गुणकारण्डव्यूहसूत्र

तयैव सह संरक्तो राजा स कामनन्दितः / यथाकामं सुखं भुक्त्वा चचार स्वेच्छया रमन् //

एवं सा राक्षसी नित्यं रमयित्वा यथेच्छया / नृपतिं तं वशीकृत्य स्वच्छन्दं समचारयत् //

ततः सा राक्षसी रात्रो राजकुलाश्रितान् जनान् / नृपतिप्रमुखान् सर्वान् संप्रास्वपितान् व्यधात् //

कृत्वा सर्वान् प्रसुप्तांस्तान् प्रास्वापनाभिमोहितान् / ततः सा सहसाकाशात्ताम्रद्वीपं मुदाचरत् //

तत्र सा सहसोपेय ताः सर्वा अपि राक्षसी / पुरतः समुपाहूय समालोक्यैवमब्रवीत् //

भगिन्यस्तेन युष्माकमेकेन सिंहलेन किम् / सिंहकेशरिणो राज्ञः सिंहकल्पाभिधे पुरे //

नृपतिप्रमुखाः सर्वे जना अन्तःपुराश्रिताः / मया कृताः प्रसुप्तास्ते प्रास्वापनाभिमोहिताः //

आगच्छत मया सार्धं सहसा तत्र चरेमहि / नृपतिप्रमुखान् सर्वान् भक्षिष्यामो ऽधुना वयम् //

इति तयोक्तमाकर्ण्य राक्षस्यः सकला अपि / आकाशात् सहसा गत्वा सिंहकल्पं मुदाचरन् //

तत्र ताः सहसोपेत्य सर्वा राजकुले स्थितान् / नृपतिप्रमुखान् सर्वांल्लोकान् मुदा च खादिरे //

सर्वे ऽपि भक्षितास्ताभी राक्षसीभिर्नृपादयः / जना राजकुलद्वारं नोद्घाटितमुषस्यपि //

राजकुलोपरि प्रातः पक्षिणः कुणपाशिनः / गृध्रादयो विरावन्तः प्रभ्रमन्तः प्रेचिरिरे //

तत्र प्रातः समायाता अमात्या मन्त्रिणो जनाः / पक्षिणो भ्रमतो दृष्ट्वा तस्थुः सर्वे ऽपि विस्मिताः //

कथं राजकुलं द्वारं नोद्घाटितं च साम्प्रतम् / भ्रमन्तः पक्षिणो ऽनेके इत्युक्त्वा तस्थुरुन्मुखाः //

तत्प्रवृत्तान्तमाकर्ण्य सिंहलः सहसोत्थितः / निशितं खड्गमादाय प्राचरत्तत्र सत्वरः //

तत्र तां जनतां पश्यन्सिंहलः स उपाश्रितः / गलदश्रुविलिप्तास्यः पुरत एवमब्रवीत् //

भवन्तः कुणपाहारा भ्रमन्त्यत्र खगा यतः / तद्राजापि जनाः सर्वे राक्षस्या भक्षिता खलु //

तदुक्तमिति तच्छ्रुत्वा सर्वे ऽपि मन्त्रिणो जनाः / कथमेवं त्वया ज्ञातमित्यप्राक्षुस्तमादरात् //

तच्छ्रुत्वा सिंहलश्चासौ सर्वान्स्तान् मन्त्रिणो जनान् / समीक्ष्य तत्पुरः स्थित्वा सहसौवमभाषत //

भवन्तो दीर्घनिःश्रेणिः सहसानीयतामिह / आरुह्योपरि गत्वाहं पश्याम्यत्र समन्ततः //

तदुक्तं मन्त्रिणः श्रुत्वा निःश्रेणिं सहसा जनैः / आनयित्वाशु प्रासादे प्रान्ते समध्यरोपयन् //

तान् दृष्ट्वा सिंहलः खड्गं धृत्वाभिरुह्य संक्रमन् / प्रासादोपरि संस्थित्वा त्रासयत्ताः निशाचरीः //

सिंहलं खड्गपाणिं तं प्रासादोपरि संस्थितम् / राक्षस्यस्ताः समालोक्य सर्वा भीता विबभ्रमुः //

तासां काश्चिच्छिरो धृत्वा काश्चित्पादान् भुजान् पराः / ताः सर्वा अपि राक्षस्यः पलायितास्ततो द्रुतम् //

ततः सिंहल आलोक्य सर्वास्ता निष्पलायिताः / प्रासादादवतीर्याशु द्वारं समुदघाटयत् //

ततस्ते मन्त्रिणो ऽमात्या जनाः सर्वे ऽपि सैनिकाः / गत्व समीक्ष्य राजादीन् सर्वान् भुक्तान् विचुक्रुशुः //

सुचिरं विलपित्वा ते सर्वे ऽपि मन्त्रिणो जनाः / अमात्याः सैनिकाः पौरा विचेरुः संत्रसिताशयाः //

ततः स सिंहलो दृष्ट्वा सर्वांस्तान् मन्त्रिणो जनान् / अमात्यान् सैनिकान् पौरान् समामन्त्र्यैवमब्रवीत् //

भवन्तो मा विचरन्त्यत्र नास्ति काचिन्निशाचरी / तत्सर्वे समुपाविश्य पश्यन्तां सर्वतः पुनः //

ततस्ते मन्त्रिणो ऽमात्या जनाः संवीक्ष्य सर्वतः / सर्वराजकुलं सान्तर्बहिस्तं समशोधयन् //

ततस्ते मन्त्रिणो ऽमात्या ब्रह्मणादीन् महाजनान् / सन्निपात्य प्रजाश्चापि समामर्नयैवमब्रुवन् //

भवन्तो ऽत्र मृतो राजा वंशस्तस्य न विद्यते / तदत्र कं कृत्वा मिमीमहि वदन्त्विदम् //

इति तैर्मन्त्रिभिः प्रोक्तं श्रुत्वा ते ब्राह्मणादयः / महाजनाः प्रजाश्चापि सर्वे ऽप्येवं न्यवेदयन् //

यः प्राज्ञः सात्विको विरो नीतिशास्त्रविचक्षणः / दयाकारुण्यभद्रात्मा सर्वधर्महितार्थभृत् //

तं विधिनाभिंषिंच्यात्र प्रतिष्ठाप्य नृपासने / सर्वराज्याधिपं कृत्वा प्रमाणयन्तु सर्वदा //

इति तैः कथितं श्रुत्वा केचिद्विज्ञा महाजनाः / सर्वेषां मन्त्रिणां तेषां पुरत एवमब्रुवन् //

सिंहलो ऽयं सार्थावाहः सात्विको नीतिवित्कृती / दयाकारुण्यभद्रात्मा सर्वसत्त्वहितार्थभृत् //

ईदृग्वीरो महाप्राज्ञो दयाकारुण्यसन्मतिः / मैत्रीश्रीसद्गुणाधारो नास्ति कश्चिन्महाजनः //

तदेनं सिंहलं वीरमभीषिंच्य नृपासने / प्रतिष्ठाप्य नृपं कृत्वाभिमतां सकलैः सह //

इति तैरुदितं श्रुत्वा ते ऽमात्या मन्त्रिणो जनाः / सर्वे ऽप्यनुमतं कृत्वा तथा कर्तुं समारभन् //

ततस्ते मन्त्रिणो ऽमात्या ब्राह्मणाश्च महाजनाः / सिंहलं तं समामन्यिं पुरत एवमब्रवन् //

सिंहलात्र यदस्माकं प्रजानामपि संमतम् / तदनुमोद्य राज्यो ऽत्र राजा भवितुर्हसि //

इति तैर्मन्त्रिभिः सर्वैरमात्यैः सुजनैर्द्विजैः / प्रार्थितं सिंहलः श्रुत्वा तत्पर एवमब्रवीत् //

भवन्तो ऽहं वणिग्वृत्तिव्यवहारोपजीविकः / तत्कथं राज्यसंभारं संवोढुमभिशक्नुयाम् //

तदेतन्मम योग्यं न क्षमन्तु तदशक्यताम् //

यद्योग्यं कर्म तत्रैव योजनीयो हि मन्त्रिभिः //

इति तेनोदितं श्रुत्वा ते ऽमात्या मन्त्रिणो जनाः / सर्वे तं सिंहलं वीक्ष्य समामन्त्र्यैवमब्रुवन् //

भवत्सदृशः सद्बुद्धिर्विर्यवान् सदयः कृती / सात्विको लोकविख्यातः कश्चिदन्यो न निद्यते //

यच्चास्य नृपतेर्वंशे विद्यते ऽपि न कश्चन / तदत्रेदं भवान् राज्यमनुशासितुमर्हति //

इति तैर्मन्त्रिभिः सर्वैः संप्रार्थितं निशम्य सः / सिंहलो मन्त्रिणः सर्वान् समालोक्यैवमब्रवीत् //

भवन्तो यदि मां सर्वे राजानं कर्तुमिच्छथ / समये नाहमिच्छामि राज्यं समनुशासितुम् //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे ते मन्त्रिणो जनाः / अमात्यास्तं महाभिज्ञं समलोक्यैवमब्रुवन् //

यथा यद्भवताख्यातं समयं तत्तथा खलु / सर्वे वयं समाधाय चरिष्यामः समाअहिताः //

इति तदुत्तमाकर्ण्य सिंहलः संप्रबोधितः / सर्वान्स्तान् मन्त्रिणो ऽमात्यान् समालोक्यैवमब्रवीत् //

यद्येतत्सत्यमाधाय सर्वे चरितुमच्छथ / तथात्र राज्यसंभारं संवोढुमुत्सहे ऽप्यहम् //

तद्भवन्तो ऽत्र मे वाक्यं धृत्वा धर्मानुसाधिनः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरेयुः सर्वेदा शुभे //

इत्यनुशासनं धृत्वा मम धर्मासहायीनः / सर्वेसत्त्वहिताधारे दह्र्मे चरितुमर्हथ //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे मन्त्रिणो जनाः / अमात्या द्विजपौराश्च तथेति प्रतिशुश्रुवुः //

ततस्ते मन्त्रिणो ऽमात्या जना द्विजा महाजनाः / सर्वे ऽपि संमतं कृत्वा तं नृपं कर्तुमारभन् //

ततस्ते ऽत्र पुरे सम्यग्छोधयित्वा समन्ततः / ध्वजछत्राद्यालंकारैर्मण्डनैः समशोधयन् //

ततस्ते परिशुद्धे ऽहिन सिंहलं यथाविधिम् / अभिषिंच्य महोत्साहैश्चक्रुः लोकाधिपं नृपम् //

नृपासने प्रतिस्ठाप्य सर्वे लोकाः समन्त्रिणः / सिंहलं तं महाराजं संसेविरे समादरात् //

ततः स सिंहलो राज सर्वांल्लोकाअन् विनोदयन् / स्वस्वधर्मे प्रतिष्ठाप्य शशास स्वात्मजानिव //

तदनुशासनं धृत्वा सर्वे लोका द्विजादयः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा संचेविरे शुभे सदा //

तदा तस्य प्रभो राज्ये सर्वत्र विषयेष्वपि / निरुत्पातं शुभोर्साह प्रावर्त्तत निरन्तरम् //

तथा स मन्त्रिभिः सद्भिः नीतिधर्मविचक्षणैः / सेव्यमानो महाविज्ञो रराज देवराडिव //

तत्र स नृपतिर्जित्वा जन्बूद्वीपे महीभुजः / सर्वान्स्तान् मन्त्रिणो ऽमात्यान् समामर्नयैवमादिशत् //

सज्जीक्रियतामाश्वत्र चतुरंगबलैः सह / ताम्रद्विपे गमिष्यामि जेतुं ता राक्षसीरपि //

तदादिष्टं समाकर्ण्य सर्वे मन्त्रिणो जनाः / चतुरंगबलान्येवं सहसा समसज्जयन् //

ततः सन्नाह्य स भूमीन्द्रश्चतुरंगबलैः सह / संप्रस्थितो महोत्साहैस्तीरं प्राप महोदधेः //

तत्र स तानि सर्वाणि चतुरंगबलान्यपि / आरोप्य वहनेष्वब्धौ संप्रस्थितो चरन् मुदा //

तत्र स संतरन् सर्वैश्चतुरंगवलैः सह / स्वस्तिना सहसाम्बोधेः पारतीरमुपाययौ //

ताम्रद्वीपे तदा तत्र राक्षसीनां महद्ध्वजः / रेपित आपणस्थाने कम्पितो ऽसूचयद्भयम् //

तं प्रकम्पितमालोक्य राक्षस्यो भयशंकिताः / सर्वा एकत्र संमिल्य मिथ एवं समूचिरे //

भवन्त्य आपणस्थो ऽथं ध्वजः प्रकम्पितो ऽधुना / जाम्बुद्वीपनृपा नूनमस्भिर्योद्धुमागताः //

सज्जीकृत्वा तदस्माभिः स्थातव्यमिह साम्प्रतम् / इति संभाष्य ता द्रष्टुमब्धितीरमुपाचरन् //

तत्रस्थाः सकलास्तास्तान् सिंहलादीन् नराधिपान् / तीरोत्तीर्णान् महोत्साहैर्ददृशुर्योद्धुमागतान् //

दृष्ट्वा तान् समुपायातान् राक्षस्यस्ता भयान्विताः / काश्चित् पलायिता भीताः काश्चद्योद्धं समाश्रिताः //

योद्धं प्रत्युद्गताः काश्चित् काश्चित्तस्थुर्निरीक्ष्य खे //

तान् प्रत्युद्गतान् दृष्ट्वा सिंहलस्याġयाया द्रुतम् / विद्याधरिभिराविष्टा वीरैः शस्त्रैः प्रद्योतिताः //

अवशिष्टा अभिस्ताः सिंहलस्य नृपप्रभोः / कृतांजलिपुटा नत्वा पादयोरेवमब्रुवन् //

क्षमस्व नो महाराज व्रजामः शरणे तव / तदस्मान् योषितो बाला हन्तुं नार्हति क्षत्रियः //

इति संप्रार्थितं ताभिः श्रुत्वा स सिंहलः प्रभुः / समयेन क्षयं व इति ता वीक्ष्याब्रवीत् //

तच्छुत्वा सकला तास्तं सिंहलं क्षत्रियाधिपम / सांजलयः पुनर्नत्वा समालोक्यैवमब्रवीत् //

किं समयं समाख्यातुं भवताभिहितं यथा / तथा सर्वे वयं धृत्वा चरिष्यामः सदापि हि //

इतिः ताभिः समाख्यातं निशम्य स नृपः सुधीः / तां सर्वा राक्षसीः पश्यन् पुनरेवमभाषत //

यदीदं नगरं त्यक्त्वा सर्वे ऽन्यत्राधितिष्ठथ / मद्विजिते च यद्यत्र नापराध्येथ कस्यचित् //

तदा युष्माकमेवाहमपराध्यक्षयमेनहि / तदन्यथा कृते युष्मान् सर्वा हन्यां स संशयः //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा ताः सकला अपि / सिंहलं तं प्रणत्वा च समालोक्यैवमब्रुवन् //

स्वामिंस्तथा करिष्यामो भवानभिहितं यथा / तदस्मान् योषिता बालाः संपालयितुमर्हति //

इति संप्रार्थ्य सर्वास्ता राक्षस्यः परिबोधिताः / त्यक्त्वा तद्विषयं गत्वा वने ऽन्यत्र समाश्रयन् //

तत्र स सिंहलो राजा सामात्या मन्त्रिणो जनाः / स्थित्वा लोकानधिष्ठाप्य स्वस्वधर्मे ऽन्वशासत //

तत्र ते सकला लोका धृत्वा तन्नुपशासनम् / त्रिरत्नभजनं कृत्वा स्वस्वर्धं समाचरन् //

तदैतद्धर्मभावेन सुभिक्षं निरुपद्रवम् / सद्धर्ममंगलोत्साहं प्रावर्तत समन्ततः //

सिंहलेन नरेन्द्रेण जित्वा संवासितं स्वयम् / तेनासौ सिंहलद्वीप इति प्रख्यापितो ऽभवत् //

यो ऽसौ सिंहलो राजा तदाहमभवं खलु / यः सिंहकेशरी राजा ज्येष्ठ एव महल्लकः //

तदाभूद्राक्षसी या सा वेषा एवानुपमा खलु / यो वलाहो ऽश्वराजो ऽभूदेषो ऽवलोकितेश्वरः //

तदाप्येवं स लोकेशो बोधिसत्त्वो विलोक्य माम् / अश्वो भूत्वा समुत्तार्याप्यब्धेरेवं महद्भयात् //

एवं स त्रिजगन्नाथो बोधिसत्त्वः सदा स्वयम् / विलोक्य सकलान् सत्त्वान् समुत्तार्य भयादवत् //

तेनास्य सदृशो धर्मो नास्ति कस्यापि कुत्रचित् / बुद्धानामपि नास्त्येव कुतो ऽन्येषाअं त्रिधातुषु //

इत्थमयं महासत्त्वः सर्वलोकाधिपेश्वरः / सर्वधर्माधिपः शास्ता महाभिज्ञा ऽधिराजते //

तेन लोकाधिपाः सर्वे त्रैधातुकाधिपा अपि / अस्य शरणमाश्रित्य प्रभजन्ति सदादरात् //

ये ऽप्यस्य शरणं कृत्वा भजन्ति सर्वदादरात् / दुर्गतिं ते न गच्छन्ति संप्रयान्ति सुखावतीम् //

तत्र गत्वामिताभस्य मुनीन्द्रस्योपसंश्रिताः / सदा धर्मामृतम् पीत्वा प्रचरन्ति जगद्धिते //

ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमम् / निःक्लेशा बोधिमासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयुः //

इति विज्ञाय ये सत्त्वाः समीच्छन्ति जिनास्पदम् / तस्य लोकाधिनाथस्य भजन्तु शरणाश्रिताः //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा सर्वे सभाश्रिताः / लोकास्तथेति विज्ञप्य प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः //

// इति सिंहलसार्थवाहोद्धारणप्रकरणं समाप्तम् //

17. सर्वसत्त्वोद्धारण संबोधिमार्ग स्थापन महेश्वरोमादेवी संबोधिव्याकरणोपदेश प्रकरणम्

अथ सर्वनीवरणविष्कम्भी स जिनात्मजः / सांजलिर्भगवन्तं तं पुनर्नत्वैवमब्रवीत् //

भगवंस्त्रिजगद्धर्तुस्ते लोकाधिपतेः प्रभोः / काये धर्माः कियन्तो ऽपि विद्यन्ते तान् समादिश //

इति संप्रार्थितं तेन विष्कम्भिना निशम्य सः / भगवांस्तं महासत्त्वं समलोक्यैवमादिशत् //

कुलपुत्रास्य नाथस्य त्रैधातुकनिवासिनाम् / काये सर्वे ऽपि सद्धर्माः संविद्यन्ते व्यवस्थिताः //

तद्यथास्य तनौ लोम्नां विवरेषु सन्ति ये वृषाः / तान् संक्षेपेण वक्ष्यामि शृणुध्वं यूयमादरात् //

तद्यथैकविले लोम्नः सुवर्णानि बहून्यपि / गन्धर्वाणाम् सहस्त्राणि निवसन्ति महासुखम् //

बाध्यन्ते न च ते क्लेशैर्दुःखैः संसारिकैरपि / विरक्ता दुरिताचारोपविशुद्धेन्द्रियोत्तमाः //

सद्धर्माचारसंरक्ताश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / शुद्धशीलाः सदाष्टांगपोषधव्रतधारिणः //

तत्र श्रीमन्महारत्नं चिन्तामणिसमुज्ज्वलः / सर्वसत्त्वहितार्थाय स्वयमुत्पद्य संस्थितः //

यदा ते मणीमभ्यर्च्य गन्धर्वास्ते समीप्सितम् / प्रार्थयन्ति तदा तेषां सर्वं संसिध्यते तथा //

एवं भद्रसुखं भुक्त्वा गन्धर्वास्ते प्रमोदिताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचरन्तः शुभे स्थिताः //

एतदपि महद्धर्ममस्य लोमविले स्थितम् / तेनासौ त्रिजगन्नाथो धर्मकायो विराजते //

ततो ऽन्यस्मिंश्च कृष्णाख्ये लोमविले जगत्प्रभोः / शतकोटिसहस्राणि महर्षीणां वसन्त्यपि //

एको ऽभिज्ञा द्वयभिज्ञाश्च त्र्यभिज्ञाश्चापि केचन /

केचिच्चतुरभिज्ञाश्च पंचाभिज्ञाश्च केचन / सर्वे ते ऋषयो धीराः स्वस्वकुलव्रतंधराः / सुवर्णमयशैलानां पार्श्वेषु कुट्टिमाश्रिताः //

केचिद्रूपमयानां च पार्श्वेषु भूभृतां स्थिताअः / पद्मरागमयानां च केचित्पार्श्र्वेषु भूभृताम् //

केचिन्नीलमयानां च पार्श्वेषु कुट्टिमाश्रिताः / केचिद्वज्रमये पार्श्वे केचिन्मणिमये स्थिताः //

वैडूर्यकुट्टिमे केचिदश्मगर्भमये ऽपरे / केचिद्भीष्ममये पार्श्वे सप्तरत्नमयेष्वपि //

सर्वेषामपि रत्नानां पार्श्वेषु सरसीष्वपि / उद्यानेषु तथा केचिदारामेषु वनेषु च //

sarvertufalapuṣpādyairvṛkṣaiḥ saṃśobhiteṣvapi / केचिच्चन्दनवृक्षाणां केचिदगुरुर्भूरुहाम् //

केचित्तमालवृक्षाणां केचिच्चम्पकभूरुहाम् / अश्वत्थानां वटाणां च तथान्येषां च भूरुहाम् //

तथान्ये कल्पवृक्षाणां वांछितार्थप्रदायिनाम् / तलेषूटजमाश्रित्य संतिष्ठन्ते समाहिताः //

केचिदष्टांगशुद्धाम्बुसम्पूर्णेषु सरस्स्वपि / दिव्यपद्मोत्पलाद्येषु समाश्रित्य समाहिताः //

शुद्धशीला विशुद्धांगाः शुद्धाशय जितेन्द्रियाः / नानातपोव्रतं धृत्वा संतिष्ठन्ते समाहिताः //

अनेककल्पवृक्षाअश्च सुवर्णरुप्यपत्रकाः / सन्ति लोहितदण्डाश्च सर्वालंकारलम्बिताः //

तत्रेदृक्कल्पवृक्षाणामेकैकस्य तले स्थितम् / गन्धर्वाणां शतं स्मृत्वा त्रिरत्नं भजने सदा //

यदा ते भवसंचारदुखानि विविधान्यपि / विचिन्त्य खेदितात्मानः एवमुदीरयन्त्यपि //

अहो जन्मजराव्याधिक्लेशव्याकुलदुःखता /

सर्वेषामपि जन्तूनाम् संसारभ्रमतां सदा //

जाम्बूद्वीपमनुष्यास्ते क्लेशाग्निनितापिताशयाः / दुःखानि विविधान्येव भुक्त्वा चरन्तिं दुर्वृतौ //

कथं ते मानवा दृष्ट्वा जीवीतं भंगुरोपमम् / त्रिरत्नभजनं कृत्वा न चरन्ति जगद्धिते //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा ये चरन्ति जगद्धिते //

तेषां सर्वमभिप्रायमिहापि सिध्यते खलु //

परत्र ते सुखावत्यां लोकधातौ समीरिताः / जिनेन्द्रस्यामिताभस्य शरणे समुपस्थिताः //

सर्वदा भजनं कृत्वा पीत्वा धर्मामृतं मुदा / बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संचरेरन् जगद्धिते //

ततस्ते विमलात्मानो बोधिसत्त्वा जिनात्मजाः / त्रिविधां बोधिमासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयुः //

इत्येवं तैः समाख्यातं श्रुत्वा पक्षिमृगादयः / पशवो ऽपि समुद्विग्ना मनसैवं व्यचिन्तयन् //

अहो दुःखं मनुष्याणां अपि संसारचारिनाम् / तिरश्चां पशुजातीनामस्माकं किं कथ्यते //

कदा वयमिमं पापकायम् त्यक्त्वा पुनर्भवे / मानुष्यजन्म आसाद्य चरेमहि सदा वृषे //

धन्यास्ते मनुजा लोके त्रिरत्नशरणं गताः / स्मृत्वा ध्यात्वा भजन्तो ऽयं संचरन्ते जगद्धिते //

इत्येवं ते ऽनुसंचिन्त्य सर्वे पक्षिमृगादयः / त्रिरत्नमनुसंस्मृत्वा ध्यात्वा भजन्त आदरात् //

तदा तेषामभिप्रायं सर्वेषामपि सिध्यते / दिव्यभोग्यादिवस्तूनि सर्वाण्यपि भवन्ति च //

तद् दृष्ट्वा सुप्रसन्नास्ते सर्वे पक्षिमृगादयः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा भजन्तः प्रचरन्त्यपि //

एवं ते ऋषिगन्धर्वाः पक्षिमृगादिजन्तवः /

अपि सर्वे शुभोत्साहैः संतिष्ठन्ते प्रमोदिताः //

एवं कृष्णाभिधे लोमे विवरे काये जगत्प्रभोः / ऋष्यादयो महासत्वाः महर्द्धिधर्मचारिणः //

एवं तस्य जगद्धर्तुः काये सर्वे वृषाः स्थिताः / तेनायं त्रिजगन्नाथः सर्वधर्माधिपः प्रभुः //

इति मत्वास्य सर्वे ऽपि श्रद्धया शरणं गताः / नामाप्युच्चार्य स्मृत्वापि भजन्तु वोधिवांछिनः //

ये ऽप्यस्य शरणे स्थित्वा नामाप्युच्चार्य सर्वदा / ध्यात्वा स्मृत्वापि सद्भक्त्वा भजन्ति संप्रसादिताः //

दुर्गतिं ते न गच्छन्ति संयास्यन्ति सुखावतीम् / तत्रामिताभनाथस्य शरणे समुपस्थिताः //

सदा धर्मामृतं पीत्वा परिशुद्धत्रिमण्डलाः / त्रिविधां बोधिमासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयुः //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य ते सभाश्रिताः / विष्कम्भिप्रमुखाः सर्वे प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः //

ततः स भगवांस्तं च विष्कम्भिनं जिनात्मजम् / सादरं समुपामन्त्र्य संपश्यन्नेवमादरात् //

कुलपुत्र ततो ऽन्यत्र तस्य त्रैधातुकप्रभोः / लोकेशस्य तनौ लोमविवरे रत्नकुण्डले //

तत्रानेकानि गन्धर्वकन्यानां नियुतानि च / शतकोटिसहस्राणि निवसन्ति सदा मुदा //

ताः सर्वा देवकन्याभा दिव्यारुपा मनोहराः / सौम्यातिसुन्दराः कान्ता भद्रपोष्टेन्द्रियाशयाः //

बाध्यन्ते नैव ताः क्लेशैः दुःखैर्मानुष्यकैरपि / सद्धर्मश्रीगुणसंपत्तिसुखासंपन्ननन्दिताः //

तास्सर्वास्तस्य नाथस्य चतुःसंध्यं समाहिताः / ध्यात्वा नाम समुच्चार्य स्मृत्वा भजन्ति सादरम् //

तासां सर्वाणि वस्तूनि द्रव्याणि भूषणानि च /

प्रादुर्भूतानि सिध्यन्ते यथाभिवांछितान्यपि //

एवं ताः सुखसंपन्नाश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / बोधिचर्याव्रतं धृत्वा प्रचरन्तो जगद्धिते //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा संबोधिनिहिताशयाः / सत्यधर्मानुसंरक्तास्तिष्ठन्ति संप्रमोदिताः //

एवं तस्य जगन्नाथशरीरं सुकृतालयम् / तेनासौ त्रिजगन्नाथो धर्मराजो विराजते / ततो ऽन्यस्मिन् विले लोम्नस्तस्य च त्रिजगत्प्रभोः / कोटिशतसहस्राणि निवसन्त्यमृतान्धसाम् //

ते सर्वे ऽप्यमरा धीराः संबोधिनिहिताशयाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः //

एकभूमिस्थितः केचित् केचिद्द्वितीयभूमिकाः / तृतीयभूमिकाः केचित् केचिच्चतुर्थभूमिकाः //

पंचमभूमिकाः केचित् केचिच्च षष्ठभूमिकाः / सप्तमभूमिकाः केचित् केचिदष्टमभूमिकाः //

नवमभूमिकाः केचित् केचिद्दशमभूमिकाः //

सर्वे सत्त्वहिताधानसंबोधिव्रतचारिणः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा संचरन्ते जगद्धिते //

तस्मिंश्च विवरे सन्ति हेमरुप्यमया नगाः / षष्टियोजनसाहस्रसमुच्छ्रिता महत्तराः //

सर्वे ऽपि शतशृंगास्ते सप्तरत्नमयोज्ज्वलाः / तेषां पार्श्वेषु सर्वेषु ते एकभूमिकादयः / बोद्धिसत्वा महासत्वा ध्यात्वा तिष्ठन्ति योगिनः / गन्धर्वाणां च साहस्रकोटिलक्षशतान्यपि //

रत्नमयविमानेषु संरमन्ते महोत्सवैः / संगीतितूर्यसंवाद्यैर्महायानव्रतोत्सवैः //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा संचरन्ते जगद्धिते //

ततो विश्रम्य सर्वे ते विमानेषु समाश्रिताः /

कृत्वा सद्धर्मसांकथ्यं संवसन्ते प्रमोदिताः //

ततस्ते चंक्रमस्थाने पुष्करिण्यो वै शुभाम्बुभिः / अष्टांगगुणसम्पन्नैः पूर्णायाश्च सरोरुहैः //

पद्मोत्पलादिपुष्पैश्च छन्नायास्तटमन्दिरे / मण्डितहेमरुप्यादिरत्नालंकारभूषणैः //

भूषिते कल्पवृक्षैश्च सुवर्णरुप्यपत्रकैः / प्रवाललोहितस्तम्बैः सर्वालंकारलम्वितैः / चंक्रम्य तत्र ते रात्रो सर्वे ध्यात्वा समाहिताः / षड्गतिभवसंचारनिःस्पृहा निर्वृतीच्छिकाः //

निःक्लेशा विमलात्मानश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / महायानव्रतोत्साहः सुखं भुक्त्वा समाश्रिताः / एवं ते सकला नित्यं चतुस्संध्यं समाहिताः //

त्रिरत्नाराधनं कृत्वा भजन्तो निवसन्त्यपि //

एवमस्य जगद्भर्तुः कायो धर्मगुणाश्रयः / ततो ऽसौ त्रिजगन्नाथो धर्मकायो विराजते //

ततो ऽन्यत्र विले लोम्ना वज्रमुखाभिधे पुनः / अनेके पर्वताः सन्ति लक्षकोटीसहस्रकाः //

केचिद्धेममया केचिद्रौप्यवज्रमया अपि / केचिन्नीलमयाः केचित्पद्मरागमया अपि //

केचिन्मणिन्मयाः केचिदश्मगर्भमयास्तथा / vaiḍūryāḥ sfāṭikāścāpi saptaratnamayā api //

तेषु सर्वेषु भूभृत्सु कल्पवृक्षा महोच्छ्रयाः / विद्रुमपादपाश्चापि चन्दनतरवो ऽपि च //

सर्वे सौगन्धिवृक्षाश्च सर्वे पुष्पमहीरुहाः / sarvartufalavṛkṣāśca vidyate pariśobhitāḥ //

पुष्करिणीसहस्रानि दिव्यामृतभराण्यपि / पद्मोत्पलादिसौगन्धिपुष्पपूर्णानि सन्ति च //

विमानान्यपि चानेकसाहस्राणि हि सन्त्यपि /

सुवर्णरुप्यदिव्यादिरत्नमयानि सन्ति च //

तेषु दिव्यविमानेषु किन्नराणां सुधर्मिणाम् / लक्षशतसहस्राणि वसन्ति सुरसोत्सवैः //

ते सर्वे किन्नरा दिव्यारत्नलंकारभूषिताः / भवचारभयोद्विग्नाश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः //

प्रदातारः शुभाचाराः दयात्मनो महाशयाः / योगधानसमाधानाः शुद्धप्रज्ञाविचक्षणाः //

सर्वे तेषु विमानेषु विश्रान्ता विजितेन्द्रियाः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा संचरन्ते जगद्धिते //

ततः सर्वे ऽपि ते तेषु विमानेषु समाश्रिताः / सर्वपारमिताधर्मसांकथ्यं संप्रकुर्वते //

ततस्ते चंक्रमस्थाने कूटागारमनोरमे / अधस्तात् कल्पवृक्षाणां हेमरुप्यपलाशिनाम् //

प्रवाररक्षदण्डानां सर्वालंकारलम्बिनाम् / चंक्रम्य तत्र ते सर्वे विश्रम्य समुपाश्रिताः //

षड्गतिभवसंचारनानादुःखानुभाविनः / भवचारनिरुत्साहाः सद्धर्माभिरताशयाः //

त्रिरत्नस्मृतिमाधाय संतिष्ठन्तेइ समाहिताः / तद तेषां च सर्वेषां प्रादुर्भूतानि सर्वतः //

सरत्नद्रव्यभोग्यानि सर्वोपकरणान्यपि //

एवं ते किन्नराः सर्वे सद्धर्मश्रीसुखान्विताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा तिष्ठन्ते बोधिमानसाः //

एवं तस्य जगद्भर्तुः कायो महद्वॄषाश्रयः / तेनासौ त्रिजगन्नाथो धर्मकाये ऽभिराजते //

ततो ऽन्यस्मिन् विले लोम्नः सूर्यप्रभात्किधे पुनः / कनकपर्वताः सन्ति द्वादशशतलक्षकाः //

तदैकैकस्य शृंगानि दशशतशतानि च //

तत्रैकैकस्य पार्श्वानि दशलक्षशतानि च /

तत्रैकैकत्र पार्श्वाणि सप्तरत्नमयोज्ज्वलः //

उद्यानानि विचित्राणि मण्डितानि सुरद्रुमैः //

पुष्करिण्यो ऽप्यनेकाश्च स्वष्टांगगुणसंयुतैः / जलैः पद्मादिपुष्पैश्च परिपूर्णाः सुगन्धिभिः //

कूटागाराणि लक्षाणि हेमरत्नमयानि च / विचित्रदिव्यरत्नादिमण्डनालंकृताअन्यपि //

तेषां मध्ये महारत्नं सारदकोसिधो महान् / चिन्तामणिर्जगद्भद्रवांच्चितार्थाभिपूरकः //

तेषु सर्वेष्वसंख्येया बोधिसत्त्वा समाश्रिताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा निवसन्ति समाहिताः //

यदा ते बोधिसत्त्वास्तं चिन्तामणिमुपस्थिताः / सम्भ्यर्च्य यथाकामं प्रार्थयन्ति जगद्धिते //

तदा तेषां स सर्वार्थं पूरयति यथेप्सितम् //

एवं श्रीसुखसंपन्नाः संतिष्ठन्ते जिनात्मजाः //

यदा तत्र प्रतिष्ठास्ते बोधिसत्त्वाः शुभाशयाः / प्रजल्पन्ते महाविद्यामनुस्मृत्वा षडक्षरीम् //

तदा पश्यन्ति ते सर्वे सुखावत्यां समाश्रितम् / अमिताभं जिनं तं च सर्वलोकाधिपं प्रभुम् //

सर्वान् बुद्धांश्च पश्यन्ति सर्वक्षत्रसमाअश्रितान् / बोधिसत्त्वान् समासत्त्वान् सर्वांश्च सद्गुणाकरान् //

एवं सर्वान् जिनान् तृप्तान् बोधिसत्वांश्च ते मुदा / सर्वे तेनापि निष्क्रम्य चंक्रमन्ते यथेप्सिते //

केचिद्रत्नमयोद्याने पुष्करिणीतटेष्वपि / केचित्पर्वतपार्श्वेषु कल्पवृक्षतलेष्वपि //

तत्र पर्यंकमाभुज्य परिशुद्धत्रिमण्डलाः / ऋजुकायाः स्मृतिमन्तो ध्यात्वा तिष्ठन्ति योगिनः //

एवं तस्य जगद्भर्तुः काय सर्ववृषाश्रयः / तेनायं त्रिजगन्नाथो धर्मकायो विराजते // 211

ततो ऽन्यस्मिन् विले लोम्न इन्द्रराजाभिधे पुनः / नगाशीतिसहस्राणि हेमरत्नमयानि च //

तेष्ववैवर्त्तिका धीर बोधिसत्त्वाः समाश्रिताः //

महासत्त्वा महाभिज्ञा कोटिलक्षसहस्रकाः //

तत्र मध्ये समुद्भूतं चिन्तामणिं महत्तरम् / तं ते सर्वे समभ्यर्च्य प्रार्थयन्ति प्रार्थयन्ति यदेप्सितम् //

तदा तेषामभिप्रायं सर्वेषामपि वांछितम् / असौ चिन्तामणिः सर्वं संपूरयति सर्वदा //

तेषां न विद्यते किंचिद्दुःखं कदापि भाविकम् / बाध्यन्ते नापि ते सर्वे क्लेशै रोगादिभिः सदा //

सदापि ते महासत्त्वाश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / त्रिरत्नाराधनं कृत्वा संचरन्ते जगद्धिते //

एवं तत्र महाभिज्ञाः बोधिचर्याविवर्तिकाः / संबोधिनिहितात्मानः संतिष्ठन्ते समाहिताः //

ततो ऽन्यस्मिन् विले लोम्नो महौषध्यभिधे च पुनः / नवनवेतिसाहस्रपर्वतास्तत्र सन्त्यपि //

केचिद्धेममया रुप्यमया वज्रमया अपि / इन्द्रनीलमयाश्चापि पद्मरागमया अपि //

marakatamayāścāpi kecicca sfaṭikā api / सर्वरत्नमयाश्चापि विद्यम्ते तत्र भूधराः //

तत्रानेकसहास्राणि प्रथमबोधिचारिणाम् / त्रिरत्नभजनं कृत्वा संचरन्ते जगद्धिते //

ते सर्वे ऽपि न बाध्यन्ते क्लेशैर्दुःखैः कदाचन / भद्रश्रीगुणसंपत्तिसमन्विता निराधयः //

सुशीला विमलात्मानश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / संबोधिप्रणिधिं कृत्वा संचरन्ते सुसंवरे //

तेषु पर्वतशृंगेषु पार्श्वेषु च समन्ततः / गन्धर्वाणां सहस्राणि निवसन्ति बहूनि च //

सर्वे ऽपि ते महायानचर्याव्रतसमाहिअताः / परिशुद्धाशया धीराः संबोधिनिहिताशयाः //

सततं धर्मसंगीतिसंप्रवृत्तिमहोत्सवैः / लोकेशस्मृतिमाधाय प्रवर्तन्ते सदा शुभे //

एतद्धर्ममहोत्साहं सर्वे ते बोधिचारिणः / त्रिविधमोक्षाणि संचिन्त्य भावयन्ति सुनिर्वृतिम् //

ततस्ते भवसंचारे सुखदुःखादिभाविनः / संबोधिप्रणिधिं कृत्वा संतिष्ठन्ते समाधिषु //

ततो ऽन्यस्मिन् विले लोम्नश्चित्रराजो ऽभिधे पुनः / प्रत्येकबुद्धकोटीनां नियुतानि शतानि च //

सप्तरत्नमयोगानां पार्श्वेषु गह्वरेष्वपि / ध्यात्वा स्मृतिमुपस्थाप्य संतिष्ठन्ते समाधिषु //

सर्वे ऽपि ते महाभिज्ञा महर्द्धिका विचक्षणाः / विविधप्रातिहार्याणि दर्शयन्ति वियद्गताः //

ततस्ते सप्तरत्नांगसानुषु समुपाश्रिताः / विविधधर्मसांकथ्यं कृत्वा तिष्ठन्ति मोदिताः //

ततस्ते कल्पवृक्षाणां छायासु समुपाश्रिताः / समाधिनिहितात्माअनः संतिष्ठन्ते समाहिताः //

ततस्ते कल्पवृक्षेभ्यः प्रार्थयित्वा समादरात् / सरत्नद्रव्यभोग्यानि भुक्त्वार्थिभ्यो ददन्ति च //

एवं तत्र महाभिज्ञाः प्रत्येकसुगताः स्थिताः //

ध्यात्वा सत्त्वहितं कृत्वा संचरन्ते समन्ततः //

एवमन्येषु सर्वेषु लोम्नां च विवरेष्वपि / ब्रह्मादयो मुनीन्द्राश्च शक्रादयो ऽपि चामराः //

गन्धर्वाः किन्नराः सिद्धाः साध्या रुद्रा गणाधिपाः / भैरवा मातृकाः सर्वा महाकालगणा अपि //

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च कुम्भाण्डा राक्षसादयः / नागाश्च गरुडा दैत्याः स्वस्वधर्मानुचारिणः //

ब्रह्मणा वैष्णवाः शैवा योगिनो ब्रह्मचारिणः / निर्ग्रन्थाअस्तीर्थिकाश्चापि यतयश्च तपस्विनः //

राजानः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः सर्वे च मानवाः / एवं च प्राणिनः सर्वे यावन्तो भवचारिणः //

स्वस्वकुलव्रताचारसंरता धर्मचारिणः / सर्वे तस्य जगद्भर्तुः सर्वलोमविलाश्रिताः //

यदा ते तं जगन्नाथं ध्यात्वा स्मृत्वा समादरत् / त्रिरत्नं प्रणयन्तो ऽपि संभजन्ते समाहिताः //

तदा तेषामभिप्रायधर्मश्रीगुणसाधनम् / सर्वेषामपि तत्सर्वं संसिध्यते यथेप्सितम् //

एवं तस्य जगच्छास्तुः कायस्सर्ववृषालयः / तेनासौ त्रिजगन्नाथो धर्मराजो विरजते //

तदग्रे विवरे लोम्नां ध्वजाग्रे सर्वेपश्चिमे / अशीत्यगसहस्राणि सन्ति रत्नमयान्यपि //

विद्यन्ते कल्पवृक्षाणां कोटिलक्षशतानि च / candanāgurusaugandhipuṣpafaladrumā api //

सर्वा वज्रमयी भूमीश्चन्द्रकान्तिप्रभासमाः / कूटागारसहस्रानां कोटीनियुतशतानि च //

तेषु सर्वेषु सौवर्णसप्तरत्नमयेषु च / सोपानादीनि सौवर्णसप्तरत्नमयान्यपि //

कूटागारेषु सर्वेषु तेषु तथागताः स्थिताः / संबोधिसाधनं धर्मं निर्दिशन्ति जगद्धिते //

एवं ते सुगताः सर्वे जम्बूद्वीपे नृइणामपि / सर्वाः पारमिताश्चापि निर्दिशन्ति सदापि च //

एवं ते सर्वदा काले विविधां धर्मदेशनाम् / कृत्वा सत्त्वहितार्थेन संतिष्ठन्ते समाहिताः //

एवं तस्य जगच्छास्तुः कायः सर्ववृषाश्रयः / तेनासौ त्रिजगच्छास्ता धर्मकायो विराजते //

अथ सर्वनीवरणविष्कम्भी स जिनात्मजः / भगवन्तं मुनीन्द्रं तं समालोक्यैवमब्रवीत् / भगवन् पुनरन्यानि लोमविवराणि सन्त्यपि / तानि सर्वाणि मे शास्तः समुपदेष्टुमर्हसि //

इति तदुक्तमाकर्ण्य भगवान् स मुनीश्वरः //

विष्कम्भिनं तमालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

कुलपुत्र न विद्यन्ते ततो ऽतिक्रम्य दक्षिणे / पादांगुष्ठे जगद्भर्तुर्भ्रमन्ति चतुरब्धयः //

तदंगुष्ठाद्विनिष्क्रम्य यदा पतति वाडवे / तदा तदुदकं सर्वं भस्मत्वमधियास्यति //

एवं तस्य जगद्भर्तुः सर्वधर्मालया तनुः / तेनायं त्रिजगद्भर्ता धर्माराजो ऽभिराजते //

अथ सर्वनीवरणविष्कम्भी स जिनात्मजः / भगवन्तं मुनीन्द्रं तं समालोक्यैवमब्रवीत् //

भगवन् भगतादिष्टं महात्म्यं त्रिजगत्प्रभोः / श्रुत्वाहं परमाश्चर्यं प्राप्तो ऽस्मि खलु साम्प्रतम् //

तच्छ्रुत्वा भगवांच्छास्ता शाक्यसिंहो जगद्गुरुः / विष्कम्भिनं तमालोक्य पप्रच्छैवं समादरात् //

कुलपुत्र किमर्थं त्वम् परमाश्चर्यं प्राप्तवान् / एतत्सत्यं ममाग्रे ऽत्र वक्तुमर्हति सर्वथा //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य स जिनात्मजः / विष्कम्भी भगवन्तं समालोक्यैवमब्रवीत् //

यदसौ भगवान्नाथः सर्वधर्मसमाश्रयः / त्रैधातुको ऽधिपालेन्द्रो धर्मराजो ऽभिराजते //

यदस्य शरणं गत्वा श्रद्धया समुपस्थिताः / ध्यात्वा स्मृत्वापि नामापि समुच्चार्य भजन्ति ये //

तदा तेषामभिप्रायं सद्धर्मगुणसाधने / भद्रश्रीसुखसंपत्तिरपि सर्वैव सिध्यते //

धन्यास्ते सुखिताः सर्वे यस्य त्रैधतुकप्रभोः / सद्धर्मगुणासांकथ्यं शृण्वन्ति श्रद्धया मुदा //

ये चाप्यस्य गुणाशंसाकारण्डव्यूहसूत्रकम् / लिखेल्लिखापयेद्वापि पठेच्च पाठयेदपि //

श्रुत्वा च मनसा नित्यं भावयेत् सर्वदादरात् / विस्तरेण तदर्थं च परेभ्यः समुपादिशेत् //

सो ऽपि धन्यो महासत्त्वो बोधिसत्त्वः गुणाशयः / निष्पापः परिशुद्धात्मा परिशुद्धेन्द्रियो भवेत् //

नापि स बाध्यते क्लेशैर्दुःखैश्च भवचारिकैः / न वापि जायते हीनकुलेषु दुर्गतिष्वपि //

तस्य काये ज्वराश्चाष्टौ रोगाः कुष्ठादयो ऽपि च / विविधा व्याधयः सर्वे जायेरन्न कदाचन //

न च हीनेन्द्रियश्चासौ नापि दुःस्थो दुराशयः / बलवान् परिपुष्टांगः शुद्धेन्द्रियः सुखी सुधीः //

सद्धर्मसाधनोत्साही संबुद्धगुणलालसः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा संचरेत जगद्धिते //

एतत्पुण्यविशुद्धात्मा परिशुद्धेन्द्रियः कृती / त्रिविधां बोधिमासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयुः //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा स भगवान् मुदा / विषम्भिनं तमालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

साधु साधु महासत्त्व त्वमीदृक्प्रतीभानवान् / यल्लोकेशगुणोद्भावमाहात्यमनुभाषसे //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स सुगतात्मजः / प्रमोदितो मुनीन्द्रं तं समालोक्यैवमब्रवीत् //

भगवन् यदहं भाषे लोकेशगुणसत्कथाम् / एतल्लोकसभामध्ये तद्भवतो ऽनुभावतः //

यदाहं भगवन्नत्र लोकेशसुकृतोत्कथाम् / भाषामीमे तदा सर्वे लोकाः श्रद्धार्पिताशयाः //

तदनुशंसनं श्रुत्वा सर्बे ऽपीमे सभाश्रिताः / ब्रह्मेन्द्रासुरनागेन्द्रप्रमुखा अनुमोदिताः //

अस्य त्रैलोकनाथस्य सदा शरण आस्थिताः / ध्यात्वाप्याराधितुं नित्यं समभीच्छन्ति साम्प्रतम् //

इति तेन समाख्याते भगवान् स मुनीश्वरः / विष्कम्भिनं तं समालोक्य पुनरेव समादिशत् //

साधु साधु सुधिओइरो ऽसि यत्त्वमत्र पुनः पुनः / प्रोत्साहयन्निमांल्लोकान् सर्वान् करोषि बोधितान् //

तदहं ते प्रसन्नो ऽस्मि यत्स्वयं मे सभाश्रिताः / सर्वे ऽस्य त्रिजगद्भर्तुः धर्मं प्रोत्साह्य नन्दिताः //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण विष्कम्भी सो ऽभिनन्दितः / भगवन्तं तमानम्य प्रार्थयदेवमादरात् //

भगवंस्त्रिजगद्भर्तुस्तानि लोमविलान्म्यहम् / द्रष्टुमिच्छमि तच्छास्तः सन्दर्शयितुमर्हति //

इति संप्रार्थिते तेन विष्कम्भिना स सर्ववित् / भगवांस्तं महासत्त्वं समालोक्यैवमादिशत् //

अग्राह्या कुलपुत्रस्त्रे लोमविला जगत्प्रभोः / असंस्पृश्या असंदृश्या यथाकाशस्तथा किल //

तेषु समन्तभद्राद्या बोधिसत्त्वा जिनात्मजाः / सर्वे द्वादश वर्षाणि संभ्रमन्ते समन्ततः //

सर्वं तेनैव दृष्टानि तानि लोमविलानि हि / बुद्धैरपि न दृश्यन्ते तेष्वेव संस्थितैरपि //

किमन्यैर्बोधिसत्त्वैस्तौइरर्हद्भिर्ब्रह्मचारिभिः / योगिभिरृषिभिश्चापि दृश्यन्ते नैव केनचित् //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स सुगतात्मजः / विष्कम्भी भगवन्तं च समालोक्यैवमब्रवीत् //

ये च समन्तभद्रेण दृश्यन्ते भ्रमतापि न / यानि बुद्धैर्न दृश्यन्ते तत्रैव संस्थितैरपि //

भगवंस्तानि संद्रष्टुं शक्नुयां कथमेव हि / हा मे जन्म निःसारं यन्न दृष्टो स जगत्प्रभुः //

इति तेनोदितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

मयापि कुलपुत्रास्य लोमविलानि यत्नतः / चिरात् संवीक्षमाणेन दृश्यन्ते तानि सर्वतः //

कुलपुत्र स लोकेशो मायावी सूक्ष्मरुपकः / अरुप्यदृश्यमाण्ये ऽपि निराकारो निरंजनः //

अथ रुपी महरुपो विश्वरुपो महाकृतिः / एकादशशिरस्कंश्च शतसहस्रहस्तकः //

कोटिशतसहस्राक्षो दिव्यरुपः सुरुपकः / महायोगी महाप्राज्ञः परमार्थयोगपालकः //

सुचेतनो महाभिज्ञो बोधिसत्त्वो जगत्प्रभुः / कुलीनस्त्रिजगद्भर्ता सर्वधर्माधिपेश्वरः //

सर्वसत्त्वसमुद्धर्ता संसारोदधितारकः / महासत्त्वो महायानधर्मशास्ता जगद्गुरुः //

त्रैधातुकजगन्नाथो धर्मधातुस्वरुपद्धृक् / सर्वज्ञस्त्रिगुनाधारो निःक्लेशो विमलेन्द्रियः //

अर्हन् संबोधिमार्गस्थः सर्वसत्त्वहितार्थभृत् //

सर्वेषु भद्रधर्मेषु छायाभूतो निराकुलः / संबोधिधर्मसंभारपूरकः श्रीगुणाकरः //

ब्रह्मचारी विशुद्धात्मा सर्वलोकशुभंकरः / सर्वपारमिताधर्ता सर्वसंघाधिपेश्चरः //

एवं श्रीमान्महासत्त्व आर्यावलोकितेश्वरः / बोधिसत्त्व महाभिज्ञः सर्वसमाधिभृद्वरः //

केनापि दृश्यते नासौ सर्वधर्ममयाश्रयः / अचिन्त्यो ह्यसमीक्षो ऽपि सर्वनिर्माणरुपधृक् //

सर्वसत्त्वान् समालोक्य दुर्गतितः प्रयत्नतः /

समुद्धृत्य शुभे धर्मे योजयति प्रबोधयन् //

दुर्दान्तानपि संपश्यन् प्रातिहार्याणि दर्शयन् / बोधयित्वा प्रयत्नेन योजयति सुसंवरे //

बोधिसत्त्वान् महासत्त्वांश्च परिपाचयन् / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालयत्यात्मजानिव //

एवं स त्रिजगन्नाथो जगत्सर्वं प्रबोधयन् / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य संप्रयायात् सुखावतीम् //

सुखावत्यां मुनीन्द्रस्य शरणे समुपस्थितः / सदानुशासनम् धृत्वाअ संचरन्ते जगद्धिते //

तस्यामिताभनाअथस्य पीत्पा धर्मामृतं सदा / सर्वसत्त्वहिताधानं व्रतं धृत्वाधितिष्ठति //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य स जिनात्मजः / विष्कम्भी भगवन्तं च समालोकयैवमब्रवीत् //

भगवंस्तं जगन्नाथमार्यावलोकितेश्वरम् / केनोपायेन पश्येयमहं कुत्र कदा कथम् //

भगवन् स जगन्नाथो येनोपायेन दीक्ष्यते / तदुपायं समादेष्टुमर्हति मे भवान् गुरुः //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् सर्वविज्जिनः / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

कुलपुत्र स लोकेशः सत्त्वानुद्धृत्य सर्वतः / प्रथममत्र समागच्छेत सभायां मम दर्शने //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा स सुगतात्मजः / विष्कम्भी भगवन्तं च समालोक्यैवब्रवीत् //

अनुजानाअम्यहं शास्त यत्स नाथ इहाव्रजेत् / कदेहासौ जगन्नाथ आगच्छेत्तत समादिश //

इति तदुक्तमाकर्ण्य भगवांस्तं जिनात्मजम् / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

कुलपुत्र समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

कुलपुत्र यदा सर्वसत्त्वो बोधिपथास्थितः /

भवति स महासत्त्वः प्रथममासरेदिह //

इति शास्त्रोदितं श्रुत्वा विष्कम्भी स विषादितः / कपोलं स्वकले धृत्वा मनसैवं व्यचिन्तयत् //

हा मया किं कृतं पापं यदस्य त्रिभवप्रभोः / सर्वधर्माधिनाथस्य दर्शनं प्राप्स्यते न हि //

किं ममानेन कायेन सुचिरं जीवितेन च / विना सन्दर्शनेनात्र लोकेश्स्य जगद्गुरोः //

कदाहं तस्य नाथस्य दृष्ट्वा मुखसुधाकरम् //

क्लेशतापहतं लप्स्ये प्रह्लादनं महत्सुखम् //

कदास्य चरणाम्भोजे शरणे समुपस्थितः / प्रणत्वा श्रीगुणं लप्स्ये सर्वसत्त्वहितार्थदम् //

कदास्य भजनं कृत्वा पीत्वा धर्मामृतं सदा / महानन्दसुखोत्साहैः संचरेयं जगद्धिते //

कदास्य शासनं धृत्वा कृत्वा सर्वहितं सदा / संबोधिश्रीसुखं प्राप्तुं संगच्छेयं सुखावतीम् //

कदा गत्वा सुखावत्याममिताभं मुनीश्वरम् / समीक्ष्य समुपाश्रित्य भजेयं सर्वदा मुदा //

तत्सद्धर्मामृतं पीत्वा कृत्वा धर्ममयं जगत् / संबुद्धपदमासाद्य यास्यामि निर्वृतिं कदा //

इत्येवं मनसा ध्यात्वा विष्कम्भी स पुरो गतः / भगवन्तं पुनर्नत्वा प्रार्थयदेवामादरात् //

भगवन् स जगद्भर्ता कदेह समुपासरेत् / द्रष्टुमिच्छामि तं नाथं सर्वथाहं कुहापि हि //

येनोपायेन नाथो ऽसौ यथा संद्रक्ष्यते मया / तदुपायं तथा मह्यं समुपादेष्टुमर्हत्ति //

इति तत्प्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् विहसन्नपि / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेव समादिशत् //

कुलपुत्रागतः कालो लोकेशस्य न साम्प्रतम् /

समये ऽसौ महाभिज्ञो ह्यवश्यमाचरेदिह //

दुर्लभं कुलपुत्रास्य दर्शनं त्रिभवे प्रभोः / कदाचित्केनचित्काले कथंचिल्लभते खलु //

यदसौ सर्वलोकेशः सार्वधर्माधिपः प्रभुः / सद्धर्मगुणसंभर्ताभद्रश्रिसंपदाश्रयः //

सर्वेषामपि सत्त्वानां षड्गतिभवचारिणाम् / त्राता भर्ता पिता माता सन्मित्रं सद्गुरुर्गतिः //

शरण्यं परायणं द्वीपः सुहृद्बन्धुर्हितार्थदः / भवोदधिसमुद्धर्ता क्लेशाग्निशमनामृतः //

सर्वमारनिहन्तापि सर्वदुष्टभयापहा / संबोधिमार्गसंदेष्टा निर्वृतिपददेशकः //

एवमसौ महेशाख्यः सर्वलोओकाधिपेश्वरः / बोधिसत्त्वाधिपः शास्ता सर्वसंघविनायकः //

संसारे तस्य सद्धर्मश्रवणं चापि दुर्लभम् / नामापि ग्रहणं चापि स्मरणं चापि दुर्लभम् //

ये तस्य शरणे स्थित्वा ध्यात्वा स्मृत्वापि सर्वदा / अभिधानं समुच्चार्य संभजन्ते समाहिताः //

एतत्पुण्यानुभोवेन सर्वे ते विमलेन्द्रियाः / निःक्लेशा विमलात्मानो भवन्ति बोधिचारिणः //

ततस्ते भद्रिताचाराश्चतुर्ह्मविहारिणः / पोषधं संवरं धृत्वा संचरम समाहिताः //

एतत्पुण्यानुभावेन परिशुद्धत्रिमण्डलाः / त्रिरत्नभजनोत्साहैः संचरेरन् जगद्धिते //

ततस्ते स्युर्महासत्त्वा बोधिसत्त्वा जिनात्मजाः / षडक्षरीं महाविद्यां विद्याराज्ञीं समाप्नुयुः //

यदा षडक्षरी विद्यां संप्राप्य ये जिनात्मजाः / ध्यात्वा स्मृत्वा समुच्चार्य जपन्ति श्रद्धया सदा //

तदा तस्य जगद्भर्तुः सर्वधर्ममयाश्रये /

लोमविलेषु जायेरन् सर्वे ते सुगतात्मजाः //

ततस्तेनैव संसाअरे संसरेयुः कदाचन / तस्यैव लोमरन्ध्रेषु जाता भ्रमेयुराभवम् //

तत्रैव संभवन्तस्ते संबोधिज्ञानसाधनम् / बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संतिष्ठेरन् समाहिताः //

तत्रैव संस्थिताते ऽपि विना दुष्करचर्यया / सुखेन प्राप्य संबोधिं निर्वृतिपदमाप्नुयुः //

इति शास्त्र समादिष्टं श्रुत्वा स सुगतात्मजः / विष्कम्भी मुनीराजं तं समालोक्यैवमब्रवीत् //

भगवन् प्राप्तुमिच्छामि विद्यां षडक्षरीम् / tadbhavān ma imāṃ vidyaqaṃ samarcayitumarhati //

इति तत्प्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / विष्कम्भिनं तमालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

दुर्लभां कुलपुत्रेमां विद्याराज्ञीं षडक्षरीम् / बुद्धा अपि न जानन्ति प्रागेवान्ये जिनात्मजाः //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण विष्कम्भी स विषादितः / भगवन्तं समालोक्य पुनरेवं न्यवेदयत् //

यद्भगवन्न जानन्ति सर्वे बुद्धा जिनात्मजाः / तत्कुतो ऽहमिमां विद्यां प्राप्स्यामि तदुपादिश //

इति तदुक्तमाकर्ण्य भगवान् सर्वविज्जिनः / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

विद्येयं कुलपुत्रास्य लोकेशस्य जगत्प्रभोः / परमहृदयं हीति सर्वबुद्धैर्निगद्यते //

तदियं दुर्लभा विद्या सर्वविद्याविनायकाः / जानाति य इमां विद्यां परमार्थं स वेत्ति हि //

इत्यादिष्टे मुनीन्द्रेण विष्कम्भी च जिनात्मजः / भगवन्तं समालोक्य पप्रच्छैवं समादरात् //

भगवन् स महासत्त्वो विद्यते ऽपि भवालये /

जानीत य इमां विद्यां तं दर्शयितुमर्हति //

इति संप्रार्थिते तेन भगवांस्तं महामतिम् / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

जानीते कुलपुत्रात्र कश्चित्तेषां षडक्षरीम् / महाविद्यां महेशाख्यां सर्वत्रैधातुकेष्वपि //

एषा महत्तरी विद्या सर्वयोगास्तमोधला / यन्नापि ज्ञायते बुद्धैः सर्वैरपि जिनात्मजैः //

एनां विद्यां समिच्छन्तः सर्वबुद्धा जिना अपि / भ्रमन्ति बोधिसत्त्वाश्च दशदिक्षु समन्ततः //

कुतश्चिल्लभ्यते नैव बुद्धैस्तैस्तु गतैरपि / बोधिसत्त्वैश्च तैः सर्वैरेवमेषा सुदुर्लभा //

केनचिल्लभ्यते ऽप्येषा भ्रमता सुचिरादिह / बहुपुण्यानुभावेन लोकेश्वरप्रसादतः //

धन्यास्ते बहुपुण्योघा बोधिश्रीगुणलाभिनः / सततं ये जपन्त्येनं लोकेशहृदयं मुदा //

जपति यो यदा यत्र विद्यामेनां षडक्षरीम् / तदा तस्यान्तिके बुद्धाः सर्वे ऽप्युरुपाश्रिताः //

बोधिसत्त्वाश्च सर्वे ऽपि महासत्त्वा महर्द्धिकाः / रक्षेयुस्तं महासत्त्वं समेत्य समुपस्थिताः //

षड्वपारमिताः सर्वाः तस्य द्वारसमाश्रिताः / संबोधिसाधनोपायसिद्धिं दद्युर्जगद्धिते //

द्वात्रिंशदेव पुत्राश्च सर्वे सपरिवारकाः / जल्पकं तं समालोक्य रक्षेयुर्विपदाश्रिताः //

चत्वारश्च महाराजाः ससैन्यसचिवानुताः / तस्य रक्षां प्रकुर्युस्ते दशदिक्षु व्यवस्थिताः //

सर्वे नागाधिपाश्चापि धरणीसमुपाश्रिताः / तस्य रक्षाविधानार्थं दृष्ट्वा दद्युर्महामणिम् //

भौमा यक्षाश्च सर्वे ऽपि आश्रिताः संप्रसादिताः /

तस्य रक्षा प्रकुर्वन्ति संचरेरन् समन्ततः //

बुद्धाश्च बहवस्तस्य कायलोमविलाश्रिताः / साधुकारं प्रदत्वैवं वर्णयेयुः प्रसादिताः //

धन्यस्त्वं कुलपुत्रासि यदीदृग्च्छ्रीगुणाकरम् / चिन्तामणिअं महारत्नं प्राप्तवान् साधु सन्मते //

सप्तवंशाश्च ते सर्वे परिशुद्धत्रिमण्डलाः / निःक्लेशा विमलात्मानो लभेयुर्निर्वृतेः पदम् //

तव कुक्षि स्थिताश्चापि सर्वे प्राणिगणाः खलु / बोधिसत्त्वा महासत्वा भवेयुश्च निर्वर्तिकाः //

एवं तस्याः षडक्षर्या विद्यायाः पुण्यमुत्तमम् / अप्रमेयमसंख्येयमिति प्राहुर्मुनीश्वराः //

यश्चादारादिमां विद्यामहाराज्ञीं षदक्षरीम् / मूर्ध्नि कण्ठे भुजे वापि बध्वा दध्यात् समाहितः //

स सर्वपापनिर्मुक्तः परिशुद्धत्रिमण्डलः / निःक्लेशं परिशुद्धात्मा वज्रकायो भवेद् ध्रुवम् //

बुद्धधातुमणिस्तूप इव धर्ममयाश्रयः / संबोधिज्ञानसद्रत्नराशिश्रीसद्गुणाश्रयः //

तथागतगुणधारः सद्धर्मगुणसागरः / बोद्धिसत्वो महासत्त्वो महासमृद्धिमान् //

यश्चापीमां महाविद्यां गृहीत्वा विधितो मुदा / श्रीमल्लोकेश्वरं ध्यात्वा जपेन्नित्यं समाहितः //

स सर्वपातकैर्मुक्तः परिशुद्धत्रिमण्डलः / भवेत् सद्धर्मदिग्धीमानक्षयप्रतिभानवान् //

सर्वधर्माधिपः शास्ता ज्ञानराशिसमृद्धिमान् / भवेद्भद्रसमाचारी चतुर्ब्रह्मविहारिकः //

सर्वविद्याधिराजेन्द्रश्चक्रवर्ती गुणाकरः / षट्कपारमितां नित्यं संपूरयेद्दिने दिने //

ये च तस्य समुच्छ्वासैः स्पृश्यन्ते ते ऽपि निर्मलाः /

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयुरविवर्तिकाः //

ये चापि तस्य वस्त्राणि स्पृशन्ति ते ऽपि निर्मलाः / बोधिसत्त्वाः सुधीराः स्युश्चरमभविकाः खलु //

ये चापि जपमानं तं पश्यन्ति ते ऽपि निर्मलाः / चरमभविकाः सर्वे भवेयुः सुगतात्मजाः //

पक्षिणः पशवो वापि सर्वे ऽपि प्राणिनश्च ये / पश्यन्ति जपमानं तं ते स्युस्सर्वे जिनात्मजाः //

एवमेतन्महाविद्याजपमानस्य सन्मतेः / पुण्यश्रीगुणसंपत्तिसंचोदनादिता जिनैः //

इति शास्त्रा स्मादिष्टं निशम्य स जिनात्मजः / विष्कम्भी भगवन्तं च समालोक्यैवमब्रवीत् //

भगवन् प्राप्तुमिच्छामि महाविद्यां षडक्षरीम् / तत्कुतः कथमाप्स्यामि भवानदेष्टुमर्हति //

यो मेए दद्यादिमां विद्यां सर्वाविद्याधिपेश्वरीम् / सर्वयोगगुश्रेणीं सर्वध्यानगुणार्थदाम् //

संबोधिज्ञानसंभर्त्रीं निर्वाणमार्गदर्सनीम् / क्लेशविद्यायतनीं भद्रां सद्धर्मविराजतीम् //

षड्गतिभवसंचारक्लेशसुखाग्निशामिनीम् / बोधिसंभारसंभर्त्रीं सर्वज्ञज्ञानदायिनीम् //

तस्मादहं चतुर्द्वीपान् सप्तरत्नाभिपूरितान् / संप्रदातुं समिच्छामि सत्यमेतन्मयोदितम् //

स हि माताधिमाता मे पिता संसारदर्शकः / मित्राणामपि सन्मित्रं गुरुणामपि सद्गुरुः //

तस्याहं शासनं धृत्वा शरणे सर्वदाश्रितः / निर्विकल्पः समाधानः संचरेयं मुदा सर्वतः //

इति मे भगवन् वक्यं सत्यमेवान्यथा न हि / तत्र मां प्रेषयित्वाशु यत्रासौ सद्गुरुः स्थितः //

दशदिक्ष्वपि सर्वत्र त्रैधातुभुवनेष्वपि /

यत्रासौ संस्थितः शास्ता तत्रापि गन्तुमुत्सहे //

इति मे खेदता चित्ते काये ऽपि विद्यते न हि / सर्वं भवान् विजानीते तदर्थे मे प्रसीदतु //

भवानेव जगच्छास्त सर्वधर्महितार्थभृत् / तन्मे ऽनुग्रहं कृत्वा पूरयतु मनोरथम् //

एतत्तेनोदितं श्रुत्वा भगवान् सर्वसार्थदिक् / विष्कम्भिनं समालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

कुलपुत्राहमप्यस्या विद्यायाः करणे पुरा / लोकधातुषु सर्वत्र पर्यभ्रमन् समुत्सुकः //

बुद्धक्षेत्रेषु सर्वेषु सुचिरं भ्रमता मया / न लब्धेयं महाविद्या सकाशात् कस्यचिन्मुनेः //

ततो रत्नोत्तमाख्यायां लोकधातौ मुदा चरन् //

तत्ररत्नोत्तमाख्यस्य संबुद्धस्य पुरो व्रजन् / तस्य रत्नोत्तमस्याग्रे सांजलिः समुपाचरन् //

पादौ नत्वाश्रुलिप्तास्यः संवीक्ष्यैवं न्यवेदयन् //

भगवन्नहमायामि भवतां शरणे ऽधुना / तन्मे ऽर्हति भवान् दातुं महाविद्यां षडक्षरीम् //

इति मयोदितं श्रुत्वा रत्नोत्तमः स सर्ववित् / संबुद्धो ऽश्रुविलिप्तास्यं मां पश्न्नेवमादिशत् //

कुलपुत्राश्रु मा मुंच यदर्थे त्वमिहागतः / नैतन्मे विद्यते नूनं तदन्ये प्रार्थयेर्हि तं //

यदि ते ऽस्ति समीच्छा हि प्राप्तुं विद्यां षडक्षरीम् / गच्छ पद्मोत्तमाख्यायां लोकधातौ महामते //

तत्र पद्मोत्तमो नाम तथागतो मुनीश्वरः / सद्धर्मं समुपादिश्य विहरति जगद्धिते //

स एवेमां विजानीते महाविद्यां षडक्षरीम् //

तदेनां तं समाराध्य प्रार्थयस्व मुनीश्वरम् / स ते शास्ता महाभिज्ञः सर्वधर्माधिपो जिनः /

दद्यादेनां महाविद्यां षडक्षरीं जगद्धिते //

इति तेन समादिष्टं निशम्याहं प्रसादितः / ततः पद्मोत्तमाख्यायां लोक्धातौ मुदाचरम् //

तत्र पद्मोत्तमं नाम संबुद्ध तं सभाश्रितम् / दूरतो ऽहं समालोक्य सहसा समुपाचरम् //

तत्र गत्वा पुरस्तस्य पद्मोत्तमस्य सद्गुरोः / पादाब्जे सांजलिर्न्नत्वा प्रार्थयमेवमादरात् //

भगवन् सर्वलोकेषु बुद्धक्षेत्रेष्वहं भ्रमन् / षडक्षरीं महाविद्यां प्राप्तुकाम इहाचरे //

यस्याः स्मृतिमात्रेन परिशुद्धत्रिमण्डलाः / लभेयुर्दुर्लभां बोधिं तस्या अर्थे ऽहमाव्रजे //

यदर्थे ऽहमसंख्येयालोकधातुर्भ्रमन्निह / bhavaccharaṇamāyāmi tatsāfalyaṃ karotu me //

इति तेनोदितं श्रुत्वा पद्मोत्तमः स सर्ववित् / सुबुद्धो मां परिक्लिष्टं समालोक्यैवमादिशत् //

धन्यो ऽसि कुलपुत्रस्त्वं यदर्थे ऽखिन्नमानसः / बुद्धक्षेत्रेषु सर्वेषु भ्रमन्निह समागतः //

तदर्थं ते महासत्व पूरयामि जगद्धिते / तत्पुण्यगुणमाहात्म्यं वक्ष्ये शृणु समाहितम् //

तद्यथा कुलपुत्रास्या विद्यायाः पुण्यमुत्तमम् / अप्रेयमसंख्येयमित्याख्यातं मुनीश्वरैः //

सर्वस्थाणुरजःकृत्वा तत्संख्यातुं प्रशक्यते / षडक्षरीमहामन्त्रजपपुण्यं न शक्यते //

सर्वाब्धिबालुकानां च संख्याकर्तुं प्रशक्यते / सर्वभूतलसंजातव्रीहिसंख्या च विद्यते //

सर्वसमुद्रतोयानां बिन्दुसंख्या च विद्यते / सर्वनदीजलानां च बिन्दुसंख्यापि विद्यते //

सर्वभूतृणवृक्षाणां पत्रसंख्या च विद्यते /

सर्वेषामपि जन्तूनां लोमसंख्या च विद्यते / सदावृष्टिजलानां च बिन्दुसंख्यापि विद्यते //

सर्वसत्त्वा भवेयुश्च दशभूमिप्रतिष्ठिताः / यावत्तेषां महत्पुण्यं ततो ऽप्येतन्महत्तरम् //

सर्वेषु पुण्यतीर्थेषु सर्वेष्वपि च पर्वसु / स्नानदानजपुण्यानामेतज्जावद्वृषं महत् //

सर्वे सत्वा भवेयुश्च ये तपोब्रह्मचारिणः / तान् सर्वान् समभ्यर्च्य भोजयेयुर्थाविधि //

यावत्तेषां महत्पुण्यं भद्रश्रीगुणसंपदम् / ततो ऽप्यभ्यधिकं पुण्यं षडक्षरीजपोद्भवम् //

सर्वे सत्त्वा भवेयुश्च प्रत्येकसुगता अपि / यश्चैतान् सुगतान् सर्वान् सत्कारैर्विधिनार्चयेत् //

तस्य यावन्महत्पुण्यं सद्धर्मश्रीगुणार्थदम् / ततो ऽप्यभ्यधिओकं पुण्यं षडक्षरीजपोद्भवम् //

यश्चापि सुगतान् सत्कारैर्विधिनार्चयेत् / ततो ऽप्यभ्यधिकं पुण्यं षडक्षरीजपोद्भवम् //

एवं महत्तरं पुण्यं षडक्षरीजपोत्थितम् / सर्वैरपि हि सर्वज्ञैः प्रमातुं नैव शक्यते //

कथमप्रमेयैकेन प्रमातुं शक्यते ऽखिलम् / एवं महत्तरं पुण्यं षडक्षरीजपोद्भवम् //

इति सर्वैर्जिनैः ख्यातं निशम्याहं प्रमोदितः / एतां षडक्षरीं विद्यां प्राप्तुमैच्छन् जगद्धिते //

एषो हि परमो धर्मः संबोधिधर्मसाधनः / सूक्ष्मो ऽनागतो ऽव्यक्तो लोकेशहृदयं वरम् //

सर्वाः पारमिताः सर्वतीर्थस्नानव्रतादिकम् / सर्वमेतन्महाविद्यामन्त्रसंप्राप्तिकारणम् //

यदा ह्येतन्महाविद्यामन्त्रसिद्धिरवाप्यते / तदा सर्वमहाविद्यासिद्धिश्रीगुणमाप्नुयात् //

एवमेतन्महोपायकुशालं त्रिजगद्धिते / लोकेशस्य जगद्भर्तुर्हृदयमन्त्रमुत्तमम् //

एवमेतन्महाविद्यामन्त्रं संबोधिसाधनम् / असंख्येयं महत्पुण्यमित्याख्यातं मुनीश्चरैः //

एतां षडक्षरी महाविद्यां संप्राप्तिकारणे / अहमपि पुरा सर्वबुद्धक्षेत्रेष्वपि भ्रमन् / सर्वेषामपि बुद्धानां शरणे समुपाश्रितः //

सत्कारैर्विधानाभ्यर्च्य संप्रार्थयमिमां वराम् //

कुत्राप्येतां महाविद्यां संबोधिज्ञानसाधनीम् / कस्यचित् सुगतस्यापि नाध्यगच्छन् सकाशतः //

ततो ऽप्यहमिमाः विद्यां समधिगन्तुमुत्सुकः / लोकधातौ सुखावत्यां प्रागच्छन् संप्रमोदितः //

तत्रामिताभमालोक्य दूरतो ऽहं सभाश्रितम् / सांजलिः प्रणतिं कृत्वा दूरतः समुपाचरन् //

तस्य शास्तुर्मुनीन्द्रस्य नत्वा पादाम्बुजे पुरे / गलदश्रुविलिप्तास्यः संपश्यन्समुपाश्रयम् //

तद्दृष्ट्वा स भगवांच्छास्ता सर्वज्ञो मामुपाश्रितम् / जानन् मनो ऽभिलाषं मे समालोक्यैवमदिशत् //

कुत्रपुत्र षदक्षरीं विद्यामिच्छन्निहागतः / त्वं किमेतन्ममाग्रे ऽत्र प्रवदैनां यदीच्छसि / इत्यादिष्टं जिनेन्द्रेण निशम्याहं प्रसादितः //

भूयः पादाम्बुजे तस्य प्रणत्वैवं न्यवेदयम् //

भगवन्नेमिच्छामि महाविद्यां षडक्षरीम् / तद्भवान्मे मनोवांछां संपूरयितुमर्हति //

भगवन् यदहं सर्वलोकाधातुषु सर्वतः //

भ्रमन्निह समागच्छे प्राप्तुं विद्यां षडक्षरीम् //

सर्वेषामपि बुद्धानां बुद्धक्षेत्रेषु सर्वतः / भ्रमितो ऽहमिमां विद्यां समन्वेषसमुत्सुकः //

सर्वेषामपि वुद्धानां शरणे समुपाश्रितः / सत्कारैर्विधिनाराध्य प्राभजन् श्रद्धया मुदा //

एकस्यापि मुनीन्द्रस्य सकाशात् कस्यचिन्मया / लब्धा नेयं महाविद्या षडक्षरी श्रुतापि न //

भगवन्स्तद्भवंच्छास्ता मां शरणं समागतम् / संपश्यन् पुत्रवद्धर्मे नियोजयितुमर्हति //

भगवन् भव मे त्राता भर्ता गतिः परायणः / बन्धुर्मित्र सुहृच्छास्ता गुरुर्नाथो हितार्थभृत् //

देहि मे भगवन् धर्मदृष्टिं सर्वार्थदर्शनीम् / शमय मे महत्क्लेशं वह्नितापं सुधांशुवत् //

दर्शय बोधिमार्गं मे सम्बुद्धपुरचारणम् / देहि धर्मनिधानं मे सद्धर्मश्रीसुखार्थदम् //

स्थापय मां शुभे धर्मे संप्रेरय सुनिर्वृतिम् //

इत्येवं बहुधासौ संपार्थ्यमानो मया मुहुः / अमिताभो जिनेन्द्रो ऽपि लोकेश्वरं व्यलोकयत् //

तद्दृष्ट्वासौ माहसत्त्वो लोकेश्वरः समुत्थितः / सांजलिः धर्मराजं तं प्रनत्वैवमभासत //

भगवन् किमभिप्रायं भगतां यत्समादिश / भवदाज्ञां वहन् मूर्ध्नि कुर्यामेव समादिश //

इत्युक्ते लोकनाथेन भगवान् सो ऽमितप्रभः / लोकेश्वरं महाभिज्ञं समालोक्यैवमादिशत् //

पस्य त्वं कुलपुत्रेमं पद्मोत्तमं मुनीश्वरम् / षडक्षरीं महाविद्यां प्राप्तुमिह समागतम् //

यो ऽयं शास्ता मुनीन्द्रो ऽपि संबुद्धो ऽपि तथागतः / जगत्सत्त्वहिताधानीं विद्यामिच्छन्निहागतः //

तद्देहि कुलपुत्रास्मै सर्वसत्त्वशुभार्थिने / श्रद्धाभक्तिप्रसन्नाय महाराज्ञीं जगद्धिओते //

इत्यादिष्टे मुनीन्द्रेण लोकेश्वरो जगत्प्रभुः / अभिताभं जिनेन्द्रं तं समलोक्यैवमब्रवीत् //

भगवन् कथमत्रास्मै विना मण्डलदर्शनम् / अनभिषिच्य दास्यामि विद्यामिमां षडक्षरीम् //

देया नेयं महाविद्या ह्यनभिषिक्ताय भिक्षवे / वीतरागाय दुष्टाय तीर्थिकाय दुरात्मने //

देया हीयं महाविद्या भद्रश्रीगुणसाधनी / सुसत्त्वाय प्रसन्नाय महायानव्रतार्थिने //

बोधिसत्त्वाय विज्ञाय सर्वसत्त्वहितेप्सवे / श्रद्धाअभक्तिप्रसन्नाय सद्धर्मगुणसाधने //

सर्वसत्त्वहिताधाने बोधिचर्याव्रतोद्यते / अस्थाने भगवन्नस्मै सुगतायार्हते ऽपि हि //

दया चेदभिषिंचैनं दर्शयित्वापि मण्डलम् / ततो ऽस्मै सुप्रसन्नाय दास्यामि भवदाज्ञया //

इति निवेदितं तेन लोकेशेन निशम्य सः / अमिताभो मुनीन्द्रस्तं लोकेशमेवमब्रवीत् //

कुलपुत्र मयाख्यातं विद्यादानविधानं तम् / नानाविधिं समाख्यातं सर्वैरपि मुनीश्वरैः //

नैलचूर्णैः पद्मरागचूर्णैर्मारकतैरपि / सौवर्णै रुप्यकैश्चूर्णैर्वर्तन्मण्डलं गुरुः //

तथा शक्तौ पुष्पचूर्णैर्गन्धचूर्णैः सुरंगकैः / विधाय मण्डलं तीर्थें वाभिषेकं प्रदापयेत् //

यद्येतानि न विद्यन्ते देशभ्रमणचारिणः / स्थानपदान्वितस्यापि दरिद्रस्यापि सन्मतेः //

आचार्यो मनसा ध्यात्वा मुद्रालक्षणमण्डलम् / तीर्थशंखाभिषेकं वा दत्वा विद्यां समर्पयेत् //

इत्यनेन विधानेन कुलपुत्र सुभाविने / अस्मै श्रद्धालवे देया महाविद्या षडक्षरी //

इति शास्त्रमिताभेन समादिष्टं निशम्य सः / मुदितो ऽहं समुत्थाय लोकेशस्य पुरोगतः //

पादाब्जे प्रणतिं कृत्वा कृतांजलिपुतो मुदा / लोकेश्वरं तमालोक्य प्रार्थयमेवमादरात् //

भगवन् भगतामत्र शरणे ऽहं समागतः / ददस्व मे महाविद्यां षडक्षरीं जगद्धिते //

ययाहं सकलान् सत्त्वान् समुद्धृत्य भवोदधेः / बोधिमार्गे समायुज्य प्रापयेयं सुनिर्वृतिम् //

तन्मे भवान् जगत्सर्वं सत्त्वं संबुद्धपदवांछिने / संबोधिसाधिनीं सर्वविद्येशां दातुमर्हति //

मयैवं प्रार्थ्यमाणो ऽसौ लोकेश्वरो विनोदितः / संप्रादान्मे महाविद्यां षडक्षरीमुदाहरन् //

अग्रे प्रणवमस्यान्ते मणिरस्य सरोरुहम् / हद्बीजमिति सिद्धेयं षडक्षरीति विश्रुता //

संप्रदत्तां समादाय महाविद्यामहं मुदा / प्रादात्तस्मै जगच्छास्त्रे मुक्तामालां स दक्षिणाम् //

गृहीत्वा तां जगद्भर्ता मुक्तामालां स दक्षिणाम् / संबुद्धायामिताभाय समुपानामयत्तत्पुरः //

अमिताभो मुनीन्द्रो ऽपि तां मालां प्रतिगृह्य च / मम पुरं उपस्थाप्य प्रादाद्भक्तिप्रसादितः //

तत्प्रदत्तां समादाय तां च मालां प्रबोधितः / तत्र श्रावकसंघेभ्य उपहृत्य समर्पयन् //

तत्र एतन्महन्मन्त्रं शास्त्रा दिष्टं यथा तथा / सश्रीलोकेश्वरं ध्यात्वा प्रजपन्ति समाहिताः //

तदा विघ्नगणाः सर्वे दुष्टा मारगणा अपि / संत्रासविह्वलात्मानः पलायन्ते दिगन्ततः //

चचाल वसुधा साब्धि षडविधा सशिलातोयाः / पपात पुष्पवृष्टिश्च सर्वत्राभूच्छुभोत्सवम् //

ततो ऽहं श्रीमतः शास्तुर्लोकेशस्य जगत्प्रभोः / लब्धानुज्ञः प्रणत्वांघ्रीं मुदितः स्वाश्रमं ययौ //

इत्थं मयातिकष्टेन भ्रमता सर्वभूमिषु / अमिताभानुभावेन प्राप्ता लोकेश्वरादियम् //

दुर्लभा कुलपुत्रेयं महाविद्या षडक्षरी / न लब्धा सुगतैस्सर्वैः कैश्चिल्लब्धा जिनैरपि //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण पद्मोत्तमेन मत्पुरः / श्रुत्तमेव मयाप्येतन्महोपायं जगद्धिते //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य स जिनात्मजः / विष्कम्भी भगवन्तं च संपश्यन्नेवमब्रवीत् //

भगवन् कुत्र लप्स्ये ऽहं कथं कस्यान्तिकादिमाम् / जगद्भद्रकरीं विद्यां तन्मे आदेष्टुमर्हति //

धन्यास्ते विमलात्मानः पुण्यवन्तः सुभागिनः / जपन्ति य इमां विद्यां शृण्वन्ति भावयन्त्यपि //

दधत ये च भासन्ति मनसा चिन्तयन्त्यपि / ते ऽपि सर्वे महासत्त्वा भद्रश्रीसद्गुणाश्रयाः //

अथासौ भगवान् पश्यन् विष्कम्भिनं महामतिम् //

एवमेते महासत्वा भवेयुर्हीइति प्रादिशत् //

यश्चापि कुलपुत्रेमां विद्यां संबोधिसाधनीम् / लिखापयेल्लिखेच्चापि लिखितां धारयेदपि //

चतुरशीतिसाहस्रधर्मस्कम्धानि तेन हि / लिखापितानि भवन्त्येव लिखितानि धृतानि च //

सर्वेषां यश्च बुद्धानां धातुरत्नाभिगर्भितान् / हेमरत्नमयान् स्तूपान् कृत्वा नित्यं भजन्मुदा //

यावत्तेषां महत्पुण्यं बहुतरतो ऽधिकम् / vidyārājñāḥ ṣaḍakṣaryā ekākṣarasya yatfalam //

यो मुदा श्रद्धया नित्यं जपेदिमां षदक्षरीम् / संबोधिसाधनीं विद्यां भद्रश्रीसद्गुइणाकरीम् //

सो ऽचिन्त्यश्रीर्महाभिज्ञः सर्वपारमिताप्रभुः / सर्वाश्च धारणीः सर्वान् समाधींश्च लभेदपि //

सर्वविद्याधिपः शास्ता सर्वधर्माधिपः प्रभुः / अर्हन्मारविजेताअ च भवेत् सर्वहितार्थभृत् //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य स प्रमोदितः / विष्कम्भी बोधिसत्त्वस्तं निशम्य स प्रमोदितः / विष्कम्भी बोधिसत्त्वस्तं मुनीन्द्रमेवमब्रवीत् //

भगवन् कुत्र गच्छेयं यत्रास्तीयं षडक्षरी / तत्राहं भवता शास्त्रा प्रेषणीयो हि सर्वथा //

एवं तदुक्तमाकर्ण्य भगवान् स मुनीश्वरः / विष्कम्भिनं तमालोक्य पुनरेवं समादिशत् //

कुलपुत्रैक एवास्ति जानाति यः षडक्षरीम् / वाराणस्यां नगर्यां स संतिष्ठते जपन् सदा //

स्वयं धृत्वा परेभ्यो ऽपि समुपादिश्य सादरम् / ध्यानसमाधिमुक्तात्मा विहरति जगद्धिते //

एतच्छास्त्रा समादिष्टं निशम्य स प्रमोधितः / विष्कम्भी बोधिसत्त्वस्तं शास्तारमेवमब्रवीत् //

भगवन्स्तत्र यास्यामि यत्र शास्ता स तिष्ठते / वाराणस्यां महापुर्यामपि तं द्रष्टुमुत्सहे //

तं समुत्सुकमालोक्य भगवान् स मुनीश्वरः / विष्कम्भिनं महासत्त्वं पश्यन्नेवं समादिशत् //

गच्छ त्वं कुलपुत्रेमां महाविद्यां यदीच्छसि / वाराणस्यां महापुर्यां स्थितं तं सद्गुरुं भजे //

स शास्ता सुविशुद्धात्मा धर्मभाणक आअत्मवित् / संबुद्धवन्महाभिज्ञः पुण्यराशिश्चरन्निव //

धर्मधातुमयस्तूपश्चरन्निव शुभाश्रयः / भूतवादी शुभाचारी सर्वसत्त्वहितार्थभृत् //

चिन्तामणिरिव श्रीमान् सर्वार्थसिद्धसंप्रदः / धर्मराजो जगद्भर्ता जगदुद्धारणप्रभुः //

यदि दृष्ट्वा तमात्मज्ञं निन्दंस्त्वविचारतः / गंगेव सर्वतीर्थानां क्षेत्राणां बोधिमण्डवत् //

द्रष्टव्यः स त्वया नैव कुलपुत्र तदन्यथा / विचिकित्सा न कर्तव्या दृष्ट्वा तं धर्मभाणकम् / योगाचारं महात्मानं परिशुद्धत्रिमण्डलम् //

यदि दृष्ट्वा तमात्मज्ञं निन्दस्त्वमविचारतः / च्युत्वा हि बुद्धभूमेस्त्वमपायेषु पतेदपि //

स हि योगविशुद्धात्मा निर्विकल्पो जितेन्द्रियः / अनाचारो मलालिप्तो ह्यशुचिचीवरावृतः //

अनीर्यापथसंवृत्तो गृहाश्रमसमाश्रयः / शक्तिभार्यासमापन्ना दुहितृपुत्रावानपि //

तथापि स महाभिज्ञः षडक्षरीविशुद्धवित् / समन्तभद्रवद्योगी वन्दनीयस्वयादरात् //

इति भगवतादिष्टं निशम्य स प्रबोधितः / विष्कम्भी भगवन्तं च समालोक्यैवमब्रवीत् //

भगवन् भवता शास्त्रा यथाज्ञप्तं तथा खलु / कृत्वा तच्छरणे स्थित्वा भजेयं तं समादरात् //

भगवन्स्तत्र गच्छामि प्राप्तुं विद्यां षडक्षरीम् / तदनुज्ञां भवान् मह्यं साम्प्रतं दातुमर्हति //

ततः स भगवान्सतस्मै बोधिसत्त्वाय सद्धिये / गच्छ सिध्यत्वभिप्रायमित्यनुज्ञाशिषं ददौ //

प्राप्तानुज्ञा मुनीन्द्रस्य विष्कम्भी स प्रमोदितः / पादाब्जे सांजलिर्नत्वा ततः संप्रस्थितो ऽचरत् //

अनेकैर्बोधिसत्त्वैस्स यतिर्ब्रह्मविहारिभिः / भिक्षुभिः श्रावकैः सद्भिचैलकैचाप्युपासकैः //

गृहस्थैर्व्रतिभिर्विप्रप्रमुखैः पौरिकैर्जनैः / वणिग्भिः सार्थवाहैश्च श्रेष्ठिभिश्च महाजनैः //

सार्धं पूजोपहारादिपुष्पाणि विविधान्यपि / सर्वर्तुजानि सर्वाणि जलजस्थलजान्यपि //

सुगन्धद्रव्याणि सर्वाणि धूपानि सुरभीनि च /

सर्वालंकारवस्तूनि वस्त्राणि विविधानि च //

ध्वजच्छत्रवितानानि पताकाव्यंजनानि च / चामराणि समुद्दीप्तरत्नदीपान्मुरुणि च //

धातुद्रव्याणि सर्वाणि रत्नानि सकलानि च / औषधादीनि सर्वाणि भोग्यानि सुरसानि च //

एवमन्यानि वस्तूनि सर्वोपकरणान्यपि / समादाय महोत्साहैः वाराणसिं ययौ //

तत्र प्राप्तः स विष्कम्भी दृष्ट्वा तं धर्मभाणकम् / दूरतः सांजलिर्नत्वा मुदितः समुपासरत् //

तत्र स मुदितो धर्मभाणकस्य पुरो गतः / पादाब्जे सांजलिर्नत्वा समालोक्यैवमब्रवीत् //

भदन्त कौशल कश्चिद्भवतामिन्द्रियेष्वपि / सर्वपरिग्रहाणां च सबन्धुसुहृदामपि //

यदर्थे भवतां शास्त शरणे ऽहमिहाव्रजम् / तद्भवानपि जानीयात् तदर्थे मे प्रसीदतु //

इति विज्ञप्य तस्याग्रे शास्तुः स सुगतात्मजः / विष्कम्भी सुप्रन्नात्मा पूजां चक्रे यथाक्रमम् //

यथाविधि समभ्यर्च्य सर्वपूजोपहारदूष्यादिशुद्धरुचिरचीवरैः / ध्वजच्छत्रवितानैश्च पताकाव्यंजनादिभिः / अलंकृत्य महोत्साहं चक्रे सगीतवादनैः //

ततस्तस्य पुरः सर्वद्रव्योपकरणान्यपि / सधातुरत्नजातानि भोग्यानि चौषधीरपि //

सर्वाण्येतान्युपस्थाप्य पुरतः समकल्पयेत् / ततो ऽष्टांगैः प्रणामानि प्रदक्षिणानि चाकरोत् //

ततः स प्रांजलिर्भूत्वा शास्तारं धर्मभाणकम् / समीक्ष्य सुप्रसन्नास्यः प्रार्थयदेवमादरात् //

भदन्त सद्गुरो शास्ता धर्मश्रीगुणसागराः / तद्भवान् मे मनोवांछां संपूरयितुमर्हति //

शृण्वन्ति ये सदा धर्मं भवतः समुपाश्रिताः / देवा अप्यसुराश्चापि यक्षगन्धर्वकिन्नराः //

गरुडा अपि नागाश्च विद्याधरादयो ऽपि च / कुम्भाण्डा राक्षसाश्चापि भूतप्रेतपिशाचकाः //

सिद्धाः साध्या ग्रहास्ताराः सर्वाश्चाप्यप्सरोगणाः / सर्वलोकाधिपाश्चापि ब्राह्मणाश्च महर्षयः //

यतिनो योगिनश्चापि भिक्षवो ब्रह्मचारिणः //

भिक्षुण्यश्चैलकाश्चापि व्रतिनश्चाप्युपासकाः //

तीर्थिकाश्चापि शैवाश्च वैष्णवाश्च तपस्विनः / राजानः क्षत्रिया वैश्याः श्रेष्ठिनो ऽपि महाजनाः //

पौरिकाः सार्थवाहाश्च वणिजः शिल्पिनो ऽपि च / एवमन्ये ऽपि लोकाश्च सर्वे ते विमलाशयाः //

पुण्यवन्तो महासत्त्वा भद्रश्रीसद्गुणाश्रयाः / बोधिसत्त्वा महाभिज्ञा भवेयुर्बोधिलाभिनः //

भजन्ति भवतां ये च शरणे समुपस्थिताः / ते सर्वे विमलात्मानः भवेतुर्बोधिलाअभिनः //

भवद्दर्शनमात्रेण सर्वाणि पातकान्यपि / निरवशेषे विनष्टानि क्षिणुयुर्दारुणान्यपि //

जानन्ते तव संबुद्धाः सर्वे ऽपि दशदिक् स्थिताः / बोधिसत्त्वाश्च सर्वे ऽपि सर्वे ऽर्हन्तो ऽपि योगिनः //

ब्रह्मशक्रादयो देवाः सर्वलोकाधिपा अपि / महत्पुण्याभिवांछन्तो भजन्ति सर्वतः सदा //

धन्यास्ते पुरुषाः सर्वे सद्धर्मश्रीगुणलाभिनः / ये ते धर्मामृतं पीत्वा भजन्ति समुपस्थिताः //

पुण्यक्षेत्रमहाभूमिरियं वाराणसी भुवि //

भवत्पादरजोलिप्ता भवत्यतिपवित्रिता //

तद्भदन्त भवांच्छास्ता कृपया मां विलोकयन् / पुण्यामृतेन संसिचं संविभृतां स्वपुत्रवत् //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स सुधीर्धर्मभाणकः / विष्कम्भिनं महासत्त्वं तं पश्चन्नेवमब्रवीत् //

कौकृत्यं कुलपुत्रात्र मोत्पादय ममाग्रतः / किमिच्छसि भवे क्लेशं सद्धर्मसुखसाधनम् //

कति मार्षाः किल क्लेशाः संसार औपभागिकाः //

नैमित्तिकाः प्रजोत्पत्तेः सद्धर्मगुणसाधनाः //

ये चापीयं महाविद्यां संजानन्ते षडक्षरीम् / संलिप्यन्ते न तेअ क्लेशैः संसारधर्मचारिणः //

यथा जाम्बुनदं हेम मलैर्नासन्ध्यते क्वचित् / यस्य कायगता चेयं महाविद्या षडक्षरी //

संसारे सरतो ऽप्यस्य काये क्लेशैर्न लिप्यते / इति तेन समादिष्टं निशम्य स विनोदितः / विष्कम्भी प्रार्थयदेवं नत्वैनं धर्मभाणकम् //

ददस्व धर्मचक्षुर्मे नष्टमार्गस्य सद्गुरो / संतर्पय जगद्भर्त धर्मामृतरसेन माम् //

संबोधिकल्पवृक्षस्य बीजं रोपय मे तरौ / सद्धर्मगुणरत्नानां कुरु मे कार्यमालयम् //

भद्रश्रीसुखसंपत्तिवसतिं कुरु मे तनौ / अभेद्यकुशलाधारं सुप्रतिष्ठ वृषाश्रयम् //

कुरु मां निर्मलात्मानं परिशुद्धत्रिमण्डलम् / ददस्व मे महाविद्यां संबोधिज्ञानसाधनीम् //

सद्धर्मश्रीगुणाधारीं षडक्षरीं जगद्धिते //

ययाहं क्षिप्रमासाद्य संबोधिज्ञानसन्मणिम् / उद्धरेयं जगल्लोकं सांसारमहदम्बुधेः //

प्रवर्तयेयमालोकं धर्मचक्रं भवालये / मोचयेयं जगत्सर्वं षड्गतिक्लेशबन्धनात् //

श्रावयेयं जगत्सर्वं संबुद्धानां सुभाषितान् / चारयेयं जगल्लोके महायानं व्रतोत्तमम् //

स्थापयेयं जगत्सर्वं बोधिमार्गे ऽभिबोधयन् / तद्भवान्मे कृपासिन्धो महाविद्यां षडक्षरीम् //

संबोधिज्ञानसंभर्ता प्रयच्छतु जगद्धिते / दत्वा मे श्रीमतीमेनां महाविद्यां षडक्षरीम् //

त्राता नाथो गुरुः शास्ता सन्मित्रं सद्गुणार्थभृत् / गतिर्बन्धुः सुहृत्स्वामि प्रभुः पिता परायणः //

द्वीपपरायणो भर्ता शरण्यं भवतां मम //

इति संप्रार्थिते तेन श्रुत्वा स धर्मभाणकः / विष्कम्भिनं महासत्वं तमालोक्यैवमब्रवीत् //

दुर्लभं कुलपुत्रेदं सर्वविद्यामहत्पदम् / अभेद्यं सर्वमाराणां वज्रसारमनुत्तरम् //

सर्वक्लेशाग्निसंतापप्रशान्तिकरणं महत् / भद्रश्रीगुणसद्धर्मसमृद्धिसुखसाधनम् //

सर्वसत्त्वहिताधानं बोधिसंभारपूरणम् / सर्वधर्मोत्तमोदारं सर्वापायविशोधनम् //

अक्षयज्ञानसम्पत्तिविमुक्तिपदसाधनम् / दशपारमिताधर्मसारसंबोधिसाधनम् //

सर्वदेवादिलोकैश्च समभिकांक्षितं पदम् / सर्वधर्मपदस्थानं प्रवेशनपदं महत् //

ये च स्वस्वकुलेस्थानाअं देवतानां यथाविधि / अभिषेकं समादाय चरन्ति सद्व्रतं सदा //

केचित्तीर्थे समाश्रित्य सद्धर्ममोक्षवांछिनः / ध्यात्वा मन्त्राणि जल्पन्तो भक्त्याराधयन्ति तान् //

केचिद् गिराशरण्ये ऽपि गुहायां निर्जने वने / पुण्यक्षेत्रे गृहे रन्मे पीठे प्रेतालये ऽपि च //

केचिच्चैत्यविहारे च सभागारे च मण्डपे / उद्याने वॄक्षमूले च शिवादिसुरमन्दिरे //

केचिन्महोदधेस्तीरे नदीतिरे सरस्तटे / एवमन्यत्र सत्क्षेत्रे समाश्रिताः समाहिताः //

स्वस्वकुलेष्टदेवानां शरणे समुपस्थिताः / ध्यात्वाराध्य समभ्यर्च प्रार्थयन्ति सुनिर्वृतिम् //

सुनिर्वृतिं न ते यान्ति कृत्वापि दुष्करं तपः / स्वस्वकुलेष्टेवानामालयमेव यान्ति ते //

ये च सन्तो महासत्त्वा बोधिसत्त्वाः शुभार्थिनः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा ददत दानमादरात् //

एतत्पुण्याभिलिप्तास्ते भवेयुर्विलाशयाः / शुद्धशीलसमाचाराः संचरेरन् सुसंवरम् //

एतत्पुण्यानुलिप्तास्ते परिशुद्धत्रिमण्डलाः / क्षान्तिव्रतं समाधाय संचरेरन् जगद्धिते //

एतत्पुण्याभियुक्तास्ते सद्धर्मसाधनोद्यताः / महावीर्ये समुत्साहं कुर्युर्भवार्थसाधनम् //

एतत्पुण्यविमुक्तास्ते निःक्लेशा विजितेन्द्रियाः / योगध्यानसमाधानाः संतिष्ठेरन् समाहिताः //

एतत्पुण्यामृतव्याप्ता अर्हन्तस्ते निरंजनाः / संबोधिप्रणिधिं धृत्वा वरेयुर्बौद्धसंवरम् //

एतत्पुण्यांशुदीप्तास्ते चतुर्ब्रविहारिणः / प्रज्ञारत्नं समासाद्य संचरेरन् सुसंवृतौ //

एतत्पुण्यानुभावैस्ते सर्वोपायविचक्षणाः / सर्वसत्त्वहिताधानीं चरेयुर्भद्रचारिकाम् //

एतत्पुण्यसमृद्धास्ते यथेच्छारुपचारिणः / सर्वहितार्थसंभारं पूरयेयुर्जगद्धिते //

एतत्पुण्यसमुद्दीप्ता महाभिज्ञा गुणाकराः / बोधिमार्गे जगत्सर्वं स्थापयेयुः प्रयत्नतः //

एतत्पुण्यमयांगास्ते परमार्थज्ञानमुत्तमम् / प्राप्य मारान् विनिर्जित्य संबोधिं समवाप्नुयुः //

ततस्ते सुगता बुद्धां जगत्सत्वं सुसंवृतौ / बोधयित्वा प्रतिष्ठाप्य संप्रयायुः सुनिर्वृतिम् //

एवं चिरेण बुद्धास्ते चरन्तो बोधिचारिकाः / दशपारमिताः सर्वाः पूरयित्वा यथाक्रमम् //

जित्वा मारगणान् सर्वांश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / परमज्ञानमासाद्य संबोधिं प्राप्य निर्वृताः //

एवं दुष्करमर्माणि कृत्वा सर्वजिना अपि / चिरात् संबोधिमासाद्य संप्रायाताः सुनिर्वृतिम् //

य इमां श्रीमहत्सर्वविद्येश्वरीं षडक्षरीम् / ध्यात्वा लोकेश्वरं नित्यं जपति बोधिमानसः //

स तत्क्षणाद्विशुद्धात्मा परिशुद्धत्रिमण्डलः / भद्रश्रीसुखसंपन्नः संप्रयायात् सुखावतीम् //

तत्र प्राप्तो ऽमिताभस्य मुनेः शरणनिश्रितः / बोधिधर्मामृतं पीत्वा बोधिसत्त्वव्रतं चरेत् //

ततः संवृतिशुद्धात्मा सर्वसत्त्वहितोत्सुकः / कृती पारमिताः सर्वाः संपूरयन् यथाअक्रमम् //

संवृतिधर्मसंभारं पूरयन्ति जितेन्द्रियाः / समाधिसद्गुणाधारा जित्वा मारगणानपि //

परमार्थं समासाद्य संबोधिं समवाप्नुयात् / ततो बुद्धपदं प्राप्य कृत्वा धर्ममयं जगत् //

निर्विकल्पो विशुद्धात्मा संप्रयायात् सुनिर्वृतिम् / सर्वयोगा महाविद्याः परमार्थाप्तिकारणाः //

एषा विद्या महाधर्मसंबोधिज्ञामसाधनी / यथा हि तण्डुलसिद्धं संसारधर्मपालनम् //

एवमेषा महाविद्या सर्वसद्धर्मपालिनी / सर्वलोका सुमेदिन्यामुर्वरायां प्रयत्नतः //

कृषित्वा धान्यमारोप्य संपालयन्ति सादरम् / तदंकुरे समुद्भूते नदीभिन्नरहाम्बुभिः //

meghadhārāmbubhiḥ samyak sfālyamānaṃ pravardhite / ततस्तत्परिनिष्पन्नं छिवा खले महीतले //

मर्दयित्वा गृहे नीत्वा संशोष्य भास्वदातपैः / ततस्तं मुशलेनापि भेदयित्वा समादरात् //

तद्बुषाणि परित्यज्य समालोन्त्येव तण्डुलम् / तदेव तण्डुलं सिद्धं सर्वसंसारपालनम् //

सद्धर्मप्राप्तिसंभारपुरणं बोधिसाधनम् / तथा सर्वमहायोगाः सर्वाः पारमिता अपि //

सर्वा विद्याश्च मन्त्राणि सद्धर्मप्राप्तिसिद्धये / सर्वेषां योगविद्यानां मन्त्राणामपि सत्तमम् //

सिद्धमेतन्महाविद्यामन्त्रं सम्बोधिसाधनम् / एवमेव महाविद्या सर्वधर्मार्थसाधनी //

महत्पुण्यैर्विना नैव लभ्या केनापि सद्दिया / सुक्षेत्रे व्यारुहेन्नेव तण्डुलं वितुषं क्वचित् //

निष्पुण्यैः लभ्यते नैषा महाविद्या कथंचन / यावन्न लभ्यते ह्येषा विद्या सर्वार्थसाधनी //

तावत् पुण्यानि सर्वाणि संसाधयेत् प्रयत्नतः / यदैषा लभ्यते विद्यां तदा पुण्यनिरादरः //

एतामेव महाविद्यां ध्यात्वा लोकेश्वरं जपेत् / यदेयं सिध्यते विद्या सर्वसंभारसाधनी //

तदा सद्धर्मकार्याणि साधयेत् स्वेच्छयानया / एषा हि तण्डुलाकारा संसारधर्मसाधनी //

सर्वधर्मास्तुषाकाराअ एतद्विद्याप्तिकारणाः / एवं महत्तरीमेनां विद्याराज्ञां षडक्षरीम् //

ध्यात्वा पारमिताः सर्वाः प्रणमन्ते सदादरात् / संबुद्धां अपि सर्वे ऽथ बोधिसत्त्वा जिनात्मजाः //

अर्हन्तो वीतक्लेशाश्च ध्यात्वेमां प्रणमन्त्यपि / सर्वे ऽपीन्द्रादयो देवाः ब्रह्मादयो महर्षयः //

सूर्यादयो ग्रहाः सर्वे चन्द्रादितारका अपि / सर्वसिद्धाश्च साध्याश्च वसवश्चाप्सरोगणाः //

सर्वे ऽपि त्रिदशेन्द्राश्च सर्वविद्याधरा अपि / विष्णुब्रह्मादिलोकेन्द्राः कुम्भाण्डाश्च यमादयः //

सर्वे ऽपि राक्षसेन्द्राश्च वरुणादयो ऽप्यहीश्वराः / सर्वे ऽपि गरुडेन्द्राश्च सर्वे ऽपि पवनाधिपाः //

सर्वे श्रीदादियक्षेन्द्राः सर्वे ऽपीशादियोगिणः //

गन्धर्वकिन्नरेन्द्राश्च सर्वलोकाधिपा अपि //

सदा नित्यामिमां विद्यां विद्याराज्ञीं षडक्षरीम् / ध्यात्वा स्मृत्वा प्रणत्वापि संभजन्ते समादरात् //

ये येप्यस्याः सुसिद्धायाः विद्याराज्ञां समादरात् / ध्यात्वा स्मृत्वा प्रणत्वापी प्रभजन्ते सदानिशम् //

ते तेअ सर्वे विशुद्धांगाः विमुक्तसर्वपातकाः / निःक्लेशा विमलात्मानः संप्रयायुः सुखावतीम् //

तत्रामितरुचेः शास्तुः शरणे समुपाश्रिताः / सदा धर्मामृतं पीत्वा संचरेरन् जगद्धिते //

एवं ते च जगल्लोकं हितं कृत्वा प्रमोदिताः / बोधिसत्त्वा महाभिज्ञा भवेयुर्धर्मराजिकाः //

ततस्ते विमलात्मानः परिशुद्धत्रिमण्डलाः / अर्हन्तो बोधिमासाद्य सम्बुद्धपदमाप्नुयुः //

एवं महत्तरी विद्या प्रसिद्धेयं षडक्षरी / यस्या अनुस्मृतिमात्रेण सर्वे नष्टा हि पापकाः //

य एनां जपते नित्यं तस्य यः चीवरं स्पृशेत् / सो ऽपि भवेन्महासत्त्वो बोधिसत्त्वो विवर्तिकः //

यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या तेन सर्वे ऽर्चिता जिनाः / ससंघा अपि सत्कारैर्भवन्ति पूजिताः सदा //

एवं महत्तरी सर्वभद्रश्रीसद्गुणार्थदा / षदक्षरीति विख्याता सर्वत्र भुवनेष्वपि //

बुद्धानां जननी माता प्रज्ञापारमितापि सा / सांजलिं प्रणतिं धृत्वा भजत्येनां शुभंकरीम् //

अत एषा महाविद्या संसारधर्मसाधनी / मुनीन्द्रैर्बोधिसत्त्वैश्च सर्वदेवैश्च वन्दिता //

अस्या नामसंभारं ग्रहणमपि दुर्लभम् / स्मरणं श्रवणं चापि विना पुण्यैर्न लभ्यते //

इति तेन समादिष्टं श्रुत्वा स संप्रमोदितः / विष्कम्भी सांजलिः प्रार्थ्य नत्वैवं धर्मभाणकम् //

भदन्त सद्गुरो शास्तः शरणे ते ऽहमागतः / तद्भवान् मे महाविद्यां प्रददातु जगद्धिते //

इति संप्रार्थितस्तेन पश्यन् स धर्मभाणकः / स्मृत्वा लोकेश्वरं ध्यात्वा तस्थौ तद्दानचिन्तया //

तदाकाशान्महच्छब्दो निश्चचार मनोहरः / ददस्वास्मै जगल्लोकहितार्थपुण्यवांछिनः //

यो ऽयं धीरो महासत्त्वो बोधिसत्त्वो जिनात्मजः / सर्वसत्त्वहितानि विद्यामिच्छन् समागतः //

श्रद्धाभक्तिप्रसन्नात्मा सं बोधिज्ञानलालसः / तत्प्रसिद्धा महाविद्या देयास्मै दीयतामिति //

तन्निश्चरन् महाशब्दं श्रुत्वा स धर्मभाणकः / कुतो ऽयं चरते शब्द इति ध्यात्वा व्यवस्थितः //

भूयो ऽप्येयं महाशब्दो निश्चचार विहायसः / देयास्मै सुप्रसन्नाय संबोधिज्ञानसाधिने //

सर्वसत्त्वहितार्थाय सद्धर्मश्रीगुणार्थिने / बोधिसत्त्वाय धीराय श्रद्धया दीयतामिति //

निश्चरन्तं सुशब्दं तं श्रुत्वा स धर्मभाणकः / कुतो ऽयं चरते शब्द इति ध्यात्वा व्यलोकयेत् //

समीक्ष्य सर्वतो दिक्षु धिमान् स संविलोकयन् / विस्मयापन्नचित्तः खे संपश्यन् संददर्श तम् //

शरत्पूर्णेन्दुदीप्ताभं जटामिताभशोभितम् / पद्महस्तं महासत्त्वमार्वलोकितेश्वरम् //

दृष्ट्वा तं खे कजालीनं बोधिसत्त्वं जिनात्मजम् / भद्रश्रीसद्गुणाधारं संबोधिधर्मभास्करम् //

संपश्यन् समुत्थाय सानन्दविस्मिताशयः / अष्टांगैः प्रणतिं कृत्वा तस्थौ ध्यात्वा कृतांजलिः //