सद्धर्मलङ्कावतारसूत्र

वासनैर्लुलितं चित्तमर्थाभासं प्रवर्तते / कल्पद्वयनिरोधेन ज्ञानं तथतगोचरम् // lank_10.155 //

उत्पद्यते ह्यनाभासमचिन्त्यमार्यगोचरम् / नामनिमित्तसंकल्पः स्वभावद्वयलक्षणम् / सम्यग्ज्ञानं हि तथता परिनिष्पन्नलक्षणम् // lank_10.156 //

मातापितृसमायोगादालयमनसंयुतम् / घृतकुम्भे मूषिका यद्वत्सह शुक्रेण वर्धते // lank_10.157 //

पेशीघनार्बुदं पिटकमशुभं कर्मचित्रितम् / कर्मवायुमहाभूतैः फलवत्संप्रपद्यते // lank_10.158 //

पञ्चपञ्चकपञ्चैव व्रणाश्चैव नवैव तु / नखदन्तरोमसंछन्नः स्फुरमाणः प्रजायते // lank_10.159 //

प्रजातमात्रं विष्ठाकृमिं सुप्तबुद्धेव मानवः / चक्षुषा स्फुरते रूपं विवृद्धिं याति कल्पनात् // lank_10.160 //

ताल्वोष्ठपुटसंयोगाद्विकल्पेनावधार्यते / वाचा प्रवर्तते नॄणां शुकस्येव विकल्पना // lank_10.161 //

निश्चितास्तीर्थ्यवादानां महायानमनिश्चितम् / सत्त्वाश्रयप्रवृत्तो ऽयं कुदृष्टीनामनास्पदम् // lank_10.162 //

प्रत्यात्मवेद्ययानं मे तार्किकाणामगोचरम् / पश्चात्काले गते नाथे ब्रूहि को ऽयं धरिष्यति // lank_10.163 //

निर्वृते सुगते पश्चात्कालो ऽतीतो भविष्यति / महामते निबोध त्वं यो नेत्रीं धारयिष्यति // lank_10.164 //

दक्षिणापथवेदल्यां भिक्षुः श्रीमान् महायशाः / नागाह्वयः स नाम्ना तु सदसत्पक्षदारकः // lank_10.165 //

प्रकाश्य लोके मद्यानं महायानमनुत्तरम् / आसाद्य भूमिं मुदितां यास्यते ऽसौ सुखावतीम् // lank_10.166 //

बुद्ध्या विवेच्यमानानां स्वभावो नावधार्यते / यस्मात्तदनभिलाप्यास्ते निःस्वभावाश्च देशिताः // lank_10.167 //

प्रत्ययोत्पादिते ह्यर्थे नास्त्यस्तीति न विद्यते / प्रत्ययान्तर्गतं भावं ये कल्पेन्त्यस्ति नास्ति च / दूरीभूता भवेन्मन्ये शासनात्तीर्थदृष्टयः // lank_10.168 //

अभिधानं सर्वभावानां जन्मान्तरशतैः सदा / अभ्यस्तमभ्यसन्तं च परस्परविकल्पया // lank_10.169 //

अकथ्यमाने संमोहं सर्वलोक आपद्यते / तस्मात्क्रियते नाम संमोहस्य व्युदासार्थम् // lank_10.170 //

त्रिविधेन विकल्पेन बालैर्भावा विकल्पिताः / भ्रान्तिर्नामविकल्पेन प्रत्ययैर्जनितेन च // lank_10.171 //

अनिरुद्धा ह्यनुत्पन्नाः प्रकृत्या गगनोपमाः / अभावस्वभावा ये तु ते विकल्पितलक्षणाः // lank_10.172 //

प्रतिभासबिम्बमायाभमरीच्या सुपिनेन तु / अलातचक्रगन्धर्वप्रतिश्रुत्कासमोद्भवाः // lank_10.173 //

अद्वया तथता शून्या भूतकोष्टिश्च धर्मता / निर्विकल्पश्च देशेमि ये ते निष्पन्नलक्षणाः // lank_10.174 //

वाक्चित्तगोचरं मिथ्या सत्यं प्रज्ञा विकल्पिता / द्वयान्तपतितं चित्तं तस्मात्प्रज्ञा न कल्पिता // lank_10.175 //

अस्ति नास्ति च द्वावन्तौ यावच्चित्तस्य गोचरः / गोचरेण विधूतेन सम्यक्चित्तं निरुध्यते // lank_10.176 //

विषयग्रहणाभावान्निरोधेन च नास्ति च / विद्यते तथतावस्था आर्याणां गोचरो यथा // lank_10.177 //

बालानां न तथा ख्याति यथा ख्याति मनीषिणाम् / मनीषिणां तथा ख्याति सर्वधर्मा अलक्षणाः // lank_10.178 //

हारकूटं यथा बालैः सुवर्णं परिकल्प्यते / असुवर्णं सुवर्णाभं तथा धर्माः कुतार्किकैः // lank_10.179 //

अभूत्वा यस्य चोत्पादो भूत्वा चापि विनश्यति / प्रत्ययैः सदसच्चापि न ते मे शासने स्थिताः // lank_10.180 //

अनाद्यनिधनाभावाद्भूतलक्षणसंस्थिताः / कारणकरवल्लोके न च बुध्यन्ति तार्किकाः // lank_10.181 //

अतीतो विद्यते भावो विद्यते च अनागतः / प्रत्यक्षो विद्यते यस्मात्तस्माद्भावा अजातकाः // lank_10.182 //

परिणामकालसंस्थानं भूतभावेन्द्रियेषु च / अन्तराभवसंग्राहं ये कल्पन्ति न ते बुधाः // lank_10.183 //

न प्रतीत्यसमुत्पन्नं लोकं वर्णन्ति वै जिनाः / किं तु प्रत्ययमेवायं लोको गन्धर्वसंनिभः // lank_10.184 //

धर्मसंकेत एवायं तस्मिंस्तदिदमुच्यते / संकेताच्च पृथग्भूतो न जातो न निरुध्यते // lank_10.185 //

दर्पणे उदके नेत्रे भाण्डेषु च मणीषु च / बिम्बं हि दृश्यते तेषु न च बिम्बो ऽस्ति कुत्रचित् // lank_10.186 //

भावाभासं तथा चित्तं मृगतृष्णा यथा नभे / दृश्यते चित्ररूपेण स्वप्ने वन्ध्यौरसो यथा // lank_10.187 //

न मे यानं महायानं न घोषो न च अक्षराः / न सत्या न विमोक्षा वै न निराभासगोचरम् // lank_10.188 //

किं तु यानं महायानं समाधिवशवर्तिता / कायं मनोमयं चित्रं वशितापुष्पमण्डितम् // lank_10.189 //

एकत्वेन पृथक्त्वेन भावो वै प्रत्यये न तु / जन्म समासमेवोक्तं निरोधो नाश एव हि // lank_10.190 //

अजातशून्यता चैकमेकं जातेषु शून्यता / अजातशून्यता श्रेष्ठा नश्यते जातशून्यता // lank_10.191 //

तथता शून्यता कोटी निर्वाणं धर्मधातुवत् / कायो मनोमयं चित्रं पर्यायैर्देशितं मया // lank_10.192 //

सूत्रविनयाभिधर्मेण विशुद्धिं कल्पयन्ति ये / ग्रन्थतो न तु अर्थेन न ते नैरात्म्यमाश्रिताः // lank_10.193 //

न तीर्थिकैर्न बुद्धैश्च न मया न च केनचित् / प्रत्ययैः साधितास्तित्वं कथं नास्तिर्भविष्यति // lank_10.194 //

केन प्रसाधितास्तित्वं प्रत्ययैर्यस्य नास्तिता / उत्पादवाददुर्दृष्ट्या नास्त्यस्तीति विकल्पयेत् // lank_10.195 //

यस्य नोत्पद्यते किंचिन्न किंचित्तं निरुध्यते / तस्यास्तिनास्ति नोपैति विविक्तं पश्यतो जगत् // lank_10.196 //

दृश्यते शशविषाणाख्यं विकल्पो विद्यते नृणाम् / ये तु कल्पेन्ति ते भ्रान्ता मृगतृष्णां यथा मृगाः // lank_10.197 //

विकल्पाभिनिवेशेन विकल्पः संप्रवर्तते / निर्हेतुकं विकल्पं हि विकल्पो ऽपि न युज्यते // lank_10.198 //

अजले च जलग्राहो मृगतृष्णा यथा नभे / दृश्यते ऽर्थो हि बालानामार्याणां न विशेषतः // lank_10.199 //

आर्याणां दर्शनं शुद्धं विमोक्षत्रयसंभवम् / उत्पादभङ्गनिर्मुक्तं निराभासप्रचारिणम् // lank_10.200 //

गाम्भीर्योदार्यवैपुल्यं ज्ञानं क्षेत्रान् विभूति च / देशेमि जिनपुत्राणां श्रावकाणामनित्यताम् // lank_10.201 //

अनित्यं त्रिभवं शून्यमात्मात्मीयविवर्जितम् / श्रावकाणां च देशेमि तथा सामान्यलक्षणम् // lank_10.202 //

सर्वधर्मेष्वसंसक्तिर्विवेका ह्येकचारिका / प्रत्येकजिनपुत्राणां फलं देशेम्यतर्किकम् // lank_10.203 //

स्वभावकल्पितं बाह्यं परतन्त्रं च देहिनाम् / अपश्यन्नात्मसंभ्रान्तिं ततश्चित्तं प्रवर्तते // lank_10.204 //

दशमी तु भवेत्प्रथमी प्रथमी चाष्टमी भवेत् / नवमी सप्तमी चापि सप्तमी चाष्टमी भवेत् // lank_10.205 //

द्वितीया तु तृतीया स्याच्चतुर्थी पञ्चमी भवेत् / तृतीया तु भवेत्षष्ठी निराभासे क्रमः कुतः // lank_10.206 //

निराभासो हि भावानामभावो नास्ति योगिनाम् / भावाभावसमत्वेन आर्याणां जायते फलम् // lank_10.207 //

कथं ह्यभावो भावानां कुरुते समतां कथम् / यदा चित्तं न जानाति बाह्यमध्यात्मिकं चलम् / तदा तु कुरुते नाशं समताचित्तदर्शनात् // lank_10.208 //

अनादिमति संसारे भावग्राहोपगूहितम् / बालैः कील यथा कीलं प्रलोभ्य विनिवर्तते // lank_10.209 //

तद्धेतुकं तदालम्ब्यं मनोगतिसमाश्रयम् / हेतुं ददाति चित्तस्य विज्ञानं च समाश्रितम् // lank_10.210 //

वैपाकिकादधिष्ठानां निकायगतिसंभवात् / लभ्यन्ते येन वै स्वप्ने अभिज्ञाश्च चतुर्विधाः // lank_10.211 //

स्वप्ने च लभ्यते यच्च यच्च बुद्धप्रसादतः / निकायगतिगोत्रा ये ते विज्ञानविपाकजाः // lank_10.212 //

वासनैर्भावितं चित्तं भावाभासं प्रवर्तते / बाला यदा न बुध्यन्ते उत्पादं देशयेत्तदा // lank_10.213 //

यावद्वाक्यं विकल्पेति भावं वै लक्षणान्वितम् / तावद्विबुध्यते चित्तमपश्यन् हि स्वविभ्रमम् // lank_10.214 //

उत्पादो वर्ण्यते कस्मात्कस्माद्दृश्यं न वर्ण्यते / अदृश्यं दृश्यमानं हि कस्य किं वर्ण्यते कुतः // lank_10.215 //

स्वच्छं चित्तं स्वभावेन मनः कलुषकारकम् / मनश्च सहविज्ञानैर्वासनां क्षिपते सदा // lank_10.216 //

आलयो मुञ्चते कायं मनः प्रार्थयते गतिम् / विज्ञानं विषयाभासं भ्रान्तिं दृष्ट्वा प्रलभ्यते // lank_10.217 //

मदीयं दृश्यते चित्तं बाह्यमर्थं न विद्यते / एवं विभावयेद्भ्रान्तिं तथतां चाप्यनुस्मरेत् // lank_10.218 //

ध्यायिनां विषयः कर्म बुद्धमाहात्म्यमेव च / एतानि त्रीण्यचिन्त्यानि अचिन्त्यं विज्ञानगोचरम् // lank_10.219 //

अनागतमतीतं च निर्वाणं पुद्गलं वचः / संवृत्या देशयाम्येतान् परमार्थस्त्वनक्षरः // lank_10.220 //

नैकायिकाश्च तीर्थ्याश्च दृष्टिमेकांशमाश्रिताः / चित्तमात्रे विसंमूढा भावं कल्पेन्ति बाहिरम् // lank_10.221 //

प्रत्येकबोधिं बुद्धत्वमर्हत्त्वं बुद्धदर्शनम् / गूढबीजं भवेद्बोधौ स्वप्ने वै सिध्यते तु यः // lank_10.222 //

कुत्र केषां कथं कस्मात्किमर्थं च वदाहि मे / मयाचित्तमतिशान्तं सदसत्पक्षदेशनाम् // lank_10.223 //

चित्तमात्रे विमूढानां मायानास्त्यस्तिदेशनाम् / उत्पादभङ्गसंयुक्तं लक्ष्यलक्षणवर्जितम् // lank_10.224 //

विकल्पो मनो नाम विज्ञानैः पञ्चभिः सह / बिम्बौघजलतुल्यादौ चित्तबीजं प्रवर्तते // lank_10.225 //

यदा चित्तं मनश्चापि विज्ञानं न प्रवर्तते / तदा मनोमयं कायं लभते बुद्धभूमि च // lank_10.226 //

प्रत्यया धातवः स्कन्धा धर्माणां च स्वलक्षणम् / प्रज्ञप्तिं पुद्गलं चित्तं स्वप्नकेशोण्डुकोपमाः // lank_10.227 //

मायास्वप्नोपमं लोकं दृष्ट्वा तत्त्वं समाश्रयेत् / तत्त्वं हि लक्षणैर्मुक्तं युक्तिहेतुविवर्जितम् // lank_10.228 //

प्रत्यात्मवेद्यमार्याणां विहारं तु स्मरेत्सदा / युक्तिहेतुविसंमूढं लोकं तत्त्वे निवेशयेत् // lank_10.229 //

सर्वप्रपञ्चोपशमाद्भ्रान्तो नाभिप्रवर्तते / प्रज्ञा यावद्विकल्पन्ते भ्रान्तिस्तावत्प्रवर्तते // lank_10.230 //

नैःस्वभाव्यं च भावं च शून्या वै नित्यानित्यता / उत्पादवादिनां दृष्टिर्न त्वनुत्पादवादिनाम् // lank_10.231 //

एकत्वमन्यत्वोभयामीश्वराच्च यदृच्छया / कालाप्रधानादन्येभिः प्रत्ययैः कल्प्यते जगत् // lank_10.232 //

संसारबीजं विज्ञानं सति दृश्ये प्रवर्तते / कुड्ये सति यथा चित्रं परिज्ञानान्निरुध्यते // lank_10.233 //

मायापुरुषवन्नॄणां मृतजन्म प्रवर्तते / मोहात्तथैव बालानां बन्धमोक्षं प्रवर्तते // lank_10.234 //

अध्यात्मबाह्यं द्विविधं धर्माश्च प्रत्ययानि च / एतद्विभावयन् योगी निराभासे प्रतिष्ठते // lank_10.235 //

न वासनैर्भिद्यते चित्तं न चित्तं वासनैः सह / अभिन्नलक्षणं चित्तं वासनैः परिवेष्टितम् // lank_10.236 //

मलवद्वासना यस्य मनोविज्ञानसंभवा / पटशुक्लोपमं चित्तं वासनैर्न विराजते // lank_10.237 //

यथा न भावो नाभावो गगनं कथ्यते मया / आलयं हि तथा काये भावाभावविवर्जितम् // lank_10.238 //

मनोविज्ञानव्यावृत्तं चित्तं कालुष्यवर्जितम् / सर्वधर्मावबोधेन चित्तं बुद्धं वदाम्यहम् // lank_10.239 //

त्रिसंततिव्यवच्छिन्नं सत्तासत्ताविवर्जितम् / चातुष्कोटिकया मुक्तं भवं मायोपमं सदा // lank_10.240 //

द्वे स्वभावो भवेत्सप्त भूमयश्चित्तसंभवाः / शेषा भवेयुर्निष्पन्ना भूमयो बुद्धभूमि च // lank_10.241 //

रूपी चारूप्यधातुश्च कामधातुश्च निर्वृतिः / अस्मिन् कलेवरे सर्वं कथितं चित्तगोचरम् // lank_10.242 //

उपलभ्यते यदा यावद्भ्रान्तिस्तावत्प्रवर्तते / भ्रान्तिः स्वचित्तसंबोधान्न प्रवर्तते न निवर्तते // lank_10.243 //

अनुत्पादे कारणाभावो भावे संसारसंग्रहः / मायादिसदृशं पश्यन् लक्षणं न विकल्पयेत् // lank_10.244 //

त्रियानमेकयानं च अयानं च वदाम्यहम् / बालानां मन्दबुद्धीनामार्याणां च विविक्तताम् // lank_10.245 //

उत्पत्तिर्द्विविधा मह्यं लक्षणाधिगमौ च या / चतुर्विधो नयविधिः सिद्धान्तं युक्तिदेशना // lank_10.246 //

संस्थानाकृतिविशेषैर्भ्रान्तिं दृष्ट्वा विकल्प्यते / नामसंस्थानविरहात्स्वभावमार्यगोचरम् // lank_10.247 //

विकल्पेन कल्प्यते यावत्तावत्कल्पितलक्षणम् / विकल्पकल्पनाभावात्स्वभावमार्यगोचरम् // lank_10.248 //

नित्यं च शाश्वतं तत्त्वं गोत्रं वस्तुस्वभावकम् / तथता चित्तनिर्मुक्तं कल्पनैश्च विवर्जितम् // lank_10.249 //

यद्यद्वस्तु न शुद्धिः स्यात्संक्लेशो नापि कस्यचित् / यस्माच्च शुंध्यते चित्तं संक्लेशश्चापि दृश्यते / तस्मात्तत्त्वं भवेद्वस्तु विशुद्धमार्यगोचरम् // lank_10.250 //

प्रत्ययैर्जनितं लोकं विकल्पैश्च विवर्जितम् / मायादिस्वप्नसदृशं विपश्यन्तो विमुच्यते // lank_10.251 //

दौष्ठुल्यवासनाश्चित्राश्चित्तेन सह संयुताः / बहिर्धा दृश्यते नॄणां न हि चित्तस्य धर्मता // lank_10.252 //

चित्तस्य धर्मता शुद्धा न चित्तं भ्रान्तिसंभवम् / भ्रान्तिश्च दौष्ठुल्यमयी तेन चित्तं न दृश्यते // lank_10.253 //

भ्रान्तिमात्रं भवेत्तत्त्वं तत्त्वं नान्यत्र विद्यते / न संस्कारे न चान्यत्र किं तु संस्कारदर्शनात् // lank_10.254 //

लक्ष्यलक्षणनिर्मुक्तं यदा पश्यति संस्कृतम् / विधूतं हि भवेत्तेन स्वचित्तं पश्यतो जगत् // lank_10.255 //

चित्तमात्रं समारुह्य बाह्यमर्थं न कल्पयेत् / तथतालम्बने स्थित्वा चित्तमात्रमतिक्रमेत् // lank_10.256 //

चित्तमात्रमतिक्रम्य निराभासमतिक्रमेत् / निराभासस्थितो योगी महायानं स पश्यति // lank_10.257 //

अनाभोगगतिः शान्ता प्रणिधानैर्विशोधिता / ज्ञानमनात्मकं श्रेष्ठं निराभासे न पश्यति // lank_10.258 //

चित्तस्य गोचरं पश्येत्पश्येज्ज्ञानस्य गोचरम् / प्रज्ञाया गोचरं पश्येल्लक्षणे न प्रमुह्यते // lank_10.259 //

चित्तस्य दुःखसत्यं समुदयो ज्ञानगोचरः / द्वे सत्ये बुद्धभूमिश्च प्रज्ञा यत्र प्रवर्तते // lank_10.260 //

फलप्राप्तिश्च निर्वाणं मार्गमष्टाङ्गिकं तथा / सर्वधर्मावबोधेन बुद्धज्ञानं विशुध्यते // lank_10.261 //

चक्षुश्च रूपमालोक आकाशश्च मनस्तथा / एभिरुत्पद्यते नॄणां विज्ञानं ह्यालयोद्भवम् // lank_10.262 //

ग्राह्यं ग्राहो ग्रहीता च नास्ति नाम ह्यवस्तुकम् / निर्हेतुकं विकल्पं ये मन्यन्ति हि न ते बुधाः // lank_10.263 //

अर्थे नाम ह्यसंभूतमर्थो नाम्नि तथैव च / हेत्वहेतुसमुत्पन्नं विकल्पं न विकल्पयेत् // lank_10.264 //

सर्वभावस्वभावो ऽसन् वचनं हि तथाप्यसत् / शून्यतां शून्यतार्थं वा बालो ऽपश्यन् विधावति // lank_10.265 //

सत्यस्थितिं मन्यनया दृष्ट्वा प्रज्ञप्तिदेशना / एकत्वं पञ्चधासिद्धमिदं सत्यं प्रहीयते // lank_10.266 //

प्रपञ्चमारभेद्यश्च अस्तिनास्ति व्यतिक्रमेत् / नास्तिच्छन्दो भवे मिथ्यासंज्ञा नैरात्म्यदर्शनात् // lank_10.267 //

शाश्वतं हि सकर्तृत्वं वादमात्रप्रवर्तितम् / सत्यं परं ह्यवक्तव्यं निरोधे धर्मदर्शनम् // lank_10.268 //

आलयं हि समाश्रित्य मनो वै संप्रवर्तते / चित्तं मनश्च संश्रित्य विज्ञानं संप्रवर्तते // lank_10.269 //

समारोपं समारोप्य तथता चित्तधर्मता / एतद्विभावयन् योगी चित्तमात्रज्ञतां लभेत् // lank_10.270 //

मनश्च लक्षणं वस्तु नित्यानित्ये न मन्यते / उत्पादं चाप्यनुत्पादं योगी योगे न मन्यते // lank_10.271 //

अर्थद्वयं न कल्पेन्ति विज्ञानं ह्यालयोद्भवम् / एकमर्थं द्विचित्तेन न जानीते तदुद्भवम् // lank_10.272 //

न वक्ता न च वाच्यो ऽस्ति न शून्यं चित्तदर्शनात् / अदर्शनात्स्वचित्तस्य दृष्टिजालं प्रवर्तते // lank_10.273 //

प्रत्ययागमनं नास्ति इन्द्रियाणि न केचन / न धातवो न च स्कन्धा न रागो न च संस्कृतम् // lank_10.274 //

कर्मणो ऽग्निं न वै पूर्वं न कृतं न च संस्कृतम् / न कोटि न च वै शक्तिर्न मोक्षो न च बन्धनम् // lank_10.275 //

अव्याकृतो न भावो ऽस्ति धर्माधर्मं न चैव हि / न कालं न च निर्वाणं धर्मतापि न विद्यते // lank_10.276 //

न च बुद्धो न सत्यानि न फलं न च हेतवः / विपर्ययो न निर्वाणं विभवो नास्ति संभवः // lank_10.277 //

द्वादशाङ्गं न चैवास्ति अन्तानन्तं न चैव हि / सर्वदृष्टिप्रहाणाय चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.278 //

क्लेशाः कर्मपथा देहः कर्तारश्च फलं च वै / मरीचिस्वप्नसंकाशा गन्धर्वनगरोपमाः // lank_10.279 //

चित्तमात्रव्यवस्थानाद्वयावृत्तं भावलक्षणम् / चित्तमात्रप्रतिष्ठानाच्छाश्वतोच्छेददर्शनम् // lank_10.280 //

स्कन्धा न सन्ति निर्वाणे न चैवात्मा न लक्षणम् / चित्तमात्रावतारेण मोक्षग्राहान्निवर्तते // lank_10.281 //

भूदृश्यहेतुको दोषो बहिर्धा ख्यायते नृणाम् / चित्तं ह्यदृश्यसंभूतं तेन चित्तं न दृश्यते // lank_10.282 //

देहभोगप्रतिष्ठाना ख्यायते वासना नृणाम् / चित्तं न भावो नाभावो वासने न विराजते // lank_10.283 //

मलो वै ख्यायते शुक्ले न शुक्ले ख्यायते मलः / घने हि गगनं यद्वत्तथा चित्तं न दृश्यते // lank_10.284 //

चित्तेन चीयते कर्म ज्ञानेन च विचीयते / प्रज्ञया च निराभासं प्रभावं चाधिगच्छति // lank_10.285 //

चित्तं विषयसंबद्धं ज्ञानं तर्के प्रवर्तते / निराभासे विशेषे च ज्ञानं वै संप्रवर्तते // lank_10.286 //

चित्तं मनश्च विज्ञानं संज्ञा वै कल्पवर्जिता / अविकल्पधर्मतां प्राप्ताः श्रावका न जिनात्मजाः // lank_10.287 //

क्षान्ते क्षान्ते विशेषे वै ज्ञानं ताथागतं शुभम् / संजायते विशेषार्थं समुदाचारवर्जितम् // lank_10.288 //

परिकल्पितस्वभावो ऽस्ति परतन्त्रो न विद्यते / कल्पितं गृह्यते भ्रान्त्या परतन्त्रं न कल्प्यते // lank_10.289 //

चित्तं ह्यभूतसंभूतं न चित्तं दृश्यते क्वचित् / देहभोगप्रतिष्ठानं ख्यायते वासना नृणाम् // lank_10.290 //

न सर्वभौतिकं रूपमस्ति रूपमभौतिकम् / गन्धर्वस्वप्नमाया या मृगतृष्णा ह्यभौतिका // lank_10.291 //

प्रज्ञा हि त्रिविधा मह्यमार्यं येन प्रभावितम् / चित्तं ह्यदृश्यसंभूतं तेन चित्तं न दृश्यते // lank_10.292 //

देहभोगप्रतिष्ठाना ख्यायते वासना नृणाम् / लक्षणं कल्पते येन यः स्वभावान् वृणोति च // lank_10.293 //

यानद्वयविसंयुक्ता प्रज्ञा ह्याभासवर्जिता / संभवाभिनिवेशेन श्रावकाणां प्रवर्तते / चित्तमात्रावतारेण प्रज्ञा ताथागती ऽमला // lank_10.294 //

सतो हि असतश्चापि प्रत्ययैर्यदि जायते / एकत्वान्यत्वदृष्टिश्च अवश्यं तैः समाश्रिता // lank_10.295 //

विविधागतिर्हि निर्वृत्ता यथा माया न सिध्यति / निमित्तं हि तथा चित्रं कल्प्यमानं न सिध्यति // lank_10.296 //

निमित्तदौष्ठुल्यमयं बन्धनं चित्तसंभवम् / परिकल्पितं ह्यजानानैः परतन्त्रं विकल्प्यते // lank_10.297 //

य एव कल्पितो भावः परतन्त्रं तदेव हि / कल्पितं हि विचित्राभं परतन्त्रं विकल्प्यते // lank_10.298 //

संवृतिः परमार्थश्च तृतीयं नास्ति हेतुकम् / कल्पितं संवृतिर्ह्युक्ता तच्छेदादार्यगोचरः // lank_10.299 //

यथा हि योगिनां वस्तु चित्रमेकं विराजते / न ह्यस्ति चित्रता तत्र तथा कल्पितलक्षणम् // lank_10.300 //

यथा हि तैमिरैश्चित्रं कल्प्यते रूपदर्शनम् / तिमिरं न रूपं नारूपं परतन्त्रं तथा बुधैः // lank_10.301 //

हेमं स्यात्तु यथा शुद्धं जलं कलुषवर्जितम् / गगनं हि घनाभावात्तथा शुद्धं विकल्पितम् // lank_10.302 //

श्रावकस्त्रिविधो मह्यं निर्मितः प्रणिधानजः / रागद्वेषविसंयुक्तः श्रावको धर्मसंभवः // lank_10.303 //

बोधिसत्त्वो ऽपि त्रिविधो बुद्धानां नास्ति लक्षणम् / चित्ते चित्ते तु सत्त्वानां बुद्धबिम्बं विदृश्यते // lank_10.304 //

नास्ति वै कल्पितो भावः परतन्त्रं च विद्यते / समारोपापवादं च विकल्पं नो विनश्यति // lank_10.305 //

कल्पितं यद्यभावः स्यात्परतन्त्रस्वभावतः / विनाभावेन वै भावं भावश्चाभावसंभवः // lank_10.306 //

परिकल्पितं समाश्रित्य परतन्त्रं प्रलभ्यते / निमित्तनामसंबन्धाज्जायते परिकल्पितम् // lank_10.307 //

अत्यन्तं चाप्यनिष्पन्नं कल्पितेन परोद्भवम् / तदा प्रज्ञायते शुद्धः स्वभाअवः पारमार्थिकः // lank_10.308 //

परिकल्पितं दशविधं परतन्त्रं च षड्विधम् / तथता च प्रत्यात्मगतिमतो नास्ति विशेषणम् // lank_10.309 //

पञ्च धर्मा भवेत्तत्वं स्वभावा हि त्रयस्तथा / एतद्विभावयन् योगी तथतां नातिवर्तते // lank_10.310 //

नक्षत्रमेघसंस्थानं सोमभास्करसंनिभम् / चित्तं संदृश्यते नॄणां दृश्याभं वासनोदितम् // lank_10.311 //

भूतालब्धात्मका ह्येते न लक्ष्यं न च लक्षणम् / सर्वे भूतमया भूता यदि रूपं हि भौतिकम् // lank_10.312 //

असंभूता महाभूता नास्ति भूतेषु भौतिकम् / कारणं हि महाभूताः कार्यं भूसलिलादयः // lank_10.313 //

द्रव्यप्रज्ञप्तिरूपं च मायाजातिकृतं तथा / स्वप्नगन्धर्वरूपं च मृगतृष्णा च पञ्चमम् // lank_10.314 //

इच्छन्तिकं पञ्चविधं गोत्राः पञ्च तथा भवेत् / पञ्च यानान्ययानं च निर्वाणं षड्विधं भवेत् // lank_10.315 //

स्कन्धभेदाश्चतुर्विशद्रूपं चाष्टविधं भवेत् / बुद्धा भवेच्चतुर्विंशद्द्विविधाश्च जिनौरसाः // lank_10.316 //

अष्टोत्तरं नयशतं श्रावकाश्च त्रयस्तथा / क्षेत्रमेकं हि बुद्धानां बुद्धश्चैकस्तथा भवेत् // lank_10.317 //

विमुक्तयस्तथा तिस्रश्चित्तधारा चतुर्विधा / नैरात्म्यं षड्विधं मह्यं ज्ञेयं चापि चतुर्विधम् // lank_10.318 //

कारणैश्च विसंयुक्तं दृष्टिदोषविवर्जितम् / प्रत्यात्मवेद्यमचलं महायानमनुत्तरम् // lank_10.319 //

उत्पादं चाप्यनुत्पादमष्टधा नवधा भवेत् / एकानुपूर्वसमयं सिद्धान्तमेकमेव च // lank_10.320 //

आरूप्यधात्वष्टविधं ध्यानभेदश्च षड्विधः / प्रत्येकजिनपुत्राणां निर्याणं सप्तधा भवेत् // lank_10.321 //

अध्वत्रयं न चैवास्ति नित्यानित्यं च नास्ति वै / क्रिया कर्म फलं चैव स्वप्नकार्यं तथा भवेत् // lank_10.322 //

अन्ताद्यासंभवा बुद्धाः श्रावकाश्च जिनौरसाः / चित्तं दृश्यविसंयुक्तं मायाधर्मोपमं सदा // lank_10.323 //

गर्भश्चक्रं तथा जातिर्नैष्क्रम्यं तुषितालयम् / सर्वक्षेत्रगताश्चापि दृश्यन्ते न च योनिजाः // lank_10.324 //

संक्रान्तिं संचरं सत्त्वं देशना निर्वृतिस्तथा / सत्यं क्षेत्रावबोधिश्च प्रत्ययप्रेरितो भवेत् // lank_10.325 //

लोका वनस्पतिर्द्वीपो नैरात्म्यतीर्थसंचरम् / ध्यानं यानालयप्राप्तिरचिन्त्यफलगोचरम् // lank_10.326 //

चन्द्रनक्षत्रगोत्राणि नृपगोत्रा सुरालयम् / यक्षगन्धर्वगोत्राणि कर्मजा तृष्णसंभवा // lank_10.327 //

अचिन्त्यपरिणामी च च्युतिर्वासनसंयुता / व्युच्छिन्नच्युत्यभावेन क्लेशजालं निरुध्यते // lank_10.328 //

धनधान्यं सुवर्णं च क्षेत्रवस्तु विकल्प्यते / गवैडकाश्च दासा वै तथा हयगजादयः // lank_10.329 //

तल्पविद्धे न स्वप्तव्यं भूमिश्चापि न लेपयेत् / सौवर्णराजतं पात्रं कांसं ताम्रं न कारयेत् // lank_10.330 //

कम्बला नीलरक्ताश्च काषायो गोमयेन च / कर्दमैः फलपत्रैश्च शुक्लान् योगी रजेत्सदा // lank_10.331 //

शैलीकं मृन्मयं लोहं शाङ्खं वै स्फटिकमयम् / पात्रार्थं धारयेद्योगी परिपूर्णं च मागधम् // lank_10.332 //

चतुरङ्गुलं भवेच्छस्त्रं कुब्जं वै वस्तुच्छेदनः / शिल्पविद्यां न शिक्षेत योगी योगपरायणः // lank_10.333 //

क्रयविक्रयो न कर्तव्यो योगिना योगिवाहिना / आरामिकैश्च कर्तव्यमेतद्धर्मं वदाम्यहम् // lank_10.334 //

गुप्तेन्द्रियं तथार्थज्ञं सूत्रान्ते विनये तथा / गृहस्थैर्न च संसृष्टं योगिनं तं वदाम्यहम् // lank_10.335 //

शून्यागारे श्मशाने वा वृक्षमूले गुहासु वा / पलाले ऽभ्यवकाशे च योगी वासं प्रकल्पयेत् // lank_10.336 //

त्रिवस्त्रप्रावृतो नित्यं श्मशानाद्यत्रकुत्रचित् / वस्त्रार्थं संविधातव्यं यश्च दद्यात्सुखागतम् // lank_10.337 //

युगमात्रानुसारी स्यात्पिण्डभक्षपरायणः / कुसुमेभ्यो यथा भ्रमरास्तथा पिण्डं समाचरेत् // lank_10.338 //

गणे च गणसंसृष्टे भिक्षुणीषु च यद्भवेत् / तद्धि आजीवसंसृष्टं न तत्कल्पति योगिनाम् // lank_10.339 //

राजानो राजपुत्राश्च अमात्याः श्रेष्ठिनस्तथा / पिण्डार्थे नोपदेशेत योगी योगपरायणः // lank_10.340 //

मृतसूतकुलान्नं च मित्रप्रीतिसमन्वितम् / भिक्षुभिक्षुणिसंसृष्टं न तत्कल्पति योगिनाम् // lank_10.341 //

विहारे यत्र वै धूमः पच्यते विधिवत्सदा / उद्दिश्य यत्कृतं चापि न तत्कल्पति योगिनाम् // lank_10.342 //

उत्पादभङ्गनिर्मुक्तं सदसत्पक्षवर्जितम् / लक्ष्यलक्षणसंयुक्तं योगी लोकं विभावयेत् // lank_10.343 //

समाधिबलसंयुक्तमभिज्ञैर्वशितैश्च वै / नचिरात्तु भवेद्योगी यद्युत्पादं न कल्पयेत् // lank_10.344 //

अणुकालप्रधानेभ्यः कारणेभ्यो न कल्पयेत् / हेतुप्रत्ययसंभूतं योगी लोकं न कल्पयेत् // lank_10.345 //

स्वकल्पकल्पितं लोकं चित्रं वै वासनोदितम् / प्रतिपश्येत्सदा योगी मायास्वप्नोपमं भवम् // lank_10.346 //

अपवादसमारोपवर्जितं दर्शनं सदा / देहभोगप्रतिष्ठाभं त्रिभवं न विकल्पयेत् // lank_10.347 //

कृतभक्तपिण्डो निश्चितमृजुं संस्थाप्य वै तनुम् / बुद्धांश्च बोधिसत्त्वांश्च नमस्कृत्य पुनः पुनः // lank_10.348 //

विनयात्सूत्रयुक्तिभ्यां तत्त्वं संहृत्य योगवित् / पञ्चधर्मस्वचित्तं च नैरात्म्यं च विभावयेत् // lank_10.349 //

प्रत्यात्मधर्मताशुद्धा भूमयो बुद्धभूमि च / एतद्विभावयेद्योगी महापद्मे ऽभिषिच्यते // lank_10.350 //

विभ्राम्य गतयः सर्वा भवादुद्वेगमानसः / योगानारभते चित्रां गत्वा शिवपथीं शुभाम् // lank_10.351 //

सोमभास्करसंस्थानं पद्मपत्रांशुसप्रभम् / गगनाग्निचित्रसदृशं योगी पुञ्जान् प्रपश्यते // lank_10.352 //

निमित्तानि च चित्राणि तीर्थ्यमार्गं नयन्ति ते / श्रावकत्वे निपात्यन्ति प्रत्येकजिनगोचरे // lank_10.353 //

विधूय सर्वाण्येतानि निराभासो यदा भवेत् / तदा बुद्धकरादित्याः सर्वक्षेत्रसमागताः / शिरो हि तस्य मार्जन्ति निमित्तं तथतानुगाः // lank_10.354 //

अस्त्यनाकारतो भावः शाश्वतोच्छेदवर्जितः / सदसत्पक्षविगताः कल्पयिष्यन्ति मध्यमम् // lank_10.355 //

अहेतुवादे कल्प्यन्ते अहेतूच्छेददर्शनम् / बाह्यभावापरिज्ञानान्नाशयिष्यन्ति मध्यमम् // lank_10.356 //

भावग्राहं न मोक्ष्यन्ते मा भूदुच्छेददर्शनम् / समारोपापवादेन देशयिष्यन्ति मध्यमम् // lank_10.357 //

चित्तमात्रावबोधेन बाह्यभावा व्युदाश्रया / विनिवृत्तिर्विकल्पस्य प्रतिपत् सैव मध्यमा // lank_10.358 //

चित्तमात्रं न दृश्यन्ति दृश्याभावान्न जायते / प्रतिपन्मध्यमा चैषा मया चान्यैश्च देशिता // lank_10.359 //

उत्पादं चाप्यनुत्पादं भावाभावश्च शून्यता / नैःस्वभाव्यं च भावानां द्वयमेतन्न कल्पयेत् // lank_10.360 //

विकल्पवृत्त्या भावो न मोक्षं कल्पेन्ति बालिशाः / न चित्तवृत्त्यसंबोधाद्द्वयग्राहः प्रहीयते // lank_10.361 //

स्वचित्तदृश्यसंबोधाद्द्वयग्राहः प्रहीयते / प्रहाणं हि परिज्ञानं विकल्प्यस्याविनाशकम् // lank_10.362 //

चित्तदृश्यपरिज्ञानाद्विकल्पो न प्रवर्तते / अप्रवृत्तिर्विकल्पस्य तथता चित्तवर्जिता // lank_10.363 //

तीर्थ्यदोषविनिर्मुक्ता प्रवृत्तिर्यदि दृश्यते / सा विद्वद्भिर्भवेद्धाह्या निवृत्तिश्चाविनाशतः // lank_10.364 //

अस्यावबोधाद्बुद्धत्वं मया बुद्धैश्च देशितम् / अन्यथा कल्प्यमानं हि तीर्थ्यवादः प्रसज्यते // lank_10.365 //

अजाः प्रसूतजन्मा वै अच्युताश्च च्यवन्ति च / युगपज्जलचन्द्राभा दृश्यन्ते क्षेत्रकोटिषु // lank_10.366 //

एकधा बहुधा भूत्वा वर्षन्ति च ज्वलन्ति वै / चित्ते चिन्तमया भूत्वा चित्तमात्रं वदन्ति ते // lank_10.367 //

चित्तेषु चित्तमात्रं च अचित्ता चित्तसंभवा / विचित्ररूपसंस्थानाश्चित्तमात्रे गतिंगताः // lank_10.368 //

मौनीन्द्रैः श्रावकै रूपैः प्रत्येकजिनसादृशैः / अन्यैश्च विविधै रूपैश्चित्तमात्रं वदन्ति ते // lank_10.369 //

आरूप्यरूपं ह्यारूपैर्नारकाणां च नारकम् / रूपं दर्श्यन्ति सत्त्वानां चित्तमात्रस्य कारणम् // lank_10.370 //

मायोपमं समाधिं च कायं चापि मनोमयम् / दश भूमीश्च वशिताः परावृत्ता लभन्ति ते // lank_10.371 //

स्वविकल्पविपर्यासैः प्रपञ्चस्पन्दितैश्च वै / दृष्टश्रुतमतज्ञाते बाला बध्यन्ति संज्ञया // lank_10.372 //

निमित्तं परतन्त्रं हि यन्नाम तत्र कल्पितम् / परिकल्पितनिमित्तं पारतन्त्र्यात्प्रवर्तते // lank_10.373 //

बुद्ध्या विवेच्यमानं हि न तन्त्रं नापि कल्पितम् / निष्पन्नो नास्ति वै भावः कथं बुद्ध्या प्रकल्प्यते // lank_10.374 //

निष्पन्नो विद्यते भावो भावाभावविवर्जितः / भावाभावविनिर्मुक्तौ द्वौ स्वभावौ कथं भवेत् // lank_10.375 //

परिकल्पिते स्वभावे च स्वभावौ द्वौ प्रतिष्ठितौ / कल्पितं दृश्यते चित्रं विशुद्धमार्यगोचरम् // lank_10.376 //

कल्पितं हि विचित्राभं परतन्त्रे विकल्प्यते / अन्यथा कल्प्यमानं हि तीर्थ्यवादं समाश्रयेत् // lank_10.377 //

कल्पना कल्पनेत्युक्तं दर्शनाद्धेतुसंभवम् / विकल्पद्वयनिर्मुक्तं निष्पन्नं स्यात्तदेव हि // lank_10.378 //

क्षेत्रं बुद्धाश्च निर्माणा एकं यानं त्रयं तथा / न निर्वाणमहं सर्वे शून्या उत्पत्तिवर्जिताः // lank_10.379 //

षट्त्रिंशद्बुद्धभेदाश्च दश भेदाः पृथक्पृथक् / सत्त्वानां चित्तसंताना एते क्षेत्राण्यभाजनम् // lank_10.380 //

यथा हि कल्पितं भावं ख्यायते चित्रदर्शनम् / न ह्यस्ति चित्रता तत्र बुद्धधर्मं तथा जगत् // lank_10.381 //

धर्मबुद्धो भवेद्बुद्धः शेषा वै तस्य निर्मिताः / सत्त्वाः स्वबीजसंतानं पश्यन्ते बुद्धदर्शनैः // lank_10.382 //

भ्रान्तिनिमित्तसंबन्धाद्विकल्पः संप्रवर्तते / विकल्पा तथता नान्या न निमित्ता विकल्पना // lank_10.383 //

स्वाभाविकश्च संभोगो निर्मितं पञ्चनिर्मितम् / षट्त्रिंशकं बुद्धगणं बुद्धः स्वाभाविको भवेत् // lank_10.384 //

नीले रक्ते ऽथ लवणे शङ्खे क्षीरे च शार्करे / कषायैः फलपुष्पाद्यैः किरणा यथ भास्करे // lank_10.385 //

न चान्ये न च नानन्ये तरंगा ह्युदधाविव / विज्ञानानि तथा सप्त चित्तेन सह संयुता // lank_10.386 //

उदधेः परिणामो ऽसौ तरंगाणां विचित्रता / आलयं हि तथा चित्रं विज्ञानाख्यं प्रवर्तते // lank_10.387 //

चित्तं मनश्च विज्ञानं लक्षणार्थं प्रकल्प्यते / अभिन्नलक्षणान्यष्टौ न च लक्ष्यं न लक्षणम् // lank_10.388 //

उदधेश्च तरंगाणां यथा नास्ति विशेषणम् / विज्ञानानां तथा चित्ते परिणामो न लभ्यते // lank_10.389 //

चित्तेन चीयते कर्म मनसा च विचीयते / विज्ञानेन विजानाति दृश्यं कल्पेति पञ्चभिः // lank_10.390 //

नीलरक्तप्रकार हि विज्ञानं ख्यायते नृणाम् / तरंगचित्तसाधर्म्यं वद कस्मान्महामुने // lank_10.391 //

नीलरक्तप्रकारं हि तरंगेषु न विद्यते / वृत्तिश्च वर्ण्यते चित्ते लक्षणार्थं हि बालिशाः // lank_10.392 //

न तस्य विद्यते वृत्तिः स्वचित्तं ग्राह्यवर्जितम् / ग्राह्ये सति हि वै ग्राहस्तरंगैः सह साध्यते // lank_10.393 //

देहभोगप्रतिष्ठानं विज्ञानं ख्यायते नृणाम् / तेनास्य दृश्यते वृत्तिस्तरंगैः सहसादृशा // lank_10.394 //

उअदधिस्तरंगभावेन नृत्यमानो विभाव्यते / आलयस्य तथा वृत्तिः कस्माद्बुद्ध्या न गृह्यते // lank_10.395 //

बालानां बुद्धिवैकल्यादालयं ह्युदधेर्यथा / तरंगवृत्तिसाधर्म्या दृष्टान्तेनोपनीयते // lank_10.396 //

उदेति भास्करो यद्वत्समं हीनोत्तमे जने / तथा त्वं लोकप्रद्योत तत्त्वं देशेसि बालिशान् // lank_10.397 //

कृत्वा धर्मेष्ववस्थानं कस्मात्तत्त्वं न भाषसे / भाषसे यदि तत्त्वं वै तत्त्वं चित्ते न विद्यते // lank_10.398 //

उदधेर्यथा तरंगाणि दर्पणे सुपिने यथा / दृश्यन्ते युगपत्काले तथा चित्तं स्वगोचरे / वैकल्याद्विषयाणां हि क्रमवृत्त्या प्रवर्तते // lank_10.399 //

विज्ञानेन विजानाति मनसा मन्यते पुनः / पञ्चानां ख्यायते दृश्यं क्रमो नास्ति समाहिते // lank_10.400 //

चित्राचार्यो यथा कश्चिच्चित्रान्तेवासिको ऽपि वा / चित्रार्थे नामयेद्रङ्गं देशनापि तथा मम // lank_10.401 //

रङ्गे न विद्यते चित्रं न कुड्ये न च भाजने / सत्त्वानां कर्षणार्थाय रङ्गैश्चित्रं विकल्प्यते // lank_10.402 //

देशनाव्यभिचारी च तत्त्वं ह्यक्षरवर्जितम् / कृत्वा धर्मे व्यवस्थानं तत्त्वं देशेमि योगिनाम् // lank_10.403 //

तत्त्वं प्रत्यात्मगतिकं कल्प्यकल्पनवर्जितम् / देशेमि जिनपुत्राणां बालानां देशनान्यथा // lank_10.404 //

विचित्रा हि यथा माया दृश्यते न च विद्यते / देशना हि तथा चित्रा दृश्यते ऽव्यभिचारिणी // lank_10.405 //

देशना हि यदन्यस्य तदन्यस्याप्यदेशना / आतुरे आतुरे यद्वद्भिषग्द्रव्यं प्रयच्छति / बुद्धा हि तद्वत्सत्त्वानां चित्तमात्रं वदन्ति ते // lank_10.406 //

बाह्यवासनबीजेन विकल्पः संप्रवर्तते / तन्त्रं हि येन गृह्णाति यद्गृह्णाति स कल्पितम् // lank_10.407 //

बाह्यमालम्बनं गृह्यं चित्तं चाश्रित्य जायते / द्विधा प्रवर्तते भ्रान्तिस्तृतीयं नास्ति कारणम् // lank_10.408 //

यस्माच्च जायते भ्रान्तिर्यदाश्रित्य च जायते / षड्द्वादशाष्टादशकं चित्तमेव वदाम्यहम् // lank_10.409 //

स्वबीजग्राह्यसंबन्धादात्मग्राहः प्रहीयते / चित्तकल्पावतारेण धर्मग्राहः प्रहीयते // lank_10.410 //

यत्तु आलयविज्ञानं तद्विज्ञानं प्रवर्तते / आध्यात्मिकं ह्यायतनं भवेद्बाह्यं यदाभया // lank_10.411 //

नक्षत्रकेशग्रहणं स्वप्नरूपं यथाबुधैः / संस्कृतासंस्कृतं नित्यं कल्प्यते न च विद्यते // lank_10.412 //

गन्धर्वनगरं माया मृगतृष्णाम्भसां यथा / असन्तो वा विदृश्यन्ते परतन्त्रं तथा भवेत् // lank_10.413 //

आत्मेन्द्रियोपचारं हि त्रिचित्ते देशयाम्यहम् / चित्तं मनश्च विज्ञानं स्वलक्षणविसंयुता // lank_10.414 //

चित्तं मनश्च विज्ञानं नैरात्म्यं स्याद्द्वयं तथा / पञ्च धर्माः स्वभावा हि बुद्धानां गोचरो ह्ययम् // lank_10.415 //

लक्षणेन भवेत्रीणी एकं वासनहेतुकाः / रङ्गं हि यथाप्येकं कुड्ये चित्रं विदृश्यते // lank_10.416 //

नैरात्म्यमद्वयं चित्तं मनोविज्ञानमेव च / पञ्च धर्माः स्वभावा हि मम गोत्रे न सन्ति ते // lank_10.417 //

चित्तलक्षणनिर्मुक्तं विज्ञानमनवर्जितम् / धर्मस्वभावविरहं गोत्रं ताथागतं लभेत् // lank_10.418 //

कायेन वाचा मनसा न तत्र क्रियते शुभम् / गोत्रं ताथागतं शुद्धं समुदाचारवर्जितम् // lank_10.419 //

अभिज्ञैर्वशितैः शुद्धं समाधिबलमण्डितम् / कायं मनोमयं चित्तं गोत्रं ताथागतं शुभम् // lank_10.420 //

प्रत्यात्मवेद्यं ह्यमलं हेतुलक्षणवर्जितम् / अष्टमी बुद्धभूमिश्च गोत्रं ताथागतं भवेत् // lank_10.421 //

दूरंगमा साधुमती धर्ममेघा तथागती / एतद्धि गोत्रं बुद्धानां शेषा यानद्वयावहा // lank_10.422 //

सत्त्वसंतानभेदेन लक्षणार्थं च बालिशाम् / देश्यन्ते भूमयः सप्त बुद्धैश्चित्तवशं गताः // lank_10.423 //

वाक्कायचित्तदौष्ठुल्यं सप्तम्यां न प्रवर्तते / अष्टम्यां ह्याश्रयस्तस्य स्वप्नौघसमसादृशः // lank_10.424 //

भूम्यष्टम्यां च पञ्चम्यां शिल्पविद्याकलागमम् / कुर्वन्ति जिनपुत्रा वै नृपत्वं च भवालये // lank_10.425 //

उत्पादमथ नोत्पादं शून्याशून्यं न कल्पयेत् / स्वभावमस्वभावत्वं चित्तमात्रे न विद्यते // lank_10.426 //

इदं तथ्यमिदं तथ्यमिदं मिथ्या विकल्पयेत् / प्रत्येकश्रावकाणां च देशना न जिनौरसाम् // lank_10.427 //

सच्चासच्च सतो नैव क्षणिकं लक्षणं न वै / प्रज्ञप्तिद्रव्यसन्नैव चित्तमात्रे न विद्यते // lank_10.428 //

भावा विद्यन्ति संवृत्या परमार्थे न भावकाः / निःस्वभावेषु या भ्रान्तिस्तत्सत्यं संवृतिर्भवेत् // lank_10.429 //

असत्सु सर्वधर्मेषु प्रज्ञप्तिः क्रियते मया / अभिलापो व्यवहारश्च बालानां तत्त्ववर्जितः // lank_10.430 //

अभिलापसंभवो भावो विद्यते ह्यर्थगोचरः / अभिलापसंभवो भावो दृष्ट्वा वै नास्ति विद्यते // lank_10.431 //

कुड्याभावे यथा चित्रं छायायां स्थाणुवर्जिते / आलयं तु तथा शुद्धं तरंगे न विराजते // lank_10.432 //

नटवत्तिष्ठते चित्तं मनो विदूषसादृशम् / विज्ञानपञ्चकैः सार्धं दृश्यं कल्पति रङ्गवत् // lank_10.433 //

देशनाधर्मनिष्यन्दो यच्च निष्यन्दनिर्मितम् / बुद्धा ह्येते भवेत्पौराः शेषा निर्माणविग्रहाः // lank_10.434 //

दृश्यं न विद्यते चित्तं चित्तं दृश्यात्प्रमुह्यते / देहभोगप्रतिष्ठानमालयं ख्यायते नृणाम् // lank_10.435 //

चित्तं मनश्च विज्ञानं स्वभावं धर्मपञ्चकम् / नैरात्म्यं द्वितयं शुद्धं प्रभाषन्ते विनायकाः // lank_10.436 //

तार्किकाणामविषयं श्रावकाणां न चैव हि / यं देशयन्ति वै नाथा प्रत्यात्मगतिगोचरम् // lank_10.437 //

दीर्घह्रस्वादिसंबद्धमन्योन्यतः प्रवर्तते / अस्तित्वसाधका नास्ति अस्ति नास्तित्वसाधकम् // lank_10.438 //

अणुशो विभज्य द्रव्यं न वै रूपं विकल्पयेत् / चित्तमात्रव्यवस्थानं कुदृष्ट्या न प्रसीदति // lank_10.439 //

मा शून्यतां विकल्पेथ माशून्यमिति वा पुनः / नास्त्यस्ति कल्पनैवेयं कल्प्यमर्थं न विद्यते // lank_10.440 //

गुणाणुद्रव्यसंघातै रूपं बालैर्विकल्प्यते / एकैकमणुशो नास्ति अतो ऽप्यर्थं न विद्यते // lank_10.441 //

स्वचित्तं दृश्यसंस्थानं बहिर्धा ख्यायते नृणाम् / बाह्यं न विद्यते दृश्यमतो ऽप्यर्थं न विद्यते // lank_10.442 //

चित्रं केशोण्डुकं मायां स्वप्न गन्धर्वमेव च / अलातं मृगतृष्णा च असन्तं ख्यायते नृणाम् // lank_10.443 //

नित्यानित्यं तथैकत्वमुभयं नोभयं तथा / अनादिदोषसंबद्धा बालाः कल्पेन्ति मोहिताः // lank_10.444 //

यानव्यवस्था नैवास्ति यानमेकं वदाम्यहम् / परिकर्षणार्थं बालानां यानभेदं वदाम्यहम् // lank_10.445 //

विमुक्तयस्तथा तिस्रो धर्मनैरात्म्यमेव च / समताज्ञानक्लेशाख्या विमुक्त्या ते विवर्जिताः // lank_10.446 //

यथा हि काष्ठमुदधौ तरंगैर्विप्रवाह्यते / तथा च श्रावको मूढो लक्षणेन प्रवाह्यते // lank_10.447 //

निष्ठागतिर्न तत्तस्या न च भूयो निवर्तते / समाधिकायं संप्राप्य आ कल्पान्न प्रबुध्यते // lank_10.448 //

वासनाक्लेशसंबद्धा पर्युत्थानैर्विसंयुताः / समाधिमदमत्तास्ते धातौ तिष्ठन्त्यनास्रवे // lank_10.449 //

यथा हि मत्तः पुरुषो मद्याभावाद्विबुध्यते / तथा ते बुद्धधर्माख्यं कायं प्राप्स्यन्ति मामकम् // lank_10.450 //

पङ्कमग्नो यथा हस्ती इतस्ततो न धावति / समाधिमदमग्ना वै तथा तिष्ठन्ति श्रावकाः // lank_10.451 //

अधिष्ठानं नरेन्द्राणां प्रणीधानैर्विशोधितम् / अभिषेकसमाध्याद्यं प्रथमा दशमी च वै // lank_10.452 //

आकाशं शशशृङ्गं च वन्ध्यायाः पुत्र एव च / असन्तश्चाभिलप्यन्ते तथा भावेषु कल्पना // lank_10.453 //

वासनाहेतुकं लोकं नासन्न सदसत्क्वचित् / ये पश्यन्ति विमुच्यन्ते धर्मनैरात्म्यकोविदाः // lank_10.454 //

स्वभावकल्पितं नाम परभावश्च तन्त्रजः / निष्पन्नं तथतेत्युक्तं सूत्रे सूत्रे सदा मया // lank_10.455 //

व्यञ्जनं पदकायं च नाम चापि विशेषतः / बालाः सजन्ति दुर्मेधा यथा पङ्के महागजाः // lank_10.456 //

देवयानं ब्रह्मयानं श्रावकीयं तथैव च / ताथागतं च प्रत्येकं यानान्येतान् वदाम्यहम् // lank_10.457 //

यानानां नास्ति वै निष्ठा यावच्चित्तं प्रवर्तते / चित्ते तु वै परावृत्ते न यानं न च यायिनः // lank_10.458 //

चित्तं विकल्पो विज्ञप्तिर्मनो विज्ञानमेव च / आलयं त्रिभवश्चेष्टा एते चित्तस्य पर्ययाः // lank_10.459 //

आयुरुष्माथ विज्ञानमालयो जीवितेन्द्रियम् / मनश्च मनविज्ञानं विकल्पस्य विशेषणम् // lank_10.460 //

चित्तेन धार्यते कायो मनो मन्यति वै सदा / विज्ञानं चित्तविषयं विज्ञानैः सह छिन्दति // lank_10.461 //

तृष्णा हि माता इत्युक्ता अविद्या च तथा पिता / विषयावबोधाद्विज्ञानं बुद्ध इत्युपदिश्यते // lank_10.462 //

अर्हन्तो ह्यनुशयाः स्कन्धाः संघः स्कन्धकपञ्चकः / निरन्तरान्तरच्छेदात्कर्म ह्यानन्तरं भवेत् // lank_10.463 //

नैरात्म्यस्य द्वयं क्लेशास्तथैवावरणद्वयम् / अचिन्त्यपरिणामिन्याश्च्युतेर्लाभास्तथागताः // lank_10.464 //

सिद्धान्तश्च नयश्चापि प्रत्यात्मं शासनं च वै / ये पश्यन्ति विभागज्ञा न ते तर्कवशं गताः // lank_10.465 //

न भावो विद्यते सत्यं यथा बालैर्विकल्प्यते / अभावेन तु वै मोक्षं कथं नेच्छन्ति तार्किकाः // lank_10.466 //

उत्पादभङ्गसंबद्धं संस्कृतं प्रतिपश्यतः / दृष्टिद्वयं प्रपुष्णन्ति न च जानन्ति प्रत्ययान् // lank_10.467 //

एकमेव भवेत्सत्यं निर्वाणं मनवर्जितम् / कदलीस्वप्नमायाभं लोकं पश्येद्विकल्पितम् // lank_10.468 //

रागो न विद्यते द्वेषो मोहश्चापि न पुद्गलः / तृष्णाया ह्युदिताः स्कन्धा विद्यन्ते स्वप्नसादृशाः // lank_10.469 //

यस्यां च रात्र्यां धिगमो यस्यां च परिनिर्वृतः / एतस्मिन्नन्तरे नास्ति मया किंचित्प्रकाशितम् // lank_10.470 //

प्रत्यात्मधर्मस्थितितां संधाय कथितं मया / तैश्च बुद्धैर्मया चैव न च किंचिद्विशेषितम् // lank_10.471 //

द्रव्यवद्विद्यते ह्यात्मा स्कन्धा लक्षणवर्जिताः / स्कन्धा विद्यन्ति भावेन आत्मा तेषु न विद्यते // lank_10.472 //

प्रतिपत्तिं विभावन्तो क्लेशैर्मानुषसंगमैः / मुच्यते सर्वदुःखेभ्यः स्वचित्तं पश्यतो जगत् // lank_10.473 //

कारणैः प्रत्ययैश्चापि येषां लोकः प्रवर्तते / चातुष्कोटिकया युक्तो न ते मन्नयकोविदाः // lank_10.474 //

सदसन्न जायते लोको नासन्न सदसत्क्वचित् / प्रत्ययैः कारणैश्चापि कथं बालैर्विकल्प्यते // lank_10.475 //

न सन्नासन्न सदसद्यदा लोकं प्रपश्यति / तदा व्यावर्तते चित्तं नैरात्म्यं चाधिगच्छति // lank_10.476 //

अनुत्पन्नाः सर्वभावा यस्मात्प्रत्ययसंभवाः / कार्यं हि प्रत्ययाः सर्वे न कार्याज्जायते भवः // lank_10.477 //

कार्यं न जायते कार्यं द्वित्वं कार्ये प्रसज्यते / न च द्वित्वप्रसङ्गेन कार्याभावोपलभ्यते // lank_10.478 //

आलम्बालम्बविगतं यदा पश्यति संस्कृतम् / निमित्तं चित्तमात्रं हि चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.479 //

मात्रास्वभावसंस्थानं प्रत्ययैर्भाववर्जितम् / निष्ठाभावपरं ब्रह्म एतां मात्रां वदाम्यहम् // lank_10.480 //

प्रज्ञप्तिसत्यतो ह्यात्मा द्रव्यः स हि न विद्यते / स्कन्धानां स्कन्धता तद्वत्प्रज्ञप्त्या न तु द्रव्यतः // lank_10.481 //

चतुर्विधा वै समता लक्षणं हेतुभाजनम् / नैरात्म्यसमता चैव चतुर्था योगयोगिनाम् // lank_10.482 //

व्यावृत्तिः सर्वदृष्टीनां कल्प्यकल्पनवर्जिता / अनुपलम्भो ह्यजातिश्च चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.483 //

न भावं नापि चाभावं भावाभावविवर्जितम् / तथता चित्तनिर्मुक्तं चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.484 //

तथता शून्यता कोटी निर्वाणं धर्मधातुकम् / कायं मनोमयं चित्तं चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.485 //

विकल्पवासनाबद्धं विचित्रं चित्तसंभवम् / बहिर्धा जायते नॄणां चित्तमात्रं हि लौकिकम् // lank_10.486 //

दृश्यं न विद्यते बाह्यं चित्तचित्रं विदृश्यते / देहभोगप्रतिष्ठाभं चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.487 //

श्रावकाणां क्षयज्ञानं बुद्धानां जन्मसंभवम् / प्रत्येकजिनपुत्राणां असंक्लेशात्प्रवर्तते // lank_10.488 //

बहिर्धा नास्ति वै रूपं स्वचित्तं दृश्यते बहिः / अनवबोधात्स्वचित्तस्य बालाः कल्पेन्ति संस्कृतम् // lank_10.489 //

बाह्यमर्थमजानानैः स्वचित्तचित्रदर्शनम् / हेतुभिर्वार्यते मूढैश्चातुष्कोटिकयोजितैः // lank_10.490 //

न हेतवो न कोट्यो वै दृष्टान्तावयवानि च / स्वचित्तं ह्यर्थसंक्रान्तं यदि जानन्ति पण्डिताः // lank_10.491 //

विकल्पैर्न विकल्पेत यद्विकल्पितलक्षणम् / कल्पितं च समाश्रित्य विकल्पः संप्रवर्तते // lank_10.492 //

अन्योन्याभिन्नसंबन्धादेकवासनहेतुकाः / आगन्तुकत्वात्तद्द्वयोर्न चित्तं जायते नृणाम् // lank_10.493 //

विकल्पं चित्तचैत्तार्थी त्रिभवे च प्रतिष्ठिताः / यदर्थाभाः प्रवर्तन्ते स्वभावकल्पितो हि सः // lank_10.494 //

आभासबीजसंयोगाद्द्वादशायतनानि वै / आश्रयालम्ब्यसंयोगात्प्रक्रिया वर्ण्यते मया // lank_10.495 //

यथा हि दर्पणे बिम्बं केशोण्डुस्तिमिरस्य वा / तथा हि वासनैश्छन्नं चित्तं पश्यन्ति बालिशाः // lank_10.496 //

स्वविकल्पकल्पिते ह्यर्थे विकल्पः संप्रवर्तते / अर्थो न विद्यते बाह्यो यथा तीर्थ्यैर्विकल्प्यते // lank_10.497 //

रज्जुं यथा ह्यजानानाः सर्पं गृह्णन्ति बालिशाः / स्वचित्तार्थमजानाना ह्यर्थं कल्पेन्ति बाहिरम् // lank_10.498 //

तथा हि रज्जुं रज्जुत्वे एकत्वान्यत्ववर्जितम् / किं तु स्वचित्तदोषो ऽयं येन रज्जुर्विकल्प्यते // lank_10.499 //

न हि यो येन भावेन कल्प्यमानो न लक्ष्यते / न तन्नास्त्यवगन्तव्यं धर्माणामेष धर्मता // lank_10.500 //

अस्तित्वपूर्वकं नास्ति अस्ति नास्तित्वपूर्वकम् / अतो नास्ति न गन्तव्यं अस्तित्वं न च कल्पयेत् // lank_10.501 //

कल्पितं कल्प्यमानं हि यदिदं न तदात्मकम् / अनात्मकं कथं दृष्ट्वा विकल्पः संप्रवर्तते // lank_10.502 //

रूपं रूपात्मना नास्ति तथा घटपटादयः / अविद्यमाने दृश्ये तु विकल्पस्तेन जायते // lank_10.503 //

विकल्पस्ते यदि भ्रान्तावनादिमति संस्कृते / भावानां भावता केन भ्रामिता ब्रूहि मे मुने // lank_10.504 //

भावानां भावता नास्ति चित्तमात्रं च दृश्यते / अपश्यमानः स्वचित्तं विकल्पः संप्रवर्तते // lank_10.505 //

कल्पितं यदि वै नास्ति यथा कल्पति बालिशः / अन्यथा विद्यते चासौ न च बुद्ध्यावगम्यते // lank_10.506 //

आर्याणां यदि वा सो ऽस्ति नासौ बालैर्विकल्पितः / आर्याणामथ मिथ्यासौ आर्या बालैः समं गताः // lank_10.507 //

आर्याणां नास्ति वै भ्रान्तिर्यस्माच्चित्तं विशोधितम् / अशुद्धचित्तसंताना बालाः कल्पेन्ति कल्पितम् // lank_10.508 //

माता यथा हि पुत्रस्य आकाशात्फलमानयेत् / एतद्धि पुत्र मा क्रन्द गृह्ण चित्रमिदं फलम् // lank_10.509 //

तथाहं सर्वसत्त्वानां विचित्रैः कल्पितैः फलैः / प्रलोभ्य देशेमि नयं सदसत्पक्षवर्जितम् // lank_10.510 //

अभूत्वा यस्य वै भावः प्रत्ययैर्न च संकुलः / अजातपूर्वं तज्जातमलब्धात्मकमेव च // lank_10.511 //

अलब्धात्मकं ह्यजातं च प्रत्ययैर्न विना क्वचित् / उत्पन्नमपि ते भावो प्रत्ययैर्न विना क्वचित् // lank_10.512 //

एवं समासतः पश्यन् नासन्न सदसत्क्वचित् / प्रत्ययैर्जायते भूतमविकल्प्यं हि पण्डितैः // lank_10.513 //

एकत्वान्यत्वकथाः कुतीर्थ्याः कुर्वन्ति बालिशाः / प्रत्ययैर्न च जानन्ति मायास्वप्नोपमं जगत् // lank_10.514 //

अभिधानविषयं यानं महायानमनुत्तरम् / अर्थं सुनीतं हि मया न च बुध्यन्ति बालिशाः // lank_10.515 //

मात्सर्यैर्ये प्रणीतानि श्रावकैस्तीर्थकैस्तथा / व्यभिचरन्ति ते ह्यर्थं यस्मात्तर्केण देशिताः // lank_10.516 //

लक्षणं भाव संस्थानं नाम चैव चतुर्विधम् / एतदालम्बनीकृत्य कल्पना संप्रवर्तते // lank_10.517 //

एकधा बहुधा ये तु ब्रह्मकायवशंगताः / सोमभास्करयोर्भावा ये नाशेन्ति न ते सुताः // lank_10.518 //

आर्यदर्शनसंपन्ना यथाभूतगतिंगताः / संज्ञाविवर्तकुशला विज्ञाने च परंगताः // lank_10.519 //

एषा हि मुद्रा मुक्तानां पुत्राणां मम शासने / भावाभावविनिर्मुक्ता गत्यागतिविवर्जिता // lank_10.520 //

व्यावृत्ते रूपविज्ञाने यदि कर्म विनश्यति / नित्यानित्यं न प्राप्नोति संसारश्च न विद्यते // lank_10.521 //

विनिर्वृत्तिकाले प्रध्वस्तं रूपं देशान्निवर्तते / नास्त्यस्तिदोषनिर्मुक्तं कर्म तिष्ठति आलये // lank_10.522 //

प्रध्वंसि पतितं रूपं विज्ञानं च भवालये / रूपविज्ञानसंबद्धं न च कर्म विनश्यति // lank_10.523 //

अथ तैः सह संबद्धं कर्म वै ध्वस्यते नृणाम् / ध्वस्ते तु कर्मसंबन्धे न संसृतिर्न निर्वृतिः // lank_10.524 //

अथ ध्वस्तमपि तैः सार्धं संसारे यदि जायते / रूपं च तेन संबद्धमभिन्नत्वाद्भविष्यति // lank_10.525 //

नाभिन्नं न च वै भिन्नं चित्तं रूपं विकल्पनात् / प्रध्वंसो नास्ति भावानां सदसत्पक्षवर्जनात् // lank_10.526 //

कल्पितः परतन्त्रश्च अन्योन्याभिन्नलक्षणात् / रूपे ह्यनित्यता यद्वदन्योन्यजनकाश्च वै // lank_10.527 //

अन्यो ऽनन्यविनिर्मुक्तंः कल्पितो नावधार्यते / नास्त्यस्ति कथं भवति रूपे चानित्यता यथा // lank_10.528 //

कल्पितेन सुदृष्टेन परतन्त्रो न जायते / परतन्त्रेण दृष्टेन कल्पितस्तथता भवेत् // lank_10.529 //

कल्पितं हि विनाशेते मम नेत्री विनश्यते / समारोपापवादं च कुर्वते मम शासने // lank_10.530 //

एवंविधा यदा यस्मिन् काले स्युर्धर्मदूषकाः / सर्वे च ते ह्यसंकथ्या मम नेत्रीविनाशकाः // lank_10.531 //

अनालप्याश्च विद्वद्भिर्भिक्षुकार्यं च वर्जयेत् / कल्पितं यत्र नाशेन्ति समारोपापवादिनः // lank_10.532 //

केशोण्डुकमायाभं स्वप्नगन्धर्वसादृशम् / मरीच्याभदृशकल्पो येषां नास्त्यस्तिदर्शनात् // lank_10.533 //

नासौ शिक्षति बुद्धानां यस्तेषां संग्रहे चरेत् / द्वयान्तपतिता ह्येते अन्येषां च विनाशकाः // lank_10.534 //

विविक्तं कल्पितं भावं ये तु पश्यन्ति योगिनः / भावाभावविनिर्मुक्तं तेषां वै संग्रहे चरेत् // lank_10.535 //

आकरा हि यथा लोके सुवर्णमणिमुक्तिजाः / अकर्महेतुकाश्चित्रा उपजीव्याश्च बालिशाम् // lank_10.536 //

तथा हि सत्त्वगोत्राणि चित्रा वै कर्मवर्जिता / दृश्याभावान्न कर्मास्ति न च वै कर्मजा गतिः // lank_10.537 //

भावानां भावता नास्ति यथा त्वार्यैर्विभाव्यते / किं तु विद्यन्ति वै भावा यथा बालैर्विकल्पिताः // lank_10.538 //

यदि भावा व विद्यन्ते यथा बालैर्विकल्पिताः / असत्सु सत्त्वभावेषु संक्लेशो नास्ति कस्यचित् // lank_10.539 //

भाववैचित्र्यसंक्लेशात्संसारं इन्द्रियोपगः / अज्ञानतृष्णासंबद्धः प्रवर्तते शरीरिणाम् // lank_10.540 //

येषां तु भावो वै नास्ति यथा बालैर्विकल्पितः / तेषां न विद्यते वृत्तिरिन्द्रियाणां न योगिनः // lank_10.541 //

यदि भावा न विद्यन्ते भावसंसारहेतवः / अयं तेन भवेन्मोक्षो बालानां क्रियवर्जितः // lank_10.542 //

बालार्याणां विशेषस्ते भावाभावात्कथं भवेत् / आर्याणां नास्ति वै भावो विमोक्षत्रयचारिणाम् // lank_10.543 //

स्कन्धाश्च पुद्गला धर्माः स्वसामान्या अलक्षणाः / प्रत्ययानीन्द्रियाश्चैव श्रावकाणां वदाम्यहम् // lank_10.544 //

अहेतुचित्तमात्रं तु विभूति भूमयस्तथा / प्रत्यात्मतथतां शुद्धां देशयामि जिनौरसाम् // lank_10.545 //

भविष्यन्त्यनागते काले मम शासनदूषकाः / काषायवासोवसनाः सदसत्कार्यवादिनः // lank_10.546 //

असन्तः प्रत्ययैर्भावा विद्यन्ते ह्यार्यगोचरम् / कल्पितो नास्ति वै भावः कल्पयिष्यन्ति तार्किकाः // lank_10.547 //

भविष्यन्त्यनागते काले कणभुग्बालजातिकाः / असत्कार्यवाददुर्दृष्ट्या जनतां नाशयन्ति च // lank_10.548 //

अणुभ्यो जगदुत्पन्नमणवश्चाप्यहेतुकाः / नव द्रव्याणि नित्यानि कुदृष्ट्या देशयिष्यति // lank_10.549 //

द्रव्यैरारभ्यते द्रव्यं गुणैश्चैव गुणास्तथा / भावानां भावतामन्यां सतीं वै नाशयिष्यति // lank_10.550 //

आदिमान् हि भवेल्लोको यद्यभूत्वा प्रवर्तते / पूर्वा च कोटिर्नैवास्ति संसारस्य वदाम्यहम् // lank_10.551 //

त्रिभवः सर्वसंख्यातं यद्यभूत्वा प्रवर्तते / श्वानोष्ट्रखरशृङ्गाणामुत्पत्तिः स्यान्न संशयः // lank_10.552 //

यद्यभूत्वा भवेच्चक्षू रूपं विज्ञानमेव च / कटमुकुटपटाद्यानां मृत्पिण्डात्संभवो भवेत् // lank_10.553 //

पटैश्च वै कटो नास्ति पटो वै वीरणैस्तथा / एक एकत्रा संभूतः प्रत्ययैः किं न जायते // lank_10.554 //

तज्जीवं तच्छरीरं च यच्चाभूत्वा प्रवर्तते / परवादा ह्यमी सर्वे मया च समुदाहृताः // lank_10.555 //

उच्चार्य पूर्वपक्षं च मतिस्तेषां निवार्यते / निवार्य तु मतिस्तेषां स्वपक्षं देशयाम्यहम् // lank_10.556 //

अतोर्थं तीर्थवादानां कृतमुच्चारणं मया / मा मे शिष्यगणो मूढः सदसत्पक्षमाश्रयेत् // lank_10.557 //

प्रधानाज्जगदुत्पन्नं कपिलाङ्गो ऽपि दुर्मतिः / शिष्येभ्यः संप्रकाशेति गुणानां च विकारिता // lank_10.558 //

न भूतं नापि चाभूतं प्रत्ययैर्न च प्रत्ययाः / प्रत्ययानामसद्भावादभूतं न प्रवर्तते // lank_10.559 //

सदसत्पक्षविगतो हेतुप्रत्ययवर्जितः / उत्पादभङ्गरहितः स्वपक्षो लक्ष्यवर्जितः // lank_10.560 //

मायास्वप्नोपमं लोकं हेतुप्रत्ययवर्जितम् / अहेतुकं सदा पश्यन् विकल्पो न प्रवर्तते // lank_10.561 //

गन्धर्वमृगतृष्णाभं केशोण्डुकनिभं सदा / सदसत्पक्षविगतं हेतुप्रत्ययवर्जितम् / अहेतुकं भवं पश्यंश्चित्तधारा विशुध्यते // lank_10.562 //

वस्तु न विद्यते पश्यंश्चित्तमात्रं न विद्यते / अवस्तुकं कथं चित्तं चित्तमात्रं न युज्यते // lank_10.563 //

वस्तुमालम्बनीकृत्य चित्तं संजायते नृणाम् / अहेतुकं कथं चित्तं चित्तमात्रं न युज्यते // lank_10.564 //

तथता चित्तमात्रं च आर्यवस्तुनयस्य तु / विद्यन्ते न च विद्यन्ते न ते मन्नयकोविदाः // lank_10.565 //

ग्राह्यग्राहकभावेन यदि चित्तं प्रवर्तते / एतद्धि लौकिकं चित्तं चित्तमात्रं न युज्यते // lank_10.566 //

देहभोगप्रतिष्ठाभं स्वप्नवज्जायते यदि / द्विचित्तता प्रसज्येत न च चित्तं द्विलक्षणम् // lank_10.567 //

स्वधारं हि यथा खड्गं स्वाग्रं वै अङ्गुलिर्यथा / न छिन्दते न स्पृशते तथा चित्तं स्वदर्शने // lank_10.568 //

न परं न च वै तन्त्रं कल्पितं वस्तुमेव च / पञ्च धर्मा द्विचित्तं च निराभासे न सन्ति वै // lank_10.569 //

उत्पादकं च उत्पाद्यं द्विविधं भावलक्षणम् / उत्पादकं हि संधाय नैःस्वभाव्यं वदाम्यहम् // lank_10.570 //

अथ वैचित्र्यसंस्थाने कल्पा च यदि जायते / आकाशे शशशृङ्गे च अर्थाभासं भविष्यति // lank_10.571 //

अर्थाभासं भवेच्चित्तं तदर्थः स्यादकल्पितः / न च वै कल्पितो ह्यर्थश्चित्तादन्यो ऽभिलप्यते // lank_10.572 //

अनादिमति संसारे अर्थो वै नास्ति कुत्रचित् / अपुष्टं हि कथं चित्तमर्थाभासं प्रवर्तते // lank_10.573 //

यद्यभावेन पुष्टिः स्याच्छशशृङ्गे ऽपि तद्भवेत् / न चाभावेन वै पुष्टो विकल्पः संप्रवर्तते // lank_10.574 //

यथापि दानीं नैवास्ति तथा पूर्वे ऽपि नास्त्यसौ / अनर्थे अर्थसंबद्धं कथं चित्तं प्रवर्तते // lank_10.575 //

तथता शून्यता कोटिर्निर्वाणं धर्मधातुकम् / अनुत्पादश्च धर्माणां स्वभावः पारमार्थिकः // lank_10.576 //

नास्त्यस्तिपतिता बाला हेतुप्रत्ययकल्पनैः / अहेतुकमनुत्पन्नं भवं वै अप्रजानतः // lank_10.577 //

चित्तं ख्याति न दृश्यो ऽस्ति विशेषो ऽनादिहेतुकः / अनादावपि नास्त्यर्थो विशेषः केन जायते // lank_10.578 //

यद्यभावेन पुष्टिः स्याद्दरिद्रो धनवान् भवेत् / अर्थाभावे कथं चित्तं जायते ब्रूहि मे मुने // lank_10.579 //

अहेतुकमिदं सर्वं न चित्तं न च गोचरः / न च वै पुष्यते चित्तं त्रिभवं क्रियवर्जितम् // lank_10.580 //

उत्पादविनिवृत्त्यर्थमनुत्पादप्रसाधनम् / अहेतुवादं देशेमि न च बालैर्विभाव्यते / अनुत्पन्नमिदं सर्वं न च भावा न सन्ति च // lank_10.581 //

गन्धर्वस्वप्नमायाख्या भावा विद्यन्त्यहेतुकाः / अनुत्पन्नान् स्वभावांश्च शून्याः केन वदासि मे // lank_10.582 //

समवायविनिर्मुक्तो यदा भावो न दृश्यते / तदा शून्यमनुत्पन्नमस्वभावं वदाम्यहम् // lank_10.583 //

स्वप्नकेशोण्डुकं माया गन्धर्व मृगतृष्णिका / अहेतुका पि दृश्यन्ते तथा लोकविचित्रता // lank_10.584 //

समवायस्तथैवैको दृश्याभावान्न विद्यते / न तु तीर्थ्यदृष्ट्या प्रलयो समवायो न विद्यते // lank_10.585 //

विगृह्याहेतुवादेन अनुत्पादं प्रसाधयेत् / अनुत्पादैः प्रसाध्यन्ते मम नेत्री न नश्यति // lank_10.586 //

अहेतुवादैर्देश्यन्ते तीर्थ्यानां जायते भयम् / कथं केन कुतः कुत्र संभवो ऽहेतुको भवेत् // lank_10.587 //

नाहेतुकमहेतुत्वं यदा पश्यन्ति पण्डिताः / तदा व्यावर्तते दृष्टिर्भङ्गोत्पादानुवादिनी // lank_10.588 //

किमभावो ह्यनुत्पाद उत्पादोत्पत्तिलक्षणम् / अथ भावस्य नामेदं निरर्थं वा ब्रवीहि मे // lank_10.589 //

न च भावो ह्यनुत्पादो न च प्रत्ययलक्षणम् / न च भावस्य नामेदं न च नाम निरर्थकम् // lank_10.590 //

यत्र श्रावकबुद्धानां तीर्थ्यानां च अगोचरः / सप्तभूमिगतानां च तदनुत्पादलक्षणम् // lank_10.591 //

हेतुप्रत्ययव्यावृत्तिं कारणस्य निषेधनम् / चित्तमात्रव्यवस्थानमनुत्पादं वदाम्यहम् // lank_10.592 //

अहेतुवृत्तिं भावानां कल्प्यकल्पविवर्जिताम् / सदसत्पक्षनिर्मुक्तमनुत्पादं वदाम्यहम् // lank_10.593 //

चित्तदृश्यविनिर्मुक्तं स्वभावद्वयवर्जितम् / आश्रयस्य परावृत्तिमनुत्पादं वदाम्यहम् // lank_10.594 //

न बाह्यभावं भावानां न च चित्तपरिग्रहम् / सर्वदृष्टिप्रहाणं यत्तदनुत्पादलक्षणम् // lank_10.595 //

एवं शून्यास्वभावाद्यान् सर्वधर्मान् विभावयेत् / न जातु शून्यया शून्या किं त्वनुत्पादशून्यया // lank_10.596 //

कलापः प्रत्ययानां हि प्रवर्तते निवर्तते / कलपाच्च पृथग्भूतं न जातं न निरुध्यते // lank_10.597 //

भावो न विद्यते ह्यन्यः कलापाच्च पृथक् क्वचित् / एकत्वेन पृथक्त्वेन यथा तीर्थ्यैर्विकल्प्यते // lank_10.598 //

सदसन्न जायते भावो नासन्न सदसत्क्वचित् / अन्यत्र हि कलापो ऽयं प्रवर्तते निवर्तते // lank_10.599 //

संकेतमात्रमेवेदमन्योन्यापेक्षसंकलात् / जन्यमर्थं न चैवास्ति पृथक्प्रत्ययसंकलात् // lank_10.600 //

जन्याभावो ह्यनुत्पादः तीर्थ्यदोषविवर्जितः / देशेमि संकलामात्रं न च बालैर्विभाव्यते // lank_10.601 //

यस्य जन्यो हि भावो ऽस्ति संकलायाः पृथक् क्वचित् / अहेतुवादी विज्ञेयः संकलाया विनाशकः // lank_10.602 //

प्रदीपद्रव्यजातीनां व्यञ्जका संकला भवेत् / यस्य भावो भवेत्कश्चित्संकलायाः पृथक् क्वचित् // lank_10.603 //

अस्वभावो ह्यनुत्पन्नः प्रकृत्या गगनोपमः / संकलायाः पृथग्भूतो यो धर्मः कल्पितो ऽबुधैः // lank_10.604 //

अयमन्यमनुत्पादमार्याणां प्राप्तिधर्मता / यश्च तस्य अनुत्पादं तदनुत्पादक्षान्तिः स्यात् // lank_10.605 //

यदा सर्वमिमं लोकं संकलामेव पश्यति / संकलामात्रमेवेदं तदा चित्तं समाध्यते // lank_10.606 //

अज्ञानतृष्णाकर्मादि संकलाध्यात्मिका भवेत् / खजमृद्दण्डचक्रादि बीजभूतादि बाहिरम् // lank_10.607 //

परतो यस्य वै भावः प्रत्ययैर्जायते क्वचित् / न संकलामात्रमेवेदं न ते युक्त्यागमे स्थिताः // lank_10.608 //

यदि जन्यो न भावो ऽस्ति स्याद्बुद्धिः कस्य प्रत्ययात् / अन्योन्यप्रत्यया ह्येते ते तेन प्रत्ययाः स्मृताः // lank_10.609 //

उष्णद्रवचलकठिना बालैर्धर्मा विकल्पिताः / कलापो ऽयं न धर्मो ऽस्ति अतो वै निःस्वभावता // lank_10.610 //

वैद्या यथातुरवशात्क्रियाभेदं प्रकुर्वते / न तु शास्त्रस्य भेदो ऽस्ति दोषभेदस्तु विद्यते // lank_10.611 //

तथाहं सत्त्वसंताने क्लेशदोषैः सुदूषितैः / इन्द्रियाणां बलं ज्ञात्वा नयं देशेमि बालिशान् // lank_10.612 //

न क्लेशेन्द्रियभेदेन शासनं भिद्यते मम / एकमेव भवेद्यानं मार्गमष्टाङ्गिकं शिवम् // lank_10.613 //

घटपटमुकुटविषाणहेतुकशशविषाणानास्तित्वम् / यद्धेतुसमुत्पन्नं स च नास्ति ते ऽवगन्तव्यम् // lank_10.614 //

अस्तित्वसाधकं नास्ति नास्ति नास्ति न युज्यते / अस्तित्वं नास्त्यपेक्ष्यं हि अन्योन्यापेक्षकारणम् // lank_10.615 //

किंचिदाश्रित्य पुनः किंचित्ख्यायते यस्य वै मतम् / अहेतुकं यदाश्रित्य किंचिच्चाहेतुकं न तु // lank_10.616 //

अथ तदन्यमाश्रित्य तदप्यन्यस्य ख्यायते / अनवस्था प्रसज्येत किंचिच्च किं च नो भवेत् // lank_10.617 //

आश्रित्य पर्णकाष्ठादीन् यथा माया प्रसज्यते / वस्तु तद्वत्समाश्रित्य वैचित्र्यं ख्यायते नृणाम् // lank_10.618 //

मायाजालं न पर्णानि न काष्ठं न च शर्करा / मायैव दृश्यते बालैर्मायाकारेण चाश्रयम् // lank_10.619 //

तथा वस्तु समाश्रित्य यदि किंचिद्विनश्यति / दृश्यकाले द्वयं नास्ति कथं किंचिद्विकल्प्यते // lank_10.620 //

विकल्पैर्विकल्पितं नास्ति विकल्पश्च न विद्यते / विकल्पे ह्यविद्यमाने तु न संसृतिर्न निर्वृतिः // lank_10.621 //

विकल्पे ह्यविद्यमाने तु विकल्पो न प्रवर्तते / अप्रवृत्तिं कथं चित्तं चित्तमात्रं न युज्यते // lank_10.622 //

अनेकमतिभिन्नत्वाच्छासने नास्ति सारता / साराभावान्न मोक्षो ऽस्ति न च लोकविचित्रता // lank_10.623 //

बाह्यं न विद्यते दृश्यं यथा बालैर्विकल्प्यते / बिम्बवत्ख्यायते चित्तं वासनैर्भ्रमणीकृतम् // lank_10.624 //

सर्वभावा ह्यनुत्पन्ना असत्सदसंभवाः / चित्तमात्रमिदं सर्वं कल्पनाभिश्च वर्जितम् // lank_10.625 //

बालैर्भावाः समाख्याताः प्रत्ययैर्न तु पण्डितैः / स्वभावचित्तनिर्मुक्तश्चित्तमार्योपगं शिवम् // lank_10.626 //

सांख्या वैशेषिका नग्ना विप्राः पाशुपतास्तथा / असत्सद्दृष्टिपतिता विविक्तार्थविवर्जिताः // lank_10.627 //

निःस्वभावा ह्यनुत्पन्नाः शून्या मायोपमामलाः / कस्यैते देशिता बुद्धैस्त्वया च प्रतिवर्णिताः // lank_10.628 //

योगिनां शुद्धचित्तानां दृष्टितर्कविवर्जिताः / बुद्धा देशेन्ति वै योगं मया च प्रतिवर्णिताः // lank_10.629 //

यदि चित्तमिदं सर्वं कस्मिंल्लोकः प्रतिष्ठितः / गमनागमनं केन दृश्यते भूतले नृणाम् // lank_10.630 //

शकुनिर्यथा गगने विकल्पेन समीरितः / अप्रतिष्ठमनालम्ब्यं चरते भूतले यथा // lank_10.631 //

तथा हि देहिनः सर्वे विकल्पेन समीरिताः / स्वचित्ते चंक्रमन्ते ते गगने शुकनिर्यथा // lank_10.632 //

देहभोगप्रतिष्ठाभं ब्रूहि चित्तं प्रवर्तते / आभा वृत्तिः कथं केन चित्तमात्रं वदाहि मे // lank_10.633 //

देहभोगप्रतिष्ठाश्च आभा वृत्तिश्च वासनैः / संजायते अयुक्तानामाभा वृत्तिर्विकल्पनैः // lank_10.634 //

विषयो विकल्पितो भावश्चित्तं विषयसंभवम् / दृश्यचित्तपरिज्ञानाद्विकल्पो न प्रवर्तते // lank_10.635 //

नाम नाम्नि विसंयुक्तं यदा पश्यति कल्पितम् / बुद्धिबोद्धव्यरहितं संस्कृतं मुच्यते तदा // lank_10.636 //

एता बुद्धिर्भवेद्बोध्यं नाम नाम्नि विभावनम् / ये त्वन्यथावबुध्यन्ते न ते बुद्धा न बोधकाः // lank_10.637 //

पञ्च धर्माः स्वभावाश्च विज्ञानान्यष्ट एव च / द्वे नैरात्म्ये भवेत्कृत्स्नो महायानपरिग्रहः // lank_10.638 //

यदा बुद्धिश्च बोद्धव्यं विविक्तं पश्यते जगत् / नास्ति नाम विकल्पश्च तदा नाभिप्रवर्तते // lank_10.639 //

क्रियाक्षरविकल्पानां निवृत्तिश्चित्तदर्शनात् / अदर्शनात्स्वचित्तस्य विकल्पः संप्रवर्तते // lank_10.640 //

चत्वारो ऽरूपिणः स्कन्धाः संख्या तेषां न विद्यते / भूतैर्विलक्षणै रूपं कथं रूपबहुत्वता // lank_10.641 //

लक्षणस्य परित्यागान्न भूतं न च भौतिकम् / अथान्यलक्षणै रूपं कस्मात्स्कन्धैर्न जायते // lank_10.642 //

विमुक्तायतनस्कन्धा यदा पश्यत्यलक्षणाः / तदा निवर्तते चित्तं धर्मनैरात्म्यदर्शनात् // lank_10.643 //

विषयेन्द्रियभेदेन विज्ञानं जायते ऽष्टधा / लक्षणेन भवेत्रीणि निराभासे निवर्तते // lank_10.644 //

आलयं हि मनस्यात्मा आत्मीयं ज्ञानमेव च / प्रवर्तते द्वयग्राहात्परिज्ञानान्निवर्तते // lank_10.645 //

अन्यानन्यविनिर्मुक्तं यदा पश्यत्यसंचरम् / तदा द्वयं न कल्पन्ति आत्मा चात्मीयमेव च // lank_10.646 //

अप्रवृत्तं न पुष्णाति न च विज्ञानकारणम् / कार्यकारणनिर्मुक्तं निरुद्धं न प्रवर्तते // lank_10.647 //

विकल्पं चित्तमात्रं च लोकं केन वदाहि मे / कारणैश्च विसंयुक्तं लक्ष्यलक्षणवर्जितम् // lank_10.648 //

स्वचित्तं दृश्यते चित्रं दृश्याकारं विकल्पितम् / चित्तदृश्यापरिज्ञानादन्यं चित्तार्थसंग्रहात् // lank_10.649 //

नास्तित्वदृष्टिर्भवति यदा बुद्ध्या न पश्यति / अस्तित्वं हि कथं तस्य चित्तग्राहान्न जायते // lank_10.650 //

विकल्पो न भावो नाभावो अतो ऽस्तित्वं न जायते / चित्तदृश्यपरिज्ञानाद्विकल्पो न प्रवर्तते // lank_10.651 //

अप्रवृत्ति विकल्पस्य परावृत्ति निराश्रयः / निवार्य पक्षांश्चत्वारो यदि भावा सहेतुकाः // lank_10.652 //

संज्ञान्तरविशेषो ऽयं कृतं केन न साधितः / अर्थापत्तिर्भवेत्तेषां कारणाद्वा प्रवर्तते // lank_10.653 //

हेतुप्रत्ययसंयोगात्कारणप्रतिषेधतः / नित्यदोषो निवार्यते अनित्या यदि प्रत्ययाः // lank_10.654 //

न संभवो न विभवो अनित्यत्वाद्धि बालिशाम् / न हि नश्यमानं किंचिद्वै कारणत्वेन दृश्यते // lank_10.655 //

अदृष्टं हि कथं केन नानित्यो जायते भवः / संग्रहैश्च दमेत्सत्त्वान् शीलेन च वशीकरेत् // lank_10.656 //

प्रज्ञया नाशयेद्दृष्टिं विमोक्षैश्च विवर्धयेत् / लोकायतमिदं सर्वं यत्तीर्थ्यैर्देश्यते मृषा // lank_10.657 //

कार्यकारणसद्दृष्ट्या स्वसिद्धान्तं न विद्यते / अहमेकं स्वसिद्धान्तं कार्यकारणवर्जितः // lank_10.658 //

देशेमि शिष्यवर्गस्य लोकायतविवर्जितः / चित्तमात्रं न दृश्यो ऽस्ति द्विधा चित्तं विदृश्यते / ग्राह्यग्राहकभावेन शाश्वतोच्छेदवर्जितम् // lank_10.659 //

यावत्प्रवर्तते चित्तं तावल्लोकायतं भवेत् / अप्रवृत्तिर्विकल्पस्य स्वचित्तं पश्यतो जगत् // lank_10.660 //

आयं कार्याभिनिर्वृत्तिर्व्ययं कार्यस्य दर्शनम् / आयव्ययपरिज्ञानाद्विकल्पो न प्रवर्तते // lank_10.661 //

नित्यमनित्यं कृतकमकृतकं परापरम् / एवमाद्यानि सर्वाणि (तल्) लोकायतनं भवेत् // lank_10.662 //

देवासुरमनुष्याश्च तिर्यक्प्रेतयमालयाः / गतयः षट् समाख्याता यत्र जायन्ति देहिनः // lank_10.663 //

हीनौत्कृष्टमध्येन कर्मणा तेषु जायते / सरंक्ष्य कुशलान् सर्वान् विशेषो मोक्ष एव वा // lank_10.664 //

क्षणे क्षणे त्वया यन्मरणं उपपत्तिं च / देश्यते भिक्षुवर्गस्य अभिप्रायं वदाहि मे // lank_10.665 //

रूपाद्रूपान्तरं यद्वच्चित्तं संभूय भज्यते / तस्माद्देशेमि शिष्याणां क्षणजन्मपरंपराम् // lank_10.666 //

रूपे रूपे विकल्पस्य संभवो विभवस्तथा / विकल्पो हि भवेज्जन्तुर्विकल्पो ऽन्यो न विद्यते // lank_10.667 //

क्षणे क्षणे यन्न युक्तमिदंप्रत्ययभाषितम् / रूपग्राहविनिर्मुक्तं न जन्म न च भज्यते // lank_10.668 //

प्रत्ययाः प्रत्ययोत्पन्ना अविद्यातथतादयः / धर्मद्वयेन वर्तन्ते अद्वया तथता भवेत् // lank_10.669 //

प्रत्ययाः प्रत्ययोत्पन्ना यदि धर्मा विशेषिताः / नित्यादयो भवेत्कार्यं कारणं प्रत्ययो भवेत् // lank_10.670 //

निर्विशिष्टं भवेत्तीर्थ्यैः कार्यकारणसंग्रहात् / वादस्तव च बुद्धानां तस्मान्नार्यो महामुने // lank_10.671 //

शरीरे व्याममात्रे च लोकं वै लोकसमुदयम् / निरोधगामिनी प्रतिपद्देशयामि जिनौरसान् // lank_10.672 //

स्वभावत्रयग्राहेण ग्राह्यग्राहविदृष्टयः / लोक्यलोकोत्तरान् धर्मान् विकल्पेन्ति पृथग्जनाः // lank_10.673 //

अतः स्वभावग्रहणं क्रियते पूर्वपक्षया / निवारार्थं तु दृष्टीनां स्वभावं न विकल्पयेत् // lank_10.674 //

छिद्रदोषान्न नियमो न वा चित्तं प्रवर्तते / प्रवृत्तिद्वयग्राहेण अद्वया तथता भवेत् // lank_10.675 //

अज्ञान तृष्णा कर्म च विज्ञानाद्या अयोनिजाः / अनवस्थाकृतकत्वं च न कृत्वा जायते भवः // lank_10.676 //

चतुर्विधश्च प्रध्वंसो भावानां कथ्यते ऽबुधैः / द्विधावृत्तेर्विकल्पस्य भावाभावो न विद्यते / चातुष्कोटिकनिर्मुक्तं दर्शनद्वयवर्जितम् // lank_10.677 //

द्विधावृत्तिविकल्पः स्याद्दृष्ट्वा नाभिप्रवर्तते / अनुत्पन्नेषु भावेषु बुद्धेर्व्युत्थानभावतः // lank_10.678 //

उत्पन्नेष्वपि भावेषु तत्कल्पत्वान्न कल्पयेत् / युक्तिं वदाहि मे नाथ द्विधादृष्टिनिवारणात् // lank_10.679 //

यथाहमन्ये च सदा नास्त्यस्ति न विसंकरेत् / तीर्थवादअसंसृष्टाः श्रावकैर्जिनवर्जिताः / जिनाभिसमयचर्यां च जिनपुत्राविनाशतः // lank_10.680 //

विमोक्षहेत्वहेतुश्चाप्यनुत्पादैकलक्षणः / पर्यायैर्मोहयन्त्येतां वर्जनीयां सदा बुधैः // lank_10.681 //

मेघाभ्रकूटेन्द्रधनुःप्रकाशा मरीचिकेशोण्डुकमायतुल्याः / भावा हि सर्वे स्वविकल्पसंभवास्तीर्थ्या विकल्पेन्ति जगत्स्वकारणैः // lank_10.682 //

अनुत्पादश्च तथता भूतकोटिश्च शून्यता / रूपस्य नामान्येतानि अभावं न विकल्पयेत् // lank_10.683 //

हस्तः करो यथा लोके इन्द्रः शक्रः पुरंदरः / तथा हि सर्वभावानामभावं न विकल्पयेत् // lank_10.684 //

रूपाच्च शून्यता नान्या अनुत्पादं तथैव च / न कल्पयेदनन्यत्वाद्दृष्टिदोषः प्रसज्यते // lank_10.685 //

संकल्पश्च विकल्पश्च वस्तुलक्षणसंग्रहात् / दीर्घह्रस्वादिमाण्डल्यं परिकल्पस्य संग्रहात् // lank_10.686 //

संकल्पो हि भवेच्चित्तं परिकल्पो मनस्तथा / विकल्पो मनविज्ञानं लक्ष्यलक्षणवर्जितम् // lank_10.687 //

यच्च तीर्थ्यैरनुत्पादो यच्च मन्नयदृष्टिभिः / कल्प्यते निर्विशिष्टो ऽयं दृष्टिदोषः प्रसज्यते // lank_10.688 //

प्रयोजनमनुत्पादमनुत्पादार्थमेव च / ये वै जानन्ति युक्तिज्ञास्ते ऽभिबुध्यन्ति मन्नयम् // lank_10.689 //

प्रयोजनं दृष्टिसंकोचमनुत्पादमनालयम् / अर्थद्वयपरिज्ञानादनुत्पादं वदाम्यहम् // lank_10.690 //

भावा विद्यन्त्यनुत्पन्ना न वा ब्रूहि महामुने / अहेतुवादो ऽनुत्पादो प्रवृत्तिस्तीर्थदर्शनम् // lank_10.691 //

अहेतुवादो ऽनुत्पादो वैषम्यतीर्थदर्शनम् / अस्तिनास्तिविनिर्मुक्तं चित्तमात्रं वदाम्यहम् // lank_10.692 //

उत्पादमनुत्पादं वर्जयेद्दृष्टिहेतुकम् / अहेतुवादे ऽनुत्पादे उत्पादे कारणाश्रयः // lank_10.693 //

अनाभोगक्रिया नास्ति क्रिया चेद्दृष्टिसंकरः / उपायप्रणिधानाद्यैर्दृष्टिमेव वदाहि मे / असत्त्वात्सर्वधर्माणां मण्डलं जायते कथम् // lank_10.694 //

ग्राह्यग्राहकविसंयोगान्न प्रवृत्तिर्न निर्वृतिः / भावाद्भावान्तरं दृष्टिं चित्तं वै तत्समुत्थितम् // lank_10.695 //

अनुत्पादश्च धर्माणां कथमेतद्वदाहि मे / सत्त्वाश्चेन्नावबुध्यन्ते अत एतत्प्रकाश्यते // lank_10.696 //

पूर्वोत्तरविरोधं च सर्वं भाष्य महामुने / तीर्थदोषविनिर्मुक्तं विषमाहेतुवर्जितम् // lank_10.697 //

अप्रवृतिर्निवृत्तिश्च ब्रूहि मे वादिनांवर / अस्तिनास्तिविनिर्मुक्तं फलहेत्वविनाशकम् // lank_10.698 //

भूमिक्रमानुसंधिश्च ब्रूहि मे धर्मलक्षणम् / द्वयान्तपतितो लोको दृष्टिभिर्व्याकुलीकृतः // lank_10.699 //

अनुत्पादा उत्पादाद्यैः शमहेतुर्न बुध्यते / मण्डलं हि न मे किंचिन्न च देशेमि धर्मताम् // lank_10.700 //

द्वये सति हि दोषः स्याद्द्वयं बुद्धैर्विशोधितम् / शून्याश्च क्षणिका भावा निःस्वभावा ह्यजातिकाः // lank_10.701 //

कुदृष्टिवादसंछन्नैः कल्प्यन्ते न तथागतैः / प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च विकल्पस्य वदाहि मे // lank_10.702 //

यथा येन प्रकारेण जायते विषयो मुखम् / वर्णपुष्कलसंयोगात्प्रपञ्चैः समुदानितम् // lank_10.703 //

रूपं दृष्ट्वा बहिर्धा वै विकल्पः संप्रवर्तते / तस्यैव हि परिज्ञानाद्यथाभूतार्थदर्शनात् / आर्यगोत्रानुकूलं च चित्तं नाभिप्रवर्तते // lank_10.704 //

प्रत्याख्याय तु भूतानि भावोत्पत्तिर्न विद्यते / भूताकारं सदा चित्तमनुत्पन्नं विभावयेत् // lank_10.705 //

मा विकल्पं विकल्पेथ निर्विकल्पा हि पण्डिताः / विकल्पं विकल्पयंस्तस्य द्वयमेव न निर्वृतिः // lank_10.706 //

अनुत्पादप्रतिज्ञस्य माया च दृश्यते नयः / मायानिर्हेतुसंभूतं हानिसिद्धान्तलक्षणम् // lank_10.707 //

बिम्बवद्दृश्यते चित्तमनादिमतिभावितम् / अर्थाकारं न चार्थो ऽस्ति यथाभूतं विभावयेत् // lank_10.708 //

यथा हि दर्पणे रूपमेकत्वान्यत्ववर्जितम् / दृश्यते न च तन्नास्ति तथा चोत्पादलक्षणम् // lank_10.709 //

गन्धर्वमायादि यथा हेतुप्रत्ययलक्षणाः / तथा हि सर्वभावानां संभवो न ह्यसंभवः // lank_10.710 //

विकल्पः पुरुषाकारो द्विधावृत्त्या प्रवर्तते / आत्मधर्मोपचारैश्च न च बालैर्विभाव्यते // lank_10.711 //

विपुलप्रत्ययाधीनः श्रावको ऽपि ह्यर्हंस्तथा / स्वबलाधीनं जिनाधीनं पञ्चमं श्रावकं नयेत् // lank_10.712 //

कालान्तरं च प्रध्वस्तं परमार्थेतरेतरम् / चतुर्विधमनित्यत्वं बालाः कल्पेन्त्यकोविदाः // lank_10.713 //

द्वयान्तपतिता बाला गुणाणुप्रकृतिकारणैः / मोक्षोपायं न जानन्ति सदसत्पक्षसंग्रहात् // lank_10.714 //

अङ्गुल्यग्रं यथा बालैश्चन्द्रं गृह्णन्ति दुर्मतिः / तथा ह्यक्षरसंसक्तास्तत्त्वं नावेन्ति मामकम् // lank_10.715 //

विलक्षणानि भूतानि रूपभावप्रवर्तका / भूतानां संनिवेशो ऽयं न भूतैर्भौतिकं कृतम् // lank_10.716 //

अग्निना दह्यते रूपमब्धातुः क्लेदनात्मकः / वायुना कीर्यते रूपं कथं भूतैः प्रवर्तते // lank_10.717 //

रूपं स्कन्धश्च विज्ञानं द्वयमेतन्न पञ्चकम् / पर्यायभेदं स्कन्धानां शतधा देशयाम्यहम् // lank_10.718 //

चित्तचैत्तस्य भेदेन वर्तमानं प्रवर्तते / व्यतिभिन्नानि रूपाणि चित्तं रूपं न भौतिकम् // lank_10.719 //

नीलाद्यपेक्षणं श्वेतं श्वेतं नीलं ह्यपेक्षणम् / कार्यकारणमुत्पाद्य शून्यता अस्ति नास्ति च // lank_10.720 //

साधनं साधकं साध्यं शीतोष्णे लक्ष्यलक्षणम् / एवमाद्यानि सर्वाणि तार्किकैर्न प्रसाधिताः // lank_10.721 //

चित्तं मनश्च षड्वान्यविज्ञानान्यात्मसंयुता / एकत्वान्यत्वरहिता आलयो ऽयं प्रवर्तते // lank_10.722 //

सांख्या वैशेषिका नग्नास्तार्किका ईश्वरोदिताः / सदसत्पक्षपतिता विविक्तार्थविवर्जिताः // lank_10.723 //

संस्थानाकृतिविशेषो भूतानां नास्ति भौतिकम् / तीर्थ्या वदन्ति जन्म भूतानां भौतिकस्य च // lank_10.724 //

अनुत्पन्ना यतो ये ऽन्ये तीर्थ्याः कल्पन्ति कारणैः / न च बुध्यन्ति मोहेन सदसत्पक्षमाश्रिताः // lank_10.725 //

चित्तेन सह संयुक्तं विसंयुक्तं मनादिभिः / विशुद्धलक्षणं सत्त्वं ज्ञानेन सह तिष्ठति // lank_10.726 //

कर्म यच्च भवेद्रूपं स्कन्धविषयहेतुकाः / सत्त्वाश्च निरुपादाना आरूप्ये नावतिष्ठति // lank_10.727 //

नैरात्म्यं सत्त्ववादित्वं सत्त्वाभावात्प्रसज्यते / नैरात्म्यवादिनो च्छेदो विज्ञानस्याप्यसंभवः // lank_10.728 //

चत्वारः स्थितस्तस्य रूपाभावात्कथं भवेत् / अध्यात्मबाह्याभावाद्विज्ञानं न प्रवर्तते // lank_10.729 //

अन्तराभविकाः स्कन्धाः यथैवेच्छन्ति तार्किकाः / तथारूप्योपपन्नस्य भवो ऽरूपो न चास्ति किम् // lank_10.730 //

अप्रयत्नेन मोक्षः स्यात्सत्त्वविज्ञानयोर्विना / तीर्थ्यवादो न संदेहो न च बुध्यन्ति तार्किकाः // lank_10.731 //

रूपं च विद्यते तत्र आरूप्ये नास्ति दर्शनम् / तदभावो न सिद्धान्तो न यानं न च यायिनम् // lank_10.732 //

इन्द्रियैः सह संयुक्तं विज्ञानं वासनोद्भवम् / अष्टविधैकदेशं हि क्षणे काले न गृह्णन्ति // lank_10.733 //

न प्रवर्तति यदा रूपं इन्द्रिया न च इन्द्रियैः / अतो हि देशेति भगवान् क्षणिका इन्द्रियादयः // lank_10.734 //

अनिर्धार्य कथं रूपं विज्ञानं संप्रवर्त्स्यते / अप्रवृत्तं कथं ज्ञानं संसारं जनयिष्यति // lank_10.735 //

उत्पत्त्यनन्तरं भङ्गं न देशेन्ति विनायकाः / नैरन्तर्यं न भावानां विकल्पस्पन्दिते गतौ // lank_10.736 //

इन्द्रिया इन्द्रियार्थाश्च मूढानां न तु पण्डिताः / बाला गृह्णन्ति नामेन आर्या वै अर्थकोविदाः // lank_10.737 //

षष्ठं हि निरुपादानः सोपादानो न गृह्यते / अनिर्धार्यं वदन्त्यार्यां अस्तिदोषैर्विवर्जिताः // lank_10.738 //

शाश्वतोच्छेदभीताश्च तार्किका ज्ञानवर्जिताः / संस्कृतासंस्कृतात्मानं न विशेषन्ति बालिशाः // lank_10.739 //

एकत्वे विद्यते दानमन्यत्वे चापि विद्यते / चित्तेन सह चैकत्वमन्यत्वं वै मनादिभिः // lank_10.740 //

निर्धार्यते यदा दानं चित्तं चैत्ताभिशब्दितम् / उपादानात्कथं तत्र एकत्वेनावधार्यते // lank_10.741 //

सोपादानोपलब्धिश्च कर्मजन्मक्रियादिभिः / अग्निवत्साधयिष्यन्ति सदृशासदृशैर्नर्यैः // lank_10.742 //

यथा हि अग्निर्युगपद्दह्यते दाह्यदाहकौ / सोपादानस्तथा ह्यात्मा तार्किकैः किं न गृह्यते // lank_10.743 //

उत्पादाद्वाप्यनुत्पादाच्चित्तं वै भास्वरं सदा / दृष्टान्तं किं न कुर्वन्ति तार्किका आत्मसाधकाः // lank_10.744 //

विज्ञानगह्वरे मूढास्तार्किका नयवर्जिताः / इतस्ततः प्रधावन्ति आत्मवादचिकीर्षया // lank_10.745 //

प्रत्यात्मगतिगम्यश्च आत्मा वै शुद्धिलक्षणम् / गर्भस्तथागतस्यासौ तार्किकाणामगोचरः // lank_10.746 //

उपादानौपादात्रोर्विभागस्कन्धयोस्तथा / लक्षणं यदि जानाति ज्ञानं संजायते नयम् // lank_10.747 //

आलयं गर्भसंस्थानं मतं तीर्थ्यानुवर्णितम् / आत्मना सह संयुक्तं न च धर्माः प्रकीर्तिताः // lank_10.748 //

एतेषां प्रविभागेन विमोक्षः सत्यदर्शनम् / भावानां दर्श्यहेयानां क्लेशानां स्याद्विशोधनम् // lank_10.749 //

प्रकृतिप्रभास्वरं चित्तं गर्भं ताथागतं शुभम् / उपादानं हि सत्त्वस्य अन्तानन्तविवर्जितम् // lank_10.750 //

कान्तिर्यथा सुवर्णस्य जातरूपं च शर्करम् / परिकर्मेण पश्यन्ति सत्त्वं स्कन्धालयैस्तथा // lank_10.751 //

न पुद्गलो न च स्कन्धा बुद्धो ज्ञानमनास्रवम् / सदाशान्तिं विभावित्वा गच्छामि शरणं ह्यहम् // lank_10.752 //

प्रकृतिप्रभास्वरं चित्तमुपक्लेशैर्मनादिभिः / आत्मना सह संयुक्तं देशेति वदतांवरः // lank_10.753 //

प्रकृतिप्रभास्वरं चित्तं मनाद्यस्तस्य वै परः / तैराचितानि कर्माणि यतः क्लिश्यन्ति तावुभौ // lank_10.754 //

आगन्तुकैरानाद्यैश्च क्लेशैरात्मा प्रभास्वरः / संक्लिश्यते उपेतश्च वस्त्रवत्परिशुध्यते // lank_10.755 //

मलाभावाद्यथा वस्त्रं हेमं वा दोषवर्जितम् / तिष्ठन्ति न च नश्यन्ते आत्मा दोषैस्तथा विना // lank_10.756 //

वीणाशङ्खे ऽथ भेर्यां च माधुर्यस्वरसंपदा / मृगयेद्ध्यकोविदः कश्चित्तथा स्कन्धेषु पुद्गलम् // lank_10.757 //

निधयो मणयश्चापि पृथिव्यामुदकं तथा / विद्यमाना न दृश्यन्ति तथा स्कन्धेषु पुद्गलम् // lank_10.758 //

चित्तचैत्तकलापांश्च स्वगुणां स्कन्धसंयुतां / अकोविदा न गृह्णन्ति तथा स्कन्धेषु पुद्गलम् // lank_10.759 //

यथा हि गर्भो गर्भिण्यां विद्यते न च दृश्यते / आत्मा हि तद्वत्स्कन्धेषु अयुक्तिज्ञो न पश्यति // lank_10.760 //

औषधीनां यथा सारमग्निं वा इन्धनैर्यथा / न पश्यन्ति अयुक्तिज्ञास्तथा स्कन्धेषु पुद्गलम् // lank_10.761 //

अनित्यतां सर्वभावेषु शून्यतां च यथाबुधाः / विद्यमानां न पश्यन्ति तथा स्कन्धेषु पुद्गलम् // lank_10.762 //

भूमयो वशिताभिज्ञा अभिषेकं च उत्तरम् / समाधयो विशेषाश्च असत्यात्मनि नास्ति वै // lank_10.763 //

वैनाशिको यदा गत्वा ब्रूयाद्यद्यस्ति देश्यताम् / स वक्तव्यो भवेद्विज्ञः स्वविकल्पं प्रदर्शय // lank_10.764 //

नैरात्म्यवादिनो ऽभाष्या भिक्षुकर्माणि वर्जय / बाधका बुद्धधर्माणां सदसत्पक्षदृष्टयः // lank_10.765 //

तीर्थदोषैर्विनिर्मुक्तं नैरात्म्यवनदाहकम् / जाज्वलत्यात्मवादो ऽयं युगान्ताग्निरिवोत्थितः // lank_10.766 //

खण्डेक्षुशर्करमध्वादिदधितिलघृतादिषु / स्वरसं विद्यते तेषु अनास्वाद्यं न गृह्यते // lank_10.767 //

पञ्चधा गृह्यमाणश्च आत्मा स्कन्धसमुच्छ्रये / न च पश्यन्त्यविद्वांसो विद्वान् दृष्ट्वा विमुच्यते // lank_10.768 //

विद्यादिभिश्च दृष्टान्तैश्चित्तं नैवावधार्यते / यत्र यस्माद्यदर्थं च समूहं नावधार्यते // lank_10.769 //

विलक्षणा हि वै धर्माश्चित्तमेकं न गृह्यते / अहेतुरप्रवृत्तिश्च तार्किकाणां प्रसज्यते // lank_10.770 //

चित्तानुपश्यी च योगी चित्तं चित्ते न पश्यति / पश्यको दृश्यनिर्जातो दृश्यं किं हेतुसंभवम् // lank_10.771 //

कात्यायनस्य गोत्रो ऽहं शुद्धावासाद्विनिःसृतः / देशेमि धर्मं सत्त्वानां निर्वाणपुरगामिनम् // lank_10.772 //

पौराणिकमिदं वर्त्म अहं ते च तथागताः / त्रिभिः सहस्रैः सूत्राणां निर्वाणमत्यदेशयन् // lank_10.773 //

कामधातौ तथारूप्ये न वै बुद्धो विबुध्यते / रूपधात्वकनिष्ठेषु वीतरागेषु बुध्यते // lank_10.774 //

न बन्धहेतुर्विषया हेतुर्विषयबन्धनम् / ज्ञानबध्यानि क्लेशानि असिधारव्रतो ह्ययम् // lank_10.775 //

असत्यात्मनि मायाद्या धर्मा नास्त्यस्ति वै कथम् / बालानां ख्याति तथता कथं नास्ति निरात्मिका // lank_10.776 //

कृतकाकृतकत्वाद्धि नास्ति हेतुः प्रवर्तकः / अनुत्पन्नमिदं सर्वं न च बालैर्विभाव्यते // lank_10.777 //

कारणानि अनुत्पन्ना कृतकाः प्रत्ययाश्च ते / द्वावप्येतौ न जनकौ कारणैः कल्प्यते कथम् // lank_10.778 //

प्राक्पश्चाद्युगपच्चापि हेतुं वर्णेन्ति तार्किकाः / प्रकाशघटशिष्याद्यैर्भावानां जन्म कथ्यते // lank_10.779 //

नाभिसंस्कारिकैर्बुद्धा लक्षणैर्लक्षणान्विताः / चक्रवर्तिगुणा ह्येते नैते बुद्धप्रभाषिताः // lank_10.780 //

बुद्धानां लक्षणं ज्ञानं दृष्टिदोषैर्विवर्जितम् / प्रत्यात्मदृष्टिगतिकं सर्वदोषविघातकम् // lank_10.781 //

बधिरान्धकाणमूकानां वृद्धानां वैरवृत्तिनाम् / बालानां च विशेषेण ब्रह्मचर्यं न विद्यते // lank_10.782 //

आवृतैर्व्यञ्जनैर्दिव्यैर्लक्षणैश्चक्रवर्तिनः / व्यञ्जितैः प्रव्रजन्त्येके न चान्ये च प्रवादिनः // lank_10.783 //

व्यासः कणादः ऋषभः कपिलः शाक्यनायकः / निर्वृते मम पश्चात्तु भविष्यन्त्येवमादयः // lank_10.784 //

मयि निर्वृते वर्षशते व्यासो वै भारतस्तथा / पाण्डवाः कौरवा रामः पश्चान्मौरी भविष्यति // lank_10.785 //