अभिधर्मदीप

विमलमित्र: अभिधर्मदीप

यो दुःखहेतुव्युपशान्तिमार्गं प्रदर्शयामास नरामरेभ्यः / तं सत्पथज्ञं प्रणिपत्य बुद्धं शास्त्रं करिष्याम्यभिधर्मदीपम् // अभिध्-d_1 //

सत्त्वाद्यनन्यथाभावे व्यक्ताभावः प्रसज्यते / तद्विकाराद्विकारित्वं प्रकृतेस्तदभेदतः // अभिध्-d_2 //

न कर्म स्वकतोत्सर्गात् ज्ञव्यक्तात्मकता मलाः / प्राक्पक्षे मुक्त्यभावश्च द्वितीये ऽन्ये ऽप्युपप्लवाः // अभिध्-d_3 //

रूपस्कन्धो हि नेत्राद्या दशायतनधातवः / धर्मसंज्ञे त्रयस्कन्धाः साविज्ञप्तिर्ध्रुवत्रयाः // अभिध्-d_4 //

मनःसंज्ञकमन्यो ऽपि सप्तविज्ञानधातवः / आयद्वारं ह्यायतनं धातुर्गोत्रं निरुच्यते // अभिध्-d_5 //

योगरूप्यानुकूल्यादेर्द्वादशायतनीं मुनिः / बुद्ध्याद्येकत्वधीहान्यै धातूंश्चाष्टादशोक्तवान् // अभिध्-d_6 //

षण्णामन्यो न्यतन्त्रत्वात्कारणं यद्धि तन्मनः / रूप्यरूपाश्रयास्तित्वात्पञ्चानां रूप्युदाहृतः // अभिध्-d_7 //

स्कन्धायतनधातूनां स्वात्मना संग्रहः स्मृतः / स्वात्मना नित्यमवियोगात् समत्वं चित्तचैतसाम् // अभिध्-d_8 //

तदाख्या ये ऽन्यसूत्रोक्तास्तेषामेष्वेव संग्रहम् / ब्रूयाच्छास्त्रनयाभिज्ञो बुद्ध्यापेक्ष्य स्वलक्षणम् // अभिध्-d_9 //

अन्योन्यसंग्रहो ज्ञेयः स्कन्धादीनां यथायथम् / नाध्वस्वपतनादिभ्यो नित्यानां स्कन्धसंग्रहः // अभिध्-d_10 //

धर्मस्कन्धसहस्त्राणामशीतेरपि संग्रहः / ज्ञेयो ऽवतरणेष्वेव तैः सन्मार्गावतारणात् // अभिध्-d_11 //

धर्मस्कन्धप्रमाणं तु सत्यादेरेकशः कथा / तत्सतत्त्वं तु केषाञ्चिद्वाङ्नामापीष्यते परैः // अभिध्-d_12 //

सत्त्वप्रज्ञप्त्युपादानं मौलं षड्धातवो मताः / प्रोक्तास्तद्भेदतो यस्मादस्मिमानो निवर्तते // अभिध्-d_13 //

क्लिष्टमेव हि विज्ञानं द्रष्टव्यं जन्मनि श्रयात् / खधातुः पृथगाकाशाद्रूपायतनसंग्रहात् // अभिध्-d_14 //

नभः खलु नभो धातोरासन्नो हेतुरेष तु / भूतानां तानि तज्जस्य रूपस्यैतत्तु चेतसः // अभिध्-d_15 //

प्रत्यक्षवृत्तिर्यत्तत्प्रागप्राप्तग्राह्यतो ऽपि यत् / ततो ऽपि यद्दवीयो ऽर्थं पटिष्ठमितरादपि // अभिध्-d_16 //

सनिदर्शन आद्यार्थः मूर्ताः सप्रतिघा दश / अन्यत्र रूपशब्दाभ्यां त एवाव्याकृता मताः // अभिध्-d_17 //

शेषास्त्रिधा इह सर्वे ऽपि रूपधातौ चतुर्दश / रसगन्धौ सविज्ञानौ धातू हित्वा त्रयोन्तिमाः // अभिध्-d_18 //

सास्रवानास्त्रवा अन्त्यास्त्रयः शेषास्तु सास्रवाः / सालम्बप्रथमाः पञ्च सोपचारास्त्रयस्त्रिधा // अभिध्-d_19 //

निर्विकल्पगुणस्वार्थाः अस्मारादनिरूपणात् / मनोभौमी स्मृतिः पूर्वो द्वितीयो धीर्निरूपिका // अभिध्-d_20 //

विज्ञानपञ्चकं कामेष्वेकेन सविकल्पकम् / तस्मादन्यत् त्रिभिः ध्याने प्रथमे चासमाहितम् // अभिध्-d_21 //

द्वाभ्यामव्यग्रं एकेन चक्षुःश्रोत्रत्वगाश्रयम् / द्वाभ्यां तदुपरिव्यग्रं एकेनैव समाहितम् // अभिध्-d_22 //

उच्छिन्नशुभबीजस्य दर्शनं सविकल्पकम् / कुशलं नास्ति विज्ञानमन्यत्र प्रतिसन्धितः // अभिध्-d_23 //

कामेभ्यो वीतरागस्य बालस्याहानिधर्मिणः / द्विधाप्यकुशलं नास्ति क्लिष्टं चार्यस्य नोत्तमम् // अभिध्-d_24 //

नाक्लिष्टाव्याकृतं किञ्चिदूर्ध्वभूमिविकल्पकम् / क्लिष्टं विकल्पकं चापि नास्त्यधोभूमिगोचरम् // अभिध्-d_25 //

त्रिधेह द्वयमार्यस्य रागिणः सशुभस्य च / न शुभं नापि च क्लिष्टं द्वितीयादिषु दर्शकम् // अभिध्-d_26 //

प्रयोगादङ्गसान्निध्यात्सभागत्वाच्च सन्ततेः / प्राग्विज्ञानानुभूते ऽर्थे चेतस्युत्पद्यते स्मृतिः // अभिध्-d_27 //

एतद्विपर्ययात् मान्द्यात्क्लेशरोगाभिभूतितः / ज्ञातपूर्वेषु विस्मृतिः संप्रजायते // अभिध्-d_28 //

दृष्टं द्वित्रिचतुःपञ्चप्रकारेणापि चेतसा / स्मर्यते सत्तदन्यैश्च नान्यो ऽन्यं व्योघदृक्क्षये // अभिध्-d_29 //

विज्ञानानां तु पञ्चानां यदेकेनानुभूयते / तत्स्मर्यते ऽपि चान्येन तेन खल्वितरैरपि // अभिध्-d_30 //

द्व्यव्याकृतानुभूतं यच्चित्तं द्वादशकादिह / व्यारूप्यरूपनिवृतेः स्मर्यते ऽष्टाभिरेव तत् // अभिध्-d_31 //

रूपारूप्याप्तनिवृतशुभाभ्यां तु क्रमेण यत् / कामाप्ताव्याकृते हित्वा स्मर्यते दशकेन तत् // अभिध्-d_32 //

रूपे त्वनिवृताख्येन दृष्टमव्याकृतेन यत् / आरूप्याव्याकृते हित्वा तदन्यैः स्मर्यते पुनः // अभिध्-d_33 //

आरूप्याव्याकृतज्ञातं यश्चेतो नवकेन तत् / कामाप्ताव्याकृते हित्वा रूपाप्तानिवृतं तथा // अभिध्-d_34 //

चित्ताख्याः सप्त सालम्बा धर्माख्यः संप्रयुक्तकः / अमूर्ता ध्वनिना सार्धमनुपात्ताः नव द्विधा // अभिध्-d_35 //

स्पृश्यं द्विधा सधर्मांशाः सह ता नव भौतिकाः / दश सावयवा मूर्ताः त एव दश संचिताः // अभिध्-d_36 //

रूपगन्धरसस्पर्शाश्च्छेतृच्छेद्यात्मका मताः / दाहकास्तोलकाश्चैते दाह्यास्तोल्यास्त एव वा // अभिध्-d_37 //

पञ्च रूपीन्द्रियात्मानो विपाकोपचयात्मकाः / अमूर्ता नौपचयिकाः त्रिधा शेषाः ध्वनिर्द्विधा // अभिध्-d_38 //

चक्षुस्तदुपलब्धिश्च पृथग्वा सह वाप्नुयात् / द्वादशाध्यात्मिका ज्ञेयाः बाह्याष्षड्विषयात्मकाः // अभिध्-d_39 //

त्रयो ऽन्त्यास्त्रिविधाः शेषा भावनापथसंक्षयाः / न रूपमस्ति दृग्घेयं नाक्लिष्टं नाविकल्पकम् // अभिध्-d_40 //

सभाग एव धर्माख्यः शेषास्तूभयथा स्मृताः / सभागस्तत्सभागत्वे स्वक्रियाभाक्तु तुल्यते // अभिध्-d_41 //

चक्षुः सधर्मधात्वंशं नवधा दृष्टिरूच्यते / पाञ्चविज्ञानकी प्रज्ञा न दृष्टिरनितीरणात् // अभिध्-d_42 //

समेघामेघरात्र्यह्नोर्दृश्यं चक्षुर्यथेक्षते / क्लिष्टाक्लिष्टदृशौ तद्वच्छैक्षाशैंक्षे च पश्यतः // अभिध्-d_43 //

चक्षुः पश्यति विज्ञानं विजानाति स्वगोचरम् / आलोचनोपलब्धित्वाद्विशेषः सुमहांस्तयोः // अभिध्-d_44 //

एकस्य चक्षुषः कार्यं विज्ञानमथवा द्वयोः / अप्राप्यार्थं मनश्चक्षुः श्रोत्रं च त्रीण्यतो ऽन्यथा // अभिध्-d_45 //

अप्राप्तग्राहिणः सिद्धा दूरासन्नसमग्रहात् / प्रदीपादिप्रभावश्चेत् न समं तत्समुद्भवात् // अभिध्-d_46 //

सर्वग्रहप्रसंगश्चेन्नायस्कान्तादिदर्शनात् / सर्वगत्वाददोषश्चेन्नायोगात्तिलतैलवत् // अभिध्-d_47 //

न ह्यूर्ध्वं चक्षुषः कायो न रूपं नाक्षिजं मनः / विज्ञानस्य तु नेत्रार्थस्तौ च कायस्य सवंतः // अभिध्-d_48 //

नोपरिष्टाच्छ्रु तेः कायो न शब्दो न स्वकं मनः / विज्ञानस्य तु निह्रादस्तौ च कायस्य सर्वतः // अभिध्-d_49 //

त्रयाणां त्रीण्यपि स्वानि तनोर्विज्ञानमप्यधः / मनस्त्वनियतं योगिवैश्वरूप्यं प्रदर्शितम् // अभिध्-d_50 //

सास्रवानास्राः स्कन्धा ये तूपादानसंज्ञिताः / सास्रवा एव ते ज्ञेयास्तत्साचिव्यक्रियादिभिः // अभिध्-d_51 //

अध्वाद्याः स्कन्धपर्यायाः धर्माद्या वस्तुनः सतः / ये तु सास्रवसंज्ञास्ते प्रोक्ता दुःखादिनामभिः // अभिध्-d_52 //

स्वात्म्यगोचरकार्याणामेकत्वादेकधातुता / चक्षुरादिद्विभावे ऽपि द्व्युत्पत्तिः कर्मत्रित्वशात् // अभिध्-d_53 //

असाधारणवैशिष्ट्यादैश्वर्यादान्तरङ्गयतः / सत्यप्यनेकहेतुत्वे विज्ञानं तैर्विशेष्यते // अभिध्-d_54 //

नित्यत्वात्कुशलत्वाच्च निर्वाणं द्रव्यमञ्जसा / सारद्रव्येन तेनैको धर्माख्यो द्रव्यवान्मतः // अभिध्-d_55 //

प्रथमं निर्मलं चित्तमसाभाग्यात्क्षणः स्मृतः / तेनाद्भुतक्षणेनैते क्षणिकाः पश्चिमास्त्रयः // अभिध्-d_56 //

घ्राणं जिह्वा च कायश्च तुल्यार्थग्राह्यदस्त्रयम् / पश्चिमस्याश्रयो ऽतीतः पञ्चानां तैः सहापि च // अभिध्-d_57 //

निश्रित्य खल्वनागम्यं निश्रयांश्चतुरो ऽथ वा / अनास्रवेण मार्गेंण चक्षुर्धातुर्निरुध्यते // अभिध्-d_58 //

अनागम्यं तु निश्रित्य गन्धधातुर्निरुध्यते / मनोधातुरनागम्यं यदि वा सप्तनिश्रयात् // अभिध्-d_59 //

अनागम्यं तथैवाद्यं चक्षुर्विज्ञानसंज्ञकः / धर्मधातोर्विचित्रत्वाद्यथायोगं विनिर्दिशेत् // अभिध्-d_60 //

चक्षुर्धातुं हि रूपाप्तं परिजानन् पृथग्जनः / कृत्स्नाद्रूपमयाद्धातोर्वैराग्यमधिगच्छति // अभिध्-d_61 //

तस्मादनुशयान्धातोरेकत्रिंशज्जहाति च / पर्यादत्ते न किञ्चित्तु संयोजनमसौ तदा // अभिध्-d_62 //

रूपवैराग्यमाप्नोति जहात्यनुशयत्रयम् / तदा संयोजनं त्वार्यः पर्यादत्ते न किञ्चन // अभिध्-d_63 //

चक्षुर्विज्ञानधातुं तु परिजानंस्तमेव च / परिजानात्यवश्यं च ब्रह्मलोकाद्विरज्यते // अभिध्-d_64 //

न तु संयोजनं किञ्चित्पर्यादत्ते तदा ह्यसौ / गन्धधातुं रसाख्यं च परिजानन् पृथग्जनः // अभिध्-d_65 //

कामवैराग्यमाप्नोति ध्रुवं ह्यनुशयानपि / तदा जहाति षट्त्रिंशद्वर्तिसंयोजनत्रयम् // अभिध्-d_66 //

आर्यस्तु कामवैराग्यं करोत्यनुशयानपि / चतुरः परिजानाति पर्यादत्ते ऽपि च त्रयम् // अभिध्-d_67 //

परिजानन्मनोधातुमारूप्येभ्यो विरज्यते / जहात्यनुशयांस्त्रींश्च पर्यादत्ते त्रयं तथा // अभिध्-d_68 //

परिजानन्खलु प्रीर्ति तामेव प्रजहात्यसौ / आभास्वराच्च वैराग्यं याति हन्ति तु नास्रवान् // अभिध्-d_69 //

परिजानन्सुखं योगी प्रजहाति तदेह च / शुभकृत्स्नाच्च वैराग्यं याति क्लेशान्न हन्ति तु // अभिध्-d_70 //

द्विविज्ञेयाः गुणाः पञ्च हेतुः सर्वे क्षराक्षराः / अन्यत्र धर्मधात्वर्धाच्छड्बाह्या नेन्द्रियात्मकाः // अभिध्-d_71 //

द्वाविंशतिप्रकारस्य कृत्स्नस्येन्द्रियपर्वणः / संक्षेपेणाभिधास्यन्ते धर्मा निर्वचनादयः // अभिध्-d_72 //

नाम्ना द्वाविंशतिस्तानि द्रव्यतो दश सप्त च / यस्मान्नान्यद्द्वयं कार्यात्सुखादिनवकत्रयम् // अभिध्-d_73 //

नामसल्लक्षणाभावात्तन्नाम्नः सार्थकत्वतः / त्रयाणां वर्गवृत्तित्वे ऽप्यर्थमभ्येष्यते परैः // अभिध्-d_74 //

विशिष्टबुद्धिहेतुत्वादाधिपत्यविशेषतः / कायेन्द्रियाद्विशिष्टत्वं द्वयोर्नेत्रेन्द्रियादिवत् // अभिध्-d_75 //

ऐश्वर्यार्थो विपश्चिद्भिरिन्द्रियार्थो ऽभिधीयते / स्वार्थव्यक्तिषु पञ्चानां चतुर्णां त्वर्थयोर्द्वयोः // अभिध्-d_76 //

स्वगोचरोपलब्ध्यादावीशित्वमपरे विदुः / स्वार्थविज्ञान एवान्य आहुः पण्डितमानिनः // अभिध्-d_77 //

क्लेशोत्पत्तौ सुखादीनां श्रद्धादीनां गुणाप्तिषु / फलसंक्लेशसंभारविशुद्धित्वादनुक्रमः // अभिध्-d_78 //

सत्त्वाख्या सत्त्ववैचित्र्यं धृतिः क्लेशोद्भवश्च यैः / मार्गोपायः फलप्राप्तिस्तेषामिन्द्रियता मता // अभिध्-d_79 //

स्पर्शाश्रयोद्भवाधारसंभोगत्वाच्चतुर्दश / स्वर्गापवर्गहेतुत्वात् तदन्यद्वेन्द्रियाष्टकम् // अभिध्-d_80 //

छन्दं वीर्याङ्गभूतत्वात् स्पर्शो वित्त्यनुबृंहणात् / संज्ञा प्रज्ञाभिभूतत्वान्नेन्द्रियं मुनिरभ्यधात् // अभिध्-d_81 //

श्रद्धादीनां विदां चैव दोषः शुद्धौ मलोदये / प्रधानत्वान्मनस्कारो नेन्द्रियं समुदाहृतम् // अभिध्-d_82 //

संभावनानुकूलत्वादधिमोक्षो ऽपि नेन्द्रियम् / कालान्तरफलोत्पादसंदेहाभ्यां न चेतना // अभिध्-d_83 //

नाप्रमादो ऽप्यसौ वीर्यात्, न ह्रीः प्रागल्भनिग्रहात् / नोपेक्षा नापि चालोभो वीर्यश्रद्धाभिभूतितः // अभिध्-d_84 //

न प्रस्रब्धिर्विदौत्कट्याद्विनिन्द्यत्वाच्च नास्रवाः / जात्यादयो न पारार्थ्यात् निष्क्रियत्वान्न निर्वृतिः // अभिध्-d_85 //

कायस्य बाधनं दुःखं दौर्मनस्यं तु चेतसः / सुखं च सुमनस्ता च सातं शारीरमानसम् // अभिध्-d_86 // वैशिष्ट्यान्मानसं सातं सुखं क्वचिदुदाहृतम् // अभिध्-d_87 // षट्सु भूमिषु विज्ञेयं नीरजस्काद्यमिन्द्रियम् / तदन्ये निर्मले त्वक्षे द्रष्टव्ये नवभूमिके // अभिध्-d_88 //

दौर्मनस्यं द्विहातव्यं मनोवित्तित्रयं त्रिधा / नवाभ्यासप्रहेयाणि द्विधा पञ्च न तु त्रयम् // अभिध्-d_89 //

पूर्वं क्रमोद्भवैः कामे विपाको लभ्यते द्वयम् / अन्यैः षट् सप्त वाष्टौ वा षड् रूपे अन्त्ये तु जीवितम् // अभिध्-d_90 //

म्रियमाणैर्निरोध्यन्ते त्रीण्यन्ते अष्टौ तु मध्यमे / दशाष्टौ नव चत्वारि कामे पञ्च शुभानि वा // अभिध्-d_91 //

आद्यन्तलाभो नवभिः सप्ताष्टाभिश्च मध्ययोः / एकादशभिराप्तिस्तु फलस्यान्त्यस्य हानितः // अभिध्-d_92 // स्वस्य धातोः परिज्ञानं स्वविपक्षदृशा पथा // अभिध्-d_93 // कामधातुपरिज्ञानं प्रायः सप्तभिरिष्यते / समलैर्निर्मलैस्त्वर्थैरष्टाभिरभिधीयते // अभिध्-d_94 //

रूपधातुपरिज्ञानमिष्टं दशभिरिन्द्रियैः / अन्त्यधातुपरिज्ञानमेकादशभिरुच्यते // अभिध्-d_95 //

सर्वसत्त्वास्त्रिधातुस्था उपेक्षायुर्मनो ऽन्विताः / त्वक्स्त्रीत्वव्यञ्जनैः कामे रूपिणश्चक्षुरादिभिः // अभिध्-d_96 //

कामिनः खलु दुःखेन तद्रागी दुर्मनस्तया / ऊर्ध्वजस्तु सुखेनार्यः शुभाह्वाधरजौ तथा // अभिध्-d_97 //

प्रीत्याभाह्वाधरोद्भूतौ शुभैः स शुभमूलकः / शैक्षाभ्यां मोक्षमार्गस्थौ अशैक्षो ऽर्हन् स्वमार्गगः // अभिध्-d_98 //

उपेक्षायुर्मनोयुक्तो ऽवश्यं त्रयसमन्वितः / चतुर्भिः कायसुखवान् चक्षुष्मानपि पञ्चभिः // अभिध्-d_99 //

स्त्रीन्द्रियाद्यन्वितो ऽष्टाभिः दुःखी युक्तस्तु सप्तभिः / एकादशभिरन्त्याभ्यां सप्त षड्भिस्तदाद्यवान् // अभिध्-d_100 //

त्रिद्वीपनरकोत्पन्ना मिथ्यात्वनियता अपि / बहुभिः ह्येकान्नविंशत्या स्वल्पैरष्टाभिरन्विताः // अभिध्-d_101 //

अन्तराभविकप्रेततिर्यक्श्रद्धानुसारिणः / त्र्यधिकैर्दशभिर्युक्ता दशभिर्वा नवाधिकैः // अभिध्-d_102 //

सम्यक्त्वनियता ये तु ये च श्रद्धाधिमुक्तिकाः / त एकादशभिर्युक्ता दशभिर्वा नवाधिकैः // अभिध्-d_103 //

प्रज्ञाविमुक्तनामार्हत् कायसाक्ष्युभयाह्वयाः / अक्षैकादशकोपेता यदि वाष्टादशान्विताः // अभिध्-d_104 //

कामदेवा मृताः स्वल्पैर्दशभिः सप्तकाधिकैः / त एवैकोनविंशत्या युक्ता बहुभिरिन्द्रियैः // अभिध्-d_105 //

द्विर्ध्यान जास्तु सर्वाल्पैर्दशभिः पञ्चकाधिकैः / दशभिः सचतुष्कैस्तु शुभकृत्स्नाः समन्विताः // अभिध्-d_106 //

बृहत्फला हि अत्यल्पैस्त्रयोदशभिरन्विताः / युक्ताः षोडशभिस्त्वेते सर्वभूरिभिन्द्रियैः // अभिध्-d_107 //

अष्टाभिर्दशभिः सैकैरारूप्याः स्वल्पभूरिभिः / सदेवकौरवाः सत्त्वास्त्रयोदशभिरन्विताः // अभिध्-d_108 //

अष्टाभिर्निःशुभो युक्तो दशभिर्वा त्रयाधिकैः / द्विलिङ्गाः पश्चिमैः स्वल्पैर्विशत्याप्येकया परम् // अभिध्-d_109 //

सप्तद्रव्याविनिर्भागी परमाणुर्बहिर्गतः / कामेष्वेकाधिकः काये द्व्यधिकश्चक्षुरादिषु // अभिध्-d_110 //

एवं रूपे ऽपि विज्ञेयो हित्वा गन्धरसद्वयम् / चित्तं चैतसिकैः सार्धं संस्कृतं तु स्वलक्षणैः // अभिध्-d_111 //

दशधर्मा महाभौमा वित्संज्ञाचेतनास्मृतिः / छन्दः स्पर्शो ऽधिमोक्षश्च धीः समाधिर्मनस्कृतिः // अभिध्-d_112 //

श्रद्धापेक्षाप्रमादश्च प्रस्रब्धिर्ह्रीरपत्रपा / मूलवीर्यमहिंसा च शुभभूका दशस्मृताः // अभिध्-d_113 //

स्त्यानं प्रमत्तिराश्रद्ध्यमालस्यं मूढिरुद्धतिः / क्लिष्टे षट् अशुभे तु द्वे आह्रीक्यमनपत्रपा // अभिध्-d_114 //

मायाशाठ्यमदक्रोधविहिंसेर्ष्याप्रदष्टयः / सूक्ष्मोपनाहमात्सर्याण्यल्पक्लेशभुवो दश // अभिध्-d_115 //

पृथिव्यादि यथा द्रव्यं नीलादिगुणयोगतः / तैस्तैर्विशेष्यते शब्दैश्चैत्तयोगान्मनस्तथा // अभिध्-d_116 //

भूतभौतिकनानात्वं स्वरूपेहाकृतं यथा / तथैव चित्तचैत्तानां पृथक्त्वमुपधार्यताम् // अभिध्-d_117 //

यथा संबन्धिसंबन्धाद्विकारो ऽम्भसि लक्ष्यते / तथा संसर्गिसंसर्गाच्चेतोविकृतिरीक्ष्यताम् // अभिध्-d_118 //

गुणो विशेषणं धर्मो मात्रावृत्तिस्तथाश्रयी / इत्येवमादयः शब्दाः प्रधानापेक्षवृत्तयः // अभिध्-d_119 //

चित्तं प्रधानमेतेषां वस्तुमात्रग्रहादिभिः / बीजं चैतत्प्रवृत्तीनां शुद्धिसंकरयोरपि // अभिध्-d_120 //

अभ्युद्गच्छति कामाप्तं धर्मैर्द्वादशभिः सह / अक्लिष्टाव्याकृतं चित्तं रश्मिवानिव रश्मिभिः // अभिध्-d_121 //

तथाष्टादशभिश्चित्तैर्निवृतं जायते मनः / द्वाविंशत्या सहावश्यं शुभं भवति मानसम् // अभिध्-d_122 //

चेतसोस्सह विंशत्या चित्तमुत्पद्यते ऽशुभम् / दृङ्मोहमात्रयुक्तं यत् क्रोधाद्यैस्त्वधिकं वदेत् // अभिध्-d_123 //

सर्वत्र संभवान्मिद्धं यत्र स्यात्तत्र निर्दिशेत् / तद्वदेव च कौकृत्यमधिकं गणयेत्क्वचित् // अभिध्-d_124 //

साशुभं मिद्धकौकृत्यं रूपधातौ न विद्यते / ध्यानान्तरे वितर्कश्च विचारश्चापि नोपरि // अभिध्-d_125 //

संप्रयुक्तः संस्कारः समता यस्य पञ्चधा / विप्रयुक्तश्च बोद्धव्यः समता यस्य नास्त्यसौ // अभिध्-d_126 //

विशिष्टानामसद्भावात्प्रसंगो नास्ति रूपिणाम् / संस्कारग्रहणाच्चैव खादीनां न प्रसज्यते // अभिध्-d_127 //

प्राप्त्यादयस्तु संस्कारा विप्रयुक्तास्त्रयोदश / आप्तोक्तिस्वक्रियालिङ्गा लिङ्गमेषां गदिष्यते // अभिध्-d_128 // राप्तिः समन्वितिर्लब्धिर्धर्मवत्ता व्यवस्थितिः // अभिध्-d_129 //श्रुतचिन्तामयानां च समापत्तिद्वयस्य च // अभिध्-d_130 // निःक्लेशसंस्कृतापूर्वं शुभानां तु रजस्वताम् / आदिलाभे सह प्राक्च तदूर्ध्वं वा त्रिधेष्यते // अभिध्-d_131 //

क्लिष्टाणां कुशलानां च तदन्येषां त्रिधा मता / निवृताव्याकृता ज्ञाननिर्माणमनसां तथा // अभिध्-d_132 //

निर्वाणस्यादितो लाभे नित्यस्यान्यस्य सर्वदा / अजा तवर्तमाना च कदाचित्तु त्रिधेष्यते // अभिध्-d_133 //

एकार्थरुचिहेतुर्यः सत्त्वानां स सभागता / आसंज्ञिकं विपाको यच्चित्तोपच्छेद्यसंज्ञिषु // अभिध्-d_134 //

शुभासंज्ञिसमापत्तिर्ध्याने ऽन्त्ये चित्तरोधिनी / निःसृतीच्छाप्रवृत्तित्वात् नार्यस्य आप्या प्रयोगतः // अभिध्-d_135 //

निरोधाख्या तु विज्ञेया विजिहीर्षोर्भवाग्रजा / शुभार्यस्य प्रयोगाप्या द्विवेद्यानियता मता // अभिध्-d_136 //

चेतश्चतुष्टयायोगादागमादुपपत्तितः / निर्वेदितमनोभावात्सिद्ध्यतीयमचित्तिका // अभिध्-d_137 //

गतिप्रज्ञप्त्युपादानमायुश्चित्तोष्मणोः स्थितिः / आगमाद्युक्तितश्चैव द्रव्यतस्तत्सदिष्यते // अभिध्-d_138 //

जातिः स्थितिर्जरानाशः संस्कृताङ्कचष्टतुयी / चत्वारि स्थितिनास्तित्वे हेतुत्वाद्यप्रसिद्धितः // अभिध्-d_139 //

शक्तिहानेर्जरासिद्धिः नान्यत्वात् परिणामिता / एककारित्रनाशाभ्यां शक्तिहानिः प्रसिद्ध्यति // अभिध्-d_140 //

सति जन्मनि तद्भावाद् द्रव्यकारित्रनाशतः / आगमादुपपत्तेश्च विनाशो ऽपि सहेतुकः // अभिध्-d_141 //

वाक्छब्दाधीनजन्मानः स्वार्थप्रत्यायनक्रियाः / संज्ञाद्यपरनामानस्त्रयो नामादयः स्मृताः // अभिध्-d_142 //

अन्ये नामादयः शब्दादप्राप्तार्थप्रकाशनात् / अनित्यास्ते तु विज्ञेयाः सापेक्षार्थविभावनात् // अभिध्-d_143 //

स्वरूपं वेदयंश्च्छब्दो व्यञ्जनादीनि च ध्रुवम् / अर्थप्रत्यायकः प्राज्ञर्भक्तिकल्पनयोच्यते // अभिध्-d_144 //

परमाणुस्वभावत्वाद् घोषैकत्वं न युज्यते / तादात्म्यं प्रतिघातित्वात् तत्सिद्धिर्वरणादिभिः // अभिध्-d_145 //

स्फोटाख्यो नापरो घोषाच्छब्दो नित्यः प्रसिद्ध्यति / क्रमवृत्तेर्न शब्देन कश्चिदर्थो ऽभिधीयते // अभिध्-d_146 //

न श्रुत्या श्रूयते शब्दस्तदन्या च गतिः श्रुतेः / यो ब्रूयात्स स्वमात्मानं विद्वद्भिरपहासयेत् // अभिध्-d_147 //

प्रतिद्योत्यं यथायोगं नियतानियताश्च ते / नियतोद्भावनाद् बुद्धः सर्वज्ञ इति गम्यते // अभिध्-d_148 //

सत्त्वाख्याः कामरूपाप्ता निष्यन्दाव्याकृतास्तथा / तथैव च विपाकश्च साभाग्यं प्राप्तयो द्विधा // अभिध्-d_149 //

सत्त्वाख्योपद्रवाभावान्न चतुर्थे ऽस्ति सूत्रतः / विमानस्य समत्वस्य प्रध्वंसान्नित्यता कुतः // अभिध्-d_150 //

सप्त तेजोभिरेकाद्भिर्गते ऽद्भिः सप्तके पुनः / तेजसा सप्तकान्त्यैका वायुसंवर्तनी ततः // अभिध्-d_151 //

आग्नेयात्सप्तकादेकः पावनीकिमनन्तरम् / आयुष्परिग्रहादेवं शुभकृत्स्नायुरेधनम् // अभिध्-d_152 //

वातादिदोषसाधर्म्यात्सत्त्वानां तद्विनाशकाः / आध्यात्मिकेति सारूप्यान्न भूसंवर्तनी मता // अभिध्-d_153 //

सत्त्वोपपत्तिहेतूनां विपत्संपद्विधायिनाम् / लोकवचित्र्यकर्तृणां कर्म हेतुरितीष्यते // अभिध्-d_154 //

कायिकं वाङ्मयं चैव चेतनाख्यं च मानसम् / कर्माण्येतानि लोकस्य कारणं नेश्वरादयः // अभिध्-d_155 //

वैश्वरूप्यात्क्रमोत्पादात्तद्वदन्यत्प्रसङ्गतः / नान्यापेक्षा तपोयोगो पक्षहान्यादिदोषतः // अभिध्-d_156 //

कर्मणां बोध्यते शक्तिर्विधिकालग्रहादिभिः / यतो ऽतस्तेषु ताच्छब्द्यं गौण्या वृत्त्या प्रयुज्यते // अभिध्-d_157 // पूर्वे विज्ञप्त्यविज्ञप्ती चेतना मानसी क्रिया // अभिध्-d_158 // अन्नमत्यग्निनिर्दग्धं यथा स्थाली च संस्कृता / पापदृष्टेस्तथा शीलं शाठ्येर्ष्यादिक्षतात्मनः // अभिध्-d_159 //

संवृत्सद्दृष्ट्युपेतातो भिक्षुत्वं परमार्थतः / एकसम्पत्तु संवृत्या द्वयाभावे द्विधापि न // अभिध्-d_160 //

विगतावणे ज्ञाने बुद्धोक्तेर्मुख्यकल्पना / तदाश्रये फले चापि विज्ञेया गुणकल्पना // अभिध्-d_161 //

शाश्वतत्वशुभत्वाभ्यां सर्वानर्थनिवृत्तितः / मुख्यकल्पनया तद्वद्धर्मो निर्वाणमुच्यते // अभिध्-d_162 //

आर्याः शिष्यगुणाः संघस्तथैव परमार्थतः / एतान्यो याति शरणं स याति शरणत्रयम् // अभिध्-d_163 //

मिथ्याचारः सतां गर्ह्यात्परत्राकरणाप्तितः / पापिष्ठत्वान्मृषावादो मद्यपानं स्मृतिक्षयातू // अभिध्-d_164 //

सर्वेभ्यो वर्तमानेभ्यो द्विविधेभ्यो ऽपि कामजः / त्रिकालेभ्यस्तु मौलेभ्यो लभ्येते भावनामयौ // अभिध्-d_165 //

सर्वेभ्यः सत्त्वजातिभ्यः संवरो वाङ्गकारणैः / सर्वेभ्यो संवराङ्गेभ्यः सत्त्वेभ्यश्च न कारणैः // अभिध्-d_166 //

क्रिययासंवरप्रप्तिः स हाभ्युपगमेन वा / अविज्ञप्तिरतो ऽन्यस्याः क्षेत्राङ्गादिविशेषतः // अभिध्-d_167 //

कामाप्तसंवरत्यागः शिक्षानिक्षेपणादिभिः / पतनीयरपीत्येके तन्नेत्यन्ये त्वयोगतः // अभिध्-d_168 //

अयोगो नांशुविध्वंसात्पटद्रव्यं विनश्यति / सूत्रे ध्वंसोक्तिरन्यार्था यथेर्ष्याशठनादिषु // अभिध्-d_169 //

सद्धर्मान्तर्द्धितो ऽन्ये ऽन्ये नापूर्वाप्रतिलम्भतः / भूसंचारेण हान्या च त्यज्यते ध्यानजं शुभम् // अभिध्-d_170 //

तथारूप्याप्तमार्यन्तु फलाप्त्यक्षविहानिभिः / असंवरो दमप्राप्तिर्जीवितोत्सर्जना दिभिः // अभिध्-d_171 //

चित्तवेगादिविच्छेदैरविज्ञप्तिस्तु मध्यमा / कामाप्तं कुशलं नाम त्रिभिर्मूलच्छिदादिभिः // अभिध्-d_172 //

प्रतिपक्षोदयात्क्लिष्टं त्रिधात्वाप्तं विहीयते / सर्वे कामेषु रूपे द्वावेको ऽरूपिषु लाभतः // अभिध्-d_173 //

यदिष्टफलदं कर्म कुशलं तदुदाहृतम् / विपर्ययेणाकुशलमव्याकृतमतो ऽन्यथा // अभिध्-d_174 //

कामाप्तं प्रथमं पुण्यमपुण्यमशुभात्मकम् / ऊर्ध्वभूमिकमानेज्यं विपाकं प्रत्यनेजनात् // अभिध्-d_175 //

सुखवेद्यं शुभं कर्म ध्यानादर्वाक्तुरीयकात् / उपेक्षावेद्यमन्यत्र दुःखवेद्यन्तु पापकम् // अभिध्-d_176 //

अधो ऽपि मध्यमं कर्म ध्यानेनान्त्येपि निर्वृतेः / युगपत्त्रिविपाकेष्टेर्ध्यानान्तरविपाकतः // अभिध्-d_177 //

पुनश्चतुर्विधं कर्म दृष्टवेद्यादिभेदतः / जन्मनस्त्रिभिराक्षेपो दृष्टधर्माह्वयादृते // अभिध्-d_178 //

चतुर्णामपि चाक्षेपः सर्वत्र नरकादृते / न तत्रेष्टफलाभावाच्छुभं यस्माद्विपच्यते // अभिध्-d_179 //

नोत्पद्यवेद्यकृत्तत्र यद्विरक्तः पृथग्जनः / स्थिरो नापरकृच्चार्यश्चलो ऽपि भवमूलयोः // अभिध्-d_180 //

यदार्त्ररौद्रचित्तेन कर्माभीक्ष्णं निषेव्यते / सत्क्षेत्रे क्रियते यच्च फलं तस्य नियम्यते // अभिध्-d_181 //

क्षेत्राशयविशेषाच्च फलं सद्यो विपच्यते / निरोधव्युत्थितादौ च सद्यः कालफलक्रिया // अभिध्-d_182 //

तद्भूम्यपुनरुत्पत्तेः विपाकनियतं च यत् / तच्च दृष्टफलं विद्यात् कर्मादः परिपूरकम् // अभिध्-d_183 //

कुशलस्याविचारस्य चैतसिक्येव वेदना / विपाकः कायिकी त्विष्टा दुःखवेद्यस्य कर्मणः // अभिध्-d_184 //

सपाकमशुभं कृष्णं सपाकं रूपजं सितम् / शुभाशुभं द्विधा कामे निर्मलं तत्प्रहाणकृत् // अभिध्-d_185 //

चसस्रो दृक्पथा दृष्टौ चेतनाभावनापथात् / आनन्तर्यपथाः कामे कर्मैतत्कृष्णनाशकृत् // अभिध्-d_186 //

नवमे चेतना या तु सा कृष्णाकृष्णयाघातिनी / अन्तानन्तर्यमार्गस्था ध्याने ध्याने सितस्य तु // अभिध्-d_187 //

कायाद्यकुशलं कर्म सर्वं दुश्चरितं मतम् / अभिध्यादीन्यपि त्रीणि मनोदुश्चरितत्रयम् // अभिध्-d_188 //

शुभं तत्सानभिध्यादि प्रोक्तं सुचरितत्रयम् / द्वयंमौलमदः कर्म मार्गा दश शुभाशुभाः // अभिध्-d_189 //

कारिताः षडविज्ञप्तिर्द्व्यात्मैकस्ते ऽपि षट् कृताः / शुभाः सप्त द्विधा ज्ञेया एकधैते समाहिताः // अभिध्-d_190 //

या सामन्तेष्वविज्ञप्तिः पृष्ठेषु तु विपर्ययः / प्रयोगस्तु त्रिमूलोत्थः अभिध्याद्यास्त्रिमूलजाः // अभिध्-d_191 //

कुशलाः प्रयोगपृष्ठाश्च कुशलत्रयमूलजाः / द्वेषेण वधपारुष्यव्यापत्तीनां समापनम् // अभिध्-d_192 //

स्तेयस्यान्याङ्गनायातेरभिध्यायाश्च लोभतः / मिथ्यादृशस्तु मोहेन तदन्येषां त्रिभिर्मतम् // अभिध्-d_193 //

चतुर्णामप्यधिष्ठानं ज्ञेयमेषां यथाक्रमम् / प्राणिनश्चाथ भोगाश्च नामरूपं च नाम च // अभिध्-d_194 //

प्राणातिपातो धीपूर्वमभ्रान्त्या परमारणम् / अत्यक्तान्यधनादानमदत्तादानमुच्यते // अभिध्-d_195 //

परस्त्रीगमनं काममिथ्याचारो विकल्पवान् / अर्थज्ञायान्यथावादो द्रोहबुद्ध्या मृषावचः // अभिध्-d_196 //

दृष्टया श्रुत्यादिभिश्चाक्षैर्मनसा यच्च गृह्यते / दृष्टं श्रुतं मतं ज्ञातमित्युक्तं तद्यथाक्रमम् // अभिध्-d_197 //

पैशुन्यं भेदकृद्वाक्यं पारुष्यं तु यदप्रियम् / क्लिष्टं संभिन्नलापित्वमन्ये गीतकथादिवत् // अभिध्-d_198 //

परस्वासत्स्पृहाभिध्या व्यापादः सत्त्वगोचरः / विद्वेषानानन्तदृष्टिस्तु मिथ्यादृष्टिरहेतुका // अभिध्-d_199 //

चेतना न क्रियामार्गस्तैस्तु सत्ता प्रवर्तते / युगपद्यावदष्टाभिरशुभैश्चेतनैः सह // अभिध्-d_200 //

शुभैस्तु दशभिर्यावत्सार्धं नैकाष्टपञ्चभिः / विलापद्वेषपारुष्याण्युषन्ति नरके द्विधा // अभिध्-d_201 //

तद्वदेव मताभिध्या मिथ्यादृष्टिस्तथैव च / अभिध्यादित्रयं तद्वत्कुरौ प्रलपनं द्विधा // अभिध्-d_202 //

अशुभास्तु दशान्यत्र सर्वत्र कुशलास्त्रयः / आरूप्यार्यासंज्ञिनां च रूपिणः सप्त लाभतः // अभिध्-d_203 //

कुरून्सनरकान्हित्वा सर्वत्रान्यत्र ते द्विधा / सर्वे विपाकनिष्यन्दाधिपत्यफलदा दश // अभिध्-d_204 //

दुःखोपसंहृतेर्दुःखमल्पायुष्ट्वन्तु मारणात् / तेजोनाशात्कृशौजस्त्वमिदं तत्त्रिविधं फलम् // अभिध्-d_205 //

आनन्तर्यपथे कर्म फलवत्पञ्चभिः फलैः / चतुर्भिस्त्वमलेनार्यं तद्वदन्यच्छभाशुभम् // अभिध्-d_206 //

ततो ऽन्यन्निर्मलं ज्ञेयं त्रिभिरव्याकृतं तथा / फलं शुभस्य चत्वारि द्वे त्रीणि च शुभादयः // अभिध्-d_207 //

शुभाद्यास्त्वशुभस्य द्वे त्रीणि चत्वारि च क्रमात् / अव्याकृतस्य ते तु द्वे त्रीणि त्रीणि शुभादयः // अभिध्-d_208 //

सर्वे चत्वार्यतीतस्य मध्यमस्य च भाविनः / मध्यमा द्वे स्वकस्यैव त्रीण्यनागामिजन्मनः // अभिध्-d_209 //

चत्वार्येकभुवो द्वे वा त्रीणि चापरभूमिकाः / शैक्षाद्यास्त्रीणि शैक्षस्य त एवाशैक्षकर्मणः // अभिध्-d_210 //

एकं त्रीणि द्वयं चैव शैक्षाद्याः पश्चिमस्य तु / द्वे द्वे पञ्च यथासंख्यं दृग्घेयस्य तु कर्मणः // अभिध्-d_211 //

त्रीणि चत्वारि चैकं च दृष्टिहेयादयः स्मृताः / ते त्वभ्यासप्रहेयस्य द्वे चत्वारि त्रिधा मताः // अभिध्-d_212 //

क्रमादेकद्विचत्वारि ते त्वहेयस्य कर्मणः / एकेनाक्षिप्यतेजन्म भूरिभिः परिपूर्यते // अभिध्-d_213 //

कुशलं वाथवा पापं यदतीतं ददत्फलम् / स्वं कायवाङ्मनस्कर्म सा कर्मस्वकता मता // अभिध्-d_214 //

संवृत्या स्कन्धसन्ताने तत्क्रियाफलदर्शनात् / कर्तृता भोक्तृता चोक्ता निषिद्धा शाश्वतस्य तु // अभिध्-d_215 //

स्यात्कर्मस्वकता नास्ति तस्य चेति चतुष्किका / प्रथमा तत्फलस्थस्य विहानात्तस्य कर्मणः // अभिध्-d_216 //

द्वितीया तत्फलस्थस्य कर्मणा तेन चान्वयात् / तृतीयोभययुक्तस्य चतुर्थ्यनुभयस्य तु // अभिध्-d_217 //

स्यात्कर्मस्वकता नापि तत्फलं वेदयिष्यति / तत्फलावस्थितस्याद्या ज्ञेया तच्चरमे फले // अभिध्-d_218 //

द्वितीया ध्रुवपाकस्य तद्विपाकानवस्थिते / तृतीया द्वयसद्भावा चतुर्थी तूभयं विना // अभिध्-d_219 //

स्यात्कर्मणान्वितश्चैव नो च तत्फलवेदनम् / आद्या दत्तविपाकेन निरुद्धानागतादिना // अभिध्-d_220 //

द्वितीया तु विहीनेन ध्रुवपाकेन कर्मणा / तृतीया द्वयमुक्तस्य चतुर्थी तु द्वयादृते // अभिध्-d_221 //

अयुक्तविहितं कर्म क्लेशोपक्लेशदूषितम् / शिक्षालिङ्गाद्यपेतं च केचिदाहुर्विपश्चितः // अभिध्-d_222 //

बोधिसत्त्वः कुतो यावदविवर्त्यमना यतः / बध्नाति बोधिसन्नाहमङ्गीकृत्वा जगद्धितम् // अभिध्-d_223 //

यदा लाक्षणिकं कर्म प्रकरोत्यनपायगः / महाकुलः समग्राक्षः स्वपर्षत्संग्रहे रतः // अभिध्-d_224 //

पुमाञ्जातिस्मरो वाग्मी प्रज्ञावीर्यक्रियान्वितः / तदा देवमनुष्याणामभिव्यक्तिं निगच्छति // अभिध्-d_225 //

स हि त्रिभिरसंख्येयैर्धर्मकायगुणार्णवम् / प्रचिनोति तदाधारं कायं कल्पशतेन तु // अभिध्-d_226 //

द्वात्रिंशल्लक्षणोपेतमशीतिव्यञ्ज नोज्ज्वलम् / द्विषतामपि यं दृष्ट्वा मनः सद्यः प्रसीदति // अभिध्-d_227 //

युगान्तवायुना मेरुः वह्निना वरुणालयः / वज्रेण ध्वस्यते वज्रमविकारि तु तन्मनः // अभिध्-d_228 //

कामाप्तं षष्ठजं त्रेधा कृपाश्रद्धापरम्परम् / बुद्धोत्पादे नरः स्त्री वा तदाद्यं चित्तमश्नुते // अभिध्-d_229 //

सर्वेभ्यः सर्वदा सर्वं वदतो दानपूरणम् / मरणे ऽपि दमात्यागः शीलस्योत्कृष्टिरुच्यते // अभिध्-d_230 //

वीर्यस्य तिष्यसंस्तुत्या धियो वज्रोपमात्परम् / ऽसर्वासां तु क्षयज्ञाने परिपूरिर्विधीयतेऽ // अभिध्-d_231 //

त्रिपुण्यकृतिवस्त्वाद्यास्तल्लाभोपायदेशनाः / तथा चतुरधिष्ठानं सप्तसद्धर्मशासनम् // अभिध्-d_232 //

सप्तयोगास्त्रयःस्कन्धास्त्रिशिक्षाद्याश्च देशिताः / तथा पारमिताश्चापि चतस्रो विनयोदिताः // अभिध्-d_233 //

बोधिपक्ष्याश्च कण्ठोक्ताः सप्तत्रिंशत्स्वयंभुवा / हेतवः सर्वबोधिनां त्रिविधा मृदुतादिभिः // अभिध्-d_234 //

तस्मान्न बोधिमार्गो ऽन्यः सूत्रादिपिटकत्रयात् / अतो ऽन्यमिह यो ब्रूयात्स भवेन्मारभाषितः // अभिध्-d_235 //

कल्पानां महतामेतदसंख्येयत्रयं मतम् / स्थानान्तरमसंख्याख्यमदःसंख्योपरि स्थितम् // अभिध्-d_236 //

अपकर्षे जिनोत्पत्तिर्यावच्छतसमायुषः / द्वयोः प्रत्येकबुद्धानामुत्कर्षे चक्रवर्तिनाम् // अभिध्-d_237 //

नाधो ऽशीतिसहस्रायोस्तत्समुत्पत्तिरिष्यते / ते हेमरूप्यताम्रायश्चक्राः पुण्यप्रभावतः // अभिध्-d_238 //

तुल्ये ऽपि साधनोपाये तद्भेदो ऽक्षादिभेदतः / भवमोक्षार्थिनोर्मात्रोः प्रदानफलभेदवत् // अभिध्-d_239 //

करुणाभावनोद्रेकात्स्वसंविच्चित्तयोस्तथा / परसंविद्गुरोस्तद्वत्तद्विशेषो विधीयते // अभिध्-d_240 //

हेतुतत्त्वफलोद्भूतं महत्त्वं शासितुस्त्रिधा / विमुक्तावपि तुल्यायां त्रयाणां बोधिलम्भनात् // अभिध्-d_241 //

बुद्धस्य संमुखीनस्य बौद्धमाक्षिप्यते वपुः / सैकपुण्यशतोद्भूतमेकैकं लक्षणं मुनेः // अभिध्-d_242 //

यथाकर्मपथास्तद्वत्पुण्यादित्रयमिष्यते / दानं हि दीयते येन स्वपरार्थाद्यपेक्षया // अभिध्-d_243 //

कायादिकर्म तत्तत्त्वमविज्ञप्तिः क्वचित्पुनः / प्राधान्यान्मुनिना प्रोक्तं महाभोगफलं हि तत् // अभिध्-d_244 //

स्वान्योभयार्थसिद्ध्यर्थं दानं ददति केचन / साधुवृत्त्यनुवृत्यर्थं नोभयार्थाय चापरे // अभिध्-d_245 //

दातृवस्त्वादिवैशिष्ट्यात्तत्फलातिशयः स्मृतः / श्रद्धादिभिर्गुणैर्दाता दत्ते ऽतः सत्क्रियादिभिः // अभिध्-d_246 //

सत्कारादिगुणोपेतं फलं तस्मादवाप्नुते / वस्तु वर्णादिसंपन्नं सौरूप्यादि फलप्रदम् // अभिध्-d_247 //

गुणदुःखोपकाराख्यर्धर्मैः क्षेत्रं विशिष्यते / आशयादि मृदुत्वादेर्मृदुत्वादीनि कर्मणः // अभिध्-d_248 //

धर्मदात्रे ऽपि बालाय पित्रे मात्रे ऽथ रोगिणे / अमेयं बोधिसत्त्वाय दानमन्यभवाय च // अभिध्-d_249 //

बोधिसत्त्वस्य यद्दानमन्यस्यापि यदष्टमम् / विपश्चिद्भिस्तदाख्यातं श्रेष्ठं यच्चार्हतो ऽर्हते // अभिध्-d_250 //

संप्रधार्य यदाक्षिप्तं पूरणादिदृढीकृतम् / विगतप्रतिपक्षं च तत्कर्मोपचितं मतम् // अभिध्-d_251 //

स्वस्मात्त्यागगुणापेक्षाश्चैत्ताश्चैत्यार्चतादिषु / विना प्रतिगृहीत्रापि फलं मैत्रीविहारवत् // अभिध्-d_252 //

धर्मदानस्वभावो वाक्तत्त्वनामादिगोचरः / अव्याकृतस्वभावत्वान्न नामाद्यन्नदानवत् // अभिध्-d_253 //

शीलं शुभमयं रूपं व्याख्यातं तत्प्रभेदतः / शास्त्रे तु तप्प्रधानत्वात्प्रोक्तं स्वर्गोपपत्तये // अभिध्-d_254 //

दौःशील्याशुभमूलाद्यैर्दोषैर्यन्न विदूषितम् / तद्विपक्षशमाङ्गं च यत्तच्छद्वमिहोच्यते // अभिध्-d_255 //

पुण्यं समाहितं त्वत्र भावना चित्तभावनात् / प्रधान्यादपवर्गाय तदुक्तं सर्वदर्शिना // अभिध्-d_256 //

पुण्यनिर्वाणभागीयं निर्वेधानुगुणं तथा / शासने ऽस्मिन्समासेन शुभमूलं त्रिधेष्यते // अभिध्-d_257 //

लिपिमुद्राथ गणना कायवाक्कर्मलक्षणा / संख्या खल्वपि विज्ञेया मनस्कर्मस्वभाविका // अभिध्-d_258 //

अकार्यप्रवणो लोको दुःखभागी च यद्वशात् / रागादीन् भवसंबन्धान्क्लेशान्वक्ष्यामि तानहम् // अभिध्-d_259 //

स्वशक्तिजक्रियोद्भूतैर्विशेषैस्ते तु नामभिः / आत्तसामान्यसंज्ञाकाश्चोद्यन्ते ऽनुशयादिभिः // अभिध्-d_260 //

रागप्रतिघसंमोहमानकाङ्क्षाकुदृष्टयः / षडेते ऽनुशयाः प्रोक्ताः श्रेयोद्वारविबन्धिनः // अभिध्-d_261 //

रागद्वेधात् मताः सप्त दृष्टिभेदाद्दश स्मृताः / भूयो ऽष्टानवतिर्ज्ञेया धात्वाकारादिभेदतः // अभिध्-d_262 //

कामरागो भवाख्यश्च द्विधाः रागः प्रभिद्यते / प्रायो बहिष्प्रवृत्तत्वादन्तर्वत्त्यादिभेदतः // अभिध्-d_263 //

सत्कायान्तद्वयग्राहौ मिथ्यादर्शनमेव च / दृष्टिशीलव्रतामर्शावित्येताः पञ्च दृष्टयः // अभिध्-d_264 //

दशेह दुःखदृग्घेयाः सप्त हेत्वीक्षणक्षयाः / सप्तापवर्गदृग्घेयाः अष्टौ मार्गेक्षणक्षयाः // अभिध्-d_265 //

दृष्टिहेयावलम्बित्वात्सदाकारपरिग्रहात् / रागादयस्तु चत्वारो ज्ञेया मार्गद्वयक्षयाः // अभिध्-d_266 //

प्रतिकल्पवशोत्पत्तेर्दृष्टिकाङ्क्षे तु दृक्क्षये / रूपेप्येवं तथारूप्ये प्रतिघानुशयादृते // अभिध्-d_267 //

भवाग्रे क्षान्तिहेया ये दृग्घेया एव ते मताः / ज्ञानवध्यास्तु ये तस्मिन्नभ्यासेनैव तत्क्षयः // अभिध्-d_268 //

अहं ममेति या दृष्टिरसौ सत्कायदृक् स्मृता / तदुच्छेदध्रुवग्राहौ यौ सान्तर्ग्राहदृङ्मता // अभिध्-d_269 //

फलहेत्वपवादो यः सा मिथ्यादृष्टिरुच्यते / ज्ञेयो दृष्टिपरामर्शः हीनवस्तूत्तमग्रहः // अभिध्-d_270 //

अहेतावपथे चैव तद्धि शीलव्रताह्वयः / दुःखभ्रान्त्यपथादानात्तदृष्ट्युत्सार्य एव सः // अभिध्-d_271 //

सत्कायदृष्ट्यवच्छेदो धर्ममात्रेक्षणाद्यतः / दुःखाभिसमये तच्च तद्दृग्घेयैव सो ऽप्यतः // अभिध्-d_272 //

द्वयं दृष्टिपरामर्शादेकः सत्कायदृष्टितः / अन्तर्ग्राहार्धमन्यस्तु विपर्यासः प्रकल्प्यते // अभिध्-d_273 //

नितीरणसमारोपविपरीतप्रवृत्तितः / विपर्यासोक्तिरेष्वेव दृग्वशात् चित्तसंज्ञयोः // अभिध्-d_274 //

सप्त मानविधास्त्रिभ्यो नव मानविधास्त्रिधा / त्रिधात्युन्नमनादिभ्यः स्वोत्कर्षाद्यस्ति नास्तिता // अभिध्-d_275 //

वधादिपर्यवस्थानं कौकृत्यमशुभं विधाः / विभवेच्छा च नार्यस्य जायन्ते हेत्वभावतः // अभिध्-d_276 //

दुःखात्समुदयाच्चैव सर्वगानां व्यवस्थितिः / तद्दृष्टिहेयजातीनां सर्वासां द्विपदस्थितेः // अभिध्-d_277 //

काङ्क्षा पञ्च दृशो ऽविद्या तद्व्यामिश्राथ केवलाः / सप्त सर्वत्रगा दुःखाद्धेनोरेभ्यश्चतुष्टयम् // अभिध्-d_278 //

द्रव्यतो दश चैकश्च नाम्ना सप्त तु ते मताः / रागप्रतिघमानास्तु परिच्छेदप्रवर्तिनः // अभिध्-d_279 //

प्रकारान्तरवर्तित्वात्सकृत्सर्वस्वभूगतिः / धात्वन्तरावलम्बित्वात्पूर्वोक्ता एव सर्वगाः // अभिध्-d_280 //

नवोर्ध्वधातुकास्तेषामाद्या दृष्टिद्वयादृते / तेषां सहभुवो धर्माः प्राप्तिवर्ज्याश्च सर्वगाः // अभिध्-d_281 //

काङ्क्षामिथ्यादृगाभ्यां च मिश्राविद्याथ केवला / निरोधमार्गदृग्घेयाः षडेते निर्मलेक्षिणः // अभिध्-d_282 //

स्वभूमेरेव निर्वाणं मार्गस्थन्नवभूमिकः / तद्दृश्यविषयो ऽन्यो ऽन्यो हेतुत्वाद्धेतुभावतः // अभिध्-d_283 //

न रागः शक्त्यहेतुत्वान्न द्वेषो ऽनपराधतः / नमानो ऽतिप्रशान्तत्वान्न भावत्वाद् दृशो ऽपराः // अभिध्-d_284 //

सर्वगो ऽनुशयः कृत्स्नामनुशेते स्वधातुगः / स्वामालम्बनतो भूमिं स्वनिकायं त्वसर्वगः // अभिध्-d_285 //

अस्वीकाराद्विपक्षत्वान्नोर्ध्वभूमार्गगोचरः / संप्रयोगिणि तु स्वस्मिन्नहीने संप्रयोगतः // अभिध्-d_286 //

धात्रीवस्त्रमलन्यायैः खचराम्बुचरक्रमैः / एते ऽनुशेरते यस्मात्तस्मादनुशयाः स्मृताः // अभिध्-d_287 //

स्वैरिष्टादिभिराकारैः परमाणुक्षणेष्वपि / यतो ऽनुशेरते चैते ततश्चानुशया मताः // अभिध्-d_288 //

आद्यं दृष्टिद्वयं कामे निवृताव्याकृतं मतम् / धातुद्वये तु सर्वे ऽपि निवृताव्याकृता मलाः // अभिध्-d_289 //

कामेष्वकुशलाः शेषाः रागद्वेषतमांस्यतः / त्रीण्येवाशुभमूलानि पञ्चकारणयोगतः // अभिध्-d_290 //

अव्याकृतद्वयस्यापि त्रीणि मूलानि तत्समाः / अविद्या धीश्च तृष्णा च न काङ्क्षामानदृष्टयः // अभिध्-d_291 //

चलत्वादूर्ध्ववृत्तित्वादव्यापित्वाद्यथाक्रमम् / सूत्रस्यार्थापरिज्ञानादहेतुर्ध्यायिचोदनात् // अभिध्-d_292 //

प्रश्नव्याकरणान्याख्यच्चत्वारि वदतां वरः / शिष्याणां वादशिक्षार्थं स्थितीनां च चतुष्टयीम् // अभिध्-d_293 //

एकांशाख्यं विभज्याख्यं पृच्छाख्यं स्थाप्यमेव च / मरणप्रसवोत्कर्षजीवद्रव्यान्यतादिवत् // अभिध्-d_294 //

स्थानवादित्वसंज्ञैका परिकल्पाह्वया परा / अन्या प्रतिपदाख्यान्या ज्ञानवादित्वसंज्ञिता // अभिध्-d_295 //

मानप्रतिघसंरागैर्वर्तमानो ऽज्झितक्रियैः / जाता यत्राप्रहीणाश्च संयुक्तस्तत्र वस्तुनि // अभिध्-d_296 //

अजातैर्मानसैरेतैः सर्वत्रान्यैः स्वकाध्विकैः / सर्वत्राजैस्तथा शेषैः संयुक्ता स्कन्धसन्ततिः // अभिध्-d_297 //

द्वयमेवात्र निष्पन्नं तृतीयं तूपचारतः / सदसद्धेतुता यस्मान्मध्यस्थैश्च परिग्रहात् // अभिध्-d_298 //

सर्वमस्ति प्रदेशो ऽस्ति सर्वं नास्तीति चापरः / अव्याकृतास्तिवादीति चत्वारो वादिनः स्मृताः // अभिध्-d_299 //

एभ्यो यः प्रथमो वादी भजते साधुतामसौ / तर्काभिमानिनस्त्वन्येयुक्त्यागमबहिष्कृताः // अभिध्-d_300 //

इच्छत्यध्वत्रयं यस्मात् कृत्यतश्च ध्रुवत्रयम् / सर्वास्तिवाद इत्युक्तस्तस्मादाद्यश्चतुर्विधः // अभिध्-d_301 //

भावाङ्कान्यथिकाख्यौ द्वाववस्थान्यथिको परः / अन्यथान्यथिकश्चान्यः, तृतीयो युक्तिवाद्यतः // अभिध्-d_302 //

कारित्रेणाध्वनामेप व्यवस्थामभिवाञ्छति / तत्कुर्वन्वर्तमानो ऽध्वा कृते ऽतीतो ऽकृते परः // अभिध्-d_303 //

बुद्ध्या यस्येक्ष्यते चिह्नं तत्संज्ञेयं चतुर्विधम् / परमार्थेन संवृत्या द्वयेनापेक्षयापि च // अभिध्-d_304 //

सदतीतासमुत्पन्नं बुद्धोक्तेर्वर्तमानवत् / धीनामगोचरत्वच्च तत्सत्त्वं वर्तमानवत् // अभिध्-d_305 //

नासदालम्बना बुद्धिरागमादुपपत्तितः / अन्यापेक्ष्ये ऽथ संबन्धप्र्तिषेधो ऽश्वशृङ्गयोः // अभिध्-d_306 //

रूपादौ वस्तुनि क्षीणे सत्येवोत्पद्यते मतिः / सा ज्ञानस्यासनाकारा शास्तुस्तथान्यचित्तवत् // अभिध्-d_307 //

हर्षोत्पादभयोद्वेगस्मृत्युत्पत्त्यङ्गभावतः / साङ्गस्य शक्त्यभिव्यक्तेः सदीपघटरूपवत् // अभिध्-d_308 //

जनीहाकर्तृ साध्यत्वात्पञ्चभावविकारवत् / सतः क्रियाङ्गतादृष्टेर्विकार्यप्राप्यकर्मवत् // अभिध्-d_309 //

द्वितीयं जन्म जातस्य वस्तुनो नोपपद्यते / मुख्यसत्ता गुणाभावाद्गौणी सत्ता न विद्यते // अभिध्-d_310 //

साधर्म्ये सति तद्वृत्तेर्व्याहारं मधुरोक्तिवत् / आविष्टलिङ्गमुख्यस्य जन्मेष्टं दारकादिवत् // अभिध्-d_311 //

स्यात्खपुष्पैः खमुत्फुल्लं स्याञ्जटालश्च दर्दुरः / स्वभावो यदि भावनां प्रागभूत्वा समुद्भवेत् // अभिध्-d_312 //

स्थितिशक्तिपरित्यक्तान्धर्मान्नाशान्वितोदयान् / वद सोम्य कथं याति प्रतीत्या वस्तु वस्तुताम् // अभिध्-d_313 //

लोके दृष्टः सतोरेव परस्परमनुग्रहः / तद्वदेवोपघातो ऽपि नाश्वशृङ्गाहिपादयोः // अभिध्-d_314 //

यत्प्रतीत्यसमुत्पन्नं तत्स्वभावान्न विद्यते / न विद्यते स्वभावाद्यद्विद्यते तत्ततो ऽन्यथा // अभिध्-d_315 //

प्रकुर्वन्ति दशामात्रं हेतवो वस्तुनः सतः / राजत्वं राजपुत्रस्य सात्मकस्यैव मन्त्रिणः // अभिध्-d_316 //

धर्माणां सति सामग्र्ये सामर्थ्यमुपजायते / चितानां परमाणूनां यद्वदात्मोपलम्भने // अभिध्-d_317 //

कर्मातीतमसद्यस्य फलं भावि करोत्यसत् / व्यक्तं वन्ध्यासुतस्तस्य जायते व्यन्तरात्मजात् // अभिध्-d_318 //

नामसल्लक्षणाभावाद् द्रव्यसत्याङ्कसिद्धितः / अनागताभ्यतीतस्य नास्ति प्रज्ञप्तिसत्यता // अभिध्-d_319 //

को विघ्नः अङ्गवैकल्यम् न तत्सर्वास्तिता सदा / तत्कथं श्रूयतां सद्भ्यः दुर्बोधा खलु धर्मता // अभिध्-d_320 //

वर्तमानाध्वसंपातात् सामग्र्याङ्गपरिग्रहात् / लब्धशक्तेः फलाक्षेपः कारित्रमभिधीयते // अभिध्-d_321 //

न वर्तमानता रूपमतीताजातता न च / यतो ऽतो नाध्वसंचाराद् रूपात्मान्यथतेष्यते // अभिध्-d_322 //

अवस्था जायते काचिद्विद्यमानस्य वस्तुनः / तथा शक्तिस्तथा वेला तथा सत्ता तथा क्रिया // अभिध्-d_323 //

परिकल्पैर्जगद्व्याप्तं मूर्खचित्तानुरञ्जिभिः / यस्तु विद्वन्मनोग्राही परिकल्पः स दुर्लभः // अभिध्-d_324 //

अन्यसर्वत्रगैर्बद्धः प्रहीणे दुःखदृक्क्षये / प्रहीणे प्राक्प्रकारे ऽपि शेषैस्तदवलम्बिभिः // अभिध्-d_325 //

धर्माः षोडश विज्ञेयाः प्रत्येकं त्रिभवात्मकाः / पञ्चधा निर्मलाश्चैव विज्ञानानि तथैव च // अभिध्-d_326 //

धात्वायतनसत्येषु प्रकारेषु च लक्षयेत् / धर्मसंग्रहविज्ञानज्ञानानुशयचोदितः // अभिध्-d_327 //

सदुःखहेतुदृग्घेयाः कामाप्ता भावनाक्षयाः / स्वकत्रयैकरूपाप्तिविरजाश्चित्तगोचराः // अभिध्-d_328 //

आत्मीयाधस्त्रयैकोर्ध्वनिर्मलानां तु रूपजाः / आरूप्याप्तास्त्रिधात्वाप्तत्रिकनिर्मलगोचराः // अभिध्-d_329 //

सर्वे स्वाधिकविज्ञेयाः समनिर्याणदृक्क्षयाः / निष्क्लेशास्त्रिभवाप्तान्त्यत्रयनिर्मलगोचराः // अभिध्-d_330 //

कामाप्तं पञ्चविषयो रूपाप्तं त्वष्टगोचरः / आरुप्याप्तं दशानां तु दशानामेव चामलम् // अभिध्-d_331 //

कामाप्तमूर्ध्वधर्मार्थे विज्ञाने स्वभुवस्त्रयः / रूपाप्ता भावनाहेयाः सर्वगाश्चानुशेरते // अभिध्-d_332 //

चत्वारः परिवृत्ते स्वे रूपाप्ताः खल्वपि त्रयः / आरूप्यावचराः सार्धं सर्वगैर्भावनाक्षयाः // अभिध्-d_333 //

तद्वदेव द्वितीये ऽपि पञ्चमे ऽपि तथैव च / सास्रवालम्बनाः स्वे च तृतीये ऽप्यनुशेरते // अभिध्-d_334 //

परिवृत्ते तु कामाप्ताः संस्कृतार्थावलम्बिनः / शेषं पूर्ववदाख्येयम् चतुर्थे ऽपि तृतीयवत् // अभिध्-d_335 //

परिवृत्ते तु कामाप्ताश्चत्वारो ऽन्यत्र पूर्ववत् / रूपाप्ते प्रथमे ऽधस्तात् त्रयः स्वे खल्वपि त्रयः // अभिध्-d_336 //

आरूप्याः सर्वगाः सार्धं भावनापथसंक्षयैः / परिवृत्ते त्रयो ऽधस्तात् चत्वारश्च स्वधातुतः // अभिध्-d_337 //

आरूप्याप्ताश्च चत्वारो निकाया अनुशेरते / तद्वदेव द्वितीये ऽपि पञ्चमे ऽपि तथैव च // अभिध्-d_338 //

सास्रवालम्बनाः स्वे च तृतीये ऽप्यनुशेरते / परिवृत्ते तु रूपाप्ताः संस्कृतार्थावलम्बिनः // अभिध्-d_339 //

अन्यत्तु पूर्ववज्ज्ञेयं चतुर्थे ऽपि तृतीयवत् / तृतीयवत्परावृत्ते आरूप्याद्ये निबोधयेत् // अभिध्-d_340 //

स्वे त्रयः कामधात्वाप्ता रूपाप्ताश्च त्रयस्त्रयः / रूपाप्तवत्परावृत्ते द्वितीये पञ्चमे तथा // अभिध्-d_341 //

तृतीये खल्वपि स्वे च सास्रवार्थावलम्बिनः / परावृत्ते स्वधात्वाप्ताः संस्कृतार्थावलम्बिनः // अभिध्-d_342 //

अन्यत्त्वाद्यवदाख्येयं चतुर्थे ऽपि तृतीयवत् / आद्यवत्तु परावृत्ते विज्ञाने निर्दिशेद् बुधः // अभिध्-d_343 //

भावनापथहातव्यो निकायः सर्वगैः सह / अनुशेते द्विधात्वाप्तो व्यारूप्याश्चक्षुरिन्द्रिये // अभिध्-d_344 //

निकायाः कामरूपाप्ताश्चक्षुरिन्द्रियगोचरे / दुःखहेतुदृगभ्यासप्रहातव्यास्त्रयस्त्रयः // अभिध्-d_345 //

आरूप्या भावनाहेयाः सर्वगाश्चानुशेरते / परिवृत्ते तु चत्वारः समदृक्क्षयवर्जिताः // अभिध्-d_346 //

दुःखेन्द्रिये तु कामाप्तः स्वैरेव सह सर्वगैः / तद्गोचरे तु विज्ञाने निकाया अनुशेरते // अभिध्-d_347 //

कामापन्नास्त्रयो रूपाः सर्वगाभ्याससंक्षयाः / परवृत्ते तु चत्वारः कामाप्ता अनुशेरते // अभिध्-d_348 //

त्रयो रूपभवादन्त्याद्भावनाहेयसर्वगाः / सकला द्विष्परावृत्तेश्चत्वारश्चानुशेरते // अभिध्-d_349 //

सुखेन्द्रिये तदालम्बे चित्ते तद्गोचरे ऽपि च / कामाद्याप्ताः यथायोगं सर्वगाश्चानुशेरते // अभिध्-d_350 //

त्रिधातुसंगृहीतास्तु सकला मनैन्द्रिये / तदालम्बिनि विज्ञाने सर्वसंस्कृतगोचराः // अभिध्-d_351 //

संस्कृतालम्बना एव परिवृत्ते ऽनुशेरते / विशेषो द्विःपरावृत्तौ विद्यते ऽत्र न कश्चन // अभिध्-d_352 //

दुःखं दर्शनहेयादेश्चित्ताच्चित्तानि कामिनः / भवत्यनन्तरं षड् वा तस्योर्द्ध्वं पञ्च पञ्च वा // अभिध्-d_353 //

रूपधातूपपन्नस्य चित्तानि तु विनिर्दिशेत् / एकं वा पञ्च वा षड् वा सप्त वा यदि वा दश // अभिध्-d_354 //

आरूप्यधातुजातस्य चित्तानीमानि लक्षयेत् / स्वधातुकानि पञ्चैव च्युतिकाले दशान्यतः // अभिध्-d_355 //

साचिव्यादनुशायित्वाच्चित्तं सानुशयं मतम् / द्विधा वा क्लिष्टमक्लिष्टमेकधैवापदिश्यते // अभिध्-d_356 //

मोहात्सत्कायदृक्तस्या अन्तग्राहेक्षणं ततः / काङ्क्षामिथ्येक्षणं तस्याः शीलामर्शस्ततो दृशः // अभिध्-d_357 //

रागः स्वदृशि मानश्व द्वेषो ऽन्यत्र प्रतायते / ज्ञेयः प्रवृत्तिबाहुल्यादेवमेषामनुक्रमः // अभिध्-d_358 //

सदसन्मित्रयोगात्तु तद्वृत्त्यनियमो मतः / क्लेश उत्पद्यते कश्चित्संपूर्णैः कारणैस्त्रिभिः // अभिध्-d_359 //

व्यविद्याः सकलाः क्लेशाः कामे कामास्रवो मतः / स्त्यानौद्धत्ये च हित्वोर्ध्वं समानत्वाद्भवास्त्रवः // अभिध्-d_360 //

अविद्याख्यस्तु मूलत्वादविद्या सार्वधातुकी / तथौघयोगा दृग्वर्ज्जं तत्पृथक्त्वन्तु पाटवात् // अभिध्-d_361 //

साविद्या द्वे उपादाने यथाक्तौ द्वे तु दृङ्मये / चतस्रो ऽप्येकमन्त्यैकं कुमार्गादिसमाश्रयात् // अभिध्-d_362 //

शेषास्त्रैधातुकास्त्वन्त्ये सात्मभावप्रवृत्तितः / संयोजनादिभिः शब्दैर्दर्शिताः पञ्चधा पुनः // अभिध्-d_363 //

नव संयोजनान्यस्मिन्नीर्ष्यामात्सर्यमेव च / द्रव्यामर्षणसामान्याद् दृशः संयोजनद्वयम् // अभिध्-d_364 //

शेषाण्यनुशयाः पञ्च पञ्चधा पञ्चधा पुनः / जगादावरभागीयमूर्ध्वभागीयमेव च // अभिध्-d_365 //

आद्यन्त्ये द्वे दृशौ काङ्क्षाकामच्छन्दो द्विरेव यः / द्वाभ्यां कामानतिक्रान्तिः पुनरानयनं त्रिभिः // अभिध्-d_366 //

द्व्येकदृग्घेयकार्योक्तेर्दृष्टिहेयमुखग्रहात् / सर्वदृग्घेयभाक्त्वे ऽपि त्रयमेतदुदाहृतम् // अभिध्-d_367 //

सर्वानर्थनिदानत्वान्मार्गप्रत्यर्थिभावतः / तथ्योहाविधुरत्वाच्च त्रिसंयोजनदेशना // अभिध्-d_368 //

द्वौ रूपारूपजौ रागौ मानमोहोद्धवास्त्रयः / त्रिवेदनानुशायित्वाद् दृढत्वाद्बन्धनत्रयम् // अभिध्-d_369 //

द्विपक्षग्रन्थनाद् ग्रन्थाश्चत्वारः समुदाहृताः / अभिध्याख्यास्तथा द्वेषः परामर्शद्वयं तथा // अभिध्-d_370 //

उपक्लेशास्तु विज्ञेयाः संरम्भाद्या यथोदिताः / सर्वे वा चैतसाः क्लिष्टाः संस्कारस्कन्धसंज्ञिताः // अभिध्-d_371 //

मूलक्लेशमलास्त्वन्ये षडुपक्लेशसंज्ञिताः / शाठ्योपनाहप्रदाशमायामदविहेठनाः // अभिध्-d_372 //

म्रर्क्ष्येर्ष्याह्र्यनपत्राप्यस्त्यानमिद्धोद्धवक्रुधः / मात्सर्यं कुकृतत्वं च दशधा पर्यवस्थितिः // अभिध्-d_373 //

एभ्यो ऽनुनयनिष्यन्दा आह्रीक्यौद्धततादयः / म्रक्षानपत्रपास्त्यानमिद्धाद्या मोहसंभवाः // अभिध्-d_374 //

कौकृत्यं विचिकित्सोत्थं क्रोधाद्या द्वेषसम्भवाः / प्रमादस्तम्भमार्द्व(?)क्ष्य मायाशाठ्यविजृम्भिकाः // अभिध्-d_375 //

कायदुष्ठूलताद्याश्च ज्ञेया व्यामिश्रसम्भवाः / प्रदाशो दृक्परामर्शनिष्यन्दः शठता दृशः // अभिध्-d_376 //

सौमनस्येन रागस्य संप्रयोगः सुखेन च / द्वेषस्य दौर्मनस्येन दुःखेन च निगद्यते // अभिध्-d_377 //

सर्वैर्मोहस्य वित्तिभ्यां चैतसीभ्यामसद्दृशः / काङ्क्षा च दौर्मनस्येन शेषाणां सुमनस्तया // अभिध्-d_378 //

उपेक्षया तु सर्वेषाम् कामाप्तानामयं विधिः / इतो ऽन्यधातुजानां तु प्रतिभूम्यन्तरं स्वकैः // अभिध्-d_379 //

ईर्ष्यया दौर्मनस्येन कौकृत्यस्य तथा क्रुधः / प्रदष्टेश्चोपनद्धेश्च विहिंसायास्तथैव च // अभिध्-d_380 //

मात्सर्यं दौर्मनस्येन सौमनस्येन कस्यचित् / द्वाभ्यां माया तथा शाठ्यं म्रक्षो मिद्धं तथैव च // अभिध्-d_381 //

मदस्तु सुमनःस्कन्धसुखाभ्यां संप्रयुज्यते / आह्रीक्यमनपत्राप्यं स्त्यानौद्धत्ये च पञ्चभिः // अभिध्-d_382 // आह्रीक्यमनपत्राप्यं स्त्यानमिद्धं तथोद्धवः // अभिध्-d_383 // समस्तालम्बिनान्त्येन तान्वेत्त्यध्रुवतादिभिः / क्लेशात्यन्तक्षयो ऽन्त्येन संभिन्नालम्बनेन वा // अभिध्-d_384 //

असंभिन्नार्थ विषयं त्रयमेतद् द्विधेष्यते / तस्यैवं पश्यतः साक्षादुदयव्ययदर्शनम् // अभिध्-d_385 //

स्कन्धेषु जायते पश्चाच्चक्रभ्रमरिकादिवत् / स प्रतीत्यसमुत्पादं स्कन्धानां प्रत्यवेक्षते // अभिध्-d_386 //

सत्येषु पातयित्वतं तदा कश्चित्परीक्षते / तदनित्यत्वदुःखत्वे समवेत्य ततः पुनः // अभिध्-d_387 //

अकर्तृकान्निरीहांश्च प्रत्ययाधीनसंभवान् / दृष्ट्वा सर्वेष्वनात्मेति तत्त्वाकारं निषेवते // अभिध्-d_388 //

अनधिष्ठातृकत्वं च पारतन्त्र्यं च पश्यतः / सर्वधर्मेषु नैरात्म्ये स्थिरा बुद्धिः प्रवर्तते // अभिध्-d_389 //

स्वभावेनाविशून्यत्वाद् धर्ममुद्रा उदाहृता / तदुक्त्या च तदुक्तत्वाच्छून्याकारो न देशितः // अभिध्-d_390 //

गोत्रद्वारसमूहादीन् धात्वादीनां यथायथम् / स्वसाधारणचिह्नाभ्यां सदतोपपरीक्षते // अभिध्-d_391 //

प्रतिस्कन्धं ततस्तस्य स्वाभाव्यादिषु तत्त्वतः / क्रमेण जायते पश्चात्कौशलं स्थानसप्तके // अभिध्-d_392 //

निर्मथ्नतः क्रमेणास्य दुःखसत्यभवारणिम् / श्रद्धावीर्यसहायस्य तत्त्वज्ञानानलार्थिनः // अभिध्-d_393 //

आकारपतितं ज्ञानं ततः शमनियामकम् / भावनामयमूष्माख्यं जायते सानुवर्तकम् // अभिध्-d_394 //

ततस्तथैव मूर्धानो मिथ्यादृष्ट्युपघातिनः / ऊष्मभ्यो ऽधिकसामर्थ्याद्रत्नश्रद्धाविवर्धिनः // अभिध्-d_395 // ........नेत्वस्मिन्नुभयत्रापि पश्चिमा // अभिध्-d_396 // भाव्यते स्कन्धदृक्त्वादौ न तन्निर्वाणदर्शिनः / आकारांस्तुल्यजातीयान् सर्वत्रात्र तु निर्दिशेत् // अभिध्-d_397 //

द्रष्टव्यान्यतरा ताभ्यः प्रत्युत्पन्ना विवर्धने / चतसृभ्यस्त्वन्यतमा प्रत्युत्पन्ना विवर्धने // अभिध्-d_398 //

अनागतास्तु भाव्यन्ते चतस्रो ऽप्यत्र निश्चयात् / मोक्षे ऽन्त्ये संमुखीभूताः समग्राः खल्वनागताः // अभिध्-d_399 //

आकाराः खलु सर्वेपि भाव्यन्ते गोत्रलाभतः / गोत्रलाभे तु विज्ञेया सभागाकारभावना // अभिध्-d_400 //

सर्वत्राकिरणे मूर्ध्नो निरोधाकिरणैधने / धर्माख्याः संमुखीभूताश्चतस्रः खल्वनागताः // अभिध्-d_401 //

आकाराः सकलास्तत्र भाव्यन्ते गोत्रलाभतः / सर्वाभ्यो ऽन्यतरोत्पन्नाः सत्यत्रयविवर्धने // अभिध्-d_402 //

अनागताश्चतस्रस्तु भाव्यन्ते तत्र निश्चयात् / आकाराः सकला ज्ञेयाः क्षान्तिविन्यसने शृणु // अभिध्-d_403 //

सर्वत्रान्त्याः समुत्पन्नाश्चतस्रः खल्वनागताः / आकाराः सकलास्तत्र भाव्यन्ते चाप्यनागताः // अभिध्-d_404 //

प्रत्युत्पन्नाग्र्यधर्मेषु धर्माख्या स्मृत्युपस्थितिः / अनागतास्तु भाव्यन्ते चतस्त्रस्तेषु निश्चयात् // अभिध्-d_405 //

आकाराः खलुः चत्वारो दृङ्मार्गसदृशत्वतः / यथोष्मकिरणे तद्वद् द्रष्टव्यं दृष्टिवर्त्मनि // अभिध्-d_406 //

अन्त्यां मार्गान्वयज्ञाने प्रत्युत्पन्नां विनिर्दिशेत् / चतस्रो ऽनागतास्तद्वत् षोडशाकारभावनाः // अभिध्-d_407 //

तदूर्ध्वमपि चार्यस्य सर्वापूर्वगुणोदये / श्रुतचिन्तामयं हित्वा सूक्ष्मसूक्ष्मं व्यपोह्य च // अभिध्-d_408 //

बालस्यारम्भमार्गे तु चतुर्भूमिविनिर्जयैः / भूतामन्यतरां ताभ्यश्चतस्रः खल्वनागताः // अभिध्-d_409 //

आनन्तर्यपथे मुक्तावन्त्यां सर्वास्त्वनागताः / अन्त्ये ध्याने प्रयोगादिमार्गेष्वष्टासु पूर्ववत् // अभिध्-d_410 //

तिस्रस्तु नवमे विद्यात् मौलभूमिप्रवेशतः / सामन्तकप्रयोगे तु चतस्रो ऽन्त्याथवा भवेत् // अभिध्-d_411 //

दिव्याक्षिश्रुत्यभिज्ञायां विमोक्षादौ तथैव च / प्रथमां संमुखीभूतां चतस्रः खल्वनागताः // अभिध्-d_412 //

परचित्ते तृतीया तु चतस्रश्चाप्यनागताः / प्राङ्निवासाप्रमाणानामन्त्यां सर्वास्त्वनागताः // अभिध्-d_413 //

आरूप्याणां विमोक्षाणां तिसृभ्यो ऽन्यतमां वदेत् / संमुखे नाम जातास्तु तिस्र एव विनिर्दिशेत् // अभिध्-d_414 //

आरूप्यकृत्स्नयोस्त्वन्त्यां प्रत्युपन्नामुदाहरेत् / तिस्रः खल्वसमुत्पन्नाः कथयन्नियमेन तु // अभिध्-d_415 //

आर्यस्य खलु वैराग्यप्रयोगे क्षेपणे पि च / सर्वेभ्यो ऽन्यतराभूताश्चतस्रश्चाप्यनागताः // अभिध्-d_416 //

आनन्तर्यपथे मुक्तावन्त्याः सर्वास्त्वनागताः / ऋध्यादौ तु गुणाः सर्वमनार्यस्यैव निर्दिशेत् // अभिध्-d_417 //

अन्त्यपूर्वनिवासादौ च धर्मप्रतिसंविदि / तथापरसमाध्यादावरणायां तथैव च // अभिध्-d_418 //

आरूप्याख्यविमोक्षादौ संज्ञासूक्ष्मोदये तथा / सर्वाभ्यो ऽन्यतराभूताश्चतस्रः खल्वनागताः // अभिध्-d_419 //

ब्रूयात्तु सूक्ष्मसूक्ष्मे ऽन्त्यां भूतां तिस्रस्त्वनागताः / समासेनेयमाख्याता स्मृत्युपस्थानभावना // अभिध्-d_420 //

एतन्निर्वेधभागीयं चतुर्धा भावनामयम् / षड्भौमं षोडशाकारं पञ्चस्कन्धा विनाप्तिभिः // अभिध्-d_421 //

पश्चात्तु खलुनिर्वेध आर्यमार्गाह्वयस्ततः / स यस्मान्निश्चितो वेधस्तस्मान्निर्वेध उच्यते // अभिध्-d_422 //

धर्मज्ञानरुचिर्दुःखे निर्मलं धर्मदर्शनम् / ततस्तत्रैवावधृतिः धर्मज्ञानमनन्तरम् // अभिध्-d_423 //

एवं त्रिष्वपि सत्येषु तथैवान्वयधीर्द्विधा / अनन्त्यास्तत्र दृङ्मार्गाः ज्ञेयाः पञ्चदशक्षणाः // अभिध्-d_424 // क्षणो ऽन्त्यो भावनामार्गात् फलमेषो ऽर्थसिद्धितः // अभिध्-d_425 // ध्यानानि व्यवकीर्यातः पञ्चमस्त्वकनिष्ठगः / चतुर्धारूप्यगाम्यन्यो दृष्टनिर्वायको ऽपरः // अभिध्-d_426 //

पुनस्त्रिधा त्रिधा कृत्वा त्रीनतो रूपगा नव / तद्विशेषः पुनर्ज्ञेयः कर्मक्लेशाक्षभेदतः // अभिध्-d_427 //

षड्धोर्ध्वस्त्रोतसा सार्धं सप्तधा सद्गतिर्मता / सति वृत्तेरनैर्याणादुक्तैषामेव सद्गतिः // अभिध्-d_428 //

परावृत्तभवो ह्यार्यो नेह धात्वन्तरोपगः / एष चोर्ध्वगतिश्चैव नाक्षमं चारहानिभाक् // अभिध्-d_429 //

अन्त्यकामीर्यते पूर्वं सिद्धिर्द्विक्षणमिश्रणात् / उद्भवार्थं सुखार्थं च क्लेशाशङ्कार्थमेव च // अभिध्-d_430 //

तत्पाञ्चविध्यतः पञ्च शुद्धावासभुवः स्मृताः / न जातु दृष्टपूर्वास्ताः सर्वैरपि पृथग्जनैः // अभिध्-d_431 //

यो निरोधसमापत्तिमश्नुते कायसाक्ष्यसौ / भवाग्राष्टांशहा यावदर्हत्त्वप्रतिपन्नकः // अभिध्-d_432 //

यश्चानन्तर्यमार्गे ऽन्त्ये वज्रौपम्याह्वयेस्थितः / तत्फलार्थं क्षयज्ञानं तदेकालम्बनं न वा // अभिध्-d_433 //

तदवाप्तेरशैक्षो ऽसावर्हंस्त्रैलोक्यसत्कृतः / सर्वक्लेशविसंयुक्तः शिक्षात्रितयपारगः // अभिध्-d_434 //

भावनाख्यो द्विधा मार्गः समलामलभेदतः / दर्शनाख्यस्तु विज्ञेयः सर्वस्यैव निरास्रवः // अभिध्-d_435 //

आनुपूर्विकयद्भूयोवीतरागावीतावीतरागिणाम् / अशैक्षाख्योपि बोद्धव्यो नित्यमेवामलीमसः // अभिध्-d_436 // भवाग्रं निर्मलो ऽत्येति........ // अभिध्-d_437 // सविशेषं यतस्त्यक्त्वा फलं परमुपाश्नुते / शैक्षस्य त्रिभिरक्षाद्यैर्द्वाभ्यां संपूर्णंतार्हतः // अभिध्-d_438 //

विज्ञातव्यः समासेन पुनमार्गश्चतुर्विधः / आनन्तर्यविमुक्त्याख्यौ प्रारम्भोत्कर्षलक्षणौ // अभिध्-d_439 //

तीक्ष्णेन्द्रियस्य मौलेषु ध्यानेषु प्रतिपत्सुखा / क्षिप्राभिज्ञाल्पबुद्धेस्तु धन्धान्यत्र विपर्ययात् // अभिध्-d_440 //

क्षयज्ञानं मता बोधिस्तथानुत्पादधीरपि / दश चैकश्च तत्पक्ष्याः सप्तत्रिंशत्तु नामतः // अभिध्-d_441 //

सोपेक्षाप्रीतिसंकल्पं श्रद्धादीन्द्रियपञ्चकम् / सप्रस्रब्धिर्द्विरूपोत्थं नामभेदस्त्वपेक्षया // अभिध्-d_442 //

बलान्यत्रेन्द्रियाण्येव प्रज्ञैव स्मृत्युपस्थितिः / वीर्यं सम्यक्प्रधानाख्यं ऋद्धिपादा मनस्थितिः // अभिध्-d_443 //

दोषहाणमनुत्पादं गुणोत्पादं विवर्धनम् / सकृत्करोति यत्तद्धि स प्रहाणचतुष्टयम् // अभिध्-d_444 //

छन्दव्यायाममीमांसा चित्ताकृष्टाः समाधयः / ऋद्धिपादास्तु चत्वारो गुणसम्पत्तियोनयः // अभिध्-d_445 //

प्रोक्तं बोधित्रयेशित्वाच्छ्रद्धादीन्द्रियपञ्चकम् / कथितं बलशब्देन तदेवानभिभूतितः // अभिध्-d_446 //

बोधनार्थेन निर्दिष्टं शास्त्रा बोध्यङ्गसप्तकम् / प्रतीत्या परमार्थेन प्रज्ञेत्यन्तमनुग्रहात् // अभिध्-d_447 //

प्रीतिप्रस्रब्ध्युपेक्षाणामुक्ताद्धेतोस्तदङ्गता / संकल्पादेश्चतुष्कस्य पथो ज्ञेयानुकूल्यतः // अभिध्-d_448 //

विद्याप्रभः श्लक्ष्णविकल्पभूमिः शीलानुयात्रः स्मृतिवीर्यमित्रः / समाधिसर्वाधिसुखोपभोगो मार्गो विमुक्तिद्वयधिष्ण्यगो ऽयम् // अभिध्-d_449 //

प्राधान्यं सप्तवर्गस्य प्रारम्भोष्मगतादिषु / यथाक्रमं विबोद्धव्यं भावनादृष्टिमार्गयोः // अभिध्-d_450 //

न चित्तं राजकल्पत्वाद् गुणदोषानुवर्तनात् / व्यवहारानुकूल्यत्वात् संज्ञा ह्येतेषु नेष्यते // अभिध्-d_451 //

विपाकफलनिम्नत्वान्मार्गोक्तेश्च न चेतना / नाप्राधान्यान्मनस्कारो विद्याविद्याप्रवर्तनात् // अभिध्-d_452 //

क्रियारम्भप्रधानत्वान्न च्छन्दो वीर्यबृंहणात् / नाधिमोक्षः समारोपान्न स्पर्शो दौर्विभाव्यतः // अभिध्-d_453 //

नार्यवंश ह्र्यपत्राप्या अविशारदवृत्तितः / नाप्रमादः पराङ्गत्वान्नाविहिंसाविहेठनात् // अभिध्-d_454 //

सत्त्वाधिष्ठानवृत्तित्वान्न मैत्रीकरुणादयः / मार्गाङ्गाक्षैकदेशत्वान्नाप्यवेत्यप्रसत्तयः // अभिध्-d_455 //

नाद्वेषः शुभमूलेभ्यः सत्त्वगोचरभावतः / औदासीन्यान्न निर्वाणं दविष्ठ्यान्न परध्वनिः // अभिध्-d_456 //

बोध्यङ्गान्यरजस्कानि बोधेर्नेदिष्टभावतः / तदन्यान्यवबोध्यानि समलान्यमलान्यपि // अभिध्-d_457 //

आद्ये ध्याने ऽखिला मौले ऽनागम्ये प्रीत्यपाकृताः / द्वितीये ऽप्यपसंकल्पा द्वयोश्चास्मात् द्वयादृते // अभिध्-d_458 //

शीलाङ्गेभ्यश्च ताभ्यां च द्रष्टव्या त्रिष्वरूपिषु / बोध्यङ्गेभ्यश्च सर्वेभ्यो कामे बोध्यङ्गवर्जिताः // अभिध्-d_459 //

यस्तत्प्रथमताः प्रोक्ताश्चतस्रस्तत्र कोविदैः / न्यामावक्रान्तिवैराग्यफलाप्त्यक्षविवृद्धिषु // अभिध्-d_460 //

अष्टानां नीरजस्कानां मार्गाङ्गानां यथायथम् / तास्वेकस्याध्वसु ज्ञेयौ लाभालाभौ नवाश्रयौ // अभिध्-d_461 //

त्रिसत्याधिगमे लाभः शीलधर्मप्रसादयोः / मार्गसत्येक्षणे बुद्धसङ्घगोचरयोरपि // अभिध्-d_462 //

बौद्धात्सङ्घादृते मार्गाद्या श्रद्धा सत्यगोचरा / धर्मावेत्यप्रसादोसौ संप्रतीत्यप्रभावतः // अभिध्-d_463 //

मोहनिद्रातमोनाशाद्धीनेत्रोन्मीलनात् स्वयम् / बुद्धो यस्तद्गुणे श्रद्धा प्रसादः स जिने मतः // अभिध्-d_464 //

शैक्षाशैक्षगुणाढ्यानां पुद्गलानां य आकरः / तद्गुणालम्बना श्रद्धा प्रसादः सङ्खगोचरः // अभिध्-d_465 //

शीलानां यत्तु वैमल्यं तत्प्रसादस्तथैव तु / द्रव्यतो द्वयमेवैतन्नामतस्तु चतुष्टयम् // अभिध्-d_466 //

शैक्षस्य बन्धशेषत्वाद्विमुक्तिर्नाङ्गमिष्यते / मोक्षाधिमोक्षरूपत्वान्नित्यानित्यत्वतो द्विधा // अभिध्-d_467 //

पूर्वोक्तैव हि या बोधिः सा सम्यग्ज्ञानमुच्यते / मुच्यते ऽनागतं चित्तमशैक्षं क्लेशरोधतः // अभिध्-d_468 //

धर्मव्यापारतो लोके धर्म्यपि व्यापृतो मतः / मार्गस्तूपात्तकारित्रो निरस्यति तदावृतिम् // अभिध्-d_469 //

विमुक्तिः शाश्वती यैव सा विरागादयस्त्रयः / आख्याता धातवः सूत्रे त्रिधा भेदो ह्यपेक्षया // अभिध्-d_470 //

विरागो रागनिर्मोक्षः प्रहाणाख्यो ऽन्यसंक्षयः / निरोधधातुरन्यस्य सोपादानस्य वस्तुनः // अभिध्-d_471 //

दुःखहेत्ववलम्बिन्या योगी निर्विद्यते धिया / विरज्यते तु संरक्तस्ततः कोटिचतुष्टयी // अभिध्-d_472 //

संज्ञा अनित्यसंज्ञाद्या दश ताभ्यो ऽशुभादयः / तिस्रो मार्गविधिर्मार्गश्चतस्त्रो ऽन्त्यास्त्रयी फलम् // अभिध्-d_473 //

त्रितय्यशुभसंज्ञाद्या ज्ञेया तत्खलु सास्रवाः / समला निर्मलास्त्वन्या बोध्या नव भुवो ऽमलाः // अभिध्-d_474 //

भूमिष्वेकादशस्वन्त्या ध्यानाद्यासूपलक्षयेत् / चतुर्थी पञ्चमी षष्ठी विद्यात् सप्तसु भूमिषु // अभिध्-d_475 //

लोको ऽयं तत्त्वसंमुग्धो ज्ञेयतत्त्वे प्रमुह्यति / तानि ज्ञानानि वक्ष्यामि स्वरूपादिप्रपञ्चतः // अभिध्-d_476 //

जातिद्रव्ये निराकृत्य प्रतिपक्षाद्यपेक्षया / तद्भेदो दशधा प्रोक्तो धर्मज्ञानादिनामभिः // अभिध्-d_477 //

धर्मान्वयविशेष्ये द्वे दुःखाद्यैश्च चतुष्टयम् / द्वे संवृत्यन्यचित्ताभ्यां क्षयेणाजन्मना द्वयम् // अभिध्-d_478 //

प्रतिपक्षप्रयोगाभ्यां स्वभावाकारगोचरैः / तद्व्यवस्था निबोद्धव्या कृत्येनोपचयेन वा // अभिध्-d_479 //

धातुसत्यार्थचित्तेषु जातिध्वंसाप्रजन्मनोः / संमोहस्य निवृत्त्यर्थं तद्भेदो दशधैव वा // अभिध्-d_480 // परिज्ञाताद्यवगमः दुःखादौ क्षयधी फलम् // अभिध्-d_481 //धीराकारः सदाकार्यं साकारास्त्ववलम्बिनः // अभिध्-d_482 // परिचित्तमतिस्त्रीणि धर्मसंज्ञं निरोधधीः / चत्वारि स्मृत्युपस्थानान्यतो ऽन्यज्ज्ञानमिष्यते // अभिध्-d_483 // मार्गधर्मान्वयज्ञानगोचरो नवशो धियः // अभिध्-d_484 // पञ्चधर्मास्त्रिधात्वाप्तान् मार्गरूपान् सनातनान् / व्युत्पत्त्यर्थं द्विधा कृत्वा दर्शयेज्ज्ञानगोचरम् // अभिध्-d_485 //

दृङ्मार्गे प्रथमे ज्ञाने त्रिभिर्ज्ञानैः समन्वितः / चतुर्ष्वेकैकवृद्ध्योर्ध्वं विरक्तो ऽन्यमनो धिया // अभिध्-d_486 //

त्रिध्यानकामवैराग्ये पश्चिमे मुक्तिवर्त्मनि / मौलध्यानप्रयोगे च ज्ञेयानागतभावना // अभिध्-d_487 //

बालस्य स्मृत्युपस्थानध्यानाद्युत्पादने तथा / प्रयोगमुक्तिमार्गेषु संवृत्यान्यमनोधियः // अभिध्-d_488 //

क्षान्तिज्ञानानि भाव्यन्ते स्वजातीयानि दृक्पथे / सांवृतं चान्वयज्ञाने दुःखहेतुसमाह्वये // अभिध्-d_489 //

समानप्रतिपक्षत्वात्तेषु मार्गायितत्वतः / अतो ऽभिसमयात्याख्यं तत्त्रिसत्यान्तलाभतः // अभिध्-d_490 //

मार्गाख्ये त्वन्वयज्ञाने षड् भाव्यन्ते ऽथ सप्त वा / आनन्तर्यपथे चोर्द्ध्वं भाव्यते नान्यचित्तधीः // अभिध्-d_491 //

प्रहाणमुक्तिमार्गेषु विनान्त्याया विमुक्तितः / भवाग्रप्रतिपक्षत्वात्संवृतस्य न भावना // अभिध्-d_492 //

ध्यानादीनां स्वभावादावव्याघातविसारि यत् / ध्यानादिज्ञानसंज्ञं तन्नवज्ञानमयं बलम् // अभिध्-d_493 //

यत्सत्त्वाक्षमृदुत्वादौ परिच्छेदे प्रवर्तते / अक्षोत्तमावरज्ञानबलं तन्नवधीमयम् // अभिध्-d_494 //

यत्सत्त्वाधिरुचित्रैधे हीनादौ सम्प्रवर्तते / नानाधिमुक्तिधीसंज्ञे बलं तच्च नवात्मकम् // अभिध्-d_495 //

यन्नानाधात्वपेक्षाख्यं सत्त्वार्थाय प्रवर्तते / नवज्ञानमयं तद्वत्तन्नानाधातुधीबलम् // अभिध्-d_496 //

गतिधर्मार्यभेदं यद्वेत्ति प्रत्ययभेदतः / तद्धियो दश सर्वत्रगामिनीप्रतिपद्बलम् // अभिध्-d_497 //

यत् स्वान्यातीतजन्मेक्षिसंवृतिज्ञानसंज्ञकम् / प्राग्जात्यानुस्मृतिज्ञानबलं तत्सफलं मतम् // अभिध्-d_498 //

सत्त्वानां च्युतिसम्भूत्योर्ज्ञानमन्याध्ववृत्ति यत् / तच्च्युत्युत्पत्तिबुद्ध्याख्यं बलं पूर्ववदुच्यते // अभिध्-d_499 //

आस्रवक्षयधीसंज्ञं षड्ज्ञानान्यथवा दश / षोडशाकारमत्राद्यमन्यैश्चाप्युत्तरं भुवा // अभिध्-d_500 //

सप्तमं षोडशाकारमविभक्ताकृतिद्वयम् / अष्टाकारं द्वितीयं तु नवज्ञानमयं तु यत् // अभिध्-d_501 //

तथागतबलं प्रोक्तं तज्ज्ञेयं द्वादशाकृति / सर्वगोचरमत्राद्यमन्त्यं शान्त्यवलम्बि वा // अभिध्-d_502 //

द्विधा हेतुभवालम्बं सप्तमं सत्यगोचरम् / अतीताद्यद्धि धात्वर्थमष्टमं समुदाहृतम् // अभिध्-d_503 //

नवमं खलु रूपार्थं संस्कृतालम्ब्यते परम् / द्व्यपेक्षो बलशब्दो ऽयं बलं त्वप्रतिघाततः // अभिध्-d_504 //

सन्धौ सन्धौ च बुद्धस्य कायेनारायणं बलम् / स्प्रष्टव्यमधिकं तत्तु दश हस्त्यादिसप्तकात् // अभिध्-d_505 //

स्वपरार्थान्तसम्प्राप्तेर्वैशारद्यचतुष्टयम् / आद्यन्तबलरूपे द्वे द्वे कर्म प्रतिपद्धियोः // अभिध्-d_506 //

श्रोतृसम्पत्त्रयापेक्षा त्रिविधा स्मृत्युपस्थितिः / संस्माराहितसामर्थ्यसंप्रजन्यस्वलक्षणा // अभिध्-d_507 //

संवृतिज्ञानरूपत्वाद्दीर्घकालानुसारतः / सर्वत्र समवृत्त्यादेर्बद्धस्यैव महाकृपा // अभिध्-d_508 //

अरणा प्रणिधिज्ञानं चतस्रः प्रतिसंविदः / अर्हत्सान्तानिका ह्येते पञ्च तु प्रान्तकोटिकाः // अभिध्-d_509 //

इतरैरपि सामान्या अप्रमादादयो गुणाः / एषां यथोपदिष्टानां शृणु वक्ष्यामि लक्षणम् // अभिध्-d_510 //

अरणा संवृतिज्ञानं नृजान्त्यध्याननिश्रयात् / आर्यसन्तानिका जाता सवस्तुकमलेक्षिणी // अभिध्-d_511 //

प्रणिधिज्ञानमप्येवं सर्वधर्मावलम्बि तु / अकोप्यधर्मणो ख्याते तथैव प्रतिसंविदः // अभिध्-d_512 //

विवक्षितार्थसम्बन्धिनामसंमोहभेदिनी / आद्यान्या तदभिव्यङ्ग्या ज्ञेया ज्ञानविचारिणी // अभिध्-d_513 //

तृतीया शब्दसंस्कारा ज्ञानसंमोहघातिनी / तुरीया तु प्रबन्धोक्तिर्ध्यानाद्युत्पादनोन्मुखी // अभिध्-d_514 //

अर्थाख्या खलु सर्वत्र षड्ज्ञानान्यथवा नव / प्रतिभानाह्वयाप्येवं दशज्ञानमयी त्वसौ // अभिध्-d_515 //

कामे ध्यानेषु धर्माख्या तदन्या त्वाद्यकामयोः / संवृतिज्ञानमय्यौ तु द्वे एते प्रतिसंविदौ // अभिध्-d_516 //

ऋद्धौ श्रोत्रे ऽन्यचित्ते प्राग्भावे च्युत्युदये क्षये / ज्ञानसाक्षात्क्रियाभिज्ञा षड्वा धीः मुक्तिवर्त्मनि // अभिध्-d_517 //

चतस्रः संवृतिज्ञानं पञ्च ज्ञानानि चित्तधीः / सर्वास्रवक्षयाभिज्ञा षड्ज्ञानान्यथवा दश // अभिध्-d_518 //

षष्ठी सर्वत्र पञ्चान्या मौलीषु ध्यानभूमिषु / यत्नवैराग्यतो लभ्याः स्वभूम्यधरगोचराः // अभिध्-d_519 //

स्मृत्युपस्थितयस्तिस्त्रश्चेतःपर्यायधीर्मता / ऋद्धिश्रोत्राक्ष्यभिज्ञास्नु प्रथमा स्मृत्युपस्थितिः // अभिध्-d_520 //

दिव्यमव्याकृतं श्रोत्रं नेत्रं चान्या शुभा मताः / अभिज्ञाफलताभिज्ञा मनोविज्ञानप्रज्ञया // अभिध्-d_521 //

तिस्रो विद्या मतास्त्र्यध्वसंमोहादिव्युदस्तये / एका स्वभावतो ऽशैक्षी द्वे त्वशैक्षाश्रयोदयात् // अभिध्-d_522 //

ऋद्धिचित्तक्षयाभिज्ञा प्रतिहार्यत्रयं स्मृतम् / हरतो द्वे कुशास्तृभ्यो मारेभ्यो हरते परम् // अभिध्-d_523 //

समाधी ऋद्धिरित्युक्ता फलमैश्वर्यष्टधा / द्विधैतद्गतिनिर्माणे त्रिविधा गतिरिष्यते // अभिध्-d_524 //

मनोमयी गतिः शास्तुरिच्छामात्रप्रवृत्तितः / अधिमोक्षकृतान्येषां ततो देहाभिवाहिनी // अभिध्-d_525 //

रूपगन्धरसस्पर्शाः कामे निर्माणमिष्यते / रूपस्पर्शौ मतौ रूपे स्वेशरीरे ऽथ वा बहिः // अभिध्-d_526 //

अभिज्ञाफलचित्तेन तत्तानि तु चतुर्दश / आद्यध्यानफलं द्वे तैरूर्ध्वभूम्येकवृद्धितः // अभिध्-d_527 //

तल्लाभो ध्यानवत् ज्ञेयः शुद्धकाच्च स्वतश्च तत् / स्वभूमेनैव निर्माणमधरेणापि भाषणम् // अभिध्-d_528 //

निर्मात्रैव सहैतेषां भाषणं सुगतादृते / एकस्य ब्रुवतः सर्वे निर्मिता ब्रुवते समम् // अभिध्-d_529 //

अधिष्ठाय तु निर्माणं भाषन्ते ऽन्येन चेतसा / अधिष्ठानं मृतस्यापि स्थिरस्यैव तु वस्तुनः // अभिध्-d_530 //

अजय्येकमनेकेन जयिणस्तद्विपर्ययः / अव्याकृतमभिज्ञोत्थं उपपत्त्य त्वयं त्रिधा // अभिध्-d_531 //

अर्हतां दशधा त्वेतदैश्वर्यमुपपद्यते / सर्वास्रवक्षयज्ञानविमुक्तिद्वययोगतः // अभिध्-d_532 //

ऐश्वर्यपि समानेस्मिन्यथोक्ते शास्तृशिष्ययोः / अन्तरं सुमहच्छास्तुर्यत्तत्पूर्वमुदाहृतम् // अभिध्-d_533 //

साङ्गा चित्तस्थितिर्ध्यानं तच्चतुर्धाङ्गभेदतः / ध्यानोक्तिराञ्जसी तत्र भाक्ती तत्सहभूष्वपि // अभिध्-d_534 //

संक्षेपादियमाख्याता ध्यानजातिश्चतुर्विधा / द्रव्यभेदानहं तस्याः प्रवक्ष्यामि यथागमम् // अभिध्-d_535 //

सहारूप्यचतुष्ट्वेन समापत्तिर्मताष्टधा / चतुः पञ्चेषु स्कन्धेषु तदुक्तेर्वर्गवृत्तितः // अभिध्-d_536 //

भेदेन तु समापत्तिद्रव्याणि दश सप्त च / सामन्तकैः सहाष्टाभिर्ध्यानान्तरिकयापि च // अभिध्-d_537 //

तद्भेदाः खल्विमे ऽन्येपि वक्ष्यन्ते शास्त्रचोदिताः / बुद्धबुद्धेस्तु ते सर्वे तत्त्वेनायान्ति गोचरम् // अभिध्-d_538 //

त्रिधा ध्यानानि मौलानि सास्वादादिप्रभेदतः / तथैव त्रय आरूप्या भवाग्रं तु द्विधा मतम् // अभिध्-d_539 //

सामन्तानि द्विधा सप्त प्रथमं तु त्रिधा मतम् / ध्यानान्तरं त्रिधा तद्वदक्लिष्टं त्वधराश्रयम् // अभिध्-d_540 //

आस्वादवत्सतृष्णं यच्छद्धकं लौकिकं मतम् / अदो(धो?)ध्वस्तं तदास्वाद्यमतिलोकमनास्रवम् // अभिध्-d_541 //

अङ्गान्याद्ये शुभे पञ्च वितर्कश्चित्तसूक्ष्मता / प्रीतिः सुखं समाधानं क्लिष्टं सुखविवर्जितम् // अभिध्-d_542 //

साध्यात्मसप्रसादास्तु सुखप्रीतिसमाधयः / द्वितीये ऽङ्गानि चत्वारि क्लिष्टे श्रद्धा सुखादृते // अभिध्-d_543 //

तृतीये पञ्चमे प्रज्ञा स्मृत्युपेक्षा सुखं स्थितिः / क्लिष्टे त्वङ्गद्वयं ज्ञेयं समाधिर्वेदनासुखम् // अभिध्-d_544 //

अन्त्ये चत्वार्युपेक्षे द्वे समाधिः स्मृतिरेव च / क्लिष्टे ध्याने चतुर्थे तु द्वे अङ्गे वेदना स्थितिः // अभिध्-d_545 //

द्रव्यात्मना दशैकं च नाम्ना त्वष्टौ दशैव च / अङ्गान्येतानि कथ्यन्ते चतुष्कोटिरतः स्मृतः // अभिध्-d_546 //

शमथस्य च / ध्यानसामन्तकारूप्येष्वङ्गानामव्यवस्थितिः // अभिध्-d_547 //

वितर्कचारविध्वंसात्प्रश्वासाश्वाससंक्षयात् / उपेक्षावेदिताभावादन्त्यमानेज्यमुच्यते // अभिध्-d_548 //

आद्ये प्रीतिसुखोपेक्षा द्वितीये तु सुखादृते / सुखोपेक्षे तृतीये ऽन्त्ये उपेक्षैव विदिष्यते // अभिध्-d_549 //

दृक्छ्रोत्रकायविज्ञानं विज्ञप्तिजनकं तथा / यद्भूमावविचारायामाद्यादव्याकृतं तु तत् // अभिध्-d_550 //

खनिमित्तोद्ग्रहाकृष्टः प्रोक्तानन्तमनस्कृतिः / विसर्वरूप आरूप्य आकाशानन्त्यसंज्ञकः // अभिध्-d_551 //

तद्वच्चित्तविभुत्वेक्षी विज्ञानानन्त्यलक्षणः / विज्ञानानन्त्यद्वेषी च अकिञ्चन्याह्वयः पुनः // अभिध्-d_552 //

तद्वित्तूच्छेदशङ्की च न संज्ञासंज्ञसंज्ञकः / आदौ तथा प्रयुक्तत्वात् तत्संज्ञा व्यपदिश्यते // अभिध्-d_553 //

सवितर्कविचारं यत्सापेक्षं सानुवर्तकम् / चित्तमार्येतराकारं तदानागम्यमुच्यते // अभिध्-d_554 //

चत्वारो ध्यायिनः प्रोक्ताश्चतुर्ध्यानविदर्शनात् / सम्पद्विपत्तिसंज्ञाया हानपक्ष्यादिवेदिनः // अभिध्-d_555 //

ध्याता प्रोक्तस्तथा ध्येयं ध्यानं ध्यानफलं तथा / असिद्धेरुक्तदोषत्वान्नास्त्यात्मादिचतुष्टयम् // अभिध्-d_556 //

कर्मानुष्ठानतो मोक्षो ज्ञानानुष्ठानतस्तथा / व्यापारे सति सद्भावाद्याथात्म्यावगमेपि च // अभिध्-d_557 //

कर्म त्वत्र द्विधा ज्ञेयं पुण्यापुण्यक्रियाक्रिये / पुण्यक्रिया त्रिधा प्रोक्ता विरतिस्तद्विधोदिता // अभिध्-d_558 //

ज्ञानं तु नैष्ठिकं ज्ञेयं यथापूवंमुदाहृतम् / अतो ऽन्यद्भजते यस्तु खलीनं चर्वयत्यसौ // अभिध्-d_559 //

परपीडाप्रवृत्तत्वाद्वधलोभानृतादयः / अपायहेतवो ज्ञेयाः श्रेयोद्वारविबन्धिनः // अभिध्-d_560 //

युक्तार्थचोदनाद् दुःखत्राणाद्दोषानुशासनात् / शास्त्रमित्युच्यते ऽतो ऽन्यज्ज्ञेयं वातिकभाषितम् // अभिध्-d_561 //

पारसीकादिमन्त्राणां विषोत्सदबलं क्वचित् / दृश्यते न तु सर्वस्मिन्नरिष्टाद्यनिवर्तनात् // अभिध्-d_562 //

रागाद्यैर्दूष्यते चित्तं श्रद्धाद्यैश्च विशुध्यते / विप्रस्यापि यतस्तस्माद् गुणवानेव मुच्यते // अभिध्-d_563 //

शुद्धं चतुर्विधं हानभागीयादि यथाक्रमम् / न्यूनतुल्यबलोत्कृष्टनिर्मलानुगुणं हि तत् // अभिध्-d_564 //

क्लेशस्वोपरिमस्थाननीरजस्कानुवर्ति वा / द्वे त्रीणि त्रीणि च द्वे वा हानपक्ष्याद्यनन्तरम् // अभिध्-d_565 //

व्युत्क्रान्तकसमापत्तिरर्हतो ऽकोप्यधर्मणः / तत्प्रयोगो द्विधा भूमिर्गत्वागम्यजिगीषया // अभिध्-d_566 //

धर्मभूम्युत्क्रमेणाष्टौ शुद्धकाख्यादनास्रवम् / शुद्धकाच्च तृतीयं स्वं निष्ठा शुद्धाच्च निर्मलम् // अभिध्-d_567 //

स्वोर्ध्वा एवोपजन्यन्ते ध्यानारूप्यभवः शुभाः / भवाग्रस्थस्त्वगत्यादौ निर्मलामवलम्बते // अभिध्-d_568 //

बालाद्यध्यानसंप्राप्तौ लौकिकस्यैव भावना / ऊष्मादिवर्ज्ये चालब्धे ध्यानान्तरसमुद्भवे // अभिध्-d_569 //

वीतरागस्य चालब्धे पूर्वसामन्तके तथा / विरक्तस्य तु पूर्वस्य निर्मलस्यैव भावना // अभिध्-d_570 //

न्याममार्गान्वयज्ञाने शैक्षस्याक्षविवर्धने / आनन्तर्याह्वये मार्गे दृङ्मार्गे द्वादशक्षणाः // अभिध्-d_571 //

भवाग्रस्य च वैराग्ये क्षयज्ञानविवर्जिते / आकोप्या ................................ // अभिध्-d_572 //

आर्यस्य कामवैराग्ये चरमे मुक्तिवर्त्मनि / ज्ञानत्रये त्रयाख्ये च न्यामे ऽनागम्यवर्जिते // अभिध्-d_573 //

शैक्षस्य रागिणः पूर्वत्रिभूमीन्द्रियवर्धने / प्रयोगमुक्तिमार्गेषु कामाद्यध्यानजस्य च // अभिध्-d_574 //

द्विविधार्हत्वसंप्राप्तौ मुक्तिवर्त्मनि पश्चिमे / विरक्तानां च शैक्षाणामव्यग्रान्यत्रिभूजये // अभिध्-d_575 //

भावना द्विविधस्यापि नोभयस्य तु भावनाम् / अनागम्याश्रये न्याम तद्भागीयोद्भवादिषु // अभिध्-d_576 //

द्वितीयादिष्वनेनैव विधिनाभ्युह्य युक्तितः / अभिधर्मनयज्ञाने ज्ञेयानागतभावना // अभिध्-d_577 //

सास्वादः स्वभवालम्बः शुभं ध्यानं समन्तदृक् / आरुप्याः कुशला मौला नाधोलोकावलम्बिनः // अभिध्-d_578 //

ध्यानारूप्यैः प्रहीयन्ते निर्मलैर्मानसो मलाः / अधोभूमेस्तु लभ्यन्ते सामन्तैरपि शुद्धकैः // अभिध्-d_579 //

सवितर्कविचाराद्यास्त्रयः प्रोक्ताः समाधयः / ध्यानान्तरे स चारोधः सद्वयो ऽन्यत्र निर्द्वयः // अभिध्-d_580 //

सास्रवानास्रवश्चान्य एकादशभुवस्त्रयः / आर्याकारमतिद्योताः शून्यताद्यः समाधयः // अभिध्-d_581 //

दशाप्रणिहिताकाराः शून्यताया द्वयं मतम् / अनिमित्तो ऽमृताकारैश्चतुर्भिः संप्रवर्तते // अभिध्-d_582 //

विमुक्तेर्द्विप्रकारायाः प्राप्तये निर्मलाः पुनः / विमोक्षसु(मु ?)खशब्देन त एवाविष्कृतास्त्रयः // अभिध्-d_583 //

त्रयो ऽपरसमाध्याख्या शून्यताशून्यतादयः / द्वयमालम्बते ऽशैक्षं शून्यतो ऽनित्यतस्तथा // अभिध्-d_584 //

क्षयमप्रतिसंख्याख्यमन्त्यो गृह्णाति शान्ततः / एकादशभुवः सर्वे सास्रवा नृष्वकोपिनः // अभिध्-d_585 //

समाधिभावनाध्यानं सुखाय प्रथमं शुभम् / दर्शनायाक्ष्यभिज्ञोक्ता प्रज्ञाभेदाय यात्निकाः // अभिध्-d_586 //

यो ऽन्त्यो वज्रोपमे ध्याने सर्वक्लेशक्षयाय सा / सूत्रं चैतत्समाख्यातं बुद्धेनात्मोपनायिकम् // अभिध्-d_587 //

चतुर्णामप्रमाणानां मैत्र्यद्वेषस्तथा कृपा / मुदिता प्रीतिरेकेषामुपेक्षालोभ इष्यते // अभिध्-d_588 //

व्यापादस्य विहिंसाया अरतेस्तृड्द्विषस्तथा / प्रतिपक्षो ऽयमाख्यातो दमनार्थं स्वचेतसः // अभिध्-d_589 //

सुखाधाने सुखा मैत्री दुःखनाशोन्मुखी कृपा / मुदिता मोदनानिम्ना सत्त्वा एभ्येव पश्चिमा // अभिध्-d_590 //

द्रष्टव्या वृत्तिरेतेषां आकारैः सुखितादि भिः / एभ्यस्त्वन्यतमेनापि ब्रह्मसायुज्यमश्नुते // अभिध्-d_591 //

नृषु कामावलम्बीनि ध्यानयोर्मुदिताह्वयोः / षड्भौमानि तदन्यानि केचिदिच्छन्ति सप्तसु // अभिध्-d_592 //

विमोक्षाः कथिता अष्टौ तेषां द्वावशुभात्मकौ / तावाद्यध्यानयोरन्त्ये तृतीयो ऽलोभलक्षणः // अभिध्-d_593 //

चत्वारः कुशलारूपा विमोक्षाख्या समाहिताः / निरोधाख्यसमापत्तिर्विमोक्षः कथितो ऽष्टमः // अभिध्-d_594 //

तस्यास्तु संमुखीभावः सूक्ष्मसूक्ष्मादनन्तरम् / व्युत्थानचित्तमप्यस्याः स्वं शुद्धं निर्मलं त्वधः // अभिध्-d_595 //

कामावचरदृश्यार्था विमोक्षाः प्रथमास्त्रयः / अन्ये त्वन्वयधीपक्षस्वोर्ध्वदुःखाद्यवेक्षिणाः // अभिध्-d_596 //

सूत्रे ऽभिभवसंज्ञाख्यं प्रोक्तमायतनाष्टकम् / विमोक्षाधिकवृत्त्येतच्चित्तैश्वर्यप्रदर्शकम् // अभिध्-d_597 //