सुवर्णप्रभाससूत्र

जिनचरणचक्रचित्रं समन्तनेभिस्तथा सहस्राभम् / करचरणजालचित्रं हंसेन्द्र यथा चरणजालम् // suv_7.3 //

काञ्चनगिरिप्रकाशं सुवर्णकनकामलं जिनगिरीन्द्रम् / सर्वगुणमेरुकल्पं बुद्धगिरीन्द्रजिन नमस्यामः // suv_7.4 //

आकाशचन्द्रसदृशमुदकचन्द्रनिभं तथागतशशाङ्कम् / मायामरीचिकल्प विमलजिन नमस्यामः // suv_7.5 //

अथ खलु भगवांश्चतुरो महाराजान्गाथाभिर्बभाषे //

अयं - सुत्रेन्द्रराजप्रवरः सुवर्णप्रभासोत्तमो दशबलानाम् / युष्माभि लोकपालैः पालयितव्यम् ---------- // suv_7.6 //

येनायं सूत्ररतनगम्भीरः सर्वसत्त्व सुखदाता / सत्त्वान हितसुखार्थं चिरं च प्रचरेज्जम्बूद्वीपे ऽस्मिन् // suv_7.7 //

ये च तृसाहस्रमहासाहस्रे लोकधातौ हि / सत्त्वा अपायदुःखा शमयित्वा नरकदुःखानि // suv_7.8 //

ये चेह जम्बुद्विपे गता हि सर्वे राजानस्तु महतः प्रहर्षजाता / धर्मेण च पालयन्तु विषया येनायं जम्बूद्वीपः क्षेमश्च भवेत् // suv_7.9 //

सूभिक्षो रमणीयः सर्वे जम्बूद्वीपे सुखितानि भवन्ति सर्वसत्त्वानि / यस्या नास्ति नरपतेर्विषये प्रियात्मसौख्य प्रयता च राजत्वम् // suv_7.10 //

ऐश्वर्यं प्रियता च श्रोतव्यस्तेन सूत्रराजः परमशत्रुक्षयकरम् / परचक्रनिवर्तनकरपरमभयव्यसहारः परमशुभकरो ऽयं सूत्रेन्द्रराज // suv_7.11 //

यथा रत्नवृक्षः सुरुचिरस्तु सर्वगुणसंभवः सुगृहः संस्थः / तथैवायं सूत्रेन्द्रराज द्रष्टव्यो राजगुणादीनाम् // suv_7.12 //

यथा शीतलहिमसलिलं धर्मतं प्रतिलभत उष्ण अपहरणम् / तथैवायं सूत्रवरेन्द्रो गुणसुखदाता भवति नरपतीनाम् // suv_7.13 //

यथैव हि रत्नकरण्डः सर्वरत्नाकरः करतलस्थः / तथैवायं सूत्रेन्द्रराज स्वर्णप्रभासोत्तमो नृपगणानाम् // suv_7.14 //

देवगण अर्चितो ऽयं देवेन्द्रनमस्कृतश्च सूत्रेन्द्रः / आरक्षितश्चतुर्भिर्महर्द्धिकैर्लोकपालैश्च // suv_7.15 //

बुद्धैहि दशदिशस्थैः सदा समन्वाहृतो ऽयं सूत्रेन्द्रः / सूत्रमिदं देशयतः साधूकार ददन्ति संबुद्धाः // suv_7.16 //

यक्षशतसहस्राणी रक्षन्ति च विषयं दशसु दिशासु / शृण्वन्ति सूत्रेन्द्रमिमं प्रमुदितचित्ताः प्रहृष्टाश्च // suv_7.17 //

जम्बुद्वीपगतानि विविक्तानि देवगणानि / ते सर्वे देवगणाः शृण्वन्तु सूत्रमिदं प्रमुदिताश्च // suv_7.18 //

तेजोबलं वीर्यबलं च लभन्ते तेन धर्मश्रवणेन / महतौजसा च देवां कायान्विवर्धयिष्यन्ति // suv_7.19 //

अथ खलु चत्वारो महाराजा भगवतो ऽन्तिकादिमा एवंरूपा गाथाः श्रुत्वाश्चर्यप्राप्ता बभूवुरद्भुतप्राप्ता उद्विल्यप्राप्तास्तद्धर्मवेगेन मुहूर्तमात्रं प्ररुदिता इवाश्रूणि च प्रवर्तयामासुः / ते च संमानैः शरीरै प्रफुल्लिभिरङ्गप्रत्यङ्गैरचिन्त्येन प्रीतिसुखसौमनस्येन समन्वागता भूत्वा पुनरपि भगवन्तं दिव्यमान्दारवैः कुसुमैरवकिरन्ति स्म / अवकिरित्वा प्रकिरित्वोत्थायासनेभ्य एकांसानि चीवराणि प्रावरित्वा दक्षिणानि जानुमण्डलानि पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचन् / वयमपि भदन्त भगवंश्चत्वारो महाराजा एकैको महाराजो वयं पञ्चयक्षशतपरिवारा धर्ममाणकस्य भिक्षोः सदानुबद्धा भविष्यामस्तं धर्मभाणकं मानयनाय परिपालनाय चेति //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजो चतुर्महाराज परिवर्तो नाम सप्तमः //

// सरस्वतीदेवीपरिवर्तः //

अथ खलु सरस्वती महादेव्येकांसं चीवरं प्रावृत्य दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत् / अहमपि भदन्त भगवन् सरस्वती महादेवी तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोर्वाक्परिभूषणार्थाय प्रतिभाणकमुपसंहरिष्यामि / धारणीं चानुप्रदास्यामि / सुनिरुक्ततवराणां भावं संभावयिष्यामि / महान्तं च धर्मभाणकस्य भिक्षोर्ज्ञानावभासं करिष्यामि / यानि कानि चित्पदव्यञ्जनानीतः सुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजात्परिभ्रष्टानि भविष्यन्ति / विस्मरितानि च तान्यहं सर्वाणि तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोः सुनिरुक्ततपदव्यञ्जनान्युपसंहरिष्यामि / धारणीं चानुप्रदास्यामि स्मृत्यसंप्रमोषणाय / यथा चायं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजस्तेषां बुद्धसहस्रावरुप्तकुशलमूलानां सत्त्वानामर्थाय चिरं जम्बुद्वीपे प्रचरेत् / न च क्षिप्रमन्तर्धापयेत् / अनेकानि च सत्त्वानीमं सुवर्णप्रभासोत्तमं सूत्रेन्द्रराजं श्रुत्वा चिन्त्य तीक्ष्णप्रज्ञा भवेयुः / अचिन्त्यं च ज्ञानस्कन्धं प्रतिलभन्ते च न दुष्टमेव चायुः / सम्पत्तिं प्रतिलभेयुः / जात्यनुग्रहं चापरिमितं च पुण्यस्कन्धं प्रतिगृह्णीयुः / सर्वशास्त्रकुशलाश्च भवेयुर्नानाशिल्पविधिज्ञाश्च //

तदिदं संयुक्तं स्नानकर्म भाषिष्यामि तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोस्तेषां च धर्मश्रवणिकानां सत्त्वानामर्थाय / सर्वग्रहनक्षत्रजन्ममरणपीडा कलिकलहकलुषडिम्बडमरदुःखप्नविषोदकपीडाः / सर्वकाखोर्दवेतालाः प्रशमं यास्यन्ति /

औषधयो मन्त्रा येन स्नापयन्ति च पण्डिताः / वचा गोरोचना स्पृका शिरीषं श्याभ्यकं शमी / इन्द्रहस्ता महाभागा व्यामकमगरुः त्वचम् // suv_8.1 //

नीवेष्टकं सर्जरसं सिह्लकं गुल्गुलूरसम् / तगरं पत्रशैलेयं चन्दनं च मनःशिला // suv_8.2 //

समोचकं तुरुष्कं च कुङ्कुमं मुस्त सर्षपाः / नरदं चव्य सूक्ष्मेला उशीरं नागकेशरम् // suv_8.3 //

एतानि समभागानि पुष्यनक्षत्रेण पीषयेत् / इमैर्मन्त्रपददैश्चूर्णं शतधा चाभिमन्त्रयेत् // suv_8.4 //

तद्यथा / सुकृते करजातभागे हंसरण्डे इन्द्रजालमलिलक उपसदे अवतासिके कुत्र कुकलविमलमति शीलमति संधिबुधमति शिशिरि सत्यस्थित स्वाहा //

गोमयमण्डलं कृत्वा मुक्तपुष्पाणि स्थापयेत् / सुवर्णभाण्डे रूप्यभाण्डे मधुरेण स्थापयेत् // suv_8.5 //

वर्मिताश्च पुरुषास्ते चत्वारि तत्र स्थापयेत् / कन्याः सुभूषिताः न्यस्ताश्चत्वारो घटधारिण्यः // suv_8.6 //

गुग्गुलुं धूपयन्नित्यं पञ्चतूर्याणि योजयेत् / छत्रध्वजपताकैश्च सा देवी समलङ्कृता // suv_8.7 //

आदर्शनपर्यन्ताश्च शरशक्तीर्नियोजयेत् / सीमाबन्धं ततः कुर्यात्पश्चात्कार्यं समारभेत् / अनेन मन्त्रपदक्रमेण सीमाबन्धं समारभेत् // suv_8.8 //

स्याद्यथेदम् / अने नयने हिलि हिलि गिलि खिले स्वाहा // भगवतः पृष्ठतः स्नात्वानेन मन्त्रजापेन स्नानशान्तिं योजयेत् / तद्यथा / सुगते विगते विगतावति स्वाहा /

ये प्रस्थिता नक्षत्रा आयुः पालयन्तु चतुर्दिशे / नक्षत्रजन्मपीडा वा राशिकर्मभयावहम् / धातुसंक्षोभसंभूता शाम्यन्तु भयदारुणा // suv_8.9 //

समे विषमे स्वाहा / सुगते स्वाहा / सागरसंभूताय स्वाहा // स्कन्धमारुताय स्वाहा / नीलकण्ठाय स्वाहा / अपराहितवीर्याय स्वाहा / हिमवत्संभूताय स्वाहा / अनिमिषचक्राय (बग्छि 57) स्वाहा / नमो भगवत्यै ब्राह्मण्यै नमः सरस्वत्यै देव्यै सिध्यन्तु मन्त्रपदास्तं ब्रह्म नमस्यन्तु स्वाहा /

एतेन स्नानकर्मणा तस्य धर्मभाणकस्य भक्षोरर्थाय तेषां च धर्मश्रवणिकानां लेखकानामार्थाय स्वयमेवाहं तत्र गगणसिद्धयक्षदेवगणैः सार्धं तत्र च ग्रामे वा नगरे वा निगमे वा विहारे वा सर्वतो रोगप्रशमनं करिष्यामि / सर्वग्रहकलिकलुषनक्षत्रजन्मपीडान्वा दुःखस्वप्नविनायकपीडान्सर्वकाखोर्दवेतालान्प्रशमयिष्यामि / यथा तेषां सूत्रेन्द्रधारकाणां भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकानां जीवितानुग्रहो भवेत् / संसारनिर्वाणं प्रतिलभेयुः / अवैवर्तिकाश्च भवेयुरनुत्तरायाः सम्यक् संबोधेः //

अथ खलु भगवान्सरस्वत्यै महादेव्यै साधुकारमदात् / साधु साधु सरस्वति महादेवि बहुजनहिताय बहुजनसुखाय प्रतिपन्नो यत्त्वया हीमानि मन्त्रोषधिसंयुक्तानि भाषितानि / सा च सरस्वती महादेवी भगवतः पादावभिवन्दनां कृत्वैकान्ते निषण्णा //

अथ खल्वाचार्यव्याकरणप्राप्तः कौण्डिन्यो महाब्राह्मणस्तां सरस्वतीमावाहयति स्म //

सरस्वती महादेवी पूजनीया महत्तपाः / विख्याता सर्वलोकेषु वरदाता महागुणा // suv_8.10 //

शिखरे समाश्रिता कान्ता दर्भचीवरवासिनी / शुभवस्त्रं धारयति एकपादेन तिष्ठति // suv_8.11 //

सर्वदेवाः समागम्य तां सूत्रवचनं त्विदम् / जिह्वाभिमुखं च सत्त्वानां भाषन्तु वचनं शुभम् // suv_8.12 //

स्याद्यथेदम् / सुरे विरे अरजे अरजवति हि गुले पिङ्गले पिङ्गले वतिमुखे मरीचिसुमति दिशमति अग्रामग्रीतलवितले च वडिविचरी मरिणिपाणये लोकज्येष्ठके प्रियसिद्धिव्रते भीममुखिशचिवरी अप्रतिहते अप्रतिहतबुद्धि नमुचि नमुचि महादेवि प्रतिगृह्ण नमस्कार / सर्वसत्त्वानां बुद्धिरप्रतिहता भवतु विद्या मे सिद्ध्यतु शास्रलोकतन्त्रपिटककाव्यादिषु / (बग्छि 58) तद्यथा / महाप्रभावे हिलि हिलि मिलि मिलि / विचरतु मम विचरतु मे माया सर्वसत्त्वानां च भगवत्या देव्याः सरस्वत्या अनुभावेन कदारके युवति हिलि मिलि आवाहयामि महादेवि बुद्धसत्येन धर्मसत्येन संघसत्येन इन्द्रसत्येन वरुणसत्येन ये लोके सत्यवादिनः सन्ति / तेन तेषां सत्यवचेन आवाहयामि महादेवि / हिलि हिलि मिलि विचरन्तु मम मन्त्रिनो माया सर्वसत्त्वानाम् / नमो भगवत्यै सरस्वत्यै सिद्ध्यन्तु मन्त्रपदाः स्वाहा //

अथाचार्यव्याकरणप्राप्तः कौडिन्यो महाब्राह्मणः सरस्वतीं महादेवीमिमाभिर्गाथाभिरभ्यस्तावीत् //

शृण्वन्तु मे भूतगणा हि सर्वे स्तोष्यामि देवीं प्रवरोत्तमचारुवक्त्राम् / या मातृग्रामे प्रवराग्रदेवी / सदेवगन्धर्वसुरेन्द्रलोके // suv_8.13 //

नानाविचित्रा समलंकृताङ्गा सरस्वती नाम विशालनेत्रा / पुण्योज्ज्वला ज्ञानगुणैर्विकीर्णा नानाविचित्रोत्तमदर्शनीया // suv_8.14 //

स्तोष्यामि तां वाक्यगुणैर्विशिष्टैः सिद्धिकरायै प्रवरोत्तमायै / प्रशस्तभूताय गुणाकरायै विमलोत्तमायै कमलोज्ज्वलायै // suv_8.15 //

सुलोचनायै नयनोत्तमायै शुभाअश्रयायै शुभदेशनायै / गुणैरचिन्त्यैः समलंकृतायै / चन्द्रोपमायै विमलप्रभायै // suv_8.16 //

ज्ञानाकरायै स्मृतिसमग्रतायै सिंहोत्तमायै नरवाहनायै / रत्नमणिबाहुसमलंकृतायै पूर्णशशाङ्कोपमदर्शनायै // suv_8.17 //

मनोज्ञवाक्याय मृदुस्वरायै गम्भीरप्रज्ञाय समन्वितायै / कार्याग्रसाधनसुसत्त्वतायै देवासुरैर्वन्दितपूजितायै / सर्वसुरासुरगणालयवन्दितायै भूतगणैः सदा संपूजितायै // suv_8.18 //

नमः स्वाहा //

हे ऽहं देवि नमस्ते सा मे प्रयच्छतु गुण औघम् //

सर्वे सत्त्वा विशिष्टसिद्धिं प्रददातु सर्वकार्या / नित्यं च रक्षतू मां सर्वान्सत्त्वांश्च शत्रुमध्ये // suv_8.19 //

एतान् समाप्ताक्षरपूर्णवाक्यान् कल्यं समुत्थाय पठेत्सुवीर्यः / सर्वाभिप्राये धनधान्यलाभी सिद्धिं च प्राप्नोति शिवामुदारामिति // suv_8.20 //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे सरस्वतीदेवीपरिवर्तो नामाष्टमः /

// श्रीमहादेवीपरिवर्तः //

अथ खलु श्रीर्महादेवी भगवन्तं प्रणम्यैतदवोचत् / अहमपि भदन्त भगवन्भगवती श्रीर्महादेवी तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोरौत्सुक्यतां करिष्यामि / यदिदं चीवरपिण्डपातशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारैरन्यैश्चोपकरणैर्यथा स धर्मभाणकः सर्वोपकरणसंपन्नो भविष्यति / अवैकल्पतां च प्रतिलप्स्यते / स्वस्थचित्तो भविष्यति / सुखचित्तो रात्रिं दिवा प्रतिनामयिष्यति / इतश्च सुवर्णप्रभासोत्तमात्सूत्रेन्द्रराजान्नानाविधानि पदव्यञ्जनान्युपनामयिष्यति / व्युपपरीक्षिष्यति / येनायं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजस्तेषां बुद्धसहस्रावरुप्तकुशलमूलानां सत्त्वानामर्थाय चिरं जम्बुद्वीपे प्रचतिष्यति / न च क्षिप्रमन्तर्धास्यति / सन्ति सत्त्वाः सुवर्णप्रभासोत्तमं सूत्रेन्द्रराजं शृणुयुः / अनेकानि च कल्पकोटीनियुतशतसहस्राण्यचिन्त्यानि दिव्यमानुष्यकानि सुखानि प्रत्यनुभवेयुः / दुर्भिक्षश्चान्तर्धापयेत् / सुभिक्षश्च प्रादुर्भवेत् / सत्त्वाश्च मनुष्यसुखोपधानेन सुखिता भवेयुः / तथागतसमवधानगताश्च भवेयुः / अनागते ऽध्वति चानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोधयेयुः / सर्वनरकतिर्यग्योनियमलोकदुःखान्यत्यन्तसमुच्छिन्नानि भवेयुरिति //

रक्तकुसुमगुणसागरवैडूर्यकनकगिरिसुवर्णकाञ्चनप्रभासश्रीर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः / यत्र श्रिया महादेव्या मया कुशलमूलमवरुप्तम् / येनैतर्हि यां यां दिशं सत्त्वानां विहरति / यां यां दिशं सत्त्वान्यवलोकयति / यां यां दिशमुपसंक्रमति / तस्यां तस्यां दिश्यनेकानि सत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणि सर्वसुखोपधानेन सुखितानि भविष्यन्ति / अवैकल्पतां च प्रतिलप्स्यन्ते / अन्नेन वा पानेन वा धनेन वा धान्येन वा हिरण्यसुवर्णमणिमुक्तवैडूर्यशङ्खशिलाप्रवालजातरूपरजतादिभिरन्यैश्चोपकरणैः सर्वोपकरणसमृद्धानि सत्त्वानि भविष्यन्ति श्रियो महादेव्याः प्रभावेन / तस्य च तथागतस्य पूजा कर्तव्या / गन्धाश्च पुष्पाश्च धूपाश्च दीपाश्च दातव्याः / श्रियो देव्यास्त्रिष्कृतो नामधेयमुच्चारयितव्यम् / तस्याश्च गन्धं पुष्पं धूपं दीपं दातव्यम् / रसविहारा निक्षेप्तव्यानि / तस्य महाद्रव्यराशिर्विवर्धते / तत्रेदमुच्यते //

विवर्धत धरणी रसो धरण्या प्रहर्षिता / (बग्छि 61) भोन्ति च देवता सदा फलशस्यचितोपमम् / वृक्षदेवता रोहन्ति शस्यानि सुचित्रभावाः // suv_9.1 //

सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्य नामधेयमुच्चारयितव्यम् / तान्सत्त्वाञ्छ्रीर्महादेवीसमन्वाहरिष्यति / तेषां च महतीं श्रियं करिष्यति //

अलकावत्यां राजधान्यां पुण्यकुसुमप्रभोद्यानवने सुवर्णवर्णध्वजनाम्नि सप्तरत्नप्रभवने श्रीर्महादेवी प्रतिवसति स्म / यः कश्चित्पुरुषो धान्यराशिं विवर्धयितुकामो भवेत् / तेन स्वगृहं सुशोधयितव्यम् / शुचिश्वेतवस्रप्रावृतेन सुगन्धवसनधारिणा भवितव्यम् / नमस्तस्य भगवतो रत्नकुसुमगुणसागरवैडूर्यकनकगिरिसुवर्णकाञ्चनप्रभासश्रियस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्य त्रिष्कृत्वो नामधेयमुच्चारयितव्यम् / श्रिया महादेव्या हस्तेन तस्य पूजा कर्तव्या / पुष्पधूपगन्धाश्च दातव्याः / नानारसविहाराश्च निक्षेप्तव्याः / तस्य च सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्यानुभावेन तेन कालेन श्रीर्महादेवी तस्य गृह समन्वाहरिष्यति / तस्य च महाधान्यराशिं विवर्धयिष्यति / तेन श्रीर्महादेवीमावाहयितुकामेनेमे विद्यामन्त्राः स्मरयितव्याः / तद्यथा / नमः सर्वबुद्धानामतीतानागतप्रत्युत्पन्नानाम् / नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानाम् / नमो मैत्रेयप्रभृतीनां बोधिसत्त्वानाम् / तेषां नमस्कृत्य विद्यां प्रयोजयामि इयं मे विद्या समृध्यतु / स्याद्यथेदम् / प्रतिपूर्णवरे समन्तगते / महाकार्यप्रतिप्रापणे सत्त्वार्थसमतानुप्रपुरे / आयानधर्मिता महाभागिने / महातेजोपमं हिते / ऋषिसंगृहीते / समयानुपालने //

इमे मूर्धाभिषेकधर्मता मन्त्रपदाः / एका शशिपदा अविसंवादना मन्त्रपदाः / समवधारिभिरवरुप्तकुशलमूलैः प्रावृतधारयमाणैः स सप्तवर्षा अष्टाङ्गोपेता सपञ्चासिन पूर्वाह्णे / अपराह्णे / सर्वबुद्धानां भगवतां पुष्पधूपगन्धपूजां कृत्वात्मनश्च सर्वसत्त्वानां च सर्वज्ञज्ञानस्य परिपूरणाय / तेन सर्वे चाभिप्रायाः समृध्यन्तु // क्षिप्रं समृध्यन्तु / तद्गृहं स चौक्षं कृत्वा विहारं चारण्यायतनं वां गोमयेन मण्डलकं कृत्वा गन्धपुष्पधूपं च दातव्यम् / चौक्षमासनं (बग्छि 62) प्रज्ञपयितव्यम् / पुष्पा अवकीर्णन्तु मितव्यम् / ततस्तत्क्षणं श्रीर्महादेवी प्रविशित्वा तत्र स्थास्यति / तदुपादाय तत्र गृहे वा ग्रामे वा नगरे वा निगमे वा विहारे वारण्यायतने वा न जातु केनचिद्वैकल्पं करिष्यति / हिरण्येन वा सुवर्णेन वा रत्नेन वा धनेन वा धान्यादिसर्वोपकरणसमृद्धाभिओः सर्वसुखोपधानेन सुखितानि भविष्यन्ति / कुशलमूलश्च ध्रियते / तेन सर्वं श्रियो महादेव्याः प्रेमप्रभावप्रेषणं दातव्यं यावज्जीवं तत्रोपस्थास्यति न विलम्बिष्यति / सर्वाभिप्रायांश्चैषां परिपूरयिष्यतीति //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे श्रीमहादेवीपरिवर्तो नाम नवमः //

// सर्वबुद्धबोधिसत्त्वनामसंधारणिपरिवर्तः //

ओम् नमो भगवते रत्नशिखिनः तथागतस्य / नमः सुवर्णरत्नाकरच्छत्रस्कूटस्य तथागतस्य / नमः सुवर्णपुष्पज्वलरश्मिकेतोस्तथागतस्य / नमो महाप्रदीपस्य तथागतस्य / रुचिरकेतुर्नाम बोधिसत्त्वः / सुवर्णप्रभासोत्तमो नाम बोधिसत्त्वः / सुवर्णगन्धो नाम बोधिसत्त्वः / सदाप्ररुदितो नाम बोधिसत्त्वः / धर्मोद्गतो नाम बोधिसत्त्वः / पुरस्थिमेनाक्षोभ्योनाम तथागतः / दक्षिणेन रत्नकेतुर्नाम तथागतः / पश्चिमेनामितायुर्नाम तथागतः / उत्तरे दुन्दुभिस्वरो नाम तथागतः / सुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराज इमानि बोधिसत्त्वनामानि ये धारयन्ति वाचयन्ति ते बोधिसत्त्वा नित्यं जातिस्मरा भोन्तीति //

इति श्रीसुपर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे सर्वबुद्धबोधिसत्त्वनाम संधारणिओपरिवर्तो नाम दशमः //

// दृढापृथिवीदेवतापरिवर्तः //

अथ खलु दृढा पृथिवीदेवता भगवन्तमेतदवोचत् / अयं भदन्त भगवन्सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराज एतर्हि चानागते ऽध्वनि यत्र ग्रामे वा नगरे वा निगमे वा जनपदे वारण्यप्रदेशे वा गिरिकन्दरे वा राजकुले वोपसंक्रमिष्यति / यत्रायं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजो विस्तरेण संप्रकाशयिष्यति / यत्र यत्र भगवन्पृथिवीप्रदेशे तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षो ऋजुकायगतस्य धर्मासनप्रज्ञप्तं भविष्यति / यत्र यत्रासने धर्मभाणको निषद्येमं सुवर्णप्रभासोत्तमं सूत्रेन्द्रराजं विस्तरेण संप्रकाशयिष्यति / तत्राहं भदन्त भगवन्दृढा पृथिवीदेवता तेषु पृथिवीप्रदेशेष्वागमिष्यामि / अत्र धर्मासनगतो ऽस्म्यदृश्यमानेनात्मभावेनोत्तमाङ्गेन च तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोः पादतलौ प्रतिसंहरिष्यामि / आत्मानं चानेन धर्मश्रवणेन धर्मामृतरसेन संतर्पयिष्यामि / संप्रतिमानयिष्यामि संपूजयिष्यामि / आत्मानं च संतर्पयित्वा प्रतिमानयित्वा संप्रहर्षयित्वेममष्टषष्टियोजनसहस्राणि पृथिवीस्कन्धमात्मानं चानेन धर्मश्रवणेन धर्मामृतरसेन यावद्वज्रमयं पृथिवीतलमुपादाय पृथिवीरसेनविवर्धयिष्यामि संप्रतिमानयिष्यामि परिपूरयिष्यामि / उपरितश्चेमं समुद्रपर्यन्तं पृथिवीतलमुपादाय पृथिवीमण्डलं स्निग्धेन पृथिवीरसेन स्नेहयिष्यामि / ओजस्वितरां चेमां महापृथिवीं करिष्यामि / येनास्मिञ्जम्बुद्वीपे नानातृणगुल्मौषधिवनस्पतय ओजस्वितराः प्ररोहयिष्यन्ति / सर्वारामनवृक्षसस्यानि च नानाविधान्योजस्वितराणि भविष्यन्ति / गन्धतराणि स्निग्धतराण्यास्वदनीयानि दर्शनीयतराणि महोत्तराणि च भविष्यन्ति / ते च सत्त्वास्तानि पानभोजनानि नानाविधान्युपभुक्त्वा आयुर्बलवर्णेन्द्रियाणि विवर्धयिष्यन्ति / तेजोबलवर्णरूपसमन्वाउअताश्च भूत्वा नानाविधानि पृथिवीगतान्यनेकानि नानाकार्यशतसहस्राणि करिष्यन्त्युत्थास्यन्ति व्यापयिष्यन्ति / बलकरणीयानि कर्माणि करिष्यन्ति //

तेन हेतुना भदन्त भगवन्सर्वजम्बुद्वीपः क्षेमश्च भविष्यति / सुभिक्षश्च स्फीतश्चर्द्धश्च रमणीयश्च बहुजनाकीर्णमनुष्यश्च भविष्यति / सर्वजम्बुद्वीपे च सत्त्वानि सुखितानि भविष्यन्ति / (बग्छि 65) नानाविचित्रां रतिमनुभविष्यन्ति / तानि सत्त्वानि तेजोबलवर्णरूपसमन्वागतानि च भविष्यन्ति / अस्य सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्यार्थाय तेषां सूत्रेन्द्रधारकाणां भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकानं धर्मासनगतानामन्तिकमुपसंक्रमेयुः / उपसंक्रमित्वा तानि प्रसन्नचित्तानि सर्वसत्त्वानामर्थाय हिताय सुखाय तान्धर्मभाणकानध्येषयेयुस्य सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्य प्रकाशतः / अहं दृढा पृथिवीदेवता सपरिवारौजस्वितरा च भविष्यामि / तेन भदन्त भगवंश्चास्माकं काये महाबलवी र्यस्थामसंजनितं भविष्यति / तेजश्च श्रीश्च लक्ष्मीश्चास्माकं कायमावेक्ष्यन्ति / मयि च भदन्त भगवन्दृढायां पृथिवीदेवतायामनेन धर्मामृतरसेन संतर्पितायां महातेजोबलवीर्यस्थामवेगप्रतिलब्धायामियं महापृथिवी सप्तयोजनसाहस्रिकायं जम्बुद्वीपो महता पृथिवीरसेन विवर्धयिष्यति / ओजस्वितरा च महापृथिवी भविष्यति / इमानि च भदन्त भगन सर्वसत्त्वानि पृथिवीसंनिश्रितानि वृद्धिविरूढिवैपुल्यतां च गमिष्यन्ति / महन्ति च भविष्यन्ति / महन्ति च भूत्वा सर्वसत्त्वानि पृथिवीगतानि नानोपभोगपरिभोगान्युपभोक्ष्यन्ति सुखानि चानुभविष्यन्ति / तानि च सर्वाणि नानाविचित्रान्नपानभोज्यवस्त्रशयनासनवसनभवनविमानोद्याननदीपुष्करिण्युत्सरोह्रदतडागादीनीमान्येवंरूपाणि नानाविधान्युपकरणसुखानि पृथिवीसंस्थितानि पृथिव्यां प्रादुर्भूतानि पृथिव्यां प्रतिष्ठितान्युपभुजन्तु / तेन भदन्त भगवन्हेतुना सर्वसत्त्वैरस्माकं कृतज्ञता कर्तव्या / अवश्यमयं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजः सत्कृत्य श्रोतव्यः सत्कर्तव्यो गुरुकर्तव्यो मानयितव्यः पूजयितव्यः /

यदा च भदन्त भगवंस्ते सर्वे सत्त्वा नानाकुलेभ्यो नानागृहेभ्यो निष्क्रमेयुस्तेषां धर्मभाणकानामुपसक्रमणाय / उपसंक्रम्य चेमं सुवर्णप्रभासोत्तमं सूत्रेन्द्रराजं शृणुयुः / श्रुत्वा च पुनरेव ते सत्त्वाः स्वकस्वकेषु नानाकुलेषु गृहग्रामनगरनिगमेषु प्रविष्टाः स्वगृहगतां परस्परेणैवं कथयेयुः / गम्भीरो ऽस्माभिरद्य धर्मश्रवणः श्रुतः / अचिन्त्यो ऽस्माभिरद्य पुण्यस्कन्धः परिगृहीतः / तेन धर्मश्रवणेन नरकाः प्रतिमुक्ताः स्युः / तिर्यग्योनियमलोकप्रेतविषयाः परिमुक्ता अद्यास्माभिः / अनेन धर्मश्रवनेनानागते ऽध्वन्यनेकेषु जातिशतसहस्रेषु देवमनुष्योपपत्तिपरिगृहीता (बग्छि 66) भविष्यन्ति / तेन च नानागृहगता भूत्वा तेषां सत्त्वानामितः सुवर्णप्रभासोत्तमात्सूत्रेन्द्रराजादन्तश एकदृष्टान्तमप्यारोचयेयुरन्तश एकपरिवर्तं वा एकपूर्वयोगं वान्तशश्चतुष्पादिकामपि गाथामन्तश एकपदमपि सुवर्णप्रभासोत्तमात्सूत्रेन्द्रराजादन्येषां सत्त्वानां संश्रावयेयुरन्तशः सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्य नामधेयमपि परेषां सत्त्वाना संश्रावयेयुः /

यत्र यत्र भदन्त भगवंस्तानि नानाविधानि सत्त्वानि नानाविधेषु पृथिवीप्रदेशष्विमान्येवंरूपाणि नानाविधानि सूत्रान्तहेतूनि परस्परेणारोचयेयुः संश्रावयेयुश्च / कथासंबन्धं च कुर्वीरन् / सर्वे ते भदन्त भगवन्पृथिवीप्रदेशा ओजस्वितराश्च भविष्यन्ति / स्निग्धतराश्च भविष्यन्ति / सर्वेषां सत्त्वानां तेषु तेषु पृथिवीप्रदेशेषु नानाविधानि पृथिवीरसानि सर्वोपकरणानि भूयिष्ठतरमुत्पत्स्यन्ते विवर्धयिष्यन्ते वैपुल्यतां गमिष्यन्ति / सर्वाणि तानि सत्त्वानि महाधनानि महाभोगानि च दानाधिमुक्तानि च भविष्यन्ति / त्रिषु रत्नेष्वभिप्रसन्नानि भविष्यन्ति //

एवमुक्ते भगवन्दृढां पृथिवीदेवतामेतदवोचत् / ये केचित्पृथिवीदेवते सत्त्वा इतः सुवर्णप्रभासोत्तमात्सूत्रेन्द्रराजादन्तश एकपदमपि शृणुयुस्ते त इतो मनुष्यलोकाच्चवित्वा त्रयस्त्रिंशत्सु देवनिकायेष्वन्यतरान्यतरेषु देवनिकायेषूपपत्स्यन्ते / ये केचित्पृथिवी देवते सत्त्वा अस्य सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजास्यार्थाय तानि स्थानानि समलंकुर्वीरन्नन्तश एकच्छत्रं वा एकदूष्यं वा समलंकृतानि च देवतास्थानानि / तेषु सप्तसु कामावचरेषु देवनिकायेषु सप्तरत्नमयानि दिव्यानि विमानानि सर्वालंकारसमलंकृतानि संस्थास्यन्ति ते सत्त्वा इतो मनुष्यलोकाच्च्यावित्वा तेषु सप्तरत्नमयेषु दिव्यविमानेषूपपत्स्यन्ते / ते चैकैकस्मिन्पृथिवीदेवते सप्तरत्नमये दिव्यविमाने सप्तवरा अनुपपत्स्यन्ते अचिन्त्यानि दिव्यानि सुखानि प्रत्यनुभविष्यन्ति //

एवमुक्ते दृढा पृथिवीदेवता भगवन्तमेतदवोचत् / तेनाहं भदन्त भगवन्दृढा पृथिवीदेवता तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोर्धर्मासनगतस्य तेषु पृथिवीप्रदेशेष्ववासिष्यामि / अदृश्यमानेनात्मभावेन (बग्छि 67) तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षोरुत्तमाङ्गेन पादतलौ प्रतिसंहरिष्यामि / यथाप्ययं सुवर्णप्रभसोत्तमः सूत्रेन्द्रराजस्तेषां बुद्धसहस्रावरुप्तकुशलमूलानां सत्त्वानामर्थाय चिरं जम्बुद्वीपे प्रचरेत् / न च क्षिप्रमन्तर्धापयेएत् / सत्त्वानि चेमं सुवर्णप्रभासोत्तमं सूत्रेन्द्रराजं शृणुयुः / अनागतो ऽध्वन्यनेकानि कल्पकोटीनियुतशतसहस्राण्यचिन्त्यानि दिव्यमानुष्यकानि सुखान्यनुभवेयुः / तथागतसमवधानगतानि च भवेयुः / अनागते ऽध्वन्यनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयुः / सर्वनरकतिर्यग्योनियमलोकदुःखानि चात्यन्तसमुच्छिन्नानि भवेयुरिति //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तसूत्रेन्द्रराजे दृढापृथिवी देवतापरिवर्तो नामैकादशः //

// संज्ञेयमहायक्षसेनापतिपरिवर्तः //

अथ खलु संज्ञेयो नाम महायक्षसेनापतिरष्टाविंशतिभिर्महायक्षसेनापतिभिः सार्धमुत्थायासनादेकांसं चीवरं प्रावृत्य दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत् / अयं भदन्त भगवन्सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराज एतर्हि चानगते ऽध्वनि यत्र ग्रामे वा नगरे वा निगमे वा जनपदे वा जनपदप्रदेशे वारण्यायतने वा गिरिकन्दरे वा राजकुले वा गृहे वा प्रचरिष्यति / तत्राहं भदन्त भगवन्संज्ञेयो नाम महायक्षसेनापतिः सार्धमष्टाविंशति भिर्महायक्षसेनापतिभिस्तत्र ग्रामे वा नगरे वा निगमे वा जनपदे वारण्ये वा गिरिकन्दरे वा राजकुले वोपसंक्रमिष्यामि / अदृश्यमानेनात्मभावेन तस्य धर्मभाणकस्य भिक्षो रक्षां करिष्यामि / परित्राणं परिग्रहं परिपालनं दण्डपरिहारं शस्त्रपरिहारं शान्तिस्वरत्ययनं करिष्यमि / तेषां च सर्वेषां धर्मश्रवणिकानां स्त्रीपुरुषदारकदारिकाणां येषां केषांचिदितः सुवर्णप्रभासोत्तमात्सूत्रेन्द्रराजादन्तश एका चतुष्पादिकापि गाथा श्रुता भवेदन्तश एकपदमपि सुवर्णप्रभासोत्तमात्सूत्रेन्द्रराजादेकबोधिसत्त्वनामधेयमपि श्रुतं भवेदुद्गृहीतं वैकतथागतनामधेयं वान्तशश्चास्य सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्य नामधेयं श्रुतं भवेदुद्गृहीतं वा तेषां सर्वेषामारक्षां करिष्यामि / परित्राणं परिग्रहं परिपालनं दण्डपरिहारं शस्त्रपरिहारं शान्तिस्वस्त्ययनं च करिष्यामि / तेषां च कुलानां तेषां च गृहाणां तेषां च नगराणां तेषां च ग्रामाणां तेषां च निगमानां तेषां चारण्यानां तेषां च राजकुलानामारक्षां करिष्यामि / परित्राणं परिग्रहं परिपालनं दण्डपरिहारं शस्त्रपरिहारं शान्तिस्वस्त्ययनं करिष्यामि //

तत्कतमेन हेतुना / सर्वधर्माः परिज्ञाताः सर्वधर्मा अवबुद्धाः / यावन्तश्च सर्वधर्माः / यथा च सर्वधर्माः / संस्थिता ये च सर्वधर्माः / सम्यग्ज्ञाताश्च सर्वधर्माः / सर्वधर्मेष्वहं भदन्त भगवन्प्रत्यक्षः / अचिन्त्या मे भदन्त भगवञ्ज्ञानावभासाः / अचिन्त्यो ज्ञानालोकः / अचिन्त्यो ज्ञानप्रचारः / अचिन्त्यो ज्ञानस्कन्धः / अचिन्त्यो मे भदन्त भगवन्सर्वधर्मेषु ज्ञानविषयः प्रवर्तते / यथा च मे भदन्त भगवन्सर्वधर्माः समम्यग्ज्ञाताः / सम्यक्परीक्षिताः सम्यक्परिज्ञाताः (बग्छि 69) सम्यग्व्यवलोकिताः सम्यगवबुद्धाः / तेन हेतुना मम भदन्त भगवन्संज्ञेयस्य महायक्षसेनापतेः संज्ञेय इति नामधेयं समुदपादि //

अहं भदन्त भगवन्धर्मभाणकस्य भिक्षोर्वाक्यविभूषणार्थाय प्रतिभानमुपसंहरिष्यामि / रोमान्तरेषु च तस्यौजः प्रक्षेप्स्यामि / महान्तं च तस्य स्थाम च बलं वीर्यं च काये संजनयिष्यामि / अचिन्त्यं तस्य ज्ञानावभासं करिष्यामि / स्मृतिं च तस्य बोधयिष्यामि / महन्तं च तस्योत्सहं दास्यामि / यथा च स धर्मभाणको न क्लान्तकायो भवेत् / सुखेन्द्रियकायो भवेत् / प्रहर्षजातश्च भवेत् / येनायं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजस्तेषां बुद्धसहस्रावरुप्तकुशलमूलानां सत्त्वानामर्थाय चिरं जम्बुद्वीपे प्रचरेत् / न क्षिप्रमन्तर्धापयेत् / सत्त्वाश्चेमं सुवर्णप्रभासोत्तमं सूत्रेन्द्रराजं शृणुयुः / अचिन्त्यं च ज्ञानस्कन्धं प्रतिलभेयुः / प्रज्ञावन्तश्च भवेयुः / अपरिमितं च पुण्यस्कन्धं परिगृह्णीयुः / अनागते ऽध्वन्यनेककल्पकोटीनियुतशतसहस्राण्यचिन्त्यानि दिव्यमानुष्यकानि सुखान्यनुभवेयुः / तथागतसमवधानगताश्च भवेयुरनागते ऽध्वन्यनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येरन् / सर्वनरकतिर्यग्योनियमलोकदुःखानि चात्यन्तेन समुच्छिन्नानि भवेयुरिति //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे संज्ञेयमहायक्षसेनापति परिवर्तो नाम द्वादशः //

// देवेन्द्रसमयराजशास्त्रपरिवर्तः //

नमस्तस्य भगवतो रत्नकुसुमगुणसागरवैडूर्यकनकगिरिसुवर्णकाञ्चनप्रभासश्रियस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य / नमस्यस्यानेकगुणकोटीनियुतशतसहस्रसमलंकृतशरीरस्य शाक्यमुनेस्तथागतस्य यस्येयं धर्मोल्का ज्वलति / नमस्तस्या अपरिमितपुण्यधान्यमाङ्गल्यसम्पन्नायाः श्रियो महादेव्याः / नमस्तस्या अपरिमितगुणप्रज्ञासमुदितायाः सरस्वत्या देव्याः //

तेन खलु पुनः कालेन तेन समयेन राजा बलदकेतुः पुत्रस्य रुचिरकेतोरचिराभिषिक्तस्य च राज्यप्रतिष्ठितस्यैतदवोचत् / अस्ति पुत्र देवेन्द्रसमयं नाम राजशास्त्रम् / यन्मया पूर्वमचिराभिषिक्तेन च राज्यप्रतिष्ठितेन पितू राज्ञो बलेन्द्रकेतोः सकाशादुद्गृहीतम् / तेन मया देवेन्द्रसमयेन राजशास्त्रेण विंशतिवर्षसहस्राणि राजत्वं कारितं बभूव / नाभिजानाम्यहमन्तश एकचित्तक्षणप्रमाणमात्रेणापि कस्यचिदधर्मस्थितपूर्वम् / कतमत्तत्र देवेन्द्रसमयं नाम राजशास्त्रम् //

अथ खलु कुलदेवते राजा बलदकेतुस्तेन कालेन तेन समयेन पुत्रस्य राज्ञो रुचिरकेतोरिमाभिर्गाथाभिर्देवेन्द्रसमयं नाम राजशास्त्रं विस्तरेण संप्रकाशयति स्म //

राजशास्त्रं प्रवक्ष्यामि सर्वसत्त्वहितं करम् / सर्वसंशयच्छेत्तारं सर्वदुष्कृतनाशनम् // suv_13.1 //

हृष्टचित्ता भवित्वेह सर्वे नृपतयः पृथक् / सर्वदेवेन्द्रसमयं शृणुध्वं प्राञ्जलिकृताः // suv_13.2 //

वज्रप्राकारगिरीन्द्रे ऽस्मिन्देवेन्द्राणां समागमैं / उत्थितैर्लोकपालेभिर्ब्रह्मेन्द्रः परिपृच्छितः // suv_13.3 //

त्वं नः सुरगुरुर्ब्रह्मा देवतानां त्वमीश्वरः / छेत्ता त्वं संशयानां च च्छिन्दयास्माकं संशयम् // suv_13.4 //

कथं मनुष्यसंभूतो राजा देवः स प्रोच्यते / यदिह मानुषे लोके जायते च भवन्नृपः // suv_13.5 //

कथं देवमनुष्येषु राजत्वं च करिष्यते / एवं हि लोकपालिभिर्ब्रह्मेम्द्रः परिपृच्छतः // suv_13.6 //

सर्वा सुरगुरुर्ब्रह्मा लोकपालानिहाब्रवीत् / यदिह लोकपालेभिरेतर्हि मम पृच्छितः / सर्वसत्त्वहितार्थाय वक्ष्ये ऽहं शास्त्रमुत्तमम् // suv_13.7 //

नाराणां संभवं वक्ष्ये युक्त्वाहं मनुजालये / हेतुना येन राजानो भवन्ति विषयेषु च // suv_13.8 //

देवेन्द्राणामधिष्ठाने मातुः कुक्षौ प्रवेक्ष्यति / पूर्वमधिष्ठितो देवैः पश्चाद् गर्भे प्रपद्यते // suv_13.9 //

किं चापि मानुषे लोके जायते श्रीयते नृपः / अपि वै देवसंभूतो देवपुत्रः स उच्यते // suv_13.10 //

त्रायस्त्रिंशैर्देवराजेन्द्रैर्भागो दत्तो नृपस्य हि / पुत्रस्त्वं सह देवानां निर्मितो मनुजेश्वरः // suv_13.11 //

अधर्मशमनार्थाय दुष्कृतानां निवारकः / सुकृतौ स्थापयेत्सत्त्वान्प्रेषणार्थं सुरालये // suv_13.12 //

मनुष्यो वाथ देवो वा गन्धर्वो वा नराधिपः / राक्षसो वाथ चण्डालो दुष्कृतानां निवारकः // suv_13.13 //

माता पिता वा नृपतिः सुकृतौ कर्मकारिणाम् / विपाकफलदर्शी त्वं देवराजैरधिष्ठितः // suv_13.14 //

सुकृतदुष्कृतानां च कर्मणां दृष्टधार्मिकः / विपाकफलदर्शी त्वं देवराजैरधिष्ठितं // suv_13.15 //

यदा ह्युपेक्षते राजा दुष्कृतं विषये स्थितम् / नानारूपं न कुर्वीत दण्डं पापजनस्य च / दुष्कृतानामुपेक्षायामधर्मो वर्धते भृशम् // suv_13.16 //

शाठ्यानि कलहाश्चैव भूयो राष्ट्रे भवन्ति च / प्रकुप्यन्ति च देवेन्द्रास्त्रायत्रिंशद्भवनेषु च // suv_13.17 //

यदा ह्युपेक्षते राजा दुष्कृतं विषये स्थिरम् / हन्यते विषयो घोरैः शठ्यैरपि सुदारुणैः // suv_13.18 //

विनश्यति च तद्राष्ट्रं परचक्रस्य चाक्रमे / भोगानि च बलान्येव धनं यस्यास्ति संचितम् // suv_13.19 //

विविधानि च शाठ्यानि हरन्ति च परस्परम् / येन कार्येण राजत्वं नैतत्कार्यं करिष्यति / विलोपयति स्वं राष्ट्रं गजेन्द्र इव पद्मिनीम् // suv_13.20 //

विषमा वायवो वान्ति विषमा जलवृष्टयः / विषमा ग्रहनक्षत्राश्चन्द्रसूर्यौ तथैव च // suv_13.21 //

सस्यं पुष्पं फलं बीजं व सम्यक्परिपच्यते / दुर्भिक्षं भवते तत्र यत्र राजा ह्युपेक्षकः / अनात्तमानसो देवा भवन्ति भवनेषु च // suv_13.22 //

यदा ह्युपेक्षते राजा दुष्कृतं विचरेत्परम् / ते सर्वे देवराजाश्च वक्ष्यन्ति च परस्परम् // suv_13.23 //

अधार्मिको ह्ययं राजा ह्यधर्मपक्षमाश्रितः / न चिरेण ह्ययं राजा देवतां कोपयिष्यति // suv_13.24 //

देवतानां परिकोपाद्विषयो ऽस्य विनक्ष्यति / शस्राणि च अधर्मश्च विषये ऽत्र भविष्यन्ति // suv_13.25 //

शाठ्यानां कलहानां च रोगाणां च समुद्भवः / प्रकुप्यति च देवेन्द्र उपेक्ष्यन्ति च देवताः // suv_13.26 //

प्रलुप्यते च यद्राष्ट्रं स नृपः शोकमृच्छति / इष्टवियोगं प्राप्नोति भ्रात्रा वाथ सुतेन वा // suv_13.27 //

प्रियभार्यावियोगो वा प्राप्यते दुहिताथ वा / उल्कापाता भविष्यन्ति प्रतिसूर्यास्तथैव च // suv_13.28 //

परचक्रभयं वापि दुर्भिक्षं वर्धति भृशम् / प्रियामात्यश्च म्रियते ऽप्रियस्तु गर्जते वचः // suv_13.29 //

सुताभीष्टं प्रियाश्वासं बालाभार्याविरोधिनः / परस्परं हरिष्यन्ति कुलभोगं धनानि च // suv_13.30 //

देशे देशे हनिष्यन्ति शस्त्रेण च परस्परम् / विवादाः कलहाः शाठ्या भवन्ति विषयेषु च // suv_13.31 //

ग्रहः प्रविशते राष्ट्रे व्याधिर्भवति दारुणः / अधार्मिका भविष्यन्ति दिक्षणीयास्तदन्तरम् // suv_13.32 //

अमात्याः परिषद्याश्च भवन्त्यस्याप्यधार्मिकाः / अधार्मिकजने पूजा भविष्यन्ति तदन्तरम् // suv_13.33 //

धार्मिकानां च सत्त्वानां निग्रहो भवति ध्रुवम् / अधार्मिकजने मानं धार्मिकानां च निग्रहम् / त्रयस्तत्र प्रकुप्यन्ते नक्षत्रजलवायवः // suv_13.34 //

त्रयो भावा विनश्यन्ति अधार्मिकजनो ग्रहे / सद्धर्मरसनोजश्च सत्त्वोजः पृथिवीरसः // suv_13.35 //

असत्यजनसंमानं सत्यजनविमानता / त्रयस्तत्र भविष्यन्ति दुर्भिक्षमथ निर्भरम् / फलसस्यरसौजश्च न भवति तदन्तरे // suv_13.36 //

ग्लानेन बहुलाः सत्त्वा भवन्ति विषयेषु च / मधुराणि महान्ति च फलानि विषये ऽपि हि / परीता च भविष्यन्ति तिक्तः कटुक एव च // suv_13.37 //

पूर्वा रम्याणि भावानि क्रीडाहास्यरतीनि च / सभा रम्या भविष्यन्ति आयासशतव्याकुलाः // suv_13.38 //

धान्यानां च फलानां च स्निग्घभावो रसः क्षयेत् / न तथा प्रीणयिष्यन्ति शरीरेन्द्रियधातवः // suv_13.39 //

दुर्वर्णाः सत्त्वा भविष्यन्ति स्वल्पस्थामाः सुदुर्बलाः / बहु च भोजनं भुक्त्वा तृप्तिं नासादयन्ति ते // suv_13.40 //

बलं च स्थाम वीर्यं च न लभन्ति तदन्तरे / हीनवीर्याणि सत्त्वानि भवन्ति विषयेषु च // suv_13.41 //

सत्त्वा भविष्यन्ति रोगार्ता नानाव्याधिप्रपीडिताः / ग्रहा भविष्यन्ति नक्षत्रा नानाराक्षससंभवाः // suv_13.42 //

अधार्मिको भवेद्राजा अधर्मपक्षसंस्थितः / त्रैधातुके विरुद्धो ऽस्ति सर्वत्रैलोक्यमण्डलम् / अनेके ईदृशा दोषा भवन्ति विषयेषु च // suv_13.43 //

यदा पक्षस्थितो राजा दुष्कृतं समुपेक्षते / येन कार्येण राजा वै देवेन्द्रेभिरधिष्ठितः / न तत्करोति राजत्वं दुष्कृतं समुपेक्षतः // suv_13.44 //

सुकृतेनोपपद्यन्ते सर्वदेवसुरालये / दुष्कृतेन च गच्छन्ति प्रेततिर्यग्नरकेषु च / त्रायस्त्रिंशद्देवस्थाने प्रतापयन्ति दुष्कृतात् // suv_13.45 //

यदा ह्युपक्षते राजा दुष्कृतं विषये स्थितम् / पितॄणां देवराजानां भवेन सापराधिकः / न तद्भवति पुत्रत्वं न रजत्वं कृतं भवेत् // suv_13.46 //

यदापि नश्यते कार्यं शाठ्यैरपि सुदारुणैः / तस्मादधिष्ठितो राजा देवेन्द्रर्मनुजालये // suv_13.47 //

दुष्कृतानां शमनार्थाय सुकृतानां प्रवर्तकः / दृष्टधार्मिकः सत्त्वानां विपाकजनको नृपः // suv_13.48 //

सुकृतदुष्कृतानां च कर्मणां यः पृथग्विधः / विपाकफलदर्शार्थं कर्त्ता राजा हि प्रोच्यते / अधिष्ठितो देवगणैर्देवेन्द्रैरनुमोदितः // suv_13.49 //

आत्मनो ऽर्थं परार्थाय धर्मार्थं विषयस्य च / दमनार्थाय राष्ट्रेषु शठपापजनस्य च // suv_13.50 //

त्यजेच्च जीवितं राज्यं धर्मार्थं विषयस्य च / मा चाधर्ममपृच्छित्वा जानन्तं समुपेक्षत // suv_13.51 //

न चान्यस्तादृशो नाशो विषये ऽस्मिन् सुदारुणः / यदा शाठ्यसमुत्पन्नः शाठ्यकान्तारनिग्रहः // suv_13.52 //

भूयो भवन्ति शाठ्यानि विषये ऽस्मिन् सुदारुणा / विलुप्यते च तद्राष्ट्रं गजैरिव महासरः // suv_13.53 //

प्रकुप्यन्ति च देवेन्द्रा विलुम्पते सुरालयम् / विषमाः सर्वभावाश्च भवन्ति विषयस्य हि // suv_13.54 //

तस्माद्दोषानुरूपं स्याद्दमनं पापकारिणाम् / धर्मेण पालयेद्राष्टं मा चाधर्मं समाचरेत् // suv_13.55 //

जीवितं च परित्यज्य मा पापे पतितो भवेत् / बन्धुजने परजने सर्वराष्ट्रजनेषु च / एकापेक्षो भवेद्राजा मा पक्षे पतितो भवेत् // suv_13.56 //

त्रैलोक्यमापूरयते यशसा धार्मिको नृपः / हर्षयिष्यन्ति देवेन्द्रास्त्रायस्त्रिंशद्भवेषु च // suv_13.57 //

जम्बूद्वीपे तथास्माकं पुत्रो धर्मात्मको नृपः / धर्मेण शास्यते राष्ट्रं सुकृते स्थाप्यते जनम् // suv_13.58 //

सुकृतेन च राजा तं इह प्रेषयते जनम् / देवैर्देवसुतैः पूर्णं करोति च सुरालयम् // suv_13.59 //

धर्मेण शास्यते राष्ट्रं राजा नः सुप्रहर्षिताः / प्रसन्ना भोन्ति देवेन्द्रा रक्षन्ते तान्नराधिपान् // suv_13.60 //

सम्यग्वहन्ति नक्षत्रा चन्द्रसूर्यौ तथैव च / कालेन वायवो वान्ति काले चैवं प्रवर्षति // suv_13.61 //

सुभिक्षं कुर्वते राष्ट्रे तथा देवसुरालये / अमरामरपुत्रेण पूर्णं भोति सुरालयम् // suv_13.62 //

तस्मात्त्यज्येन्नरपतिः प्रियं जीवितमात्मनः / आवर्तयेद्धर्मरत्नं येन लोकः सुखी भवेत् // suv_13.63 //

/ धार्मिकीं च नयेत् सेवां यो गुणैः समलंकृतः / स नित्यं सेवते तुष्टं सदा पापविवर्जितः // suv_13.64 //

धर्मेण पालयेद्राष्ट्रं धर्मे समनुशासयेत् / सुकृते स्थापयेत् सत्त्वान्दुष्कृते च विवारयेत् // suv_13.65 //

सुभिक्षं भवते राष्ट्रे तेजस्वी भवते नृपः / यथानुरूपं कुरुते दमनं पापकारिणाम् / यशस्वी भवते राजा सुखं पालयते प्रजामिति // suv_13.66 //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोओत्तमसूत्रेन्द्रराजे देवेन्द्रसमयं नाम राजशास्त्रपरिवर्तस्त्रयोदशमः //

// सुसंभवपरिवर्तः //

ससागरा त्यक्त वसुंधरा तदा यदा बभूव नृप चक्रवर्ती / चत्वारि द्वीपानि सरत्नपूर्णनिर्याति ता पूर्वजिनेषु मह्यम् // suv_14.1 //

न चास्ति तद्वस्तु प्रियं मनापं पूर्वं च मह्यं न व त्यक्तमासीत् / तं धर्मकायं परिमार्गणार्थः प्रियजीवितं त्यक्तमनेककल्पान् // suv_14.2 //

यथ पूर्वकल्पेषु अचिन्तियेषु रत्नशिखिस्य सुगतस्य शासने / परिनिर्वृतस्य सुगतस्य तस्य सुसंभवो नाम बभूव राजा // suv_14.3 //

स चक्रवर्ती चतुर्द्वीप ईश्वरः समुद्रपर्यन्तमही प्रशास्यते / जिनेन्द्रघोषाय च राजधानीय सुप्तो बभूवा तद राजकुञ्जरः // suv_14.4 //

स्वप्नान्तरे बुद्धगुणाञ्च श्रुत्वा रत्नोच्चयं पश्यति धर्मभाणकम् / स्थित सूर्यमध्ये व विरोचमानं प्रकाशयन्तं इम सूत्रराजम् // suv_14.5 //

स्वप्नाद्विबुद्धश्च बभूव राजा पीतिस्फुटं सर्वशरीरमस्य / अभिनिष्क्रर्म राजकुलानि दृष्टु उपसंक्रमी श्रावकसंघमग्रम् // suv_14.6 //

करोति पूजां जिनश्रावकाणां रत्नोच्चयं पृच्छति धर्मभाणकम् / क्व चास्ति भिक्षूरिह चार्यसंघे रत्नोच्चयो नाम गुणान्वितश्च // suv_14.7 //

तेनान्तरेणा रतनोच्चयो हि अन्यत्र गूहान्तर संनिषणः / विचित्ररत्नं इम सूत्रराजं स्वध्यायमानः सुख संनिषणः // suv_14.8 //

देशेन्ति राजस्य तदन्तरेण रत्नोच्चयं भिक्षु स धर्मभाणकम् / अन्यत्र गूहान्तरसंनिषणं / तं तेन रश्मीश्रियया ज्वलन्तम् // suv_14.9 //

एषो ऽत्र रत्नोच्चय धर्मभाणको धारेति गम्भीरजिनस्य गोचरम् / स्वर्णप्रभासोत्तमसूत्ररत्नं सूत्रेन्द्रराजं सततं प्रकाशयेत् // suv_14.10 //

वन्दित्व पादौ रतनोच्चयस्य सुसंभवो राज इदं प्रवीद्धि / देशे हि मे पूर्णशशाङ्क चक्रं स्वर्णप्रभासोत्तमसूत्ररत्नम् // suv_14.11 //

अधिवासयी सो रतनोच्चयश्च राज्ञश्च तस्यैव सुसंभवस्य / सर्वत्रिसाहस्रिकलोकधातौ प्रहर्षितास्सर्वि बभूवु देवताः // suv_14.12 //

वसुधाप्रदेशे परमे विशिष्टे रत्नोदके गन्धजलाम्वुसिक्ते / पुष्पावकीर्णां धरणीं स कृत्वा तत्रासनं प्राप्य तदा नरेन्द्रः // suv_14.13 //

समलंकृतं राज्ञ तदासनं च च्छत्रैर्ध्वजैर्घण्टसहस्रनेकैः / नानाविचित्रैर्वरपुष्पचन्द्रैर् अभ्योकिरे राज्ञ तदासनं च // suv_14.14 //

देवाश्च नागासुरकिंनराश्च यक्षाश्च यक्षेन्द्रमहोरगाश्च / दिव्यैश्च मान्दारवपुष्पवर्षैर् अभ्यावकीर्णाश्च तदासनं च // suv_14.15 //

अचिन्तियानन्त सहस्रकोटियो ये आगता देवभवाग्रकामाः / अभिनिष्क्रमित्वा रतनोच्चयं हि अभ्यो किरन्ति स्म च सालपुष्पा // suv_14.16 //

सो चापि रत्नोच्चय धर्मभाणकः शुभाभगात्रः शुचिवस्त्रप्रावृतः / उपसंक्रमित्वा च तदासनं हि कृताञ्जलीभूत्व नमस्यते च // suv_14.17 //

देवेन्द्रदेवानि च देवतानि मान्दारपुष्पं च प्रवर्षयन्ति / अचिन्तिया तूर्यशता सहस्रा प्रवादयन्ति स्थित अन्तरीक्षे // suv_14.18 //

अभीरुहित्वा च स संनिषणो रत्नोच्चयो भिक्षु स धर्मभाणकः / अनुस्मरित्वा दशसू दिशासु अचिन्तिया बुद्धसहस्रकोट्यः // suv_14.19 //

सर्वेष सत्त्वान कृपांज नित्य कारुण्यचित्तं समुपादयेत् सः / राज्ञश्च तस्यापि सुसंभवस्य प्रकाशितं सूत्रमिदं तदन्तरे // suv_14.20 //

कृताञ्जलीभूत्व स्थिहित्व राजा यः कायवाचा मनुमोदितः सः / सद्धर्मवेगाश्रुप्रमुक्तनेत्रः प्रतिस्फटस्तस्य बभूव कायः // suv_14.21 //

इमस्य सूत्रस्य च पूजनार्थं सुसंभवो राज तदन्तरेण गृह्णित्व चिन्तामणिराजरत्नं सर्वार्थहेतोः प्रणिधिं चकार // suv_14.22 //

वर्षन्तु अद्या इह जम्बुद्विपे ससप्तरत्नाणि च भूषणानि ये चेह सत्त्वाः खलु जम्बुद्विपे सुखिताश्च भेष्यन्ति महाधनाश्च // suv_14.23 //

चतुर्षु द्वीपेषु प्रवर्षितानि सप्तानि रत्नानि तदन्तरेण / केयूरहारा वरकुण्डलानि तथान्नपाने वसनानि चैव // suv_14.24 //

दृष्ट्वा च तं राज सुसंभवश्च रत्नप्रवर्षं खलु जम्बुद्वीपे / चत्वारि द्वीपानि सरत्नपूर्णा निर्यातयी रत्नशिखिस्य शासने // suv_14.25 //

अहं च सः शाक्यमुनिस्तथागतः सुसंभवो नाम बभूव राजा / येनेह मे त्यक्त वसुंधरा तदा चत्वारि द्वीपानि सरत्नपूर्णा // suv_14.26 //

अक्षोभ्य आसीत् स तथागतश्च रत्नोच्चयो भिक्षु स धर्मभाणकः / येनास्य राजस्य सुसंभवस्य प्रकाशितं सूत्रमिदं तदान्तरे // suv_14.27 //

यन्मे श्रुतं सूत्रमिदं तदन्तरे एकाग्रवाचामनुमोदितं च / तेनैव मह्यं कुशलेन कर्मणा श्रोतानुमोदेन श्रुतेन तेन // suv_14.28 //

सुवर्णवर्णं शतपुण्यलक्षणं लभेयि कायं प्रियदर्शनं सदा / नयनाभिरामं जनकान्तदर्शनं रतिंकरं देवसहस्रकोटिनाम् // suv_14.29 //

नवोत्तरं नोतिसहस्रकोट्या कल्पानभूवं नृपचक्रवर्ती / अनेक कल्पान सहस्रकोट्यो त्रैलोक्यराजत्व मयानुभूतम् // suv_14.30 //

अचिन्तिया कल्प बभूव शक्रः तथैव ब्रह्मेन्द्र प्रशान्तमानसः / आरागिता मे बलाप्रमेया येषां प्रमाणं न कदाचि विद्यते // suv_14.31 //

तथा प्रमाणं बहु पुण्यस्कन्धं यन्मे श्रुतं सूत्रनुमोदितं च / यथाभिप्रायेण मि बोधि प्राप्ता सद्धर्मकायश्च मया हि लब्ध // suv_14.32 //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे सुसंभवपरिवर्तो नाम चतुर्दशमः //

// यक्षाश्रयरक्षापरिवर्तः //

यः कश्चिच्छ्रीमहादेवि श्राद्धः कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वातीतानागतप्रत्युत्पन्नानां बुद्धानां भगवतामचिन्त्यां महतीं विपुलां विस्तीर्णां सर्वोपकरणैः पूजां कर्त्तुकामः स्यात् / अतीतानागतप्रत्युत्पन्नानां बुद्धानां भगवतां गम्भीरं बुद्धगोचरं परिज्ञातुकामो भवेत् / तेनावश्यं तत्र प्रदेशे विहारे वारण्यप्रदेशे वा यत्रायं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजः विस्तरेण संप्रकाश्यते / तेनाविक्षिप्तचित्तेनाविरहितश्रोत्रेणायं सुवर्णप्रभासोत्तमः सूत्रेन्द्रराजः श्रोतव्यः //

अथ खलु भगवानिममेवार्थं भूयस्या मात्रया संपरिदीपयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत //

य इच्छेत्सर्वबुद्धानां पूजां कर्तुमचिन्तियाम् / गम्भीरं सर्वबुद्धानां गोचरं च प्रजनितुम् // suv_15.1 //

सर्वदेशोपसंक्रम्य विहारं लयनं तथा / यावद्देशीयते सूत्रं स्वर्णभासोत्तमं त्विदम् // suv_15.2 //

अचिन्तियमिदं सूत्रमनन्तगुणसागरम् / मोचकं सर्वसत्त्वानामनेकदुःखसागरात् // suv_15.3 //

आदिं सूत्रस्य पश्यामि मध्यमनिधनं तथा / अतिगम्भीरसूत्रेन्द्र उपमानं न विद्यते // suv_15.4 //

न गङ्गारजसा चैव न धरण्यां न सागरे / न चाम्बरतलस्थस्य किंचिच्छक्योपमा कृतुम् // suv_15.5 //

धर्मधातुप्रवेशेन प्रवेष्टव्यं तदन्तरम् / यत्र धर्मात्मकस्तूपं गम्भीरं सुप्रतिष्ठितम् // suv_15.6 //

तत्र च स्तूपमध्ये ऽस्मिन्पश्येच्छाक्यमुनिं जिनम् / इदं सूत्रं प्रकाशन्तं मनोज्ञेन स्वरेण च // suv_15.7 //

यावन्ति कल्पकोट्यो वै असंख्येया अचिन्तियाः / दिव्यमानुष्यकाण्येव सुखानि ह्यनुभूयते // suv_15.8 //

यदा स एवं जानीयाद्यत्तत्र सूत्र श्रूयते / एवमचिन्तियं मह्यं पुण्यस्कन्धं समार्जितम् // suv_15.9 //

आक्रमेद्योजनशतं पूर्णमग्निखदावृतम् / यः सकृच्छुणितुं सूत्रं सहेतु वेदनां भृशम् // suv_15.10 //

समनन्तरप्रविष्टस्य विहारं लयनं तथा / अपगच्छति पापानि सर्वदुःस्वप्नलक्षणा // suv_15.11 //

ग्रहनक्षत्रपीडा च काखोर्दग्रहदारुणा / समनन्तरप्रविष्टस्य सर्वे भोन्ति पराङ्मुखाः // suv_15.12 //

तादृशमासनं तत्र कुर्वीत पद्मसंनिभम् / यादृशं नागराजैश्च दर्शितं सुपिनान्तरे // suv_15.13 //

तत्रासनोपविष्टस्य इदं सूत्रं प्रकाशयेत् / लिखितं वाचयेच्चैव तथैव पर्यवाप्नुयात् // suv_15.14 //

अवतीर्यासनादेव अन्यदेशे गतो भवेत् / दृश्यन्ते प्रतिहार्याणि तत्रासनगतानि च // suv_15.15 //

धर्मभाणकरूपं च कदाचित्तत्र दृश्यते / कदाचिद्बुद्ध रूपं च बोधिसत्त्वं कदाचन // suv_15.16 //

समन्तभद्ररूपाणि क्वचिन्मञ्जुश्रियस्तथा / क्वचिन्मैत्रैयरुपाणि दृश्यन्ते तत्र आसने // suv_15.17 //

क्वचित्केवलमाभासं क्वचिद्देवोपदर्शनम् / मुहूर्तेनाभिदृश्यन्ते पुनश्चान्तरहायिषु // suv_15.18 //

सर्वत्र संसिद्धिकरं प्रशस्तं बुद्धशासनम् / धन्यमङ्गलसम्पन्नं संग्रामे च जयावहम् // suv_15.19 //

जम्बुद्वीपमिदं सर्वं यशसा पूरयिष्यति / सर्वे च रिपवस्तस्य निर्जिता भोन्ति सर्वथा // suv_15.20 //

निहतशत्रुः सदा भोति सर्वपापविवर्जितः / सदा विजितसंग्रामः श्रिया स च प्रमोदति // suv_15.21 //

ब्रह्मेन्द्रास्त्रिदशेन्द्राश्च लोकपालास्तथैव च / वज्रपाणिश्च यक्षेन्द्रः संज्ञेयश्च नरर्षभः // suv_15.22 //

अनवतप्त नागेन्द्रः सागरश्च तथैव च / किंनरेन्द्राः सुरेन्द्राश्च गरुडेन्द्रास्तथैव च / एतांश्च प्रमुखान् कृत्वा सर्वाणि देवतानि च // suv_15.23 //

ते च ता नित्यं पूजन्ति धर्मस्तूपमचिन्तियम् / प्रहर्षिता भविष्यन्ति दृष्ट्वा सत्त्वाः स गौरवाः // suv_15.24 //

ते ऽप्येवं चिन्तयिष्यन्ति देवेन्द्राः सर्व उत्तमाः / देवताश्चैव तास्सर्वा वक्ष्यन्ति च परस्परम् // suv_15.25 //

एता पश्यथ सर्वाणि तेजः श्रीपुण्यसंचिता / उप्तकुशलमूलेन आग्तास्ते नरा इह // suv_15.26 //

य इमं सूत्रगम्भीरं श्रवणार्थमिहागताः / अचिन्तियप्रसादेन धर्मस्तूपे सगौरवाः // suv_15.27 //

एते कारुणिका लोके एते सत्त्वहितंकराः / एते गम्भीरधर्माणां सद्धर्मरसभोजनम् // suv_15.28 //

धर्मधातुप्रवेशेन य एते प्रविशन्ति च / ये शृण्वन्ति इदं सूत्रं ये चान्याञ्श्रावयन्ति च // suv_15.29 //

बुद्धा शतसहस्राणि तेभिस्ते पूर्वपूजिताः / एतेन कुशलमूलेन इदं सूत्रं शृण्वन्ति च // suv_15.30 //

ते सर्वे देवराजेन्द्राः सरस्वती तथैव च / श्रीश्च वैश्रवणश्चैव तथा चतुर्महाधिपाः // suv_15.31 //

यक्षशतसहस्रेभिरृद्धिमद्भिर्महाबलैः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति दिवारात्रावतन्द्रिताः // suv_15.32 //

महाबलैश्च यक्षेन्द्रैर्नारायणमहेश्वरौ / अष्टाविंशतिश्चाप्यन्ये संज्ञेयप्रमुखाणि च // suv_15.33 //

यक्षशतसहस्रेभिरृद्धिमद्भिर्महाबलैः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति सर्वत्रासभयेषु च // suv_15.34 //

वज्रपाणिश्च यक्षेन्द्रः पञ्चयक्षशतैरपि / सर्वेभि बोधिसत्त्वेभिस्तेषां रक्षां करिष्यति // suv_15.35 //

मणिभद्रश्च यक्षेन्द्रः पूर्णभद्रस्तथैव च / कुम्भीरो ऽटावकश्चैव पिङ्गलश्च महाबलः // suv_15.36 //

एकैकश्चैव यक्षेन्द्रः पञ्चयक्षश्तैर्वृतः / तेषां रक्षां करिष्यति येभिः सूत्रमिदं श्रुतम् // suv_15.37 //

चित्रसेनश्च गन्धर्वो जिनराजो जिनर्षभः / मणिकण्ठो नीलकण्ठश्च वर्षाधिपतिरेव च // suv_15.38 //

महाग्रासो महाकालः स्वर्णकेशी तथैव च / पाञ्चिकश्छगलपादश्च महाभागस्तथैव च // suv_15.39 //

प्रणाली महापालश्च मर्कटो वालिरेव च / सूचिरोमः सूर्यमित्रो रत्नकेशस्तथैव च // suv_15.40 //

महाप्रणाली नकुलः कामश्रेष्ठश्च चन्दनः / नागायनो हैमवतः सातागिरिस्तथैव च // suv_15.41 //

सर्वे त ऋद्धिमन्तश्च महाबलपराक्रमाः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति येषां सूत्रमिदं प्रियम् // suv_15.42 //

अनवतप्तो हि नागेन्द्रः सागरो ऽपि तथैव च / मुचिलिन्न्दैरेलापत्रौ उभौ नन्दोपनन्दकौ // suv_15.43 //

नागशतसहस्रेभिरृद्धिमद्भिर्महाबलैः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति सर्वतो भयभैरवात् // suv_15.44 //

वली राहुर्नमुचिश्च वेमचित्रश्च संवरः / प्रह्रादः खरस्कन्धश्च तथान्ये चासुराधिपाः // suv_15.45 //

असुरशतसहस्रेभिरृद्धिमद्भिर्महाबलैः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति उत्पातभयभैरवात् // suv_15.46 //

हारीती भूतमाता च पञ्चपुत्रशतैरपि / तेषां रक्षां करिष्यन्ति सप्तमातृस्थितानि च // suv_15.47 //

चण्डा चण्डालिका चैव यक्षिणी चण्डिका तथा / दन्ती च कूटदन्ती च सर्वसत्त्वौजहारिणी // suv_15.48 //

एते सर्व ऋद्धिमन्तो महाबलपराक्रमाः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति समन्तेन चतुर्दिशः // suv_15.49 //

सरस्वती च प्रमुखा देवता च अचिन्तिया / तथा श्रीप्रमुखाश्चैव सर्वाणि देवतानि च // suv_15.50 //

पृथिवी देवता चैव फलशस्याधिदेवता / आरामवृक्षचैत्यानि वासिन्योनदि देवता // suv_15.51 //

ते सर्वे देवतासंघाः सुप्रहर्षितचेतसाः / तेषां रक्षां करिष्यन्ति येषां सूत्रमिदं प्रियम् // suv_15.52 //

योजयन्ति च ते सत्त्वा आयुर्वर्णबलेन च / श्रीपुण्यतेजलक्ष्मीभिस्ते नित्यालंकरोन्ति च // suv_15.53 //

ग्रहनक्षत्रपीडाश्च सर्वास्ते शमयन्ति च / अलक्ष्मीपापदुःस्वप्नं सर्वे ते नाशयन्ति च // suv_15.54 //

पृथिवीदेवता चैव गम्भीरा च महाबला / सुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्ररसतर्पिता // suv_15.55 //

अष्टषष्टिसहस्राणि शतानि योजनानि च / यावद्वज्रतलस्थानं वर्घते पृथिवीरसैः // suv_15.56 //

पूर्णं च शतयोजनं पुरस्तात्संनिवर्तति / ऊर्ध्वं स्नेहयते मही इतः सूत्रश्रवणबलात् // suv_15.57 //

सर्वाश्च देवताश्चापि दशदिक्षु व्यवस्थिताः / सुवर्णप्रभसोत्तमसूत्रेन्द्ररसतर्पिताः // suv_15.58 //

ओजोवन्तो वरा भोन्ति लक्ष्मीवीर्यवलान्विताः / सुखेन प्रीणिता भोन्ति नानारससमर्पिताः // suv_15.59 //

सर्वत्र जम्बुद्वीपे ऽस्मिन्फलशस्यवनदेवताः / प्रहर्षिता भविष्यन्ति इह सूत्रे प्रकाशने // suv_15.60 //

शस्यानि च तृणान्येव विचित्रकुसुमानि च / विचित्राः फलवृक्षाश्च रोहयन्ति समन्ततः // suv_15.61 //

सर्वाणि फलवृक्षाणि आरामाणि वनानि च / सुपुष्पितं करिष्यन्ति नानागन्धप्रमोदितम् // suv_15.62 //

विचित्रेभिश्च पुष्पेभिर्विचित्रेभिः फलैरपि / सर्वास्तृणवनस्पत्यो रोहयन्ति महीतले // suv_15.63 //

सर्वत्र जम्बुद्वीपे ऽस्मिन्नागकन्या अचिन्तियाः / प्रहृष्टचेतसोद्भूताः पद्मिनीषूपसंक्रमन् // suv_15.64 //

रोहयन्ति विचित्राणि सर्वासु पद्मिनीषु च / पद्मकुमुदोत्पलानि च पुण्डरीकस्तथैव च // suv_15.65 //

धूमात्र जालिनी मुक्तं भवते गगणं शुभम् / तमोरजोविनिर्मुक्ता दिशो भोन्ति प्रभास्वराः // suv_15.66 //

सूर्यः सहस्रकिरणै रश्मिजालेन सुप्रभः / गम्भीरेणावभासेन हर्षितश्चोदयिष्यति // suv_15.67 //

जम्बूनदसुवर्णस्य विमानान्तरसंस्थितः / सूर्येन्द्रदेवपुत्राश्च इतः सूत्रात् सुतर्पिताः // suv_15.68 //

उपयान्ति जम्बुद्वीपे सूत्रेन्द्राः संप्रहर्षिताः / अनन्तरश्मिजालेन भो भास्यन्ति समन्ततः // suv_15.69 //

सहबोधितमात्रेण रश्मिजालप्रचोदने / नानापद्मिनीसंछन्ना कमला बोधयिष्यन्ति // suv_15.70 //

सर्वत्र जम्बुद्वीपे ऽस्मिन्नानाशस्य फलौषधीः / परिपाचयन्ति सम्यक् तं चातपयते महिम् // suv_15.71 //

चन्द्रसूर्यौ विशेषेण अवभासेतां तदन्तरम् / सम्यग्वहन्ति नक्षत्रा वातवर्षं तथैव च // suv_15.72 //

सुभिक्षं भवते सर्वं जम्बुद्वीपे समन्ततः / विशेषेण च तद्राष्ट्रं यत्र सूत्रमिदं भवेत् // suv_15.73 //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे यक्षाश्रयो नामरक्षापरिवर्तः पञ्चदशमः //

// दशदेवपुत्रसहस्रव्याकरणपरिवर्तः //

एवमुक्ते बोधिसत्त्वसमुच्चया कुलदेवता भगवन्तमेतदवोचत् / केन भदन्त भगवन् हेतुना केन कारणेन कीदृशेनोत्तप्तवीर्येण कुशलमूलेन यस्य कृतत्वादुपचितत्वादेवतानि ज्वलनान्तरतेजोराजप्रमुखानि दशदेवपुत्रसहस्राण्येतर्हि त्रायस्त्रिशद्देवभवनादागतानि भगवतो ऽन्तिके धर्मश्रवणायोपसंक्रामन्ति /

एतेषां त्रयाणां सत्पुरुषाणां बोधिसत्त्वव्याकरणं श्रुत्वा बोधौ चित्तमुत्पादयन्ति / यथायं रुचिरकेतुः सत्पुरुषो ऽनागते ऽध्वनि गणनासमतिक्रान्तेष्वनेकेष्वसंख्येयकल्पकोटीनियुतशतसहस्रेष्वतिक्रान्तेषु सुवर्णप्रभासितायां लोकधातावनुत्तरां सम्यक्यंबोधिमभिसंभोत्स्यते / सुवर्णरत्नाकरच्छत्रकूटो नाम तथागतो ऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पत्स्यते विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवन् / यावत्तस्य भगवतः सुवर्णरत्नाकरच्छत्रकूटस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्मान्तर्हिते सर्वेण सर्वे सर्वथा सर्वं तस्य शासनस्यान्तर्हितस्यायं रूप्यकेतुर्नाम दारकः / तस्य तथागतस्यानुसंघौ तत्र चैव विरजध्वजलोकधातौ सुवर्णजम्बुध्वजकाञ्चनाभो नाम तथागतो ऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पत्स्यते / यावत्तस्य सुवर्णध्वजकाञ्चनावभासस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परिनिर्वृतस्य सर्वेण सर्वे सर्वथा सर्वं तस्य शासनस्यान्तर्हितस्यायं रूप्यप्रभो दारकः / तस्य तथागतस्योनुसंघौ तत्र चैव विरजध्वजलोकधातावनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यते / सुवर्णशतरश्मिप्रभासगर्भो नाम तथागतो ऽर्हनसम्यक्संबुद्धो लोक उत्पस्यते विद्याचरणसम्पन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् // ते सर्व एतर्हि भगवतानुत्तरायां सम्यक् संबोधौ व्याकृताः //

न चैतेषां भदन्त भगवज्ज्वलनान्तरतेजोराजप्रमुखानां दशानां देवपुत्रसहस्राणां यावद्विस्तीर्णा बोधिसत्वचर्या अभूवन् / न षट्सु पारमितासु पूर्वं चरितवन्तः श्रुतपूर्वा अभूवन् / नयनचरणोत्तमाङ्गप्रियपुत्रभार्यादुहितरः परित्यक्तपूर्वा न श्रूयन्ते / धनधान्यहिरण्यसुवर्णमणिमुक्तावज्रवैडूर्यशङ्खशिलाप्रवाडजातरूपरजतमरकतरत्नानि (बग्छि 91) परित्यक्तपूर्वाणि न श्रूयन्ते / नानान्नपानवस्त्रयानशयनासनभवनविमानारामपुष्करिणीतडागाः परित्यक्तपूर्वा न श्रूइयन्ते / नानाहस्तिगो ऽश्ववडवादासीदासाः परित्यक्तपूर्वा न श्रूयन्ते / यथा तान्यनेकानि बोधिसत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणि पूर्वेष्वसंख्येयकल्पकोटीनियुतशतसहस्रेष्वनेकानामसंख्येयतथागतकोटीनियुतशतसहस्राणामनेकाचिन्त्यैः नानाविचित्रैः पूजाशतसहस्रैः सर्वोपकरणैः पूजां करिष्यन्ति / सर्वरत्नपरित्यागानि परित्यजिष्यन्ति / करचरणनयनोत्तमाङ्गप्रियपुत्रभार्यादुहितापरित्यागानि करिष्यन्ति / धनधान्यहिरण्यसुवर्णमणिमुक्तावैडूर्यशङ्खशिलाप्रवाडरजतजातरूपाणि परित्यागानि परित्यजन्ति / अन्नपानवस्त्रशयनासनभवनविमानारामोद्यानपुष्करिणीहस्तिगवाश्चवडवादासीदासपरित्यागानि परित्यक्ष्यन्ति / अनुपूर्वेण षट्पारमिताः परिपूरयिष्यन्ति / अनुपूर्वेण षट्पारमिताः परिपूरयित्वानेकानि सुखशतसहस्राण्यनुभविष्यन्ति / यावद्बुद्धेभ्यो भगवद्भयः तथागतनामधेये व्याकरणं प्रतिलप्स्यन्ते //

तत्केन भदन्त भगवन् हेतुना केन कारणेन कीदृशेनोप्तकुशलमूलेन च तानि ज्वलनान्तरते जोराजप्रमुखानि दशदेवपुत्रसहस्राणीह भगवतो ऽन्तिकं धर्मश्रवणायोपसंक्रामन्ति / तान्येतर्हि भगवतानुत्तरायां सम्यक्संबोधौ व्याकृतानि / यदुतानागते ऽध्वन्यनेकेष्वसंख्येयकल्पकोटीनियुतशतसहस्रेष्वतिक्रान्तेषु तत्रेव शालेन्द्रध्वजाग्रवत्यां लोकधातावेककुलगोत्रैकनामधेयेनानुपूर्वेणानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यन्ते / प्रसन्नवदनोत्पलगन्धकूटानाम्ना दशसु दिक्षु दशबुद्धसहस्राणि लोक उत्पत्स्यन्ते विद्याचरणसंपन्नाः सुगता लोकविदो ऽनुत्तराः पुरुषदम्यसारथयः शास्तारो देवानां च मनुष्याणां च बुद्धा भगवन्तः //

एवमुक्ते भगवांस्तां बोधिसत्त्वसमुच्चयां कुलदेवतामेतदवोचत् / अस्ति कुलदेवते सहेतुरस्ति तत्कारणम् / अस्ति तदुप्तं कुशलमूलं यस्य कृतत्वादुपचितत्वादेतानि ज्वलनान्तरतेजोराजप्रमुखानि (बग्छि 92) दशदेवपुत्रसहस्राण्येतर्हि त्रायस्त्रिंशद्भवनादिह धर्मश्रवणायोपसंक्रामन्ति / एतेषां त्रयाणां सत्पुरुषाणामिदं बोधिव्याकरणं श्रुत्वा सहश्रवणेन कुलदेवते ऽस्य सुवर्णप्रभासोत्तमस्य सूत्रेन्द्रराजस्यान्तिके चित्रीकारप्रीतिप्रसादप्रतिलब्धा भवन्ति / तावद्विमलवैडुर्यसदृशेन परिशुद्धचित्तेन समन्वागता भवन्ति / विमलविपुलविस्तीर्णगगणकल्पसदृशेन गम्भीरेण चित्तप्रसादेन समन्वागता भवन्ति / अपरिमितं च पुण्यस्कन्धं परिगृहीतवन्तो भवन्ति तावच्चैत्यदैवते ज्वलनान्तरतेजोराजप्रमुखानि दशदेवपुत्रसहस्राणि सहश्रवणेनास्य सूत्रेन्द्रराजस्यान्तिके चित्रीकारप्रसादप्रतिलब्धा भवन्ति / तावद्विमलवैडूर्यसदृशेन परिशुद्धेन चित्तेन समन्वागता भवन्ति यावद्याकरणभूमिमनुप्राप्ताः / अनेन कुलदेवते धर्मश्रवणकुशलमूलप्रचयेनापि पूर्वप्रणिधानवशेनैतानि ज्वलनान्तरतेजोराजप्रमुखानि दशदेवपुत्रसहस्राण्येतर्ह्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ व्याकृतानि / कतमानि च कुलदेवते पूर्वप्रणिधानानीति /

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे दशदेवपुत्रसहस्रव्याकरणपरिवर्तः षोडशः //

// व्याधिप्रशमनपरिवर्तः //

भूतपूर्वं कुलदेवते ऽतीते ऽध्वन्यसंख्येयतरैर्विपुलैरचिन्त्यैरप्रमेयैर्यदासीत्तेन कालेन तेन समयेन रत्नशिखी नाम तथागतो ऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पन्नो विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् / तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन तस्य भगवतो रत्नशिखिनस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्मस्यान्तर्हितस्य सद्धर्मप्रतिरूपके परिवर्तमाने सुरेश्वरप्रभो नाम राजा बभूव / धार्मिको धर्मराजो धर्मेण राज्यं पालयमानो नाधर्मेण मातापितृकल्पः सर्वविषयवासिनां सत्त्वानाम् //

तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन तस्य राज्ञः सुरेश्वरप्रभस्य विषये जटिंधरो नाम श्रेष्ठी बभूव //

वैद्यः चिकित्सकः परमधातुकुशलो ऽष्टाङ्गेनायुर्वैद्यशास्रेण समन्वागतो बभूव /

तेन खलु कुलदेवते कालेन तेन समयेन तस्य जटिंधरस्य श्रेष्ठिनो जलवाहनो नाम्ना श्रेष्ठिपुत्र उत्पन्नो बभूव / अभिरूपः प्रासादिको दर्शनीयः परमया शुभवर्णपुष्करतया समन्वागतो नानाशास्त्रकुशलः सर्वशास्त्रगतिंगतो लिपिसंख्यागणनाकुशलः सर्वशिल्पी बभूव / तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन तस्य राज्ञः सुरेश्वरप्रभस्य विषये ऽनेकानि सत्त्वशतसहस्राणि नानारोगस्पृष्टान्यभूवन् / नानाव्याधिपरिपीडितानि दुःखां तीव्रां खरां कटुकाममनापां वेदनां वेदयन्ति //

तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन तस्य जलवाहनस्य श्रेष्ठिपुत्रस्य तेषामनेकेषां सत्त्वशतसहस्राणां नानारोगस्पृष्टानां नानाव्याधिपरिपिडितानामर्थाय परमकारुण्यं चित्तमुत्पन्नो बभूव / एतान्यनेकानि सत्त्वशतसहस्राणि नानारोगस्पृष्टानि नानाव्याधिपरिपीडितान्येतर्हि दुःखां तीव्रां खरां कटुकाममनापां वेदनां वेदयन्ति / अयं च मम पिता जटिंधरः श्रेष्ठी वैद्यविचिकित्सकः परमधातुकुशलो ऽष्टाङ्गायुर्वैद्यशास्त्रेण समन्वागतो वृद्धो जीर्णो (बग्छि 94) महल्लको ऽध्वगतो वयो ऽनुप्राप्तो जीर्णमवस्थाप्य प्रवेपमाणः कायो यष्टिमालम्ब्य यत्र यत्र सर्वत्र ग्रामनगरनिगमराष्ट्रराजधानीषूपसंक्रामति / एतान्यनेकानि सत्त्वशतसहस्राणि नानारोगस्पृष्टानि नानाव्याधिपरिपीडितानि नानाव्याधोभ्यः परिमोचयितुं यं नूनमहमिममेव पितरं जटिंधरमुपसंक्रमित्वाधिकौशल्यं परिपृच्छेयम् / येन धातुकौशल्येन परिपृष्टेनाहं सर्वत्र ग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीषूपसंक्रमिष्यामि / उपसंक्रम्य तान्यनेकानि सत्त्वशतसहस्राणि नानारोगस्पृष्टानि नानाव्याधिपरिपीडितानि नानाव्याधिभ्यः परिमोचयिष्यामि /

तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रो येन स्वपिता जटिंधरः श्रेष्ठी तेनोपजगाम / उपेत्य स्वपितुर्जटिंधरस्य पादौ शिरसा वन्दित्वा कृताञ्जलिपुटो भूत्वैकान्ते ऽस्थात् / एकान्ते स्थितो जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रः स्वपितरं जटिंधरं श्रेष्ठिनमिमाभिर्गाथाभिर्धातुकौशल्यं पृच्छति स्म //

तानीन्द्रियाणि लक्षन्ते परिवर्तन्ति धातवः / केन कालेन जायन्ते व्याधयश्च शरीरिणाम् // suv_17.1 //

भोजनं च कथं भुक्त्वा काले काले सुखावहम् / येनान्तरशरीरस्य कायो ऽग्निनोपहन्यते // suv_17.2 //

कथं चिकित्सा कर्तव्या वाते पित्ते श्लेष्मिके तथा / संनिपाते समुत्पन्ने कथं व्याधिशान्तये // suv_17.3 //

किं काले कुप्यते वातः पित्तं कुप्यते कदा / किं काले कुप्यते श्लेष्मा येन पीड्यन्ति मानवाः // suv_17.4 //

अथ खलु जटिंधरः श्रेष्ठी जलवाहनस्य श्रेष्ठिपुत्रस्याभिर्गाथाभिर्धातुकौशल्यं विदित्वा देशयते स्म //

वर्षा चात्र त्रयो मासास्त्रयश्च शारदं स्मृतम् / त्रयस्तथैव हेमान्तस्त्रयश्च ग्रीष्मिकस्तथा // suv_17.5 //

इत्येव मासक्रमः षडृतूनि संवत्सरद्वादशमासिकं स्मृतम् / अन्नं च पानं च तथा च जीर्यते वैद्याश्च कौशल्यस्मृतिप्रदर्शिताः // suv_17.6 //

ते चापि संवत्सरपर्वमन्तरे परिवर्तन्तीन्द्रियधातवो ऽपि / परिवर्तमानानि च इन्द्रियाणि विचित्रव्याधिर्भवते शरीरिणाम् // suv_17.7 //

तत्रैव वैद्यस्य चतुः प्रकारं त्रिमासपर्वान्तरे षडृतूनि / षड्धातुकौशल्यप्रजानितव्यं यथाक्रमं भोजनमौषधं च // suv_17.8 //

वाताधिकाराः प्रभवन्ति वर्षे पत्तिप्रकोपः शरदि प्रसन्ने / हेमन्तकाले तथ संनिपातं कफाधिकाराश्च भवन्ति ग्रीष्मे // suv_17.9 //

स्निग्धोष्णलवणाम्लरसाश्च वर्षे शरत्सु स्निग्धं मधुरं च शीतम् / मधुराम्लस्निग्धं च हेमन्तकाले रूक्षोष्णकटुकानि च ग्रीष्मकाले // suv_17.10 //

कफाधिकः कुप्यति भुक्तमात्रे पित्ताधिकं कुप्यति जीर्यमाणे / वाताधिकः कुप्यति जीर्णमात्रे इत्येव धातुत्रितयप्रकोपः // suv_17.11 //

संबृहणं कुर्वतु निरात्मकस्य विरेचनं पित्तविवर्धनं च / त्रिगुणोपपन्नं तथ संनिपाते प्रशमं च कुर्यात्कफपर्वमन्तरे // suv_17.12 //

वाताधिकं पैत्तिकसन्निपाते कफाधिकं पर्वसु जानितव्यम् / यत्काल यद्धातु यदाश्रयं च तदन्नपानौषधि दर्शितव्यमिति // suv_17.13 //

अथ खलु जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रस्तेनैवंरूपेण नैमित्तिकेन धातुकौशल्येन परिपृष्टेन सर्वाष्टाङ्गायुर्वैद्यमधिगतो ऽभूत् / तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रो राज्ञः सुरेश्वरप्रभस्य विषये सर्वग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीषूपसंक्रमित्वा सर्वेषामनेकेषां सत्त्वशतसहस्राणां नानारोगस्पृष्टानां नानाव्याधिपरिपीडितानामेवमाश्वासयामास / मा भैषुर्वैद्यो ऽस्मि वैद्यो ऽस्मीत्यात्मानं प्रतिज्ञातवानहं युष्माकं नानाव्याधिभ्यः परिमोचयिष्यामि / सहश्रवणेन कुलदेवते तस्य जलवाहनस्य श्रेष्ठिपुत्रस्येदमेवंरूपं वचनं व्याहरमाणस्य सर्वाणि तान्यनेकानि सत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणि महाप्रहर्षजातानि बभूवुः / आश्वासप्राप्तान्यचिन्त्यप्रीतिसौमनस्येन समन्वागतानि बभूवुः / तानि तेन कालेन तेन समयेन तया प्रहर्षयानेकानि सत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणि नानारोगस्पृष्टानि नानाव्याधिपरिपीडितानि नानारोगेभ्यः परिमोचयितान्यरोगाणि च बभूवुर्विगतव्याधीनि च / यथा पौराणेन स्थामबलवीर्येण समन्वागतानि बभूवुः / तेन खलु पुनः कुलदेवते कालेन तेन समयेन तेषामनेकेषां च सत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणां नानारोगस्पृष्टानां नानाव्याधिपरिपीडितानां ये केचिद्गाढतरेण स्पृष्टा च बभूवुः / ते सर्वे येन जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रस्तेनोपसंक्रान्त उपसंक्रम्यैव ये च किंचित्तेषां (बग्छि 97) सत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणां नानारोगस्पृष्टानां नानाव्याधिपरिपीडितानामौषधिविधानान्यभिनिर्दिशन्ति स्म / तत्तासु राजधानीषु सर्वाणि तान्यनेकानि सत्त्वकोटीनियुतशतसहस्राणि नानारोगस्पृष्टानि नानाव्याधिपरिपीडितानि जलवाहनेन श्रेष्ठिपुत्रेण नानाव्याधिभ्यः परिमोचितानि बभूवुरिति //

इति श्रीसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्रेन्द्रराजे व्याधिप्रशमन परिवर्तो नाम सप्तदशः //

// जलवाहनस्य मत्स्यवैनेयपरिवर्तः //

पुनरपरं कुलदेवते राज्ञः सुरेश्वरप्रभस्य विषये जलवाहनेन श्रेष्ठिदारकेण सर्वसत्त्वा आरोगाः कृता अल्पा बाधा यथापूर्वेणोत्साहबलकायेन संवृताः सर्व उत्साहसुखेन रमन्ति स्म / क्रीडन्ति स्म / परिचारयन्ति स्म / दानानि च ददन्ति स्म / पुण्यानि च कुर्वन्ति स्म / जलवाहनः श्रेष्ठिदारको महावैद्यदानानां च सुखानां व्याधिविचिकित्सको नियतप्रत्यक्षेण बोधिसत्त्वेन भवितव्यम् / सर्वेनाष्टाङ्गायुर्वैद्यमधिगतो ऽभूत् / तस्य खलु पुनः जलवाहनस्य श्रेष्ठिदारकस्य जलाम्बुजगर्भा नाम भार्या ऽभूत् / तस्य खलु पुनः कुलदेवते जलाम्बुजगर्भाया द्वौ दारकौ पुत्रावभूताम् / एको जलाम्बरो नाम द्वितीयो जलगर्भो नाम //

अथ खलु पुनः कुलदेवते जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रस्याभ्यां दारकाभ्यां सार्धमनुपूर्वेण ग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीष्वनुचङ्क्रमति //

अथ खलु पुनः कुलदेवते ऽपरेण तेन कालेन तेन समयेन जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रो ऽन्यतरमटवीकान्तारप्राप्तो ऽध्वनि ददर्शात्रान्तरे मांसभक्षा वृकशृगालकाकपक्षिणस्तां दिशं धावन्ति यत्राटवीकान्तारे ऽटवीसंभवा पुष्करिणी / तदृटष्ट्वा तस्यैतदभूत् / कस्यार्थमिमे मांसभक्षा वृकशृगालकाकपक्षिण इमां दिशं धावन्ति / तस्यैतदभूत् / यं नूनमहं तां दिशमुपसंक्रमेयम् / यस्यां दिशीमे मंसभक्षाश्च वृकशृगालकाकपक्षिणो धावन्ति //

अथ खलु पुनः कुलदेवते जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रो ऽनुपूर्वेणानुचङ्क्रमन्ननुविचरन्यत्राटवीसंभवा पुष्करिणी तत्र संप्राप्तः / तत्र महापुष्करिण्यां दशमत्स्यसहस्राणि प्रतिवसन्ति स्म / स तत्रापश्यद्बहूनि मत्स्यशतानि जलविप्रहीणानि तत्रास्य कारुण्यचित्तमुत्पन्नम् / तत्राद्राक्षीदर्धकायां देवतां निष्क्रमन्तीम् / सा च देवता जलवाहनं श्रेष्ठिदारकमेतदवोचत् / साधु साधु (बग्छि 99) कुलपुत्र यस्त्वं जलवाहनो नाम मत्स्यानामुदकं प्रयच्छ / द्वाभ्यां कारणाभ्यां जलवाहन इत्युच्यते / यश्चोदकं वाहयति ततः स्वनामानुरूपं कुल / जलवाहनः प्राह / कियन्तीमानि देवते मत्स्यानि / देवता प्राह / परिपूर्णानि दशमत्स्यसहस्राणि //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनस्य श्रेष्ठिदारकस्य भूयस्या मात्रया परमकारुण्यचित्तमुत्पन्नम् / तेन खलु पुनः कुलदेवते समयेनाटवीसंभवायां पुष्करिण्या किंचिन्मात्रमवशिष्टमुदकमभूत् / तानि दशमत्स्यसहस्राणि मृत्युमुखप्रविष्टानि जलविप्रहीणानि धावन्ति //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनः श्रेष्ठिदारकश्चतुर्दिशं धावति स्म / यस्यां दिशि जलवाहनः श्रेष्ठिदारको ऽनुचङ्कमति तस्यां दिशि दशम्त्स्यसहस्राणि जलवाहनं करुणं प्रेक्षन्ते // अथ खलु कुलदेवते जलवाहनः श्रेष्ठिदारकश्चतुर्दिशं धावति स्म / उदकं प्रेषयमाणो न चैवात्रोदकमुपलभ्यते / चतुर्दिशं प्रेक्षते / सो ऽद्राक्षीन्नातिदूरे महान्तं वृक्षसमूहं तं वृक्षमभिरुह्य द्रुमशाखाञ्छित्त्वा येन सा पुष्करिणी तेनोपजगाम / उपगम्य तेषां दशानां मत्स्यसहस्राणां द्रुमशाखाभिः सुशीतलाञ्छायां कृतवान् //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनः श्रेष्ठिदारकस्तस्यां पुष्करिण्यामुदकागमं पर्येषते कुत उदकस्यागमनं भवेत् / चतुर्दिशं धावति न चोदकमुपलभ्यते / स शीघ्रं शीघ्रं तमुदकस्त्रोतं समनुगच्छति / तस्याः खलु पुनः कुलदेवते अटवीसंभवायाः पुष्करिण्या जलागमा नाम महानदी यतस्तस्यामुदकस्यागमनम् / तेन च समयेन सा न्द्यन्यतरेण पापसत्त्वेन तेषां दशानां मत्स्यसहस्राणामर्थेन सा नदीत्यदृष्टे स्थाने महाप्रपाते पातिता यत्तेषां मत्स्यानां न भूय उदकस्यागमनं भविष्यति / स तं दृष्ट्वा चिन्तयति न शक्यत एषा नदी जनसहस्रेणापि तेनैव यथा वाहयितुं किमङ्ग पुनर्मयैकेन शक्यो बाहयितुं स प्रतिनिवृत्तः //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रः शीघ्रं शीघ्रमुपसंक्रान्तो येन राजा (बग्छि 100) सुरेश्वप्रभस्तेनोपजगाम / उपगम्य राज्ञः सुरेश्वरप्रभस्य पादौ शिरसा नत्वैकान्ते निषण्णः / इमां प्रकृतिमारोचयाति स्म / मया खलु देवस्य विषये सर्वग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीषु सत्त्वानां व्याधयः प्रशमिताः / तत्रामुष्मिन्स्थाने ऽटवीसंभवा नाम पुष्करिणी / तत्र दशमत्स्यसहस्राणि प्रतिवसन्ति जलप्रहीणान्यादित्यपरितापितानि / तद्ददातु मे देवो विंशतिगजा यथा तेषां तिर्यग्योनिगतानां जीवितं ददामीति / यथा मनुष्याणां दत्तमाज्ञप्तं खलु राज्ञा सुरेश्वरप्रभेणामात्यानां ददत महावैद्यराजस्य विंशतिगजान् / अमात्या आहुः / उपसंक्रम महासत्त्व येन हस्तिशाला उपगृह्णीष्व विंशतिगजान् कुरु सत्त्वानां सुखम् //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनः सार्धं जलाम्बरेण च स्वपुत्रेण विंशतिगजान् गृहीत्वा नागशौण्डिकानां सकाशाच्छतशो दृशीनां प्रतिगृह्य प्रतिनिवृत्तः / यत्र जलागमा नाम महानदी प्रवहति / तत्रोपसंक्रम्योदकेन ता दृतीः पूरयित्वा गजपृष्ठ उदकमारोप्य शीघ्रं शीघ्रं येनाटवीसंभवा पुष्करिणी तेनोपसंक्रान्तः / उपसंक्रम्य तदुदकं हस्तिपृष्ठादवतार्य तां पुष्करिणीं चतुर्दिशमुदकेन पूरयित्वा चतुर्दिशं च क्रमति / येन येन जलवाहनो ऽनुचङ्क्रमति तेन तेन दशमत्स्यसहस्राण्यनुधावन्ति //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनस्यैतदभवत् / किमर्थमेतानि दशमत्स्यसहस्राणि येनाहं तेन प्रधावन्ति / तस्य पुनरेतदभवत् / नूनमेते मत्स्याः क्षुधाग्निना परिपीडिता मम सकाशाद्भोजनं परिमार्गयन्ति / यन्नूनमहं भोजनं प्रयच्छेयम् //

अथ खलु कुलदेवते जलवाहनः स्वपुत्रं जलाम्बरमेतदवोचत् / गच्छ कुलपुत्र स्वकं निवेशनं सर्वबलतरं हस्तिनमभिरूह्य च शीध्रं शीघ्रमुपसंक्रम्य पितामहस्य श्रेष्ठिन एवं वदेह भो तात जलवाहन एवं वदति यत्किंचिदत्र गृहे ऽभिसंस्कृतं भोजनं स्यान्मातापित्रोर्भ्रातृभगिन्योर्दासीदासकर्मकरस्य (बग्छि 101) कृतशः सर्वमेकत्र पिण्डीकृत्वा जलाम्बरस्य हस्तिपृष्टमवरोप्य जलवाहनाय शीघ्रं शीघ्रं विसर्जय //

अथ खलु जलाम्बरो दारको हस्तिनमभिरुह्य शीघ्रं शीघ्रं धावति स्म / येन स्वकं निवेशनं तेनोपसंक्रामदुपसंम्यैतां प्रकृतं पितामहस्याग्र आरोचयामास विस्तरेण यथा पूर्वोक्तम् / तत्सर्वं पितामहेन जलाम्बराय विसर्जितम् //

अथ खलु जलम्बरो दारकस्तद्भोजनं हस्तिपृष्ठमुपनाम्य हस्तिनमभिरुह्य येनाटवीसंभवा पुष्करिणी तेनोपसंक्रामत् //

अथ खलु जलवाहनः स्वकं पुत्रं जलाम्बरमागतं दृष्ट्वा हृष्टस्तुष्ट उदग्रः पुत्रस्यान्तिकाद्भोजनं प्रतिगृह्य च्छित्त्वा तत्र पुष्करिण्यां प्रक्षिपति स्म / तेनाहारेण तानि दशमत्स्यसहस्राणि संतर्पितानि / पुनस्तस्यैतदभवत् / श्रुतं मे परेण कालसमयेनारण्यायतने भिक्षुर्महायानधारयमान इत्याह / यो रत्नशिखिनस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य मरणकालसमये नामधेयं शृणुयात् / स स्वर्गलोक उपपत्स्यतीति / यन्नूनमहमेषां मत्स्यानां गम्भीरं प्रतीत्यसमुत्पादं धर्मं देशयेयम् / रत्नशिखिनस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य नामधेयं श्रावयेयम् / तेन च समयेन तस्मिञ्जम्बुद्वीपे द्विघादृष्टिः सत्त्वानामभूत् / केचिन्महायानमभिश्रद्धयन्ति केचित्क्लेशयन्ति //

अथ खलु पुनर्जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रस्तस्यां वेलायामुभौ पादौ जानुमात्रं तत्र पुष्करिण्यां प्रवेश्यैवं चिदानमुदानयामास / नमस्तस्य भगवतो रत्नशिखिनस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पुर्वबोधिसत्त्वचर्यां चरमाणस्य एवं प्रणिधानमभूत् / ये केचिद्दशसु दिक्षु मरणकालसमये मम नामधेयं शृणुयुस्ते ततश्च्युत्वा देवानां त्रायस्त्रिंशानां सभागतायामुपपद्येयुः //

अथ खलु जलवाहनः श्रेष्ठिदारकस्तेषां तिर्यग्योनिगतानामिमं धर्मं देशयति स्म / यदुतास्मादिदं भवत्यस्योत्पादादिदमुत्पद्यते / यदुताविद्याप्रत्यया संस्कारा / संस्कारप्रत्ययं विज्ञानम् / विज्ञानप्रत्ययं नामरूपम् / नामरूपप्रत्ययं षडायतनम् / षडायतनप्रत्यय स्पर्शः / स्पर्शप्रत्यया वेदना / वेदनाप्रत्यया तृष्णा / तृष्णाप्रत्ययमुपादानम् / उपादानप्रत्ययो भवः / भवप्रत्यया जातिः / जातिप्रत्यया जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा भवत्येवमस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवति यदुताविद्यानिरोधात्संरकारनिरोधः / संस्कारनिरोधाद्विज्ञाननिरोधः / विज्ञाननिरोधान्नामरूपनिरोधः / नामरूपनिरोधात्षडायतननिरोधः / षडायतननिरोधात्स्पर्शनिरोधः / स्पर्शनिरोधाद्वेदनानिरोधः / वेदनानिरोधात्तृष्णानिरोधः / तृष्णानिरोधादुपादाननिरोधः / उपादाननिरोधाद्भवनिरोधः / भवनिरोधाज्जातिनिरोधः / जातिनिरोधाज्जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा निरुध्यते / केवलमस्य महतो दुःखस्कन्धस्य निरोधो भवति / इति हि कुलदेवते तेन कालेन तेन समयेन जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रस्तेषां तिर्यग्योनिगतानामिमां धार्मिककथां कथयति स्म / सार्धं पुत्राभ्यां जलाम्बरेण जलगर्भेण च पुनरपि स्वगृहमनुप्राप्तः //

अथापरेण कालेन समयेन जलवाहनः श्रेष्ठिपुत्रो महोत्सवं परिभुज्य महोत्सवमत्तो शयने शयितः / तेन च कालेन तेन समयेन महानिमित्तः प्रादुर्भूतः / यत्तस्या रात्र्यामत्ययेन तानि दशमत्स्यसहस्राणि कालगतानि देवेषु त्रायस्त्रिंशत्सु सभागतायामुपपन्नानि / सहोपपन्नानां चैषामेवंरूपश्चेतसः परिवितर्क उत्पन्नः / केन वयं कुशलकर्महेतुनेह देवेषु त्रायस्त्रिंशेषूपपन्नाः / तेषामेतदभूत् / वयमस्मिञ्जम्बुद्वीपे दशमत्स्यसहस्राण्यभूवन् / ते वयं तिर्यग्योनिगता जलवाहनेन श्रेष्ठिदारकेण प्रभूतेनोदकेन संतर्पिता भोजनवरेण च / गम्भीरश्चास्माकं प्रतीत्यसमुत्पादधर्मो देशितः / रत्नशिखिनस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य नामधेयं श्राविताः / (बग्छि 103) तेन कुशलधर्महेतुना तेन प्रत्ययेनेह वयं देवेषूपपन्नाः / यन्नूनं वयं येन जलवाहनः श्रेष्ठिदारकस्तेनोपसंक्रमेमः / उपसंक्रम्य तस्य पूजां करिष्यामः /

अथ तानि दशदेवपुत्रसहस्राणि देवेषु त्रायस्त्रिंशत्स्वन्तर्हितानि जलवाहनस्य श्रिष्ठिनो गृहे तस्थुः / तेन खलु पुनः समयेन च जलवाहनः श्रेष्ट्युपशयने शयितः / तस्यैतैर्देवपुत्रैर्दशमुक्ताहारसहस्राणि शीर्षान्ते स्थापितानि / दशमुक्ताहारसहस्राणि पादतले स्थापितानि / दशमुक्ताहारसहस्राणि दक्षिणपार्श्वे स्थापितानि / दशमुक्ताहारसहस्राणि वामपार्श्वे स्थापितानि / गृहान्तरे जानुमात्रं मान्दारवपुष्पवर्षं प्रावर्षत् / दिव्याश्च दुन्दुभयः पराहताः / येन सर्वे जम्बुद्वीताः प्रतिविबुद्धाः / अथ जलवाहनः श्रेष्ठी प्रतिविबुद्धं //

अथ तानि दशदेवपुत्रसहस्राणि खगपथेनोपक्रान्तानि / ते च देवपुत्रा राज्ञः सुरेश्वरप्रभस्य विषये स्थानस्थानान्तरे मान्दारवपुष्पवर्षं प्रवर्षयन्तो येनाटवीसंभवा पुष्करिणी तेनोपसंक्रान्ताः ते तत्र पुष्करिण्यां मान्दारवपुष्पं प्रवर्षयन्तस्तत एवान्तर्हिताः पुनरपि देवालयं गताः / तत्र पञ्चभिः कामगुणै रमन्ति स्म / क्रीडन्ति स्म / परिचालयन्ति स्म / महतीं श्रीसौभाग्यतामनुभवन्ति स्म / जम्बुद्वीपे च रात्रीप्रभाताभूत् //