विद्यास्थानोपमसूत्र

विद्यास्थानोपमसूत्र

विद्यास्थानोपमसूत्र

1 एवं मया श्रुतम् / एकस्मिं समये भगवां श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने अनाथपिण्डदारामे /

2 तत्र भगवां भिक्षून् आमंत्रयते स्म /

3 utpādād vā bhikṣavaḥ tathāgatānām anutpādād vā saṃvartate ca loko vivartate ca / different beginning for paragraphs 1-3 in or.15009/83v; ed. in: the british library sanskrit fragments, vol. ii, ed. s. karashima and k. wille, tokyo 2009 (buddhist manuscripts from central asia), pp. 153f.: 1 /// .. ye bhagavāṃ śrāvastyāṃ viharati sma je[tava]ne a .. .. + + ///

2 /// .. .य्. दौ कल्याणं मध्ये कल्याणं प[र्य]वसाने कल्य्[आणं] + ///

3 /// + ष्यामि यद् उत विद्य[स्था]नोपमं नाम धर्मपर्यायस् तच् छृनु[त्]. [स्]. ///

4 /// धर्मपर्याय कतम उत्पादाद् वा तथागताणाम् अ .. ///

for this wording cf. daśottarasūtra e.a-c

4 संवर्तमाने लोके यद्भूयसा सत्वा आभस्वरे देवनिकाये उपपद्यन्ते /

5 ते तत्र भवन्ति रूपिणो मनोमया अविकला अहीनेन्द्रियाः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेताः शुभा वर्णस्थायिनः प्रीतिभक्षाः प्रीत्याहाराः स्वयंप्रभा वैहायसगामिनो दीर्घायुषो दीर्घम् अध्वानं तिष्ठंति /

6 विवर्तमाने लोके पृथक् छिल्पस्थानकर्मस्थानानि प्रज्ञायन्ते /

7 तद्यथा मन्त्रा जपा औषधयो मायाकर्म चिकित्सितम् / दिव्यं च चक्षु ऋद्धिश् च यथोचितं ज्ञानदर्शनम् //

8

मार्गन् तु न प्रजानंति दुःखोपशमगामिनम् / उन्मार्गे न विहन्यन्तश् चरन्ति अमरा यथा / अनिस्सरणदर्शिनः //

c: read unmārgena, s.e. for unmārgeṇa

9 यस्मिंस् तु समये तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा लोके उत्पद्यन्ते यानि च लौकिकानि पृथक् छिल्पस्थानकर्मस्थानानि यच् च लोकोत्तरं तत् सर्वम् अभिज्ञाय

यच् छ्रेष्ठं सर्वविद्यानां तद् देशयंति तथागताः /

10 यद् उत इदं दुःखम् आर्यसत्यं अयं दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपद् आर्यसत्यम् इति / cf. pelliot sanskrit bleu 375rw: /// (ārya)satyaṃ ayaṃ duḥkha[s](amuday). /// 11 तच् छ्रेष्ठं सर्वविद्यानां यद् देशयंति तथागताः / सर्वम् एके प्रजानंति श्रमणब्राह्मणाः पृथक् /

12 mantrā japā auṣadhayo māyākarma cikitsitaṃ / divyaṃ ca cakṣu ṛddhiś ca uditaṃ jñānadarśanam / d: cf. pelliot sanskrit bleu 375ry: /// ṛddhiś ca uditaṃ jñānada ///

13 मार्गं तु न प्रजानंति दुःखोपशमगामिनम् / ते मार्गम् अप्रजानन्तो दुःखोपशमगामिनम् / उन्मार्गे न विहन्यन्तश् चरन्ति अमरा यथा / अनिस्सरणदर्शिनः //

e: cf. pelliot sanskrit bleu 375rz: /// .. vihanyaś caranti amarā ///; read unmārgeṇa

14 यदा तु लोके संबुद्धा उत्पद्यन्ते करुणिकाः / प्रकाशयंति सद्धर्मं सर्वदुःखविनोदनम् //

bc: cf. pelliot sanskrit bleu 375v1: /// + [g]ā · prakāśayaṃti ye [dh](armaṃ) ///; cf. also next paragraph

15 दुःखं दुःखसमुत्पादं दुःखस्य समतिक्रमं / आर्यं चाष्टाङ्गिकं मार्गं क्षेमं निर्वाणगामिनम् //

for the two verses in paragraph 14 and 15 cf. suvarṇavarṇāvadāna [57]; for the actual input cf. thesaurus literaturae buddhicae (tlb): https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=library&bid=2): कदाचित् कर्हिचित् लोके उत्पद्यन्ते तथागताः / शास्तारो नरदेवानाञ् चक्षुष्मन्तो रणातिगाः // 1 //

प्रकाशयन्ति ये धर्मं सर्वदुःखविनोदनं / दुःखं दुःखसमुत्पादं दुःखस्य समतिक्रमं //

आर्याष्टाङ्गिकं मार्गं क्षेमं निर्वाणगामिनं // 2//

16 तस्मिं धर्मे देश्यमाने ते सर्वदुःखविनोदने / ज्ञानेन हत्वा अज्ञानं नागच्छन्ति पुनर्भवम् //

17 भगवां आप्तमनसस् ते भिक्षवो भगवतो भाषितम् अभ्यनन्दम् //

18 विद्यास्थानोपमसूत्रं समाप्तः /

19 रक्षं भवतु / कुत्कात्तुंसस्य स्वाहा //