittenātmānaṃ samanurakṣatā nāgaśarīramaviheṭhayatā auṣadhī grahītavyā/ 066.010. netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya anena vidhinā jānatānuṣṭhitena nīlodaḥ parvato 'bhiroḍhavyaḥ/ 066.011. timiraṃ na bhaviṣyati, mūrcchā ca na bhaviṣyati/ 066.012. na cāsya guhyakāḥ śarīre prahariṣyanti/ 066.012. sacedetāṃ vidhiṃ nānutiṣṭhati, auṣadhīṃ vā na labhate, labdhāṃ vā na gṛhṇāti, tamenaṃ nīlagrīvo rākṣasaḥ panñcatvamāpādayiṣyati/ 066.014. nīlodaṃ parvataṃ samatikramya vairambho nāma mahāsamudraḥ/ 066.014. vairambhe mahāsamudre vairambhā nāma vāyavo vānti yaistadudakaṃ

kṣobhyate, yatrāgatirmakarakacchapavallakaśiśumārādīnāṃ pretapiśācakumbhāṇḍakaṭapūtanādīnāṃ kaḥ punarvādo manuṣyāṇām/ 066.016. tamutsṛjya uttareṇa vairambhasya mahāsamudrasya mahatī tāmrāṭavī anekayojanāyāmavistārā/ 066.017. tasyāstāmrāṭavyā madhye mahat sālavanaṃ mahaccodapānam/ 066.018. tatra tāmrākṣo nāma ajagaraḥ prativasati raudraḥ paraprāṇaharaḥ paramadurgandhaḥ panñcayojanāyāmaḥ/ 066.019. sa ṣaṇmāsān svapiti/ 066.019. yadā svapiti, tadā asya yojanaṃ sāmantakena lālāsya spharitvā/ 066.020. tiṣṭhati, yadā jāgarti, alpāsya lālā bhavati/ 066.020. tasyopariṣṭānmahān veṇugulmaḥ/ 066.021. tasmin veṇugulme mahatyaśmaśilā/ 066.021. tāṃ viryabalena utpāṭya guhā/ 066.021. tasyāṃ guhāyāṃ saṃmohanī nāmauṣadhī/ 066.022. sā rātriṃdivasaṃ prajvalati/ 066.022. tāṃ gṛhītvā netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya suptaṃ tāmrākṣamajagaraṃ viditvā auṣadhībalena mantrabalena vā ajagarabhavanasamīpena gantavyam/ 066.024. sacedetāṃ vidhimanutiṣṭhati, svastikṣemābhyāmatikramya aviheṭhitastāmrākṣeṇājagareṇa tataḥ paścānmūlaphalāni bhakṣayatā gantavyam/ 066.025. mahatīṃ tāmrāṭavīmatikramya sapta parvatāḥ kaṇṭakaveṇupraticchannāḥ/ 066.026. tatra tena puruṣeṇa tāmrapaṭṭaiḥ pādau baddhvā tān parvatān vīryabalena laṅghayitvā sapta kṣāranadyaḥ/ 066.027. tāsāṃ tīre mahāśālmalīvanam/ 066.027. tataḥ śālmalīphalakaiḥ plavaṃ baddhvā abhiruhyātikramitavyā aspṛśatā pānīyam/ 066.028. sacet spṛśet, tadaṅgaṃ śīryate/ 066.028. sapta kṣāranadīḥ samatikramya triśaṅkur nāma parvataḥ/ 066.029. triśaṅkau parvate

triśaṅkavo nāma kaṇṭakāstīkṣṇāḥ sutīkṣṇāḥ/ 066.030. tatastena puruṣeṇa tāmrapaṭṭairvetrapāśaiḥ pādau baddhvā atikaramitavyam/ 066.030. triśaṅkuparvatamatikramya triśaṅkur nāma nadī/ 066.031. triśaṅkavo nāma kaṇṭakāstīkṣṇā aṣṭādaśāṅgulā udake 'ntargatāstiṣṭhanti/ 066.031. tatra tena puruṣeṇa śālmalīphalakaiḥ plavaṃ baddhvā atikramitavyamaspṛśatā pānīyam/ 066.032. sacet patati, <67>tatraivānayena vyasanamāpadyate/

067.001. yathā triśaṅkuḥ parvataḥ, evaṃ triśaṅkukā nāma nadī/ 067.001. evamayaskilaḥ parvato 'yaskilā nāma nadī/ 067.002. ayaskilānadīmatikarmya aṣṭādaśavakro nāma parvataḥ/ 067.003. ucchritaśca sarvataḥ saṃvṛto 'dvārakaśca/ 067.003. asya na kiṃcit nistaraṇamanyatra vṛkṣāgrād vṛkṣamadhiruhya gantavyam/ 067.004. aṣṭādaśavakraṃ parvatamatikramya aṣṭādaśavakrikā nāma nādī grāhamakarākulā saṃvṛtā ca/ 067.005. tatra vetrapāśaṃ baddhvā atikramitavyam/ 067.005. sacet patati, anayena vyasanamāpadyate/ 067.006. aṣṭādaśavakrikāṃ nadīmatikramya ślakṣṇo nāma parvataḥ/ 067.006. ślakṣṇaḥ parvato mṛdurucchrito 'dvārakaśca/ 067.007. na cāsya kiṃcinnistaraṇam/ 067.007. tatrāyaskīlānāṃ koṭyātikramitavyam/ 067.007. ślakṣṇaṃ parvatamatikramya ślakṣṇā nāma nadī grāhamakarākulā/ 067.008. saṃvṛtā ca sā nadī/ 067.008. tatra vetrapāśān baddhvā atikaramitavyam/ 067.009. sacet patati, anayena vyasanamāpadyate/ 067.009. ślakṣṇāṃ nadīmatikramya dhūmanetro nāma parvato dhūmāyate saṃdhūmāyate/ 067.010. yena khalu tena dhūmena mṛgā vā pakṣiṇo vā spṛśyante, panñcatvamāpadyante/ 067.011. dhūmanetraḥ parvata ucchrito mahāprapāto 'dvārakaśca/ 067.011. tatra tena puruṣeṇa guhā paryeṣitavyā/ 067.012. guhāṃ samanviṣya tenātra guhādvāramauṣadhibalena mantrabalena ca moktavyam /

067.012. sā ca khalu guhā āśīviṣaparipūrṇā tiṣṭhati/ 067.013. te khalu āśīviṣā dṛṣṭiviṣā api, sparśaviṣā api/ 067.014. dhūmanetrasya parvatasyopariṣṭānmahadudakapalvalam/ 067.014. tasminnudakapalvale mahatyaśmaśilā/ 067.014. tāṃ vīryabalenaotpāṭya guhā/ 067.015. tasyāṃ guhāyāṃ saṃjīvanī nāmauṣadhī jyotīrasaśca maṇirdīpaprabhāsaḥ/ 067.016. tāmauṣadhīṃ gṛhītvā saśīrṣapādaṃ samālabhya tāṃ cauṣadhīṃ gṛhītvā guhā praveṣṭavyā/ 067.016. auṣadhībalena mantrabalena auṣadhīprabhāvāccāśīviṣāḥ kāye na kramiṣyanti/ 067.017. evaṃ hi tasmāt parvatānnistaraṇaṃ bhaviṣyati/ 067.018. dhūmanetraparvatamatikramya saptāśīviṣaparvatāḥ/ 067.018. auṣadhībalena mantrabalena ca saptāśīviṣaparvatā atikramitavyāḥ/ 067.019. saptāśīviṣaparvatānatikramya saptaśīviṣanadyaḥ/ 067.019. tīkṣṇagandhā nāma tatrāśīviṣāḥ/ 067.020. tatra tena puruṣeṇa māṃsapeśyanveṣitavyā/ 067.020. tāsāmāśīviṣanadīnāṃ tīre śālmalīvanam/ 067.021. tataḥ śālmalīphalakaiḥ plavaṃ baddhvā māṃsapeśyā ātmānamācchādya adhiroḍhavyam/ 067.022. tatastā āśīviṣā māṃsagandhena pārāt pāraṃ gamiṣyanti/ 067.022. saptāśīviṣamatikramya mahān sudhāvadātaḥ parvataḥ, uccaśca pragṛhītaśca/ 067.023. so 'dhiroḍhavyas tatra drakṣyasi mahāntaṃ sauvarṇabhūmiṃ pṛthivīpradeśaṃ puṣpaphalacchāyāvṛkṣopaśobhitam/ 067.024. rohitakāñ janapadān ṛddhāṃśca kṣemāṃśca subhikṣāṃśca ākīrṇabahujanamanuṣyāṃśca/ 067.025. rohitakaṃ ca mahānagaraṃ dvādaśayojanāyāmaṃ saptayojanavistṛtaṃ saptaprākāraparikṣiptaṃ dvāṣaṣṭidvāropaśobhitaṃ bhavanaśatasahasravirājitaṃ

suviviktarathyāvīthicatvaraśṛṅgāṭakāntarāpaṇam/ 067.027. vīṇā vallikā mahatī sughoṣakaiḥ śrotrābhirāmaiśca gītadhvanibhiranuparataprayogaṃ nānāpaṇyasaṃvṛddhaṃ nityapramuditajanaughasaṃkulaṃ tridaśendropendrasadṛśodyānasabhāpuṣkariṇīsampannaṃ kādambahaṃsakāraṇḍavacakravākopaśobhitataḍāgaṃ rohitakaṃ mahārājādhyuṣitaṃ mahāpuruṣavaṇignisevitam/ 067.030. yatra maghaḥ sārthavāhaḥ prativasati abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ paṇḍito vyakto medhāvī āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī dvīpāntaradvīpagamanavidhijñno mahāsamudrayānapātrayāyī<68>/

068.001. sa te badaradvīpamahāpattanasya pravṛttimākhyāsyati, nimittāni, ca darśayiṣyati/ 068.002. yathoktaṃ ca vidhimanuṣṭhāsyasi, na ca khedamāpatsyase/ 068.002. evaṃ mahāsārthavāha paramaduṣkarakāraka imāṃ sumerumalayamandarasadṛśīṃ dṛḍhāṃ pratijñnāṃ nistariṣyasi/ 068.003. iyaṃ ca mahāpratijñnā śakrabrahmādīnāmapi duṣkarā, prāgeva manuṣyabhūtānām//

068.005. ityuktvā sā devatā tatraivāntarhitā/ 068.005. atha supriyaḥ sārthavāhaḥ suptapratibuddho devatāvacanaṃ śrutvā paramavismayamāpannaścintayati -- nūnamanayā devatayā anekairevaṃvidhaiḥ paramaduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpayātrā sādhitapūrvā bhaviṣyati/ 068.007. yadi tāvat sādhitā, duṣkarakārikā iyaṃ devatā/ 068.008. atha sādhyamānā, dṛṣṭāḥ paramaduṣkarakārakāste manuṣyāḥ, yairanekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpayātrā sādhitā/ 068.009. atiduṣkaraṃ caitadasmābhiḥ karaṇīyam/ 068.009. athavā yadyapyahaṃ lokahitārthe pratipadyeyam, saphalo me pariśramaḥ syāt/ 068.010. yathā anekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpamahāpattanayātrāṃ sadhayiṣyāmi, paraṃ lokānugrahaṃ kariṣyāmi/ 068.011. te 'pi manuṣyāḥ, yairanekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpayātrā sādhitapūrvā/ 068.012. ahamapi manuṣyaḥ/ 068.012. taiḥ sādhitā/ 068.012. kasmādahaṃ na sādhayiṣyāmītyanuvicintya supriyo mahāsārthavāho dṛḍhapratijñno dṛḍhavīryaparākramo 'nikṣiptotsāha udārapuṇyavipākamaheśākhyo/ 068.014. lokahitārthamabhyudgato yathopadiṣṭoddeśasmṛtiparigṛhīto dṛḍhapratijñnāṃ samanusmṛtya mahatā vīryabalena ekākī advitīyavyavasāyo yathopadiṣṭāni panñcāntaradvīpaśatāni samatikrāmati/ 068.016. sapta mahāparvatān, sapta mahānadyo vistareṇa sarvāṇi saṃkaṭāni yathoktena vidhinā mūlakandaphalāhāro guṇavati phalake baddhvā paripūrṇairdvādaśabhirvarṣai rohitakaṃ mahānagaramanuprāptaḥ/ 068.018. udyāne sthitvā anyatamaṃ puruṣamāmantrayate -- kaścidbhoḥ puruṣa asmin rohitake mahānagare magho nāma sārthavāhaḥ prarivasati?

sa evamāha -- asti bhoḥ puruṣa/ 068.019. kiṃ tarhi mahāvyādhinā grastaḥ/ 068.020. sthānametadvidyate yattenaivābādhena kālaṃ kariṣyatīti/ 068.020. atha supriyasya mahāsārthavāhasyaitadabhavat -- mā haiva magho mahāsārthavāho 'dṛṣṭa eva kālaṃ kuryāt/ 068.021. ko me vyapadeśaṃ kariṣyati tasya badaradvīpamahāpattanasya gamanāyeti viditvā tvaritatvaritam yena maghasya sārthavāhasya niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 068.023. sa dvāre nivāryate, na labhate praveśaṃ mahāsārthavāhadarśanāya/ 068.024. dharmatā khalu kuśalā bodhisattvāsteṣu teṣu śilpasthānakarmasthāneṣu/ 068.024. tato vaidyasaṃjñnāṃ ghoṣayitvā praviṣṭaḥ/ 068.025. adrakṣīt supriyo mahāsārthavāho 'riṣṭādhyāyeṣu viditavṛttāntah -- maghaḥ sārthavāhaḥ ṣaḍbhirmāsaiḥ kālaṃ kariṣyatīti viditvā supriyo mahāsārtahvāho 'dhītya vaidyamatāni svayameva mūlagaṇḍapatrapuṣpaphalabhaiṣajyānyānulomikāni vyapadiśati sma vyādhivyupaśamārtham/ 068.028. paraṃ cainaṃ toṣayati citrākṣaravyanñjanapadābhidhānaiḥ, śāstrabaddhābhiḥ, kathābhiḥ, nānāśrutimanorathākhyāyikābhiḥ saṃranñjayati/ 068.029. dākṣyadākṣiṇyacāturyamādhuryopetamupasthānakarmaṇi satputra iva pitaraṃ bhaktyā gauraveṇa śuśrūṣate/ 068.030. tato maghasya sārthavāhasya kṣemaṇīyataraṃ cābhūdyāpanīyataraṃ ca/ 068.031. saṃjñnā anena pratilabdhā/ 068.031. atha magho mahāsārthavāhaḥ pratilabdhasaṃjñnaḥ supriyaṃ mahāsārthavāhamidamavocat -- kuto bhavāñ jñnānavijñnānasampanno 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ paṇḍito vyakto <69>medhāvī paṭupracāraḥ sarvaśāstrajñnaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

sarvakalābhijñnaḥ sarvabhūtarutajñna iṅgitajñna? kiṃ jātyā bhavān? kiṃgotrah? kena vā kāraṇena amanuṣyāvacaritaṃ deśamabhyāgatah? evamūktaḥ supriyaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- sādhu sādhu mahāsārthavāha/

069.003. kāle 'smi mahāsarthavāhena jātikulagotrāgamanaprayojanaṃ pṛṣṭaḥ/ 069.004. atha supriyo mahāsārthavāho maghāya sārthavāhāya jātikulagotrāgamanaprayojanaṃ vistareṇārocayati sma, paraṃ cainaṃ vijñnāpayati -- sārvāhānubhāvādahaṃ badaradvīpamahāpattanaṃ paśyeyam/ 069.006. evamahaṃ syāt paripūrṇamanoratho nistīrṇadṛḍhapratijñnaḥ sarvasattvamanorathaparipūrakaḥ/ 069.007. atha magho mahāsārthavāhaḥ supriyasya mahāsārthavāhasyāśrutapūrvāṃ parahitārthamabhyudyatāṃ dṛḍhapratijñnāṃ śrutvā paramavismayajāto 'nimiṣadṛṣṭiḥ suciraṃ nirīkṣya supriyaṃ mahāsārthavāhamidamavocat -- taruṇaśca bhavān dharmakāmaśca/ 069.009. āścaryamamānuṣaparākramaṃ te paśyāmi, yo nāma bhavāñ jambudvīpādamanuṣyāvacaritaṃ parvatasamudranadyottaraṇaṃ kṛtvā ihāgataḥ, yatrāmanuṣyāḥ pralayaṃ gacchanti, prāgeva manuṣyāḥ/ 069.011. devaṃ tadbhavantaṃ paśyāmi devānyatamaṃ vā manuṣyaveṣadhāriṇam/ 069.012. na te kiṃciddustaramasādhyaṃ vā/ 069.012. api tu ahaṃ mahāvyādhinā grasto mumūrṣuḥ/ 069.012. bhavāṃścāyātaḥ/ 069.013. api tu ko bhavato 'rthe parahitārthe 'bhyudyatasyātmaparityāgamapi na kuryāt? tena hi vatsa kṣipraṃ maṅgalapotaṃ samudānaya, saṃvaraṃ cāropaya, yadāvayoryātrāyanaṃ bhaviṣyatīti/ 069.014. evaṃ sārthavāheti supriyo mahāsārthavāho maghāya mahāsārthavāhāya pratiśrutya maṅgalapotaṃ samudānīya saṃvaraṃ cāropya yena magho mahāsārthavāhastenaopasaṃkrāntaḥ/ 069.016. upasaṃkramya maghaṃ sārthavāhamidamavocat -- deva samudānīto maṅgalapotaḥ, saṃvaraṃ cāropitam, yasyedānīṃ mahāsārthavāhaḥ kālaṃ manyate/

069.017. atha magho mahāsārthavāho vadaradvīpamahāpattanagamanakṛtabuddhiḥ svajanabandhuvargaputradāramitrāmātyajñnātisālohitaiḥ sabhṛtyavargeṇa ca rohitakarājñnā ca nivāryamāṇo 'pi guṇavati phalake baddhvā āśu supriyasārthavāhasahāyo maṅgalapotamabhiruhya mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 069.020. atha magho mahāsārthavāhaḥ supriyasya mahāsārthavāhasya kathayati -- ahaṃ bāḍhaglāno na śakyāmi sthiyo gantum/ 069.021. tadarhasi śayyāṃ kalpayitum yatrāhamapāśrito gamiṣyāmīti/ 069.022. api tu asmin mahāsamudre yāvadevaṃvidhāni nimittāni bhavanti udakasya varṇasaṃsthānāni ca mama nivedayitavyāni/ 069.023. yathā anekāni yojanaśatāni gatvā adrākṣīt supriyo mahāsārthavāha ekapāṇḍaraṃ pānīyam/ 069.024. dṛṣṭvā punarmaghāya sārthavahāyārocayati -- yatkhalu mahāsārthavāha jānīyāḥ, ekapāṇḍaraṃ pānīyaṃ paśyāmi/ 069.025. evamukte maghaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- naitanmahāsārthavāha ekapāṇḍaraṃ pānīyam/ 069.026. api tu paśyasi tvaṃ dakṣiṇakena mahatsudhāparvatam yadidaṃ tasyaitadanubhāvena pānīyaṃ ranñjitam/ 069.027. yatraikaviṃśatidhātugotrāṇi, yaṃ paktvā suvarṇarūpyavaiḍūryānyabhinirvartante, yadeke jāmbudvīpakā manuṣyā ratnānyādāya pratinivartante/ 069.029. idaṃ badaradvīpamahāpattanasya prathamanimittam/ 069.029. punarapi gacchan paśyati supriyo mahāsārthavāhaḥ śastravarṇaṃ pānīyam/ 069.030. dṛṣṭvā ca punarmaghāya sārthavāhāyārocayati -- yat khalu mahāsārthavāha jānīyāh -- śastravarṇaṃ pānīyaṃ dṛśyate/ 069.031. maghaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- naitacchastravaṇa pānīyam/ 069.032. paśyasi tvaṃ

dakṣiṇakeṇa mahacchastraparvatam/ 069.032. tasyaitadanubhāvena pānīyaṃ ranñjitam/

070.001. <70>atrāpyanekāni dhātugotrāṇi, yaṃ paktvā suvarṇarūpyavaidūryasphaṭikānyabhinirvartante, yadeke jāmbudvīpakā manuṣyā ratnānyādāya pratinivartante/ 070.002. idaṃ badaradvīpamahāpattanasya dvitīyaṃ nimittam/ 070.003. evaṃ lohaparvatāstāmraparvatā rūpyaparvatāḥ suvarṇaparvatāḥ sphaṭikaparvatā vaidūryaparvatāḥ/ 070.004. adrākṣīt supriyo mahāsārthavāho nīlapītalohitāvadātaṃ pānīyam, antarjale ca dīpārciṣaḥ paśyati dīpyamānāḥ/ 070.005. dṛṣṭvā ca punarmaghāya sārthavāhāyārocayati -- yatkhalu mahāsārthavāha jānīyāh -- nīlapītalohitāvadātaṃ pānīyaṃ dṛśyate, antarjale ca dīpārciṣo dīpyamānāḥ/ 070.007. evemukte magho mahāsārthavāhaḥ kathayati -- naitanmahāsārthavāha nīlapītalohitāvadātaṃ pānīyam, nāpyete dīpā iva dīpyante/ 070.008. paśyasi tvaṃ dakṣiṇakena catūratnamayaṃ parvatam/ 070.009. tasyaitadanubhāvena pānīyaṃ ranñjitam/ 070.009. ye 'pyete dīpā iva dīpyante, ete 'ntargatā auṣadhyo dīpyante/ 070.010. atrāpyanekāni dhātugotrāṇi, yaṃ paktvā suvarṇarūpyavaidūryasphaṭikānyabhinirvartante, yatraike jāmbudvīpakā manuṣyā ratnānyādāya pratinivartante/ 070.011. idaṃ badaradvīpamahāpattanasya daśamaṃ nimittam/ 070.012. api tu mahāsārthavāha iyantyevāhaṃ badaradvīpamahāpattanasya daśa nimittāni jāne gamanaṃ prati, ataḥ pareṇa na jāne/ 070.013. evamukte supriyo mahāsārthavāhaḥ kathayati -- kadā badaradvīpamahāpattanasya gamanāyānto bhaviṣyati? evamukte maghaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- mayāpi supriya badaradvīpamahāpattanaṃ kārtsyena na dṛṣṭam/ 070.015. api tu mayā śrutaṃ paurāṇānāṃ

mahāsārthavāhānāmantikājjīrṇānāṃ vṛddhānāṃ mahallakānām -- ito jalamapahāya paścimāṃ diśaṃ sthalena gamyate/ 070.017. tena caivamabhihitam, maraṇāntikāścāsya vedanāḥ prādurbhūtāḥ/ 070.017. tataḥ supriyāya mahāsārthavāhāya kathayati -- maraṇāntikā me vedanāḥ prādurbhūtāḥ/ 070.018. etattvaṃ maṅgalapotaṃ tīramupanīya vetrapāśaṃ baddhvā maccharīre śarīrapūjāṃ kuruṣva/ 070.019. tataḥ supriyo mahāsārthavāhastaṃ maṅgalapotaṃ tīramupanīya vetrapāśaṃ badhnāti/ 070.020. atrāntare magho mahāsārthavāhaḥ kālagataḥ/ 070.021. atha supriyo mahāsārthavāho maghaṃ sārthavāhaṃ kālagataṃ viditvā sthale utthāpya śarīre śarīrapūjaṃ kṛtvā cintayati -- maṅgalapotamāruhya yāsyāmīti/ 070.022. sa ca poto vāyunā vetrapāśaṃ chittvā apahṛtaḥ/ 070.023. tataḥ supriyo mahāsārthavāhaścatūratnamayasya parvatasya dakṣiṇena pārśvenāṭavyāṃ sthalena saṃprasthito mūlaphalāni bhakṣayamāṇaḥ/ 070.024. anekāni yojanāni gatvā adrākṣīt ślakṣṇaṃ parvatamanupūrvapravaṇamanupūrvaprāgbhāram/ 070.025. na śakyate 'bhiroḍhum/ 070.025. tataḥ supriyo mahāsārthavāho madhunā pādau pralipyābhirūḍhaśca, avatīrṇaśca, anekāni yojanāni gatvā mūlaphalāhāro gataḥ/ 070.027. sa tatra paśyati mahāntaṃ parvatamuccaṃ ca pragṛhītaṃ ca/ 070.027. niḥsaraṇaṃ paryeṣamāṇo na labhate, na cāsya kaścinniḥsaraṇavyapadeṣṭā/ 070.028. tataścintāparaḥ śayitaḥ/ 070.028. tatra ca parvate nīlādo nāma yakṣaḥ prativasati/ 070.029. sa saṃlakṣayati -- ayaṃ bodhisattvo lokahitārthamudyataḥ parikliśyate, yannvahamasya sāhāyyaṃ kalpayeyam/ 070.030. idamanucintya

supriyaṃ mahāsārthavāhamidamavocat -- ito mahāsārthavāha pūrveṇa yojanaṃ gatvā trīṇi parvataśṛṅgāṇyanupūrvaniṃnānyanupūrvapravaṇānyanupūrvaprāgbhārāṇi/ 070.032. tatra tvayā vetraśiṭām(?) baddhvā atikramitavyam/ 070.032. atha supriyo mahāsārthavāhaḥ suptaprabuddho vetraśiṭām <71>baddhvā tāni parvataśṛṅgāṇyatikrāntaḥ/

071.001. bhūyaḥ saṃprasthito 'drākṣīt supriyo mahāsāthavāhaḥ sphaṭikaparvataṃ ślakṣṇaṃ nirālambamagamyaṃ manuṣyamātrasya/ 071.002. na cāsyopāyaṃ paśyati taṃ parvatamabhirohaṇāyeti viditvā cintāparo 'horātramavasthitaḥ/ 071.003. tasmiṃśca parvate candraprabho nāma yakṣaḥ prativasati/ 071.004. sa cintāparaṃ sārthavāhaṃ viditvā lokahitārthamabhyudyataṃ mahāyānasamprasthitaṃ prasannacittaṃ copetyāśvāsayati -- na khalu mahāsārthavahena viṣādaḥ karaṇīya iti/ 071.005. pūrveṇa krośamātraṃ gatvā mahaccandanavanam/ 071.006. tasmiṃśca candanavane mahatyaśmaśilā/ 071.006. tāṃ vīryabalenotpāṭya guhāṃ drakṣyasi/ 071.007. tasyāṃ guhāyāṃ prabhāsvarā nāmauṣadhī panñcaguṇopetā/ 071.007. tayā gṛhītayā nāsya kāye śastraṃ kramiṣyati, amanuṣyāścāvatāraṃ na lapsyante, balaṃ ca vīryaṃ ca saṃjanayati, ālokaṃ ca karoti/ 071.009. tenālokena drakṣyasi catūratnamayaṃ sopānam/ 071.009. tena sopānena sphaṭikaparvatamatikramitavyam/ 071.010. sphaṭikaparvatamatikrāntasya te prabhāsvarā auṣadhyantardhāsyati/ 071.010. tatra te na śocitavyaṃ na kranditavyaṃ na paridevitavyam/ 071.011. atha candraprabho yakṣaḥ supriyaṃ mahāsārthavāhaṃ samanuśāsya tatraivāntarhitaḥ/ 071.012. atha supriyo mahāsārthavāhaścandraprabheṇa mahāyakṣeṇa samāśvāsya ādeśitamārgo yathoktena vidhinā sphaṭikaparvatamatikrāntaḥ/ 071.013. atikrāntasya cāsya prabhāsvarā auṣadhyantarhitā/ 071.014. bhūyaḥ saṃprasthito 'drākṣīt supriyo mahāsārthavāhaḥ sauvarṇaṃ mahānagaramārāmasampannaṃ puṣkariṇīsampannam/ 071.015. tataḥ supriyo mahāsārthavāho

nagaradvāraṃ gataḥ/ 071.015. yāvadbaddhaṃ nagaraṃ paśyati/ 071.016. dṛṣṭvā ca punarudyānaṃ gatvā cintayati -- yadyapyahaṃ nagaramadrākṣam, tadapi śūnyam/ 071.017. kadā badaradvīpasya mahāpattanasyāgamanāyādhvā bhaviṣyatīti viditvā śayitaḥ/ 071.017. atha sā pūrvadevatā supriyaṃ mahāsārthavāhaṃ durmanasaṃ viditvā rātryāḥ pratyūṣasamaya uṣasaṃkramya samāśvāsya utkarṣayati -- sādhu sādhu mahāsārthavāha, nistīrṇāni te mahāsamudraparvatanadīkāntārāṇi manuṣyāmanuṣyāgamyāni/ 071.020. saṃprāpto 'si badaradvīpamahāpattanaṃ manuṣyāmanuṣyānavacaritaṃ maheśākhya puruṣādhyuṣitam/ 071.021. kiṃ tarhi na sāmpratamapramādaḥ karaṇīyaḥ/ 071.021. indriyāṇi ca gopayitavyāni cakṣurādīni, kāyagatā smṛtirbhāvayitavyā/ 071.022. śvobhūte nagaradvāraṃ trikoṭayitavyam/ 071.022. tataścatasraḥ kinnarakanyā nirgamiṣyanti abhirūpā darśanīyāḥ prasādikāścāturyamādhuryasampannāḥ sārvāṅgapratyaṅgopetāḥ paramarūpābhijātāḥ sarvālaṃkāravibhūṣitā hasitaramitaparicāritanṛttagītavāditrakalāsvabhijñnāḥ/ 071.025. tāstvāmatyarthamupalālayanti, evaṃ ca vakṣyanti -- etu mahāsārthavāhaḥ/ 071.025. svāgataṃ mahāsārthavāha, asmākamasvāminīnāṃ svāmī bhava, apatikānāṃ patiralayanānāṃ layano 'dvīpānāṃ dvīpo 'trāṇānāṃ trāṇo 'śaraṇānāṃ śaraṇamaparāyaṇānāṃ parāyaṇaḥ/ 071.027. imāni ca te 'nnagṛhāṇi pānagṛhāṇi vastragṛhāṇi śayanagṛhāṇyārāmaramaṇīyāni, prabhūtāni ca jāmbudvīpakāni ratnāni, tadyathā -- maṇayo muktā vaidūryaśaṅkhaśilāpravālarajatajātarūpamaśmagarbhamusāragalvo lohitikā dakṣiṇāvartāḥ/ 071.028. etāni ca te ratnāni/

071.030. tvaṃ cāsmābhiḥ sārdhaṃ krīḍasva ramasva paricārayasva/ 071.031. tatra te tāsu mātṛsaṃjñnā upasthāpayitavyā, bhaginīsaṃjñnā duhitṛsaṃjñnā upasthāpayitavyā/ 071.032. daśākuśalāḥ karmapathā vigarhitavyāḥ, daśa kuśalāḥ karmapathāḥ saṃvarṇayitavyāḥ/ 071.032. subahvapi te <72>pralobhyamānena rāgasaṃjñnā notpādayitavyā/

072.001. sacedutpādayiṣyasi tatraivānayena vyasanamāpatsyase/ 072.002. sūpasthitasmṛtestava saphalaḥ śramo bhaviṣyati/ 072.002. yadyapi te subhāṣitasyārghamaṇiṃ prayaccheyuḥ, tatastvayā nipuṇaṃ praṣṭavyāh -- asya ratnasya bhaginyaḥ ko 'nubhāva iti/ 072.003. evaṃ dvitīyaṃ kinnaranagaramanuprāptasyāṣṭau kinnarakanyā nirgamiṣyanti, tāsāṃ pūrvikānāmantikādabhirūpatarāśca/ 072.005. tatrāpi te eṣānupūrvī karaṇīyā/ 072.005. yāvaccaturthakinnaranagaraprāptasya te dvātriṃśat kinnarakanyā nirgamiṣyanti tāsāṃ pūrvikānāmantikādabhirūpatarāśca darśanīyatarāśca prāsādikatarāścāpsarasah -- pratispardhinyaḥ/ 072.007. śatasahasraśobhitā bhaviṣyanti/ 072.007. tatrāpi te eṣaivānupūrvī karaṇīyā/ 072.007. ityuktvā sā devatā tatraivāntarhitā//

072.009. atha supriyo mahāsārthavāhaḥ pramuditamanāḥ sukhapratibuddhaḥ kālyamevo 'tthāya sauvarṇaṃ kinnaranagaramanuprāptaḥ/ 072.010. dvāramūlamupasaṃkramya trikoṭayati/ 072.010. tataḥ supriyeṇa mahāsārthavāhena trikoṭite dvāre catasraḥ kinnarakanyā nirgatā abhirūpā darśanīyāḥ prāsādikāścāturyamādhuryasampannāḥ sarvāṅgapratyaṅgopetāḥ paramarūpābhijātā hasitaramitaparicāritanṛttagītavāditrakalāsvabhijñnāḥ/ 072.013. tā evamāhuh -- etu mahāsārthavāhaḥ/ 072.013. svāgataṃ mahāsārthavāha/ 072.013. asmākamasvāminīnāṃ svāmī bhava, apatīnāṃ patiralayanānāṃ layano 'dvīpānāṃ dvīpo 'śaraṇānāṃ śaraṇo 'trāṇānāṃ trāṇo 'parāyaṇānāṃ parāyaṇaḥ/ 072.015. imāni ca te 'nnagṛhāṇi pānagṛhāṇi vastragṛhāṇi śayanagṛhāṇyārāmaramaṇīyāni vanaramaṇīyāni puṣkariṇīramaṇīyāni ca/ 072.016. jāmbudvīpakāni ratnāni, tadyathāmaṇayo muktā vaidūryaśaṅkhaśilāpravālarajatajātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitikā dakṣiṇāvartāh etāni ca/ 072.018. tvaṃ cāsmābhiḥ sārdhaṃ krīḍasva ramasva paricārayasva/ 072.018. atha supriyaṃ mahāsārthavāhaṃ sūpasthitasmṛtiṃ tāḥ kinnarakanyāḥ sarvāṅgairanuparigṛhya sauvarṇaṃ kinnaranagaraṃ praveśya prāsādamabhiropya prajñnapta evāsane niṣādayanti/ 072.020. niṣaṇṇaḥ supriyo mahāsārthavāho daśākuśalān karmapathān vigarhati, daśa kuśalān karmapathān saṃvarṇayati, subahvapi pralobhyamāno na śakyate skhalayitum/ 072.022. tuṣṭāśca tāḥ kinnarakanyāḥ kathayanti -- āścaryam yatredānīṃ daharaśca bhavān dharmakāmaśca/ 072.023. na ca kāmeṣu sajjase vā badhyase vā/ 072.023. prabhūtaiśca ratnaiśca

pravārayanti/ 072.023. dharmadeśanāvarjitāśca ekaṃ saubhāsinikaṃ ratnamanuprayacchanti/ 072.024. tataḥ supriyo mahāsārthavāhastasya ratnasya prabhāvānveṣī kathayati -- asya ratnasya bhaginyaḥ ko 'nubhāva iti/ 072.025. tāḥ kathayanti -- yatkhalu sārthavāha jānīyāh -- tadeva poṣadhe panñcadaśyāṃ śiraḥsnāta upoṣadhoṣita idaṃ maṇiratnaṃ dhvajāgre āropya yojanasahasraṃ sāmantakena yo yenārthī bhavati hiraṇyena vā suvarṇena vā annena vā vastreṇa vā pānena vā alaṃkāraviśeṣeṇa vā dvipādena vā catuṣpādena vā yānena vā vāhanena vā dhanena vā dhānyena vā, sa cittamutpādayatu, vācaṃ ca niścārayatu/ 072.029. sahacittotpādād vāgniścāraṇena yathepsitāścopakaraṇaviśeṣā ākāśādavatariṣyanti/ 072.030. ayamasya ratnasyānubhāvaḥ/ 072.030. atha supriyo mahāsārthavāhastāḥ kinnarakanyā dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya mātṛbhaginīduhitṛvat pratisaṃmodya sauvarṇāt kinnaranagarāt pratiniṣkrāntaḥ/ 072.032. adrākṣīt supriyo <73>mahāsārthavāho rūpyamayaṃ kinnaranagaramārāmasampannaṃ vanasampannaṃ puṣkariṇīsampannam/

073.001. tatrāpi supriyeṇa sārthavāhena trikoṭite dvāre'ṣṭau kinnarakanyā nirgatāḥ/ 073.002. tā apyevamāhuh -- etu mahāsārthavāhaḥ/ 073.003. svāgataṃ mahāsārthavāhāya/ 073.003. asmākamasvāmikānāṃ svāmī bhava, pūrvadyāvattābhirapi dharmadeśanāvarjitābhistadviśiṣṭataraṃ dvisāhasrayojanavarṣakaṃ maṇiratnamanupradattam/ 073.004. tatrāpi supriyo mahāsārthavāhastāḥ kinnarakanyā dharmyayā kthayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya mātṛbhaginīduhitṛvat pratisaṃmodya rūpyamayāt kinnaranagarāt pratiniṣkrānto yāvat tṛtīyaṃ vaiḍūryamayaṃ kinnaranagaramanuprāptaḥ/ 073.007. tatrāpi supriyeṇa sārthavāhena trikoṭite dvāre ṣoḍaśa kinnarakanyā nirgatāḥ, tāsāṃ pūrvikānāmantikādabhirūpatarāśca prāsādikatarāśca/ 073.008. tā api dharmadeśanāvarjitāstata eva viśiṣṭataraṃ saubhāsinikaṃ trisāhasrayojanikaṃ ratnamanuprayacchanti/ 073.009. tataḥ supriyo mahāsārthavāhastasya ratnasya prabhāvānveṣī kathayati -- asya ratnasya bhaginyaḥ ko'nubhāva iti? kinnarakanyāḥ kathayanti -- pūrvavat/ 073.011. supriyo mahāsārthavāhastāḥ kinnarakanyā dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya mātṛbhaginīduhitṛvat pratisaṃmodya tṛtīyāt kinnaranagarāt pratiniṣkrāntaḥ/ 073.013. adrākṣīt supriyo mahāsārthavāhaścaturthaṃ catūratnamayaṃ kinnaranagaramārāmodyānaprāsādadevakulapuṣkariṇītaḍāgasuvibhaktarathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakāntarāpaṇasuracitagandhojjvalaṃ nānāgītavāditayuvatimadhurasvaravajravaiḍūryaśātakumbhamayaprākāratoraṇopaśobhitam/ 073.015. dvāraṃ trirākoṭayati/ 073.015. tataḥ supriyeṇa

sārthavāhena trirākoṭite dvāre dvātriṃśat kinnarakanyā nirgatāḥ, tāsāṃ pūrvikāṇāmantikādabhirūpatarāśca darśanīyatarāścāpsarasaḥpratispardhinyaḥ śatasahasraśobhitāḥ/ 073.017. tā apyevamāhuh -- etu mahāsārthavāhaḥ/ 073.018. svāgataṃ mahāsārthavāhāya/ 073.018. asamākamasvāmikānāṃ svāmī bhava, apatīnāṃ patiralayanānāṃ layano 'dvīpānāṃ dvīpo 'śaraṇānāṃ śaraṇo 'trāṇānāṃ traṇo 'parāyaṇānāṃ parāyaṇaḥ/ 073.020. imāni ca te 'nnagṛhāṇi pānagṛhāṇi vastragṛhāṇi śayanagṛhāṇyārāmaramaṇīyāni vanaramaṇīyāni puṣkariṇīramaṇīyāni/ 073.021. prabhūtāni ca jāmbudvīpakāni ratnāni, tadyathā -- maṇayo muktā vaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālarajataṃ jātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitikā dakṣiṇāvartāḥ/ 073.023. etāni ca te vayaṃ ca/ 073.023. asmābhiḥ sārdhaṃ krīḍasva ramasva paricārayasva/ 073.023. tatrāpi supriyo mahāsārthavāhaḥ sūpasthitasmṛtistāḥ kinnarakanyā vividhairdharmapadavyanñjanaiḥ paritoṣayāmāsa/ 073.025. tuṣṭāśca tāḥ kinnarakanyāḥ supriyaṃ mahāsārthavāhaṃ sarvāṅgairanuparigṛhya catūratnamayaṃ kinnaranagaramanupraveśya prāsādamabhiropya prajñnapta evāsane niṣādayanti/ 073.026. niṣaṇṇaḥ supriyo mahāsārthavāho daśākuśalān karmapathān vigarhati, daśa kuśalān karmapathān saṃvarṇayati, subahvapi pralobhyamāno na śakyate skhalayitum/ 073.028. tuṣṭāśca tāḥ kinnarakanyāḥ kathayanti -- āścaryam yatredānīṃ daharaśca bhavān dharmakāmaśca/ 073.029. na ca kāmeṣu sajjase vā badhyase vā/ 073.029. prabhūtaiśca ratnaiḥ pravārayanti/ 073.030. tā api dharmadeśanāvarjitāḥ saubhāsinikaṃ

jāmbudvīpapradhānamanarghyeyamūlyamanantaguṇaprabhāvaṃ badaradvīpamāpattane sarvasvabhūtaṃ ratnamanuprayacchanti/ 073.031. evaṃ ca kathayanti -- idamasmākaṃ mahāsārthavāha maṇiratnaṃ badareṇa bhrātrā kinnararājñnā anupradattam, asmin badaradvīpamahāpattane <74>cihnabhūtamālakṣyabhūtaṃ maṇḍanabhūtaṃ ca/

074.001. tataḥ supriyo mahāsārthavāhaḥ kathayati -- asya ratnasya ko 'nubhāva iti? tāḥ kathayanti -- yatkhalu mahāsārthavāha jānīyāh -- idaṃ maṇiratnaṃ tadeva poṣadhoṣito dhvajāgre baddhvā āropya kṛtsne jambudvīpe ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ karaṇīyam -- śṛṇvantu bhavanto jambudvīpanivāsinaḥ stīmanuṣyāḥ, yuṣmākam yo yenarthī upakaraṇaviśeṣeṇa hiraṇyena vā subarṇena vā ratnena vā annena vā pānena vā vastreṇa vā bhojanena vā alaṃkāraviśeṣeṇa vā dvipadena vā catuṣpadena vā vāhanena vā yānena vā dhanena vā dhānyena vā sa cittamutpādayatu, vacanaṃ ca niścārayatu/ 074.007. sahacittotpādādvāgniścāraṇena ca yathepsitāścopakaraṇaviśeṣa asya ratnasyānubhāvādākāśādavatariṣyanti/ 074.008. ayaṃ tu prativiśeṣah -- yāni cāsya lokasya bhavanti mahābhayāni, tadyathā -- rājato vā cairato vā agnito vā udako vā manuṣyato vā amiṣyato vā siṃhato vā vyāghrato vā dvīpatarakṣuto vā yakṣyarākṣasapretapiśācakumbhāṇḍapūtanakaṭapūtanato vā, ītayopadravo vā, upasargo vā, anāvṛṣṭirvā durbhikṣabhayāni vā, asminnucchrite ratnaviśeṣe ima īrayopadravā na bhaviṣyanti/ 074.012. iryuktvā tāḥ kinnarakanyāḥ supriyaṃ mahāsārthavāhaṃ saṃrādhayāmāsuh --- sādhu sādhu mahāsārthavāha, nistīrṇāni mahāsamudraparvatanadīkāntārāṇi/ 074.013. pūritā te dṛḍhasupratijñā/ 074.014. saphalīkṛtā te śraddhā/ 074.014. te gopitānīndriyāṇi/ 074.014. sādhitā badaradvīpamahāpattanayātrā/ 074.015. adhigataṃ te sarvajanamanorathasampādakaṃ jambudvīpapradhānaṃ ratnaviśeṣam/ 074.015. api tu yena tvaṃ pathenāgataḥ, amanuṣyāstāvat, pralayaṃ gaccheyuḥ

prāgeva manuṣyāḥ/ 074.016. anyadeva vayaṃ sanmārgaṃ vyapadekṣyāmaḥ kṣipraṃ vārāṇasīgamanāya/ 074.017. tacchṛṇu, manasi kuru, bhāṣiṣyāmah -- itaḥ paścime digbhāge sapta pratānatikramya mahāparvata uccaḥ/ 074.018. tasmin parvate lohitākṣo nāma rākṣasaḥ prativasati raudraḥ paraprāṇaharaḥ/ 074.019. sa ca parvato 'manuṣyavacaritaḥ kṛṣṇamandhakāraṃ savisphuliṅgaṃ vāyuṃ mokṣayati/ 074.020. tatra te etadeva ratnaṃ dhvajāgre 'varopayitvā gantavyam/ 074.020. ratnaprabhāvācca te ītayo vilayaṃ gamiṣyanti/ 074.021. mahāparvatamatikramya aparaparvataḥ/ 074.021. tasmin parvate 'gnimukho nāgaḥ prativasati/ 074.022. sa tava gandhamāghrāya sapta rātriṃdivasānyaśaniṃ pātayiṣyati/ 074.022. tatra ratnaguhāṃ samanviṣya praveṣṭavyam/ 074.023. saptarātrasya cātyayādduṣṭanāgaḥ svapiṣyati/ 074.023. śayite diṣṭanāge parvatamadhiroḍhavyam/ 074.023. tatra drakṣyasi samaṃ bhūmipradeśamakṛṣṭoptaṃ ca taṇḍulaphalaśālimakaṇakamatuṣaṃ śuciṃ niṣphuṭigandhikaṃ caturaṅgulaparyavanaddham/ 074.025. yastamaṣṭamyāṃ panñcadaśyāṃ vā bālāho'śvarājaḥ paribhujya sukhī arogo balavān prīṇitendriyaḥ pūrvakāyamabhyunnamayyodānamudānayati -- kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmī, kaṃ pāraṃ nayāmi, svastikṣemābhyāṃ jambudvīpamanuprāpayāmi, sa tvayopasaṃkramya idaṃ syādvacanīyam -- ahaṃ pāragāmī, māṃ pāraṃ naya, māṃ svastikṣemābhyāṃ vārāṇasīmanuprāpaya/ 074.028. atha sa supriyo mahāsārthavāhastāḥ kinnarakanyā dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya mātṛduhitṛvat pratisamodya yathoddiṣṭena mārgeṇa yathoktena vidhinā

anupūrveṇa taṃ bhūmipradeśamanuprāptaḥ/ 074.030. sa ca bālāho'śvarājaścarannevamāha -- kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmī, kaṃ pāraṃ nayāmi, svastikṣemābhyāṃ jambudvīpamanuprāpayāmi? tataḥ supriyo mahāsārthavāno yena bālāho 'śvarājastenopasaṃkrāntaḥ/

075.001. <74>upasaṃkramya ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bālāho 'śvarājastenānñjaliṃ praṇamya bālāhamaśvarājamidavocat -- ahaṃ pāragāmī, ahaṃ pāragāmī, naya mām/ 075.003. svastikṣemābhyāṃ vārāṇasīmanuprāpaya/ 075.003. evamukte bālāho 'śvarājaḥ supriyaṃ mahāsārthavāhamidamavocat -- na te mahāsārthavāha mama pṛṣṭhādhirūḍhena diśo nāvalokayitavyāḥ, nimīlitākṣeṇa te stheyam/ 075.005. ityuktvā bālāho'śvarājaḥ pṛṣṭhamupanāmayati/ 075.005. atha supriyo mahāsārthavāho bālāhasyāśvarājasya pṛṣṭhamadhiruhya yathānuśiṣṭo 'lpaiśca kṣaṇalavamuhūrtairvārāṇasīmanuprāptaḥ/ 075.006. sva uyhāne 'vataritaḥ/ 075.007. avatīrya supriyo mahāsārthavāho bālāhāśvarājapṛṣṭhādbālāhāśvarājaṃ tripradakṣiṇīkṛtya pādābhivandanaṃ karoti/ 075.008. tato bālāho 'śvarājaḥ supriyaṃ mahāsārthavāhaṃ saṃrādhayāmāsa -- sādhu sādhu mahāsārthavāha/ 075.009. nistīrṇāni te mahāsamudraparvatanadīkāntārāṇi/ 075.009. pūritā te dṛḍhapratijñnā/ 075.010. saphalīkṛtaste 'dhvā/ 075.010. gopitānīndrayāṇi/ 075.010. sādhitā te badaradvīpamahāpattanayātrā/ 075.010. adhigataste sarvajanamanorathasampādako jambudvīpasya pradhāno ratnaviśeṣaḥ/ 075.011. evaṃ hi parahitārthamabhyudyatāḥ kurvanti sattvaviśeṣāḥ/ 075.012. ityuktvā bālāho 'śvarājaḥ prakrāntaḥ/ 075.012. athāciraprakrānte bālāhe 'śvarājani supriyo mahāsārthavāhaḥ svagṛhaṃ praviṣṭaḥ/ 075.013. aśrauṣurvārāṇasīnivāsinaḥ paurā brahmadattaśca kāśirājah -- supriyo mahāsārthavāhaḥ pūrṇena varṣaśatena saṃsiddhayātraḥ pūrṇamanorathaḥ

svagṛhamanuprāpta iti/ 075.015. śrutvā ca punarbrahmadattaḥ kāśirāja ānanditaḥ/ 075.015. pauravargaḥ supriyaṃ sārthavāhaṃ saṃrādhayāmāsa/ 075.016. aśrauṣīt tat pūrvakaṃ caurasahasramanyaśca jano dhanārthī -- supriyo mahāsārthavāhaḥ saṃsiddhayātraḥ paripūrṇamanoratha āgata iti/ 075.017. srutvā ca punarupasaṃkramya supriyaṃ mahāsārthavāhamidamavocan -- parikṣīṇadhanāḥ sma iti/ 075.018. evamukte mahāsārthavāhastān sarvān maitreṇa cakṣuṣā vyavalokya vijñnāpayati -- gacchatu bhavantaḥ svakasvakeṣu vijiteṣu/ 075.019. yo yenārthī upakaraṇaviśeṣeṇa bhavati, sa tasyārthe cittamutpādayatu, vācaṃ ca niścārayatu/ 075.020. śrutvā ca punaḥ prakrāntaḥ/ 075.020. atha supriyo mahāsārthavāhastadeva poṣadhe panñcadaśyāṃ śiraḥsnāta upoṣadhoṣito yattatprathamalabdhaṃ maṇiratnaṃ dhvajāgre āropya vācaṃ ca niścārayati, yojanasahasrasāmantakena yathepsitāni sattvānāmupakaraṇānyutpadyante, sahābhidhānacca yo yenārthī tasya tadvarṣaṃ bhavati/ 075.023. tataḥ paripūrṇamanorathāste sattvāḥ/ 075.024. taccaurasahasraṃ supriyeṇa mahāsārthavāhena daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpitaḥ//

075.025. atrāntarāt kālagate brahmadatte kāśirājani paurāmātyaiḥ supriyo mahāsārthavāho rājābhiṣekeṇābhiṣiktaḥ/ 075.026. mahābhiṣiktena supriyeṇa mahārājñnā dvitīyaṃ maṇiratnaṃ dhvajāgre āropya pūrvavidhinā dvīyojanasahasrasāmantakena yathepsitāni sattvānāmupakaraṇānyutpadyantāmiti sahābhidhānācca yo yenārthī tasya tadvarṣati/ 075.028. tṛtīyena maṇiratnena yathoktena vidhinā dhvajāgrocchritena yathepsitopakaraṇaviśeṣavarṣaṇāni saṃpannāni/ 075.029. evaṃ triyojanasahasrasāmantakenopakaraṇaiḥ strīmanuṣyāḥ saṃtarpitāḥ/ 075.030. tato 'nupūrveṇa jambudvīpaiśvaryabhūtena supriyeṇa mahārājñnā tadeva poṣadhe panñcadaśyāṃ śiraḥsnātenopoṣadhoṣitena kṛtsne jambudvīpe ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā upakaraṇotpannābhilāṣiṇāṃ strīmanuṣyāṇāṃ jambudvīpanivāsinām yanmaṇiratnaṃ badaradvīpamahāpattanasarvasvabhūtam yathepsitam <76>sarvopakaraṇavarṣiṇaṃ dhvajāgre āropayāmāsa/

076.001. samanantaraṃ dhvajāgrāvaropite tasmiñ jambudvīpapradhānamaṇiratne kṛtsno jambudvīpanivāsī mahājanakāyo yathepsitairupakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpitaḥ/ 076.003. upakaraṇasaṃtarpitaśca jambudvīpanivāsī janakāyaḥ supriyeṇa rājñnā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpitaḥ/ 076.004. tato jyeṣṭhaṃ kumāraṃ rājyaiśvaryādhipatye partiṣṭhāpya rājarṣibrahmacaryaṃ caritvā caturo brahmān vihārān bhāvayitvā kāmeṣu kāmacchandaṃ prahāya tadbahulavihārī brahmalokasabhāgatāyāṃ copapanno mahābrahmā saṃvṛttaḥ//

076.007. bhagavanāha -- kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau supriyo nāma mahāsārthavāhaḥ, ahameva tena kālena tena samayena bodhisattvacaryāyāṃ vartitavān/ 076.008. yattaccaurasahasram, etadeva bhikṣasahasram/ 076.009. yā sā pūrvadevatā, kāśyapaḥ samyaksambuddho bodhisattvabhūtaḥ sa tena kālena tena samayena/ 076.010. yaścāsau magho mahāsārthavāhaḥ, eṣa eva śāriputro bhukṣuḥ sa tena kā lena tena samayena/ 076.011. yaścāsau nīlādo nāma mahāyakṣaḥ, eṣa evānando bhikṣustena kālena tena samayena/ 076.012. yaścāsau candraprabho yakṣaḥ, eṣa evāniruddho bhikṣuḥ sa tena kālena tena samayena/ 076.012. yaścāsau lohitākṣo nāma mahāyakṣaḥ, sa eṣa eva devadattastena kalena tena samayena/ 076.013. yaścāsau agnimukho nāma nāgaḥ, eṣa eva māraḥ pāpīyān sa tena kalena tena samayena/ 076.014. yaścāsau bālāho 'śvarājaḥ, maitreyo boddhisattvastena kālena tena samayena/ 076.015. tadā tāvanmayā bhikṣavo dṛḍhapratijñnena pratijñnāpūraṇārthaṃ saptavārāṃścaurasahasrāt sārthaḥ paritrātaḥ/ 076.016. aparituṣṭāṃśca caurān viditvā dṛḍhapratijñnā kṛtā/ 076.017. kṛtvā cānekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpamahāpattanasya yātrāṃ sādhayitvā caurasahasrapramukhaṃ kṛtsnaṃ jambudvīpaṃ dhanena saṃtarpayitvā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpitaḥ/ 076.019. idānīmapi mayā anekairduṣkaraśatasahasrairanuttaraṃ jñnānamadhigamya maitrāyatā karuṇayā saptakṛtvaścaurasahasrasakāśāt sārthaḥ paritrātaḥ/ 076.020. aparituṣṭaṃ ca caurasahasraṃ viditvā yāvadāptaṃ dhanena saṃtarpayitvā atyantaniṣṭhe 'nuttare yogakṣeme nirvāṇe pratiṣṭhāpitāḥ/ 076.021. anekāni ca devamanuṣyaśatasahasrāṇi yakṣarākṣasapretapiśācakumbhāṇḍapūtanakaṭapūtanakoṭiśatasahasrāṇi śaraṇagamanaśikṣāpadeṣu pratiṣṭhāpitāni//

076.024. idamavocadbhagavān/ 076.024. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

076.025. iti śrīdivyāvadāne supriyāvadānamaṣṭamam//

********** avadāna 9 **********

077.001. div9 mendhakagrhaptivibhūtiparicchedaḥ/

077.002. śrāvastyāṃ nidānam/ 077.002. tena khalu samayena bhadraṃkare nagare ṣaḍ janā mahāpuṇyāḥ prativasanti--meṇḍhako gṛhapatir meṇḍhakapatnī meṇḍhakaputro meṇḍhakasnuṣā meṇḍhakadāso meṇḍhakadāsī/ 077.004. kathaṃ meṇḍhako gṛhapatirjñāto mahāpuṇyah? sa yadi riktakāni kośakoṣṭhāgārāṇi paśyati, sahadarśanādeva pūryante/ 077.005. evaṃ meṇḍhako gṛhapatirjñāto mahāpuṇyaḥ/ 077.005. kathaṃ meṇḍhakapatnī? sā ekasyārthāya sthālikāṃ sādhayati, śatāni sahasrāṇi ca bhuñjate/ 077.006. evaṃ meṇḍhakapatnī/ 077.006. kathaṃ meṇḍhakaputrah? tasya pañcaśatiko nakulako kaṭyāṃ baddhastiṣṭhati/ 077.007. sa yadi śataṃ sahasraṃ vā parityajati, tadā pūrṇa eva tiṣṭhati, na parikṣīyate/ 077.008. evaṃ meṇḍhakaputraḥ/ 077.008. kathaṃ meṇḍhakasnuṣā? sā ekasyārthāya gandhaṃ saṃpādayati, śatasahasrasya paryāptirbhavati/ 077.009. evaṃ meṇḍhakasnuṣā/ 077.010. kathaṃ meṇḍhakadāsah? sa yadaikaṃ halasīraṃ kṛṣati, tadā sapta sīrāḥ kṛṣṭā bhavanti/ 077.010. evaṃ meṇḍhakadāsaḥ/ 077.010. kathaṃ meṇḍhakadāsī mahāpuṇyā? sā yadaikaṃ vastu rakṣati, tatsaptaguṇaṃ syāt/ 077.011. yadā ekamātraṃ pratijāgarti, tadā sapta mātrāḥ saṃpadyante/ 077.012. evaṃ maṇḍhakadāsī mahāpuṇyā//

077.013. dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāṃ caturoghottīrṇānāṃ caturṛddhipādacaraṇatalasupratiṣṭhitānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ pañcāṅgavipratihīṇānāṃ pañcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍaṅgasamanvāgatānāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇānāṃ saptabodhyaṅgakusumāḍhyānāmaṣṭāṅgamārgadeśikānāṃ navānupūrvasamāpattikuśalānāṃ daśabalabalināṃ daśadiksamāpūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣṭānāṃ trī rātrestrirdivasasya ṣaṭkṛtvo rātriṃdivasasya buddhacakṣuṣā lokaṃ vyavalokya jñānadarśanaṃ pravartate--ko hīyate, ko vardhate, kaḥ kṛcchraprāptaḥ, kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ, kaḥ saṃbādhaprāptaḥ, kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, ko 'pāyaniṃnaḥ, ko 'pāyapravaṇaḥ, ko 'pāyaprāgbhāraḥ, kamahamapāyamārgādvyutthāpya svargaphale mokṣe ca pratiṣṭhāpayeyam, kasya kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāramanupradadyām, kamāryadhanavirahitamāryadhanaiśvaryādhipatye pratiṣṭhāpayāmi, kasyānavaropitāni kuśalamūlānyavaropayeyam, kasyāvaropitāni paripācayeyam, kasya pakvāni vimocayeyam, kasyājñānatimirapaṭalaparyavanaddhanetrasya jñānāñjanaśalākayā cakṣurviśodhayeyam/ 077.025. apyevātikramedvelāṃ sāgaro makarālayaḥ/ 077.026. na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet//1//

077.027. sarvajñasaṃtānanivāsinī hi 077.028. kāruṇyadhenurmṛgayatyakhinnā/ 077.029. vaineyavatsān bhavadurganaṣṭān 077.030. vatsān praṇaṣṭāniva vatsalā gauḥ//2//

077.031. bhagavān saṃlakṣayati--ayaṃ meṇḍhako gṛhapatiḥ saparivāro bhadraṃkare nagare prativasati/ 077.032. tasya vaineyakālaṃ pakvamiva gaṇḍaṃ śastrābhinipātamavekṣate/ 077.032. yannvahaṃ bhadraṃkareṣu janapadeṣu cārikām <78>careyam/

078.001. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--gaccha tvamānanda, bhikṣūṇāmārocaya--tathāgato bhikṣavo bhadraṃkareṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyati/ 078.002. yo yuṣmākamutsahate tathāgatena sārdhaṃ bhadraṃkareṣu janapadeṣu cārikāṃ cartum, sa cīvarakāṇi pratigṛhṇātu iti/ 078.003. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati--tathāgata āyuṣmanto bhadraṃkareṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyati/ 078.005. yo yuṣmākamutsahate tathāgatena sārdhaṃ bhadraṃkareṣu janapadeṣu cārikāṃ caritum, sa cīvarakāṇi pratigṛhṇātu iti/ 078.006. evamāyuṣmanniti te bhiṣava āyuṣmata ānandasya pratiśrutya pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhā gacchanti//

078.008. atha bhagavān dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāro mukto muktaparivāra āśvasta āśvastaparivāro vinīto vinītaparivāro 'rhannarhatparivāro vītarāgo vītarāgaparivāraḥ prāsādikaḥ prāsādikaparivāraḥ, vṛṣabha iva gogaṇaparivṛtaḥ, siṃha iva daṃṣṭragaṇaparivāraḥ, haṃsarāja iva haṃsagaṇaparivṛtaḥ, suparṇa iva pakṣigaṇaparivṛtaḥ, vipra iva śiṣyagaṇaparivṛtaḥ, suvaidya ivāturagaṇaparivṛtaḥ, śūra iva yodhagaṇaparivṛtaḥ, deśika ivādhvagaṇaparivṛtaḥ, sārthavāha iva vaṇiggaṇaparivṛtaḥ, śreṣṭhīva paurajanaparivṛtaḥ, koṭṭarāja iva mantriygaṇaparivṛtaḥ, cakravartīva putrasahasraparivṛtaḥ, candra iva nakṣatragaṇaparivṛtaḥ, sūrya iva raśmisahasraparivṛtaḥ, dhṛtarāṣṭra iva gandharvagaṇaparivṛtaḥ, virūḍhaka iva kumbhāṇḍagaṇaparivṛto virūpākṣa iva nāgagaṇaparivṛtaḥ, dhanada iva yakṣagaṇaparivṛtaḥ, vemacittirivāsuragaṇaparivṛtaḥ, śakra iva tridaśagaṇaparivṛtaḥ, brahmeva brahmakāyikaparivṛtah, stimita iva jalanidhiḥ, sajala iva jalanidhiḥ, vimada iva gajapatiḥ, sudāntairindriyairasaṃkṣobhiteryāpathapracāro dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇairaśītyānuvyañjanairvirājatagātro daśabhirbalaiścaturbhirvaiśāradyaistribhiḥ smṛtyupasthānairmahākaruṇayā ca/ 078.019. evamanekaguṇagaṇasamanvāgato buddho bhagavāñ janapadacārikayā bhadraṃkaraṃ nagaraṃ saṃprasthitaḥ/ 078.020. yadā bhagavatā śrāvastyāṃ mahāprātihāryaṃ vidarśitam, nirbhartsitā ānanditā devamanuṣyāḥ, toṣitāni sajjanahṛdayāni, tadā bhagnaprabhāvāstīrthyāḥ pratyantān saṃśritāḥ/ 078.022. tataḥ kecidbhadraṃkaraṃ nagaraṃ gatvā avasthitāḥ/

078.023. taiḥ śrutaṃ śramaṇa gautama āgacchatīti/ 078.023. śrutvā ca punarvyathitāste parasparaṃ kathayanti--pūrvaṃ tāvadvayaṃ śramaṇena gautamena madhyadeśānnirvāsitāḥ/ 078.024. sa yadīhāgamiṣyati, niyatamito 'pi nirvāsayiṣyati/ 078.025. tadupāyasaṃvidhānaṃ kartavyamiti/ 078.025. te kulopakaraṇaśālā upasaṃkramya kathayanti--dharmalābho dharmalābhaḥ/ 078.026. te kathayanti--kimidam? avalokitā gamiṣyāmaḥ/ 078.026. kasyārthāya? dṛṣṭā asmābhiryuṣmākaṃ saṃpattiḥ, yāvadvipattiṃ na paśyāmaḥ/ 078.027. āryakāḥ, asmākaṃ vipattirbhaviṣyati/ 078.028. bhavantaḥ, śramaṇo gautamaḥ kṣurāśaniṃ pātayannanekā aputrikā apatikāśca kurvannāgacchati/ 078.029. āryāḥ, yadyevam, yasminneva kāle sthātavyaṃ tasminneva kāle 'smākaṃ parityāgas triyate/ 078.030. tiṣṭhata, na gantavyam/ 078.030. te kathayanti--kiṃ vayaṃ na tiṣṭhāmah? na yūyamasmākaṃ śroṣyatha/ 078.030. āryāḥ kathayata, śroṣyāmaḥ/ 078.031. te kathayanti--bhadraṃkarasāmantakena sarvajanakāyamudvāsya bhadraṃkaraṃ nagaraṃ pravāsayata/ 078.032. śādvalāni kṛṃṣata/ 078.032. sthaṇḍilāni pātayata/ 078.032. puṣpaphalavṛkṣaṃ chedayata/ 078.032. panīyāni <79>viṣeṇa dūṣayata/

079.001. te kathayanti--āryāḥ, tiṣṭhata, sarvamanutiṣṭhāma iti/ 079.001. te 'vasthitāḥ/ 079.001. tatastairbhadraṃkaranagarasāmantakena sarvo janakāya udvāsya bhadraṃkaraṃ nagaraṃ pravāsitaḥ, śādvalāni kṛṣṭāni, sthaṇḍilāni pātitāni, puṣpaphalavṛkṣāśchinnāḥ, pānīyāni viṣadūṣitāni/ 079.003. tataḥ śakro devendraḥ saṃlakṣayati--na mama pratirūpam yadahaṃ bhagavato 'satkāramadhyupekṣeyam/ 079.004. yena nāma bhagavatā tribhiḥ kalpāsaṃkhyeyairanekair duṣkaraśatasahasraiḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūryānuttarajñānamadhigatam, sa nāma bhagavān sarvalokaprativiśiṣṭaḥ sarvavādavijayī śūnye janapade cārikaṃ cariṣyati/ 079.007. yannvahaṃ bhagavataḥ saśrāvakasaṃghasya sukhasparśārthāya autsukyamāpadyeyamiti/ 079.007. tena vātabalāhakānāṃ devaputrāṇāmājñā dattā--gacchata bhadraṃkaranagarasāmantakena, viṣapānīyāni śoṣayata iti/ 079.009. varṣabalāhakānāṃ devaputrāṇāmājñā dattā--āṣṭāṅgopetasya pānīyasyāpūryateti/ 079.009. cāturmahārājikā devā uktāh--yūyaṃ bhadraṃkarāṇāṃ janapadānāṃ vāsayateti/ 079.010. tato vātabalāhakairdevaputrairviṣadūṣitāni pānīyāni {śoṣitāni}, varṣabalāhakaistānyeva kūpodapānavāpīsarastaḍāgānyaṣṭāṅgopetasya pānīyasya pūritāni/ 079.012. cāturmahārājikairdevairbhadraṃkaranagarasāmantakaṃ sarvamāvāsitam/ 079.012. janapadā ṛddhāḥ sphītāḥ saṃvṛttāḥ/ 079.013. tīrthyair nagarajanakāyasametairavacarakāḥ preṣitāh--gatvā paśyata kīdṛśā janapadā iti/ 079.014. te gatāḥ paśyantyatiśayena janapadān ṛddhān sphītān/ 079.014. tata āgatya kathayanti--bhavantaḥ, na kadācidasmābhirevamrūpā janapadā

ṛddhāḥ sphītā dṛṣṭapūrvā iti/ 079.015. tīrthyāḥ kathayanti--bhavantaḥ, vo yastāvadacetanān bhāvānanvāvartayati, sa yuṣmānnānvāvartayiṣyatīti? kuta etat? sarvathā avalokitā bhavantaḥ, apaścimaṃ vo darśanam, gacchāma iti/ 079.017. te kathayanti--āryāḥ, tiṣṭhata, kim yuṣmākaṃ śramaṇo gautamaḥ karoti? so 'pi pravrajitaḥ, yūyamapi pravrajitā bhikṣācarāḥ/ 079.019. kimasau yuṣmākaṃ bhikṣāṃ cariṣyatīti? tīrthyāḥ kathayanti--samayena tiṣṭhāmo yadi yūyaṃ kriyākāraṃ kuruta--na kenacicchramaṇaṃ gautamaṃ darśanāyopasaṃkramitavyam/ 079.020. ya upasaṃkrāmati, sa ṣaṣṭikārṣāpaṇo daṇḍya iti/ 079.021. taiḥ pratijñātaṃ kriyākāraśca kṛtaḥ//

079.022. tato {bhagavān} janapadacārikāṃ caran bhadraṃkaraṃ nagaramanuprāptaḥ/ 079.022. bhadraṃkare nagare viharati dakṣiṇāyatane/ 079.023. ten khalu samayena kapilavastuno brāhmaṇadārikā bhadraṃkare nagare pariṇītā/ 079.024. tayā prākārasthayā bhagavānandhakāre dṛṣṭaḥ/ 079.024. sā saṃlakṣayati--ayaṃ bhagavāñ śākyakulanandanaḥ śākyakulādrājyamapahāya pravrajitaḥ/ 079.025. sa idānīmandhakāre tiṣṭhati/ 079.025. yadyatra sopānaṃ syāt, ahaṃ pradīpamādāyāvatareyamiti/ 079.026. tato bhagavatā tasyāścetasā cittamājñāya sopānaṃ nirmitam/ 079.027. tato hṛṣṭatuṣṭapramuditā pradīpamādāya sopānenāvatīrya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntā/ 079.027. upasaṃkramya bhagavataḥ purastāt pradīpaṃ sthāpayitvā pādau śirasā vanditvā niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/ 079.028. tato bhagavatā tasyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī catruāryasatyasamprativedhikī pūrvavadyāvaccharaṇagatāmabhiprasannāmiti/ 079.030. atha bhagavāṃstāṃ dārikāmidamavocat--ehi tvaṃ dārike yena meṇḍhako gṛhapatistenopasaṃkrama, upasaṃkramyaivaṃ madvacanādārogyāpaya, evaṃ ca vada--gṛhapate, tvāmuddiśyāhamihāgataḥ, tvaṃ ca dvāraṃ baddhvā sthitaḥ/ 079.032. yuktametadevamatitheḥ pratipattum yathā tvam <80>pratipanna iti? yadi kathayati--gaṇena kriyākāraḥ kṛta iti, vaktavyah--tava putrasya pañcaśatiko nakulakaḥ kaṭyāṃ baddhastiṣṭhati/

080.002. sa yadi śataṃ vā sahasraṃ vā vyayīkaroti, pūryata eva, na parikṣīyate/ 080.003. na śaknoṣi ṣaṣṭikārṣāpaṇaṃ dattvā āgantumiti? evaṃ bhadanteti sā dārikā bhagavataḥ pratiśrutya saṃprasthitā/ 080.004. yathāparijñātaiva kenacideva meṇḍakasya gṛhapateḥ sakāśaṃ gatā/ 080.005. gatvā ca kathayati--gṛhapate bhagavāṃsta ārogyayati/ 080.005. sa kathayati--vande buddhaṃ bhagavantam/ 080.006. gṛhapate, bhagavānevamāha--tvāmevāhamuddiśyāgataḥ, tvaṃ ca dvāraṃ baddhvā avasthitaḥ/ 080.007. yuktametadevamatitheḥ pratipattum yathā tvaṃ pratipanna iti? sa kathayati--dārike, gaṇena kriyākāraḥ kṛtah--na kenacicchramaṇaṃ gautamaṃ darśanāya upasaṃkramitavyam/ 080.008. ya upasaṃkrāmati, sa gaṇena ṣaṣṭikārṣāpaṇo daṇḍya iti/ 080.009. gṛhapate, bhagavān kathayati--tava putrasya pañcaśatiko nakulakaḥ kaṭyāṃ baddhastiṣṭhati/ 080.010. sa yadi śataṃ vā sahasraṃ vā vyayīkaroti, pūryata eva, na parikṣīyate/ 080.011. na śaknoṣi tvaṃ ṣaṣṭikārṣāpaṇaṃ datvā āgantumiti? sa saṃlakṣayati--na kaścidetajjānīte/ 080.011. nūnaṃ sarvajñaḥ sa bhagavān/ 080.012. gacchāmīti/ 080.012. sa ṣaṣṭikārṣāpaṇān dvāre sthāpayitvā brāhmaṇadārikopadiṣṭena sopānenāvatīrya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 080.013. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/ 080.014. tato bhagavatā meṇḍhakasya gṛhapaterāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā meṇḍhakena gṛhapatinā yāvacchrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 080.016. sa

dṛṣṭasatyaḥ kathayati--bhagavan, kimeṣo 'pi bhadraṃkaranagaranivāsī janakāya evaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ lābhīte? bhagavānāha--gṛhapate, tvāmāgamya bhūyasā sarva eva janakāyo lābhīte/ 080.018. tato meṇḍhako gṛhapatirbhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/ 080.019. svagṛhaṃ gatvā nagaramadhye kārṣāpaṇānāṃ rāśiṃ vyavasthāpya gāthāṃ bhāṣate-- 080.021. yo draṣṭumicchati jinaṃ jitarāgadoṣaṃ nirbandhamapratisamaṃ karuṇāvadātam/ 080.023. so 'niścareṇa hṛdayena suniścitena kṣipraṃ prayātu dhanamasya mayā pradeyam//3// iti//

080.025. janakāyaḥ kathayati--gṛhapate, śreyaḥ śramaṇasya gautamasya darśanam? sa kathayati--śreyaḥ/ 080.026. te kathayanti--yadyevam, gaṇenaivaṃ kriyākāraḥ kṛto gaṇa eva udghāṭayatu/ 080.026. ko 'tra virodhah? te kriyākāramudghāṭya nirgantumārabdhāḥ/ 080.027. tataḥ parasparaṃ saṃghaṭṭanena na śaknuvanti nirgantumiti vajrapāṇinā yakṣeṇa vineyajanānukampayā vajraḥ kṣiptaḥ/ 080.028. prākārasya khaṇḍaḥ patitaḥ/ 080.029. anekāni prāṇiśatasahasrāṇi nirgatāni, kānicit kutūhalajātāni, kānicit pūrvakaiḥ kuśalamūlaiḥ saṃcodyamānāni/ 080.030. te gatvā bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purato niṣaṇṇāḥ/ 080.031. yāvadbhagavataḥ sāmantakena parṣat saṃnipatitā/ 080.031. atha baghavāṃstāṃ parṣadamabhyavagāhya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣadyānekasattvasaṃtānakuśalamūlasamāropikāṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān, yām <81>śrutvā kaiścicchrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiściccharaṇagamanaśikṣāpadāni gṛhītāni/

081.002. bhagavato 'ci{taści}raṃ dharmaṃ deśayato bhojanakālo 'tikrāntaḥ/ 081.002. meṇḍhako gṛhapatiḥ kathayati--bhagavan bhaktakṛtyaṃ kriyatāmiti/ 081.003. bhagavānāha--gṛhapate, bhojanakālo 'tikrānta iti/ 081.003. sa kathayati--bhagavan, kimakāle kalpate? bhagavānāha--dhṛtaguḍaśarkarāpānakāni ceti/ 081.004. tato meṇḍhakena gṛhapatinā śilpina āhūya uktāh--bhagavato 'kālakhādyakāni śīghraṃ sajjīkuruteti/ 081.006. tairakālakāni sajjīkṛtāni/ 081.006. tato meṇḍhakena gṛhapatinā buddhapramukho bhikṣusaṃgho 'kālakhādyakairakālapānakaiśca saṃtarpitaḥ/ 081.007. tato bhagavān meṇḍhakaṃ gṛhapatiṃ saparivāraṃ satyeṣu pratiṣṭhāpitaṃ karvaṭanivāsinaṃ janakāyam yathābhavyatayā vinīya prakrāntaḥ//

081.009. idamavocadbhagavān/ 081.009. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

081.010. iti śrīdivyāvadāne meṇḍhakagṛhapativibhūtiparicchedo navamaḥ//

********** avadāna 10 **********

082.001. div10 meṇḍhakāvadānam/

082.002. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta meṇḍhakena meṇḍhakapatnyā meṇḍhakaputreṇa meṇḍhakasnuṣayā meṇḍhakadāsena meṇḍhakadāsyā karma kṛtam yena ṣaḍabhijñātā mahāpuṇyāḥ saṃvṛttāḥ, bhagavato 'ntike satyāni dṛṣṭāni, bhagavāṃścaibhirārāgito na virāgita iti? bhagavānāha--ebhireva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/ 082.006. ebhiḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 082.007. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/ 082.010. na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/ 082.011. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//1//

082.012. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskarogāpagataṃ śālīkṣugomahiṣīsampannamakhilamakaṇṭakam/ 082.014. ekaputramiva rājyaṃ pālayati/ 082.015. tena khalu samayena vārāṇasyāṃ naimittikairdvādaśavarṣikā anāvṛṣṭirvyākṛtā/ 082.016. trividhaṃ durbhikṣaṃ bhaviṣyati--cañcu śvetāsthi śalākāvṛtti ca/ 082.016. tatra cañcu ucyate--samudgake tasmin manuṣyā bījāni prakṣipya anāgate sattvāpekṣayā sathāpayanti/ 082.017. mṛtā nāma anena te bījakāyaṃ kariṣyantīti/ 082.018. idaṃ samudgakaṃ baddhvā cañcu ucyate/ 082.018. śvetāsthi nāma durbhikṣam--tasmin kāle manuṣyā asthīnyupasaṃhṛtya tāvat kvāthayanti, yāvat tānyasthīni śvetāni saṃvṛttānīti/ 082.019. tatastatkvāthaṃ pibanti/ 082.020. idaṃ śvetāsthi durbhikṣamityucayate/ 082.020. śalākāvṛttir nāma--tasmin kāle manuṣyāḥ khalu bilebhyo dhānyaguḍakāni śalākayā ākṛṣya bahudakasthālyāṃ kvāthayitvā pibanti/ 082.021. iyaṃ śalākāsambaddhatvācchalākāvṛttirityucyate/ 082.022. tato rājñā brahmadattena vārāṇasyāṃ ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--śṛṇvantu bhavanto vārāṇasīnivāsinaḥ paurāḥ/ 082.023. naimittikairdvādaśavarṣikā anāvṛṣṭirvyākṛtā śalākāvṛtti durbhikṣaṃ cañcu śvetāsthi ca/ 082.024. yeṣāṃ vo dvādaśavarṣikaṃ bhaktamasti, taiḥ sthātavyam/ 082.025. yeṣāṃ nāsti, te yatheṣṭaṃ gacchantu/ 082.025. vigatadurbhikṣabhayāḥ subhikṣe punarapyupāgamiṣyanti/ 082.026. tasminśca samaye vārāṇasyāmanyatamo

gṛhapatirāḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaparivāraḥ/ 082.027. tena koṣṭhāgārika āhūya uktah--bhoḥ puruṣa, bhaviṣyati me saparivārāṇāṃ me saparivārāṇāṃ dvādaśa varṣāṇi bhaktamiti? sa kathayati--ārya bhaviṣyatīti/ 082.028. sa tatraivāvasthitaḥ/ 082.028. samantarānubaddhaṃ caitat dubhikṣam/ 082.029. tasya kośakoṣṭhāgārāḥ parikṣīṇāḥ/ 082.029. sarvaśca parijanaḥ kālagataḥ/ 082.029. ātmanā ṣaṣṭho vyavasthitaḥ/ 082.030. tatastena gṛhapatinā kośakoṣṭhāgarāṇi śodhayitvā dhānyaprastha upasaṃhṛtaḥ/ 082.031. so 'sya patnyā sthālyāṃ prakṣipya sādhitaḥ/ 082.031. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/ 082.032. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho <83>janapadacārikāṃ caran vārāṇasīmanuprāptaḥ/

083.001. sa pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya vārāṇasīṃ piṇḍāya praviṣṭaḥ/ 083.002. sa ca gṛhapatirātmanā ṣaṣṭho 'vasthito bhoktum/ 083.002. sa ca pratyekabuddho 'nupūrveṇa piṇḍapātamaṭaṃs tasya gṛhapatir niveśanamanuprāptaḥ/ 083.003. sa tena gṛhapatinā dṛṣṭaścittaprāsādikaḥ kāyaprāsādikaśca/ 083.004. dṛṣṭvā ca punaḥ saṃlakṣayati--etadapyahaṃ parityajya niyataṃ prāṇairviyokṣye/ 083.005. yannvahaṃ svapratyaṃśamasmai pravrajitāya dadyāmiti/ 083.005. tena bhāryā abhihitā--bhadre, yo mama pratyaṃśastamahamasmai pravrajitāyānuprayacchāmīti/ 083.006. sa saṃlakṣayati--mama svāmī na paribhuṅkte, kathamahaṃ paribhokṣya iti/ 083.007. sā kathayati--āryaputra, ahamapi pratyaṃśamasmai prayacchāmi/ 083.007. evaṃ putreṇa snuṣayā dāsena dāsyā ca vicārya svasvapratyaṃśāḥ parityaktāḥ/ 083.008. tatastaiḥ sarvaiḥ saṃbhūya pratyekabuddhaḥ piṇḍakena pratipāditaḥ/ 083.009. kāyikī teṣāṃ mahātmanāṃ dharmadeśanā, na vācikī/ 083.009. sa vitatapakṣa iva haṃsarāja upari vihāyasamudgamya jvalanatapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kartumārabdhaḥ/ 083.010. āśu pṛthagjanāvarjanakarī ṛddhiḥ/ 083.011. te mūlanikṛttā iva drumāḥ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhāḥ/ 083.012. gṛhapatiḥ praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kāraḥ kṛtaḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena yadi riktakāni kośakoṣṭhāgārāṇi sahadarśanānme pūrṇāni syuh--evaṃvidhānāṃ ca dharmāṇāṃ lābhī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti/ 083.014. patnī praṇidhānaṃ kartumārabdhā--yanmayā evaṃvidhe

sadbhūtadakṣiṇīye kāraḥ kṛtaḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena yadyekasyārthāya sthālīṃ paceyam, sā śatenāpi paribhujyeta, sahasreṇāpi, na parikṣayaṃ gacchet, yāvanmayā prayogo 'pratipraśrabdhaḥ, ityevaṃvidhānāṃ ca dharmāṇāṃ lābhinī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti/ 083.018. putraḥ praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kāraḥ kṛtaḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena pañcaśatiko nakulakaḥ kaṭyāmuparibaddhastiṣṭhet, yadi ca śataṃ vā sahasraṃ vā tato vyayaṃ kuryāt, pūrṇa eva tiṣṭhet, mā parikṣayaṃ gacchet--evaṃvidhānāṃ ca dharmāṇāṃ lābhī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāagayeyamiti/ 083.022. snuṣā praṇidhānaṃ kartumārabdhā--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kāraḥ kṛtaḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena yadyekasya gandham yojayeyam, śataṃ vā gandhaṃ ghrāsyati, taṃ na ca parikṣayaṃ gaccheyuryāvanmayā apratipraśrabdham--evaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ labhinī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti/ 083.025. dāsaḥ praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kāraḥ kṛtaḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena yadyekahalasīraṃ kṛṣeyam, sapta sīrāḥ kṛṣṭāḥ syuh--evaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ ca lābhī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti/ 083.028. dāsī praṇidhānaṃ kartumārabdhā--evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kāraḥ kṛtaḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena yadyekāṃ mātramārabheyam, sapta mātrāḥ saṃpadyeran--evaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ ca labhinī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti/

083.030. taiścaivaṃ praṇidhānaṃ kṛtam/ 083.031. sa ca mahātmā pratyekabuddhasteṣāmanukampayā ṛddhyā upari vihāyasā rājakulasyopariṣṭāt saṃprasthitaḥ//

084.001. <84>tena khalu samayena rājā brahmadatta upariprāsādatalagatastiṣṭhati/ 084.001. tasya ṛddhyā gacchato rājño brahmadattasyopari cchāyā nipatitā/ 084.002. sa ūrdhvamukho nirīkṣitumārabdhaḥ/ 084.002. paśyati taṃ pratyekabuddham/ 084.003. tasyaitadabhavat--kasyāpyanena mahātmanā ṛddhimahālāṅgalairdāridryamūlānyutpāṭitāni/ 084.004. balavatī āśā/ 084.004. tato 'sau gṛhapatiḥ kośakoṣṭhāgārāṇi pratyavekṣitumārabdho yāvatpūrṇāni paśyati/ 084.005. sa patnīmāmantrayate--mama tāvat praṇidhānaṃ pūrṇam, yuṣmākamapīdānīṃ paśyāma iti/ 084.006. tato dāsyā dhānyānāmekāṃ mātrāmārabdhā parikarmayitum, sapta mātrāḥ saṃpannāḥ/ 084.007. prātiveśyairanekaiśca prāṇiśatasahasraiḥ paribhuktam, tathaivāvasthitā/ 084.008. tathaiva putrasya snuṣāyā dāsasya praṇidhiḥ siddhā/ 084.009. tato gṛhapatinā ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritaṃ vārāṇasyām--yo bhavanto 'nnenārthī, sa āgacchatu iti/ 084.010. vārāṇasyāmuccaśabdho mahāśabdho jātaḥ/ 084.010. rājñā śrutam/ 084.010. kathayati--kimeṣa bhavanta uccaśabdo mahāśabda iti? amātyaiḥ samākhyātam--deva, amukena gṛhapatinā kośakoṣṭhāgārāṇi uddhāṭitānīti/ 084.012. rājā tamāhūya kathayati--yadā eva lokaḥ kālagataḥ, tadā tvayā kośakoṣṭhāgārāṇyuddhāṭitānīti/ 084.013. deva, kasya kośakoṣṭhāgārāṇyuddhāṭitāni? api tu adyaiva me bījamuptamadyaiva phaladāyakamiti/ 084.014. rājā pṛcchati--yathā katham? sa etat prakaraṇaṃ vistareṇārocayati/ 084.015. rājā kathayati--gṛhapate, tvayā asau mahātmā piṇḍakena pratipāditah? deva mayaiva pratipāditaḥ/ 084.016. so 'bhiprasanno gāthāṃ

bhāṣate-- 084.017. aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam/ 084.018. yatroptaṃ bījamadyaiva adyaiva phaladāyakam//2// iti/ 084.019. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau gṛhapatirgṛhapatipatnī gṛhapatiputro gṛhapatisnuṣā gṛhapatidāso gṛhapatidāsī, ayameva meṇḍhako gṛḥpatir meṇḍhakapatnī meṇḍhakaputro meṇḍhakasnuṣā meṇḍhakadāso meṇḍhakadāsī ca/ 084.021. yadebhiḥ pratyekabuddhe kārān kṛtvā praṇidhānaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākena ṣaḍ mahāpuṇyā jātāḥ, mamāntike dṛṣṭasatyāni/ 084.022. ahaṃ caibhiḥ pratyekabuddhakoṭiśatasahasrebhyaḥ prativiśiṣṭaḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/ 084.023. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ karmaṇāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/ 084.025. tasmāttarhi evaṃ śikṣitavyam, yadekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/ 084.026. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//

084.027. idamavocadbhagavān/ 084.027. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

084.028. iti śrīdivyāvadāne meṇḍhakāvadānaṃ daśamam//

********** avadāna 11 **********

085.001. div11 aśokavarnāvadānam/

085.002. evaṃ mayā śrutam/ 085.002. ekasmin samaye bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrairdhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairdevair nāgairasurairyakṣairgauḍaiḥ kinnarairmahoragairiti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavāñ jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho vaiśālyāṃ viharati sma markaṭasahasradatīre kūṭāgāraśālāyām/ 085.006. tena khalu samayena vaiśālikā licchavaya idamevamrūpaṃ kriyākāramakārṣuh--pañcadaśyāṃ bhavantaḥ pakṣasya aṣṭamyāaṃ caturdaśyāṃ ca prāṇino hantavyā yatkāraṇameyurmanuṣyā māṃsamanveṣanta iti/ 085.008. tena khalu samayena anyatamo goghātako mahāntaṃ vṛṣabhamādāya nagarānniṣkramati praghātayitum/ 085.009. tamenaṃ mahājanakāyaḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddho māṃsārthī kathayati--śīghramenaṃ vṛṣaṃ ghātaya, vayaṃ māṃsenārthina iti/ 085.010. sa kathayati--evaṃ kariṣyāmi, kiṃ tu muhūrtamudīkṣadhvamiti/ 085.011. tato vṛṣa īdṛśamanāryaṃ vaco duruktaṃ śrutvā bhītastrastaḥ saṃvignah āhṛṣṭaromakūpa itaścāmutaśca saṃbhrānto nirīkṣate, cintayati ca--ko māṃ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptamatrāṇamaśaraṇamiṣṭena jīvitenācchādayediti/ 085.013. sa caivaṃ vihvalavadanastrāṇānveṣī tiṣṭhati/ 085.014. bhagavāṃśca pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto vaiśālīṃ piṇḍāya prāviśat/ 085.015. athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ

sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakamam/ 085.017. sahadarśanaiścāsya bhagavato 'ntike cittamabhiprasannam/ 085.017. prasannacittaśca saṃlakṣayati--prāsādiko 'yaṃ sattvaviśeṣaḥ/ 085.018. śakṣyatyeṣo mama prāṇaparitrāṇaṃ kartum/ 085.019. yannvahamenamupasaṃkrameyamiti/ 085.019. atha sa vṛṣo bhagavatyavekṣāvān pratibaddhacittah eṣo me śaraṇamiti sahasaiva tāni dṛḍhāni varatrakāṇi bandhanāni cchittvā pradhāvan yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 085.021. upasaṃkramyobhābhyāṃ jānubhyāṃ bhagavataḥ pādayor nipatya pādau jihvayā nileḍhumārabdhaḥ/ 085.022. sa cāsya raudrakarmā goghātakaḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddha eva śastravyagrahastaḥ/ 085.022. tato bhagavāṃstaṃ raudrakarmāṇaṃ goghātakamidamavocat--kuruṣva tvaṃ bhoḥ puruṣa anena govṛṣabheṇa sārdhaṃ sātmyam/ 085.024. jīvitenācchādayeti/ 085.024. sa kathayati--nāhaṃ bhadanta prabhavābhyenaṃ jīvitenācchādayitum/ 085.024. tatkasya hetoh? mayā eṣa bahunā mūlyena krītaḥ/ 085.025. putradāraṃ ca me bahu poṣitavyamiti/ 085.025. bhagavānāha---yadi mūlyaṃ dīyate, pratimuñcasīti?/ 085.026. sa kathayati--pratimokṣyāmi bhagavanniti/ 085.026. atha bhagavāmllaukikacittamutpādayati--aho bata śakro devendrastrīṇi kārṣāpaṇasahasrāṇyādāyāgacchediti/ 085.028. sahacittotpādādbhagavataḥ śakro devendraḥ kārṣāpaṇasahasratrayamādāya bhagavataḥ purastādasthāt/ 085.029. atha bhagavāñ śakraṃ devendramidamavocat--anuprayaccha kauśika asya goghātakasya triguṇaṃ mūlyam/ 085.030. adācchakro devendrastasya goghātakasya

kārṣāpaṇatrayasahasraṃ vṛṣamūlyam/ 085.030. atha goghātakaḥ kārṣāpaṇasahasrayaṃ vṛṣamūlyaṃ gṛhītvā hṛṣṭastuṣṭaḥ pramudito bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā taṃ govṛṣaṃ bandhanānmuktvā prakrāntaḥ/ 085.032. śakro devendro bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā tatraivāntarhitaḥ//

086.001. <86>atha govṛṣo gatapratyāgataprāṇo bhūyasyā mātrayā bhagavatyabhiprasanno bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddho bhagavato mukhaṃ vyavalokayamāno 'sthāt/ 086.002. atha bhagavān smitamakārṣīt/ 086.003. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātāḥ puṣpaparāgapadmarāgavajravaiḍūryamuasāragalvārkalohitakādakṣiṇāvartaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatavarṇā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/ 086.006. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahavaṃ huhuvamutpalaṃ padmaṃ mahāpadmaparyantān narakān gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtvā nipatanti, ye śītanarakāsteṣūṣṇībhūtvā nipatanti/ 086.008. tena teṣāṃ sattvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabhyante/ 086.009. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, āhosvidanyatropapannā iti/ 086.009. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati/ 086.010. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā evaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannā iti/ 086.011. api tvayamapūrvadarśanaḥ sattvaḥ, asyānubhāvenāsmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti/ 086.012. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhir gṛhṇanti yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/ 086.013. yā upariṣṭādgacchanti, tāścāturmahārājakāyikān devāṃstrāyastriṃśān yāmāṃstuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānabṛhānatapān sudṛśān sudarśanānakaniṣṭhaparyantān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyuddhoṣayanti/ 086.017. gāthādvayaṃ bhāṣante-- 086.018. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/ 086.019. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//1//

086.020. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/ 086.021. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//2// iti/ 086.022. atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti/ 086.023. tadyadi bhagavānatītaṃ karma vyākartukāmo bhavati, bhagavataḥ pṛṣṭhato 'ntardhīyante/ 086.024. anāgataṃ vyākartukāmo bhavati, purastādantardhīyante/ 086.024. narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale-ntardhīyante/ 086.025. tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyāmantardhīyante/ 086.025. pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante/ 086.026. manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunorantardhīyante/ 086.027. balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante/ 086.027. cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante/ 086.028. devopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, nābhyāmantardhīyante/ 086.029. śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante/ 086.029. pratyekāṃ bodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyāmantardhīyante/ 086.030. anuttarāṃ samyaksambodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe 'ntardhīyante/ 086.031. atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavata ūrṇāyāmantarhitāḥ//

086.032. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha-- 086.033. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkasitaḥ kalāpaḥ/

087.001. <87>avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva//3//

087.003. gāthāṃ ca bhāṣite-- 087.004. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/ 087.006. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//4//

087.008. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/ 087.010. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//5//

087.012. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/ 087.014. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrā staṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//6// iti//

087.016. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/ 087.016. nāhetvapratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 087.017. dṛṣṭaste ānanda ayaṃ govṛṣah? dṛṣṭo bhadanta/ 087.017. eṣa ānanda govṛṣastathāgatasyāntike prasannacittaḥ saptame divase kālaṃ kṛtvā cātrumahārājikeṣu deveṣūpapatsyate/ 087.019. vaiśravaṇasya mahārājasya putro bhaviṣyati/ 087.019. tataścyutvā trāyastriṃśeṣu deveṣūpapatsyate/ 087.020. śakrasya devendrasya putro bhaviṣyati/ 087.020. tataścyutvā yāmeṣu deveṣūpapatsyate/ 087.020. yāmasya devasya putro bhaviṣyati/ 087.021. tataścyutvā tuṣiteṣu deveṣūpapatsyate/ 087.021. sa tuṣitasya devasya putro bhaviṣyati/ 087.022. tataścyutvā nirmāṇaratiṣu deveṣūpapatsyate/ 087.022. sunirmitasya devaputrasya putro bhaviṣyati/ 087.022. tataścyutvā parinirmitavaśavartiṣu deveṣūpapatsyate/ 087.023. vaśavaratino devaputrasya putro bhaviṣyati/ 087.023. tadanayā saṃtatyā navanavatikalpasahasrāṇi vinipātaṃ na gamiṣyati/ 087.024. tataḥ kāmāvacareṣu deveṣu divyaṃ sukhamanubhūya paścime bhave paścime nikete samucchraye paścime ātmabhāvapratilambhe manuṣyatvaṃ pratilabhya rājā bhaviṣyati aśokavarṇo nāma cakravartī caturarṇavāntavijetā dhārmiko dharmarājaḥ saptaratnasamanvāgataḥ/ 087.027. tasyemānyevamrūpāṇi sapta ratnāni bhaviṣyanti/ 087.027. tadyathā--cakraratnaṃ hastiratnamaśvaratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam/ 087.028. pūrṇaṃ cāsya bhaviṣyati sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇā parasainyapramardakānām/

087.029. imāmeva samudraparyantāṃ mahāpṛthivīmakhilāmakaṇṭakāmanutpīḍāmadaṇḍenāśastreṇa dharmyeṇa samayenābhinirjitya adhyāvatsyati/ 087.031. so 'pareṇa samayena dānāni datvā cakravartirājyamapahāya keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇi ...ṣamyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajya pratyekāṃ bodhiṃ sākṣātkariṣyati, aśokavarṇo nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/ 087.033. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--kiṃ bhadanta anena govṛṣeṇa karma kṛtam yena tiryagyonāvupapannaḥ, kiṃ karma kṛtam yena divyamānuṣasukhamanubhūya <88>pratyekāṃ bodhimadhigamiṣyati? bhagavānāha--anenaiva ānanda govṛṣeṇa karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/

088.002. govṛṣeṇa karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 088.003. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na hyānanda karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāśubhāni ca/ 088.006. na praṇaśyanti karmāṇi api kalpaśatairapi/ 088.007. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//7//

088.008. bhūtapūrvamānanda atīte 'dhvani ekanavate kalpe vipaśyī nāma samyaksambuddho loka udapādi vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 088.010. sa bandhumatīṃ rājadhānīmupaniśritya viharati, anyatamasmin vanaṣaṇḍe/ 088.010. tasya nātidūre ṣaṣṭibhikṣavaḥ prativasantyāraṇyakāḥ piṇḍapātikāḥ/ 088.011. sarve ca vītarāgā vigatadveṣā vigatamohā yāvat pañcamātrāṇi dhūrtakaśatāni tena tenāhiṇḍyamānāni taṃ pradeśamanuprāptāni/ 088.013. teṣāmetadabhavat--ete hi pravrajitā mahātmānah īdṛśeṣu sthāneṣvabhiramante/ 088.013. yadyeṣāṃ jīvitopacchedaṃ na kariṣyāmaḥ, na bhūya etasmin pradeśe svasthairvihartavyaṃ bhaviṣyati/ 088.014. yadyapyete mahātmānaḥ sarvasattvahitodayapravṛttā na pareṣāmārocayiṣyanti, tathāpyeṣāṃ pradhānapuruṣā upasaṃkramiṣyanti/ 088.016. te 'smākaṃ rājñaḥ samarpayiṣyanti/ 088.016. tatrāsmābhiścārakāvaruddhairmartavyaṃ bhaviṣyati/ 088.017. kathamatra pratipattavyamiti? ekastatraiva nirghṛṇahṛdayastyaktaparalokaḥ/ 088.017. sa kathayati--aghātayitvā etān kutaḥ kṣema iti? taiste jīvitādvyaparopitāḥ/ 088.018. te caitatkarma kṛtvā pāpakamakuśalamekanavatikalpānapāyeṣūpapannāḥ/ 088.019. yadbhūyasā tu narakeṣu tiryagyonau upapannāśca santo nityaṃ śastreṇa praghātitāḥ/ 088.020. tatra yo 'sau caurasteṣāṃ samādāpakaḥ, sa evāyaṃ govṛṣaḥ/ 088.020. tasya karmaṇo vipākena iyantaṃ kālaṃ na kadācit sugatau upapannaḥ/ 088.021. yatpunaridānīṃ mamāntike cittaṃ prasāditam, tasya karmaṇo vipākena divyaṃ mānuṣaṃ sukhamanubhūya pratyekāṃ bodhimadhigamiṣyati/ 088.023. evaṃ hi ānanda tathāgatānāṃ cittaprasādo 'pyacintyavipākaḥ, kiṃ punaḥ praṇidhānam/ 088.024. tasmāttarhi ānanda evaṃ śikṣitavyam yatstokastokaṃ muhūrtamuhūrtamantato 'cchaṭāsaṃghātamātramapi tathāgatamākārataḥ samanusmariṣyāmītyevaṃ te ānanda śikṣitavyam//

088.026. athāyuṣmān ānando bhagavato bhāṣitamabhyānandyānumodya bhikṣūṇāṃ purastādgāthā bhāṣate-- 088.027. aho nāthasya kāruṇyaṃ sarvajñasya hitaiṣiṇaḥ/ 088.028. sukṛtenaiva vātsalyam yasyedṛśamahodbhutam//8//

088.029. āpanno hi paraṃ kṛcchraṃ govṛṣo yena mocitaḥ/ 088.030. vyākṛtaśca bhave divye pratyekaśca jino hyasau//9// iti//

088.031. idamavocadbhagavān/ 088.031. āttamanasaste bhikṣavo bhāṣitamabhyanandan//

088.032. iti śrīdivyāvadāne 'śokavarṇāvadānamekādaśamam//

********** avadāna 12 **********

089.001. div12 prātihāryasūtram/

089.002. sa bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrairdhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairdevair nāgairyakṣairasurairgaruḍaiḥ kinnarairmahoragairiti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bagavāñ jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho divyānāṃ mānuṣyāṇāṃ ca bhagavānanupalipto viharati padmapatramivāmbhasā//

089.007. tena khalu samayena rājagṛhe nagare ṣaṭ pūrṇādyāḥ śāstāro 'sarvajñāḥ sarvajñamāninaḥ prativasanti sma/ 089.008. tadyathā--pūrṇaḥ kāśyapaḥ, maskarī gośālīputraḥ, saṃjayī vairaṭṭīputraḥ, ajitaḥ keśakambalaḥ, kakudaḥ kātyāyanaḥ, nirgrantho jñātiputraḥ/ 089.009. atha ṣaṇṇāṃ pūrṇādīnāṃ tīrthyānāṃ kutūhalaśālāyāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ saṃnipatitānām ayam evaṃrūpo 'bhūd antarākathāsamudāhāraḥ -- yatkhalu bhavanto jānīran--yadā śramaṇo gautamo loke 'nutpannaḥ, tadā vayaṃ satkṛtāścābhūvan gurukṛtāśca mānitāśca pūjitāśca rājñāṃ rājamātrāṇāṃ brāhmaṇānāṃ gṛhapatīnāṃ naigamānāṃ jānapadānāṃ śreṣṭhināṃ sārthavāhānām/ 089.013. lābhīnaścābhūvaṃścīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām/ 089.014. yadā tu śramaṇo gautamo loke utpannaḥ, tadā śramaṇo gautamaḥ satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājñāṃ rājamātrāṇāṃ brāhmaṇānāṃ gṛhapatīnāṃ janapadānāṃ dhanināṃ śreṣṭhināṃ sārthavāhānām/ 089.015. lābhī ca śramaṇo gautamaḥ saśrāvakasaṃghaścīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām/ 089.017. asmākaṃ ca lābhasatkāraḥ sarveṇa sarvaṃ samucchinnaḥ/ 089.017. vayaṃ sma ṛddhimanto jñānavādinaḥ/ 089.018. śramaṇo 'pi gautamo riddhimāñ jñāvādītyātmānaṃ pratijānīte/ 089.018. arhati jñāvādī jñānavādinā sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 089.019. yadyekaṃ śramaṇo gautamo 'nuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, vayaṃ dve/ 089.020. dve śramaṇo gautamaḥ, vayaṃ catvāri/ 089.020. catvāri śramaṇo gautamaḥ, vayamaṣṭau/ 089.021. aṣṭau śramaṇo

gautamaḥ, vayaṃ ṣoḍaśa/ 089.021. ṣoḍaśa śramaṇo gautamaḥ, vayaṃ dvātriṃśaditi yāvacchramaṇo gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, vayaṃ taddviguṇaṃ tattriguṇaṃ vidarśayiṣyāmaḥ/ 089.023. upārdhaṃ mārgaṃ śramaṇo gautama āgacchatu, vayamapyupārdhaṃ mārgaṃ gamiṣyāmaḥ/ 089.024. tatrāsmākaṃ bhavatu śramaṇena gautamena sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryam/ 089.024. atha mārasya pāpīyasa etadabhavat--asakṛdasakṛnmayā śramaṇasya gautamasya prākrāntam, na ca kadācidavatāro labdhaḥ/ 089.026. yannvahaṃ tīrthyānāṃ prahareyam/ 089.026. iti viditvā pūraṇavadātmānamabhinirmāya upari vihāyasamabhyudgamya jvalanatapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kṛtvā maskariṇaṃ gośālīputramāmantrayate--yatkhalu maskariñ jānīyāh--ahaṃ riddhimāñ jñānavādī, śramaṇo gautamo riddhimāñ jñānavādītyātmānaṃ parijānīte/ 089.029. arhati jñānavādī jñānavādinā sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 089.030. yadyekaṃ śramaṇo gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, ahaṃ dve/ 089.031. dve śramaṇo gautamaḥ, ahaṃ catvāri/ 089.031. catvāri śramaṇo gautamaḥ, ahamaṣṭau/ 089.031. aṣṭau śramaṇo gautamaḥ, ahaṃ ṣoḍaśa/ 089.032. ṣoḍaśa śramaṇo gautamaḥ, ahaṃ dvātriṃśaditi yāvacchramaṇo <90>gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, vayaṃ taddviguṇamuttaraṃ manuṣyadharmaṃ riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyāmaḥ/

090.002. upārdhaṃ mārgaṃ śramaṇo gautama āgacchatu, ahamapyupārdhaṃ mārgaṃ gamiṣyāmi/ 090.003. tatrāsmākaṃ bhavatu śramaṇena gautamena sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryam/ 090.004. atha mārasya pāpīyasa etadabhavat--asakṛdasakṛnmayā śramaṇasya gautamasya parākrāntam, na ca kadācidavatāro labdhaḥ/ 090.005. yannvahaṃ tīrthyānāṃ prahareyam/ 090.005. iti viditvā maskarivadātmānamabhinirmāya upari vihāyasamabhyudgamya jvalanatapanavidyotanavarṣaṇaprātihāryāṇi kṛtvā saṃjayinaṃ vairaṭṭīputramāmantrayate--yatkhalu saṃjayiñ jānīyāh--ahaṃ riddhimāñ jñānavādī, śramaṇo gautamo riddhimāñ jñānavādītyātmānaṃ pratijānīte/ 090.008. arhati jñānavādī jñānavādinā sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 090.009. yadyekaṃ śramaṇo gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, ahaṃ dve/ 090.010. dve śramaṇo gautamaḥ, ahaṃ catvāri/ 090.010. catvāri śramaṇo gautamaḥ, ahamaṣṭau/ 090.011. aṣṭau śramaṇo gautamaḥ, ahaṃ ṣoḍaśa/ 090.011. ṣoḍaśa śramaṇo gautamaḥ, ahaṃ dvātriṃśaditi yāvacchramaṇo gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, ahaṃ taddviguṇamuttaraṃ manuṣyadharmaprātihāryaṃ vidarśayiṣyāmi/ 090.013. upārdhaṃ mārgaṃ śramaṇo gautama āgacchatu, ahamapyupārdhaṃ mārgaṃ gamiṣyāmi/ 090.014. tatra me bhavatu śramaṇena gautamena sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryam/ 090.015. evamanyonyaṃ sarve viheṭhitāḥ/ 090.015. ekaika evamāha--riddherlābhī nāhamiti//

090.016. pūraṇādyāḥ ṣaṭ śāstāraḥ sarvajñajñānino yena rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisārastenopasaṃkrāman/ 090.017. upasaṃkramya rājānaṃ māgadhaṃ śreṇyaṃ bimbisāramidamavocan--yatkhalu deva jānīyāh--vayam ṛddhimanto jñānavādinaḥ/ 090.018. śramaṇo 'pi gautamo riddhimāñ jñānavādītyātmānaṃ pratijānīte/ 090.018. arhati jñānavādī jñānavādinā sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 090.019. yadyekaṃ śramaṇo gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, vayaṃ dve/ 090.020. dve śramaṇo gautamaḥ, vayaṃ catvāri/ 090.021. catvāri śramaṇo gautama, vayamaṣṭau/ 090.021. aṣṭau śramaṇo gautamaḥ, vayaṃ ṣoḍaśa/ 090.021. ṣoḍaśa śramaṇo gautamaḥ, vayaṃ dvātriṃśaditi yāvacchramaṇo gautama uttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyati, vayaṃ taddviguṇaṃ tatriguṇaṃ riddhiprātihāryaṃ vidarśayiṣyāmaḥ/ 090.023. upārdhaṃ mārgaṃ śramaṇo gautama āgacchatu, vayamapyupārdhaṃ mārgaṃ gamiṣyāmaḥ/ 090.024. tatrāsmākaṃ bhavatu śramaṇena gautamena sārdhamuttare manṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 090.025. evamukte rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisārastīrthyānidamavocat--yūyamapi śavā bhūtvā bhagavatā sārdhaṃ riddhiṃ prārabhadhve? atha pūraṇādyāḥ ṣaṭ śāstāro 'sarvajñāḥ sarvajñānajñānino 'rdhamārge rājānaṃ māgadhaṃ śreṇyaṃ bimbisāraṃ vijñāpayanti--vayaṃ smo deva riddhimanto jñānavādinaḥ/ 090.028. śramaṇo 'pi gautamo riddhimāñ jñānavādītyātmānaṃ pratijānīte/ 090.029. arhati jñānavādī jñānavādinā sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 090.030. yāvat tatrāsmākaṃ bhavatu śramaṇena gautamena sārdhamuttare manuṣyadharme riddhiprātihāryaṃ vidarśayitum/ 090.031. evamukte rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisārastāṃstīrthikaparivrājakānidamavocat--yadyevaṃ trirapyetamarthaṃ vijñāpayiṣyatha, nirviṣayān vaḥ kariṣyāmi/ 090.032. atha tīrthyānāmetadabhavat--ayaṃ rājā <91>māgadhaḥ śreṇyo bimbisāraḥ śramaṇasya gautamasya śrāvakaḥ/

091.001. bimbisārastiṣṭhatu/ 091.001. rājā prasenajit kauśalo madhyasthaḥ/ 091.002. yadā śramaṇo gautamaḥ śrāvastīṃ gamiṣyati, tatra vayaṃ gatvā śramaṇaṃ gautamamuttare manuṣyadharme riddhiprātihārye āhvayiṣyāmaḥ/ 091.003. ityuktvā prakrāntāḥ//

091.004. atha rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisāro 'nyatamaṃ puruṣamāmantrayate--gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa kṣipram/ 091.005. bhadraṃ yānaṃ yojaya, yatrāhamadhiruhya bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkramiṣyāmi paryupāsanāyai/ 091.006. evaṃ deveti sa puruṣo rājño māgadhasya śreṇyasya bimbisārasya pratiśrutya kṣipraṃ bhadraṃ yānaṃ yojayitvā yena rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 091.007. upasaṃkramya rājānaṃ māgadhaṃ śreṇyaṃ bimbisāramidamavocat--yuktaṃ devasya bhadraṃ yānaṃ yasyedānīṃ devaḥ kālaṃ manyata iti/ 091.008. atha rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisāro bhadraṃ yānamabhiruhya rājagṛhānniryāti bhagavato 'ntikaṃ bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkramituṃ paryupāsanāya/ 091.010. tasya yāvatī yānasya bhūmistāvadyānena gatvā yānādavatīrya padbhyāmevārāmaṃ prāvikṣat/ 091.011. antarā rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisāro bhagavantamadrākṣīt/ 091.012. tadantarā pañca kakudānyapanīya tadyathā--uṣṇīṣaṃ chatraṃ khaḍgamaṇiṃ vālavyajanaṃ citre copānahau, sa pañca kakudānyapanīya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 091.013. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 091.014. ekāntaniṣaṇṇaṃ viditvā rājānaṃ māgadhaṃ śreṇyaṃ bimbisāraṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/ 091.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ 091.016. atha rājā māgadhaḥ śreṇyo bimbisāro bhagavantamabhyānandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ//

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.