सभिकसौगतशासनप्रव्रज्याव्रतचरणपरिवर्त

सभिकसौगतशासनप्रव्रज्याव्रतचरणपरिवर्त

सभिकसौगतशासनप्रव्रज्याव्रतचरणपरिवर्त

(सम् 4ओब्4: अद्दितिओनल् वेर्सेस्) अथाशोको महाराजः श्रोतुं सुभाषितं पुनः / उपगुप्तं यतिं नत्वा साञ्जलिर् एवम् अब्रवीत् // स्व्प्_*1* //

भदन्त श्रोतुम् इच्छामि पुनस् तस्य जगद्गुरोः / मुनीन्द्रस्यानुभावत्वं तत् समादेष्टुम् अर्हति // स्व्प्_*2* //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् यतिः सुधीः / तं नरेन्द्रं समामन्त्र्य संपश्यन्न् एवम् आदिशत् // स्व्प्_*3* //

(sam 40b6; bka c 99b4; bka t 71b8) अथ शृणु समाधाय यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं संप्रवक्ष्यामि तव पुण्यप्रवृद्धये // svp_1 //

तद् यथाभून् महापुर्यां मथुरायां महाजनः / साधुभोगाभिधः श्रेष्ठी सर्वद्रव्यसमृद्धिमान् // svp_2 //

तस्य भार्या सुभद्रांगी सुन्दरी रतिसंनिभा / साध्वी श्रीसदृशाकारा प्रियंवदाभिधा वरा // svp_3 //

तस्यास् त्रियंत्रिका जाता दारिका व्यंगिकाश्रया / तां दृष्ट्वा दारिकां माता बभूव व्याहताशया // svp_4 //

जनको ऽपि समालोक्य दारिकां तां त्रियन्त्रिकां / लज्जाविदरितस्वान्तस् तस्थौ निश्वासतत्परः // svp_5 //

ततः स जनकः श्रेष्ठी निमित्तज्ञान् विचक्षणान् / तीर्थिकान् सहसामन्त्र्य दारिकां ताम् अदर्शयत् // svp_6 //

त्रियन्त्रितां शिशुं दृष्ट्वा निमित्तज्ञः स तीर्थिकः / दारिकेयम् अभद्रेति श्रेष्ठिनो ऽग्रे न्यवेदयत् // svp_7 //

तच् छ्रुत्वा जनकः श्रेष्ठी दुःखशंकाकुलाशयः / स्नेहशोकाग्नितप्तात्मा तस्थौ संमोहितेन्द्रियः // svp_8 //

तां दृष्ट्वा सा सती भार्या श्रुत्वा तत् तीर्थिकोदितं / स्नेहशोकाग्निसंतप्ता बभूव व्याहताशया // svp_9 //

तस्मिन् कणे सुपुण्यात्मा सर्वविद्याविचक्षणा / सा परिव्राजिका तत्र श्रेष्ठिगृह उपाचरत् // svp_10 //

तां दृष्ट्वा समुपायातां श्रेष्ठी स सहसोत्थितः / सादरं समुपामन्त्र्य शुद्धासने न्यवेशयत् // svp_11 //

साधुभोगस् ततः श्रेष्ठी तां परिव्राजिकां मुदा / अभ्यर्च्य भोजयित्वा च संप्रसाद्यैवम् अब्रवीत् // svp_12 //

भद्रिके दारिका जाता ममात्मजा त्रियन्त्रिका / इमां ते दातुम् इच्छामि समन्वाहर्तुम् अर्हसि // svp_13 //

इति निवेद्य स श्रेष्ठी समादाय निजां सुतां / तां तस्याः पुरतः स्थाप्य बहु द्रव्यं च प्रब्रवीत् // svp_14 //

इयं मे दारिका भद्रे भवत्यै संकल्पिता मया / तद् भवत्या समादाय संपाल्या स्वात्मजा यथा // svp_15 //

त्वं पुत्रपुत्रीहीनासि निर्भर्तृका निराकुला / तस्मात् त्वया पालनीया स्वात्मजेव शिशुर् इयं // svp_16 //

इति निवेद्य स श्रेष्ठी सधात्रीं तां सुतां मुदा / बहुद्रव्यान्वितां तस्यै दत्वैवं पुनर् अब्रवीत् // svp_17 //

यदेयं संप्रवृद्धा स्यात् तदा ते दासिका भवेत् / तस्माद् यावद् इयं बाला तावत् पाल्या त्वया सदा // svp_18 //

ततः प्रव्राज्य स्वे धर्मे संचारयस्व सन्मते / अध्यापय च सर्वाणि शास्त्राण्य् अपि यथाक्रमं // svp_19 //

इत्य् उक्त्वा स पिता पुत्रीं वस्त्रालंकारमण्डिताम् / तां तस्यै ब्रह्मचारिण्यै संकल्प्य प्रददौ मुद // svp_20 //

तत् प्रदत्तां समादाय सधात्रीं सोपचारिकां / दत्वा भद्राशिषं तस्मै शिरी नामा ततो ऽचरत्* // svp_21 //

तत्र सा स्वाश्रमे गत्वा सधात्रीं तां प्रमोदिता / स्वात्मजाम् इव संपाल्य सहसा समपोषयत् // svp_22 //

एवं संपाल्यमाना सा दिने दिने ऽभिवर्धिता / परिपुष्टेन्द्रिया कान्ता सर्वमनोहराभवत् // svp_23 //

ततस् तयानुशासिन्या प्रव्राजिता यथाविधिं / सा यतिसंवरं धृत्वा काषायचीवराचरत् // svp_24 //

ततः सा सुमती कन्या सर्वा लिपीर् अशिक्षत / ततः क्रमेण सर्वाणि शास्त्राणि समशिक्षत // svp_25 //

एवम् अधीत्य सा विज्ञा सर्वविद्यान्तपारगा / महाधीर् इति नामाभूत् सुबुद्धित्वात् त्रियन्त्रिका // svp_26 //

क्रमेण कुटिलांगी सा शालप्रोच्चाभवत् सुधीः / निजधर्मानुभावेन पूर्वपापक्षयं गते // svp_27 //

चतुःषष्टि कलाधीता वेदाध्ययनचातुरी / सर्ववादिमनोत्रासं संहरन्ती व्यराजत // svp_28 //

सर्वे ऽपि वादिनो विज्ञास् तां जेतुं नैव शेकिरे / सैव प्रवादिनः सर्वान् विनिर्जित्याभ्यराजत // svp_29 //

तत् कीर्तिसुरभिस् तस्याः समन्ततः प्रसारिता / तत् सुमतिं समकर्ण्य सर्वे ऽतिविस्मयं ययुः // svp_30 //

तदा तत्र द्विजो विद्वान् सर्ववेदान्तपारगः / विद्याकराभिधो मानी दक्षिणातः समागतः // svp_31 //

स पार्श्वं ताम्रपट्टेन वेष्टयित्वा समुन्मनाः / उल्काम् उज्वालितां धृत्वा पुरे तत्र मुदाविशत् // svp_32 //

यो मया सह संवादं कर्तुम् अत्र समिच्छति / तस्याहम् उपगच्छेयम् इति मानी मुदाचरत् // svp_33 //

तम् आयातं समालोक्य माथुरिका महाजनाः / तं द्विजं समुपामन्त्र्य सर्वे प्य् एवं बभाषिरे // svp_34 //

साधो मात्र समागच्छ धृत्वोल्कां ज्वलिताम् इमां / या परिव्राजिका साध्वी सा प्राज्ञा विद्यते सती // svp_35 //

इति तैर् गदितं श्रुत्वा विद्याकरो ऽतिमानिकः / माथुरिकान् उपासृत्य साहंकारः समब्रवीत् // svp_36 //

का परिव्राजिका प्राज्ञा विद्यते ऽत्र कुहाश्रिता / ताम् अहं द्रष्टुम् इच्छामि तद् दर्शयितुम् अर्हथः // svp_37 //

इति तदुक्तम् आकर्ण्य सर्वे ऽपि ते महाजनाः / ब्राह्मणं तं समालोक्य संप्रष्टुम् एवम् अब्रवीत् // svp_38 //

साधो यदि तया सार्धं संवादं कर्तुम् इच्छसि / तां कान्तां सुमतिं विज्ञां दर्शयिष्यामहे वयं // svp_39 //

इति सर्वैर् अपि प्रोक्तं श्रुत्वा स ब्राह्मणो मुदा / संपश्यन्स् तान् जनान् सर्वान् पुरः स्थित्वैवम् अब्रवीत् // svp_40 //

भो भवन्तस् तया सार्धं संवादं कर्तुम् उत्सहे / तद् एनां समुपानीय दर्शयन्तु पुरो मम // svp_41 //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा तथेति ते जनाः / सहसा तत्राश्रमे गत्वा तस्या यतेर् उपाश्रयन् // svp_42 //

तान् वीक्ष्य समुपासीनान् सा परिव्राजिका मुदा / किमर्थम् आगता यूयम् इति संपर्यपृच्छत // svp_43 //

तच् छ्रुत्वा ते जनाः सर्वे नत्वा सांजलयो मुदा / तां महाधियम् आपश्यन् माथुरा एवम् अब्रुवन् // svp_44 //

एको ऽत्र ब्राह्मणो विद्वान् सर्वशास्त्रविचक्षणः / वेदान्तपारगो विज्ञो दक्षिणातः समागतः // svp_45 //

तत् तेन सह संवादं कर्तुं यदि त्वम् इच्छसि / सर्वलोकसभामध्ये स्वगुणं संप्रकाशय // svp_46 //

शक्नोसि यदि विज्ञेन संवादं कुरु मानिनि / पराजिता चेत् तेन त्वं वयम् अप्य् उपहास्यतां // svp_47 //

इति तैर् उक्तम् आकर्ण्य सा परिव्राजिका सुधीः / वाढम् इच्छामि संवादं कर्तुं तेन द्विजेन हि // svp_48 //

सर्वलोकसभामध्ये दर्शयिष्यामि मद्गुणं / इति तया समुदितं श्रुत्वा सर्वे सविस्मयाः // svp_49 //

सर्वेमे तत् प्रवृत्तान्तं राज्ञः पुरो न्यवेदयन् / तत् समाकर्ण्य राजा स यथामूभ्यां प्रभाषितं // svp_50 //

कारयत तथा यूयम् इति तान् अवदज् जनान् / तदनुज्ञां समासाद्य सर्वे ते मुदिता जनाः // svp_51 //

आमन्त्र्य तज्जनान् एतद् वृत्तं प्रोक्त्वैवम् ऊचिरे / परिव्राजिकया सार्धम् अमुयाप्य् अतिविज्ञया // svp_52 //

अमुको ब्राह्मणो विद्वान् संवादं कर्तुम् इच्छति / तच् छ्रोतुं ये ऽभिवाञ्च्छन्ति ज्ञातुं चैतद् विशेषतां // svp_53 //

सर्वे तत्र समायान्तु पुरे ऽतः सप्तमे दिने / इति राज्ञा समादिष्टं प्रभाषन्तः समन्ततः // svp_54 //

घण्टाघोषं समुच्चार्य चोदयत सतो जनान् / इति तत्कथितं श्रुत्वा सर्वे ऽपि सज्जना मुदा // svp_55 //

तत्र ते मुदिताः सर्वे यथादिष्टं महीभृता / तथा घण्टां समुन्नाद्य सर्वांल् लोकान् व्यनोदयन् // स्व्प्_*55* //

तथाहीति प्रतिज्ञाय घण्टाघोषम् अचारयन् / तत् समाकर्ण्य सर्वे ऽपि सज्जना मथुराश्रिताः // svp_56 //

तद्विवादं समिच्छन्तः श्रोतुं द्रष्टुं प्रचेरिरे / तदा विद्याकरो मानी मनसैवं व्यचिन्तयत् // svp_57 //

सा परिव्राजिका विज्ञा कीदृग्विद्याविचक्षणा / इति विचिन्त्य सत्रस्थस् तां परिव्राजिकां सतीं // svp_58 //

द्रष्टुं तत्राश्रमे गत्वा लोकान् एवम् अपृच्छत / या परिव्राजिका प्राज्ञा सा का कुहसमाश्रिता // svp_59 //

तां भवन्तः समामन्त्र्य संदर्शयन्तु मे द्रुतं / इति तत् कथितं श्रुत्वा तत्रान्तिकसमाश्रिताः // svp_60 //

तां परिव्राजिकां साध्वीं समामन्त्र्यैवम् अब्रुवन् / भो भद्रे ब्राह्मणो विद्वान् भवतीं द्रष्टुम् इच्छति // svp_61 //

तद् भवती तम् आमन्त्र्य संदर्शयतु सादरं / इति तदुक्तम् आकर्ण्य सा परिव्राजिका मुदा // svp_62 //

तं विद्वांसं समामन्त्र्य पुरतः समुपाश्रयत् / तां परिव्राजिकां कान्तां मनोरमातिसुन्दरीं // svp_63 //

समीक्ष्य सुचिरं तस्थौ रागाग्निज्वलिताशयः / सा परिव्राजिका चापि दृष्ट्वा तं सुन्दरं द्विजं // svp_64 //

संरागव्याकुलस्वान्ता पश्यन्त्य् एव समाश्रयत् / तयोर् द्वयोर् दैवयोगाद् रागवह्निः समुत्थितः // svp_65 //

तेनाभिद्रवितस्वान्तौ स्नेहरक्तौ बभूवतुः / ततः स ब्राह्मणः कान्तो युवा रागाकुलेन्द्रियः // svp_66 //

तां कान्तां यौवनीं रामां संपश्यन् रह अब्रवीत् / अयि भद्रे सुभद्रांगि त्वां दृष्ट्वा मम मानसं // svp_67 //

रागाग्निर् दीप्यते दग्धुं तच् छमीकर्तुम् अर्हति / यदि ते ऽस्ति दया भद्रे ब्राह्मणे ऽस्मिन् विचक्षणे // svp_68 //

तत् सुदृष्ट्या समालोक्य माम् आश्वास्याभिनन्दय / इति तदुक्तम् आकर्ण्य सा परिव्राजिका अपि // svp_69 //

कामरागाविलस्वान्ता तस्थौ संमोहिता यथा / एवं संमोहितस्वान्तां तां वीक्ष्य ब्राह्मणो ऽपि सः // svp_70 //

आलिंग्य सुदृशापश्यन् समाश्वास्यैवम् अब्रवीत् / अयि भद्रे यदि ते ऽस्ति स्नेहमैत्रमनो मयि // svp_71 //

श्रुत्वा मे ऽभिहितं वाक्यं चित्तं समभिनन्दय / सुमते यन् मया सार्धं विवादं कर्तुम् इच्छसि // svp_72 //

अहम् अपि त्वया सार्धं विवादं कर्तुम् उत्सहे / तद् यदि ते मयि स्नेहस् तन् मे हितं वचः शृणु // svp_73 //

तन् मनसा समाधाय समभिकर्तुम् अर्हति / इति तदुक्तम् आकर्ण्य कामातुरा महासुधीः // svp_74 //

विद्याकरं समालोक्य विहसंत्य् एवम् अब्रवीत् / भो द्विजेन्द्र महाप्राज्ञ समादिष्टं त्वया यथा // svp_75 //

तथाहं कर्तुम् इच्छामि सत्यम् इति प्रवक्ष्यतां / इति तया समाख्यातं श्रुत्वासौ चातुरो मुदा // svp_76 //

तां स्मिताननः प्राह मनोजरसविह्वलः / यद्य् एवं क्रियते रामे तथावयोः समागमं // svp_77 //

यावज् जीवं सुखं भुक्त्वा रममाणौ चरेमहि / तद् अभिसमयं कृत्वा गुप्तम् आवां विधाय तत् // svp_78 //

एवं तत्र सभामध्ये संलपिष्यावहे किल / यो ऽत्र विवादिते जेता तस्य स हतमानिकः // svp_79 //

शरणे प्राप्य शिष्यत्वं संचरेत सदानुगः / इत्य् अभिसमयं कृत्वा साक्षीकृत्वा महाजनान् // svp_80 //

तत्र सर्वसभामध्ये संवदिष्यामहे मिथः / मया चेन् निर्जिता त्वं स्त्री तदा लोके न निन्दिता // svp_81 //

किम् आश्चर्यं जिता बाला पुंसा सतेति वक्ष्यते / यदि तत्र सभामध्ये निर्जितो ऽहं त्वया स्त्रिया // svp_82 //

तदा लोके भविष्यामि निन्द्यमानः समन्ततः / पुमान् अपि द्विजः प्राज्ञो बालयापि स्त्रिया जितः // svp_83 //

इति हास्यपथं यास्ये विद्याकरो ऽतिविश्रुतः / इति त्वया तदा तत्र संवादे नौ प्रवर्तिते // svp_84 //

अन्ते प्रत्युत्तरं नैव दातव्यम् अपि किंचन / तथा जित्वा मया त्वं स्त्री शिष्यापि मे भवेस् तदा // svp_85 //

एवं समागमं नौ स्याद् वावज् जीवं सुखं महत् / इति तदुक्तम् आकर्ण्य सा कामरागदाहिता // svp_86 //

तथेति पतिभाषित्वा ब्राह्मणं तं व्यनोदयत् / एवं स ब्राह्मणस् तत्र कृत्वाभिसमयं तया / लोकासमीक्ष्यमाणश् च स्वालये प्राचरन् मुदा // svp_87 //

ततो ऽन्यस्मिन् दिने प्रातः विद्वान् कामसमुत्सुकः / महाजनसभामध्ये गत्वामन्त्र्यैवम् अब्रवीत् // svp_88 //

भवन्तो ऽद्य तया सार्धं परिव्राजिकया सह / संवादं कर्तुम् इच्छामि तद् आनयन्तु तां द्रुतं // svp_89 //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते महाजनाः / तथेति समुपामन्त्र्य तां यतिम् एवम् अब्रुवन् // svp_90 //

भवति यद् अयं विप्रः सर्वशास्त्रविचक्षणः / भवत्या सह संवादं कर्तुम् अद्य समिच्छति // svp_91 //

तद् भवन्ती सहानेन विवदितुं यदीच्छति / तत्र रंगे सभामध्ये समागत्याभितिष्ठतु // svp_92 //

इति तदुक्तम् आकर्ण्य सा परिव्राजिका मुदा / तं भर्तारम् अभीच्छन्ती रंगभूम्यां समाश्रयत् // svp_93 //

विद्याकरो ऽपि आगत्य तत्र रंगे सभाश्रये / महाधीमुखैन् आलोक्य प्रमनाः समुपाश्रयत् // svp_94 //

तत्र रंगे सभामध्ये ताव् उभौ समुपाश्रितौ / दृष्ट्वा श्रुत्वापि ते सर्वे महाजना उपाश्रयन् // svp_95 //

तद् द्रष्टुं कौतुकाक्रान्तं विप्राश् च ब्रह्मचारिणः / नृपतिप्रमुखा लोकाः सर्वे तत्र समागताः // svp_96 //

तथान्ये ऽपि जनाः सन्तः शिल्पिवणिक्प्रजादयः / सर्वे ऽत्र समुपायातास् तद् द्रष्टुं समुपाश्रयन् // स्व्प्_*96* //

तान् द्रष्टुं समुपासीनान् सर्वांल् लोकान् समीक्ष्य सः / ब्राह्मण उत्थितः पश्यन् साञ्जलिर् एवम् अब्रवीत् // svp_97 //

भवन्तो ऽत्र यद् अस्माभिः स्वम् अतिमदमानिकं / कृतं वटुकचापल्यं कर्तुम् अर्हन्तु तत् क्षमां // svp_98 //

यदि मया विवादे ऽत्र नारीयं निर्जिता तदा / किम् आश्चर्यं वदेल् लोकः पुंसा नारी जितेति च // svp_99 //

यद्य् एतया स्त्रियाप्य् अत्र विवादे ऽहं विनिर्जितः / पुमान् अपि जितो नार्या हीति स्यां सर्वनिन्दितः // svp_100 //

तद् अत्र समयं कृत्वा विवादं कर्तुम् उत्सहे / तद् भवन्तो ऽपि मध्यस्था द्रष्टुम् अर्हन्तु साधवः // svp_101 //

यद्य् एषात्र विवादे मां पराजेतुं हि शक्नुयात् / अस्याः शिष्यत्वम् आसाद्य भवेयाहं सदानुगः // svp_102 //

यद्य् अत्राहम् इमां जित्वा जयश्रियं समाप्नुयां / मम शिष्यत्वम् आसाद्य भवेद् एषा सदानुगा // svp_103 //

इति संप्रार्थ्य विप्रो ऽसौ तां परिव्राजिकां सतीं / पश्यन् व्याकरणपृश्नं पृष्ट्वा समभ्यचोदयत् // svp_104 //

तत्प्रत्युत्तरम् उद्दिश्य सा परिव्राजिका सुधीः / ब्राह्मणं तं विनिर्जित्य व्यस्माययन् सभाजनान् // svp_105 //

तच् छ्रुत्वा ते जनाः सर्वे विस्मयापन्नमानसाः / प्राज्ञेयं यतिर् इत्य् उक्त्वा स्वस्वालयम् उपाचरम् // svp_106 //

तत् परेद्युस् तथा तत्र सा परिव्राजिकागता / ते ऽपि सन्तो जनाः सर्वे समागत्य समाश्रयन् // svp_107 //

ततः स ब्राह्मणस् तत्र सभामध्ये समाश्रितः / तां परिव्राजिकां पश्यञ् च्छास्त्रार्थं पर्यपृच्छत // svp_108 //

तच् छास्त्रार्थं समाख्याय युवतिर् अपि सा सुधीः / विद्वांसम् अपि तं जित्वा सर्वान् सतो ऽन्वमोदयत् // svp_109 //

एवं च तृतीये ऽप्य् अह्नि सा योषिद् अपि सन्मतिः / सर्वकलाभिसंवादे विस्पष्टार्थम् उदाहरत् // svp_110 //

एवं तुर्यदिने चापि पञ्चमे दिवसे तथा / षष्ठे ऽपि वासरे सैवं यथार्थं समुपादिशत् // svp_111 //

एवं स ब्राह्मणस् तत्र सप्तमे ऽह्नि समाश्रिते / क्रियाबन्धं तय कृत्वा रंगभूमिम् उपासरत् // svp_112 //

त्रपाकुलचित्त इव जनान् आह सुचातुरः / अद्याप्य् अहं यदि जितस् तस्याः स्याम् अनुगो ननु // svp_113 //

जेष्यति प्रत्यहं सैवम् एकस्मिन्न् अप्य् अहं किमु / वाणीच्छलाज् जिता सा तु यतो योषित् सरस्वती // svp_114 //

इति प्रोक्त्वा द्विजः कामी कामातुरीं महाधियं / प्रगल्भवचसा नारिं वेदान्तं समपृच्छत // svp_115 //

तत्र विज्ञापि सा साध्वी स्मृत्वाभिसमयं सुधीः / अपि प्रत्युत्तरं किञ्चिद् असमर्थैव नो ददौ // svp_116 //

ततः स ब्राह्मणः पश्यन् महाजनान् सभाश्रितान् / सानन्दसुप्रसन्नास्यः साञ्जलिर् एवम् अब्रवीत् // svp_117 //

भवन्तो दृश्यताम् अत्र लभते को जयश्रियं / इति समीक्ष्य प्राख्यातुम् अर्हन्ति मान्यथा खलु // svp_118 //

इति तत् प्रार्थितं श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते सभाजनाः / विद्यानिधिं महाप्राज्ञं संप्रशंस्यैवम् अब्रुवन् // svp_119 //

कोविदात्र भवाञ् जेता यतिर् एषा पराजिता / तद् इयं भवतः शिष्या भवेत सर्वदानुगा // svp_120 //

एकस्मिन्न् एव दिवसे महाधीस् तेन निर्जिता / कथम् अत्र संदेह इति सर्वे सविस्मयाः // svp_121 //

इति सर्वैः समाख्यातं श्रुत्वा स ब्राह्मणो मुदा / तां परिव्राजिकां पश्यन् विहसन्न् एवम् अब्रवीत् // svp_122 //

अयि भद्रे समायाहि यथाभिसमयं कृतम् / तथानुगत्वम् आसाद्य चर धर्मं ममानुगा // svp_123 //

इति तदुक्तम् आकर्ण्य सा परिव्राजिका स्मिता / लज्जाभिहतचित्तेव तस्थाव् अभिनतानना // svp_124 //

ततः स मुदितो विप्रो दण्डं च्छत्रम् उपानहं / दत्वा तां सहसामन्त्र्य समाश्वास्यैवम् अब्रवीत् // svp_125 //

अयि भद्रे तथा सिद्धं यथा मया समीहितं / तत् त्वं मुदा मया सार्धं सुखं चर समाव्रज // svp_126 //

इति तत् कथितं श्रुत्वा सा परिव्राजिका ततः / दण्डम् उपानहौ च्छत्रं गृहीत्वा प्रस्थिता शनैः // svp_127 //

ततः स ब्राह्मणो धृत्वा तां परिव्राजिकां मुदा / विजयश्रीमहोत्साहैर् वासालयम् उपाचरत् // svp_128 //

तत्र वासे समाश्रित्य विद्वान् सो ऽत्यभिनन्दितः / तया सार्धं यथाकामं भुंजमानो ऽरमत् सुखं // svp_129 //

तत्रैवं रम्यमाणासौ तेन भर्त्रातिरागिना / काल आपन्नसत्वाभूत् प्रावृषीव घनो ऽम्बुभृत् // svp_130 //

ततः क्रमेण सा नारी संप्रवर्धितगर्भिणी / कृशांगी पाण्डुवर्णाभून् मृदुवाग् मन्दगामिनी // svp_131 //

गर्भिणी सा परिज्ञाय निन्द्यमाना महाजनैः / लज्जासंकोचितस्वान्ता भर्तारम् आह तं द्विजं // svp_132 //

स्वामिन् भवान् विजानातु यद् अहं गर्भिणी भवे / तल् लोकैर् निन्द्यमानात्र कथं चरेय सांप्रतं // svp_133 //

तद् अन्यविषये गत्वा स्थातुम् इच्छति मे मनः / यदीच्छसि मया सार्धं रन्तुं प्रेहि व्रजेवहि // svp_134 //

इति तया समाख्यातं श्रुत्वा स ब्राह्मणस् तथा / अन्यत्र विषये गन्तुं तया सार्धं समैच्छत //135 //

ततस् तौ मथुरां त्यक्त्वा जग्मतुर् दक्षिणापथं / जनपदचारिकां तत्र चरित्वा सुखम् आपतुः // svp_136 //

तत्र श्वेतवलाकाख्ये पुरे तौ दम्पती मुदा / गत्वा रात्रौ समाश्रित्य न्यूषतुः परिखेदितौ // svp_137 //

तत्र सा नवमासानाम् अत्ययात् समयागते / मठे लोकसभोनान्ते प्रासूत लघुदारकम् // svp_138 //

आत्मजं तं समालोक्य सुवर्णम् अभिसुन्दरं / सा माता विस्मितस्वान्ता तस्थौ लज्जानतानना // svp_139 //

जनकोऽ पि तम् आलोक्य विज्ञो ऽयं हि भवेद् अपि / इति मत्वा चिरं पश्यन्स् तस्थौ संहर्षिताशयः // svp_140 //

ततः स जनकस् तस्य कृत्वा जातिमहं स्वयं / नामास्य किं करिष्ये ऽहम् इति ध्यात्वैवम् अब्रवीत् // svp_141 //

यत् सभायां प्रजातो ऽयं तेनास्य नन्दनस्य मे / सभिक इति विख्यातं नाम भवतु सर्वतः // svp_142 //

इत्य् आख्याय पिता तस्य दारकस्य यथार्थतः / सभिक इति प्रख्यातं नाम कृत्वात्यसारयत् // svp_143 //

ततः स दारको मात्रा पित्रापि संप्रपालितः / परिपुष्टेन्द्रियो वृद्धो बभूवाशु मनोहरः // svp_144 //

ततः स सभिको धीमान् अशिक्षत लिपीः क्रमात् / सर्वशास्त्राण्य् अधीत्याशु महावादित्वम् आययौ // svp_145 //

एवं स वादिजिद् विज्ञः सर्वविद्याविचक्षणः / विद्याभिमानिनः सर्वान् पराजेतुं समैच्छत // svp_146 //

ततो ऽनुज्ञां समासाद्य पित्रोः सो ऽत्यतिमानिकः / प्रव्रजित्वा गुरोर् आज्ञां धृत्वाचरद् यतिव्रतं // svp_147 //

यस्य माता महाप्राज्ञा विद्याकरः पिता तथा / अतो ऽतिमानी सभिकः स्वयं विद्याविचक्षणः // svp_148 //

ततः स मानिनो जेतुं समुद्रान्तिक आश्रमे / महर्षीन् ब्राह्मणान् विज्ञान् संद्रष्टुं समुपाचरत् // svp_149 //

तत्र स वादिनः सर्वान् सर्वशास्त्रप्रवादिते / जित्वा विजयम् आसाद्य समभ्यानन्दितो ऽचरत् // svp_150 //

ततो ऽन्यत्राश्रमे गत्वा स सभिको व्यलोकयत् / तथा प्रवादिनः सर्वाञ् जित्वा जयं समाययौ // svp_151 //

एवं स सभिको गत्वा षोडशनगरेष्व् अपि / सर्वान् प्रवादिनो जित्वा जयकीर्तिश्रियं ययौ // svp_152 //

ततः स सभिकः सर्वविद्यामदाभिमानिकः / सर्वान् प्रवादिनो जेतुं मनसैवं व्यचिन्तयत् // svp_153 //

संबुद्धो ऽसौ महाभिज्ञः सर्वज्ञो ऽर्हन् मुनीश्वरः / सर्ववादिविजेतेति प्रथितं सर्वतो ऽधुना // svp_154 //

तद् अहं तस्य मुनीन्द्रस्य जगच्छास्तुर् महामतेः / प्रज्ञाविशेषम् आज्ञातुं गमिष्यामि तदाश्रमे // svp_155 //

जेतुं न शक्यते बुद्धः क्षत्रियात्मज एव सः / रणकाले तु वीरास् ते क्षत्रियाः शास्त्रवैमुखाः // svp_156 //

विद्याकरो मम पिता महाधीर् जननी पुनः / स्वयं विद्याब्धिपारश् च सर्ववादिमदापहः // svp_157 //

इति स सभिको ध्यात्वा वाराणस्यां जिनाश्रमे / मृगदावे भ्रमन् गत्वा समीक्ष्य समुपाचरत् // svp_138 //

तत्र सभासनासीनं सर्वलोकसमावृतं / ददर्श स मुनीन्द्रं तं पूर्णेन्दुम् इव भास्करं // svp_159 //

तं दृष्ट्वा स महामानी विस्मयाक्रान्तमानसः / विभिन्नवदनस् तस्थौ पश्यन् निश्चलितेन्द्रियः // svp_160 //

ततो धैर्यं समालम्ब्य मदमानं विहाय सः / प्रणत्वा साञ्जलिस् तत्र संपश्यन् समुपाचरत् // svp_161 //

तत्र स समुपाश्रित्य तस्य शास्तुर् महामुनेः / प्रणत्वा चरणाम्भोजे साञ्जलिः समुपाश्रयत् // svp_162 //

तत्र स सुप्रसन्नात्मा साञ्जलिः स पुरः स्थितः / संबुद्धं तं महाभिज्ञं संपश्यन्न् एवम् अब्रवीत् // svp_163 //

भगवन्स् तद् विजानीयाद् यदर्थे ऽहम् इहाव्रजे / तद् भवान् मे मनोवाञ्छां संपूरयितुम् अर्हति // svp_164 //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा स भग्वाञ् जिनः / तं सभिकं समालोक्य विहसन्न् एवम् आदिशत् // svp_165 //

शृणु साधो महाभाग यदर्थे त्वम् इहागतः / तत् ते संपूरयिष्यामि समाख्याहि समीहितं // svp_166 //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स सभिको मुदा / भगवन्तं तम् आलोक्य साञ्जलिर् एवम् अब्रवीत् // svp_167 //

भगवन् भवता प्राप्तं किं ज्ञानं किं च ते व्रतं / यत् संबुद्धो भवान् ख्यात एतद् आदेष्टुम् अर्हति // svp_168 //

इति तत् प्रार्थितं श्रुत्वा सर्वमानिमदापहः / भगवान् सभिकं द्र्ष्ट्वा तद् उत्तरम् उपादिशत् // svp_169 //

उत्तरं प्रतिपृच्छस्व तदर्थं सभिक मदी / शिष्याणाम् अग्रतो ऽज्ञो ऽयं स्वल्पशिक्षापरिग्रहात् // svp_170 //

इति सर्वज्ञवचनं श्रुत्वा सभिक मानिकः / निर्मद उत्तरं विज्ञं पप्रच्छ साञ्जलिः स्मितः // svp_171 //

भगवताज्ञपितस् त्वं तदर्थं मे समादिश / विनयाद् अर्थितस् तेन तदर्थम् उत्तरादिशत् // svp_172 //

कथम् अज्ञो ऽसि सभिक सर्वविद्याविचक्षण / श्रूयतां कथयिष्यामि संक्षेपात् सावधानतः // svp_173 //

बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संप्राप्य बोधिम् उत्तमां / संबोधयति यः सर्वं स संबुद्धो निगद्यते // svp_174 //

माराश्रयं गृहं त्यक्त्वा निष्क्लेशो विजितेन्द्रियः / सर्वसत्वहितार्थेन चरते यस् तपोव्रतं // svp_175 //

सो ऽर्हन् भिक्षुर् विशुद्धात्मा चतुर्ब्रह्मविहारिकः / सद्धर्मश्रावकः संघः स योगी यतिर् उच्यते // svp_176 //

मायाभवं जगन् मत्वा स्वपरात्महितार्थभृत् / बोधिचर्याव्रतं धृत्वा चरते यो जगद्धिते // svp_177 //

स श्रमणो महाभिज्ञो भद्रश्रीसद्गुणाश्रयः / बोधिसत्वो महासत्वः सर्वधर्मार्थभृत् स्मृतः // svp_178 //

इत्य् उत्तरेण संदिष्टं श्रुत्वा स सभिकः पुनः / साश्चर्य उत्तरं विज्ञं प्रणत्वा च न्यवेदयत् // svp_179 //

उत्तरब्राह्मणाः के च स्नातकाश् च कथं द्विजाः / वैदिकाश् च कथं विप्राः श्रोत्रियाश् चापि ते कथं // svp_180 //

क्षेत्रज्ञाश् च कथं ते ऽपि कथं च ब्रह्मचारिनः / ऋषयश् च परिव्राजा मुनयश् च तपस्विनः // svp_181 //

यतयो योगिनश् चापि कथं केनापि कर्मतः / एतत् कर्म समाख्याय संबोधयतु मे मनः // svp_182 //

इति संप्रार्थितं तेन उत्तरो विप्रभिक्षुकः / तं सभिकं समालोक्य विहसन्न् एवम् आदिशत् // svp_183 //

ये च शुद्धात्मनो ऽहिंसा धर्माश्रितास् तपस्विनः / शुद्धसंवरसंधाना योगाभ्यासे सुचातुराः // svp_184 //

साधु शृणु समाधाय यद् एतत् प्रष्टुम् इच्छसि / तत् ते मनोऽभितुष्टये वक्ष्याम्य् अहं समासतः // स्व्प्_*184अ* //

यो विश्वं सृजति ब्रह्मा स्वयंभूर् वेदभृद् विधिः / तस्यात्मजहाः समाचारः सात्विका निर्मलेन्द्रियाः // स्व्प्_*184ब्* //

स्वपरात्मसमाचाराश् चतुर्ब्रह्मविहारिणः / वेदधर्मार्थभर्तारः सन्तस् ते ब्राह्मणाः स्मृताः // svp_185 //

स्नात्वा तीर्थेषु नित्यं ये शुद्धशीला जितेन्द्रियाः / ब्रह्मव्रतं चरन्तस् ते निष्कांक्षाः स्नातकाः स्मृताः // svp_186 //

संस्कारपरिशुद्धा ये वेदधर्मसमाचराः / ब्रह्मचर्याव्रतं धृत्वा चरन्ते ते द्विजाः स्मृताः // svp_187 //

शुद्धशीलाः समाचारा वेदधर्मार्थसाधकाः / ब्रह्मवृत्तिसमाधाना धीरास् ते वैदिकाः स्मृताः // svp_188 //

ये ब्रह्मसंवरं धृत्वा संचरन्तः सदा शुभे / सद्विधेः पूरयन्त्य् अर्थं ते विप्राः कथिता बुधैः // svp_189 //

ये सुधीरा महावीराः सर्वसत्वहितोद्यताः / वेदभद्रार्थभर्तारः प्राज्ञास् ते श्रोत्रियाः स्मृताः // svp_190 //

सर्वेषाम् इन्द्रियाणां यत् क्षेत्रम् आत्मा समाश्रयेत् / तद्विशुद्धिं विजानीते स तु क्षेत्रज्ञ उच्यते // svp_191 //

ये मैत्रीमुदितात्मानः कारुण्यार्द्रितमानसाः / उपेक्ष्य संचरन्ते ऽर्थे भद्र ते ब्रह्मचारिनः // स्व्प्_ल्92 //

संसारविरतोत्साहा निर्वृतिसुखलालसाः / प्रव्रज्याव्रतसंचारास् ते परिव्राजकाः स्मृताः // svp_193 //

ये च ब्रह्मसमाचारा महासत्वा महर्धिकाः / ऋषयस् ते समाख्याता स्वर्गाभिपदसाधिनः // svp_194 //

ये भवगतिसंचारनिःसंगाः सुस्थितेन्द्रियाः / मौनचर्यासमाचाराः सन्तस् ते मुनयः स्मृताः // svp_195 //

निरपेक्षाः स्वकाये ऽपि ये चरन्ते तपोव्रतं / तपस्विनस् त आख्याता भद्रश्रीसद्गुणार्थिनः // svp_196 //

ये मायारतिनिष्कांक्ष निष्क्लेशा विजितेन्द्रियाः / निर्ममाः संयतात्मानो यतयस् ते निरञ्जनाः // svp_197 //

ये विश्वाससमाचारा निर्विकल्पा निराश्रयाः / समाधिनिहितात्मानो योगिनस् ते निरञ्जनाः // svp_198 //

एते भवविनिर्मुक्ताः प्रव्रज्याव्रतचारिणः / परिशुद्धेन्द्रियात्मानः संयायुः परमां गतिं // svp_199 //

एतत् स्वल्पतरार्थे ऽपि कथं न ज्ञायते त्वया / विद्याभिमानिना सर्वाञ् जेष्यामीति मदोद्धतः // svp_200 //

मानं त्यज त्वं सभिक भजैनं शास्त्रपारगं / बोधिं चर मोक्षकामिन् प्रव्रज्याव्रतम् आदध // svp_201 //

इत्य् उक्त्वा निजवृत्तान्तं कथयामास विस्तरं / नालकस्यानुजस्यापि सर्वज्ञस्यानुभावतां // svp_202 //

अयम् एव त्रिलोकेषु सर्वविद्याधिपः सुधीः / सर्वधर्माधिपः शास्ता सर्ववादिमदापहः // svp_203 //

यस्य स्मरणमात्रेण ममानुजो महासुधीः / सर्ववादिविजेताभूच् छ्रुतिधरः सुपारगः //204 //

एतादृशस्य सर्वज्ञस्य दर्शने श्रवणे पुनः / का कथा चर तस्मात् त्वं शासने ऽस्य सुसंवरं // svp_205 //

इत्य् उत्तरगिरं श्रुत्वा सभिकः सो ऽतिसाहसः / प्रव्रज्याव्रतम् आधातुं समभूत् प्रमनाः कृती // svp_206 //

इति तेन जगच्छास्त्रा समादिष्टं निशम्य सः / सभिकः सुप्रसन्नात्मा प्राभ्यनन्दत् प्रबोधितः // स्व्प्_*206* //

ततः स सभिको विज्ञः संबुद्धगुणलालसः / तं मुनीन्द्रं मुदा नत्वा साञ्जलिर् एवम् अब्रवीत् // svp_207 //

भगवन् सर्वविद् विज्ञ सर्वविद्यान्तपारग / क्षमस्व मे ऽपराधं यन् मदोत्थित दयानिधे // svp_208 //

त्वम् एव भगवान् नाथः सर्वधर्माधिपो जिनः / भवान् एव जगच्छास्ता महाभिज्ञो मुनीश्वरः // svp_209 //

चतुर्मारविनिर्जेता विनायकस् तथागतः / विराजते भवान् एव त्रैधातुकाधिपेश्वरः // svp_210 //

क्लेशध्वान्ताभिनिर्हन्ता सद्धर्मज्ञानभास्करः / यद् अहं भगवन् पातुं धर्मामृतं समुत्सहे // svp_211 //

तद् भवान् मां समालोक्य समन्वाहर्तुम् अर्हति / सदाहं भवता शास्तः शरणे समुपस्थितः // svp_212 //

धृत्वानुज्ञां समाधाद्य चरिष्ये सौगतं पदं / तद् भवान् सौगते धर्मे भद्रश्रीबोधिसाधने // svp_213 //

कृपाय मां समायुज्य संचारयितुम् अर्हति / इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा स करुणाम्बुधिः // svp_214 //

अपमदं परिव्राजं तं समीक्ष्यैवम् आदिशत् / एहि भद्रास्ति ते वांच्छा सौगते संवरे यदि // svp_215 //

बोधिचर्यां समाधाय निष्क्लेशं संचर व्रतं / इत्य् आदिश्य स संबुद्धो दक्षिणपाणिना स्वयं // svp_216 //

शिरसि संस्पृशन्स् तस्य त्रिकायम् अभ्यशोधयत् / भगवता शिरः स्पृष्टे मुण्डितः स जितेन्द्रियः // svp_217 //

खिष्खिरीपात्रभृद् भिक्षुर् बभूव चीवरावृतः / ततः स सुप्रसन्नात्मा प्राप्यानुज्ञां जगद्गुरोः // svp_218 //

बोधिचर्याव्रतं धृत्वा समाचरत् समाहितः / ततः समाधिशुद्धात्मा परिशुद्धत्रिमण्डलः / ब्रह्मचारी महाभिज्ञो बभूव सौगतो यतिः // svp_219 //

इति श्रीभद्रकल्पावदाने अशोकोपगुप्तसंभाषणे सभिकसौगतशासनप्रव्रज्याव्रतचारणपरिवर्तो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः //

(sam 47a3ff.: additional verses): एतद् दृष्ट्वा समाकर्ण्य सर्वे लोकाधिपा अपि / तद् व्रतम् अनुमोदन्तः संचेरिरे ऽभिनन्दिताः // स्व्प्_*219* //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / त्वम् अपीदं महाराज श्रुत्वानुमोद्य चारय // स्व्प्_*22ओ* //

श्रुत्वेदं मे ऽनुमोदन्ति सर्वे ते निर्मलेन्द्रियाः / बोधिसत्वा महाभिज्ञाः भवेयुर् बोधिलाभिनः // स्व्प्_*221* //

इति शास्त्रार्हतादिष्टं श्रुत्वा ऽशोको नृपो मुदा / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // स्व्प्_*222* //

इति सभिकसौगतशासनप्रव्रज्याव्रतचरणपरिवर्तो नाम नवमो ऽध्यायः समाप्तः //