Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 1/10

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự

Divyāvadāna

Thông tin
GRETIL — L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20).CC BY-NC-SA 4.0

Divyāvadāna

// divyāvadānam//

namaḥ śrīsarvabudhhabodhisattvebhyaḥ/

********** avadāna 1 **********

001.000. div1 koṭikarṇāvadānam/

001.001. buddho bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/ 001.001. asmāt parāntake vāsavagrāme balaseno nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanapratispardhī/ 001.003. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 001.003. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 001.004. so 'putraḥ putrābhinandī śivavaruṇakuberaśakrabrahmādīnāyācate ārāmedavatāṃ vanadevatāṃ śṛṅgāṭakadevatāṃ balipratigrāhikāṃ devatām/ 001.005. sahajāṃ sahadharmikāṃ nityānubaddhāmapi devatāmāyācate/ 001.006. asti caiṣa loke pravādo yadāyācanahetoḥ putrā jāyante/ 001.007. duhitaraśceti/ 001.007. tacca naivam/ 001.007. yadyevamabhaviṣyat, ekaikasya putrasahasramabhaviṣyat tadyathā rājñaścakravartinaḥ/ 001.008. api tu trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvāt putrāa jāyante duhitaraśca/ 001.009. katameṣāṃ trayāṇām? mātāpitarau raktau bhavataḥ saṃnipatitau, mātā kalyā bhavati ṛtumatī, gandharavḥ pratyupasthito bhavati/ 001.010. eṣāṃ trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvāt putrā jāyante duhitaraśca/ 001.011. sa caivamāyācanaparastiṣṭhati//

001.012. anyatamaśca sattvaścaramabhavikaśca hitaiṣī gṛhītamokṣamārgāntonmukho na nirvāṇe bahirmukhaḥ saṃsārādanarthikaḥ sarvabhavagativyupapattiparānmukho 'ntimadehadhārī anyatamāt sattvanikāyāccyutvā tasya prajāpatyāḥ kukṣimavakrāntaḥ/ 001.014. pañcāveṇikā dharmā ekatye piṇḍatajātīye mātṛgrāme/ 001.014. katame pañca? raktaṃ puruṣaṃ jānāti, viraktaṃ jānāti/ 001.015. kālaṃ jānāti, ṛtuṃ jānāti/ 001.015. garbhamavakrāntaṃ jānāti/ 001.016. yasya sakāśād garbhamavakrāmati taṃ jānāti/ 001.016. dārakaṃ jānāti dārikāṃ jānāti/ 001.017. saceddārako bhavati, dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/ 001.017. saceddārikā bhavati, vāmaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/ 001.018. sā āttamanāttamanāḥ svāmina ārocayati--diṣṭyā āryaputra vardhasva/ 001.018. āpannasattvāsmi saṃvṛttā/ 001.019. yathā ca me dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati, niyataṃ dārako bhaviṣyati/ 001.019. so 'pi āttamanāttamanā udānam udānayati--apyevāhaṃ cirakālābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyam/ 001.020. jāto me syānnāvajātaḥ/ 001.021. kṛtyāni me kurvīt/ 001.021. bhṛtaḥ pratibibhṛyāt/ 001.021. dāyādyaṃ pratipadyeta/ 001.021. kulavaṃśo me cirasthitiko bhaviṣyati/ 001.022. asmākaṃ cāpyatītakālagatānāmalpaṃ vā prabhūtaṃ vā dānāni dattvā puṇyāni kṛtvā dakṣiṇāmādeśayiṣyati--idaṃ tayoryatratatropapannayorgacchatoranugacchatviti/ 001.024. āpannasattvāṃ ca tāṃ viditvā upariprasādatalagatāmayantritāṃ dhārayati śīte śītopakaraṇairuṣṇa uṣṇopakaraṇairvaidyaprajñaptairāhārair nātitiktair nātyamlair nātilavaṇair nātimadhurair nātikaṭukair nātikaṣāyaistiktāmlalavaṇamadhurakaṭukaṣāyavivarjitairāhāraiḥ, hārārdhahāravibhūṣitagātrīm apsarasamiva nandanavanavicāriṇīṃ mañcānmañcaṃ pīṭhātpīṭham{na}vatarantīmupa{madha?}rimāṃ bhūmim/ 001.027. na <2>cāsya amanojñaśabdaśravaṇam yāvadeva garbhasya paripākāya/

002.001. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/ 002.002. dārako jātaḥ/ 002.002. abhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇaviśālalalāṭaḥ saṃgatabhrūruttuṅganāso ratnapratyuptikayā karṇikayā āmuktayālaṃkṛtaḥ/ 002.004. balasenena gṛhapatinā ratnaparīkṣakā āhūyoktāḥ/ 002.004. bhavantaḥ, ratnānāṃ mūlyaṃ kuruta iti/ 002.005. na śakyate ratnānāṃ mūlyaṃ kartumiti/ 002.005. dharmatā yasya na śakyate mūlyaṃ kartuṃ tasya koṭimūlyaṃ kriyate/ 002.006. te kathayanti--gṛhapate, asya ratnasya koṭirmūlyamiti/ 002.007. tasya jñātayaḥ saṃgamya samāgamya trīṇi saptakāni ekaviṃśatidivasāni vistareṇa jātasya jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti--kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti/ 002.009. ayaṃ dārakaḥ koṭimūlyayā ratnapratyuptikayā āmuktayā jātaḥ, śravaṇeṣu ca nakṣatreṣu/ 002.009. bhavatu dārakasya śroṇaḥ koṭikarṇa iti nāma/ 002.010. yasminneva divase śroṇaḥ koṭikarṇo jātaḥ, tasminneva divase balasenasya gṛhapaterdvau preṣyadārakau jātau/ 002.011. tenaikasya dāraka iti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam, aparasya pālaka iti/ 002.012. śroṇaḥ koṭikarṇo 'ṣṭābhyo dhātrībhyo 'nupradatto dvābhyāmaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyām/ 002.013. so 'ṣṭābhirdhātrībhirunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/ 002.015. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//

002.016. sa yadā mahān saṃvṛttastadā lipyām upanyastaḥ, saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse nikṣepe vastuparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyām/ 002.017. so 'ṣṭāsu parīkṣāsūdghaṭako vācakaḥ piṇḍataḥ paṭupracāraḥ saṃvṛttaḥ/ 002.018. tasya pitrā trīṇi vāsagṛhāṇi māpitāni haimantikaṃ graiṣmikaṃ vārṣikam/ 002.018. trīṇi udyānāni māpitāni haimantikaṃ graiṣmikaṃ vārṣikam/ 002.019. trīṇi antaḥpurāṇi pratyupasthāpitāni jyeṣṭhakaṃ madhyamaṃ kanīyasam/ 002.020. sa upariprāsādatalagato niṣpuruṣeṇa tūryeṇa krīḍati ramate paricārayati/ 002.021. balaseno gṛhapatir nityameva kṛṣikarmānte udyuktaḥ/ 002.021. sa koṭikarṇastaṃ pitaraṃ paśyati nityaṃ kṛṣikarmānte--udyuktam/ 002.022. sa kathayati--tāta, kasyārthe tvaṃ nityameva kṛṣikarmānte udyuktah? sa kathayati--putra, yathā tvamupariprāsādatalagato niṣpuruṣeṇa tūryeṇa krīḍasi ramasi paricārayasi, yadyahamapi evameva krīḍeyaṃ rameyaṃ paricārayeyam, nacirādevāsmākaṃ bhogāstanutvaṃ parikṣayaṃ paryādāyaṃ gaccheyuḥ/ 002.025. sa saṃlakṣayati--mamaivārthaṃ codanā kriyate/ 002.026. sa kathayati--tāta yadyevam, gacchāmi, mahāsamudramavatarāmi/ 002.026. pitā kathayati--putra tāvantaṃ me ratnajātamasti/ 002.027. yadi tvaṃ tilataṇḍulakolakulatthanyāyena ratnāni parimokṣyase, tathāpi me ratnānāṃ parikṣayo na syāt/ 002.028. sa kathayati--tāta anujānīhi māma, paṇyamādāya mahāsamudramavatarāmīti/ 002.029. balasenena tasyāvaśyaṃ nirbandhaṃ jñātvānujñātaḥ/ 002.029. balasenena gṛhapatinā vāsavagrāmake ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtam--yo yuṣmākamutsahate śroṇena koṭikarṇena sārthavāhena sārdhamaśulkenātarapaṇyena mahāsamudramavatartum, sa mahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānayatu/ 002.031. pañcabhirvaṇikśatairmahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānītam/ 002.032. balaseno nāma gṛhapatiḥ saṃlakṣayati--<3>kīdṛśena yānena śroṇaḥ koṭikarṇo yāsyati? sa saṃlakṣayati--saced hastibhiḥ, hastinaḥ sukumārā durbharāśca, aśvā api sukumārā dubharāśca, gardabhāḥ smṛtimantaḥ sukumārāśca/

003.003. gardabhayānena gacchatviti/ 003.003. sa pitrā āhūyoktah--putra na tvayā sārthasya purastād gantavyam, nāpi pṛṣṭhataḥ/ 003.004. yadi balavāṃścauro bhavati, sārthasya purastānnipatati/ 003.004. durbalo bhavati, pṛṣṭhato nipatati/ 003.005. tvayā sārthasya madhye gantavyam/ 003.005. na ca te sārthavāhe hate sārtho vaktavyaḥ/ 003.006. dāsakapālakāvapi uktau--putrau, yuvābhyāṃ na kenacit prakāreṇa śroṇaḥ koṭikarṇo moktavya iti//

003.008. athāpareṇa samayena śroṇaḥ koṭikarṇaḥ kṛtakautukamaṅgalasvastyayano mātuḥ sakāśamupasaṃkramya pādayor nipatya kathayati--amba gacchāmi, avalokitā bhava, mahāsamudramavatarāmi/ 003.010. sā ruditumārabdhā/ 003.010. sa kathayati--amba kasmād rodasi/ 003.010. mātā sāśrudurdinavadanā kathayati--putra, kadācidahaṃ putrakaṃ punarapi jīvantaṃ drakṣyāmīti/ 003.011. sa saṃlakṣayati--ahaṃ maṅgalaiḥ saṃprasthitaḥ/ 003.012. iyamīdṛśamamaṅgalamabhidhatte/ 003.012. sa ruṣitaḥ kathayati--amba, ahaṃ kṛtakautūhalamaṅgalasvastyayano mahāsamudraṃ saṃprasthitaḥ/ 003.013. tvaṃ cedṛśānyamaṅgalāni karoṣi/ 003.013. apāyān kiṃ na paśyasīti/ 003.014. sā kathayati--putra, kharaṃ te vākkarma niścāritam/ 003.013. atyayamatyayato deśaya/ 003.015. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet/ 003.015. sā tenātyayamatyayato kṣamāpitā/ 003.015. atha śroṇaḥ koṭikarṇaḥ kṛtakautūhalamaṅgalasvastyayanaḥ śakaṭairbhārairmoṭaiḥ piṭakairuṣṭrairgobhirgardabhaiḥ prabhūtaṃ samudragamanīyaṃ paṇyamāropya mahāsamudraṃ saṃprasthitaḥ/ 003.017. so 'nupūrveṇa grāmanagaranigamapallipattaneṣu cañcūryamāṇo mahāsamudrataṭamanuprāptaḥ/ 003.018. nipuṇataḥ sāmudram yānapātraṃ pratipādya mahāsamudramavatīrṇo dhanahārakaḥ/ 003.019. so 'nuguṇena vāyunā ratnadvīpamanuprāptaḥ/ 003.019. tena tatropaparīkṣyopaparīkṣya ratnānāṃ tad vahanaṃ pūritaṃ tadyathā tilataṇḍulakolakulatthānām/ 003.020. so 'nuguṇena śroṇaḥ saṃsiddhayānapātro jambudvīpamanuprāptaḥ/ 003.021. sa sārthastasminneva samudratīre āvāsitaḥ/ 003.021. sau

śroṇaḥ koṭikarṇo 'pi sārthavāho dāsakapālakāvādāya sārthamadhyādekānte 'pakramya āyaṃ vyayaṃ ca tulayitumārabdhaḥ/ 003.023. paścāt tenāsau dāsako 'bhihitah--dāsaka, paśya sāthaḥ kiṃ karotīti/ 003.023. sa gataḥ/ 003.023. yāvat paśyati sthorāṃ lardayantaṃ sārtham/ 003.024. so 'pi sthorāṃ lardayitumārabdhaḥ/ 003.024. dāsakaḥ saṃlakṣayati--pālakaḥ sārthavāhaṃ śabdāpayiṣyati/ 003.025. pālako 'pi saṃlakṣayati--dāsakaḥ sārthavāhaḥ śabdāpayiṣyatīti/ 003.026. sa sārthaḥ sarātrimeva sthorāṃ lardayitvā saṃprasthitaḥ/ 003.026. so 'pi gāḍhanidrāvaṣṭabdhaḥ śayitaḥ/ 003.027. sa sārthastāvad gato yāvatprabhātam/ 003.027. te kathayanti--bhavantaḥ, kva sārthavāhah? purastād gacchati/ 003.028. purastād gatvā pṛcchanti--kva sārthavāhah? pṛṣṭhata āgacchati/ 003.028. pṛṣṭhato gatvā pṛcchanti--kva sārthavāhah? madhye gacchati/ 003.029. madhye gatvā pṛcchanti/ 003.029. yāvat tatrāpi nāsti/ 003.029. dāsakaḥ kathayati--mama buddhirutpannā--pālakaḥ sārthavāhaṃ śabdāpayiṣyati/ 003.030. pālako 'pi kathayati--mama buddhirutpannā--dāsakaḥ sārthavāhaṃ śabdāpayiṣyati/ 003.031. bhavantaḥ, na śobhanaṃ kṛtam yadasmābhiḥ sārthavāhaśchoritaḥ/ 003.032. āgacchata, nivārtāmaḥ/ 003.032. te kathayanti--bhavantaḥ, yadi vayaṃ nivartiṣyāmaḥ/

004.001. <4>sarva evānayena vyasanamāpatsyāmaḥ/ 004.001. āgacchata, kriyākāraṃ tāvat karmah--tāvanna kenacicchroṇasya koṭikarṇasya mātāpitṛbhyāmārocayitavyam yāvad bhāṇḍaṃ pratiśāmitaṃ bhavati/ 004.002. te kriyākāraṃ kṛtvā gatāḥ/ 004.003. śroṇasya koṭikarṇasya mātāpitṛbhyāṃ śrutam--śroṇaḥ koṭikarṇo 'bhyāgata iti/ 004.004. te kathayanti--pṛṣṭhata āgacchati/ 004.005. pṛṣṭhato gatvā pṛcchatah--kva sārthavāhah? purastād gacchatīti/ 004.006. taistāvadākulīkṛtau yāvad bhāṇḍaṃ pratiśāmitam/ 004.006. paścāt te kathayanti--amba vismṛto 'smābhiḥ sārthavāha iti/ 004.007. tābhyāmeka āgatya kathayati--ayaṃ śroṇaḥ koṭikarṇo 'bhyāgata iti/ 004.008. tasya tāvabhisāraṃ dattvā pratyudgatau na paśyataḥ/ 004.008. apara āgatya kathayati--amba, diṣṭyā vardhasva, ayaṃ śroṇaḥ koṭikarṇo 'bhyāgata iti/ 004.009. tasya tāvabhisāraṃ dattvā pratyudgatau na paśyataḥ/ 004.010. tau na kasyacit punarapi śraddadhātumārabdhau/ 004.010. tābhyāmudyāneṣu svakasabhādevakuleṣu cchatrāṇi vyajanāni kalaśāni upānahāni cākṣarāṇi abhilikhitāni dattāni sthāpitāni--yadi tāvacchroṇaḥ koṭikarṇo jīvati, laghu āgamaya, kṣipramāgamaya/ 004.012. atha cyutaḥ kālagataḥ, tasyaiva gatyupapattisthānāt sthānāntaraviśeṣatāyai/ 004.013. tau śokena rudantāvandhībhūtau//

004.014. śroṇaḥ koṭikarṇaḥ sārthavāho 'pi sūryāṃśubhiḥ spṛṣṭa ātāpitaḥ prativibuddho yāvat sārthaṃ na paśyati nānyatra gardabhayānameva/ 004.015. sa taṃ gardabhayānamabhiruhya saṃprasthitaḥ/ 004.016. rātrau ca vātena pravāyatā vālukayā mārgo vyapoḍhaḥ pithitaḥ/ 004.016. te ca gardabhāḥ smṛtimanto gandhamāghrāyāghrāya śanairmandamandaṃ saṃprasthitāḥ/ 004.017. sārthavāhaḥ saṃlakṣayati--kasmādete śanairmandamandaṃ gacchantīti kṛtvā pratodayaṣṭyā tāḍitāḥ/ 004.018. te saṃbhrāntā ākulībhūtāḥ smṛtibhraṣṭā unmārgeṇa saṃprasthitāḥ, yāvadanyatamāśāṭavīṃ praviṣṭāḥ/ 004.019. te tṛṣārtā vihvalavadanā jihvāṃ nirnāmayya gacchanti/ 004.020. tān dṛṣṭvā tasya kāruṇyamutpannam/ 004.020. sa saṃlakṣayati--yadi etān notsrakṣyāmi, anayena vyasanamāpatsye/ 004.021. ko 'sau nirghṛṇahṛdayastyaktaparalokaśca ya eṣāṃ pratodayaṣṭiṃ kāye nipātayiṣyati? tena ta utsṛṣṭāh--adyāgreṇa acchinnāgrāṇi tṛṇāni bhakṣayata anavamarditāni, pānīyāni pibata anāvilāni, caturdiśaṃ ca śītalā vāyavo vāntviti/ 004.024. sa tānutsṛjya padbhyāṃ saṃprasthitaḥ/ 004.024. yāvat paśyati āyasaṃ nagaramuccaṃ ca pragṛhītaṃ ca/ 004.025. tatra dvāre puruṣastiṣṭhati kālo raudrāścaṇḍo lohitākṣa udviddhapiṇḍo lohalaguḍavyagrahastaḥ/ 004.026. sa tasya sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 004.026. upasaṃkramya taṃ puruṣaṃ pṛcchati--asti atra bhoḥ puruṣa pānīyamiti/ 004.027. sa tūṣṇīṃ vyavasthitaḥ/ 004.027. bhūtastena pṛṣṭah--astyatra nagare pānīyamiti/ 004.028. bhūyo 'pi sa tūṣṇīṃ vyavasthitaḥ/ 004.028. tena sārthavāhena tatra praviśya pānīyaṃ pānīyam iti

śabdo niścāritaḥ/ 004.029. yāvat pañcamātraiḥ pretasahasrairdagdhasthūṇāsadṛśairasthiyantravaducchritaiḥ svakeśaromapraticchannaiḥ parvatodarasaṃnibhaiḥ sūcīchidropamamukhairanuparivāritaḥ śroṇaḥ koṭikarṇaḥ/ 004.031. te kathayanti--sārthavāha kāruṇikastvam/ 004.031. asmākaṃ tṛṣārtānāṃ pānīyamanuprayaccha/ 004.031. sa kathayati--bhavantaḥ, ahamapi pānīyameva mṛgayāmi/ 004.032. kuto 'ham yuṣmākaṃ pānīyamanuprayacchāmīti? <5>te kathayanti--sārthavāha, pretanagaramidam, kuto 'tra pānīyam? adyāsmābhirdvādaśabhirvarṣaistvatsakāśātpānīyaṃ pānīyamiti śabdaḥ śrutaḥ/

005.002. sa kathayati--ke yūyaṃ bhavantaḥ, kena vā karmaṇā ihopapannāh? śroṇa duṣkuhakā jāmbūdvīpakā manuṣyāḥ/ 005.003. nābhiśraddadhāsyasi/ 005.003. ahaṃ bhavantaḥ pratyakṣadarśī, kasmānnābhiśraddadhāsye? te gāthāṃ bhāṣante-- 005.005. ākrośakā roṣakā vayaṃ matsariṇaḥ kuṭukuñcakā vayam/ 005.006. dānaṃ ca na dattamaṇvapi yena vayaṃ pitṛlokamāgatāḥ//1//

005.007. śroṇa gaccha, puṇyamaheśākhyastvam/ 005.007. asti kaścit tvayā dṛṣṭaḥ pretanagaraṃ praviṣṭaḥ svastikṣemābhyāṃ nirgacchan? sa saṃprasthito yāvat tenāsau puruṣo dṛṣṭaḥ/ 005.008. tenoktah--bhadramukha, aho bata tvayā mamārocitaṃ syāt yathedaṃ pretanagaramiti, nāhamatra praviṣṭaḥ syām/ 005.009. sa tenoktah--śroṇa gaccha, puṇyamaheśākhyastvam, yena tvaṃ pretanagaraṃ praviśya svastikṣemābhyāṃ nirgataḥ/ 005.011. sa saṃprasthitaḥ/ 005.011. yāvadaparaṃ paśyati āyasaṃ nagaramuccaṃ ca pragṛhītaṃ ca/ 005.011. tatrāpi dvāre puruṣastiṣṭhati kālaścaṇḍo lohitākṣa udviddhapiṇḍo lohalaguḍavyagrahastaḥ/ 005.012. sa tasya sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 005.013. upasaṃkramyaivamāha--bhoḥ puruṣa, asti atra nagare pānīyam? sa tūṣṇīṃ vyavasthitaḥ/ 005.014. bhūyastena pṛṣṭah--bhoḥ puruṣa, asti atra nagare pānīyam? sa tūṣṇīṃ vyavasthitaḥ/ 005.015. tena tatra praviśya pānīyaṃ pānīyam iti śabdaḥ kṛtaḥ/ 005.015. anekaiḥ pretasahasrairdagdhasthūṇākṛtibhirasthiyantravaducchritaiḥ svakeśaromapraticchannaiḥ parvatodarasaṃnibhaiḥ sūcīchidropamamukhairanuparivāritaḥ/ 005.017. śroṇa kāruṇikastvam/ 005.017. asmākaṃ tṛṣārtānāṃ pānīyamanuprayaccha/ 005.017. sa kathayati--ahamapi bhavantaḥ pānīyameva mṛgayāmi/ 005.018. kuto 'ham yuṣmākaṃ pānīyaṃ dadāmīti? te kathayanti--śroṇa, pretanagaramidam/ 005.019. kuto 'tra pānīyam? adyāsmābhirdvādaśabhirvarṣaistvatsakāśāt pānīyaṃ pānīyamiti śabdaḥ śrutaḥ/ 005.020. sa cāha--ke yūyaṃ bhavantaḥ, kena vā karmaṇā ihopapannāh? ta ūcuh--śroṇa, duṣkuhakā jāmbudvīpakā manuṣyāḥ/ 005.021. nābhiśraddadhāsyasi/ 005.021. sa cāha--ahaṃ bhavantaḥ pratyakṣadarśī/ 005.022. kasmānnābhiśraddadhāsye? te gāthāṃ bhāṣante-- 005.023. ārogyamadena mattakā ye dhanamogamadena mattakāḥ/ 005.024. dānaṃ ca na dattamaṇvapi yena vayaṃ pitṛlokamāgatāḥ//2//

005.025. śroṇa gaccha, puṇyakarmā tvam/ 005.025. asti kaścit tvayā dṛṣṭaḥ śrutaḥ sa pretanagaraṃ praviśya kvastikṣemābhyāṃ jīvannirgacchan? sa saṃprasthitaḥ/ 005.026. yāvat tenāsau puruṣo dṛṣṭaḥ/ 005.026. sa tenoktah--bhadramukha, aho bata yadi tvayā mamārocitaṃ syād yathedaṃ pretanagaramiti, naivāhamatra praviṣṭaḥ syām/ 005.028. sa kathayati--śroṇa gaccha, puṇyamaheśākhyastvam/ 005.028. asti kaścit tvayā dṛṣṭaḥ śruto vā pretanagaraṃ praviśya svastikṣemābhyāṃ jīvan nirgacchan? sa saṃprasthitaḥ/ 005.029. yāvat paśyati sūryasyāstagamanakāle vimāna, catasro 'psarasah abhirūpāḥ prāsādikā darśanīyāḥ/ 005.030. ekaḥ puruṣo 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikah aṅgadakuṇḍalavicitramālyābharaṇānulepanastābhiḥ sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 005.032. sa tairdūrata eva dṛṣṭaḥ/ 005.032. te taṃ pratyavabhāṣitumārabdhāḥ/ 005.032. svāgatam <6>śroṇa, māsi tṛṣito bubhukṣito vā? sa saṃlakṣayati--nūnaṃ devo 'yaṃ vā nāgo vā yakṣo vā bhaviṣyati/

006.002. āha ca--ārya tṛṣito 'smi, bubhukṣito 'smi/ 006.002. sa taiḥ snāpito bhojitaḥ/ 006.002. sa tasmin vimāne tāvat sthito yāvat sūryasyābhyudgamanakālasamayaḥ/ 006.003. sa tenoktah--śroṇa avatarasva, ādīnavo 'tra bhaviṣyati/ 006.004. so 'vatīrya ekānte vyavasthitaḥ/ 006.004. tataḥ paścāt sūryasyābhyudgamanakālasamaye tadvimānamantarhitam/ 006.005. tā api apsaraso 'ntarhitāśca/ 006.005. catvāraḥ śyāmaśabalāḥ kurkurāḥ prādurbhūtāḥ/ 006.006. taistaṃ puruṣamavamūrdhakaṃ pātayitvā tāvat pṛṣṭavaṃśānutpāṭyotpāṭya bhikṣito yāvat sūryasyāstagamanakālasamayaḥ/ 006.007. tataḥ paścāt punarapi tadvimānaṃ prādurbhūtam, tā apsarasaḥ prādurbhūtāḥ/ 006.008. sa ca puruṣastābhiḥ sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 006.008. sa teṣāṃ sakāśamupasaṃkramya kathayati--ke yūyam, kena ca karmaṇā ihopapannāh? te procuh--śroṇa duṣkuhakā jāmbudvīpakā manuṣyāḥ/ 006.010. nābhiśraddadhāsyasi/ 006.010. sa cāha--ahaṃ pratyakṣadarśī, kathaṃ nābhiśraddadhāsye? śroṇa, ahaṃ vāsavagrāmake aurabhraka āsīt/ 006.011. urabhrān praghātya praghātya māṃsaṃ vikrīya jīvikāṃ kalpayāmi/ 006.012. āryaśca mahākātyāyano mamānukampayā āgatya kathayati--bhadramukha, aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 006.013. virama tvamasmāt pāpakādasaddharmāt/ 006.013. nāhaṃ tasya vacanena viramāmi/ 006.014. bhūyo bhūyaḥ sa māṃ vicchandayati--bhadramukha, aniṣṭo 'sya karmaṇo phalavipākaḥ/ 006.015. virama tvamasmāt pāpakādasaddharmāt/ 006.015. tathāpi ahaṃ na prativiramāmi/ 006.015. sa māṃ pṛcchati--bhadramukha, kiṃ tvametānurabhrān divā

praghātayasi āhosvidū rātrau? mayoktah--ārya divā, praghātayāmīti/ 006.017. sa kathayati--bhadramukha, rātrau śīlasamādānaṃ kiṃ na gṛhṇāsi/ 006.017. mayā tasyāntikād rātrau śīlasamādānaṃ gṛhītam/ 006.018. yattad rātrau śīlasamādānaṃ gṛhītam, tasya karmaṇo vipākena rātrāvevaṃvidhaṃ divyaṃ sukhaṃ pratyanubhavāmi/ 006.019. yanmayā divā urabhrāḥ praghātitāḥ, tasya karmaṇo vipākena divā evaṃvidhaṃ duḥkhaṃ pratyanubhavāmi/ 006.020. gāthāṃ ca bhāṣate-- 006.021. divasaṃ paraprāṇapīḍako rātrau śīlaguṇaiḥ samanvitaḥ/ 006.022. tasyaitatkarmaṇaḥ phalaṃ hyanubhavāmi kalyāṇapāpakam//3//

006.023. śroṇa, gamiṣyasi tvaṃ vāsavagrāmakam? gamiṣyāmi/ 006.023. tatra mama putraḥ prativasati/ 006.023. sa urabhrān praghātya praghātya jīvikāṃ kalpayati/ 006.024. sa tvayā vaktavyah--dṛṣṭaste mayā pitāa/ 006.025. kathayati--aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 006.025. viramāsmāt pāpakādasaddharmāt/ 006.025. bhoḥ puruṣa, tvamevaṃ kathayasi--duṣkuhakā jāmbudvīpakā manuṣyā iti/ 006.026. nābhiśraddadhāsyati/ 006.026. śroṇa, yadi na śraddadhāsyati, vaktavyastava pitā kathayati--asti sūnādhastāt suvarṇasya kalaśaḥ pūrayitvā sthāpitaḥ/ 006.028. tamuddhṛtyātmānaṃ samyaksukhena prīṇaya/ 006.028. āryaṃ ca mahākātyāyanaṃ kālena kālaṃ piṇḍakena pratipādaya, asmākaṃ ca nāṃnā dakṣiṇāmādeśaya/ 006.029. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet/ 006.030. sa saṃprasthitaḥ/ 006.030. yāvat sūryasyābhyudgamanakālasamaye paśyati aparaṃ vimānam/ 006.031. tatra ekā apsarā abhirūpā darśanīyā prāsādikā, ekaśca puruṣa abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikah aṅgadakuṇḍalavicitramālyābharaṇānulepanastayā sārdhaṃ krīḍati ramate <7>paricārayati/

007.001. sa taṃ dūrata eva dṛṣṭvā pratyavabhāṣitumārabdhaḥ/ 007.001. svāgataṃ śroṇa, mā tṛṣito 'si, mā bubhukṣito 'si vā? sa saṃlakṣayati--nūnamayaṃ devo vā nāgo vā yakṣo vā bhaviṣyati/ 007.003. sa kathayati--tṛṣito 'smi bubhukṣitaśca/ 007.003. sa tena snāpito bhojitaḥ/ 007.003. sa tasmin vimāne tāvat sthito yāvat sūryasyāstaṃgamanakālasamayaḥ/ 007.004. sa tenoktah--avatarasva, ādīnavo 'tra bhaviṣyati/ 007.005. sa dṛṣṭādīnavo 'vatīrya ekānte 'vasthitaḥ/ 007.005. tataḥ paścāt sūryasyāstagamanakālasamaye tadvimānamantarhitam/ 007.006. sāpi apsarā antarhitā/ 007.006. mahatī śatapadī prādurbhūtā/ 007.006. tayā tasya puruṣasya kāyena kāyaṃ saptakṛtvo veṣṭayitvā tāvaduparimastiṣkaṃ bhakṣayantī sthitā, yāvat sa eva sūryasyābhyudgamanakālasamayaḥ/ 007.008. tataḥ paścāt punarapi tadvimānaṃ prādurbhūtam/ 007.009. sāpi apsarāḥ prādurbhūtā/ 007.009. sa ca puruṣo 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikastayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 007.010. sa tamupasaṃkramya pṛcchati--ko bhavān, kena karmaṇā ihopapannah? sa evamāha--śroṇa, duṣkuhakā jāmbūdvīpakā manuṣyāḥ, nābhiśraddadhāsyasi/ 007.011. sa kathayati--ahaṃ pratyakṣadarśī, kasmānnābhiśraddadhāsye? sa kathayati--yadi evam, ahaṃ vāsavagrāmake brāhmaṇa āsīt pāradārikaḥ/ 007.013. āryaśca mahākātyāyano mamānukampayā āgatya kathayati--bhadramukha, aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 007.014. virama tvamasmāt pāpakādasaddharmāt/ 007.014. tasya vacanādahaṃ na prativiramāmi/ 007.015. bhūyo bhūyaḥ sa māma vicchandayati/ 007.015. tathaivāhaṃ tasmāt

pāpakādasaddharmānna prativiramāmi/ 007.016. sa māṃ pṛcchati--bhadramukha, paradārān kiṃ tvaṃ divā gacchasi, āhosvid rātrau? sa mayābhihitah--ārya rātrau/ 007.017. sa kathayati--bhadramukha, divā kiṃ na śīlasamādānaṃ gṛhṇāsi? mayā tasyāntike divā śīlasamādānaṃ gṛhītam/ 007.018. yattanmayā āryasya kātyāyanasyāntikād divā śīlasamādānaṃ gṛhītam, tasya karmaṇo vipākena divā evaṃvidhaṃ divyasukhaṃ pratyanubhavāmi/ 007.020. yattadrātrau paradārābhigamanaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākena rātrāvevaṃvidhaṃ duḥkhaṃ pratyanubhavāmi/ 007.021. gāthāṃ ca bhāṣate-- 007.022. rātrau paradāramūrcchito, divasaṃ śīlaguṇaiḥ samanvitaḥ/ 007.023. tasyaitat karmaṇaḥ phalaṃ hyanubhavāmi kalyāṇapāpakam//4//

007.024. śroṇa, gamiṣyasi tvaṃ vāsavagrāmakam/ 007.024. tatra mama putro brāhmaṇaḥ pāradārikaḥ/ 007.024. sa vaktavyah--dṛṣṭaste mayā pitā/ 007.025. sa kathayati--aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 007.025. viramāsmāt pāpakādasaddharmāt/ 007.026. bhoḥ puruṣa, tvamevaṃ kathayasi--duṣkuhakā jāmbudvīpakā manuṣyā iti/ 007.026. etanme kaḥ śraddadhāsyati? śroṇa yanna śraddadhāsyati, vaktavyah--tava pitrā agniṣṭomasyādhastāt suvarṇakalaśaḥ pūrayitvā sthāpitaḥ/ 007.028. tamuddhṛtyātmānaṃ samyaksukhena prīṇaya/ 007.028. āryaṃ ca mahākātyāyanaṃ kālena kālaṃ piṇḍakena pratipādaya/ 007.029. asmākaṃ ca nāṃnā dakṣiṇāṃ deśaya/ 007.029. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet/ 007.030. sa saṃprasthitaḥ/ 007.030. yāvat paśyati vimānam/ 007.030. tatraikā strī abhirūpā darśanīyā prāsādikā aṅgadakuṇḍalavicitramālyābharaṇānulepanā/ 007.031. tasyāścaturṣu paryaṅkapādakeṣu catvāraḥ pretā baddhāstiṣṭhanti/ 007.032. sā taṃ dūrata eva dṛṣṭvā pratyavabhāṣitumārabdhā--<8>śroṇa, svāgatam/

008.001. mā tṛṣito 'si mā bubhukṣito 'si vā? sa saṃlakṣayati--nūnaṃ devīyaṃ vā nāgī vā yakṣī vā bhaviṣyati/ 008.002. sa kathayati--ārye, tṛṣito 'smi bubhukṣito 'smi/ 008.002. tayāsāvudvartitaḥ snāpita āhāro dattaḥ/ 008.003. uktaṃ ca--śroṇa, yadi ete kiṃcinmṛgayanti, mā dāsyasīti uktvā teṣāṃ sattvānāṃ karmasvakaṭāṃ pratyakṣīkartukāmā vimānaṃ praviśyāvasthitā/ 008.004. te mṛgayitumārabdhāh--śroṇa kāruṇikastvam/ 008.005. bubhukṣitā vayam/ 008.005. asmākamanuprayaccha/ 008.005. tenaikasya kṣiptam--busaplāvī prādurbhūtā/ 008.006. aparasya kṣiptam--ayoguḍaṃ bhakṣayitumārabdhaḥ/ 008.006. aparasya kṣiptam--svamāṃsaṃ bhakṣayitumārabdhah--aparasya kṣiptam--pūyaśoṇitaṃ prādurbhūtam/ 008.007. sā visragandhena nirgatā/ 008.008. śroṇa nivāritastvaṃ mayā/ 008.008. kasmāt tvayaiṣāṃ dattam? kiṃ kathayati--ayaṃ me svāmī, ayaṃ me putraḥ, iyaṃ me snuṣā, iyaṃ me dāsī/ 008.010. sa āha--ke yūyam, kena vā karmaṇā ihopapannāh? tayoktam--śroṇa, duṣkuhakā jāmbudvīpakā manuṣyā iti nābhiśraddadhāsyasi/ 008.011. ahaṃ pratyakṣadarśī kasmānnābhiśraddadhāsye? sā kathayati--ahaṃ vāsavagrāmake brāhmaṇī āsīt/ 008.012. mayā nakṣatrarātryāṃ pratyupasthitāyāṃ praṇītamāhāraṃ sajjīkṛtam/ 008.013. āryamahākātyāyano mamānukampayā vāsavagrāmake piṇḍāya prāvikṣat/ 008.014. sa mayā dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścittaprāsādikaḥ/ 008.014. cittamabhiprasannaṃ dṛṣṭvā sa mayā prasādajātayā piṇḍakena pratipāditaḥ/ 008.015. tasyā mama buddhirutpannā--svāminamanumodayāmi, prāmodyamutpādayiṣyatīti/ 008.016. sa snātvā āgataḥ/ 008.016.

mayoktam--āryaputra, anumodasva, mayāryo mahākātyāyanaḥ piṇḍakena pratipāditaḥ/ 008.017. sa ruṣito yāvad brāhmaṇānāṃ na dīyate, jñātīnāṃ vā jñātipūjā na kriyate, tāvattvayā tasmai muṇḍakāya śramaṇakāyāgrapiṇḍakaṃ dattam? so 'marṣajātaḥ kathayati--kasmāt sa muṇḍakaḥ śramaṇako busaplāvīṃ na bhakṣayatīti? tasya karmaṇo vipākenāyaṃ busaplāvīṃ bhakṣayati/ 008.020. mama buddhirutpannā--putramapi anumodayāmi, prāmodyamutpādayiṣyatīti/ 008.021. so 'pi mayoktah--putra, anumodasva, mayāryo mahākātyāyanaḥ piṇḍakena pratipāditaḥ/ 008.021. so 'pi ruṣito yāvad brāhmaṇānāṃ na dīyate, jñātīnāṃ vā jñātipūjā na kriyate, tāvattvayā tasmai muṇḍakāya śramaṇakāyāgrapiṇḍaṃ dattam? so 'pi amarṣajātaḥ kathayati--kasmāt sa muṇḍakaḥ śramaṇako 'yoguḍaṃ na bhakṣayatīti? tasya karmaṇo vipākenāyamayoguḍaṃ bhakṣayati/ 008.024. nakṣatrarātryāṃ pratyupasthitāyāṃ mama jñātayaḥ praheṇakāni preṣayanti/ 008.025. tāni ahaṃ snuṣāyāḥ samarpayāmi/ 008.025. sā praṇītāni praheṇakāni bhakṣayitvā mama lūhāni upanāmayati/ 008.026. ahaṃ teṣāṃ jñātīnāṃ saṃdiśāmi--kiṃ nu yūyaṃ durbhikṣe yathā lūhāni praheṇakāni preṣayata? te mama saṃdiśanti--na vayaṃ lūhāni preṣayāmaḥ, api tu praṇītānyeva praheṇakāni preṣayāmaḥ/ 008.029. mayā snuṣābhihitā--vadhūke, mā tvaṃ praṇītāni praheṇakāni bhakṣayitvāsmakaṃ lūhāni upanāmayasi? sā kathayati--kiṃ svamāṃsaṃ na bhakṣayati yā tvadīyāni praheṇakāni bhakṣayatīti? iyaṃ tasya karmaṇo vipākena svamāṃsāni bhakṣayati/ 008.032. nakṣatrarātryāṃ pratupasthitāyāṃ praṇītāni praheṇakāni dattvā jñātīnāṃ

preṣayāmi/ 008.033. sā dārikā tāni praṇītāni praheṇakāni mārge 'ntarbhakṣayitvā teṣāṃ lūhāni upanāmayati/

009.001. <9>te mama saṃdiśanti--kiṃ nu tvaṃ durbhikṣe yathā lūhāni asmākaṃ praheṇakāni preṣayasi? ahaṃ teṣāṃ saṃdiśāmi--nāhaṃ lūhāni perṣayāmi, api tu praṇītānyevāhaṃ preṣayāmīti/ 009.002. mayā dārikābhihitā--dārike, mā tvaṃ praṇītāni praheṇakāni bhakṣayitvā teṣāṃ lūhāni upanāmayasi/ 009.004. sā kathayati--kiṃ nu pūyaśoṇitaṃ na bhakṣayati, yā tvadīyāni praheṇakāni bhakṣayatīti? tasya karmaṇo vipākeneyaṃ pūyaśoṇitaṃ bhakṣayati/ 009.005. mama buddhirutpannā--tatra pratisaṃdhiṃ gṛhṇīyām yatraitān sarvān svakaṃ svakaṃ karmaphalaṃ paribhuñjānān paśyeyamiti/ 009.006. yayā mayāryamahākātyāyanaṃ piṇḍakena pratipādya praṇīte trāyastriṃśe devanikāye upapattavyam, sāhaṃ mithyāpraṇidhānavaśāt pretamaharddhikā saṃvṛttā/ 009.008. śroṇa, gamiṣyasi tvaṃ vāsavagrāmakam? tatra mama duhitā veśyaṃ vāhayati/ 009.009. sā tvayā vaktavyā--dṛṣṭāste mayā pitā mātā bhrātā bhrāturjāyā dāsī/ 009.010. te kathayanti--aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 009.010. viramāsmādasaddharmāt/ 009.010. bhagini, tvameva kathayasi--duṣkuhakā jāmbudvīpakā manuṣyāḥ, nābhiśraddadhāsyanti/ 009.011. śroṇa, yadi na śraddadhāsyati, vaktavyā--tava paurāṇe paitṛke vāsagṛhe catvāro lohasaṃghāṭāḥ suvarṇasya pūrṇāstiṣṭhanti, madhye ca sauvarṇadaṇḍakamaṇḍaluḥ/ 009.013. te kathayanti--tamuddhṛtyātmānaṃ samyaksukhena prīṇaya, āryaṃ ca mahākātyāyanaṃ kālena kālaṃ piṇḍakena pratipādaya, asmākaṃ ca nāṃnā dakṣiṇāmādeśaya/ 009.015. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet/ 009.015. tena tasyāḥ pratijñātam/ 009.016. evaṃ tasya paribhramato dvādaśa varṣā atikrāntāḥ//

009.017. tayoktah--śroṇa, gamiṣyasi tvaṃ vāsavagrāmakam? bhagini, gamiṣyāmi/ 009.017. sa tasminneva vimāne uṣitaḥ/ 009.018. tayā teṣāmeva pretānāmājñā dattā--bhavanto gacchata, śroṇaṃ koṭikarṇaṃ suptameva vāsavagrāmake paitṛke udyāne sthāpayitvā āgacchata/ 009.019. sa tairvāsavagrāmake paitṛke udyāne sthāpitaḥ/ 009.020. sa prativibuddho yāvat paśyati ghaṇṭāchatrāṇi vyajanāni, akṣarāṇi likhitāni--yadi tāvacchroṇaḥ koṭikarṇo jīvati, laghvāgamanāya, kṣipramāgamanāya, cyutaḥ kālagato gatyupapattisthānāt sthānāntaraviśeṣatāyai/ 009.022. sa saṃlakṣayati--yadi ahaṃ mātāpitṛbhyāṃ mṛta eva gṛhītaḥ, kasmādbhūyo 'haṃ gṛhaṃ praviśāmi? gacchāmi, ārya mahākātyāyanasyāntikāt pravrajāmīti/ 009.024. atha śroṇaḥ koṭikarṇo yenāyuṣmān mahākātyāyanastenopasaṃkrāntaḥ/ 009.025. adrākṣīdāyuṣmān mahākatyāyanaḥ śroṇaṃ koṭikarṇaṃ dūrādeva/ 009.025. dṛṣṭvā ca punaḥ śroṇaṃ koṭikarṇamidamavocat--ehi śroṇa, śvāgataṃ te/ 009.026. dṛṣṭaste śroṇa ayaṃ lokaḥ paraśca lokah? sa kathayati--dṛṣṭo bhadanta mahakātyāyana/ 009.027. labheyāhaṃ bhadanta mahākātyāyana svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 009.028. careyamahaṃ bhavato 'ntike brahmacaryam/ 009.028. sa āryeṇoktah--śroṇa, tāṃ tāvat pūrvikāṃ pratijñāṃ paripūraya/ 009.029. yathāgṛhītān saṃdeśān samarpayeti/ 009.029. sa tasyairabhrikasya sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 009.030. viramāsmādasaddharmāt/ 009.031. bhoḥ puruṣa, adya mama piturdvādaśavarṣāṇi kālagatasya/ 009.032. asti kaścid dṛṣṭaḥ paralokāt punarāgacchan? bhadramukha, eṣo 'hamāgataḥ/ 009.032. nāsau śraddadhāti/ 009.033. bhadramukha, yadi na śraddadhāsi, sa tava pitā kathayati--asti sūnādhastāt suvarṇasya kalaśaḥ/

010.001. <10>pūrṇastiṣṭhati/ 010.001. tamuddhṛtyātmānaṃ samyaksukhena prīṇaya/ 010.001. āryaṃ ca mahākātyāyanaṃ kālena kālaṃ piṇḍakena pratipādaya, asmākaṃ ca nāṃnā dakṣiṇāmādeśaya/ 010.002. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādāya gacchet/ 010.003. sa saṃlakṣayati--na kadācidevaṃ mayā śrutapūrvam/ 010.003. paśyāmi, saced bhūtaṃ bhaviṣyati, sarvametat satyam/ 010.004. tena gatvā khanitam/ 010.004. yāvat tat sarvaṃ tat tathaiva/ 010.004. tenābhiśraddadhātam/ 010.005. tataḥ paścāt sa pāradārikāsya sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 010.005. upasaṃkramya kathayati--bhadramukha, dṛṣṭaste mayā pitā/ 010.006. sa kathayati--aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 010.006. viramāsmāt pāpakādasaddharmāt/ 010.007. sa kathayati--bhoḥ puruṣa, adya mama piturdvādaśa varṣāṇi kālaṃ gatasya/ 010.007. asti kaścit tvayā dṛṣṭaḥ paralokaṃ gatvā punarāgacchan? bhadramukha, eṣo 'hamāgataḥ/ 010.008. nāsau śraddadhāti/ 010.009. sa cāaha--bhadramukha, sacennābhiśraddadhāsi, tava pitrā agniṣṭomasyādhastāt suvarṇasya kalaśaḥ pūrayitvā sthāpitaḥ/ 010.010. sa kathayati--tamuddhṛtyātmānaṃ samyaksukhena prīṇaya, āryaṃ ca mahākātyāyanaṃ kālena kālaṃ piṇḍakena pratipādaya, asmākaṃ ca nāṃnā dakṣiṇāmādeśaya/ 010.011. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet/ 010.012. sa saṃlakṣayati--na kadācidetanmayā śrutapūrvam/ 010.013. paśyāmi, saced bhūtaṃ bhaviṣyati, sarvametat satyam/ 010.013. tena gatvā khanitam/ 010.013. yāvat tatsarvaṃ tattathaiva/ 010.014. tenābhiśraddadhātam/ 010.014. sa tasyā veśyāyāḥ

sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 010.014. upasaṃkramya kathayati--bhagini, dṛṣṭāste mayā mātā pitā bhrātā bhrāturjāyā dāsī/ 010.015. te kathayanti--aniṣṭo 'sya karmaṇaḥ phalavipākaḥ/ 010.016. viramāsmāt pāpakādasaddharmāt/ 010.016. sā kathayati--bhoḥ puruṣa, mama mātāpitrordvādaśa varṣāṇi kālagatayoḥ/ 010.017. asti kaścit tvayā dṛṣṭaḥ paralokaṃ gatvā punarāgacchan? sa kathayati--eṣo 'hamāgataḥ/ 010.018. sā na śraddadhāti/ 010.018. sa kathayati--bhagini, sacennābhiśraddadhāsi, tava paurāṇe paitṛke vāsagṛhe catasro lohasaṃghāṭāḥ suvarṇapūrṇāstiṣṭhanti, madhye ca sauvarṇadaṇḍakamaṇḍaluḥ/ 010.020. te kathayanti--tamuddhṛtyātmānaṃ samyaksukhena prīṇaya, āryaṃ ca mahākātyāyanaṃ kālena kālaṃ piṇḍakena pratipādaya, asmākaṃ ca nāṃnā dakṣiṇāmādeśaya/ 010.022. apyevaitat karma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchet/ 010.022. sā saṃlakṣayati--na kadācinmayā śrutapūrvam/ 010.023. paśyāmi, saced bhūtaṃ bhaviṣyati, sarvametat satyam/ 010.023. tayā gatvā khanitam/ 010.023. yāvat tat sarvaṃ tattathaiva/ 010.024. tayābhiśraddadhātam/ 010.024. śroṇaḥ koṭikarṇaḥ saṃlakṣayati--sarvo 'yaṃ lokaḥ suvarṇasya śraddadhāti, na tu kaścinmama śraddhayā gacchatīti/ 010.025. tena vaipuṣpitam/ 010.025. śiśutve suvarṇena daśanā baddhāḥ/ 010.026. tayāsau pratyabhijñātaḥ/ 010.026. syādāryaḥ śroṇaḥ koṭikarṇa eva te bhaginījanaḥ saṃjānate(?)/ 010.027. tayā gatvā tasya mātāpitṛbhyāmārocitam/ 010.027. amba tāta koṭikarṇo 'bhyāgata iti/ 010.028. anekaisteṣāmārocitam/ 010.028. te na kasyacit śraddhayā gacchanti/ 010.028. te

kathayanti--putri tvamapyasmākamutprāsayasi/ 010.029. yāvadasau svayameva gataḥ/ 010.029. tena dvārakoṣṭhake sthitvotkāśanaśabdaḥ kṛtaḥ/ 010.030. hiraṇyasvaro 'sau mahātmā/ 010.030. tasya śabdena sarvaṃ gṛhamāpūritam/ 010.030. sa taiḥ svareṇa pratyabhijñātaḥ/ 010.031. te kaṇṭhe pariṣvajya ruditumārabdhau/ 010.031. teṣāṃ bāṣpeṇa paṭalāni sphuṭitāni/ 010.032. draṣṭumārabdhau/ 010.032. sa kathayati--amba tāta anujānīdhvam/ 010.032. pravrajiṣyāmi samyageva śraddhayā <11>agārādanagārikām/

011.001. tau kathayatah--putra āvāṃ tvadīyena śokena rudantāvandhībhūtau/ 011.001. idānīṃ tvāmevāgamya cakṣuḥ pratilabdham/ 011.002. yāvadāvāṃ jīvāmaḥ, tāvanna pravrajitavyam/ 011.002. yadā kālaṃ kariṣyāmaḥ, tadā pravrajiṣyasi/ 011.003. tenāyuṣmato mahākātyāyanasyāntikāddharmaṃ śrutvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, mātāpitarau ca śaraṇagamanaśikṣāpadeṣu pratiṣṭhāpitau/ 011.004. āgamacatuṣṭayamadhītam, sakṛdāgāmiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 011.005. mātāpitarau satyeṣu pratiṣṭhāpitau//

011.006. apareṇa samayena tasya mātāpitarau kālagatau/ 011.006. sa taṃ dhanajātaṃ dīnānāthakṛpaṇebhyo dattvā daridrānadaridrān kṛtvā yenāyuṣmān mahākātyāyanastenopasaṃkrāntaḥ/ 011.007. upasaṃkramyāyuṣmato mahākātyāyanasya pādau śirasā vanditvā ekānte 'sthāt/ 011.008. ekānte sthitaḥ śroṇaḥ koṭikarṇa āyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocat--labheyāhamāryamahākātyāyana svākhyāte dharmavinaye pravrajyām, yāvaccareyāhaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/ 011.010. sa āyuṣmatā mahākātyāyanena pravrajitaḥ/ 011.011. tena pravrajya mātṛkādhītā, anāgāmiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 011.011. asmāt parāntakeṣu janapadeṣvalpabhikṣukam/ 011.012. kṛcchreṇa deśavargo gaṇaḥ paripūryate/ 011.012. sa traimāsīṃ śrāmaṇero dhāritaḥ/ 011.012. dharmatā khalu yathā buddhānāṃ bhagavatāṃ śrāvakāṇāṃ dvau saṃnipātau bhavataḥ/ 011.013. yaccāṣāḍhyāṃ varṣopanāyikāyām yacca kārtikyāṃ pūrṇamāsyām/ 011.014. tatra ye āṣāḍhyāṃ varṣopanāyikāyāṃ saṃnipatanti, te tāṃstānuddeśayogamanasikārānudgṛhya paryavāpya tāsu grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṣu varṣāmupagacchanti/ 011.015. ye kārtikyāṃ paurṇamāsyāṃ saṃnipatanti, te yathādhigatamārocayanti, uttare ca paripṛcchanti sūtrasya vinayasya mātṛkāyāḥ/ 011.017. evameva mahāśrāvakāṇāmapi/ 011.017. atha ye āyuṣmato mahākātyāyanasya sārdhaṃvihāryantevāsikā bhikṣavas tāṃstānuddeśayogamanasikāraviśeṣān gṛhya paryavāpya tāsu tāsu grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṣu varṣāmupagatāḥ, te trayāṇāṃ vārṣikāṇāṃ māsānāmatyayāt kṛtacīvarā niṣṭhitacīvarāḥ samādāya pātracīvaram yenāyuṣmān mahākātyāyanastenopasaṃkrāntāḥ/ 011.021. upasaṃkramyāyuṣmato mahākātyāyanasya pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇāḥ/ 011.021. ekānte niṣadya yathādhigatamārocayanti, uttare ca paripṛcchanti/ 011.022. deśavargo gaṇaḥ paripūrṇaḥ/ 011.022. sa tenopasampāditaḥ/ 011.023. tena tṛtīyapiṭakamadhītam/ 011.023. sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 011.023. arhan saṃvṛttas traidhātukavītarāgo yāvad abhivādyaśca saṃvṛttaḥ//

011.025. athāyuṣmato mahākātyāyanasya sārdhaṃvihāryantevāsikā āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam yāvattāvat paryupāsyāyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocan--dṛṣṭo 'smābhirupādhyāyaḥ paryupāsitaśca/ 011.027. gacchāmo vayam, bhagavantaṃ paryupāsiṣyāmahe/ 011.027. sa cāha--vatsā evaṃ kurudhvam/ 011.027. draṣṭavyā eva paryupāsitavyā eva hi tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ/ 011.027. tena khalu punaḥ samayena śroṇaḥ koṭikarṇastasyāmeva parṣadi saṃniṣaṇṇo 'bhūt saṃnipatitaḥ/ 011.029. athāyuṣmāñ śroṇaḥ koṭikarṇa utthāyāsanād ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yenāyuṣmān mahākātyāyanastenāñjaliṃ kṛtvā praṇamyāyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocat--dṛṣṭo mayopādhyāyānubhāvena sa bhagavān dharmakāyena, no tu rūpakāyena/ 011.032. gacchāmi upādhyāya, rūpakāyenāpi taṃ bhagavantaṃ drakṣyāmi/ 011.032. sa <12>āha--evaṃ vatsa kuruṣva/

012.001. durlabhadarśanā hi vatsa tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhās tadyathā audumbarapuṣpam/ 012.002. asmākaṃ ca vacanena bhagavataḥ pādau śirasā vandasva, alpābādhatāṃ ca yāvat sukhasparśavihāratāṃ ca/ 012.003. pañca praśnāṃśca pṛccha--asmāt parāntakeṣu bhadanta janapadeṣu alpabhikṣukam/ 012.004. kṛcchreṇa daśavargagaṇaḥ paripūryate/ 012.004. tatrāsmābhiḥ kathaṃ pratipattavyam? kharā bhūmī gokaṇṭakā dhānāḥ/ 012.005. asmākamaparāntakeṣu janapadeṣu idamevamrūpamāstaraṇaṃ pratyāstaraṇaṃ tadyathā avicarma gocarma cchāgacarma/ 012.006. tadanyeṣu janapadeṣu idamevamrūpamāstaraṇaṃ pratyāstaraṇaṃ tadyathā erako merako jandurako mandurakaḥ/ 012.007. evamevāsmāt parāntakeṣu janapadeṣvidamevamrūpamāstaraṇaṃ pratyāstaraṇaṃ tadyathā avicarma pūrvavat/ 012.008. udakastabdhikā manuṣyāḥ snātopavicārāḥ/ 012.008. bhikṣurbhikṣoścīvarakāni preṣayati itaścyutāni tatrāsamprāptāni kasyaitāni naiḥsargikāni/ 012.009. adhivāsayati āyuṣmāñchroṇaḥ koṭikarṇa āyuṣmato mahākātyāyanasya tūṣṇībhāvena/ 012.010. athāyuṣmāñchroṇaḥ koṭikarṇas tasyā eva rātreratyayāt pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya vāsavagrāmakaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 012.012. yāvadanupūrveṇa śrāvastīmanuprāptaḥ/ 012.012. athāyuṣmāñchroṇaḥ koṭikarṇaḥ pātracīvaraṃ pratisāmayya pādau prakṣālya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 012.013. upasaṃkramyaikānte niṣaṇṇaḥ/ 012.014. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate sma--gaccha ānanda tathāgatasya śroṇasya ca koṭikarṇasyaikavihāre mañcaṃ prajñāpaya/ 012.015. evaṃ bhadanteti

āyuṣmānānandastathāgatasya śroṇasya ca koṭikarṇasya yāvat prajñāpya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 012.016. upasaṃkramya bhagavantamidamavocat--prajñapto bhadanta tathāgatasya śroṇasya koṭikarṇasya vihārastenopasaṃkrāntaḥ, yāvadvihāraṃ praviśya niṣaṇṇaḥ/ 012.019. yāvat paśyati smṛtiṃ pratimukhamupasthāpya/ 012.019. athāyuṣmānapi śroṇaḥ koṭikarṇo bahirvihārasya pādau prakṣālya vihāraṃ praviśya niṣaṇṇaḥ paryaṅkamābhujya yāvat pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya/ 012.021. tāṃ khalu rātriṃ bhagavān āyuṣmāṃśca śroṇaḥ koṭikarṇa āryeṇa tūṣṇībhāvenādhivāsitavān/ 012.022. atha bhagavān rātryāḥ pratyūṣasamaye āyuṣmantaṃ śroṇaṃ koṭikarṇamāmantrayate sma--pratibhātu te śroṇa dharmo yo mayā svayamabhijñāyābhisambudhyākhyātaḥ/ 012.023. athāyuṣmāñ śroṇo bhagavatā kṛtāvakāśah asmāt parāntikayā guptikayā udānāt pārāyaṇāt satyadṛṣṭaḥ śailagāthā munigāthā arthavargīyāṇi ca sūtrāṇi vistareṇa svareṇa svādhyāyaṃ karoti/ 012.025. atha bhagavāñchroṇasya koṭikarṇasya kathāparyavasānaṃ viditvā āyuṣmantaṃ śroṇaṃ koṭikarṇamidamavocat--sādhu sādhu śroṇa, madhuraste dharmo bhāṣitaḥ praṇītaśca, yo mayā svayamabhijñāyābhisambudhyākhyātaḥ/ 012.028. athāyuṣmataḥ śroṇasya koṭikarṇasyaitadabhavat--ayaṃ me kālo bhagavata upādhyāyasya vacasārocayitumiti viditvotthāyāsanād yāvad bhagavantaṃ praṇamyedamavocat--asmāt parāntakeṣu janapadeṣu vāsavagrāmake bhadantamahākātyāyanaḥ prativasati, yo me upādhyāyaḥ/ 012.031. sa bhagavataḥ pādau śirasā vandate alpābādhatāṃ ca pṛcchati yāvat sparśavihāratāṃ ca/ 012.032. pañca ca

praśnān pṛcchati vistareṇoccārayitavyāni/ 012.032. atha bhagavāñcchroṇaṃ koṭikarṇamidamavocat<13>--akālaṃ te śroṇa praśnavyākaraṇāya/

013.001. saṃghamelakas tatra kālo bhaviṣyati praśnasya vyākaraṇāya/ 013.002. atha bhagavān kālyamevotthāya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 013.003. athāyuṣmāñcchroṇaḥ koṭikarṇo yena bhagavāṃstenopasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte 'sthāt/ 013.004. ekāntasthito bhagavantamidamavocat--asmāt parāntakeṣu janapadeṣu vāsavagrāmake bhadantamahākāyāyanaḥ prativasati, yo me upādhyāyaḥ/ 013.005. sa bhagavataḥ pādau śirasā vandate alpābādhatāṃ ca pṛcchati yāvat sparśavihāratāṃ ca/ 013.006. pañca ca praśnāti vistareṇoccārayitavyāni yathāpūrvamuktāni yāvat kasya naiḥsargikāni/ 013.007. bhagavānāha--tasmādanujānāmi/ 013.008. pratyantimeṣu janapadeṣu vinayadharapañcamenopasampadā, sadā snātaḥ, ekapalāśike upānahe dhārayitavye na dvipuṭāṃ na tripuṭām/ 013.009. sā cet kṣayadharmiṇī bhavati, tāṃ tyaktvā punar navā grahītavyā/ 013.010. bhikṣurbhikṣoścīvarakāni preṣayati itaścyutāni tatrāsamprāptāni na kasyacinnaiḥsargikāṇi/ 013.011. āyuṣmān upālī buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchati--yaduktaṃ bhadanta bhagavatā pratyantimeṣu janapadeṣu vinayadharapañcamenopasampadam, tatra katamo 'ntaḥ katamaḥ pratyantah? pūrveṇopāli puṇḍavardhanaṃ nāma nagaram, tasya pūrveṇa puṇḍakakṣo nāma parvataḥ, tataḥ pareṇa pratyantaḥ/ 013.013. dakṣiṇena śarāvatī nāma nagarī, tasyāḥ pareṇa sarāvatī nāma nadī, so 'ntaḥ, tataḥ pareṇa pratyantaḥ/ 013.015. paścimena sthūṇopasthūṇakau brāmaṇagrāmakau, so 'ntaḥ, tataḥ pareṇa pratyantaḥ/ 013.015. uttareṇa uśīragiriḥ so 'ntaḥ, tataḥ pareṇa pratyantaḥ//

013.017. kiṃ bhadanta āyuṣmatā śroṇena koṭikarṇena karma kṛtamiti vistaraḥ/ 013.017. bhagavānāha--bhūtapūrvam yāvat kāśyapo nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddho bhagavāñ śāstā loka utpannaḥ/ 013.019. tena khalu samayena vārāṇasyāṃ dvau jāyāpatikau/ 013.019. tābhyāṃ kāśyapasya samyaksambuddhasyāntike śaraṇagamanaśikṣāpadāni udgṛhītāni/ 013.020. yadā kāśyapaḥ samyaksambuddhaḥ sakalaṃ buddhakāryaṃ kṛtvā nirupadhiśeṣu nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ, tasya rājñā kṛkinā catūratnamayaṃ caityaṃ kāritaṃ samantādyojanamuccatvena/ 013.022. tena tatra khaṇḍasphuṭapratisaṃskaraṇāya ye pūrvanagaradvāre karapratyāyā uttiṣṭhante, te tasmin stūpe 'nupradattāḥ/ 013.023. yadā kṛkī rājā kālagataḥ, tasya putraḥ sujāto nāṃnā sa rājye pratiṣṭhāpitaḥ/ 013.024. tasyāmātyaiḥ stokāḥ karapratyāyā upanāmitāḥ/ 013.025. so 'mātyānāmantrayate--kiṃkāraṇamasmākaṃ bhavadbhiḥ stokakarapratyāyā upanāmitāh? kimasmākaṃ vijite karapratyāyā nottiṣṭhante? te kathayanti--deva, kutaḥ karapratyāyā prajñāpitāḥ/ 013.028. yadi devo 'nujānīyāt, te vayaṃ tān karapratyāyān samucchindāmaḥ/ 013.028. sa kathayati--bhavantaḥ, yanmama pitrā kṛtam, devakṛtaṃ na tu brahmakṛtaṃ tat/ 013.029. te saṃlakṣayanti--yadi devo 'nujānīte, vayaṃ tathā kariṣyāmo yathā svayameva te karapratyāyā notthāsyanti/ 013.030. taiḥ sa dvāre baddhvā sthāpitaḥ/ 013.031. na bhūyaḥ karapratyāyā utthiṣṭhante/ 013.031. tasmin stūpe caṭitakāni prādurbhūtāni/ 013.032. tau jāyāpatī vṛddhībhūtau tatraiva stūpe parikarma kurvāṇau tiṣṭhataḥ/ 013.032. uttarāpathāt sārthavāhah <14>paṇyamādāya vārāṇasīmanuprāptaḥ/

014.001. tenāsau dṛṣṭaḥ stūpaḥ/ 014.001. caṭitasphuṭitakaḥ prādurbhūtaḥ/ 014.001. sa dṛṣṭvā pṛcchati--amba tāta kasyaiṣa stūpa iti/ 014.002. tau kathayatah--kāśyapasya samyaksambuddhasya/ 014.003. kena kāritah? kṛkinā rājñā/ 014.003. na tena rājñāsmin stūpe khaṇḍasphuṭapratisaṃskārakaraṇāya kiṃcit prajñāptam? tau kathayatah--prajñāptam/ 014.004. ye pūrvanagaradvāre karapratyāyāste 'smin stūpe khaṇḍasphuṭapratisaṃskaraṇāya niryātitāḥ/ 014.005. kṛkī rājā kālagataḥ/ 014.005. tasya putraḥ sujāto nāma, sa rājye pratiṣṭhitaḥ/ 014.006. tena te karapratyāyāḥ samucchinnāḥ/ 014.006. tenāsmin stūpe caṭitasphuṭitakāni prādurbhūtāni/ 014.007. tasya ratnakarṇikā karṇe āmuktikā/ 014.007. tena sā ratnakarṇikāvatārya tayordattā/ 014.008. amba tāta anayā karṇikayāsmin stūpe khaṇḍasphuṭapratisaṃskāraṃ kurutamiti/ 014.008. yāvadahaṃ paṇyaṃ visarjayitvā āgacchāmi/ 014.009. tataḥ paścād bhūyo 'pi dāsyāmi/ 014.009. taistāṃ vikrīya tasmin stūpe khaṇḍasphuṭitapratisaṃskāraḥ kṛtaḥ/ 014.010. aparamutsarpitam/ 014.010. athāpareṇa samayena sārthavāhaḥ paṇyaṃ visarjayitvā āgataḥ/ 014.011. tena sa dṛṣṭaḥ stūpo 'secanakadarśanaḥ/ 014.011. dṛṣṭvā ca bhūyasyā mātrayābhiprasannaḥ/ 014.012. sa prasādajātaḥ pṛcchati--amba tāta yuṣmābhiḥ kiṃciduddhārikṛtam/ 014.013. tau kathayatah--putra nāsmābhiḥ kiṃciduddhārikṛtam/ 014.013. kiṃ tvaparamutsarpitaṃ tiṣṭhati/ 014.014. tena prasādajātena yattatrāvaśiṣṭam aparaṃ ca dattvā mahatīṃ pūjāṃ kṛtvā praṇidhānaṃ ca kṛtam--anenāhaṃ kuśalamūlenāḍhye mahādhane mahābhoge kule

jāyeyam/ 014.015. evaṃvidhānāṃ ca dharmāṇāṃ lābhī syām/ 014.016. evaṃvidhameva śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti/ 014.016. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau sārthavāhaḥ, eṣa evāsau śroṇaḥ koṭikarṇaḥ/ 014.017. yadanena kāśyapasya samyaksambuddhasya stūpe kārāṃ kṛtvā praṇidhānaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ/ 014.018. mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 014.019. ahamanena kāśyapena samyaksambuddhena sārdhaṃ samajavaḥ samabalaḥ samadhuraḥ samasāmānyaprāptaḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/ 014.020. iti bhikṣava ekāntakṛṣṇānāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ dharmāṇāmekāntaśuklo vipākaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/ 014.022. tasmāttarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/ 014.023. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//

014.024. bhikṣava ūcuh--kiṃ bhadanta āyuṣmatā śroṇena koṭikarṇena karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena dṛṣṭa eva dharme apāyā dṛṣṭāh? bhagavānāha--yadanena māturantike kharavākkarma niścāritam, tasya karmaṇo vipākena dṛṣṭa eva dharme apāyā dṛṣṭā iti//

014.027. idamavocadbhagavān/ 014.027. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

014.028. iti śrīdivyāvadāne koṭikarṇāvadānaṃ prathamam//

********** avadāna 2 **********

015.000. div2 pūrṇāvadānam/ 015.001. bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/ 015.001. tena khalu samayena sūrpārake nagare nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī/ 015.003. tena sadṛśāt kulāt kulatramānītam/ 015.004. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 015.004. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 015.005. sā aṣṭānāṃ navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/ 015.005. dārako jātaḥ/ 015.006. tasya trīṇi saptakāni ekaviṃśatidivasāni vistareṇa jātasya jātamahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate--kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti/ 015.007. jñātaya ūcuh--ayaṃ dārako bhavasya gṛhapateḥ putraḥ, tasmādbhavatu bhavileti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 015.008. bhūyo 'pyasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/ 015.009. tasya bhavatrāteti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 015.009. punarapyasya putro jātaḥ/ 015.010. tasya bhavanandīti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 015.010. yāvadapareṇa samayena bhavo gṛhapatir glānaṃ saṃvṛttaḥ/ 015.011. so 'tyarthaṃ paruṣavacanasamudācārī yataḥ, patnyā putraiścāpyupekṣitaḥ/ 015.011. tasya preṣyadārikā/ 015.012. sā saṃlakṣayati--mama svāminā anekairupāyaśatairbhogāḥ samudānītāḥ/ 015.013. sedānīṃ glānaḥ saṃvṛttaḥ/ 015.012. saiṣa patnyā putraiścāpyupekṣitaḥ/ 015.013. na mama pratirūpaṃ syād yadahaṃ svāminamadhyupekṣeyamiti/ 015.014. sā vaidyasakāśaṃ gatvā kathayati--ārya jānīṣe tvaṃ bhavaṃ gṛhapatim? jāne, kiṃ

tasya? tasyaivaṃvidhaṃ glānyaṃ samupajātam/ 015.015. sa patnyā putraiścāpyupekṣitaḥ/ 015.015. tasya bhaviṣajyam (bhaiṣajyam) vyapadiśeti/ 015.016. sa kathayati--dārike tvameva kathayasi--sa patnyā putraiścāpyupekṣita iti/ 015.017. atha kastasyopasthānaṃ karoti? sā kathayati--ahamasyopasthānaṃ karomi/ 015.018. kiṃ tvalpamūlyāni bhaiṣajyāni vyapadiśeti/ 015.018. tena vyapadiṣṭam--idaṃ tasya bhaiṣajyamiti/ 015.018. tatastayā kiṃcit svabhaktāttasmādeva gṛhādapahṛtyopasthānaṃ kṛtam/ 015.019. sa svasthībhūtaḥ saṃlakṣayati--ahaṃ patnyā putraiścādhyupekṣitaḥ/ 015.020. yadahaṃ jīvitaḥ, tadasyā dārikāyāḥ prabhāvāt/ 015.020. tadasyāḥ pratyupapakāraḥ kartavya iti/ 015.021. sā tenoktā--dārike, ahaṃ patnyā putraiścāpyupekṣitaḥ/ 015.021. yat kiṃcidahaṃ jīvitaḥ, sarvaṃ tava prabhāvāt/ 015.022. ahaṃ te varamanuprayacchāmīti/ 015.022. sā kathayati--svāmin, yadi me parituṣṭo 'si, bhavatu me tvayā sārdhaṃ samāgama iti/ 015.023. sa kathayati--āryaputra, dūramapi paramapi gatvā dāsyevāham, yadi tu āryaputreṇa sārdhaṃ samāgamo bhavati, evamadāsī bhavāmīti/ 015.026. tenāvaśyaṃ nirbandhaṃ jñātvā abhihitā--yadā saṃvṛttā ṛtumatī tadā mamārocayiṣyasīti/ 015.026. sā apareṇa samayena kalyā saṃvṛttā ṛtumatī/ 015.027. tayā tasyārocitam/ 015.027. tato bhavena gṛhapatinā tayā sārdhaṃ paricāritam/ 015.028. sā āpannasattvā saṃvṛttā/ 015.028. yameva divasamāpannasattvā saṃvṛttā tameva divasamupādāya bhavasya gṛhapateḥ sarvārthāḥ sarvakarmāntāśca paripūrṇāḥ/ 015.029. sā tvaṣṭānāṃ vā navānāṃ māsānāmatyayāt

prasūtā/ 015.030. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśīrṣaḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāsaḥ/ 015.031. yasminneva divase <16>dārako jātaḥ, tasminneva divase bhavasya gṛhapaterbhūyasyā mātrayā sarvārthāḥ sarvakarmāntāḥ paripūrṇāḥ/

016.002. tasya jñātayaḥ saṃgamya samāgamya trīṇi saptakānyekaviṃśatidivasāni vistareṇa jātasya jātamahaṃ kṛtvā pūrvavat yāvatpūrṇeti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 016.003. pūrṇo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo dvābhyāmaṃsadhātībhyāṃ datto vistareṇa yāvadāśu vardhate hradasthamiva paṅkajam/ 016.004. yadā mahān saṃvṛttaḥ, tadā lipyāmupanyastaḥ saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse nikṣepe vastuparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ kumāraparīkṣāyāṃ kumārikāparīkṣāyām/ 016.006. aṣṭāsu parīkṣāsūddhaṭako vācakaḥ paṇḍitaḥ paṭupracāraḥ saṃvṛttaḥ/ 016.007. tato bhavena gṛhapatinā bhavilādīnāṃ putrāṇām yathānupūrvyā niveśāḥ kṛtāḥ/ 016.008. te patnībhiḥ sārdhamatīva saṃraktā nivṛttā maṇḍanaparamā vyavasthitāḥ/ 016.009. tato bhavo gṛhapatiḥ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ/ 016.009. sa putrairdṛṣṭaḥ puṣṭaśca--tāta, kasmāttvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthita iti/ 016.010. sa kathayati--putrakāḥ, na tāvanmayā niveśaḥ kṛto yāvatsuvarṇalakṣaḥ samudānīta iti/ 016.011. te yūyaṃ nirastavyāpārāḥ patnīṣvatyarthaṃ saṃraktā maṇḍanaparamā vyavasthitāḥ/ 016.012. mamātyayāt gṛhaṃ śocanīyaṃ bhaviṣyati/ 016.012. kathaṃ na cintāparo bhaviṣyāmīti? bhavilena ratnakarṇikā pinaddhā/ 016.013. sa tāmavatāryadārukarṇikāṃ pinahya pratijñāmārūḍhah--na tāvat ratnakarṇikāṃ pinahyāmi yāvat suvarṇalakṣaḥ samupārjita iti/ 016.014. apareṇa stavakarṇikā/ 016.015. apareṇa trapukarṇikā/ 016.015. teṣām yāstāḥ saṃjñā bhavilo bhavatrāto bhavanandīti tā antarhitāḥ/ 016.016. dārukarṇī

stavakarṇī trapukarṇīti prādurbhūtāḥ/ 016.016. te paṇyamādāya mahāsamudraṃ saṃprasthitāḥ/ 016.016. pūrṇaḥ kathayati--tāta, ahamapi mahāsamudraṃ gacchāmīti/ 016.017. sa kathayati--putra bālastvam/ 016.017. atraiva tiṣṭha, āvāryāṃ vyāpāraṃ kuru/ 016.018. sa tatraivāvasthitaḥ/ 016.018. te 'pi saṃsiddhayānapātrā āgatāḥ/ 016.018. mārgaśramaṃ prativinodya kathayanti--tāta kalyatāmasmadīyaṃ paṇyamiti/ 016.019. ten kalitam--ekaikasya suvarṇalakṣāḥ saṃvṛttāḥ/ 016.020. pūrṇenāpi tatraiva dharmeṇa nyāyena vyavahāritāḥ sātirekāḥ suvarṇalakṣāḥ samudānītāaḥ/ 016.020. pūrṇo 'pi pituḥ pādayor nipatya kathayati--tāta, mamāpi kalyatāmāvārīsamutthitaṃ dravyamiti/ 016.021. sa kathayati--putra tvamatraivāvasthitaḥ/ 016.022. kiṃ tava kalyate? sa kathayati--tāta kalyatām/ 016.022. tathāpi jñātaṃ bhaviṣyatīti/ 016.023. kalitam yāvannyāyopārjitasya suvarṇasya mūlyaṃ varjayitvā sātiriktā lakṣāḥ saṃvṛttāḥ/ 016.024. bhavo gṛhapatiḥ prītisaumanasyajātaḥ saṃlakṣayati--puṇyamaheśākhyo 'yaṃ sattvo yenehaiva sthiteneyatsuvarṇaṃ samupārjitamiti/ 016.025. yāvadapareṇa samayena bhavo gṛhapatirglānaḥ saṃvṛttaḥ/ 016.025. sa saṃlakṣayati--mamātyayādete bhedaṃ gamiṣyanti/ 016.026. upāyasaṃvidhānaṃ kartavyamiti/ 016.026. tena te 'bhihitāh--putrakāḥ, kāṣṭhāni samudānayateti/ 016.027. taiḥ kāṣṭhāni samudānītāni/ 016.027. sa kathayati--agniṃ prajvālayateti/ 016.028. tairagniḥ prajvālitaḥ/ 016.028. bhavo gṛhapatiḥ kathayati--ekaikamalātamapanayateti/ 016.029. tairapanītam/ 016.029. so 'gnir nivārṇaḥ/ 016.029. sa

kathayati--putrakāḥ, dṛṣṭo vah? tāta dṛṣṭaḥ/ 016.029. sa gāthāṃ bhāṣate-- 016.030. jvalanti sahitāṅgārā bhrātaraḥ sahitāstathā/ 016.031. pravibhaktā niśāmyanti yathāṅgārastathā narāḥ//1//

017.001. <17>putrakāḥ, na yuṣmābhirmamātyayāt strīṇāṃ śrotavyam/ 017.002. kuṭumbaṃ bhidyate strībhirvāgbhirbhidyanti kātarāḥ/ 017.003. durnyasto bhidyate mantraḥ prītirbhidyate lobhataḥ//2// iti//

017.004. te niṣkrāntāḥ/ 017.004. bhavilastatraivāvasthitaḥ/ 017.004. sa tenoktah--putra, na kadācit tvayā pūrṇo moktavyaḥ/ 017.005. puṇyamaheśākhyo 'yaṃ sattvaḥ/ 017.005. ityuktvā-- 017.006. sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ/ 017.007. samyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ ca jīvitam//3//

017.008. iti kāladharmeṇa samyuktaḥ/ 017.008. tair nīlapītalohitāvadātairvastraiḥ śibikāmalaṃkṛtya mahatā saṃskāreṇa śmaśānaṃ nītvā dhmāpitaḥ/ 017.009. tataste śokavinodanaṃ kṛtvā kathayanti--yadā asmākaṃ pitā jīvati, tadā tadadhīnāḥ prāṇāḥ/ 017.010. yadidānīṃ nirastavyāpārāstiṣṭhāmaḥ, gṛḥpamavasādaṃ gamiṣyati/ 017.011. na śobhanaṃ bhaviṣyati/ 017.011. yannu vayaṃ paṇyamādāya deśāntaraṃ gacchāma iti/ 017.011. pūrṇaḥ kathayati--yadyevamahamapi gacchāmīti/ 017.012. te kathayanti--tvamatraivāvāryāṃ vyāpāraṃ kuru, vayameva gacchāma iti/ 017.013. te paṇyamādāya deśāntaraṃ gatāḥ/ 017.013. pūrṇo nyastasarvakāryastatraivāvasthitaḥ//

017.014. dharmatā khalu īśvaragṛheṣu divasaparivyayo dīyate/ 017.014. tāsteṣāṃ patnyo dārikāḥ parivyayanimittaṃ preṣayanti/ 017.015. pūrṇo 'pi dhanibhiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairanyaiścājīvibhiḥ parivṛto 'vatiṣṭhate/ 017.016. tāstvavakāśaṃ na labhante/ 017.016. yadā te upasthāya prakrāntā bhavanti, tadā tāsāṃ divasaparivyayaṃ dadāti/ 017.016. tā dārikāściracirādāgacchantītyupālabhyante/ 017.017. tā evamarthaṃ vistareṇārocayanti/ 017.018. tāḥ kathayanti--evaṃ hi teṣāṃ bhavati, yeṣāṃ dāsīputrāḥ kuleṣvaiśvacaryaṃ vaśe vartayantīti/ 017.019. bhavilapatnyā dārikā abhihitā--tvayā kālaṃ jñātvā gantavyamiti/ 017.019. sā kālaṃ jñātvā gacchati, śīghraṃ labhate/ 017.020. anyāścirayanti/ 017.020. tābhiḥ sā pṛṣṭhā--tayā samākhyātam/ 017.020. tā api tayā sārdhaṃ gantumārabdhāḥ/ 017.021. tā api śīghraṃ pratilabhante/ 017.021. tāḥ svābhinībhiruktāh--kimatra kāraṇamidānīṃ śīghramāgacchatheti/ 017.022. tāḥ kathayanti--ārogyaṃ jyeṣṭhabhavikāyāa bhavatu/ 017.022. yadā tasyā dārikā gatā bhavati, tadā labhyate/ 017.023. vayaṃ tayā sārdhaṃ gacchāma iti/ 017.023. tāḥ saṃjātāmarṣāḥ kathayanti--evaṃ hi teṣāṃ bhavati yeṣāṃ dāsīputrāḥ kulesvaiścaryaṃ vaśe vartayantīti/ 017.024. yāvadapareṇa samayena bhavilo bhavatrāto bhavanandī ca sahitāḥ samagrāḥ saṃmodamānā mahāsamudrāt saṃsiddhayānapātrā āgatāḥ/ 017.026. bhavilena patnī pṛṣṭā--bhadre, śobhanaṃ pūrṇena pratipālitā tvamiti? sā kathayati--yathā bhrātrā putreṇa veti/ 017.027. te anye 'pi svāmibhyāṃ pṛṣṭe kathayatah--evaṃ hi teṣāṃ bhavati, yeṣāṃ

dāsīputrāḥ kuleṣvaiścaryaṃ vaśe vartayantīti/ 017.028. tau saṃlakṣayatah--suhṛdbhedakāḥ striyo bhavantīti/ 017.029. yāvadapareṇa samayena kāśikavastrāvārī udghāṭitā/ 017.029. tatsamanantaraṃ bhavilasya putro gataḥ/ 017.030. sa pūrṇena kāśikavastrayugenācchāditaḥ/ 017.030. anyābhyāṃ dṛṣṭvā svaputrāḥ preṣitā yāvat kāśikavastrāvārī ghaṭṭitā, phuṭṭakavastrāvārī udghāṭitā/ 017.031. te ca daivayogāt saṃprāptāḥ/ 017.031. te pūrṇena phuṭṭakairvastrairācchāditāḥ/ 017.032. te dṛṣṭvā svāminoḥ kathayatah--dṛṣṭam yuvābhyāmapareṣāṃ kāśikavastrāṇi<18> dīyante, pareṣāṃ phuṭṭakānīti/

018.001. tābhyāmanusaṃjñaptirdattā/ 018.001. kimetadeva bhaviṣyati? nūnaṃ kāśikavastrāvārī ghaṭṭitā, phuṭṭakavastrāvārī udghāṭiteti/ 018.002. yāvadapareṇa samayena śarkarāvārī udghaṭitā/ 018.003. bhavilasya ca putro gataḥ/ 018.003. tena śarkarākho{mo}dako labdhaḥ/ 018.003. taṃ dṛṣṭvā anyābhyāṃ svaputrāḥ preṣitāḥ/ 018.004. te daivayogād guḍāvāryāmudghāṭitāyāṃ gatāḥ/ 018.004. tairguḍo labdhaḥ/ 018.004. tābhistaṃ dṛṣṭvā svāminau tathā tathā bhagnau yathā gṛhavibhāgaṃ kartumārabdhau/ 018.005. tau parasparaṃ saṃjalpaṃ kurutah--sarvathā vinaṣṭā vayam, gṛhaṃ bhājayāmeti/ 018.006. ekaḥ kathayati--jyeṣṭhataraṃ śabdayāmaḥ/ 018.006. ekaḥ kathayati--vicārayāmastāvat kathaṃ bhājayāmeti/ 018.007. tau svabuddhyā vicārayataḥ/ 018.007. ekasya gṛhagataṃ kṣetragataṃ ca, ekasyāvārīgataṃ deśāntaragataṃ ca, ekasya pūrṇakaḥ/ 018.008. yadi jyeṣṭhataro gṛhagataṃ kṣetragataṃ ca grahīṣyati, śaknumo vayamāvārīgatena deśāntaragatena cātmānaṃ saṃdhārayitum/ 018.010. athāvārīgataṃ deśāntaragataṃ ca grahīṣyati, tathāpi vayaṃ śknumo gṛhagatena kṣetragatena cātmānaṃ saṃdhārayitum, pūrṇakasya ca māryādābandhaṃ kartumiti/ 018.011. tāvevaṃ saṃjalpaṃ kṛtvā bhavilasya sakāśaṃ gatau/ 018.012. bhrātaḥ, vinaṣṭā vayaṃ bhājayāmo gṛhamiti/ 018.012. sa kathayati--suparīkṣitaṃ kartavyam, gṛhabhedikāḥ striyo bhavantīti/ 018.013. tau kathayatah--pratyakṣīkṛtamasmābhiḥ, bhājayāmeti/ 018.014. sa kathayati--yadevam, āhūyantāṃ kulānīti/ 018.014. tau kathayatah--pūrvamevāsmābhirbhājitam/ 018.015. ekasya gṛhagataṃ kṣetragataṃ

ca, ekasyāvārīgataṃ deśāntaragataṃ ca, ekasya pūrṇakaḥ/ 018.016. sa kathayati--pūrṇasya pratyaṃśaṃ nānuprayacchatha? tau kathayatah--dāsīputraḥ saḥ/ 018.016. kastasya pratyaṃśaṃ dadyāt? api tu sa evāsmābhirbhājitaḥ/ 018.017. yadi tavābhipretaṃ tameva gṛhāṇeti/ 018.017. sa saṃlakṣayati--ahaṃ pitrā abhihitah--sarvasvamapi te parityajya pūrṇo grahītavya iti/ 018.018. gṛhṇāmi pūrṇamiti viditvā kathayati--evaṃ bhavatu mama pūrṇaketi/ 018.019. yasya gṛhagataṃ kṣetragataṃ ca, sa tvaramāṇo gṛhaṃ gatvā kathayati--jyeṣṭhabhavike nirgaccha/ 018.020. sā nirgatā/ 018.020. mā bhūyaḥ pravekṣyasi/ 018.021. kasyārthāya? asmābhirbhājitaṃ gṛham/ 018.021. yasyāvārīgataṃ deśāntaragataṃ ca, so 'pi tvaramāṇa āvārīṃ gatvā kathayati--pūrṇaka avatareti/ 018.022. so 'vatīrṇaḥ/ 018.022. mā bhūyo 'bhirokṣyasi/ 018.022. kiṃ kāraṇam? asmābhirbhājitam/ 018.023. yāvat bhavilapatnī pūrṇakena sārdhaṃ jñātigṛhaṃ saṃprasthitā/ 018.024. dārakā bubhikṣitā roditumārabdhāḥ/ 018.024. sā kathayati--pūrṇa, dārakāṇāṃ pūrvabhakṣikāmanuprayaccheti/ 018.025. sa kathayati--kārṣāpaṇaṃ prayaccha/ 018.025. sā kathayati--tvayā iyatībhiḥ suvarṇalakṣābhirvyavahṛtam, dārakāṇāṃ pūrvabhikṣikāpi nāsti? pūrṇaḥ kathayati--kimahaṃ jāne yuṣmākaṃ gṛhe īdṛśīyamavasthā bhaviṣyatīti/ 018.027. yadi mayā jñātamabhaviṣyat, mayā anekāḥ suvarṇalakṣāḥ saṃhāritā abhaviṣyan/ 018.028. dharmataiṣā striya ārakūṭākārṣāpaṇān vastrānte badhnanti/ 018.028. tayārakūṭamāṣako dattah--pūrvabhakṣikāmānayeti/ 018.029. sa tamādāya vīthīṃ saṃprasthitaḥ/ 018.029.

anyatamaśca puruṣaḥ samudravelāpreritānāṃ kāṣṭhānāṃ bhāramādāya śītenābhidruto vepamāna āgacchati/ 018.030. sa tena dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca--bhoḥ puruṣa, kasmādevaṃ vepase? sa kathayati--ahamapi na jāne/ 018.031. mayā cāyaṃ bhāraka utkṣipto bhavati, mama cedṛśī samavasthā/ 018.032. sa dāruparīkṣāyāṃ kṛtāvī/ 018.032. sa tat kāṣṭhaṃ nirīkṣitumārabdhaḥ/ 018.032. paśyati tatra <19>gośīrṣacandanam/

019.001. sa tenābhihitah--bho puruṣa, kiyatā mūlyena dīyate? pañcabhiḥ kārṣāpaṇaśataiḥ/ 019.002. tena taṃ kāṣṭhabhāraṃ gṛhītvā tadgośīrṣacandanamapanīya vīthīṃ gatvā karapatrikayā catasraḥ khaṇḍikāḥ kṛtāḥ/ 019.003. taccūrṇakasyārthaṃ kārṣāpaṇasahasreṇa vikrītaṃ vartate/ 019.003. tatastasya puruṣasya pañcakārṣāpaṇaśatāni dattāni/ 019.004. uktaṃ ca--enaṃ kāṣṭhabhārakamamuṣmin gṛhe bhavilapatnī tiṣṭhati tatra naya, vaktavyā pūrṇena preṣiteti/ 019.005. tenāsau nīto yathāvṛttaṃ cārocitam/ 019.005. sā urasi prahāraṃ dattvā kathayati--yadyasāvarthātparibhraṣṭaḥ, kiṃ prajñayāpi paribhraṣṭah? pakvamānayeti pācanaṃ preṣitam/ 019.007. tadeva nāsti yat paktavyamiti/ 019.007. pūrṇena śeṣakatipayakārṣāpaṇairdāsadāsīgomahiṣīvastrāṇi jīvitopakaraṇāni pakvamādāyāgatya dampatyorupanāmitavān/ 019.008. tena kuṭumbaṃ saṃtoṣitam//

019.009. atrāntare saurpārakīyo rājā dāhajvareṇa viklavībhūtaḥ/ 019.009. tasya vaidyairgośīrṣacandanamupā diṣṭam/ 019.010. tato 'mātyā gośīrṣacandanaṃ samanveṣayitumārabdhāḥ/ 019.010. tairvīthyāṃ pāramparyeṇa śrutam/ 019.010. te pūrṇasya sakāśaṃ gatvā kathayanti--tavāsti gośīrṣacandanam? sa āha--asti/ 019.011. te ūcuh--kiyatā mūlyena dīyate? sa āha--kārṣāpaṇasahasreṇa/ 019.012. taiḥ kārṣāpaṇasahasreṇa gṛhītvā rājñaḥ pralepo dattaḥ, svasthībhūtaḥ/ 019.013. rājā saṃlakṣayati--kīdṛśo 'sau yasya gṛhe gośīrṣacandanaṃ nāsti/ 019.013. rājā pṛcchati--kuta etat? deva pūrṇāt/ 019.014. āhūyatāṃ pūrṇakaḥ/ 019.014. sa dūtena gatvā uktah--pūrṇa, devastvāṃ śabdāpayatīti/ 019.015. sa vicārayitumārabdhah--kimarthaṃ māṃ rājā śabdāpayati? sa saṃlakṣayati--gośīrṣacandanenāsau rājā svasthībhūtaḥ/ 019.016. tadarthaṃ māṃ śabdāyati/ 019.016. sarvathā gośīrṣacandanamādāya gantavyam/ 019.017. sa gośīrṣacandanasya tisro gaṇḍikā vastreṇa pidhāyaikaṃ pāṇinā gṛhītvā rājñaḥ sakāśaṃ gataḥ/ 019.018. rājñā pṛṣṭah--pūrṇa, asti kiṃcid gośīrṣacandanam/ 019.018. sa kathayati--deva idamasti/ 019.019. kimasya mūlyam? deva suvarṇalakṣāḥ/ 019.019. aparamasti? deva asti/ 019.019. tena tāstisro gaṇḍikā darśitāḥ/ 019.020. rājñāmātyānāmājñā dattā--pūrṇasya catasraḥ suvarṇalakṣāḥ prayacchateti/ 019.021. pūrṇaḥ kathayati--deva, tisro dīyantām/ 019.021. ekagaṇḍikā devasya prābhṛtamiti/ 019.021. tatastasya tisro dattāḥ/ 019.022. rājā kathayati--pūrṇa, parituṣṭo 'ham/ 019.022. vada kiṃ te varamanuprayacchāmīti/ 019.022.

pūrṇaḥ kathayati--yadi me devaḥ parituṣṭo devasya vijate 'paribhūto vaseyamiti/ 019.023. rājñā amātyānāmājñā dattā--bhavantaḥ, adyāgreṇa kumārāṇāmājñā deyā na tvevaṃ pūrṇasyeti/ 019.024. yāvanmahāsamudrāt pañcamātrāṇi vaṇikśatāni saṃsiddhayānapātrāṇi sūrpārakaṃ nagaramanuprāptāni/ 019.025. vaṇiggrāmeṇa kriyākāraḥ kṛtah--na kenacidasmākaṃ samastānāṃ nirgatyaikākinā vaṇijāṃ sakāśamupasaṃkramitavyam/ 019.026. gaṇa eva saṃbhūya bhāṇḍaṃ grahīṣyatīti/ 019.027. apare kathayanti--pūrṇamapi śabdāpayāmaḥ/ 019.027. anye kathayanti--kiṃ tasya kṛpaṇasyāsti yaḥ śabdāyata iti/ 019.028. tena khalu samayena pūrṇo bahirnirgataḥ/ 019.028. tena śrutaṃ mahāsamudrāt pañca vaṇikchatāni saṃsiddhayānapātrāṇi sūrpārakaṃ nagaramanuprāptānīti/ 019.030. so 'praviśyaiva nagaraṃ teṣāṃ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/ 019.030. pṛcchati--bhavataḥ, kimidaṃ dravyamiti? te kathayanti--idaṃ cedaṃ ceti/ 019.031. kiṃ mūlyam? te kathayanti--sārthavāha, dūramapi paramapi gatvā tvameva praṣṭavyaḥ/ 019.032. yadyapyevaṃ tathāpi ucyatāṃ mūlyam/ 019.032. tairaṣṭādaśa suvarṇalakṣā mūlyamupadiṣṭam/ 019.032. sa <20>kathayati--bhavantastisro lakṣā avadraṃgaṃ gṛhṇīta, mamaitat/

020.001. paṇyamavaśiṣṭaṃ dāsyāmi/ 020.001. tathā bhavatu/ 020.002. tena tisro lakṣā ānāyya dattāḥ/ 020.002. svamudrālakṣitaṃ ca kṛtvā prakrāntaḥ/ 020.002. tato vaṇiggrāmeṇāvacarakāḥ puruṣāḥ preṣitāh--paśyata kiṃ dravyamiti/ 020.003. tairgatvā pṛṣṭāh--kiṃ dravyam? idaṃ cedaṃ ca/ 020.004. asmākamapi pūrṇāni kośakoṣṭhāgārāṇi tiṣṭhanti/ 020.004. pūrṇāni vā bhavantu mā vā/ 020.004. api vikrītam/ 020.005. kasyāntike? pūrṇasya/ 020.005. prabhūtamāsādayiṣyatha pūrṇasyāntikād vikrīya/ 020.005. te kathayanti--yattenāvadraṅge dattaṃ tad yūyaṃ mūlye 'pi na dāsyatha/ 020.006. kiṃ tenāvadraṅge dattam? tisraḥ suvarṇalakṣāḥ/ 020.007. sumuṣitāstena bhrātaraḥ kṛtāḥ/ 020.007. tairāgatya vaṇiggrāmasyārocitam/ 020.007. tatpaṇyaṃ vikrītam/ 020.008. kasyāntike? pūrṇasya/ 020.008. prabhūtamāsādayiṣyanti pūrṇasyāntike vikrīya/ 020.008. yātenāvadraṅge dattaṃ tadyūyaṃ mūlye 'pi na dāsyatha/ 020.009. kiṃ tenāvadraṅge dattam? tisraḥ suvarṇalakṣāḥ/ 020.010. sumuṣitāstena te bhrātaraḥ kṛtāḥ/ 020.010. sa tairāhūyoktah--pūrṇa vaṇiggrāmeṇa kriyākāraḥ kṛtah--na kenacidekākinā grahītavyam/ 020.011. vaṇiggrāma eva grahīṣyatītyeva/ 020.011. kasmātte gṛhītam? sa kathayati--bhavantaḥ, yadā yuṣmābhiḥ kriyākāraḥ kṛtastadā kimahaṃ na śabdito mama bhrātā vā? yuṣmābhireva kriyākāraḥ kṛto yūyameva pālayata/ 020.013. tato vaṇiggrāmeṇa saṃjātāmarṣeṇa ṣaṣṭeḥ kārṣāpaṇānāmarthāyātape dhāritaḥ/ 020.014. rājñaḥ pauruṣeyairdṛṣṭaḥ/ 020.014. tai rājñe ārocitam/ 020.014. rājā kathayati--bhavantaḥ, śabdayataitān/ 020.015. taiḥ

śabditāḥ/ 020.015. kathayati rājā--bhavantaḥ, kasyārthe yuṣmābhiḥ pūrṇa ātape vidhāritah? te kathayanti--deva vaṇiggrāmeṇa kriyākāraḥ kṛto na kenacidekākinā paṇyaṃ grahītavyamiti/ 020.017. tadanenaikākinā gṛhītam/ 020.017. pūrṇaḥ kathayati--deva, samanuyujyantām yadaibhiḥ kriyākāraḥ kṛtastadā kimahamebhiḥ śabdito mama bhrātā vā? te kathayanti--deva neti/ 020.019. rājā kathayati--bhavantaḥ, śobhanaṃ pūrṇaḥ kathayati--sa tairvrīḍitairmuktaḥ/ 020.019. yāvadapareṇa samayena rājñastena dravyeṇa prayojanamutpannam/ 020.020. tena vaṇiggrāma āhūyoktah--bhavantaḥ, mamāmukena dravyeṇa prayojanam/ 020.021. anuprayacchateti/ 020.021. te kathayanti--deva pūṇasyāsti/ 020.021. rājā kathayati--bahvantaḥ, nāhaṃ tasyājñāṃ dadāmi/ 020.022. yūyameva tasyāntikāt krītvānuprayacchata/ 020.022. taiḥ pūrṇasya dūtaḥ preṣitah--vaṇiggrāmaḥ śabdayatīti/ 020.023. sa kathayati--nāhamāgacchāmi/ 020.023. te vaṇiggrāmāḥ sarva eva saṃbhūya tasya niveśanaṃ gatvā dvāri sthitvā tairdūtaḥ preṣitaḥ/ 020.024. pūrṇa, nirgaccha vaṇiggrāmo dvāri tiṣṭhatīti/ 020.025. sa sāhaṃkāraḥ kāmakāramadattvā nirgataḥ/ 020.025. vaṇiggrāmaḥ kathayati--sārthavāha yathākrītakaṃ paṇyamanuprayaccha/ 020.026. sa kathayati--ativāṇijako 'ham yadi yathākṛtaṃ paṇyamanuprayacchāmīti/ 020.026. te kathayanti--sārthavāha, dviguṇamūlyena dattam/ 020.027. pañcadaśa lakṣāṇi teṣāṃ vaṇijyaṃ dattamavaśiṣṭaṃ svagṛhaṃ praveśitam/ 020.028. sa saṃlakṣayati--kiṃ śakyamavaśyāyabindunā kumbhaṃ pūrayitum? mahāsamudramavatarāmīti/ 020.029. tena sūrpārake

nagare ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--śṛṇvantu bhavantaḥ saurpārakīyā vaṇijaḥ/ 020.030. pūrṇaḥ sārthavāho mahāsamudramavatarati/ 020.030. yo yuṣmākamutsahate pūrṇena sārthavāhena sārdhamaśulkenāgulmenātarapaṇyena mahāsamudramavatartuṃ sa mahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānayatviti/ 020.032. pañcamātrairvaṇikśatairmahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānītam/ 020.032. tataḥ pūrṇaḥ sārthavāhaḥ kṛtakutūhalamaṅgalasvastyayanah<21> pañcavaṇikśataparivāro mahāsamudramavatīrṇaḥ/

021.001. maṅgalasvastyayanaḥ pañcavaṇikśataparivāro mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 021.001. sa saṃsiddhayānapātraśca pratyāgataḥ/ 021.002. evam yāvat ṣaṭkṛtvaḥ/ 021.002. sāmantakena śabdo viśrutaḥ/ 021.002. pūrṇaḥ ṣaṭkṛtvo mahāsamudramavatīrṇaḥ saṃsiddhayānapātraśca pratyāgata iti/ 021.003. śrāvasteyā vaṇijaḥ paṇyamādāya sūrpārakaṃ nagaraṃ gatāḥ/ 021.004. te mārgaśramaṃ prativinodya yena pūrṇaḥ sārthavāhastenopasaṃkrāntāḥ/ 021.004. uapsaṃkramya kathayanti--sārthavāha mahāsamudramavatarāmeti/ 021.005. sa kathayati--bhavantaḥ, asti kaścidyuṣmābhirdṛṣṭaḥ śruto vā ṣaṭkṛtvo mahāsamudrātsaṃsiddhayānapātrāgataḥ saptamaṃ vāramavataran? te kathayanti--pūrṇa, vayaṃ tvāmuddiśya dūrādāgatāḥ/ 021.007. yadi nāvatarasi, tvameva pramāṇamiti/ 021.007. sa saṃlakṣayati--kiṃ cāpyahaṃ dhanenānarthī tathāpyeṣāmarthāyāvatarāmīti/ 021.008. sa taiḥ sārdhaṃ mahāsamudraṃ saṃprasthitaḥ/ 021.009. te rātryāḥ pratyūṣasamaye udānāt pārāyaṇāt satyadṛśaḥ sthaviragāthāḥ śailagāthā munigāthā arthavargīyāṇi ca sūtrāṇi vistareṇa svareṇa svādhyāyaṃ kurvanti/ 021.010. tena te śrutāḥ/ 021.010. sa kathayati--bhavantaḥ, śobhanāni gītāni gāyatha/ 021.011. te kathayanti--sārthavāha, naitāni? kiṃtu khalvetadbuddhavacanam/ 021.012. sa buddha ityaśrutapūrvaṃ śabdaṃ śrutvā sarvaromakūpāni āhṛṣṭāni/ 021.012. sa ādarajātaḥ pṛcchati--bhavantaḥ, ko 'yaṃ buddhanāmeti/ 021.013. te kathayanti--asti śramaṇo gautamaḥ śākyaputraḥ śākyakulātkeśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇi ācchādya samyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajitaḥ/

021.015. so 'nuttarāṃ samyaksambodhimabhisambuddhaḥ/ 021.015. sa eṣa sārthavāha buddho nāma/ 021.016. kutra bhavantaḥ sa bhagavānetarhi viharati? sārthavāha, śrāvstyāṃ jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/ 021.017. sa taṃ hṛdi kṛtvā taiḥ sārdhaṃ mahāsamudramavatīrṇaḥ saṃsiddhayānapātraśca pratyāgataḥ/ 021.017. bhrātāsya bhavilaḥ saṃlakṣayati--parikhinno 'yaṃ mahāsamudragamanena, niveśo 'sya kartavya iti/ 021.018. sa tenoktah--bhrātaḥ, kathaya katarasya dhaninaḥ sārthavāhasya vā tavārthāya duhitaraṃ prārthayāmīti/ 021.019. sa kathayati--nāhaṃ kāmairarthī/ 021.020. yadyanujānāsi, pravrajāmīti/ 021.020. sa kathayati--yadāsmākaṃ gṛhe vārtā nāsti, tadā na pravrajitaḥ/ 021.021. idānīṃ kāmārthaṃ pravrajasi/ 021.021. pūrṇaḥ kathayati--bhrātaḥ, tadānīṃ na śobhate, idānīṃ tu yuktam/ 021.022. sa tenāvaśyaṃ nirbandhaṃ jñātvānujñātaḥ/ 021.022. sa kathayati--bhrātaḥ, mahāsamudro bahvādīnavo 'lpāsvādaḥ/ 021.023. bahavo 'vataranti, alpā vyuttiṣṭhanti/ 021.023. sarvathā na tvayā mahāsamudramavatartavyam/ 021.023. nyāyopārjitaṃ te prabhūtaṃ dhanamasti, eṣāṃ tu tava bhrātṛrṇāmanyāyoparjitam/ 021.024. yadyete kathayanti ekadhye vasāmeti, na vastavyam/ 021.025. ityuktvopasthāyakamādāya śrāvastīṃ saṃprasthitaḥ/ 021.025. anupūrveṇa śrāvastīmanuprāptaḥ//

021.026. śrāvastyāmudyāne sthitena anāthapiṇḍadasya gṛhapaterdūto 'nupreṣitaḥ/ 021.026. tena gatvā anāthapiṇḍadasya gṛhapterārocitam--gṛhapate, pūrṇaḥ sārthavāha udyāne tiṣṭhati gṛhapatiṃ draṣṭukāma iti/ 021.028. anāthapiṇḍado gṛhapatiḥ saṃlakṣayati--nūnaṃ jalayānena khinna idānīṃ sthalayānenāgataḥ/ 021.029. tataḥ pṛcchati--bhoḥ puruṣa, kiyatprabhūtaṃ paṇyamānītam/ 021.029. sa kathayati--kuto 'sya paṇyam? upasthāyakadvitīyaḥ/ 021.030. sa cāhaṃ ca/ 021.030. anāthapiṇḍadaḥ saṃlakṣayati--na mama pratirūpam yadahaṃ pradhānapuruṣamasatkāreṇa praveśayeyamiti/ 021.031. sa tena mahatā satkāreṇa praveśita udvartitaḥ snāpito bhojitaḥ/ 021.032. svairālāpeṇāvasthitayoranāthapiṇḍadaḥ pṛcchati--<22>sārthavāha, kimāgamanaprayojanam? apūrveṇa gṛhapate icchāmi svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvamiti/

022.002. tato 'nāthapiṇḍado gṛhapatiḥ pūrvaṃ kāyamabhyunnamayya dakṣiṇaṃ bāhuṃ prasāryodānamudānayati--aho buddhaḥ/ 022.003. aho dharmaḥ/ 022.003. aho saṃghasya svākhyātatā/ 022.003. yatredānīmīdṛśāḥ pradhānapuruṣā vistīrṇasvajanabandhuvargamapahāya sphītāni ca kośakoṣṭhāgārāṇi ākāṅkṣanti svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvamiti/ 022.005. tato 'nāthapiṇḍado gṛḥpatiḥ pūrṇaṃ sārthavāhamādāya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 022.006. tena khalu samayena bhagavānanekaśatāyā bhikṣupariṣadaḥ purastānniṣaṇṇo dharmaṃ deśayati/ 022.007. adrākṣīd bhagavānanāthapiṇḍadaṃ gṛhapatiṃ saprābhṛtamāgacchantam/ 022.008. dṛṣṭvā ca punarbhikṣūnāmantrayate sma--eṣa bhikṣavo 'nāthapiṇḍado gṛhapatiḥ saprābhṛta āgacchati/ 022.009. nāsti tathāgatasyaivaṃvidhaḥ prābhṛto yathā vaineyaprābhṛta iti/ 022.010. tato 'nāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā pūrṇena sārthavāhena sārdhamekānte niṣaṇṇaḥ/ 022.011. ekāntaniṣaṇṇo 'nāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavantamidamavocat--ayaṃ bhadanta pūrṇaḥ sārthavāha ākāṅkṣati svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 022.012. taṃ bhagavān pravrājayatu upasampādayedanukampāmupādāyeti/ 022.013. adhivāsayati bhagavānanāthapiṇḍadasya gṛhapatestūṣṇībhāvena/ 022.014. tato bhagavān pūrṇaṃ sārthavāhamāmantrayate--ehi bhikṣo cara brahmacaryamiti/ 022.014. sa bhagavato vācāvasāne muṇḍaḥ saṃvṛttaḥ saṃghāṭiprāvṛtaḥ pātrakarakavyagrahastaḥ saptāhāvaropitakeśaśmaśrurvarṣaśatopasampannasya bhikṣorīryāpathenāvāsthitaḥ/ 022.017. ehīti coktaḥ sa tathāgatena muṇḍaśca saṃghāṭiparītadehaḥ/ 022.019. sadyaḥ praśāntendriya eva tasthau evaṃ sthito buddhamanorathena//4//

022.021. athāpareṇa samayenāyuṣmān pūrṇo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 022.021. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte 'sthāt/ 022.022. ekānte sthita āyuṣmān pūrṇo bhagavantamidamavocat--sādhu me bhagavāṃstathā saṃkṣiptena dharmaṃ deśayatu yathāhaṃ bhagavato 'ntikāt saṃkṣiptena dharmaṃ śrutvaiko vyapakṛṣṭo 'pramatta ātāpī prahitātmā vihareyam/ 022.024. yadarthaṃ kulaputrāḥ keśaśmaśrūṇi avatārya kāṣāyāṇi vastrāṇi ācchādya samyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajanti, tadanuttaraṃ brahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭadharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtvopasampadya pravrajayeyam--kṣīṇā me jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamasmādbhavaṃ prajānāmīti/ 022.027. evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ pūrṇamidamavocat--sādhu pūrṇa, sādhu khalu tvaṃ pūrṇa yastvamevaṃ vadasi--sādhu me bhagavāṃstathā saṃkṣiptena dharmaṃ deśayatu pūrvavadyāvannāparamasmād bhavaṃ prajānāmīti/ 022.029. tena hi pūrṇa śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye//

022.031. santi pūrṇa cakṣurvijñeyāni rūpāṇīṣṭakāni kāntāni priyāṇi manāpāni kāmopasaṃhitāni rañjanīyāni/ 022.032. tāni cedbhikṣurdṛṣṭvābhinandati abhivadāti adhyavasyati adhyavasāya <23>tiṣṭhati, tāni abhinandato 'bhivadato 'dhyavasato 'dhyavasāya tiṣṭhata ānandī bhavati/

023.001. ānandyānandīsaumanasyaṃ bhavati/ 023.002. nandīsaumanasye sati sarāgo bhavati/ 023.002. nandīsarāge sati nandīsarāgasamyojanaṃ bhavati/ 023.003. nandīsarāgasamyojanasamyuktaḥ pūrṇa bhikṣurāarannirvāṇasyocyate/ 023.003. santi pūrṇa śrotravijñeyāḥ śabdāḥ, ghrāṇavijñeyā gandhāḥ, jihvāvijñeyā rasāḥ, kāyavijñeyāni spraṣṭavyāni, manovijñeyā dharmā iṣṭāḥ kāntāḥ priyā manāpāḥ kāmopasaṃhitā rañjanīyāḥ/ 023.006. tāṃśca bhikṣurdṛṣṭvā pūrvavad yāvadārānnirvāṇasyeti ucyate/ 023.006. santi tu pūrṇa cakṣurvijñeyāni rūpāṇi iṣṭāni kāntāni priyāṇi manāpāni pūrvavad yavat śuklapakṣeṇāntike nirvāṇasyeti ucyate/ 023.008. anena tvaṃ pūrṇa mayā saṃkṣiptenāvavādena coditaḥ/ 023.008. kutrecchasi vastuṃ kutrecchasi vāsaṃ kalpayitum? anenāhaṃ bhadanta bhagavatā saṃkṣiptenāvavādena codita icchāmi śroṇāparāntakeṣu janapadeṣu vastuṃ śroṇāparāntakeṣu janapadeṣu vāsaṃ kalpayitum/ 023.010. caṇḍāḥ pūrṇa śroṇāparāntikā manuṣyā rabhasāḥ karkaśā ākrośakā roṣakāḥ paribhāṣakāḥ/ 023.011. sacet tvāṃ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyā saṃmukhaṃ pāpikayā asatyayā paruṣayā vācā ākrokṣyanti roṣayiṣyanti paribhāṣiṣyante, tasya te kathaṃ bhaviṣyati? sacenmāṃ bhadanta śroṇāparāntakā manuṣyāḥ saṃmukhaṃ pāpikayā asātyayā paruṣayā vācā ākrokṣyanti roṣayiṣyanti paribhāṣiṣyante, tasya mamaivaṃ bhaviṣyati--bhadrakā bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, snigdhakā bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, ye māṃ saṃmukhaṃ pāpikayā asatyayā paruṣayā vācā ākrośanti roṣayanti paribhāṣante/ 023.017. no tu pāṇinā vā loṣṭena vā praharantīti/ 023.017.

caṇḍāḥ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyāḥ pūrvavat yāvat paribhāṣakāḥ/ 023.018. sacet tvāṃ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyāḥ pāṇinā vā loṣṭena vā prahariṣyanti, tasya te kathaṃ bhaviṣyati? sacenmāṃ bhadanta śroṇāparāntakā manuṣyāḥ pāṇinā vā loṣṭena vā prahariṣyanti, tasya mamaivaṃ bhaviṣyati--bhadrakā bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, snehakā bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, ye māṃ pāṇinā vā loṣṭena vā praharanti, no tu daṇḍena vā śastreṇa vā praharantīti/ 023.022. caṇḍāḥ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyāḥ pūrvavad yāvat paribhāṣakāḥ/ 023.023. sacet tvāṃ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyā daṇḍena vā śastreṇa vā prahariṣyanti, tasya te kathaṃ bhaviṣyati? sacenmāṃ bhadanta śroṇāparāntakā manuṣyā daṇḍena vā śastreṇa vā prahariṣyanti, tasya mamaivaṃ bhaviṣyati--bhadrakā bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, snehakā bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, ye māṃ daṇḍena vā śastreṇa vā praharanti, no tu sarveṇa sarvaṃ jīvitād vyaparopayanti/ 023.027. caṇḍāḥ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyā yāvat paribhāṣakāḥ/ 023.027. sacet tvāṃ pūrṇa śroṇāparāntakā manuṣyāḥ sarveṇa sarvaṃ jīvitād vyaparopayiṣyanti, tasya te kathaṃ bhaviṣyati? sacenmāṃ bhadanta śroṇāparāntakā manuṣyāḥ sarveṇa sarvaṃ jīvitād vyaparoyiṣyanti, tasya me evaṃ bhaviṣyati--santi bhagavataḥ śrāvakā ye anena pūtikāyenārdīyamānā jehrīyante, vijugupsamānāḥ śastramapi ādhārayanti, viṣamapi bhikṣayanti, rajjvā baddhā api mriyante, prapātādapi prapatantyapi/ 023.032. bhadrakā bata śroṇāparāntakā manuṣyakāḥ, snehakā <24>bata śroṇāparāntakā manuṣyāḥ, ye māmasmāt

pūtikalevarādalpakṛcchreṇa parimocayantīti/

024.002. sādhu sādhu pūrṇa, śakyastvaṃ pūrṇa anena kṣāntisaurabhyena samanvāgataḥ śroṇāparāntakeṣu janapadeṣu vastuṃ śroṇāparāntakeṣu vāsaṃ kalpayitum/ 024.003. gaccha tvaṃ pūrṇa, mukto mocaya, tīrṇastāraya, āśvasta āśvasaya, parinirvṛtaḥ parinirvāpayeti//

024.005. athāyuṣmān pūrṇo bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/ 024.006. athāyuṣmān pūrṇastasyā eva rātreratyayāt pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya śrāvastīṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 024.007. śrāvastīṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyaḥ paścādbhaktapiṇḍapātraḥ pratikrāntaḥ/ 024.008. yathāparibhuktaśayanāsanaṃ pratisamayya samādāya pātracīvaram yena śroṇāparāntakā janapadāstena cārikāṃ carañ śroṇāparāntakāñ janapadānanuprāptaḥ/ 024.010. athāyuṣmān pūrṇaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya śroṇāparāntakaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 024.011. anyatamaśca lubdhako dhanuṣpāṇirmṛgayāṃ nirgacchati/ 024.011. tena dṛṣṭaḥ/ 024.011. sa saṃlakṣayati--amaṅgalo 'yaṃ muṇḍakaḥ śramaṇako mayā dṛṣṭa iti viditvā ā karṇād dhanuḥ pūrayitvā yenāyuṣmān pūrṇastena pradhāvitaḥ/ 024.013. sa āyuṣmatā pūrṇena dṛṣṭaḥ/ 024.013. dṛṣṭvā cettarāsaṅgaṃ vivartya kathayati--bhadramukha, asya duṣpūrasyārthe praviśāmi, atra prahareti/ 024.014. gāthāṃ ca bhāṣate-- 024.015. yasyārthe gahane caranti vihagā gacchanti bandhaṃ mṛgāḥ saṃgrāme śaraśaktatomaradharā naśyantyajasraṃ narāḥ/ 024.017. dīnā durdinacāriṇaśca kṛpaṇā matsyā grasantyāyasam asyārthe udarasya pāpakalile dūrādihābhyāgataḥ//5// iti//

024.019. sa saṃlakṣayati--ayaṃ pravrajita īdṛśena kṣāntisaurabhyena samanvāgataḥ/ 024.019. kimasya praharāmīti matvā abhiprasannaḥ/ 024.020. tato 'syāyuṣmatā pūrṇena dharmo deśyitaḥ, śaraṇagamanaśikṣāpadeśeṣu ca pratiṣṭhāpitaḥ/ 024.021. anyāni ca pañcopāsakaśatāni kṛtāni pañcopāsikāśatāni/ 024.021. pañcavihāraśatāni kāritāni, anekāni ca mañcapīṭhavṛṣikoccakabimbopadhānacaturasrakaśatāni anupradāpitāni/ 024.023. tasyaiva ca trimāsasyātyayāt tisro vidyāḥ kāyena sākṣātkṛtāḥ/ 024.023. arhan saṃvṛttaḥ/ 024.024. traidhātukavītarāgo yāvat sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ//

024.025. yāvadapareṇa samayena dārukarṇibhrātrorbhogāstanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatāḥ/ 024.025. tau kathayatah--gato 'sau asmākaṃ gṛhāt kālakarṇiprakhyaḥ/ 024.026. āgaccha, ekadhye prativasāmaḥ/ 024.026. sa kathayati--kataro 'sau kālakarṇiprakhyah? tau kathayatah--pūrṇakaśrīḥ/ 024.027. sā mama gṛhānniṣkrāntā/ 024.028. nāsau kālakarṇiprakhyaḥ/ 024.028. tau kathayatah--śrīrvā bhavatu kālakarṇī vā, āgaccha ekadhye prativasāmaḥ/ 024.029. sa kathayati--yuvayoranyāyopārjitaṃ dhanam, mama nyāyopārjitam/ 024.029. nāham yuvābhyāṃ sārdhamekadhye vāsaṃ kalpayāmīti/ 024.030. tau kathayatah--tena dāsīputreṇa mahāsamudramavatīryāvatīrya bhogāḥ samudānītā yena tvaṃ bhuñjāno vikatthase/ 024.031. kutastava sāmarthyaṃ mahāsamudramavatartumiti/ 024.031. sa tābhyāṃ mānaṃ grāhitaḥ/ 024.032. sa saṃlakṣayati--ahamapi mahāsamudramavatarāmi/ 024.032. pūrvavat yāvanmahāsamudramavatīrṇah<25>/

025.001. yāvattadvahanaṃ vāyunā gośīrṣacandanavanamanupreritam/ 025.001. karṇadhāraḥ kathayati--bhavantaḥ, yattat śrūyate gośīrṣacandanavanamiti, idaṃ tat/ 025.002. gṛhṇantu atra yatsāramiti/ 025.002. tena khalu samayena gośīrṣacandanavanaṃ maheśvarasya yakṣasya parigraho 'bhūt/ 025.003. sa ca yakṣāṇām yakṣasamitiṃ gataḥ/ 025.003. tato gośīrṣacandanavane pañcamātrāṇi kuṭhāraśatāni voḍhumārabdhāni/ 025.004. adrākṣīdapriyākhyo yo yakṣo gośīrṣacandanavane pañcamātrāṇi kuṭhāraśatāni vahataḥ/ 025.005. dṛṣṭvā ca yena maheśvaro yakṣaḥ, tenopasaṃkrāntaḥ/ 025.006. upasaṃkramya maheśvaram yakṣamidamavocat--yat khalu grāmaṇīrjānīyā gośīrṣacandanavane pañcamātrāṇi kuṭhāraśatāni vahanti/ 025.007. yatte kṛtyaṃ vā karaṇīyaṃ vā tatkuruṣveti/ 025.007. atha maheśvaro yakṣo yakṣāṇāṃ samitimasamitiṃ kṛtvā saṃjātāmarṣo mahāntaṃ kālikāvātabhayaṃ saṃjanya yena gośīrṣacandanavanaṃ tena saṃprasthitaḥ/ 025.009. karṇadhāreṇārocitam--śṛṇvantu bhavanto jāmbudvīpakā vaṇijah--yattat śrūyate mahākālikāvātabhayamiti, idaṃ tat/ 025.010. kiṃ manyadhvamiti? tataste vaṇijo bhītāstrastāḥ saṃvignā āhṛṣṭaromakūpā devatāyācanaṃ kartumārabdhāḥ/ 025.012. śivavaruṇakuberaśakrabrahmādyā suramanujoragayakṣadānavendrāḥ/ 025.014. vyasanamatibhayaṃ vayaṃ prapannā vigatabhayā hi bhavantu no 'dya nāthāḥ//6//

025.016. kecinnamasyanti śacīpatiṃ narā brahmāṇamanye hariśaṃkarāvapi/ 025.018. bhūmyāśritān vṛkṣavanāśritāṃśca trāṇārthino vātapiśācadasthāh(yakṣāh?)//7//

025.020. dārukarṇī alpotsukastiṣṭhati/ 025.020. vaṇijaḥ kathayanti--sārthavāha, vayaṃ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptāḥ/ 025.021. kimarthamalpotsukastiṣṭhasīti? sa kathayati--bhavantaḥ, ahaṃ bhrātrā abhihitah--mahāsamudro 'lpāsvādo bahvādīnavaḥ/ 025.022. tṛṣṇāndhā bahavo 'vataranti, svalpā vyutthāsyanti/ 025.022. na tvayā kenacit prakāreṇa mahāsamudramavatartavyamiti/ 025.023. so 'haṃ tasya vacanamavacanaṃ kṛtvā mahāsamudramavatīrṇaḥ/ 025.024. kimidānīṃ karomi? kastava bhrāatā? pūrṇaḥ/ 025.024. vaṇijaḥ kathayanti--bhavantaḥ, sa evāryapūrṇaḥ puṇyamaheśākhyaḥ/ 025.025. tameva śaraṇaṃ prapadyāma iti/ 025.025. tairekasvareṇa sarvairevaṃ nādo muktah--namastasmai āryāya pūrṇāya, namo namastasmai āryāya pūrṇāyeti/ 025.026. atha yā devatā āyuṣmatī pūrṇe 'bhiprasannā, sā yenāyuṣmān pūrṇastenopasaṃkrāntā/ 025.027. upasaṃkramya āyuṣmantaṃ pūrṇamidamavocat--ārya, bhrātā te kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, samanvāhareti/ 025.028. tena samanvāhṛtam/ 025.029. tata āyuṣmān pūrṇastadrūpaṃ samādhiṃ samāpanno yathā samāhite citte śroṇāparāntake 'ntarhito mahāsamudre vahanasīmāyāṃ paryaṅkaṃ baddhvā avasthitaḥ/ 025.030. tato 'sau kālikāvātaḥ sumerupratyāhata iva pratinivṛttaḥ/ 025.031. atha maheśvaro yakṣaḥ saṃlakṣayati--pūrvam yat kiṃcidvahanaṃ kālikāvātena spṛśyate, tattūlapicuvata kṣipyate viśīryate ca/ 025.032. idānīṃ ko yogo yena kālikāvātah <26>sumerupratyāhata iva pratinivṛttah? sa itaścāmutaśca pratyavekṣitumārabdho yāvat paśyati āyuṣmantaṃ pūrṇaṃ vahanasīmāyāṃ paryaṅkaṃ baddhvāvasthitam/

026.002. dṛṣṭvā ca punaḥ kathayati--ārya pūrṇa, kiṃ viheṭhayasīti? āyuṣmān pūrṇaḥ kathayati--jarādharmo 'ham/ 026.003. kiṃ māmeva viheṭhayasi? yadi mayedṛśā guṇagaṇā nādhigatāḥ syurbhrātā me tvayā nāmāvaśeṣaḥ kṛtaḥ syāt/ 026.004. maheśvaro yakṣaḥ kathayati--ārya idaṃ gośīrṣacandanavanaṃ rājñaścakaravartino 'rthāya dhāryate/ 026.005. kiṃ manyase grāmaṇīḥ kiṃ varaṃ rājā cakravartī uta tathagato 'rhan samyaksambuddha? kim ārya bhagavāṃl loka utpannah? utpannaḥ/ 026.007. yadi evam yadaparipūrṇaṃ tatparipūryatām/ 026.007. tataste vaṇijo gatapratyāgataprāṇā āyuṣmati pūrṇe cittamabhiprasādya tadvahanaṃ gośīrṣacandanasya pūrayitvā saṃprasthitāḥ/ 026.008. anupūrveṇa sūrpārakaṃ nagaramanuprāptāḥ//

026.010. tata āyuṣmān pūrṇo bhrātuḥ kathayati--yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātramāgacchati, tattasya gamyaṃ bhavati/ 026.011. tvameṣāṃ vaṇijāṃ ratnasavibhāgaṃ kuru/ 026.011. ahamanena gośīrṣacandanena bhagavato 'rthāya candanamālaṃ prāsādaṃ kārayāmīti/ 026.012. tena teṣāṃ vaṇijāṃ ratnaiḥ saṃvibhāgaḥ kṛtaḥ/ 026.013. tata āyuṣmān pūrṇo gośīrṣacandanena prāsādaṃ māpayitumārabdhaḥ/ 026.013. tena śilpānāhūyoktāh--bhavantaḥ, kiṃ divase divase pañca kārṣāpaṇaśatāni gṛhṇīdhvamāhosvit gośīrṣacandanacūrṇasya biḍālapadam? te kathayanti--ārya gośīrṣacandanacūrṇasya biḍālapadam/ 026.015. yāvat alpīyasā kālena candanamālaḥ prāsādaḥ kṛtaḥ/ 026.016. rājā kathayati--bahvantaḥ, śobhanaṃ prāsādam/ 026.016. sarvajātakṛtaniṣṭhataḥ saṃvṛttaḥ/ 026.017. yattatra saṃkalikā cūrṇaṃ cāvaśiṣṭam, tat piṣṭvā tatraiva pralepo dattaḥ/ 026.018. te ca bhrātara parasparaṃ sarve kṣamitā uktāśca--buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamupanimantrya bhojayata/ 026.018. ārya, kutra bhagavān? śrāvastyām/ 026.019. kiyaddūramitaḥ śrāvastī? sātirekam yojanaśatam/ 026.019. rājānaṃ tāvadavalokayāmaḥ/ 026.020. evaṃ kuruta/ 026.020. te rājñaḥ sakāśamupasaṃkrāntāḥ/ 026.020. upasaṃkramya śirasā praṇāmaṃ kṛtvā kathayanti--deva, icchāmo vayaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamupanimantrya bhojayitum/ 026.021. devo 'smākaṃ sāhāyyaṃ kalpayatu/ 026.022. rājā kathayati--tataḥ śobhanam/ 026.022. tathā bhavatu/ 026.022. kalpayāmi/ 026.022. tata āyuṣmān pūrṇaḥ śaraṇapṛṣṭhamabhiruhya jetavanābhimukhaṃ sthitvā ubhe jānumaṇḍale pṛthivyāṃ

pratiṣṭhāpya puṣpāṇi kṣiptvā dhūpaṃ saṃcārya ārāmikena ca sauvarṇabhṛṅgāraṃ grāhayitvā ārādhituṃ pravṛttaḥ/ 026.025. viśuddhaśīlaṃ suviśuddhabuddhe bhaktābhisāre satatārthadarśin/ 026.027. anāthabhūtān prasamīkṣya sādho kṛtvā kṛpāmāgamanaṃ kuruṣva//8// iti/ 026.029. tatastāni puṣpāṇi buddhānāṃ buddhānubhāvena devatānāṃ ca devatānubhāvenopari puṣpamaṇḍapaṃ kṛtvā jetavane gatvā sthitāni dūupo 'bhrakūṭavadudakaṃ vaidūryaśalākāvat/ 026.030. āyuṣmānānando nimittakuśalaḥ/ 026.031. sa kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--kuto bhagavan nimantraṇamāgatam? sūrpārakāt ānanda nagarāt/ 026.032. kiyaddūre bhadanta sūrpārakaṃ nagaram? sātirekam ānanda <27>yojanaśatam/

027.001. gacchāmah? ānanda, bhikṣūnārocaya--yo yuṣmākamutsahate śvaḥ sūrpārakaṃ nagaraṃ gatvā bhoktum, sa śalākāṃ gṛhṇātu iti/ 027.002. evaṃ bhadanteti āyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya śalākāṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastāt sthitaḥ/ 027.003. bhagavatā śalākā gṛhītā, sthavirasthaviraiśca bhikṣubhiḥ//

027.004. tena khalu samayenāyuṣmān pūrṇaḥ kuṇḍopadhānīyakaḥ sthaviraḥ prajñāvimuktas tasyāmeva pariṣadi saṃniṣaṇṇo 'bhūt/ 027.005. saṃnipatitaḥ/ 027.005. so 'pi śalākāṃ gṛhītumārabdhaḥ/ 027.005. tamāyuṣmānānando gāthayā pratyabhāṣata-- 027.007. naitadbhoktavyamāyuṣman kośalādhipatergṛhe/ 027.008. agāre vā sujātasya mṛgārabhavane 'thavā//9//

027.009. sādhikam yojanaśataṃ sūrpārakamitaḥ puram/ 027.010. ṛddhibhiryatra gantavyaṃ tūṣṇī tvaṃ bhava pūrṇaka//10// iti//

027.011. sa prajñāvimuktaḥ/ 027.011. tena ṛddhir notpāditā/ 027.011. tasyaitadabhavat--yena mayā sakalaṃ kleśagaṇaṃ vāntaṃ charditaṃ tyaktaṃ pratiniḥsṛṣṭam, so 'haṃ tīrthikasādhāraṇāyām ṛddhyāṃ viṣaṇṇaḥ/ 027.012. tena vīryamāsthāya ṛddhimutpādya yāvadāyuṣmānānandas tṛtīyasthavirasya śalākāṃ na dadāti, tāvat tena gajabhujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya śalākā gṛhītā/ 027.014. tato gāthāṃ bhāṣate-- 027.015. vapuṣmattayā śrutena vā na balātkāraguṇaiśca gautama/ 027.016. prabalairapi vānmanorathaiḥ ṣaḍabhijñatvamihādhigamyate//11//

027.017. śamaśīlavipaśyanābalairvividhairdhyānabalaiḥ parīkṣitāḥ/ 027.018. jarayā hi nipīḍitayauvanāḥ ṣaḍabhijñā hi bhavanti madvidhāḥ//12// iti//

027.019. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--eṣo 'gro me bhikṣavo bhikṣūṇāṃ mama śrāvakāṇāṃ caityaśalākāgrahaṇe/ 027.020. tatprathamataḥ śalākāṃ gṛhṇatām yaduta pūrṇaḥ kuṇḍopadhānīyakaḥ sthaviraḥ/ 027.020. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--gaccha ānanda bhikṣūṇāmārocaya/ 027.021. kiṃ cāpi uktaṃ mayā--praticchannakalyāṇairvo bhikṣavo vihartavyaṃ vivṛtapāpairiti, api tu tīrthikāvastabdhaṃ tannagaram/ 027.023. yo vo yasyā ṛddherlābhī, tena tayā tatra sūrpārakaṃ nagaraṃ gatvā bhoktavyamiti/ 027.023. evaṃ bhadanteti āyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati--āyuṣmantaḥ, bhagavānevamāha--kiṃ cāpi uktaṃ mayā praticchannakalyāṇairvo bhikṣavo vihartavyamiti pūrvavat yāvat gatvā bhoktavyamiti/ 027.026. tataḥ sūrpārakarājñā sūrpārakanagaramapagatapāṣāṇaśarkarakaṭhallaṃ vyavasthāpitaṃ candanavāripariṣiktaṃ nānāvidhasurabhidhūpaghaṭikāsamalaṃkṛtamāmuktapaṭṭadāmakalāpaṃ nānāpuṣpābhikīrṇaṃ ramaṇīyam/ 027.028. sūrpārakasya nagarasyāṣṭādaśa dvārāṇi/ 027.028. tasyāpi rājñaḥ saptadaśa putrāḥ/ 027.029. pratyekamekaikasmin dvāre paramayā vibhūtyā rājaputrā vyavasthitāḥ/ 027.029. mūladvāre ca mahatā rājānubhāvena sūrpārakādhipatī rājā āyuṣmān pūrṇo dārukarṇī stavakarṇī trapukarṇī ca vyavasthitaḥ/ 027.031. yāvat patracārikā ṛddhyā haritacārikā bhājanacārikāścāgatāḥ/ 027.031. tān dṛṣṭvā rājā kathayati--bhadanta pūrṇa, kiṃ bhagavānāgatah? āyuṣmān pūrṇaḥ kathayati--mahārāja <28>patracārikā haritacārikā bhājanacārikāścaite, na tāvat bhagavān/

028.001. yāvat sthavirasthavirā bhikṣavo 'nekavidhābhirdhyānasamāpattibhiḥ saṃprāptaḥ/ 028.002. punarapi pṛcchati--bhadanta pūrṇa, kiṃ bhagavānāgatah? āyuṣmān pūrṇaḥ kathayati--mahārāja na bhagavān, api tu khalu sthavirasthavirā eva te bhikṣava iti/ 028.004. athānyatamopāsakastasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate-- 028.005. siṃhavyāghragajāśvanāgavṛṣabhānāśritya kecit śubhān kecidratnavimānaparvatatarūṃścitrān rathāṃścojjvalān/ 028.007. anye toyadharā ivāmbaratale vidyullatālaṃkṛtā ṛddhyā devapurīmiva pramuditā gantuṃ samabhyudyatāḥ//13//

028.009. gāṃ bhittvā hyutpatantyeke patantyantye nabhastalāt/ 028.010. āsane nirmitāścaike paśya ṛddhimatāṃ balam//14// iti//

028.011. tato bhagavān bahirvihārasya pādau prakṣālya vihāraṃ praviśya ṛjuṃ kāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 028.012. yāvad bhagavatā gandhakuṭyāṃ sābhisaṃskāraṃ pādo nyastaḥ, ṣaḍvikāraḥ pṛthivīkampo jātah--iyaṃ mahāpṛthivī calati saṃcalati saṃpracalati/ 028.014. vyadhati pravyadhati saṃpravyadhati/ 028.014. pūrvadigbhāga unnamati, paścimo 'vanamati/ 028.015. paścima unnamati, pūrvo 'vanamati/ 028.015. dakṣiṇa unnamati, uttaro 'vanamati/ 028.015. uttara unnamati, dakṣiṇo 'vanamati/ 028.016. anta unnamati, madhyo 'vanamati/ 028.016. madhya unnamati, anto 'vanamati/ 028.016. rājā āyuṣmantaṃ pūrṇaṃ pṛcchati--ārya pūrṇa, kimetat? sa kathayati--mahārāja, bhagavatā gandhakuṭyāṃ sābhisaṃskāraḥ pādo nyastaḥ, tena ṣaṭvikāraḥ pṛthivīkampo jātaḥ/ 028.018. tato bhagavatā kanakamarīcivarṇaprabhā utsṛṣṭā yayā jambudvīpo vilīnakanakāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/ 028.019. punarapi rājā vismayotphullalocanaḥ pṛcchati--ārya pūrṇa, idaṃ kim? sa kathayati--mahārāja bhagavatā kanakamarīcivarṇaprabhā utsṛṣṭeti//

028.021. tato bhagavān dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāraḥ pañcabhirarhacchāntaiḥ sārdhaṃ sūrpārakābhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/ 028.022. atha vā jetavananivāsinī devatā, sā bakulaśākhāṃ gṛhītvā bhagavataśchāyāṃ kurvantī pṛṣṭataḥ saṃprasthitā/ 028.023. tasyā bhagavatā āśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhakī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā tayā devatayā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā śrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/

028.025. yāvadanyatamasmin pradeśe pañcamātrāṇi ghariṇīśatāni prativasanti/ 028.026. adrākṣustā buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/ 028.028. sahadarśanācca tāsāṃ bhagavati mahāprasāda utpannaḥ/ 028.029. dharmataiṣā--na tathā dvādaśavarṣābhyastaḥ śamathaścittasya kalyatāṃ janayati aputrasya ca putralābho daridrasya vā nidhidarśanaṃ rājyābhinandino vā rājyābhiṣeko yathopacitakuśalamūlahetukasya sattvasya tatprathamato buddhadarśanam/ 028.031. tato bhagavāṃstāsāṃ vinayakālamavekṣya purastād bhikṣusaṃghasya <29>prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/

029.001. tā api bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇāḥ/ 029.001. tato bhagavatā tāsāmāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā yāvat srotāapattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 029.003. tā dṛṣṭasatyās trirudānamudānayanti--idamasmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā kṛtaṃ na rājñā neṣṭasvajanabandhuvargeṇa na devatābhir na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇairyad bhagavatāsmākaṃ tatkṛtam/ 029.005. ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitānyapāyadvārāṇi, pratiṣṭhāpitā vayaṃ devamanuṣyeṣu atikrāntātikrāntāḥ/ 029.006. etā vayaṃ bhagavataṃ śaraṇaṃ gacchāmo dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/ 029.007. upāsikāścāsmān bhagavān dhārayatu/ 029.007. tata utthāyāsanāt yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocan--aho bata bhagavānasmākaṃ kiṃcidatra prayacchet yatra vayaṃ kārāṃ kariṣyāmaḥ/ 029.009. tato bhagavatā ṛddhyā keśanakhamutsṛṣṭam/ 029.009. tābhirbhagavataḥ keśanakhastūpaḥ pratiṣṭhāpitaḥ/ 029.010. tatastayā jetavananivāsinyā tasmin stūpe yaṣṭyāṃ sā bakulaśākhāropitā/ 029.010. bhagavāṃścoktah--bhagavan, ahamasmin stūpe kārāṃ kurvantī tiṣṭhāmīti/ 029.011. sā tatraiva āsthitā/ 029.012. tatra kecit ghariṇīstūpa iti saṃjānate, kecit bakulamedhīti, yamadyāpi caityavandakā bhikavo vandante/ 029.013. tato bhagavān saṃprasthitaḥ//

029.014. yāvadanyasminnāśramapade pañca ṛṣiśatāni prativasanti/ 029.014. tatteṣāmāśramapadaṃ puṣpaphalasalilasampannam/ 029.015. te tena madena mattā na kiṃcinmanyante/ 029.015. tato bhagavāṃsteṣāṃ vinayakālamavekṣya tadāśramapadamupasaṃkrāntaḥ/ 029.016. upasaṃkramya tasmādāśramapadāt puṣpaphalamṛddhyā śāmitam, salilaṃ śoṣitam, haritaśāḍvalaṃ kṛṣṇaṃ sthaṇḍilāni pātitāni/ 029.017. tataste ṛṣayaḥ kare kapolaṃ dattvā cintāparā vyavasthitāḥ/ 029.018. tato bhagavatā abhihitāh--maharṣayaḥ, kimarthaṃ cintāparāstiṣṭhateti/ 029.018. te kathayanti--bhagavaṃstvaṃ dvipādakaṃ puṇyakṣetramiha praviṣṭo 'smākaṃ cedṛśī samavasthā/ 029.019. bhagavānāha--kim? te kathayanti--bhagavan, puṣpaphalasalilasampannamāśramapadaṃ vinaṣṭam yathāpaurāṇaṃ bhavatu/ 029.021. bhavatu ityāha bhagavān/ 029.021. tato bhagavatā ṛddhiḥ prasrabdhā, yathāpaurāṇaṃ saṃvṛttam/ 029.021. tataste paraṃ vismayamupagatā bhagavati cittamabhiprasādayāmāsuḥ/ 029.022. tato bhagavatā teṣāmāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā taiḥ pañcabhirṛṣiśatairanāgāmiphalaṃ sākṣātkṛtam, ṛddhiścābhinirhṛtā/ 029.024. tato yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocan--labhema vayaṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 029.026. carema vayaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/ 029.026. tataste bhagavatā ehibhikṣukayā ābhāṣitāh--eta bhikṣavaścarata brahmacaryamiti/ 029.027. bhagavato vācāvasāne muṇḍāḥ saṃvṛttāḥ saṃghāṭiprāvṛtāḥ pātrakaravyagrahastāḥ saptāhāvaropitakeśaśmaśravo varṣaśatopasampannasya bhikṣorīryāpathena avasthitāḥ/ 029.029. ehīti coktā hi tathāgatena muṇḍāśca saṃghāṭiparītadehāḥ/ 029.031. sadyaḥ praśāntendriyā eva tasthurevaṃ sthitā buddhamanorathena//15//

030.001. <30>tairyujyamānairghaṭamānairvyāyacchamānairidameva pañcagaṇḍakaṃ pūrvavat yāvadabhivādyāśca saṃvṛttāḥ/ 030.002. yasteṣām ṛṣiravavādakaḥ sa kathayati--bhagavan, mayā anena veṣeṇa mahājanakāyo vipralabdhaḥ/ 030.002. tam yāvadabhiprasādayāmi paścāt pravrajiṣyāmīti/ 030.003. tato bhagavān pañcabhirṛṣiśataiḥ pūrvakaiśca pañcabhirbhikṣuḥśatairardhacandrākāropagūḍhastat eva ṛddhyā upari vihāyasā prakrānto 'nupūrveṇa musalakaṃ parvatamanuprāptaḥ/ 030.005. tena khalu samayena musalake parvate vakkalī nāma ṛṣiḥ prativasati/ 030.006. adrākṣīt sa ṛṣirbhagavantaṃ dūrādeva dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtaṃ pūrvavat yāvat samantato bhadrakam/ 030.007. sahadarśanāccānena bhagavato 'ntike cittamabhiprasāditam/ 030.007. sa prasādajātaścintayati--yannvahaṃ parvatādavatīrya bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkramiṣyāmi/ 030.008. bhagavān vaineyāpekṣayā atikramiṣyati/ 030.009. yannvahamātmānaṃ parvatānmuñceyamiti/ 030.009. tena parvatādātmā muktaḥ/ 030.009. asaṃmoṣadharmāṇo buddhā bhagavantaḥ/ 030.010. bhagavatā ṛddhyā pratīṣṭaḥ/ 030.010. tato 'sya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā vakkalinā anāgāmiphalaṃ sākṣātkṛtam, ṛddhiścābhinirhṛtā/ 030.012. tato bhagavantamidamavocat--labheyāhaṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvaṃ pūrvavat yāvat bhagavatā ehibhikṣukayā pravrājito yāvadevaṃ sthito buddhamanorathena//

030.014. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--eṣo 'gro me bhikṣavo bhikṣūṇāṃ mama śraddhādhimuktānām yaduta vakkalī bhikṣuriti/ 030.015. tato bhagavān bhikṣusahasraparivṛto vicitrāṇi prātihāryāṇi kurvan sūrpārakaṃ nagaramanuprāptaḥ/ 030.016. bhagvān saṃlakṣayati--yadi ekena dvāreṇa praviśāmi, apareṣāṃ bhaviṣyati anyathātvam/ 030.017. yannvaham ṛddhyaiva praviśeyamiti/ 030.017. tata ṛddhyā upari vihāyasā madhye sūrpārakasya nagarasyāvatīrṇaḥ/ 030.018. tataḥ sūrpārakādhipatī rājā āyuṣmān pūrṇo dārukarṇī stavakarṇī trapukarṇī te ca saptadaśa putrāḥ svakasvakena parivāreṇa yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ, anekāni ca prāṇiśatasahasrāṇi/ 030.020. tato bhagavānanekaiḥ prāṇiśatasahasrairanugamyamāno yena candanamālaḥ prāsādas tenopasaṃkrāntaḥ/ 030.021. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 030.022. sa janakāyo bhagavantamapaśyaṃś candanamālaṃ prāsādaṃ bhettumārabdhaḥ/ 030.022. bhagavān saṃlakṣayati--yadi candanamālaḥ prāsādo bhetsyate, dātṛrṇāṃ puṇyāntarāyo bhaviṣyati/ 030.023. yannvahamenaṃ sphaṭikamayaṃ nirminuyāmiti/ 030.024. sa bhagavatā sphaṭikamayo nirmitaḥ/ 030.024. tato bhagavatā tasyāḥ pariṣad āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmahān viśeṣo 'dhigataḥ/ 030.026. kaiścinmokṣabhāgīyāni kuśalamūlāni utpāditāni, kaiścinnirvedhabhāgīyāni, kaiścit srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgāmiphalam, kaiścidanāgāmiphalam, kaiścit sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit śrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau cittānyutpāditāni/ 030.030. yadbhūyasā sā parṣad buddhaniṃnā dharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyavasthāpitā//

030.031. atha dārukarṇī stavakarṇī trapukarṇī ca praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya āsanāni prajñāpya bhagavato dūtena kālamārocayanti--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālam <31>manyata iti/

031.001. tena khalu samayena kṛṣṇagautamakau nāgarājau mahāsamudre prativasataḥ/ 031.001. tau saṃlakṣayatah--bhagavān sūrpārake nagare dharmaṃ deśayati/ 031.002. gacchāvaḥ, dharmaṃ śroṣyāva iti/ 031.002. tatastau pañcanāgaśataparivārau pañcanadīśatāni saṃjanya sūrpārakaṃ nagaraṃ saṃprasthitau/ 031.003. asaṃmoṣadharmāṇo buddhā bhagavantaḥ/ 031.004. bhagavān saṃlakṣayati--imau kṛṣṇagautamau nāgarājau yadi sūrpārakaṃ nagaramāgamiṣyataḥ, agocarīkariṣyataḥ/ 031.005. tatra bhagavānāyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanamāmantrayate--pratigṛhāṇa mahāmaudgalyāyana tathāgatasyātyayikapiṇḍapātam/ 031.006. tatkasya hetoh? pañca me maudgalyāyana ātyayikapiṇḍapātāḥ/ 031.007. katame pañca? āgantukasya gamikasya glānasya glānopasthāyakasyopadhivārikasya ca/ 031.007. asmiṃstvarthe bhagavānupādhau vartate/ 031.008. atha bhagavān maudgalyāyanasahāyo yena kṛṣṇagautamakau nāgarājau tenopasaṃkrāntaḥ/ 031.009. tau kathayatah--samanvāharata nāgendrau sūrpārakaṃ nagaramagocarībhaviṣyati/ 031.010. tau kathayatah--tādṛśena bhadanta prasādena vayamāgatā yanna śakyamasmābhiḥ kuntapipīlikasyāpi prāṇinaḥ pīḍāmutpādayituṃ prāgeva sūrpārakanagaranivāsino janakāyasyeti/ 031.012. tato bhagavatā kṛṣṇagautamakayor nāgarājayostādṛśo dharmo yaṃ śrutvā buddhaṃ śaraṇaṃ gatau, dharmaṃ saṃghaṃ ca śaraṇaṃ gatau, śikṣāpadāni ca gṛhītāni/ 031.013. bhagavān bhaktakṛtyaṃ kartumārabdhaḥ/ 031.014. ekaiko nāgaḥ saṃlakṣayati--aho bata bhagavān mama pānīyaṃ pibatu iti/ 031.015. bhagavān saṃlakṣayti--yadi ekasyeiva pānīyaṃ pāsyāmi, eṣāṃ

bhaviṣyati anyathātvam/ 031.015. upāyasaṃvidhānaṃ kartavyamiti/ 031.016. tatra bhagavānāyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanamāmantrayate--gaccha maudgalyāyana, yatra pañcānāṃ nadīśatānāṃ saṃbhedaḥ, tasmādudakasya pātrapūramānaya/ 031.017. evaṃ bhadanteti āyuṣmān mahāmaudgalyāyano bhagavataḥ pratiśrutya yatra pañcānāṃ nadīśatānāṃ saṃbhedastatrodakasya pātrapūramādāya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 031.019. upasaṃkramya bhagavata udakasya pātrapūramupanāmayati/ 031.020. bhagavatā gṛhītvā paribhuktam/ 031.020. āyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ saṃlakṣayati--pūrvamuktaṃ bhagavatā--duṣkarakārakau hi bhikṣavaḥ putrasya mātāpitarau āpyāyakau poṣakau saṃvardhakau stanyasya dātārau citrasya jambudvīpasya darśayitārau/ 031.022. ekenāṃśena putro mātaraṃ dvitīyena pitaraṃ pūrṇavarṣaśataṃ paricaret, yadvā asyāṃ mahāpṛthivyāṃ maṇayo muktā vaidūryaśaṅkhaśilāpravālaṃ rajataṃ jātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitikā dakṣiṇāvarta iti, evamrūpe vā vividhaiśvaryādhipatye pratiṣṭhāpayat, neyatā putreṇa mātāpitaroḥ kṛtaṃ vā syādupakṛtaṃ vā/ 031.025. yastu asāvaśrāddhaṃ mātāpitaraṃ śraddhāsampadi samādāpayati vinayati niveśayati pratiṣṭhāpayati, duḥśīlaṃ śīlasampadi, matsariṇaṃ tyāgasampadi, duṣprajñaṃ prajñāsampadi samādāpayati vinayati niveśayati pratiṣṭhāpayati, iyatā putreṇa mātāpitroḥ kṛtaṃ vā syādupakṛtaṃ veti/ 031.028. mayā ca mātur na kaścidupakāraḥ kṛtaḥ/ 031.028. yadahaṃ samanvāhareyaṃ kutra me mātā upapanneti/ 031.029. samanvāhartuṃ saṃvṛttaḥ paśyati marīcike lokadhātau upapannā/ 031.030. sa

saṃlakṣayati--kasya vineyā? paśyati bhagavataḥ/ 031.030. tasyaitadabhavat--dūraṃ vayamihāgatāḥ/ 031.031. yannvahametamarthaṃ bhagavato nivedayeyamiti bhagavantamidamavocat--uktaṃ bhadanta bhagavatā pūrvam--duṣkarakārakau hi bhikṣavaḥ putrasya mātāpitarau iti/ 031.032. tanmama mātā marīcike lokadhātau upapannā, <32>sā ca bhagavato vineyā/

032.001. tadarhati bhagavāṃs tāṃ vinetumanukampāmupādāyeti/ 032.001. bhagavān kathayati--maudgalyāyana, kasya ṛddhyā gacchāmah? bhagavan madīyayā/ 032.002. tato bhagavānāyuṣmāṃśca mahāmaudgalyāyanaḥ sumerumūrdhni pādān sthāpayantau saṃprasthitau/ 032.003. saptame divase marīcikaṃ lokadhātumanuprāptaḥ/ 032.004. adrākṣīt sā bhadrakanyā āyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanaṃ dūrādeva/ 032.004. dṛṣṭvā ca punaḥ sasambhramāt tatsakāśamupasaṃkramya kathayati--cirādbata putrakaṃ paśyāmīti/ 032.005. tato janakāyaḥ kathayati--bhadanto 'yaṃ pravrajito vṛddhaḥ/ 032.006. iyaṃ ca kanyā/ 032.006. kathamasya mātā bhavatīti? āyuṣmān maudgalyāyanaḥ kathayati--bhavantaḥ, mama ime skandhā anyāḥ saṃvṛddhāḥ/ 032.007. tena mameyaṃ māteti/ 032.008. tato bhagavatā tasyā bhadrakanyāyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā tayā bhadrakanyayā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśaulaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 032.010. sā dṛṣṭasatyā trirudānamudānayati pūrvavat yāvat pratiṣṭhāpitā devamanuṣyeṣu/ 032.011. āha ca-- 032.012. tavānubhāvātpihitaḥ sughoro hyapāyamārgo bahudoṣaduṣṭaḥ/ 032.013. apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā nirvāṇamārgaṃ ca mayopalabdham//16//

032.014. tvadāśrayāccāptamapetadoṣaṃ mamādya śuddhaṃ suviśuddhacakṣuḥ/ 032.015. prāptaṃ ca kāntaṃ padamāryakāntaṃ tīrṇā ca duḥkhārṇavapāramasmi//17//

032.016. jagati daityanarāmarapūjita vigatajanmajarāmaraṇāmaya/ 032.017. bhavasahasrasudurlabhadarśana saphalamadya mune tava darśanam//18//

032.018. atikrāntāhaṃ bhadanta atikrāntā/ 032.018. eṣāhaṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/ 032.019. upāsikāṃ ca māṃ dhāraya adyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetāṃ śaraṇaṃ gatāmabhiprasannām/ 032.020. adhivāsayatu me bhagavānadya piṇḍapātena sārdhamāryamahāmaudgalyāyaneneti/ 032.020. adhivāsayati bhagavāṃs tasyā bhadrakanyāyāstūṣṇībhāvena/ 032.021. atha sā bhadrakanyā bhagavantamāyuṣmantaṃ ca mahāmaudgalyāyanaṃ sukhopaniṣaṇṇaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhātahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/ 032.024. bhagavatā tasyā dharmo deśitaḥ/ 032.024. āyuṣmān mahāmaudgalyāyano bhagavataḥ pātragrāhakaḥ pātraṃ niryātayati/ 032.025. bhagavatā abhihitah--maudgalyāyana gacchāmaḥ/ 032.026. gacchāmo bhagavan/ 032.026. kasya ṛddhyā? tathāgatasya bhagavataḥ/ 032.026. yadi evam, samanvāhara jetavanam/ 032.027. āgatāḥ smo bhagavan, āgatāḥ/ 032.027. maudgalyāyanastato vismayāvarjitamatiḥ kathayati--kiṃ nāmeyaṃ bhagavann ṛddhih? manojavā maudgalyāyana/ 032.028. na mayā bhadanta vijñātamevaṃ gambhīramevaṃ gambhīrā buddhadharmā iti/ 032.029. yadi vijñātamabhaviṣyat, tilaśo 'pi me saṃcūrṇitaśarīreṇānuttarāyāḥ samyaksambodheścittaṃ vyāvartitamabhaviṣyat/ 032.030. idānīṃ kiṃ karomi dagdhendhana iti//

032.031. tato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta āyuṣmatā pūrṇena karma kṛtam yenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ, kiṃ karma kṛtam yena <33>dāsyāḥ kukṣau upapannaḥ, pravrajya ca sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam? bhagavānāha--pūrṇena bhikṣavo bhikṣuṇā karmāṇi kṛtāni upacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitāani avaśyambhāvīni/

033.003. pūrṇena karmāṇi kṛtāni upacitāni/ 033.003. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāni upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtānyupacitāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/ 033.007. na praṇaśyanti karmāṇi api kalpaśatairapi/ 033.008. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//19//

033.009. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'sminneva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksambuddho loka udapādi vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ manuṣyāṇāṃ ca/ 033.011. buddho bhagavān vārāṇasīṃ nagarīmupaniśritya viharati/ 033.012. tasyāyaṃ śāsane pravrajitaḥ/ 033.012. tripiṭakasaṃghasya ca dharmavaiyāvṛtyaṃ karoti/ 033.012. yāvadanyatamasyārhata upadhivāraḥ prāptaḥ/ 033.013. sa vihāraṃ saṃmarṣṭumārabdhaḥ/ 033.013. vāyunetaścāmutaśca saṃkāro nīyate/ 033.013. sa saṃlakṣayati--tiṣṭhatu tāvad yāvadvāyurupaśamaṃ gacchatīti/ 033.014. vaiyāvṛtyakareṇāsaṃmṛṣṭo vihāro dṛṣṭaḥ/ 033.015. tena tīvreṇa paryavasthānena kharavākkarma niścāritam--kasya dāsīputrasyopadhivāra iti/ 033.015. tena arhatā śrutam/ 033.015. sa saṃlakṣayati--paryavasthito 'yam/ 033.016. tiṣṭhatu tāvat/ 033.016. paścāt saṃjñāpayiṣyāmīti/ 033.017. yadā asya paryavasthānaṃ vigataṃ tadā tasya sakāśamupasaṃkramya kathayati--jānīṣe tvaṃ ko 'hamiti? sa kathayati--jāne tvaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajito 'hamapīti/ 033.018. sa kathayati--yadyapyevaṃ tathāpi tu yanmayā pravrajya caraṇīyaṃ tatkṛtamahaṃ sakalabandhanābaddhaḥ/ 033.019. kharaṃ te vākkarma niścāritam/ 033.020. atyayamatyayato deśaya/ 033.020. apyevaitatkarma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchediti/ 033.021. tenātyayamatyayato deśitam/ 033.021. yattena naraka upapadya dāsīputreṇa bhavitavyam, tannarake nopapannaḥ/ 033.022. pañca tu janmaśatāni dāsyāḥ kukṣau upapannaḥ/ 033.022.

yāvadetarhyapi carame bhave dāsyā eva kukṣau upapannaḥ/ 033.023. yat saṃghasyopasthānaṃ kṛtam, tenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ/ 033.024. yattatra paṭhitaṃ svādhyāyitaṃ skandhakauśalaṃ ca kṛtam, tena mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 033.025. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ karmaṇāmekāntaśuklo vipākaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/ 033.027. tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/ 033.028. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//

033.029. idamavocadbhagavān/ 033.029. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti//

033.030. iti śrīdivyāvadāne pūrṇāvadānaṃ dvitīyam//

********** avadāna 3 **********

034.001. div3 maitreyāvadānam/ 034.002. yadā rājñā bhāgadhena ajātaśatruṇā vaidehīputreṇa naukramo mātāpitrormāpitastadā vaiśālakairlicchavibhirbhagavato 'rthe naukramo māpitaḥ/ 034.003. nāgāḥ saṃlakṣayanti--vayaṃ vinipatitaśarīrā yannu vayaṃ phaṇasaṃkrameṇa bhagavantaṃ nadī{dīm} gaṅgāmuttārayema iti/ 034.004. taiḥ phaṇasaṃkramo māpitaḥ/ 034.005. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--rājagṛhāt śrāvastīṃ gantum yo yuṣmākaṃ bhikṣava utsahate rājño māgadhasyājātaśatrorvaidehīputrasya nausaṃkrameṇa nadīgaṅgāmuttartum, sa tena taratu, yo vā bhikṣavo vaiśālakānāṃ licchavīnāṃ nausaṃkrameṇa, so 'pi tenottararu/ 034.007. ahamapi āyuṣmatā ānandena bhikṣuṇā sārdhaṃ nāgānāṃ phaṇasaṃkrameṇa nadīṃ gaṅgāmuttariṣyāmi/ 034.008. tatra kecit rājño māgadhasyājātaśatrorvaidehīputrasya nausaṃkrameṇottīrṇāḥ, kecit vaiśālikānāṃ licchavīnāṃ nausaṃkrameṇa/ 034.010. bhagavānapi āyuṣmatā ānandena sārdhaṃ nāgānāṃ phaṇasaṃkrameṇottīrṇaḥ/ 034.010. athānyatamopāsakastasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate-- 034.012. ye tarantyarṇavaṃ saraḥ setuṃ kṛtvā visṛjya palvalāni/ 034.013. kolaṃ hi janāḥ prabandhitā uttīrṇā medhāvino janāḥ//1//

034.014. uttīrṇo bhagavān buddho brāhmaṇastiṣṭhati sthale/ 034.015. bhikṣavo 'tra parisnānti kolaṃ badhnanti śrāvakāḥ//2//

034.016. kiṃ kuryādudapānena āpaścet sarvato yadi/ 034.017. chittveha mūlaṃ tṛṣṇāyāḥ kasya paryeṣaṇāṃ caret//3// iti//

034.018. adrākṣīdbhagavānanyatamasmin bhūbhāge unnatonnataṃ pṛthivīpradeśam/ 034.018. dṛṣṭvā ca punarāyuṣmantamāmantrayate--icchasi tvamānanda yo 'sau yūya ūrdhvaṃ vyāmasahasraṃ tiryak ṣoḍaśapravedho nānāratnavicitro vitaḥ, taṃ draṣṭum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugatasamayaḥ, yo 'yaṃ bhagavān yūpamucchrāpayet, bhikṣavaḥ paśyeyuḥ/ 034.022. tato bhagavatā cakrasvatikanandyāvartena jālāvanaddhenānekapuṇyaśatanirjātena bhītānāmāśvāsanakareṇa pṛthivī parāmṛṣṭā/ 034.024. nāgāḥ saṃlakṣayanti--kimarthaṃ bhagavatā pṛthivī parāmṛṣṭeti? yāvat paśyanti yūyaṃ draṣṭukāmāḥ/ 034.024. tatastairucchrāpitaḥ/ 034.024. bhikṣavo yūpaṃ draṣṭumārabdhāḥ/ 034.025. āyuṣmānapi bhaddālī alpotsukaḥ pāṃsukūlaṃ sīvyati/ 034.025. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--ārohapariṇāhaṃ nimittaṃ bhikṣavo yūpasya gṛhṇīta, antardhāsyatīti/ 034.026. antarhitaḥ/ 034.027. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--paśya bhadanta bhikṣavo yūpaṃ paśyanti/ 034.027. āyuṣmānapi bhaddālī alpotsukaḥ pāṃsukūlaṃ sīvyati/ 034.028. kiṃ tāvat vītararāgatvādāhosvit paryupāsitapūrvatvāt? tadyadi tāvad vītarāgatvāt, santyanye 'pi vītarāgāḥ/ 034.029. atha paryupāsitapūrvatvāt? kutra kena paryupāsitamiti/ 034.030. bhagavānāha--api bhikṣavo vītarāgatvādapi paryupāsitapūrvatvāt/ 034.030. kutrānena paryupāsitam?

035.001. <35>bhūtapūrvaṃ bhikṣavo rājābhūta praṇādo nāma śakrasya devendrasya vayasyakaḥ/ 035.001. so 'putraḥ putrābhinandī kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--anekadhanasamudito 'hamaputraśca/ 035.002. mamātyayād rājavaṃśasamucchedo bhaviṣyatīti/ 035.003. tataḥ śakreṇa dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca--mārṣa, kasmāt tvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparastiṣṭhasīti? sa kathayati--kauśila, anekadhanasamudito 'hamaputraśca/ 035.005. mamātyayād rājavaṃśasyocchedo bhaviṣyati/ 035.005. śakraḥ kathayati--mārṣa, mā tvaṃ cintāparastiṣṭha/ 035.006. yadi kaścit cyavanadharmā devaputro bhaviṣyati, tatte putratve samādāpayiṣyāmīti/ 035.007. dharmatā khalu cyavanadharmaṇo devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhavanti--akliṣṭāni vāsāṃsi saṃkliśyanti, amlānāni mālyāni mlāyante, daurgandhaṃ mukhānniścarati, ubhābhyāṃ kakṣābhyāṃ svedaḥ pragharati, sve cāsane dhṛtiṃ na labhate/ 035.009. yāvadanyatamasya devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhūtāni/ 035.010. sa śakreṇa devendreṇoktah--mārṣa, praṇādasya rājño 'grāmahiṣyāḥ kukṣau pratisaṃdhiṃ gṛhāṇeti/ 035.011. sa kathayati--pramādasthānaṃ kauśikam/ 035.011. bahukilbiṣkāriṇo hi kauśika rājānaḥ/ 035.012. mā adharmeṇa rājyaṃ kṛtvā narakaparāyaṇo bhaviṣyāmīti/ 035.012. śakraḥ kathayati--mārṣa, ahaṃ te smārayiṣyāmi/ 035.013. pramattāḥ kauśalika devā ratibahulāḥ/ 035.013. evametanmārṣa/ 035.013. tathāpi tvahaṃ bhavantaṃ smārayāmi/ 035.014. tena praṇādasya rājño 'gramahiṣyāḥ kukṣau pratisaṃdhirgṛhītā/ 035.014. yasminneva divase pratisaṃdhirgṛhītā, tasmin

divase mahājanakāyena praṇādo muktaḥ/ 035.015. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/ 035.016. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāsaḥ/ 035.017. tasya jñātayaḥ saṃgamya samāgamya nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti--kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti/ 035.018. jñātaya ūcuh--yasminneva divase 'yaṃ dārako mātuḥ kukṣimavakrāntaḥ, tasminneva divase mahājanakāyena nādo muktaḥ/ 035.019. yasminneva divase jātastasminneva divase mahājanakāyena nādo muktaḥ/ 035.020. tasmāt bhavatu dārakasya mahāpraṇāda iti nāma/ 035.021. tasya mahāpraṇāda iti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 035.021. mahāpraṇādo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo 'nupradatto dvābhyāṃsaṃdhātrībhyāṃ dvāghyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyām/ 035.023. so 'ṣṭābhirdhātrībhirunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarṇpiṣā sarpimaṇḍenānyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/ 035.024. āśu vardhate hradasthāmiva paṅkajam/ 035.024. yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/ 035.025. saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse nikṣepe vastuparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ kumāraparīkṣāyāṃ kumārīparīkṣāyām/ 035.026. so 'ṣṭāsu parīkṣāsūdghaṭṭako vācakaḥ paṭupracāraḥ paṇḍitaḥ saṃvṛttaḥ/ 035.027. sa yāni tāni rāajñāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāsatāṃ pṛthag bhavanti śilpasthānakarmasthānāni,

tadyathā--hastiśikṣāyāmaśvapṛṣṭhe rathe śare dhanuṣi prayāṇe niryāṇe 'ṅkuśagrahe pāśagrahe tomaragrahe yaṣṭibandhe padabandhe śikhābandhe dūravedhe marmavedhe 'kṣuṇṇavedhe dṛḍhaprahāritāyāṃ pañcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ//

035.032. dharmatā khalu na tāvat putrasya nāma prajñāyate yāvat tāto jīvati/ 035.032. apareṇa samayena <36>praṇādo rājā kālagataḥ/

036.001. mahāpraṇādo rājye pratiṣṭhitaḥ/ 036.001. sa yāvattāvad dharmeṇa rājyaṃ kārayitvā adharmeṇa kārayituṃ pravṛttaḥ/ 036.002. tataḥ śakreṇa devendreṇoktah--mārṣa, mayā tvaṃ praṇādasya rājñaḥ samādāpitaḥ/ 036.003. mā adharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā narakaparāyaṇo bhaviṣyasīti/ 036.004. sa yāvattāvad dharmeṇa rājyaṃ kārayitvā punarapi adharmeṇa rājyaṃ kārayituṃ pravṛttaḥ/ 036.004. dvirapi śakreṇoktah--mārṣa, mayā tvaṃ praṇādasya rājñaḥ putratve samādāpitaḥ/ 036.005. mā adharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā narakaparāyaṇo bhaviṣyasīti/ 036.006. sa kathayati--kauśika, vayaṃ rājānaḥ pramattā iti ratibahulāḥ kṣaṇād vismarāmaḥ/ 036.007. kiṃcittvamasmākaṃ cihnaṃ sthāpaya, yaṃ dṛṣṭvā dānāni dāsyāmaḥ, puṇyāni kārayiṣyāma iti/ 036.008. na ca śakyate vinā nimittena puṇyaṃ kartum/ 036.008. tataḥ śakreṇa devendreṇa viśvakarmaṇo devaputrasyājñā dattā--gaccha tvaṃ viśvakarman rājño mahāpraṇādasya niveśane/ 036.009. divyaṃ maṇḍalavāṭaṃ nirmiṇu, yūpaṃ cocchrāpaya/ 036.010. ūrdhvaṃ vyāmasahasreṇa tiryak ṣoḍaśapravedhaṃ nānāratnavicitraṃ sarvasauvarṇamiti/ 036.011. tato viśvakarmaṇā devaputreṇa mahāpraṇādasya rājño niveśane divyo maṇḍalavāṭo nirmito yūpaścocchritaḥ/ 036.012. ūrdhvaṃ vyāmasahasraṃ nānāratnavicitro divyaḥ sarvasauvarṇaḥ/ 036.012. tato mahāpraṇādena rājñā dānaśālā māpitā/ 036.013. tasya mātulo 'śoko nāma yūpasya paricārako vyavasthitaḥ/ 036.014. tato yūpadarśanodyuktaḥ sarva eva jambudvīpanivāsī janakāya āgatya bhuktvā yūpaṃ paśyati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/ 036.015. tataḥ kṛṣikarmāntāḥ

samucchinnāḥ/ 036.015. rājñaḥ karapratyāyā nottiṣṭhante/ 036.016. amātyaiḥ stokāḥ karapratyāyā upanītāḥ/ 036.016. mahāpraṇādo rājā pṛcchati--bhavantaḥ, kasmāt stokāḥ karapratyāyā upanītāh? deva, jambudvīpanivāsī janakāya āgatya bhuktvā yūpaṃ paśyati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/ 036.018. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/ 036.018. rājñaḥ karapratyāyā nottiṣṭhanta iti/ 036.019. rājā kathayati--samucchidyatāṃ dānaśāleti/ 036.019. taiḥ samucchinnā/ 036.019. tato 'pyasau janakāyaḥ svapathyadanamādāya bhuktvā yūpaṃ nirīkṣamāṇastiṣṭhati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/ 036.021. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/ 036.021. tathāpi karapratyāyā nottiṣṭhante/ 036.021. rājā pṛcchati--bhavantaḥ, dānaśalāḥ samucchinnāḥ/ 036.022. idānīṃ karapratyāyā nottiṣṭhanta iti/ 036.022. amātyāḥ kathayanti--deva, janakāyaḥ svapathyadanamādāya bhuktvā yūpaṃ nīrīkṣamāṇastiṣṭhati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/ 036.023. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ, yataḥ karapratyāyā nottiṣṭhante/ 036.024. tato rājñā mahāpraṇādena dānāni dattvā puṇyāni kṛtvā sa yūpo nadyāṃ gaṅgāyāmāplāvitaḥ/ 036.025. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau māpraṇādasyāśoko nāma mātulaḥ, eṣa evāsau bhaddālī bhikṣuḥ/ 036.026. tatrānena paryupāsitapūrvaḥ//

036.027. kutra bhadanta asau yūpo vilayaṃ gamiṣyati? bhaviṣyanti bhikṣavo 'nāgate 'dhvani aśītivarṣasahasrāyuṣo manuṣyāḥ/ 036.028. aśītivarṣasahasrāyuṣāṃ manuṣyāṇāṃ śaṅkho nāma rājā bhaviṣyati samyamanī cakravartī caturantavijetā dhārmiko dharmarājā saptaratnasamanvāgataḥ/ 036.029. tasyemānyevaṃ rūpāṇi sapta ratnāni bhaviṣyanti/ 036.030. tadyathā--cakraratnaṃ hastiratnamaśvaratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam/ 036.031. pūrṇaṃ cāsya bhaviṣyati sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām/ 036.032. sa imāmeva samudraparyantāṃ pṛthivīmakhilāmakaṇaṭakāmanutpīḍāmadaṇḍenāśasreṇa dharmeṇa <37>samayena abhinirjityādhyāvasiṣyati/

037.001. śaṅkhasya rājño brahmāyur nāma brāhmaṇaḥ purohito bhaviṣyati/ 037.002. tasya brahmavatī nāma patnī bhaviṣyati/ 037.002. sā maitreyāṃśena sphuritvā putraṃ janayiṣyati maitreyaṃ nāma/ 037.003. brahmāyurmāṇavo 'śītimāṇavakaśatāni brāhmaṇakān mantrān vācayiṣyati/ 037.003. sa tān māṇavakān maitreyāya anupradāsyati/ 037.004. maitreyo māṇavo 'śītimāṇavakasahasrāṇi brāhmaṇakān mantrān vācayiṣyati/ 037.005. atha catvāro mahārājāścaturmahānidhisthāh-- 037.006. piṅgalaśca kaliṅgeṣu mithilāyāṃ ca pāṇḍukaḥ/ 037.007. elāpatraśca gāndhāre śaṅkho vārāṇasīpure//4//

037.008. enaṃ ca yūpamādāya śaṅkhasya rājña upanāmayiṣyanti/ 037.008. śaṅkho 'pi rājā brahmāyuṣe brāhmaṇāyānupradāsyati/ 037.009. brahmāyurapi brāhmaṇo maitreyāya māṇavāyānupradāsyati/ 037.009. maitreyo 'pi māṇavasteṣāṃ māṇavakānāmanupradāsyati/ 037.010. tataste māṇavakāstam yūpaṃ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ chittvā bhājayiṣyanti/ 037.011. tato maitreyo māṇavakastasya yūpasyānityatāṃ dṛṣṭvā tenaiva saṃvegena vanaṃ saṃśrayiṣyati/ 037.011. yasminneva divase vanaṃ saṃśrayiṣyati, tasminneva divase maitreyāṃśena sphuritvā anuttaraṃ jñānamadhigamiṣyati/ 037.013. tasya maitreyaḥ samyaksambuddha iti saṃjñā bhaviṣyati/ 037.013. yasminneva divase maitreyaḥ samyaksambuddho 'nuttarajñānamadhigamiṣyati, tasminneva divase śaṅkhasya rājñaḥ saptaratnānyantardhāsyante/ 037.014. śaṅkho 'pi rājā aśītikoṭṭarājasahasraparivāro maitreyaṃ samyaksambuddhaṃ pravrajitamanupravrajiṣyati/ 037.015. yadapyasya strīratnaṃ viśākhā nāma, sāpi aśītistrīsahasraparivārā maitreyaṃ samyaksambuddhaṃ pravrajitamanupravrajiṣyati/ 037.017. tato maitreyaḥ samyaksambuddho 'śītibhikṣukoṭiparivāro yena gurupādakaḥ parvatastenopasaṃkramiṣyati, yatra kāśyapasya bhikṣorasthasaṃghāto 'vikopitastiṣṭhati/ 037.018. gurupādakaparvato maitreyāya samyaksambuddhāya vivaramanupradāsyati/ 037.019. yato maitreyaḥ samyaksambuddhaḥ kāśyapasya bhikṣoravikopitamasthisaṃghātaṃ dakṣiṇena pāṇinā gṛhītvā vāme pāṇau pratiṣṭhāpya evaṃ śrāvakāṇāṃ dharmaṃ deśayiṣyati--yo 'sau bhikṣavo varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannastasyāyaṃ śrāvakaḥ kāśyapo nāṃnā alpecchānāṃ saṃtuṣṭānāṃ dhūtaguṇavādināmagro, nirdiṣṭaḥ/ 037.022. śākyamuneḥ parinirvṛtasyānena śāsanasaṃgītiḥ kṛtā iti/ 037.023. te dṛṣṭvā saṃvegamāpatsyante--kathamidānīmīdṛśenātmabhāvenedṛśā guṇagaṇā adhigatā iti/ 037.024. te tenaiva saṃvegenārhattvaṃ sākṣātkariṣyanti/ 037.025. ṣaṇṇavatikoṭyo 'rhatāṃ bhaviṣyanti dhūtaguṇasākṣātkṛtāḥ/ 037.025. yaṃ ca saṃvegamāpatsyante, tatrāsau yūpo vilayaṃ gamiṣyati//

037.027. ko bhadanta hetuḥ kaḥ pratyayo dvayo ratnayoryugapalloke prādurbhāvāya? bhagavānāha--praṇidhānavaśāt/ 037.028. kutra bhagavan praṇidhānaṃ kṛtam? 037.029. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani madhyadeśe vāsavo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/ 037.030. tasya sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/ 037.030. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/ 037.031. atīva śasyasampattirbhavati/ 037.031. uttarāpathe dhanasaṃmato nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/ 037.033. tasyāpi sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/ 037.033. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchatīti/ 037.033. atīva <38>śasyasampattirbhavati/

038.001. yāvadapareṇa samayena vāsavasya rājñaḥ putro jāto ratnapratyuptayā śikhayā/ 038.002. tasya vistareṇa jātimahaṃ kṛtvā ratnaśikhīti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/ 038.002. so 'pareṇa samayena jīrṇāturamṛtaṃsaṃdarśanādudvigno vanaṃ saṃśritaḥ/ 038.003. yasminneva divase vanaṃ saṃśritastasminneva divase 'nuttaraṃ jñānamadhigatam/ 038.004. tasya ratnaśikhī samyaksambuddha iti saṃjñodapādi/ 038.004. athāpareṇa samayena dhanasaṃmato rājā upariprāsādatalagato 'mātyagaṇaparivṛtastiṣṭhati/ 038.005. so 'mātyānāmantrayate--bhavataḥ, kasyacidanyasyāpi rājño rājyamevamṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/ 038.007. sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/ 038.007. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchatīti/ 038.008. atīva śasyasampattirbhavati yathā asmākamiti? madhyadeśād vaṇijaḥ paṇyamādāyottarāpathaṃ gatāḥ/ 038.009. te kathayanti--asti deva madhyadeśe vāsavo nāma rājā iti/ 038.009. sahaśravaṇādeva dhanasaṃmatasya rājño 'marṣa utpannaḥ/ 038.010. sa saṃjātāmarṣo 'mātyānāmantrayate--saṃnāhayantu bhavantaścatruaṅgaṃ balakāyam/ 038.011. rāṣṭrāpamardanamasya kariṣyāma iti/ 038.011. tato dhanasaṃmato rājā caturaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ madhyadeśamāgatya gaṅgāyā dakṣiṇe kūle 'vasthitaḥ/ 038.013. aśrauṣīdvāsavo rājā--dhanasaṃmato rājā catruaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ madhyadeśamāgatya gaṅgāyā dakṣiṇe kūle 'vasthita iti/ 038.014. śrutvā ca punaḥ so 'pi caturaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya

hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ patikāyaṃ gaṅgāyā uttare kūle 'vasthitaḥ/ 038.016. atha ratnaśikhī samyaksambuddhastayorvinayakālaṃ jñātvā nadyā gaṅgāyāstīre rātriṃ vāsamupagataḥ/ 038.017. ratnaśikhinā samyaksambuddhena laukikaṃ cittamutpāditam/ 038.017. dharmatā khalu yadā buddhā bhagavanto laukikaṃ cittamutpādayanti, tasmin samaye śakrabrahmādayo devā bhagavataścetasā cittamājānanti/ 038.019. atha śakrabrahmādayo devā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntāḥ/ 038.020. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇāḥ/ 038.020. teṣāṃ varṇānubhāvena mahānudārāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/ 038.021. dhanasaṃmatena rājñā dṛṣṭaḥ/ 038.021. dṛṣṭvā ca punaramātyān pṛcchati--kimayaṃ bhavanto vāsavasya rājño vijite mahānudārāvabhāsah? te kathayanti--deva, vāsavasya rājño vijite mahānudārāvabhāsah? te kathayanti--deva, vāsavasya rājño vijite ratnaśikhī nāma samyaksambuddhah utpannaḥ/ 038.023. tasya śakrabrahmādayo devā darśanāyopasaṃkramanti/ 038.024. tenaivodārāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/ 038.024. maharddhiko 'sau mahānubhāvaḥ/ 038.024. tasyāyamanubhāva iti/ 038.025. dhanasaṃmato rājā kathayati--bhavantaḥ, yasya vijite īdṛśaṃ dvipādakaṃ puṇyakṣetramutpannam, yaṃ śakrabrahmādayo 'pi devā darśanāyopasaṃkrāmanti, tasyāhaṃ kīdṛśamanarthaṃ kariṣyāmi? tena tasya dūto 'nupreṣitaḥ/ 038.027. vayasya, āgaccha/ 038.027. na te 'haṃ kiṃcit kāriṣyāmi iti/ 038.027. puṇyamaheśākhyastvam, yasya vijite dvipādakaṃ puṇyakṣetraṃ ratnaśikhī samyaksambuddho 'yam/ 038.028.

śakrabrahmādayo devā darśanāyopasaṃkrāmanti/ 038.029. kiṃ tu kaṇṭhāśleṣaṃ te datvā gamiṣyāmi/ 038.029. evamāvayoḥ parasparaṃ cittasaumanasyaṃ bhavatīti/ 038.030. vāsavo rājā viśvāsaṃ na gacchati/ 038.030. sa yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/ 038.031. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 038.032. ekāntaniṣaṇṇo vāsavo rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--<39>mama bhadanta dhanasaṃmatena rājñā saṃdiṣṭam--priyavayasaya āgaccha, na te 'haṃ kiṃcit kariṣyāmi/

039.002. kaṇḍhā kaṇḍhāśleṣaṃ śleṣaṃ datva agamiṣyāmi/ 039.002. evamāvayoḥ parasparaṃ cittasaumanasyaṃ bhavatīti/ 039.002. tatra mayā kathaṃ pratipattavyam? ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ kathayati--gaccha mahārāja, śobhanaṃ bhaviṣyati/ 039.004. bhagavan, kiṃ mayā tasya pādayor nipatitavyam? mahārāja, balaśreṣṭhā hi rājānaḥ/ 039.004. nipatitavyam/ 039.005. atha vāsavo rājā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ/ 039.006. yena dhanasaṃmato rājā tenopasaṃkrāntaḥ/ 039.006. upasaṃkramya dhanasaṃmatasya rājñaḥ pādayor nipatitaḥ/ 039.007. tato dhanasaṃmatena rājñā kaṇḍhe śleṣaṃ dattvā viśvāsamutpādya preṣitaḥ//

039.008. atha vāsavo rājā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/ 039.008. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 039.009. ekāntaniṣaṇṇo vāsavo rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--kasya bhadanta sarve rājānaḥ pādayor nipatanti? rājño mahārāja cakravartinaḥ/ 039.011. atha vāsavo rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena ratnaśikhī tathāgataḥ samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/ 039.013. atha vāsavo rājā tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñāpya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/ 039.016. atha ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣusaṃghaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena rājño vāsavasya bhaktabhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 039.018. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 039.018. atha rājā vāsavo ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ sukhopaniṣaṇṇaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/ 039.020. anekaparyāyeṇa śucinā khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ samatarpya saṃpravārya bhagavantaṃ ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--anenāhaṃ bhadanta kuśalamūlena

rājā syāṃ cakravartīti/ 039.023. tatsamanantaraṃ ca śaṅkha āpūritaḥ/ 039.023. tato ratnaśikhī samyaksambuddho vāsavaṃ rājānamidamavocat--bhaviṣyasi mahārāja aśītivarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ śaṅkho nāma rājā cakravartīti/ 039.024. tata uccaśabdo mahāśabdo jātaḥ/ 039.025. dhanasaṃmato rājā kolāhalaśabdaṃ śrutvā amātyān pṛcchati--kimeṣa bhavanto vāsavasya rājño vijite kolāhalaśabdaḥ śrūyate iti? tairāgamya niveditam--deva, ratnaśikhinā samyaksambuddhena vāsavo rājā cakravartirājye vyākṛta iti janakāyo hṛṣṭatuṣṭapramuditaḥ/ 039.028. tena kolāhalaśabdo jāta iti/ 039.028. atha dhanasaṃmato rājā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/ 039.029. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ 039.030. ekāntaniṣaṇṇo dhanasaṃmato rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--kasya bhadanta sarve cakravartinaḥ pādayor nipatanti? tathāgatasya mahārāja arhataḥ samyaksambuddhasya/ 039.032. atha dhanasaṃmato rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenāñjalim<40> praṇamya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/

040.002. adhivāsayati ratnaśikhī samyaksambuddho dhanasaṃmatasya rājño 'pi tūṣṇībhāvena/ 040.003. atha dhanasaṃmato rājā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya tūṣṇībhāvenādhivāsanaṃ viditvā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasyāntikāt prakrāntaḥ//

040.006. atha dhanasaṃmato rājā tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/ 040.009. atha ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena dhanasaṃmatasya rājño bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/ 040.010. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ 040.011. atha dhanasaṃmato rājā sukhopaniṣaṇṇaṃ ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ tatpramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpayati saṃpravārayati/ 040.013. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpya saṃpravārya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ pādayor nipatya sarvamimaṃ lokaṃ maitreṇāṃśena sphuritvā praṇidhānaṃ kartumarabdhah--anenāhaṃ kuśalamūlena śāstā loke bhaveyaṃ tathāgato 'rhan samyaksambuddha iti/ 040.016. ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ kathayati--bhaviṣyasi tvaṃ mahārāja aśītivarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ maitreyo nāma tathāgato 'rhan samyakasmbuddha iti/ 040.018. tatpraṇidhānavaśād dvayo ratnayorloke prādurbhāvo bhaviṣyati//

040.019. idamavocadbhagavān/ 040.019. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

040.020. iti śrīdivyāvadāne maitreyāvadānaṃ tṛtīyam//

********** avadāna 4 **********

041.001. div4 brāhmaṇadārikāvadānam/ 041.002. bhagavān nyagrodhikāmanuprāptaḥ/ 041.002. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya nyagrodhikāṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 041.002. kapilavastuno brāhmaṇasya dārikā nyagrodhikāyāṃ niviṣṭā/ 041.003. adrākṣīt sā brāhmaṇadārikā bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/ 041.005. sahadarśanādasyā etadabhavat--ayaṃ sa bhagavāñ śākyakulanandanaścakravartikulād rājyamapahāya sphītamantaḥpuraṃ sphītāni ca kośakoṣṭhāgārāṇi pravrajita idānīṃ bhikṣāmaṭate/ 041.006. yadi mamāntikātsaktukabhikṣāṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/ 041.007. tato bhagavatā tasyāścetasā cittamājñāya pātramupanāmitam--yadi te bhagini parityaktam, ākīryatāmasmin pātra iti/ 041.008. tato bhūyasyā mātrayā tasyāḥ prasāda utpannaḥ/ 041.009. jānāti me bhagavāṃścetasā cittamiti viditvā tīvreṇa prasādena bhagavate saktubhikṣāṃ dattavatī/ 041.010. tato bhagavatā smitamupadarśitam/ 041.010. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātāḥ puṣparāgapadmarāgavajravaiḍūryamusāragalvārkalohitakādakṣiṇāvartaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatavarṇā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/ 041.013. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahava huhuvamutpalaṃ padmaṃ

mahāpadmamavīciparyantān narakān gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtvā nipatanti, ye śītanarakāsteṣūṣṇībhūtvā nipatanti/ 041.016. tenānugatāsteṣāṃ sattvānāṃ tasmin kṣaṇe kāraṇāviśeṣāḥ, te pratiprasrabhyante/ 041.017. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavantam itaścyutā āhosvidanyatropapannā iti/ 041.018. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavānnirmitam {darśanam} visarjayati/ 041.019. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannā iti/ 041.020. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhiṃ gṛhṇanti, yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/ 041.022. yā upariṣṭādgacchanti, tāścāturmahārājikān devān gatvā trāyastriṃśān yāmāṃstuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino devān brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānabhṛhānatapān sudṛśān sudarśānakaniṣṭhaparyantān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyudghoṣayanti/ 041.026. gāthādvayaṃ ca bhāṣante-- 041.027. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/ 041.028. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//1//

041.029. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/ 041.030. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//2//

042.001. <42>atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhā gacchanti/ 042.002. tadyadi bhagavānatītaṃ vyākartukāmo bhavati, pṛṣṭhato 'ntardhīyante/ 042.003. anāgataṃ vyākartukāmo bhavati, purastādantardhīyante/ 042.003. narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale 'ntardhīyante/ 042.004. tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyāmantardhīyante/ 042.004. pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante/ 042.005. manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunorantardhīyante/ 042.006. balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante/ 042.006. cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante/ 042.007. śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante/ 042.008. pratyekabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyāmantardhīyante/ 042.008. yadi anuttarāṃ samyaksambodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe 'ntardhīyante//

042.010. atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtyorṇāyāmantarhitāḥ/ 042.010. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha-- 042.012. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkramitaḥ kalāpaḥ/ 042.014. avabhāsitā yena diśaḥ samantāt divākareṇodayatā yathaiva//3//

042.016. gāthādvayaṃ ca bhāṣate-- 042.017. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/ 042.019. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//4//

042.021. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/ 042.023. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//5//

042.025. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/ 042.027. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//6// iti/ 042.029. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/ 042.029. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 042.030. samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 042.030. dṛṣṭā tavaiṣā sā ānanda brāhmaṇadārikā, yayā <43>prasādajātayā mahyaṃ saktubhikṣānupradattā ? dṛṣṭā bhadanta/

043.001. asāvānanda brāhmaṇadārikā anena kuśalamūlena trayodaśa kalpān vinipātaṃ na gamiṣyati/ 043.002. kiṃ tarhi devāṃśca manuṣyāṃśca saṃvācyasaṃsṛtya paścime bhave paścime nikete paścime samucchraye paścima ātmabhāvapratilambhe suparṇihito nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/ 043.004. sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā brāhmaṇadārikā prasādajātayā bhagavate saktubhikṣā pratipāditā, sā bhagavatā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛteti/ 043.006. tasyāśca svāmī puṣpasamidhāmarthāyāraṇyaṃ gataḥ/ 043.006. tena śrutaṃ mama patnyā śramaṇāya gautamāya saktubhikṣā pratipāditā, sā ca śramaṇena gautamena pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti/ 043.008. śrutvā punaḥ saṃjātāmarṣo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 043.008. bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya bhagavantamidamavocat--agamadbhavān gautamo 'smākaṃ niveśanam? agamaṃ brāhmaṇa/ 043.010. satyaṃ bhavate tayā mama patnyā saktubhikṣā pratipāditā, sā ca tvayā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti? satyaṃ brāhmaṇa/ 043.011. tvaṃ gautama cakravartirājyamapahāya pravrajitaḥ/ 043.011. kathaṃ nāma tvametarhi saktubhikṣāhetoḥ saṃprajānan mṛṣāvādaṃ saṃbhāṣase, kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyetat phalamiti? tena hi brāhmaṇa tvameva prakṣyāmi, yathā te kṣamate tathaivaṃ vyākuru/ 043.014. kiṃ manyase brāhmaṇa asti kaścittvayā āścaryādbhuto dharmo dṛṣṭah? tiṣṭhantu tāvat bho gautama anye āścaryādbhutā dharmāḥ/ 043.015. yo mayā asyāmeva nyagrodhikāyāmāścaryādbhuto dharmo dṛṣṭaḥ, sa tāvacchrūyatām/ 043.016. asyāṃ bho gautama

nyagrodhikāyāṃ pūrveṇa nyagrodho vṛkṣo yasya nāṃneyaṃ nyagrodhikā, tasyādhastāt pañca śakaṭaśatāni asaṃsaktāni tiṣṭhanti anyonyāsambādhamānāni/ 043.018. kiyatpramāṇaṃ tasya nyagrodhasya phalam? kiyat tāvat? kedāramātram/ 043.018. no bho gautama kiliñjamātram/ 043.019. tailikacakramātram/ 043.019. śakaṭacakramātram/ 043.019. gopiṭakamātram/ 043.019. bilvamātram/ 043.020. kapitthamātram? no bho gautama sarṣapacatuṣṭayabhāgamātram/ 043.020. kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyāyaṃ mahāvṛkṣo nirvṛtta iti? śraddadhātu me bhavān gautamo mā vā/ 043.021. naitat pratyakṣaṃ kṣetram/ 043.022. tāvadbho gautama nirupahataṃ snigdhamadhuramṛttikāpradeśaṃ bījaṃ ca navasāraṃ sukhāropitam/ 043.023. kālena ca kālaṃ devo vṛṣyate, tenāyaṃ mahānyagrodhavṛkṣo 'bhinirvṛttaḥ/ 043.023. atha bhagavānasminnutpanne gāthāṃ bhāṣate-- 043.025. yathā kṣetre ca bījena pratyakṣastvamiha dvija/ 043.026. evaṃ karmavipākeṣu pratyakṣā hi tathāgatāḥ//7//

043.027. yathā tvayā brāhmaṇa dṛṣametadalpaṃ ca bījaṃ sumahāṃśca vṛkṣaḥ/ 043.029. evaṃ mayā brāhmaṇa dṛṣṭametat alpaṃ ca bījaṃ mahatī ca saṃpat//8// iti//

043.031. tato bhagavatā mukhāt jihvāṃ nir namayya sarvaṃ mukhamaṇḍalamācchāditam yāvat keśaparyantamupādāya, sa ca brāhmaṇo 'bhihitah--kiṃ manyase brāhmaṇa yasya mukhāt jihvāṃ niścārya sarvam <44>mukhamaṇḍalamācchādayati, api tvasau cakravartirājyaśatasahasrahetorapi saṃprajānan mṛṣāvadāṃ bhāṣeta? no bho gautama/

044.002. tato 'nveva gāthāṃ bhāṣate-- 044.003. apyeva hi syādanṛtābhidhāyinī mameha jihvārjavasatyavāditā/ 044.005. tadevametanna yathā hi brāhmaṇa tathāgato 'smītyavagantumarhasi//9//

044.007. atha sa brāhmaṇo 'bhiprasannaḥ/ 044.007. tato 'sya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā brāhmaṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam--atikrānto 'haṃ bhadanta atikrāntaḥ/ 044.010. eṣo 'haṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/ 044.010. upāsakaṃ ca māṃ dhāraya adyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetaṃ śaraṇaṃ gatamabhiprasannam/ 044.011. atha sa brāhmaṇo bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ//

044.013. idamavocadbhagavān/ 044.013. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//

044.014. iti śrīdivyāvadāne brāhmaṇadārikāvadānaṃ caturtham//

********** avadāna 5 **********

045.001. div5 stutibrāhmaṇāvadānam/ 045.002. atha bhagavān hastināpuramanuprāptaḥ/ 045.002. anyatamo brāhmaṇo bhagavantaṃ dūrādeva dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva parvataṃ samantato bhadrakaṃ dṛṣṭvā ca punarbhagavantamabhigamya gāthābhiḥ stotumārabdhah-- 045.004. suvarṇavarṇo nayanābhirāmaḥ prītyākaraḥ sarvaguṇairupetaḥ/ 045.006. devātidevo naradamyasārathis tīrṇo 'si pāraṃ bhavasāgarasya//1// iti//

045.009. tato bhagavatā smitamupadarśitam/ 045.009. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, pūrvavad yāvad bhagavata ūrṇāyāmantarhitāḥ/ 045.010. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha-- 045.012. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānnṣkramitaḥ kalāpaḥ/ 045.014. avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva//2//

045.016. gāthāṃ ca bhāṣate-- 045.017. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/ 045.019. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//3//

045.021. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/ 045.023. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//4//

045.025. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/ 045.027. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//5// iti//

045.029. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/ 045.029. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 045.030. dṛṣṭaste ānanda brāhmaṇo yena tathāgato gāthayā abhiṣṭutah?<46> dṛṣṭo bhadanta/

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.