दिव्यावदान

431.011. अस्थानमनवकाशो यद्बुद्धा भगवन्तः पदशो धर्मं वाचयिष्यन्ति नेदं स्थानं विद्यते/ 431.012. तत्र भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म--इमं पाठय त्वमानन्द पन्थकम्/ 431.012. आयुष्मानानन्दस्तं पाठयितुमारब्धः/ 431.013. स न शक्नोति पाठयितुम्/ 431.013. आयुष्मानानन्दो भगवन्तमिदमवोचत्--मया तावद्भदन्त शास्तुरुपस्थानं करणीयम्, श्रुतमुद्ग्रहीतव्यम्, गणो वाचयितव्यः/ 431.014. आगतगतानां ब्राह्मणगृहपतीनां धर्मो देशयितव्यम्/ 431.015. नाहं शक्ष्यामि पन्थकं पाठयितुम्/ 431.015. भगवता तस्य द्वे पदे दत्ते--रजो हरामि, मलं हरामीति/ 431.016. तस्यैतत्पदद्वयं न लेभे/ 431.016. भगवान् संलक्षयति/ 431.017. कर्मापनयो ऽस्य कर्तव्यमिति/ 431.017. तत्र भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते--शक्ष्यसि त्वं पन्थक भिक्षूणामुपानहान्मूलाच्च प्रोञ्छितुम्/ 431.018. परं भदन्त शक्ष्यामि/ 431.018. गच्छ प्रोञ्छस्व/ 431.019. स भिक्षूणामुपानहान्मूलाच्च प्रोञ्छितुमारधः/ 431.019. तस्य ते भिक्षवो नानुप्रयच्छन्ति/ 431.019. भगवानाह--अनुप्रयच्छत, कर्मापनयो ऽस्य कर्तव्य इति/ 431.020. पदद्वयस्य दास्ये स्वाध्यायनिकाम्, अनुप्रयच्छत/ 431.021. स भिक्षूणामुपानहान्मूलं क्रमतश्च प्रोञ्छते/ 431.021. तस्य ते भिक्षवः पदद्वय्स्य स्वाध्यायनिकामनुप्रयच्छन्ति/ 431.022. तस्यैतत्पदद्वयं स्वाध्यायतः कालान्तरेण प्रवृत्तं जातम्/ 431.023. अथायुष्मतः पन्थकस्य रात्र्याः प्रत्यूषसमये एतदभवत्--भगवानेवमाह--रजो हरामि, मलं हरामीति/ 431.024. किं नु भगवानाध्यात्मिकं रजः संधायाह आहोस्विद्बाह्यम्? तस्यैवं चिन्तयतस्तस्यां वेलायामष्रुतपूर्वास्तिस्रो गाथा आमुखीप्रवृत्ता जाताह्-- 431.026. रजो ऽत्र रागो न हि रेणुरेष रजो रागस्याधिवचनं न रेणोः/ 431.028. एतद्रजः प्रतिविनुदन्ति पण्डिता न ये प्रमत्ताः सुगतस्य शासने//3//

431.030. रजो ऽत्र द्वेषो न हि रेणुरेष रजो द्वेषस्याधिवचनं न रेणोः/

432.001. <432>एतद्रजः प्रतिविनुदन्ति पण्डिता न ये प्रमत्ताः सुगतस्य शासने//4//

432.003. रजो ऽत्र मोहो न हि रेणुरेष रजो मोहस्याधिवचनं न रेणोः/ 432.005. एतद्रजः प्रतिविनुदन्ति पण्डिता न ये प्रमत्ताअः सुगतस्य शासने//5//

432.007. तेनोद्यच्छमानेन घटमानेन व्यायच्छमानेन सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्कृतम्/ 432.008. अर्हन् संवृत्तस् त्रैधातुकवीतरागः समलोष्टकाञ्चन आकाशपाणितलसमचित्तो वासीचन्दनकल्पो विद्याविदारिताण्डकोशो विद्याभिज्ञाप्रतिसंवित्प्राप्तो भवलाभलोभसत्कारपरान्मुखः/ 432.010. सेन्द्रोपेन्द्राणां देवानां मान्यश्च पूज्यश्चाभिवाद्यश्च संवृत्तः/ 432.010. ध्याने निषण्ण आयुष्मता महापन्थकेन दृष्टः/ 432.011. असमन्वाहृत्यार्हतां ज्ञानदर्शनं न प्रवर्तते/ 432.011. स तेन बाहौ गृहीत्वोक्तह्--आगच्छ स्वाध्यायिनिकां तावत्कुरु, ततः पश्चाद्ध्यायिष्यसीति/ 432.012. अथायुष्मता पन्थकेन सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्कृतम्, गजभुजसदृशो बाहुरुत्सृष्टः/ 432.013. आयुष्मता महापन्थकेन पृष्टतो मुखं व्यवलोकयता दृष्टः/ 432.014. स कथयति--आयुष्मन् पन्थक, एवं ते त्वया गुणगणा अधिगताह्? अधिगताः//

432.016. यदा आयुष्मता पन्थकेन सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्कृतम्, अन्यतीर्थिका अवध्यायन्ति ध्रियन्ति विवाचयन्ति/ 432.017. श्रमणो गौतम एवमाह--गम्भीरो मे धर्मो गम्भीरावभासो दुर्दृशो दुर्नुबोधो ऽतर्को ऽतर्कावचरः, सूक्षुमो निपुणपण्डितविज्ञवेदनीयः/ 432.018. अत्रेदानीं किं गम्भीरो ऽस्य, यस्येदानीं पन्थकप्रभृतयश्चूडाः परमचूडा धन्वाः परमधन्वाः प्रव्रजन्ति/ 432.020. भगवान् संलक्षयति--सुमेरुप्रख्ये महाश्रावके महाजनकायः क्षान्तिं गृह्णाति/ 432.020. गुणोद्भावना अस्य कर्तव्या/ 432.021. तत्र भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते--गच्छ आनन्द, पन्थकस्य कथय--भिक्षुण्यस्ते अववदितव्या इति/ 432.022. एवं भदन्तेत्यायुष्मानानन्दो भगवतः प्रतिश्रुत्य येनायुष्मान् पन्थकस्तेनोपसंक्रान्तः/ 432.023. उपसंक्रम्यायुष्मन्तं पन्थकमिदमवोचत्--शास्ता त्वामायुष्मन् पन्थक एवमाह--भिक्षुण्यस्ते अववदितव्या इति/ 432.024. आयुष्मान् पन्थकः कथयति--किमर्थं स्थविरस्थविरान् भिक्षूनपहाय मां भगवान् भिक्षुण्यववादकमाज्ञापयति? ममैव गुणोद्भावना कर्तव्येति शास्तुर्मनोरथं परिपूरयिष्यामीति/ 432.026. भिक्षुण्यश्छन्दहानिसह्(?) जेतवनमागताः/ 432.027. ता भिक्षून् पृच्छन्ति--भगवता को ऽस्माकमववादक आज्ञप्तह्? ते कथयन्ति--आयुष्मान् पन्थकः/ 432.028. ताः कथयन्ति--भगिन्यः, पश्यत कथं मातृग्रामः परिभूतः/ 432.028. येन त्रिभिर्मासैरेका गाथा पठिता, सापि न प्रवृत्ता/ 432.029. भिक्षुण्यस्त्रिपिटा धार्मकथिका युक्तमुक्तप्रतिभानाः/ 432.030. स किल भिक्षुणीरववदिष्यतीति/ 432.030. ताः पर्षदमागता भिक्षुणीभिः पृष्टाह्--भगिन्यः, को ऽस्माकमववदितुमागमिष्यति? ताः कथयन्ति--आर्यपन्थकः/ 432.031. किमार्यो महापन्थकह्? न ह्ययम्, स त्वन्यश्चूडापन्थकः/ 432.032. द्वादशवर्गीयाभिः श्रुतम्/ 432.032. तावदवध्यायन्ति/

433.001. <433>भगिन्यः पश्यत, कथं मातृग्रामः परिभूतह्? येन त्रिभिर्मासैरेका गाथा पठिता, सापि न प्रवृत्ता/ 433.002. इमा भिक्षुण्यस्त्रिपिटा धर्मकथिका युक्तमुक्तप्रतिभानाः, स किल किमासामववदिष्यतीति? ताः कथयन्ति--भगिन्यः, षड्जन्यो द्वादशहस्तिकाभिर्लताभिः सिंहासनं प्रज्ञपयन्तु/ 433.004. षड्जन्यः श्रावस्त्यां प्रविश्य रथ्य रथ्यावीथिचत्वरशृङ्गाटकेष्वारोचयन्तु--सो ऽस्माकं तादृशो ऽववादक आगमिष्यति, यो ऽस्माकं तनुसत्यानि न द्रक्ष्यति/ 433.005. तेन संसारे चिरं वस्तव्यं भविष्यतीति/ 433.006. येन न कश्चित् पुत्रमोटिकापुत्रो ऽल्पश्रुत उत्सहते भिक्षुणीरववदितुम्/ 433.007. तासां षड्भिर् जनीभिर् द्वादशहस्तिकाभिर् लताभिः संहासनं प्रज्ञप्तम्, षड्भिक्षुणीभिः श्रावस्तीं प्रविश्य रथ्यावीथिचत्वरशृङ्गाटकेष्वारोचितम्--सो ऽस्माकं तादृशो ऽववादक आगमिष्यति, यो ऽस्माकं तनुसत्यानि न द्रक्ष्यति/ 433.009. तेन संसारे चिरं वस्तव्यं भविष्यतीति/ 433.010. आयुष्मान् पन्थकः पूर्वाह्णे निवास्य पात्रचीवरमादाय श्रावस्तीं पिण्डाय प्राविक्षत्/ 433.011. कृतभक्तकृत्यः पश्चाद्भक्तापिण्डपात्रप्रतिक्रान्तः पात्रचीवरं प्रतिसमय्य पादौ प्रक्षाल्य विहारं प्रविष्टः प्रतिसम्लयनाय/ 433.012. अथायुष्मान् पन्थकः सायाह्ने प्रतिसम्लयनाय व्युत्थाय संघाटीमादाय अन्यतमेन भिक्षुणा पश्चाच्च्रमणेन संप्रस्थितः/ 433.013. अनेकानि प्राणिशतसहस्राणि--कानि च कुतूहलजातानि, कानिचित् पूर्वकैः कुशलमूलैः संचोद्यमानानि/ 433.014. अद्राक्षीत् सा परिषत् आयुष्मन्तं पन्थकं दूरादेव/ 433.015. दृष्ट्वा च पुनः परस्परं पृच्छति--कतरो ऽत्र भिक्षुण्यववादकह्? किं

पुरःश्रमणः, आहोस्वित् पश्चाच्छ्रमणह्? तत्रैके कथयन्ति--पुरःश्रमणः/ 433.016. ते ऽवध्यायितुमारब्धाह्--पश्यत भदन्त, संचिन्त्य वयं भिक्षुणीभिर्विहेठिताः/ 433.017. येन त्रिभिर्मासैरेका गाथा पठिता, सापि न प्रवृत्ता, स किं भिक्षुणीरववदिष्यति, धर्मं वा वाचयिष्यति? गच्छामः/ 433.019. अपरे कथयन्ति--तिष्ठामो यदि धर्मं देशयिष्यति, श्रोष्यामः/ 433.019. अथ न, गच्छामः/ 433.019. इति सा पर्षत् समवस्थिता/ 433.020. आयुष्मता पन्थकेन सिंहासनं दृष्टं प्रज्ञप्तकं दृष्ट्वा संलक्षयति--किं तावत् प्रसादजाताभिः प्रज्ञप्तमाहोस्वित् विहेठनाभिप्रायाभिह्? पश्यति--यावत् विहेठनाभिप्रयाभिः/ 433.020. दृष्ट्वा संलक्षयति--किं तावत् प्रसादजाताभिः प्रज्ञप्तमाहोस्वित् विहेठनाभिप्रसायाभिह्? पश्यति--यावत् विहेठनाभिप्रायाभिः/ 433.022. आयुष्मता पन्थकेन गजभुजसदृशं बाहुमभिप्रसार्य तं सिंहासनम् यथास्थाने स्थापितम्/ 433.023. आयुष्मान् पन्थकस्तत्र निषण्णः/ 433.023. स निषीदन् कैश्चित् दृष्टह्. कैश्चित् न दृष्टः/ 433.024. अथात्रस्थ आयुष्मान् पन्थकस्तद्रूपं समाधिं समापन्नो यथा समाहिते चित्ते स्वे आसने ऽन्तर्हितः, पूर्वस्यां दिशि उपरिविहायसमभ्युद्गम्य पूर्ववत् यावत् ऋद्धिप्रातिहार्याणि विदर्श्य तान् ऋद्ध्यभिसंस्कारान् प्रतिप्रस्रभ्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः/ 433.026. निषद्य आयुष्मान् पन्थकस्ता भिक्षुणीरामन्त्रयते--मया भगिन्यस्त्रिभिर्मासैरेका गाथा पठिता/ 433.027. उत्सहेतव्यानि(?) श्रोतुमेकगाथायाः सप्तरात्रिंदिवसान्यन्यैः पदैर्व्यञ्जनैरर्थं विभक्तुम्? 433.029. पापं न कुर्यान्मनसा न वाचा कायेन वा किंचन सर्वलोके/

433.031. रिक्तः कामेइः स्मृतिमान् संप्रजानन् दुःखं न स विद्यादनर्थोपसंहितम्//6//इति/

434.001. <434>सर्वपापस्य भगवान् कारणमाह--यावद्गाथार्थस्यार्थमधीतम् याति, तावद् द्वादशभिः प्राणिसहस्रैः सत्यानि दृष्टानि/ 434.002. कैश्चिच्छ्रोतापत्तिफलं साक्षात्कृतम्, कैश्चित् सकृदागामिफलम्, कैश्चिदनागामिफलम्, कैश्चित् प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्कृतम्, कैश्चिच्छ्रावकबोधौ चित्तान्युत्पादितानि, कैश्चित् प्रत्येकायां बोधौ, कैश्चिदनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौ चित्तान्युत्पादितानि/ 434.005. यद्भूयसा सा परिषद् बुद्धनिंनाधर्मप्रवणा संघप्राग्भारा व्यवस्थिता/ 434.006. अथायुष्मान् पन्थकस्तां परिषदं धर्म्यया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्योत्थायासनात् प्रक्रान्तः/ 434.007. स भिक्षुभिरागच्छन् दृष्टः/ 434.007. ते संलक्षयन्ति--अद्यायुष्मता पन्थकेन महाजनकायः प्रसादितो भविष्यति/ 434.008. ते न षक्नुवन्त्यायुष्मन्तं पन्थकं संमुखमप्रियं प्रष्टुम्/ 434.008. तैः पश्चाच्छ्रमणः पृष्टः/ 434.009. आयुष्मन्, अद्य आयुष्मता पन्थकेन किं महाजनकायो न प्रसादितो वा प्रसादितह्? आयुष्मता न कश्चित् अप्रसादितः/ 434.010. भगवता वाराणस्याम् ऋषिवदने मृगदावे त्रिपरिवर्तं द्वादशाकारं धर्म्यं चक्रं प्रवर्तितम्, तदद्यायुष्मता पन्थकेनानुप्रवर्तितम्/ 434.011. यावद्गाथार्थं न विभजति, तावद् द्वादशभिः प्रणिसहस्रैः सत्यानि दृष्टानि//

434.013. तत्र भगवाअन् भिक्षूनामन्त्रयते स्म--एषो ऽग्रो मे भिक्षवो भिक्चूणां मम श्रावकाणां चेतोविवर्तकुशलानाम् यदुत पन्थको भिक्षुः/ 434.014. भिक्षवो बुद्धं भगवन्तं पृच्छन्ति--पश्य भदन्त द्वादशवर्गीयाभिरायुष्मतः पन्थकस्यानर्थं करिष्यामि इत्यथ एव कृतः/ 434.015. भगवानाह--न भिक्षव एतर्हि यथा अतीते ऽप्यध्वनि आभिरनर्थं करिष्याम इत्यर्थ एव कृतः/ 434.016. तच्छ्रूयताम्//

434.017. भूतपूर्वमेवं भिक्षवो ऽन्यतमस्मिन् कर्वटके ब्राह्मणः प्रतिवसति/ 434.017. तेन सदृशात्कुलात्कलत्रमानीतम्/ 434.018. स तया सर्धं क्रीडति रमते परिचारयति/ 434.018. तस्य क्रीडतो रममाणस्य परिचारयतो भूयः क्रीडति रमते परिचारयति यावर् द्वादश पुत्रा जाताः/ 434.019. तेन तेषां निवेशः कृतः/ 434.020. अपरेण समयेन तस्य पत्नी कालगता/ 434.020. सो ऽपि ब्राह्मणो वृद्धावस्थायां जातः/ 434.020. अन्धीभूतस्य स्नषा दुश्चारिण्यः/ 434.021. यदा तासां स्वामिनो बहिर् निर्गता भवन्ति, तदा ताः परपुरुषैः सार्धं परिचारयन्ति/ 434.022. स ब्राह्मणः शब्दे कृतावी/ 434.022. स जानाति--अयं मम पुत्रस्य शब्दः, अयं परपुरुषयेति/ 434.023. स पुरुषाणां पदशब्दाञ् श्रुत्वा ताः स्नुषा गर्जयति. 434.023. ताः संलक्षयन्ति--अयं ब्राह्मण्प्^स्माकमनर्थाय प्रतिपन्नः/ 434.024. तास्तस्य चकट्योदनं काञ्जितकच्छिटिं चानुप्रयच्छन्ति/ 434.026. तैस्ता उक्ताह्--किं कारणम् यूयं तातस्य चकट्योदनं काञ्जिकच्छिटिं चानुप्रयच्छत? ताः कथयन्ति--तस्य पुण्यानि परिक्षीणानि, अस्यार्थे पिपरीकायां त:डुलाः प्रक्षिप्ता भवन्ति, चकट्योदनं परिवर्तते, दधि प्रक्षिप्तं काञ्जिकं परिवर्तते/ 434.028. ते कथयन्ति--किमेतदेवं भविष्यति? ताः कथयन्ति--वयम् युष्माकं प्रत्यक्षीकरिष्यामः/ 434.029. ताः कथयन्ति--अस्माभिः प्रतिज्ञातमिदानीं निर्वोढव्यम्/ 434.030. ताभिः कुम्भकाअर उक्तह्--शक्ष्यसि त्वं भद्रमुखम् एकमुखिके द्वे स्थाल्यौ कर्तुम्? स कथयति--शक्ष्यामि/ 434.031. तेनैकमुखिके द्वे स्थाल्यौ कृते/ 434.031. ताभिरेकस्यां स्थाल्यां चकटितण्डुलाः प्रक्षिप्ताः, द्वितीयायां काञ्जिकम्/ 434.032. ताभिः स्वामिनां पुरस्तादेकस्य <435>स्थाल्यां तण्डुलाः प्रक्षिप्ता एकस्यां दधि/

435.001. ताभिः साधितम्/ 435.001. कथयन्ति--आर्यपुत्रस्य किं तावत्तातस्तत्प्रथमतः परिभुक्तामाहोस्वित् यूयम्/ 435.002. ते कथयन्ति--तातस्तावत्परिभुक्ताम्/ 435.003. ताभिस्तेषां पुरस्तात्तस्यौकस्याः स्थाल्या उद्धृत्य चकट्योदनं दत्तं द्वितीयायाः कञ्जिकम्/ 435.004. तत एवं ताभिस्तेषामेकस्याः स्थाल्या उद्धृत्य शाल्योदनं दत्तं द्वितीयाया दधि उद्धृतम्/ 435.004. ते तस्य कथयन्ति--तात, तव पुण्यानि परिक्षीणानि/ 435.005. यत एकस्यां स्थाल्यां शालितण्डुलाः प्रक्षिप्ताः, द्वितीयस्यां दधि, तच्चकट्योदनं काञ्जिकं च परिवृत्तम्/ 435.006. ब्राह्मणः संलक्षयति--मया हस्तोच्छ्रयशतैर्भोगाः समुदानीताः/ 435.007. किं कारणं मम पुण्यानि परिक्षीणानि? तेन तासामप्रत्यक्षं महानसं प्रविश्य पर्येषमाणेन हस्तसंस्पत्शेनैकमुखे द्वे स्थाल्यौ लब्धे/ 435.008. तेन गोपायिते/ 435.009. तेन एत्षां पुत्राणामागतानां ते प्रदर्शिते--पश्यत, मम पुण्यानि परिक्षीणानि/ 435.010. गत्वा पश्यध्वमस्माकं गृह एव एकमुखी स्थाली/ 435.010. पुत्रक, अन्येषु गेहेषु न स्हालीद्वयं त्वकमुखमस्माकं मन्दभाग्यानाम्/ 435.011. तैस्ताः पत्न्यः सुताडिताः/ 435.011. ताः संलक्षयन्ति--अयं ब्राह्मणो ऽस्माकमनर्थाय प्रतिपन्नकः//

435.012. प्रघातयाम इति/ 435.012. तेन च प्रदेशेनाहितुण्डिक आगतः/ 435.013. ताः पृच्छन्ति--अस्ति सर्प इति? स कथयति--कीदृशं सर्पं मृगयथ जीवन्तमाहोस्वित् मृतकमिति? ताः कथयन्ति--मृतकम्/ 435.014. स संलक्षयति--केमेता मृतकेन सर्पेण करिष्यन्ति? नूनमेता एतं वृद्धं मारयितुकामा भविष्यन्ति/ 435.015. धर्मता खलु सर्पस्य रुषितस्य द्वयोः स्थानयोर्विषं संक्रामति--शिरसि पुच्छे च/ 435.016. तेन रोषित्वा शिरः पुच्छं स्वयं छित्त्वा तासां मध्ये सर्पा दत्तः/ 435.017. ताभिर्जोमां साधयित्वा स ब्राह्मण उक्तह्--तात, हिलिमां जोम पास्यसि? स ब्राह्मणः संलक्षयति--किमेता मे हिलिमां जोमां दास्यन्ति? नूनं किंचित् अभैषज्यं दत्तं भविष्यति/ 435.019. स संलक्षयति--पिबामि, यथा च तथा मरामि/ 435.019. ताभिस्तस्य हिलिमा जोमा दत्ता/ 435.020. तेन पीता/ 435.020. तस्य बाष्पेण पटले स्फुटिते/ 435.020. स द्रष्टुमारब्धः/ 435.020. स निपत्यावस्थितः/ 435.021. कथयति च--मरामि मरामीति/ 435.021. ताः कथयन्ति--शीघ्रं मा पातु/ 435.021. ताः कथयन्ति--तात, भूयः पास्यसि? स कथयति--पास्यामीति/ 435.022. ताभिस्तस्य भूयो हिलिमा जोमा दत्ता/ 435.023. तेन भूयः पीता/ 435.023. तस्य तेन बाष्पेण भूयस्या मात्रया पटले स्फुटिते/ 435.023. स स्पष्टतरं द्रष्टुमारब्धः/ 435.024. ताः पूर्वम् यथा तस्यान्धस्य ततो विश्वस्ता विहृतवन्त्यस्तथैव विहर्तुमारब्धाः/ 435.025. स दण्डं गृहीत्वा उत्थितः/ 435.025. कथयति च--किम् यूयं जानीथ इदानीमप्यहं न पश्यामि? पश्याम्यहमिदानीमिति/ 435.026. ताः सलज्जा निष्पलायिताः//

435.027. किं मन्यध्वे भिक्षवः/ 435.027. यो ऽसौ ब्राह्मणः, एष एवासौ पन्थकस्तेन कालेन तेन समयेन/ 435.028. यास्तास्तस्य द्वादश स्नुषाः, एता एव ता द्वादशवर्गीयाः/ 435.028. तदाप्याभिरस्यानर्थं करिष्याम इत्यर्थ एव कृतः/ 435.029. एतर्ह्यपि आभिरस्यानर्थं करिष्याम इत्यर्थम् एव कृतः//

435.030. भिक्षवो बुद्धं भगवन्तं पृच्छन्ति--पश्य भदन्त भगवता आयुष्मान् पन्थकः परीत्तेनाववादेनाचोद्य संसारकान्तारादुत्तार्य अत्यन्तनिष्ठे अनुत्तरे योगक्षेमे निर्वाणे प्रतिष्टापितः/ 435.032. भगवानाह--न भिक्षव एतर्हि यथा अतीते ऽप्यध्वन्येषो मया परीत्तेनाववादेनाचोद्य महत्यैश्वर्याधिपत्ये प्रतिष्ठापिताः/ 435.033. तच्छ्रयताम्//

436.001. <436>भूतभूतं भिक्षवो ऽन्यतमस्मिन् कर्तवटके गृहपरिः प्रतिवसति आड्यो सहाधनो महाभोगः/ 436.002. तेन सदृशात्कुलात्कलत्रमानीतम्/ 436.002. स तया सार्धं त्रीटति रमते पतिचारयति/ 436.002. तस्य पुत्रो जातः/ 436.003. स पर्नीमामन्त्रयते--भद्रे, जातो ऽस्माकम् ऋणहरः/ 436.003. गच्छामि, अहं पण्यमादाय महासमुद्रमवतरामि/ 436.004. सा आह--एवं कुरुष्व/ 436.004. स गृहपतिः संलक्षयति--यदहमस्यै प्रभूतानं कार्षापणान् दास्यामि, परपुरुषैः सार्धं विहरिष्यति/ 436.005. तेन तस्याः कार्षापणा न दत्ताः/ 436.006. तस्मिन् कर्पटके श्रेष्ठी प्रतिवसति तस्य गृहपतेर्वयस्यः/ 436.006. तस्य हस्ते प्रभूताः कार्षापणाः स्थापिताह्--यदि मम पत्न्या भक्ताच्छादेन योगोद्वहनं कुर्याः/ 436.007. स पण्यमादाय महासमुद्रमवतीर्णः/ 436.008. तर्रैवानयेन व्यसनमापन्नह्. 436.008. तया स दारको ज्ञातिबकेन स्वहस्तबलेन वा आयापिता(पयित्वा) पालितो वर्धितः/ 436.009. स मातरं पृच्छति--अम्ब, किमस्माकं पिता पितामहाश्च कर्माकार्षुह्? सा संलक्षयति--यद्यस्य वक्ष्यामि महासमुद्रे पोतसंव्यवहारिण आसन्न् इति, स्थानमेतद्विद्यते यदेषो ऽपि महासमुद्रमवतरिष्यतीति, तत्रैव अनयेन व्यसनमापत्स्यते/ 436.011. श्रुतमाहितस्तव पुता च पितामहाश्च इहैव वाणिज्यमकार्षुः/ 436.012. स कथयति--कार्षापणान् ममानुप्रयच्छ, यैरिहैव वाणिज्यं करिष्यामि/ 436.013. माता कथयति--कुतो मम कार्षापणाह्? त्वं मया कथंचित् ज्ञातिबलेन स्वहस्तबकेन आयापितः पोषितः संवर्धितः/ 436.014. कुतो मे कार्षापणानां विभवह्? अपि त्वयं श्रोष्टी तव पितृवयस्यो

भवति/ 436.015. अस्य सकाशात् कार्षापणान् गृहीत्वा कर्म कुरु/ 436.016. स तस्य गृहं गतः/ 436.016. तस्यान्यतमेन पुरुषेण यावत् द्विरपि विनाशितः/ 436.017. स तमवसादयति/ 436.017. तस्य च गृहात् प्रेष्यदारिकायाः संकारतलस्योपरि मृतमूषिकां दृष्ट्वा प्रयच्छति च्छोरयितुम्/ 436.018. स श्रेष्ठी तस्य पुरुषस्य कथयति--यः पुरुषः स्यात्, शक्यते अनया मृतमूषिकया आत्मानमुद्धर्तुम्/ 436.019. तेन दारकेण श्रुतम्/ 436.019. स संलक्षयति--महात्मैषः/ 436.019. न शक्यमनेन यद्वा तद्वा वक्तुम्/ 436.020. नूनं शक्यमनया मृतमूषिकया आत्मानमुद्धर्तुम्/ 436.020. स तस्या दारिकायाः पृष्ठतो निर्गतः/ 436.021. तया दातिकया संकारे छोरिता/ 436.021. स तां मृतमूषिकामादाय वीथीं गतः/ 436.022. तत्र वाणिजको बिडाकेन क्रीडित्वा स्थितः/ 436.022. तेन तस्य बिडालस्य मृतमूषिका दर्शिता/ 436.023. स तांदृष्ट्वा उत्पतितुमारब्धः/ 436.023. तेन वाणिजकेन दारक उच्यते--अनुप्रयच्छ अस्य बिडालस्य मृतमूषिकाम्/ 436.024. स कथयति--किमयं कलिकया दीयते? मूल्यमनुप्रयच्छ/ 436.025. तेन तस्य कलायानामञ्जलिपूरोओ दत्तः/ 436.025. स संलक्षयति--यद्येतान् भक्षयिष्यामि, मूलमेव ब्भिक्षितं भविष्यति/ 436.026. स तान् भ्राष्ट्रे भर्जयित्वा शीतलस्य पानीयस्य वर्धनीयस्य पूर्णं कृत्वा तद्गृह्य तस्मात्स्थानकान्निष्क्रम्य यस्मिन् प्रदेशे काष्ठहारका विश्राम्यन्ति, तस्मिन् प्रदेशे गत्वावस्थितः/ 436.028. काष्ठहारका आगताः/ 436.028. तेनोक्ताह्--मातुलाः, अर्पयत काष्ठभारकाः, मुहूर्तं विश्राम्यताम्/ 436.029. तैः काष्ठभाराः स्थिपिताः/ 436.029. तेन तेषां कलायानां स्तोक्तं दत्तं

शीतलं च पानीयं पातम्/ 436.030. ते कथयन्ति--भागिनेय, क्व यास्यसि? काष्ठानाम्/ 436.030. भागिनेय, वयं तावत् कल्यमेवोत्थाय गत्वा इदानीमागच्छामः/ 436.031. त्वमिदानीं गच्छन् कियता आगमिष्यसि? तैस्तस्यैकैकं काष्ठमनुप्रदत्तम्/ 436.032. तस्य काष्ठमूलिका संपन्ना/ 436.032. स तां गृहीत्वा प्रतिनिवृत्तः/ 436.032. स तां विक्रीय <437>कलायानां गृहीत्वा भर्जयित्वा उदकस्य कुम्भं पूरयित्वा तस्मिन्नेव प्रवेशे गत्वावस्थितः/

437.002. ते काष्ठहारकास्तथैव तेन कलायैः संविभक्ताः, शीतलेन पानीयेन संतर्पिताः/ 437.002. ते तस्य कथयति--भागिनेय, दिवसे दिवसे त्वं कलायान् पानीयं च गृहीत्वा आगम्य अत्रैव तिष्ठम्/ 437.004. वयं तवोपरि काष्ठमूलिकामानयिष्यामः/ 437.004. स दिवसे दिवसे तयैव कर्तुमारब्धः/ 437.004. स तेषां कथयति--मातुल, मा यूयं काष्ठभारान् वीर्थां नयथ/ 437.005. मम गृहे स्थापयत/ 437.005. युष्माकमेवं पिण्डितमूल्यं दास्यामि/ 437.006. तैस्तस्य गृहे काष्ठभारकाणि स्थापिताः/ 437.006. अपरेण समयेन सप्ताहवर्दलिका जाताः/ 437.007. तेन तानि काष्ठभारकाणि विक्रीतानि/ 437.007. तस्य प्रभूतो लाभः संपन्नः/ 437.008. स संलक्षयति--एतत्प्रतिक्रुष्टतरं वाणिज्यानाम् यदुत काष्ठवाणिज्यम्/ 437.008. स संलक्षयति--अपि चन्दनकाष्ठेन काष्ठवाणिज्यमेव/ 437.009. यन्न्वहमुक्करिकापणं प्रसारयेयम्/ 437.009. तेन उक्करिकापणः प्रसारितः/ 437.010. स धर्मेण व्यवहरति/ 437.010. तस्य तत्प्रभूतो लाभः स संलक्षयति--एतत् प्रतिक्रुष्टतरं वाणिज्यानाम् यदुत उक्करिकापणः/ 437.011. यन्न्वहं गान्धिकापणं प्रसारयेयम्/ 437.012. तेन गान्धिकापणः प्रसारितः/ 437.012. तस्य प्रभूतो लाभः संपन्नः/ 437.012. स संलक्षयति--एतदपि प्रतिक्रष्टतरं च तद्वाणिज्यानां पूर्ववत्/ 437.013. तेन सर्वे हैरण्यका अभिभूताः/ 437.013. तस्य मूषिकाहैरण्यको मूषिकाहैरण्यक इति संज्ञा संवृत्ता/ 437.014. ते हैरण्यकाः कथयन्ति--भवन्तः, सर्वे वयमनेन मूषिकाहैरण्यकेनाभिभूताः/ 437.015. वयमेनं मानं प्राहयामः, यथा महासमुद्रमवतरेत्

तत्रैवानयेन व्यसनमापत्स्यते तथा करिष्याम इति/ 437.016. ते तस्य नातिदूरे स्थित्वा स्वैः कथासम्लापेन तिष्ठन्ति--यथापि नाम भवन्तः पुरुषो हस्तिग्रीवायां गत्वा अश्वपृष्ठेन गच्छेत्, अश्वपृठेन गत्वा शिबिकायां गच्छेत्, शिबिकायां गत्वा पद्भ्यां गच्छेत्, एवमेवास्य मूष्किकाहैरण्यिकस्य पिता च पितामहाश्च समुद्रे पोतसंव्यवहातिण आसन्/ 437.019. एष इदानीं कुऋच्छ्रेण जीविकां कल्पयति हैरण्यिकापणं वाहयतीति/ 437.020. श्रुत्वा स कथयति--किं कथयत? ते कथयन्ति--तव पिता च पितामहाश्च पोतसंव्यवहारिण आसन्/ 437.021. स त्वमिदानीं कृच्छ्रेण जीविकां कल्पयसि, हैरण्यिकापणं वाहयसि? स गृहं गत्वा मातरं पृच्छति--अम्ब, सत्यमस्माकं पिता च पितामहाश्च महासमुद्रे पेतसंव्यवहारिण आसन्? सा संलक्षयति--नूनमनेन किंचित्कुतश्चित् श्रुतं स्यात्/ 437.024. तदप्रतिरूपं स्यात्, यदहं मृषावादेन वञ्चयेयम्/ 437.024. सत्यं पुत्र/ 437.024. स कथयति--अनुजानीष्व, अहमपि महासमुद्रमवतरिष्यामि/ 437.025. सा कथयति--पुत्र, इहैव तिष्ठ/ 437.025. स भूयो भूयः कथयति--गच्छामि/ 437.026. तस्य निर्बन्धं ज्ञात्वा अनुज्ञातः/ 437.026. तेन घण्टावधोषणं कृतम्--यो युष्माकमुत्सहते मूषिकाहैरण्येन सार्धमशुल्केनागुल्मेनातरपण्येन महासमुद्रमवतरितुम्, स महासमुद्रगमनीयं पण्यं समुदानयतु/ 437.028. पञ्चमात्रैर्वणिक्शतैर्महासमुद्रगमनीयं पण्यं समुदानीतम्/ 437.028. अथ मूषिलाहैरण्यिकः कृतमङ्गलकैतूहलस्वस्त्ययनः शकटैर्भारैर्मूटैः पिटकैरुष्ट्रैर्गोभिर्गर्दभैः पण्यमारोप्य महासमुद्रं संप्रस्थितः/ 437.030. सो

ऽनुपूर्वेण महासमुद्रमवतरन्ननुप्राप्तः/ 437.030. ते वणिजो महासमुद्रं दृष्ट्वा भईतः/ 437.031. नोत्सहन्ते वहनमभिरोडुम्/ 437.031. सार्थवाहः कर्णधारस्य कथयति--कथय कथय भोः पुरुष यथाभूतं महासमुद्रस्य वर्णम्/ 437.032टतः कर्णधार उद्धोषयितुमारब्धह्--सन्त्येतस्मिन् <438>महासमुद्रे इमान्येवम्रूपाणि रत्नानि तद्यथा--मणयो मुक्ता वैडूर्यशङ्खशिलाप्रवाल रजतजातरूपमश्मगर्भो मुसारगल्वो लोहितका दक्षिणावर्तः/

438.002. यो युष्माकमुत्सहते एवम्रूपै रत्नैरात्मानं सम्यक्सुखेन प्रतिणयितुम्, मातापितरौ पुत्रदारान् दासीदासकर्मकरपौरुषेयं मोत्रामात्यज्ञातिसालोहितं कालेन कालं श्रमणब्राह्मणेभ्यो दक्षिणां प्रतिष्ठापयितुम्, मूर्धगामिनीं सौभासिकीं सुखविपाकामायत्यां स्वर्गसंवर्तनीम्, स महासमुद्रमवतरतु/ सम्पत्तिकामो लोकः/ 438.006. महाजनकायो ऽभिरूढो यतस्तद्वहनमसह्यं जातम्/ 438.006. सार्थवाहः संलक्षयति--किमिदानीं वक्ष्यामि अवतरतेति? स कर्णधारस्य कथयति--घोषय भोः पुरुष महासमुद्रस्य यथाभूतं वर्णम्/ 438.008. ततः कर्णधार उद्धोषितुमारव्धह्--शृण्वन्तु भवन्तो जम्बुद्वीपका वणिजः/ 438.009. सन्त्यस्मिन् महासमुद्रे इमान्येवंतूपाणि महान्ति महाभयानि, तद्यधा तिमिभयं तिमिंगलभयं तिमितिमिंगलभयमावर्तभयं कुम्भीरभयं शिशुमारभयमन्तर्जलगतानां पर्वतानामाघातभयम्/ 438.011. चौरा अप्यत्रागव्व्हन्ति नीलैः सितैर्वनचारिणः, अस्माकं सर्वेण सर्वं जीविताद्व्यवरोपयिष्यन्ति/ 438.012. येन युष्माकं प्रियमात्मानं परित्यक्त्वा मातापितरौ पुत्रदारं दासीदासकर्मकरपौरुषेयं मित्रामात्यञ्जातिसालोहितं महासमुद्रमवतरतु/ 438.013. अल्पाः शूरा बहवः कातराः/ 438.013. महाजनकायो ऽवतीर्णः, यतस्तद्वहनं सह्यं संवृतम्/ 438.014. ततः कर्णधारस्त्रिरुद्द्ःप्षणावघोषणं कृत्वा ततः पश्चादेकां वस्त्रां मुञ्चति, द्वित्रिवस्त्रां मुञ्जति, यतस्तद्वहनं महाकर्णधारसंधानबलवद्वायुसम्प्रेरितं महामेघ इव संप्रस्थितो ऽनुगुणेन वायुना यावद् रत्नद्वीपमनुप्राप्तम्/ 438.016. ततः कर्णधार उद्धोषयितुमारब्धह्--शृण्वन्तु

भवन्तो जम्बुद्वीपका वणिजः, सन्त्यस्मिन् रत्नद्वीपे काचमणयो रत्नसदृशाः/ 438.018. ते भवद्भिरुपपरीक्ष्योपपरिक्ष्य ग्रहीतव्याः/ 438.018. मा वः पश्चाज्जम्बुद्वीपप्राप्तानां पश्चात्तापो भविष्यति/ 438.019. अस्मिन्नेव च रत्नद्वीपे क्रोञ्जकुमारिका नाम राक्षस्यः प्रतिवसन्ति/ 438.020. ताः पुरुषं तथा उपलालयन्ति यथा तत्रैवानयेन व्यसनमापद्यन्ते/ 438.020. अस्मिन्नेव रत्नद्वीपे मदनीयानि फणानि सन्ति/ 438.021. तानि यः परिभुङ्क्ते, स सप्तरात्रं मूर्च्छितस्तिष्ठति/ 438.021. तानि भवद्भिर् न परिभोक्तव्यानि/ 438.022. अस्मिन्नेव च रत्नद्वीपे ऽमनुष्याः प्रतिवसन्ति/ 438.022. ते मुष्याणां सप्ताहं मर्षयन्ति/ 438.023. सप्ताअहस्यात्ययात् तादृशं वायुमुत्सृजन्ति येन वहनमपह्रियते यथापि तद्कृतकार्याणाम्/ 438.024. यं श्रुत्वा ते वणिजो ऽवहिता अप्रमत्ता अवस्थिताः/ 438.024. तैस्तद्वहनं रत्नानमुपपरीक्ष्योपपरीक्ष्य पूरितं तद्यथा तिलतण्डुलकोलकुलत्थानाम्/ 438.025. ते अनुगुणेन वायुना जम्बुद्वीपमनुप्राप्ताअः/ 438.026. एवम् यावत् सप्तकृत्वः संसिद्धयाअनपात्र आगतः/ 438.026. स मात्रा^भिहितह्--पुत्र, अत्र निवेशस् त्रियतामिति/ 438.027. स कथयति--अग्रधनिकं तावच्छिनद्भि, ततः पश्चान्निवेशं करिष्यामि/ 438.028. स तथा उक्तह्--पुत्र न तव पुता न पुतामहो धनिकः कृतः, कुतस्तव धनिको जातह्? स कथयति--अम्ब, अहमेव जानामि/ 438.029. तेन चातुरत्नमय्यश्चतस्रो मूषिकाः कारिताः/ 438.030. तेन सुवर्णस्य फेलां पूरयित्वा चतस्नो मूषिकाश्चतुर्षु पार्श्वेषु स्थापयित्वा श्रोष्ठिगृहं गतः/ 438.031. स श्रेष्ठी तदा तस्यैव तद्वर्णं

भाषमाणस्तिष्ठति--पश्यत भवन्तो मूषिकाहैरण्यिकः कथं पुण्यमहेशाख्यो यम् यमेव गृह्णाति तृणं वा लोष्टं वा सर्वं तत् सुवर्णं संपद्यते/ 438.032. स च <439>तथा कथासम्लापेन तिष्ठति/

439.001. दैवारिकेण चास्य गत्वा आरोचितम्--मूषिकाहैरण्यिको द्वारितिष्ठति/ 439.002. स कथयति--प्रविशतु, मूषिकाहैरण्यकं वा आनयेति/ 439.002. स प्रविश्य कथयति--इदं ते मूलम्, अयं लाभः/ 439.003. प्रतिगृह्यताम्/ 439.003. स आह--विस्मरामि, सत्यम् यत्त्व किंचिद्दत्तकमिति/ 439.003. अहं ते स्मारयिष्यामि/ 439.004. तेन स्मारितम्/ 439.004. स पृच्छति--कस्य त्वं पुत्र इति/ 439.004. अमुकस्य गृहपतेः/ 439.004. श्रेष्ठी कथयति--त्वं मम वयस्यपुत्रो भवसि/ 439.005. मयैव तव दातव्यम्/ 439.005. तव पित्रा गच्छता मम हस्तो कार्षापणाः स्थापिताः/ 439.006. तेन श्रेष्ठिना दुहिता सर्व्लम्लारविभूषिता तस्य भार्यार्थमनुप्रदत्ता//

439.007. किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ श्रेष्ठी, अहमेव तेन कालेन तेन समयेन/ 439.007. यो ऽसौ मूषिकाहैरण्यकः, एष एव पन्थकस्तेन कालेन तेन समयेन/ 439.008. तदाप्येष मया परीत्तेनाववादेनाचोद्य महत्यैश्वर्ये प्रतिष्ठपितः/ 439.009. एतर्ह्यप्येष मया परित्तेनाववादेनाववाद्य संसारकान्तारादुत्तार्य अत्यन्तनिष्ठे ऽनुत्तरे योगक्षेमे निर्वाणे प्रतिष्ठापिताः//

439.011. भिक्षवो बुद्धं भगवन्तं पृच्छन्ति--किं भदन्त पन्थकेन कर्म कृतम् यस्य कर्मणो विपाकेन धन्वः परमधन्वश्चूडः परमचूडो जातह्? पन्थकेनैव भिक्षवः कर्माणि कृतानि/ 439.012. न भिक्षवः कर्माणि कृतान्युपचितानि बाह्ये विपच्यन्ते, नाब्धातौ, न तेजोधातौ, न वायुधातौ, अपि तूपात्तेष्वेव स्कन्धधात्वायतनेषु विपच्यन्ते शुभान्यशुभानि च/ 439.015. न प्रणश्यन्ति कर्मणि कल्पकोटिशतैरपि/ 439.016. सामग्रीं प्राप्य कालं च फलन्ति खलु देहिनाम्//7//

439.017. भूतपूर्वं भिक्षवो विंशतिवर्षसहस्रायुषि प्रजायां काश्यपो नाम शस्ता लोक उत्पन्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्सम्बुद्धो विद्याचिरणसम्पन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान्/ 439.019. स विंशतिभिर्भिक्षुसहस्रैः परिवारो वाराणसीमुपनिश्रित्य विहरति स्म/ 439.020. तस्यैव प्रवचने भिक्षुरासीत् त्रिपिटः/ 439.020. अनेन तत्र मात्सर्येण न कस्यचिच्चतुष्पदिकापि गाथा उद्दिष्टो/ 439.021. भूयो ऽन्यस्मिन् कर्पटके सौकरिक आसीत्/ 439.022. तस्मात् कर्पटकान्नदीपारे द्वितीयं कर्पटकम्/ 439.022. तत्र पर्वणी प्रत्युपस्थिता/ 439.022. स संलक्षयति--यदि सूकरान् प्रघात्य नयिष्यामि, मांसस्य क्रयिको न भविष्यति, क्लेदं गमिष्यति/ 439.023. जीवन्तमेव गृहीत्वा गच्छामि/ 439.024. तत्र तत्र प्रघात्य नेष्यामि, यत्र यत्र क्रायिको ऽस्ति/ 439.025. स प्रभूतान् सूकराञ् जानुषु बुद्ध्वा नावमारोप्य संप्रस्थितः/ 439.025. सा नैस्तैः परिस्पन्दमानैर्बाडिता/ 439.025. तत्रैवानयेन व्यसनमापन्नः/ 439.026. सो ऽपि सौकरिको ऽत्र स्नोतेनोह्यमानः/ 439.026. तस्या नद्यास्तीरे पञ्चप्रत्येकबुद्धशतानि प्रतिवसन्ति/ 439.027. तेषामेकः प्रत्येकबुद्धः पानीयस्यार्थे नदीं गतः/ 439.027. तेन स दृष्टः/ 439.028. स संलक्षयति--किं तावदयं मृतह् आहोस्विज्जीवतीति? पश्यति यावज्जीवति/ 439.028. स तेन गजमुजसदृशं बाहुमभिप्रसार्य उद्धृत्य वालुकायाः स्हलं कृत्वा तत्रावमूर्धकः स्थापिताः/ 439.030. तस्य कायात् पानीयं निःसृतम्/ 439.030. स व्युत्थितः/ 439.030. मनुष्यपदानि पश्यति/ 439.030. स तेन पादानुसारेण गतो यावत्पश्यति पञ्चमात्राणि प्रत्येकबुद्धशतानि/ 439.031. स तेषां पत्रेण पुष्पेण फलेन दन्तकाष्ठेन चोपस्थानं कर्तुमारब्धः/ 439.032. ते तस्य पात्रशोषमनुप्रयच्छन्ति/ 439.032. तेन भुक्तम्/ 439.032. अथ <440>ते प्रत्येकबुद्धाः पर्यङ्क बुद्ध्वा ध्यायन्ति/

440.001. तदा सो ऽप्येकान्ते स्थित्वा पर्यङ्कं बुद्ध्चा ध्यायति/ 440.002. स तत्रासंज्ञिकमुत्पाद्य असंज्ञिसत्त्वेषु देवेषूपपन्नः//

440.003. किं मन्यध्वे भिक्षवः/ 440.003. यो ऽसौ काश्यपस्य सम्यक्सम्बुद्धस्य प्रवचने भिक्षस्त्रिपिटह् आसीत्, पश्चादसौ सौकरिकः, एष एव पन्थको भिक्षुः/ 440.004. यदनेन मात्सर्येण न कस्यचिच्चतुष्पदिका गाथा उद्दिष्टा, यच्च सूकरान् प्रघात्य यच्चासंज्ञिसत्त्वेभ्य इहोपपन्नः, तस्य कर्मणो विपाकेन चूडः परमचूडो धन्वः परमधन्वः संवृत्तः//

440.007. यदा आयुष्मान् पन्थकः स्वाख्याते धर्मविनये प्रव्रजितः, जीवकेन श्रुतम्--पन्थकः स्वाख्याते धर्मविनये प्रव्रजित इति/ 440.008. स संलक्षयति--यदि भगवान् राजगृहमागमिष्यति, अहं बुद्धप्रमुखं भिक्षुसंघं भोजयिष्यामि स्थापयित्वा भदन्तं पन्थकम्/ 440.009. भगवान् यथाभिरम्यं श्रावस्तीं विहृत्य येन राजगृहे तेन चारिकां प्रक्रान्तः/ 440.010. अनुपूर्वेण चारिकां चरन् राजगृहमनुप्राप्तः/ 440.011. राजगृहे विहरति वेणुवने कलन्दकनिवापे/ 440.011. अश्रौषीज्जीवकः कुमारभूतह्--भगवान् मगधेषु जनपदचारिकां चरन् राजगृहे विहरति वेणुवने कलन्दकनिवापे/ 440.012. श्रुत्वा पुनर्येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्तः/ 440.013. अपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वैकान्तो निषण्णः/ 440.013. एकान्तनिषण्णं जीवकं कुमारभूतं भगवान् धर्म्यया कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति/ 440.015. अनेकपर्यायेण धर्म्यया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्य तूष्णीम्/ 440.015. अथ जीवकः कुमारभूतह् उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतद्वोचत्--अधिवासयतु मे भगवाञ्छ्वो ऽन्तर्गृहे भक्तेन सार्धं भिक्षुसंघेन/ 440.017. दूरासदा बुद्धा भगवन्तो दुष्प्रसहाः/ 440.018. स न शक्नोति भगवन्तं वक्तुं स्थापयित्वा भदन्तं पन्थकम्/ 440.018. अथ जीवकः कुमारभूतो भगवतो भाषितमभिनन्द्यानुमोद्य भगवतो ऽन्तिकात् प्रक्रान्तो येनायुष्मानान्दस्तेनोपसंक्रान्तः/ 440.020. उपसंक्रम्यायुष्मत आनन्दस्य पादौ शिरसा विन्दित्वा एकान्ते निषण्णः/ 440.021.

एकान्तनिषण्णो जीवकः कुमारभूत आयुच्मन्तमानन्दिमदमवोचत्--यत्खलु भदन्त आनन्द जानीयाह्--मया बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघः श्वो ऽन्तर्गेहे भक्तेनोपनिमन्त्रितः स्थापयित्वा भदन्तं पन्थकम्/ 440.023. यथा ते जीवक कुशलानां धर्माणां वृद्धिर्भवति/ 440.023. अथ जीवकः कुमारभूत आयुष्मत आनन्दस्य भाषितमभिनन्द्यानुमोद्य आयुष्मत आनन्दस्य पादौ शिरसा वन्दित्वा प्रक्रान्तः/ 440.025. अथायुष्मानानन्दो ऽचिरप्रक्रान्तं जीवकं कुमारभूतं विदित्वा येनायुष्मान् पथकस्तेनोपसंक्रान्तः/ 440.026. उपसंक्रम्यायुष्मन्तं पन्थकमिदमवोचत्--यत्खल्वायुष्मन् पन्थक जानीयाह्--जीवकेन कुमारभूतेन बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघः श्वो ऽन्तर्गृहे भक्तेनोपपनिमन्त्रितः स्हाप्यित्वा आयुष्मन्तं पन्थकम्/ 440.028. यथास्य भ्दन्तानन्द कुशलानां धर्माणां वृद्धिर्भवति/ 440.028. स जीवकः कुमारभूतस्तामेव रात्रिं शुचिं प्रणीतं खादनीयं भोजनीयं समुदानीय कल्यमेवोत्थाय आसनानि प्रज्ञप्य उदकमणीन् प्रतिष्ठाप्य भगवतो दूतेन कालमारोचयति--समये भदन्त, सज्जं भक्तम् यस्येदानीं भगवान् कालं मन्यते/ 440.031. अथ भगवान् पूर्वाह्णे निवास्य पात्रचीवरमादाय भिक्षुगणपरिवृतो भिक्षुसंघपुरस्कृतो येन जीवकस्य कुमारभूतस्य निवेशनं तेनोपसंक्रान्तः/

441.001. <441>उपसंक्रम्य पुरस्ताद्भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः/ 441.001. निषद्य भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते--पन्थकस्यानुगन्ती मोक्तव्या/ 441.002. जीवकः कुमारभूतः सौवर्णभृङ्गारं गृहीत्वा वृद्धान्ते तिष्ठति/ 441.003. भगवान् वारिधारां न प्रतिगृह्णाति/ 441.003. जीविकः कुमारभूतः कथयति--किं कारणं भगवन् वारिधारां न प्रतिगृह्णाति/ 441.004. भगवानाह--न तावद्भिक्षुसंघम् इति समग्र इति/ 441.005. जीवकः कथयति--भगवान्, को ऽनागत इति/ 441.005. भगवानाह--न पन्थको भिक्षुः संघः/ 441.006. जीवकः कथयति--भगवन्, नासौ मया निमन्त्रित इति/ 441.006. भगवानाह--न त्वया जीवक बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघो निमन्त्रितह्? भगवन्, निमन्त्रितः/ 441.007. किमसौ भिक्षुसंघाद्बहिर् न वा? भगवान् कथयति जीवकम्--गच्छ त्वं शब्दापय/ 441.008. जीवकः कुमारभूतः संलक्षयति--किं चाप्यहं भगवतो गौरवेण शब्दापयामि, न सत्कृत्य परिवेषयिष्यामि/ 441.009. तेन दूतो ऽनुप्रेषितह्--गच्छ, शब्दापयस्व/ 441.010. आयुष्मानपि पन्थकश्च त्रयोदशभिक्षुशतानि निर्मायावस्थितः/ 441.010. तेन दूतेन गत्वा पन्थक इति शब्दो मुक्तः/ 441.011. अनुकैर्भिक्षुभिः प्रतिवचनं दत्तम्/ 441.011. स दूत आगत्य जीवकस्य कथयति--तथैव वेणुवनं कलन्दकनिवापो भिक्षूणां पूर्णस्तिष्ठति/ 441.012. भगवानाह--गच्छ त्वं कथय यो भूतपन्थकः स आगच्छतु/ 441.013. स गत्वा कथयति--यो भूतपन्थकः स आगच्छतु/ 441.014. आयुष्मान् पन्थकस्तत्र गत्वा स्वस्यां गत्यां निषण्णाः/ 441.014. जीवकः कुमारभूतो बुद्धप्रमुखं

भिक्षुसंघं परिवेषयितुमारब्धः/ 441.015. आयुष्मन्तं पन्थकं न सत्कृत्य पतिवेषयति/ 441.015. भगवान् संलक्षयति--सुमेरुप्रख्ये महाश्रावके जीवकः कुमारभूतः क्षान्तिं गृह्णाति/ 441.016. गुणोद्भावना अस्य कर्तव्या/ 441.016. भगवता आयुष्मत् आनन्दस्य पात्रं नानुप्रदत्तम्/ 441.017. धर्मता खलु न तावत् स्थबिरस्ह्तविराणां भिक्षूणां पात्राणि प्रतिगृह्यन्ते, यावद्भगवतः पात्रप्रतिग्रही न भविष्यति/ 441.018. आयुष्मान् पन्थकः संलक्षयति--किं कारणं भगवतः स्थविरस्थविराणां भिक्षूणां पात्राणि न गृह्यन्ते? मया अत्र गुणोद्भावना कर्तव्या/ 441.020. आयुष्मता पन्थकेनाधर्मासनं कृत्वा गजभुजसदृशं बाहुमभिप्रसार्य भगवतः पात्रं गृहीतम्/ 441.021. कुमारभूतेन जीवकेन वृद्धान्ते स्थितेन दृष्ठम्/ 441.021. स संलक्षयति--को ऽप्ययं स्थविरो भिक्षुः/ 441.022. ऋद्धिप्रातिहार्यं विदर्शयति/ 441.022. स पात्रानुसारेण गतो यावत्पश्यत्यायुष्मतं पन्थकम्/ 441.023. स दृष्ट्वा मूर्छितकस्तिष्ठति/ 441.023. स जलपरिषेकप्रत्यागतप्राण आयुष्मतः पन्थकस्य पादयोर् निपत्य क्षमापयति, गाथां च भाषते-- 441.025. नित्यं चैत्यगुणो हि चन्दनरसो नित्यं सुगन्धयुत्पलं नित्यं भासति काञ्चनस्य विमलं वैडूर्यशुद्धम्/ 441.027. नित्यं पापजने हि क्रोधमतुलं पाषाणरेखोपमं नित्यं चार्यजनेषु प्रातिर्वसते क्षान्तिर्ध्रुवा ह्यर्हताम्//8//

441.029. आयुष्मान् पन्थकः कथयति--क्षान्तं जीवक//

441.030. भिक्षवो बुद्धं भगवन्तं पृच्छन्ति--पश्य भदन्त, यदा जीवकः कुमारभूत आयुष्मतः पन्थकस्य गुणानामनभिज्ञस्तदा असत्कारः प्रयुक्तः, यदा गुणानामभिज्ञस्तदा पादयोर् निपत्य <442>क्षमापयति/

442.001. भगवानाह्--न भिक्षव एतर्हि यथातीते ऽध्वन्येषो ऽस्य गुणानामनभिज्ञह्,तदा असत्कारं प्रयुक्तवान्/ 442.002. यदा गुणानामभिज्ञस्तदा पादयोर् निपत्य क्षमापितवान्/ 442.002. तच्छ्रूयताम्//

442.003. भूतपूर्वं भिक्षव उत्तरापथात् सार्थवाः पञ्चशतमश्वपण्यमादाय मध्यदेशमागतः/ 442.004. तस्य च वडवायाः कुक्षावश्वाजानेयो ऽवक्रान्तः/ 442.004. स यमेव दिवसमवक्रान्तस्तमेव दिवसमुपादाय ते ऽश्वा न भूयो हेषन्ते/ 442.005. सार्थवहः संलक्षयति--किं च ममाश्वानां कश्चिद् रोगः प्रादुर्भूतो भविष्यति येन ते न हेषन्ते? अपरेण समयेनाश्वा वडवा प्रसूता/ 442.006. तस्याः किशोरको जातः/ 442.007. स यमेव दिवसमुपादाय ते ऽश्वाः संचर्तुमपि नारब्धाः/ 442.007. सार्थवाहः संलक्षयति--नूनमयं दौर्भाग्यसत्त्वो जातह् अस्य दोषण ममाश्वानां रोगः प्रादुर्भूतः/ 442.008. स तां वटवां नित्यमेव वाहयति/ 442.009. तस्या नवयवसम्पन्नयोग्याशनमनुप्रयच्छति/ 442.009. सो ऽनुपूर्वेण पूजितं नामाधिष्ठानमनुप्राप्तः/ 442.010. तस्य तत्र वार्षारत्र्यः प्रत्युपस्थिताः/ 442.010. स संलक्षयति--यदि गमिष्यामि, अश्वानां खुराः क्लेदं गमिष्यन्ति, अपण्योओभविष्यन्ति/ 442.011. इहैव वर्षां तिष्ठामि/ 442.011. स तस्यैव वर्षामुषितस्य तद्वासिनो यो शिल्पिनस्ते स्वेन शिल्पेनोपस्थानं कुर्वान्ति/ 442.012. तस्य गमनकाले शिल्पिन्न् उपसंक्रान्ताः/ 442.013. तेषां तेन संविभागः कृतः/ 442.013. तत्रैकः कुम्भकारः प्रतिवसति/ 442.013. तेनापि तस्य स्वेन शिल्पेनोपस्थानं कृतम्/ 442.014. स पत्न्याभिहितह्--आर्यपुत्र, स सार्थवाहो गच्छति/ 442.014. गच्छ, त्वं गत्वा किंचिद्याचस्व/ 442.015. तस्माच्चलितस्य मृत्पिण्डं गृहीत्वोपस्थितः/ 442.015. स तेन सार्थवाहेन दृष्टः/ 442.015. स तस्य कथयति--भोः पुरुष, अतिचिरेण त्वमागतः/ 442.016. मम किंचिद्दातव्यम्/

442.016. स आह--सर्वं गतम्/ 442.017. तस्यापि सार्थवाहस्य तस्य किशोरस्यान्तिके ऽमङ्गलबुद्धिः/ 442.017. स कथयति--अपि त्वयमेकः किशोरस्तिष्ठति, यदि प्रयो ऽसि, गृहीत्वा गच्छ/ 442.018. कुम्भकारः कथयति--शोभनम्/ 442.018. अहं भाण्डानि करिष्यामि, एष भेत्स्यते/ 442.019. स किशोरकस्तस्य पादौ जिह्वया लेढुमारब्धः/ 442.020. तस्याश्वस्यान्तिके ऽनुनय उत्पन्नः/ 442.020. स तं गृहीत्वा गतः/ 442.020. स पत्न्या उक्तह्--अस्ति किंचित्त्वया तस्य सकाशाल्लब्धम्? लब्धम्/ 442.021. अयं किशोरकः/ 442.021. त्वं भाण्डानि करिष्यसि, एष भेत्स्यते/ 442.021. स किशोरको ऽस्याः पादानि लेढुमारब्धः/ 442.022. तस्या अपि तस्यान्तिके ऽनुनय उत्पन्नः/ 442.023. स पक्कमानानां भाण्डानां मध्ये परिसर्पन्न किंचिद्भाण्डं भिनत्ति/ 442.023. सा तस्य पत्नी कथयति--शोभनम्/ 442.024. अयं किशोरकः संप्रजानन् परिसर्पति/ 442.024. अपरेण समयेन कुम्भकारो मृत्तिकार्थमागतः/ 442.025. स किशोरकस्तस्य पृष्ठतो ऽनुसरन्ननुबद्धः/ 442.025. तेन कुम्भकारेण मृत्तिकाप्रसेवकः पूरितः/ 442.026. तेन किशोरकेन पृष्ठमवनामितम्/ 442.026. तेन तस्य मृत्तिकायाः प्रसेवकः पृष्ठमारोपितः/ 442.027. स तं गृहीत्वा गृहमागतः/ 442.027. तेन कुम्भकारेण पत्नी उक्ता--भद्रे, शोभनः किशोरकः/ 442.028. न भूयो मया मृत्तिका वोढव्या भविष्यति/ 442.028. अहमस्य तत्रारोपयिष्यामि, त्वमिहावतारयिष्यसि/ 442.029. स तस्य तुषान् कुटिं चानुप्रयच्छति//

442.030. तेन कालेन तेन समयेन वाराणस्यां ब्रह्मदत्तो नाम राजा राज्यं कारयति ऋद्धं च स्फीतं च बहुजनमनुष्यं च/ 442.031. तस्याश्वाजानेयः कालगतः/ 442.031. सामन्तराज्यैः श्रुतम्--ब्रह्मदत्तस्य राज्ञो ऽश्वाजानेयः कालगत इति/ 442.032. तैस्तस्य संदिष्टम्--करप्रत्यायान् वा अनुप्रयच्छ उद्यानम् <443>वा/

443.001. ते निर्गतकण्टके ऽनुवरोध्य आनयिष्यामः/ 443.001. स तेषां करप्रत्यायान् नानुप्रयच्छति, नापि तं स उद्यानं समागतः/ 443.002. सार्थवाहो ऽश्वपण्यमादाय वाराणसीमनुप्राप्त/ 443.002. ब्रह्मदत्तेन राज्ञा श्रुतम्--उत्तरापथात् सार्थवाहो ऽश्वपण्यमादाय वाराणसीमनुप्राप्त इति/ 443.003. सो ऽमात्यानामन्त्रयते स्म--भवन्तः, कियच्चिरं मयेहं प्रविष्टेन स्थातव्यम्? गच्छत, अश्वाजानेयं पर्येषध्वम्/ 443.005. ते सार्थवाहस्य सकाशं गताः/ 443.006. तैस्ते ऽश्वाः/ 443.006. न चात्र कश्चिदश्वाजानेयो विद्यते/ 443.006. सार्थवाहं दृष्ट्वा ते कथयन्ति--भवन्तो ऽश्वावडवाया अश्वाजानेयो जातः/ 443.007. स च न दृश्यते/ 443.007. सार्थवाहमुपसंक्रम्य पृच्छन्ति--अस्ति कश्चिदश्वस्त्वया विक्रीतः कस्यचिद्वा दत्त इति? स कथयति--नास्ति कश्चिद्विक्रीतः/ 443.008. अपि त्वस्ति मया पूजितके ऽधिष्ठाने ऽमङ्गलकः किशोरकः कुम्भकारस्य दत्त इति/ 443.009. ते ऽन्योन्यं कथयन्ति--भवन्तः, महामूर्खो ऽयं सार्थवाहः, यो ऽयं मङ्गलमपहायामङ्गलानेवादायागत इति/ 443.010. ते राजानमवलोक्य पूजितकं गताः/ 443.011. ते तं कुम्भकारमुपसंक्रान्ताः/ 443.011. उपसंक्रम्य कथयन्ति--किमनेन किशोरकेन करोषि? स आह--एष मम मृत्तिकां वहति/ 443.012. ते कथयति--वयं ते तथा गर्दभमनुप्रयच्छामः, त्वमस्माकममुमनुप्रयच्छस्व/ 443.013. कथयति--एष मे शोभन इति/ 443.013. चतुर्गवयुक्तं शकटमनुप्रयच्छामः/ 443.014. स कथयति--एष मम शोभन इति/ 443.014. ते कथयन्ति--एवं चेत् संप्रधारय वयं श्वो भूय आगमिष्यामः/ 443.015. इत्युक्त्वा प्रक्रान्ताः/

443.015. स किशोरकः कथयति--किमर्थं नानुप्रयच्छसि? किं त्वं जानासि मया मृत्तिका वोढव्या तुषाश्च कुटिसकण्टं भक्षितव्यम्/ 443.017. मया राजा क्षत्रियो मूर्धाभिषिक्तो वाढव्यः, सौवर्णस्थाले मधुम्राक्षितका मूलका भक्षितव्याः/ 443.018. ते यदि संकथयन्ति केशोरक इति, वक्तव्याह्--किं लज्जध्वं वक्तुमश्वाजानेय इति? श्वः पुनरागत्वा ते कथयिष्यन्ति मूल्येनानुप्रयच्छेति/ 443.020. वक्तव्याह्--सुवर्णलक्षं वानुप्रयच्छथ यावद्वा दक्षिणेन सक्थ्ना करिष्यति तावदनुप्रयच्छति/ 443.021. ते ऽपरस्मिन् दिवसे उपसंक्रम्य पृच्छन्ति--भोः पुरुष, संप्रधारितं त्वया? संप्रधारितम्--किं लज्जध्वं वक्तुमश्वाजानेय इति? ते कथयन्ति--मूर्खः स एषः/ 443.022. किमेष ज्ञास्यति? एष अश्वाजानेयो धारयति/ 443.023. एतदेव तेन सार्थवाहेनास्यारोचितं भविष्यति/ 443.023. ते कथयन्ति--अश्वाजानेयो भवतु/ 443.024. मूल्येनानुप्रयच्छ/ 443.024. स कथयति--सुवर्णलक्षं वानुप्रयच्च्ः, यावद्वा सुवर्णलक्षं दक्षिणेन सक्थ्ना करिष्यति/ 443.025. ते संलक्षयन्ति--बलवानेषः/ 443.025. स्थानमेतद्विद्यते यत् प्रभूततरमाकर्षयति/ 443.026. सुवर्णलक्षमनुप्रयच्छामः/ 443.026. तैर्ब्रह्मदत्तस्य राज्ञः संदिष्टं सुवर्णलक्षेण अश्वाजानेयो लभ्यते/ 443.027. राज्ञापि संदिष्टम्--यूयम् यावता मूल्येन तावता गृह्णीत/ 443.027. तैः सुवर्णलक्षेण गृहीतः/ 443.028. ते तमादाय वारणसीमागताः/ 443.028. स तैश्च मन्दुरायां प्रतिष्ठापितः/ 443.028. तस्य परमयोग्याशनं दीयते/ 443.029. स तं न परिभुङ्क्ते/ 443.029. किं सरोगो भवद्भिरश्वाजानेय आनीतह्? अपि तु

समनुयुञ्ज्यामहे तावदेनम्/ 443.030. अथ सूतो गाथां भाषते-- 443.032. स्मरसि तुरग घटिकरस्य शालां किमिह विधैर्य विप्रयुक्रः/

444.001. <444>परिशिथिलशिरास्थिचर्मगात्रः स्वदशानचूर्णितघासस्य चारी//9//

444.003. न चरसि बहुमतस्तदर्थे मासिदिह हि चर यानसहस्रपूर्णयायी/ 444.005. ह्यवसनमिदं तृषापनीतं न चरसि किं वद मे ऽद्य साधु पृष्टः//10//

444.007. तमकथयदमर्षितः सकोपं परमयवार्जवधैर्यसम्प्रयुक्तः/ 444.009. उपशममथ संप्रचिन्त्य तस्मात् तुरगवरो नरसूतमैत्रबुद्धिः//11//

444.011. त्वमिह विधिहितप्रदाभिमानी न च विहितो भवतो यथावदस्मि/ 444.013. निधनमहमिह प्रयायमाशु न च बिदुषाय तरय पूर्व्याम्//12//

444.015. सुचिरमपि हि न सज्जनावमानो यदि गुणवानसि सौम्य नावमानः/ 444.017. क्षणमापि खलु सज्जनावमानो यदि गुणवानसि नावमानः//13//

444.019. सूतो राज्ञः कथयति--देवस्यानुपूर्वी न कृता यनैष यवसयोग्याशनं न गृह्णाति/ 444.020. कास्यानुपूर्वी कृता? अस्यायमुपचारः/ 444.020. सार्धतृतीयानि योजनानि मार्गशोभा कर्तव्या/ 444.020. राजाभिषिक्तश्चतुरङ्गेन बलकायेन सार्धं प्रत्युद्गच्छति/ 444.021. यस्मिन् प्रदेशे स्थाप्यते, स प्रदेशस्ताम्रपट्टैर्बध्यते/ 444.022. राज्ञो ज्येष्ठपुत्रः/ 444.022. स तस्य शतशलाकं छत्रं मूर्ध्नि धारयति/ 444.022. राज्ञो ज्येष्ठा दुहिता सौवर्णेन मणिव्यजनेन मक्षिकान् वारयति/ 444.023. राज्ञो ऽग्रमहिषी सौवर्गस्थाले मधुम्रक्षितकान् मूलान् भक्षयतो धारयति/ 444.024. राज्ञो ऽग्रामात्यः सौवर्णेन लक्षणेन लड्डीश्छोरयति/ 444.024. राजा कथयति--एष नाम राजा, नाहं स राजेति/ 444.025. सूतः कथयति--देव, नास्य सर्वकालमेष उपचारः क्रियते/ 444.026. अपि तु सप्ताहस्यात्ययाद्विधेयो भवति/ 444.026. राजा कथयति--यत्तावदतीतं न शक्यं तत्पुनः कर्तुम्, यदवशिष्टं तत्क्रियताम्/ 444.027. यस्मिन् प्रदेशे ताम्रपड्डैर्बद्धः, तस्य राज्ञो ज्येष्ठः पुत्रः शतशलाकां धारयति, राज्ञो ज्येष्ठा दुहिता सौवर्णमणिमयवालव्यजनेन मक्षिकान् वारयति, राज्ञो ऽग्रमाहिषी सौवर्णेन स्थालेन मधुम्रक्षितकान् मूलान् भक्षयतो धारयति, राज्ञो ऽमात्यः सौवर्णेन लक्षणेन लड्डीश्छोरयति/ 444.030. तमनुनयति पार्थिवः/ 444.030. ससृतपरमसुगन्धिविलेपनानुधारी मधुरमधुरकृतान्तरानुरागा नृपमहिषी तुरगोत्तमाय दत्ता राज्ञा/ 444.031. उद्यानभूमिं निर्गन्तुकामो ऽस्याश्चाजानेय उपगम्य पृष्ठमुन्नामयति/ 444.031. राजा सूतं पृच्छति--राजा अस्य पृष्ठं दुःखयति/ 444.031. स कथयति--किं तु राजा <445>दुःखमधिरोक्ष्यतीति/

445.001. यतो ऽनेनावनामितं स राजा तमभिरुह्य संप्रस्थितः/ 445.001. तस्य गच्छतः पानीयमागतम्/ 445.002. स तत्र नावतरति/ 445.002. राजा सूतं पृच्छति--एषो बिभेति? देव, नैष बिभेति/ 445.002. अपि तु मा राजानं पुच्छोदकेन सेक्ष्यामीति/ 445.003. तस्य तत्पुच्छं सौवर्णायां नालिकायां प्रक्षिप्तम्/ 445.003. स तं पानीयमुत्तीर्णः/ 445.004. स उद्यानं गत्वा प्रमत्तो ऽवस्थितः/ 445.004. सामन्तराजैः श्रुतम्--यथा राजा ब्रह्मदत्त उद्यानं गत इति/ 445.005. तैरागत्य नगरस्य द्वाराणि बन्धयन्ति/ 445.005. राज्ञा ब्रह्मदत्तेन श्रुतं सामन्तराजैर् नगरद्वाराणि निगृहीतानीति/ 445.006. सो ऽश्वाजानेयमभिरूढः/ 445.006. अन्तरा च वाराणस्यन्तरा चोद्यानमत्रान्तरा ब्रह्मवती नाम पुष्किरिण्युत्पलकुंदपुण्डरीकसंछन्ना/ 445.007. सो ऽश्वाजानेयः पद्मोपरि सरन् वाराणसीं प्रविष्टः/ 445.008. राजा तुष्टो ऽमत्यानां कथयति--भवन्तः, योराज्ञः क्षत्रियस्य मूर्ध्नाभिषिक्तस्य जीवितमनुप्रयच्छति, किं तस्य कर्तव्यम्? देव, उपार्धराज्यं दातव्यम्/ 445.009. राजा कथयति--तिर्यगेषः/ 445.010. किमस्योपार्धराज्येन? अपि त्वेनमागम्य सप्ताहं दानानि दीयन्ताम्, पुण्यानि क्रियन्ताम्, अकालकौमुदी च क्रियताम्/ 445.011. अमात्यैः सप्ताअहं दानानि दातुमारब्धानि, पुण्यानि कर्तुमारब्धानि, सप्ताहमकालकौमुदी प्रस्थापिता/ 445.012. सार्थवाहः पुरुषान् पृच्छति--भवन्तः, किमकालकौमुदी वर्तते? ते ऽस्य कथयन्ति--पूजितं नामाधिष्ठानम्/ 445.013. ततः कुम्भकारस्य सकाशात् सुवर्णलक्षेणाश्वाजानेयं गृहीत्वा इहानीतम्/ 445.014. तेनाद्य राज्ञो जीवितं दत्तम्/ 445.014. तमागम्य सप्ताहं दानानि दातुमारब्धानि, पुण्यानि क्रियन्ते, अकालकौमुदी च प्रस्थापिता/ 445.015. सार्थवाहः संलक्षयति--यो मया छोरितो नाम, स एष किशोरको ऽश्वाजानेयः स्यात्? तत्तावद्गत्वा पश्यामि/ 445.017. स तस्य सकाशं गतः/ 445.017. स तेनाश्वाजानेयेनोक्तह्--भोः पुरुष, किं त्वया तेषामश्वानां सकाशाल्लब्धम्? मयैकाकिनैव तस्य कुम्भकारस्य सुवर्णलक्षं दत्तम्/ 445.018. स मूर्छितकः पृथिव्यां निपतितः/ 445.019. जलपरिषेकेन प्रत्यागतप्राणः पादयोर् निपत्य क्षमापितवान्//

445.020. किं मन्यध्वे ब्ःक्षवो यो ऽसौ सार्थवाहः, एष एव जीवकस्तेन कालेन तेन समयेन/ 445.021. यो ऽश्वाजानेयः, एष एव पन्थकस्तेन कालेन तेन समयेन/ 445.021. तदापि यदा अस्यैष गुणानामनभिज्ञः, तदास्यासत्कारं प्रयुक्तवान्/ 445.022. यदा तु गुणानामभिज्ञः, तदा पादयोर् निपत्य क्षमापितवान्/ 445.023. एतर्ह्यप्येष यदा गुणानामनभिज्ञः, तदा असत्कारं प्रयुक्तवान्/ 445.023. यदा गुणानामभिज्ञः, तदा पादयोर् निपत्य क्षमपयति//

445.025. इति श्रीदिव्यावदाने चूडापक्षावदानं समाप्तम्//

********** अवदान 36 **********

446.001. दिव्36 माकन्दिकावदानम्/

446.002. बुद्धो भगवान् कुरुषु जनपदचारिकां चरत् कल्माषदम्यमनुप्राप्तः/ 446.002. तेन खलु पुनः समयेन कल्माषदम्ये माकन्दिको नाम परिव्राजकः प्रतिवसति/ 446.003. तस्य साकलिर् नाम पत्नी/ 446.004. तस्य दुहिता जाता अभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेता/ 446.004. तस्या अस्थीनि सूक्ष्माणि सुसूक्ष्माणि, न शक्यत उपमा कर्तुम्/ 446.005. तस्यास्त्रीणि सप्ताहान्येकविंशतिं दिवसान् विस्तरेण जातिमही संवृत्ता यावज्जातमहं कृत्वा नामधेयं व्यवस्थाप्यते--किं भवतु दारिकाया नामेति? ज्ञातय ऊचुह्--इयं दारिका अभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेता/ 446.008. तस्या अस्थीनि सूक्ष्माणि सुसूक्ष्माणि, न शक्यते उपमा कर्तुम्/ 446.008. भवतु दारिकाया अनुपमेति नाम/ 446.009. तस्या अनुपमेति नामधेयं व्यवस्थापितम्/ 446.009. सोन्नीता वर्धिता/ 446.009. माकन्दिकः संलक्षयति--इयं दारिका न मया कस्यचित् कुलेन दातव्या न धनेन नापि श्रुतेन, किं तु यो ऽस्या रूपेण समो वाप्यधिको वा, तस्य मया दातव्येति//

446.012. अत्रान्तरे भगवान् कुरुषु जनपदेषु चारिकां चरन् कल्माषदम्यमनुप्राप्तः/ 446.012. कल्माषदम्ये विहरति कुरूणां निगमे विहरति/ 446.013. अथ भगवान् पूर्वाह्णे निवास्य पात्रचीवरमादाय कल्माषदम्यं पिण्डाय प्राविक्षत्/ 446.014. कल्माषदम्यं पिण्डाय चरित्वा कृतभक्तकृत्यः पश्चाद्भक्तपिण्डपात्रः प्रतिक्रान्तः/ 446.015. पात्रचीवरं प्रतिशाम्य पादौ प्रक्षाम्य अन्यतमवृक्षमूलं निश्रित्य निषण्णः सुप्तोरगराजभोगपरिपिण्डीकृतं पर्यङ्कं बद्ध्वा/ 446.016. तेन खलु समयेन माकन्दिकः परिव्रजकः पुष्पसमिधस्यार्थे निर्गतो ऽभुत्/ 446.017. अद्राक्षीन्माकन्दिकः परिव्राजको भगवन्तं दूरदेवान्यतरवृक्षमूलं निश्रित्य सुप्तोरगराजभोगपरिपिण्डीकृतं पर्यङ्क बद्ध्वा निषण्णं भगवन्तं दूरादेवान्यतरवृक्षमूलं निश्रित्य सुप्तोरगराजभोगपरिपिण्डीलृतं पर्यङ्कं बद्ध्वा निषण्णं प्रासादिकं प्रदर्शनीयं शान्तेन्द्रियं शान्तमानसं परमेण चित्तव्युपशमेन समन्वागतं सुवर्णयूपमिव श्रिया ज्वलन्तम्/ 446.020. दृष्ट्वा च पुनः प्रीतिप्रामोद्यजातः/ 446.020. स संलक्षयति--यादृशो ऽयं श्रमणः प्रासादिकः प्रदर्शनीयः सकलजनमनोहारी, दुर्लभस्तु सर्वस्त्रीजनस्य पतिः प्रतिरूपः प्रागेव अनुपमायाः/ 446.022. लब्धो मे जामातेति/ 446.022. येन स्वं निवेशनं तेनोपसंक्रान्तः/ 446.022. उपसंक्रम्य पत्नीमामन्त्रयते--यत्खलु भद्रे जानीयाह्--लब्धो मे दुहितुर्जामाता/ 446.023. अलंकुरुष्व, अनुपमां ददामीति/ 446.024. सा कथ्यति--कस्य प्रयच्छसीति? स कथयति--श्रमणस्य गौतमस्येति/ 446.024. सा कथयति--गच्छावस्तावत्पश्याव इति/ 446.025. माकन्दिकस्तया सार्धं गतः/ 446.025. दूरात्तया दृष्टः/ 446.025. तस्या अन्तर्मार्गे स्मृतिरुपपन्ना/ 446.026. गाथां भाषते-- 446.027. दृष्टो मया विप्र स पिण्डहेतोः कल्माषदम्ये विचरन्महर्षिः/ 446.029. भूरत्नभा सन्ति तस्य प्रगच्छतो ऽत्युन्नमते न चैव(?)//1//

446.031. नासौ भक्तां भजते कुमारिकाम्/ 446.031. निवर्त, यास्यामः स्वकं निवेशनम्/ 446.031. सो ऽपि गाथां भासते--

447.001. <447>अमङ्गले साकलिके त्वं मांगलयकाले वदसे ह्यमङ्गलम्/ 447.003. सचेद्द्रुत समधिकृतं भविष्यति पुनरप्यसौ कामगुण्येषु रंस्यते//2// इति/ 447.005. सा आनुपमां वस्त्राम्लकारैरलंकृत्य संप्रस्थिता/ 447.005. भगवानपि तस्नाद्वनषण्डादन्यवनषण्डं संप्रस्ह्तितः/ 447.006. अद्राक्षीन्माकन्दिकः परिव्राजको भगवन्तं तृणसंस्तरणकम्/ 447.006. दृष्ट्वा च पुनः पत्नीमामन्त्रयते--यत्खलु भवति जानीयाह्--एष ते दुहितुस्तृणसंस्तरक इति/ 447.007. सा गाथां भाषते-- 447.009. रक्तस्य शय्या भवततिविकोपिता द्विष्टस्य शय्या सहसा निपीडिता/ 447.011. सूढस्य शय्या खलु पादतो गता सुवीतरागेण निसेविता न्वियम्/ 447.013. नासौ भर्ता भजते कुमारिकां निर्वत, यास्यामः स्वं निवेशनम्//3//

447.015. अमङ्गले साकलिके त्वं मङ्गल्यकाले वदसे ह्यमङ्गलम्/ 447.017. साचेद्द्रुतं समधिकृतं भविष्यति पुनरप्यसौ कामगुणेषु रंस्यते//4//

447.019. अद्राक्षीन्माकन्दिकः परिव्राजकः/ 447.019. भगवतः पदानि दृष्ट्वा पुनः पत्नीमामन्त्रयते--इमानि ते भवन्ति भद्रे दुहितुर्जामातुः पदानि/ 447.020. गाथां भाषते-- 447.021. रक्तस्य पुंसः पदमुत्पटं स्यान्निपीडितं द्वेषवतः पदं च/ 447.023. पदं हि मूढस्य विसृष्टदेहं सुवीतरागस्य पदं त्विहेदृशम्/ 447.025. नासौ भर्ता भजते कुमारिकाम्/ 447.026. निवर्त, यास्यामः स्वकं निवेशनम्//5//

447.027. अमङ्गले साकलिके पूर्ववत्/ 447.028. भगवतोत्कशशब्दः कृतः/ 447.028. अश्रौषीन्माकन्दिकः परिव्राजको भगवत उत्काशनशब्दं शुश्राव/ 447.029. श्रुत्वा च पुनः पुनः पत्नीमामन्त्रयते--एष ते भवति हुहितुर्जामातुरुत्काशनशब्द इति/ 447.030. सा गाथां भाषते-- 447.031. रक्तो नरो भवति हि गददस्वरो द्विष्टो नरो भवति हि खक्खटास्वरः/

448.001. <448>मूढो नरो हि भवति समाकुलस्वरो बुद्धो ह्ययं ब्राह्मणदुन्दुभिस्वरः/ 448.003. नासौ भर्ता भजते कुमारिकां निवर्त यास्यामः स्वकं निवेशनम्//3//

448.005. अमङ्गले साकलिके पूर्ववत्/ 448.006. भगवता माकन्दिकः परिव्राजको दूरादिवलोकितः/ 448.006. अद्राक्षीन्माकन्दिकः परिव्राजको भगवन्तमवलोकयन्तम्/ 448.007. दृष्ट्वा च पुनः पत्नीमामन्त्रयते स्म--एष ते भवति दुहितुर्जामाता निरीक्षत इति/ 448.008. स गाथां भाषते-- 448.009. रक्तो नरो भवति हि चञ्चलेक्षणो द्विष्टो भुजगघोरविषो यथेक्षते/ 448.011. मूडो नरः संतमसीव पश्यति द्विजवीतरागो युगमात्रदर्शी/ 448.013. न एष भर्ता भजते कुमारिकां निवर्त यास्यामः स्वकं निवेशनम्//7//

448.015. अमङ्गले साकलिके पूर्ववत्/ 448.016. भगवांश्चक्रम्यते/ 448.016. अद्राक्षीन्माकन्दिकः परिव्राजको भगवन्तं चंक्रम्यमाणम्/ 448.017. दृष्ट्वा च पुनः पत्नीमामन्त्रयते--एष दुहितुर्जामाता चंक्रम्यत इति/ 448.017. सा गाथां भाषते-- 448.018. यथास्य तेत्रे च यथावलेकितम् यथास्य काले स्थित एव गच्छतः/ 448.020. यथैव पद्मं स्तिमिते जले ऽस्य नेत्रं विशिष्टे वदने विराजते/ 448.022. न एष भर्ता भजते कुमारिकां निवर्त यास्यामः स्वकं निवेशनम्//8//

448.024. अमङ्गले साकलिके त्वं मङ्गलकाले वदसे ह्यमङ्गलम्/ 448.026. सचेद्द्रुतं समधिकृतं भविष्यति पुनरप्ययं कामगुणेषु रंस्यते//9//

448.028. वशिष्ठोशीरमौनलायना(?) अपत्यहेतोरतत्काममोहिताः/ 448.030. धर्मो मुनीनां हि सनातनो ह्ययमपत्यमुत्पादितवान् सनातनः//10//

449.001. अथ माकन्दिकः परिव्राजको येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्तः/ 449.001. उपसंक्रम्य भगवन्तमिदमवोचत्-- 449.003. इमां भगवान् पश्यतु मे सूतां सतीं रूपोपपन्नां प्रमदामलंकृताम्/ 449.005. कामार्थिनीम् यद्भवते प्रदीयते सहानया साधुरिवाचरतां भवान्/ 449.007. समेत्य चन्द्रो नभसीव रोहिणीम्//11//

449.008. भगवान् संलक्षयति--यद्यहमनुपमाया अनुनयवचनं ब्रूयाम्, स्थानमेतद्विद्यते यदनुपमा रागेण स्विन्ना कालं कुर्वाणा भविष्यति/ 449.009. तत्तस्याः प्रतिघवचनं ब्रूयामिति विदित्वा गाथां भाषते-- 449.011. दृष्टा मया मारसुता हि विप्र तृष्णा न मे नापि तथा रतिश्च/ 449.013. छन्दो न मे कामगुणेषु कश्चित्/ 449.014. तस्मादिमां मूत्रपुरीषपूर्णां प्रष्टुं हि यत्तामपि नोत्सहेयम्//12//

449.016. माकन्दिको गाथां भाषते-- 449.017. सुतामिमां पश्यसि किं मदीयां हीनाङ्गिनीं रूपगुणैर्वियुक्ताम्/ 449.019. छन्दं न येनात्र करोषि चारौ विविक्तभावेष्विव कामभोगी//13// इति/ 449.021. भगवानपि गाथां भाषते-- 449.022. यस्मादिहार्थी विषयेषु मूटः स प्रार्थयेद्विप्र सुतां तवेमाम्/ 449.024. रूपोपपन्नां विषयेषु सक्तामवीतरागो ऽत्र जनः प्रमूडः//14//

449.026. अहं तु बुद्धो मुनिसत्तमः कृती प्राप्ता मया बोधिरनुत्तरा शिवा/ 449.028. पद्मम् यथा वारिकणैरलिप्तं चरामि लोके ऽनुपलिप्त एव//15//

449.030. नीलाम्बुजं कर्दमवारिमध्ये यथा च पङ्केन व नोपलिप्तम्/ 449.032. तथा ह्यहं ब्राह्मण लोकमध्ये चरामि कामेषु विविक्तह् {एव}//16// इति/

450.001. अथानुपमा भगवता मूत्रपुरीषवादेन समुदाचरिता वीतहर्षा दुर्मनाः संवृत्ता/ 450.001. तस्या यद्रागपर्यवस्थानं तद्विगतम्, द्वेषपर्यवस्थानमुत्पन्नम्, स्थूलीभूतार्यस्थीतिकावरीभूतेक्षिणी(?)/ 450.003. तेन स खलु समयेनान्यतमो महल्लो, भगवतः पृष्ठतः स्थितो ऽभूत्/ 450.003. अथ महल्लो भगवन्तमिदमवोचत्-- 450.005. समन्तदृष्टे प्रतिगृह्य नारीमस्मत्समेतां भगवन् प्रयच्छ/ 450.007. रता वयं हि प्रमदामलंकृतां भोक्ष्यामहे घीर यथानुलोमम्//17// इति/ 450.009. एवमुक्ते भगनांस्तं महल्लमिदमवोचत्--अपेहि पुरुष, मा मे पुरतस्तिष्ठेति/ 450.009. स रुषितो गाथां भाषते-- 450.011. इदं च ते पात्रमिदं च चीवरम् यष्टिश्च कुण्डी च व्रजन्तु निष्ठाम्/ 450.013. इमां च शिक्षां स्वयमेव धारय धात्री यथा ह्यङ्कगतं कुमारकम्//18// इति/ 450.015. एवमुक्ते स महल्लः शिक्षां प्रत्याख्याय महाननार्यो ऽयमिति मत्वा येन माकन्दिकः परिव्राजकस्तेनोपसंक्रान्तः/ 450.016. उपसंक्रम्य माकन्दिकं परिव्राजकमिदमवोचत्--अनुप्रयच्छममान्तिके ऽनुपमामिति/ 450.017. स पर्यवस्थितः कथयति--महल्ल, द्रष्टमपि ते न प्रयच्छामि, प्रागेव स्पर्च्टुमिति/ 450.018. एवमुक्तस्य माकन्दिकस्य परिव्राजकस्यान्तिके तादृशं पर्यवस्थानमुपन्नम् येनोष्णं शोणितं छर्दयित्वा कालगतो नरकेषूपपन्नः//

450.020. ततो भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुह्--पश्य भदन्त, भगवता अनुपमा लभ्यमाना न प्रतिगृहीतेति/ 450.021. भगवानाह--न भिक्षव एतर्हि, यथा अतीते ऽप्यध्वन्येषा मया लभ्यमाना न प्रतिगृहीता/ 450.022. तच्छ्रूयताम्//

450.023. भूतपूर्वं भिक्षवो ऽन्यतमस्मिङ्कर्वटके ऽयस्कारः प्रतिवसति/ 450.023. तेन सदृशात्कुलात् कलत्रमानीतम्/ 450.024. पूर्ववद्यावद्दुहिता जाता अभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका/ 450.024. उन्नीता वर्धिता महानीतं संवृत्ता/ 450.025. अयस्कारः संलक्षयति--मयैषा दुहिता न कस्यचित् कुलेन दातव्या, न रूपेण न धनेन, अपि तु यो मम शिल्पेन समो ऽभ्यधिको वा, तस्याहमेनां दास्यामीति/ 450.027. याअवदन्यतमो माणवो भिक्षार्थी तस्य गृहं प्रविष्टः/ 450.027. सा दारिका भैक्षमादाय निर्गता/ 450.027. स माणवस्तां दृष्ट्वा कथयति--दारिके, त्वं कस्यचिद्दत्ता आहोस्विन्न दत्तेति? सा कथयति--यदा जाताहं तदैव मत्पितैवाङ्गीकृत्य वदति--दुष्करमसौ मां कस्यचिद्दास्यति/ 450.029. किं तव पिता वदति? यो मम शिल्पेन समो ऽभ्यधिको वा, अस्याहमेनां दास्यामीति/ 450.030. तव पिता कीदृशं शिल्पं जानीते? सूचीमीदृशां करोति यावदुदके प्लवते/ 450.031. स माणवः संलक्षयति--किं चाप्यहमनयानर्थी, मदापनयो ऽस्य कर्तव्य इति/ 450.032. कुशलो ऽसौ तेषु तेषु शिल्पस्थानकर्मस्थानेषु/

451.001. <451>तेनायस्कारभाण्डिकाम् याचित्वा अन्यत्र गृहे सुसूक्ष्माः सूच्यो घटिताः, या उदके प्लवन्ते/ 451.002. एका च महती घटिता यस्यां सप्त सूच्यः प्रतिक्षिप्ताः सह तया प्लवन्ते/ 451.002. स ताः कृत्वा तस्यायस्कारस्य गृहमागतः/ 451.003. स कथयति--सूच्यः सूच्य इति/ 451.003. तया दारिकया दृष्टाः/ 451.003. सा गाथां भाषते-- 451.005. उन्मत्तकस्त्वं कटुको ऽथ वासि अचेतनः/ 451.006. अयस्कारगृहे यस्त्वं सूचीं विक्त्रेतुमागतः//19// इति/ 451.007. सो ऽपि गाथां भाषते-- 451.008. नाहमुन्मत्तको वास्मि कटुको ऽहमचेतनः/ 451.009. मानावतारणार्थं तु मया शिल्पं प्रदृश्यते//20//

451.010. सचेत्पिता ते जानीयाच्छिल्पं मम हि यादृशम्/ 451.011. त्वां चैवानुप्रयच्छेत अन्यच्च विप्रतम् (विपुलम्?) धनम्//21// इति/ 451.012. सा कथयति--कीदृशं त्वं शिल्पं जानीषे? ईदृषीं सूचीं करोमि योदके प्लवते/ 451.013. तया मातुर् निवेदितम्--अम्ब, शिल्पकर्मात्रागत इति/ 451.013. सा कथयति--प्रवेशयेति/ 451.013. तया प्रवेशितः/ 451.014. अयस्कारभार्या कथयति--कीदृशं त्वं शिल्पं जानीषे? तेन समाख्यातम्/ 451.014. तया स्वामिने निवेदितः/ 451.015. आर्यपुत्र, अयं शिल्पदारकः/ 451.015. ईदृशं जानीत इति/ 451.015. स कथयति--यद्येवमानय पानीयम्, पश्यामीति/ 451.016. तया पानीयस्य भाजनं पूरयित्वोपनामितम्/ 451.016. तेनैका सूची प्रक्षिप्ता/ 451.017. सा प्लोतुमारब्धा/ 451.017. एवं द्वितीया, तृतीया/ 451.017. ततः सा महती सूची प्रक्षिप्ता/ 451.017. सापि प्लोतुमारब्धा/ 451.018. पुनस्तस्यामेका सूची प्रक्षिप्ता/ 451.018. तथापि प्लोतुमारब्धा/ 451.018. एवं द्वितीयां तृतीयाम् यावत् सप्तसूचीं प्रक्षिप्य प्रक्षिप्तास्तथापि प्लोतुमारब्धाः/ 451.019. अयस्कारः संलक्षयति--ममैषो ऽधिकतरः शिल्पेन/ 451.020. अस्मै दुहितरमनुप्रयच्छाम्/ 451.020. इति विदित्वा तां दारिकां सर्वालंकारविभूषितां कृत्वा वामेन पाणिना गृहीत्वा दक्षिणेन पाणिना भृङ्गारकमादाय माणवस्य पुरतः स्थित्वा कथयति--इमां ते ऽहं माणवक दुहितरमनुप्रयच्छामि भार्यार्थायेति/ 451.022. स कथयति--नाहमनयार्थी, किं तु तवैव मदापनयः कर्तव्य इति मया शिल्पमुपदर्शितमिति//

451.024. भगवानाह--किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ माणवः, अहमेव स तेन कालेन तेन समयेन/ 451.025. यो ऽसावयस्कारः, एष एव माकन्दिकस्तेन कालेन तेन समयेन/ 451.025. यासावयस्कारभार्या, एषैवासौ माकन्दिकभार्या तेन कालेन तेन समयेन/ 451.026. यासावयस्कारदुहिता, एषैवासावनुपमा तेन कालेन तेन समयेन/ 451.027. तदाप्येषा मया लभ्यमाना न प्रतिगृहीता/ 451.028. एतर्ह्यप्येषा मया लभ्यमाना न प्रतिगृहीता//

451.029. पुनरपि भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुह्--पश्य भदन्त अयं महल्लको ऽनुपमामागम्यानयेन व्यसनमापन्न इति/ 451.030. भगवानाह--भिक्षव एतर्हि यथातीते ऽप्यध्वन्येष अनुपमामागम्य सान्तःपुरो ऽनयेन व्यसनमापन्नः/ 451.031. तच्छ्रूयताम्//

452.001. <452>भूतपूर्वं भिक्षवः सिंहकल्पायां सिंहकेसरी नाम राजा राज्यं कारयति ऋद्धं च स्फीतं च क्षेमं च सुभिक्षं च आकीर्णबहुजनं पूर्ववद्यावद्धर्मेण राज्यं कारयति/ 452.002. तेन खलु समयेन सिंहकल्पायां सिंहको नाम सार्थवाहः प्रतिवसति आढ्यो महाधनो महाभोगो विस्तीर्णविशालपरिग्रहः पूर्ववद्यावत्तेन कलत्रमानीतम्/ 452.004. सा आपन्नसत्त्वा संवृत्ता/ 452.004. न चास्याः किंचिदमनो ऽज्ञशब्दश्रवणम् यावद्गर्भस्य परिपाकाय/ 452.005. सा अष्टानां वा नवानां वा मासानामत्ययात् प्रसूता/ 452.005. दारको जातह् अभिरूपो दर्शनीयः प्रासादिको गौरः कनकवर्णह् छत्राकारशिराः प्रलम्बबाहुर्विद्तीर्णललाट उच्चघोण संगतभ्रूस् तुङ्गनासः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेतः/ 452.007. तस्य त्रीणि सप्तकान्येकविंशतिं दिवसान् विस्तरेण तस्य जातस्य जातिमहं कृत्वा नामधेयं व्यवस्थाप्यते--किं भवतु दारकस्य नामेति? ज्ञातय ऊचुह्--अयं दारकः सिंहस्य सार्थवहस्य पुत्रः/ 452.009. भवतु सिंहल इति नाम/ 452.009. तस्य सिंहल इति नामधेयं व्यवस्थापितम्/ 452.010. सिंहलो दारको ऽष्टाभ्यो धात्रीभ्यो दत्तः पूर्ववद्यावदष्टासु परीक्षासु घटको वाचकः पिण्डितः पटुप्रचारः संवृत्तः/ 452.011. तस्य पित्रा त्रीणि वासगृहाणि मापितानि हैमन्तिकं ग्रैष्मिकं वार्षिकम्/ 452.012. त्रीण्यन्तःपुराणि व्यवस्थापितानि ज्येष्ठं मध्यं कनीयसम्/ 452.013. सो ऽपरेण समयेन पितरमाह्वयते--तात, अनुजानीहि, महासमुद्रमवतरामीति/ 452.014. स कथयति--पुत्र, तावत्प्रभूतं मे धनजातमस्ति यदि त्वं तिलतण्डुलकुलत्थादिपरिभोगेन रत्नानि मे परिभोक्ष्यसे, तथापि मे

भोगा न तनुत्वं परिक्षयं पर्यादानं गमिष्यन्ति/ 452.015. तद्यावदहं जीवामि, तावत् क्रीड रमस्व परिचारय/ 452.016. ममात्ययाद् धनेनोपार्जितं करिष्यसीति/ 452.016. स भूयो भूयः कथयति--तात, अनुजानीहि, महासमुद्रमवतरामीति/ 452.017. स तेनावश्यनिर्बन्धं ज्ञात्वा उक्तह्--पुत्र, एवं कुरु/ 452.018. किं तु भयभैरवसहिष्णुना ते भवितव्यमिति/ 452.018. तेन सिंहकल्पायां राजधान्यां घण्टावघोषणं कारितम्--शृण्वन्तु भवन्तः सिंहकल्पनिवासिनो वणिजो नानादेशाभ्यागताश्च/ 452.020. सिंहलसार्थवाहो महासमुद्रमवतरिष्यतीति/ 452.020. यो युष्माकमुत्सहते सिंहलेन सार्थवाहेन सार्धमशुल्केनातरपण्येन महासमुद्रमवतर्तुम्, स महासमुद्रगमनीयं पण्यं समुदानयत्विति/ 452.022. ततः पञ्चभिर्वणिक्शतैर्महासमुद्रगमनीयं पण्यं समुदानीतम्/ 452.022. मातापितरौ भृत्यांश्च सुहृत्सम्बन्धिबान्धवानवलोक्य दिवसतिथिमुहूर्तप्रयोगेण कृतकौतुकम.ङ्गलस्वस्त्ययनः शकटैर्भारैः पिटकैर् मूटैरुष्ट्रैर्गोभिर्गर्दभैः प्रभूतं महासमुद्रगमनीयं पण्यमादाय पञ्चभिर्वणिक्शतैः सपरिवारः संप्रस्थितः/ 452.025. सो ऽनुपूर्वेण ग्रामनगरनिगमराष्ट्राजधानीषु चञ्चूर्यमाणः पत्तनान्यवलोकयन् समुद्रतीरमनुप्राप्तः/ 452.026. विस्तरेण राक्षसीसूत्रं सर्वं वाच्यम्/ 452.026. सर्वे ते वणिजो बालहाश्वराजात्पतिताः, ताभिश्च राक्षसीभिर्भक्षिताः/ 452.027. सिंहलक एकः स्वस्तिक्षेमाभ्यां जम्बुद्वीपमनुप्राप्तः/ 452.028. सिंहलभार्या या राक्षसी सा राक्षसीभिरुच्यते--भगिनि, अस्माभिः स्वकस्वकाः स्वामिनो भिक्षिताः, त्वया स्वामी निर्वाहितः/ 452.029. यदि

तावत्तमानयिष्यसीत्येवं कुशलम्, नो चेत्वां भक्षयाम् इति/ 452.030. सा संत्रस्ता कथयति--यदि युष्माकमेष निर्बन्धो मां धरिष्यथ आनयामीति/ 452.031. ताः कथयन्ति--शोभनम्/ 452.031. एवं कुरुष्वेति/ 452.031. सा परमभीषणरूपमभिनिर्माय लघुलध्वेव गत्वा सिंहलस्य सार्थवाहस्य पुरतो गत्वा स्थिता/ 452.032. सिंहलेन सार्थवहेन निष्कोषमसिं कृत्वा <453>संत्रासिता अपक्रान्ता/

453.001. यावन्मध्यदेशात् सार्थ आगतः/ 453.001. सा राक्षसी सार्थवाहस्य पादयोर् निपत्याह--सार्थवाह, अहं ताम्रद्वीपकस्य राज्ञो दुहिता/ 453.002. तेनाहं सिंहलसार्थवाहस्य भार्यार्थं दत्ता/ 453.003. तस्य महासमुद्रमध्यगतस्य मकरेण मत्स्यजातेन यानपात्रं भग्नम्/ 453.003. तेनाहममङ्गलेति कृत्वा छोरिता/ 453.004. तदर्हसि तं ममोपसंवरयितुमिति/ 453.004. तेनाधिवासितं क्षमापयामीति/ 453.004. स तस्य सकाशं गतः/ 453.005. विश्रम्भकथालापेन मुहूर्तं स्थित्वा कथयति--वयस्य, राजदुहितासौ त्वया परिणिता/ 453.006. मा तामस्थाने परित्यज, क्षमस्वेति/ 453.006. स कथयति--वयस्य, नासौ राजदुहिता, ताम्रद्वीपादसौ राक्षसी/ 453.007. अथ कथमिहागता? तेन वृत्तमारोचितम्/ 453.007. स तूष्णीमवस्थितः/ 453.008. सिंहलः सार्थवाहो ऽनुक्रमतः स्वगृहमनुप्राप्तः/ 453.008. सापि राक्षसी स्वयमतीवरूपयौवनसम्पन्नमहासुन्दरीमानुषीरूपमास्थाय सिंहलसदृशनिर्विशेषसुन्दरं पुत्रं निर्माय तं पुत्रमादाय सिंहकल्पां राजधानीमनुप्राप्ता/ 453.010. सिंहलस्य सार्थवाहस्य स्वगृहद्वारमूले ऽवस्थिता/ 453.010. जनकायेनासौ मुखबिम्बकेन प्रत्यभिज्ञातः/ 453.011. ते कथयन्ति--भवन्तः, ज्ञायन्तामयं दारकः सिंहलस्य सार्थवाहस्य पुत्र इति/ 453.012. राक्षसी कथयति--भवन्तः, परिज्ञातो युष्माभिः/ 453.012. तस्यैवायं पुत्र इति/ 453.013. ते कथयन्ति--भगिनि, कुत आगता, कस्य वा दुहिता त्वमिति? सा कथयति--भवन्तः, अहं ताम्रद्वीपराजस्य दुहिता सिंहलस्य सार्थवाहस्य भार्यार्थं दत्ता/ 453.014. महासमुद्रमध्यगतस्य सार्थवाहस्य

मत्स्यजातेन यानपात्रं भग्नम्/ 453.015. तेनाहममङ्गलेति कृत्वा अस्थाने छोतिता, कथंचिदिह संप्राप्ता/ 453.016. क्षुद्रपुत्राहम्/ 453.016. अर्हथ सिंहलं सार्थवाहं क्षमयितुमिति/ 453.016. तैस्तस्य मातापित्रोर् निवेदितम्/ 453.017. स ताभ्यामुक्तह्--पुत्र, मैनाम् {त्यज}दुहितरं राज्ञः, क्षुद्रपुत्रेयं तपस्विनी, क्षमेति/ 453.018. स कथयति--तात, नैषा राजदुहिता, राक्षस्येषा ताम्रद्वीपादिहागतेति/ 453.018. तौ कथयतह्--पुत्र, सर्वा एव स्त्रियो राक्षस्यः/ 453.019. क्षमेति/ 453.019. तात, यद्येषा युष्माकमभिप्रेता, एतां गृहे धारयत/ 453.020. अहमप्यन्यत्र गच्छामीति/ 453.020. तौ कथयतह्--पुत्र, सुतरां वयमेनां तवैवार्थाय धारयामः/ 453.020. यद्येषा तव नाभिप्रेता, किमस्माकमनया? न धारयाम इति/ 453.021. ताभ्यां निष्कासिता/ 453.021. सा सिंहकेसैणो राज्ञः सकाशं गता/ 453.022. अमात्यै राज्ञो निवेदितम्--देव, ईदृशी रूपयौवनसम्पन्ना स्त्री राजद्वारे तिष्ठतीति/ 453.023. राजा कथयति--प्रवेशयेति/ 453.023. पश्याम इति/ 453.023. सा तैः प्रवेशिता/ 453.023. हारिणीन्द्रियाणि/ 453.024. राजा तां दृष्ट्वा रागेनोत्क्षिप्तः/ 453.024. स्वागतवादसमुदाचारेण तां समुदाचर्य कथयति--कुतः कथमत्रागता, कस्य वा त्वमिति/ 453.025. सा पादयोर् निपत्य कथयति--देव, अहं ताम्रद्वीपकस्य राज्ञो दुहिता सिंहलस्य सार्थवाहस्य भार्वार्थं दत्ता/ 453.026. तस्य महासमुद्रमध्यगतस्य मकरेण मत्स्यजातेन यानपात्रं भग्नम्/ 453.027. तेनाहममङ्गलेति श्रुत्वा अस्थाने छोतिता, कथंचिदिह संप्राप्ता/ 453.028. क्षुद्रपुत्राहम्/ 453.028. तदर्हसि देव तमेव सिंहलं

सार्थवाहं क्षमापयितुमर्हसि/ 453.028. तेन राज्ञा समाश्वासिता/ 453.029. अमात्यानामाज्ञा दत्ता--गच्छन्तु भवन्तः, सिंहलं सार्थवाहं शब्दयतेति/ 453.029. तैरसौ शब्दितः/ 453.030. राजा कथयति--सिंहल, एनां राजादुहितरं धारय, क्षमस्वेति/ 453.030. स कथयति--देव, नैषा राजदुहिता, राक्षस्येषा ताम्रद्वीपादिहागतेति/ 453.031. राजा कथयति--सार्थवाह, सर्वा एव स्त्रियो राक्षस्यः, क्षमस्व/ 453.032. अथ तव नाभिप्रेता, ममानुप्रयच्छेति/ 453.032. सार्थवाहः कथयति--देव, <454>राक्षस्येषा/

454.001. नाहं ददामि, न वरयामीति/ 454.001. सा राज्ञा अन्तःपुरं प्रवेशिता/ 454.001. तया राजा वशीकृतः/ 454.002. यावदपरेण समयेन राज्ञः सान्तःपुरस्यास्वापनं दत्वा तासां राक्षसीनां सकाशं गत्वा कथयति--भगिन्यः, किम् युष्माकं सिंहलेन सार्थवाहेन? मया सिंहकेसरिणो राज्ञः सान्तःपुरस्यास्वापनं दत्तम्/ 454.004. आगच्च्छत, तं भक्षयाम इति/ 454.004. ता विकृतकरचरणनासाः परमभैरवमात्मानमभिनिर्माय रात्रौ सिंहकल्पमागताः/ 454.005. ताभिरसौ राजा सान्तःपुरपरिवारो भक्षितः/ 454.006. प्रभातायां राजन्यां राजद्वारं न मुच्यते/ 454.006. राजगृहस्योपरिष्टात्कुणपखादकाः पक्षिणः परिभ्रामितुमारब्धाः/ 454.007. अमात्या भटबलाग्रनैगमजनपदाश्च राजद्वारे तिष्ठन्ति/ 454.007. एष शब्दः सिंहकल्पायां राजधान्यां समन्ततो विसृतह्--राजद्वारं न मुच्यते/ 454.008. राजगृहस्योपरिष्टात्कुणपखादकाः पक्षिणः परिभ्रमन्ति/ 454.009. अमात्या भटबलग्रं नैगमजनपदाश्च राजद्वारे तिष्ठन्तीति/ 454.010. सिंहलेन सार्थवाहेन श्रुतम्/ 454.010. स त्वरितत्वरितं खङ्गमादाय गतः/ 454.010. स कथयति--भवन्तः, क्षमं चिन्तयत/ 454.011. तया राक्षस्या राजा खादित इति/ 454.011. अमात्याः कथयन्ति--कथमत्र प्रतिपत्तव्यमिति? स कथयति--निश्रयणीमानयत, पश्यामीति/ 454.012. तैरानीता/ 454.012. सिंहलः सार्थवाहः खङ्गमादाय निरूठः/ 454.013. तेन ताः संत्रासिताः/ 454.013. तासां काश्चिद्धस्तपादानादाय निष्पलायिताः, काश्चिच्छिरः/ 454.014. ततः सिंहलेन सार्थवाहेन राजकुलद्वाराणि भुक्तानि/ 454.014. अमात्यै राजकुलं शोधितम्/ 454.015.

पौरामात्यजनपदाः संनिपत्य कथयन्ति--भवन्तः, राजा सान्तःपुरपरिवारो राक्षसीभिर्भक्षितः/ 454.016. कुमारो नास्य, कमत्राभिषिञ्चाम इति? तत्रैके कथयन्ति--यः सात्त्विकः प्रज्ञश्चेति/ 454.017. अपरे कथयन्ति--सिंहलात्सार्थवाहात् को ऽन्यः सात्त्विकः प्रज्ञश्च? सिंहलं सार्थवाहमभिषिञ्चाम इति/ 454.018. एवं कुर्मः/ 454.018. तैः सिंहलः सार्थवाह उक्तह्--सार्थवाह, राज्यं प्रतीच्छेति/ 454.019. स कथयति--अहं वणिक्संव्यवहारोपजीवी/ 454.019. किं मम राज्येनेति? ते कथयन्ति--सार्थवाह, नान्यः शक्नोति राज्यं धारयितुम्/ 454.020. प्रतीच्छेति/ 454.020. स कथयति--समयेन प्रतीच्छामि यदि मम वचनानुसारिणो भवथ/ 454.021. प्रतीच्छ, भवामः, शोभनं ते/ 454.021. तौरसौ नगरशोभां कृत्वा महता सत्कारेण राज्ये ऽभिषिक्तः/ 454.022. तेन नानादेशनिवासिनो विद्यावादिका आहूय भूयस्या मात्रया विद्या शिक्षिता, एवमिष्वस्त्राचार्या इष्वस्त्राणि/ 454.023. अमात्यानां चाज्ञा दत्ता--सज्जीक्रियतां भवन्तश्चतुरङ्गबलकायं संनाहितम्/ 454.025. सिंहलो राजा चतुरङ्गाद्बलकायाद्वरवराङ्गान् हस्तिनो ऽश्वान् रथान् मनुष्याश्च वहनेष्वरोप्य ताम्रद्वीपं संप्रस्थितः/ 454.026. स्नुपूर्वेण समुद्रतीरमनुप्राप्तः/ 454.026. तासां रक्षसीनामापणस्थानीयो ध्वजः कम्पितुमारब्धः/ 454.027. ताः संजल्पं कर्तुमारब्धाह्--भवत्यः, आपणस्थानीयो ध्वजः कम्पते/ 454.028. नूनं जाम्बुद्वीपका मनुष्या युद्धभिनन्दिन आगताः/ 454.029. समन्वेषाम इति/ 454.029. ताः समुद्रतीरं गताः/ 454.029. यावत् पश्यन्ति अनेकशतानि यानपात्राणि समुद्रतीरमनुप्राप्तानि/ 454.030. दृष्ट्वा च पुनस्ता

अर्धेन प्रत्युद्गताः/ 454.030. ततो विद्याधारिभिराविष्टा इष्वस्त्राचार्यैः संप्रघातिताः/ 454.031. अवशिष्टाः सिंहलस्य राज्ञः पादयोर् निपत्य कथयन्ति--देव, क्षमस्वेति/ 454.032. स कथयति--समयेन क्षमे, यदि यूयमेतन्नगरमुत्कीलयित्वा अन्यत्र गच्छथ, न च मद्विजिते <455>कस्यचिदपराध्यथेति/

455.001. ताः कथयन्ति--देव, एवं कुर्मः/ 455.001. शोभनम्/ 455.001. तं नगरमुत्कीलयित्वा अन्यत्र गत्वावस्थिताः/ 455.002. सिंहलेनापि राज्ञा आवासितमिति सिंहलद्वीपः सिंहलद्वीप इति संज्ञा संवृत्ता//

455.004. किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ सिमिहलः, अहमेव स तेन कालेन तेन समयेन/ 455.004. यो ऽसौ सिंहकेसरी राजा, एष एव स महल्लस्तेन कालेन तेन समयेन/ 455.005. या सा राक्षसी, एषैवानुपमा तेन कालेन तेन समयेन/ 455.006. तदाप्येच अनुपमाया अर्थे अनयेन व्यवसनमापन्नः/ 455.006. एतर्ह्यप्येष अनुपमाया अर्थे अनयेन व्यसनमापन्नः//

455.008. माकन्दिकः परिव्राजको ऽनुपमामादाय कौशाम्बीं गतः/ 455.008. अन्यतमस्मिन्नुद्याने ऽवस्थितः/ 455.009. उद्यानपालकपुरुषेण राज्ञ उदयनस्य वत्सराजस्य निवेदितम्--देव, स्त्री अभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका उद्याने तिष्ठति/ 455.010. देवस्यैषा योग्येति श्रुत्वा राजा तदुद्यानं गतः/ 455.011. तेनासौ दृष्टा/ 455.011. हारीणीन्द्रियाणि/ 455.011. सहदर्शनादेवाक्षिप्तहृदयः/ 455.011. तेन माकन्दिकः परिव्राजक उक्तह्--कस्येयं दारिका? स आह--देव, मद्दुहिता देव, न कस्यचिद्/ 455.012. मम कस्मान्न दीयते? देव, दत्ता भवतु राज्ञः/ 455.013. शोभनम्/ 455.013. महाराजस्य बहवः पण्यपरिणीताः/ 455.013. तस्य पुष्पदन्तस्य परिणीता/ 455.014. तस्याः पुष्पदन्तस्य प्रासादस्यार्थं दत्तम्, पञ्चोपस्थायिकाशतानि दत्तानि, पञ्च च कार्षापणशतानि दिने दिने गन्धमाल्यनिमित्तम्/ 455.015. माकन्दिकः परिव्राजको ऽग्रामात्यः स्थापितः/ 455.016. तेन खलु पुनः समयेनोदयनस्य राज्ञस्त्रयो ऽग्रामात्या योगन्धरायणो घोषिलो माकन्दिक इति/ 455.017. यावदपरेण समयेन उदयनस्य राज्ञः पुरुष उपसंक्रान्तः/ 455.017. राज्ञा पृष्टह्--कस्त्वमिति? स कथयति--देव प्रियाख्यायीति/ 455.018. अमात्यानामाज्ञा दत्ता--भवन्तः, प्रयच्छत प्रियाख्यायिनो वृत्तिमिति/ 455.019. तैस्तस्य वृत्तिर्दत्ता/ 455.019. यावदपरः पुरुष उपसंक्रान्तः/ 455.019. सो ऽपि राज्ञा पृष्टह्--कस्त्वमिति? स कथयति--देव अप्रियाख्यायीति/ 455.020. राज्ञा अमात्यानामाज्ञा दत्ता--भवन्तः, प्रयच्छताअस्याप्यप्रियाख्यायिनो वृत्तिमिति/ 455.021. ते कथयन्ति--मा कदाचिद्देवो ऽप्रियं शृणुयात्/ 455.021. स कथयति--भवन्तः,

विस्तीर्णानि राजकार्याणि/ 455.022. प्रियच्छतेति/ 455.022. तैस्तस्यापि वृत्तिर्दत्ता/ 455.022. यावदपरेण समयेन राजा उदयनः श्यामावती अनुपमा चैकस्मिन् स्थाने तिष्ठन्ति/ 455.023. तदा राज्ञा क्षुतं कृतम्/ 455.024. श्यामावत्योक्तम्--नमो बुद्धायेति/ 455.024. अनुपमया नमो देवस्येति/ 455.024. अनुपमा कथयति--महाराज, श्यामाअवती देवस्य सन्तकं भक्तं भुङ्क्ते, श्रमणस्य गौतमस्य नमस्कारं करोतीति/ 455.026. राजा कथयति--अनुपमे, नात्र ह्येवम्/ 455.026. श्यामावत्युपासिका/ 455.026. अवश्यं श्रमणस्य गौतमस्य नमस्कारं करोतीति/ 455.027. सा तूष्णीमवस्थिता/ 455.027. तस्याः प्रेष्यदारिका उक्ता--दारिके, यदा देवः श्यामावती अहं च रहसि तिष्ठेम, तदा त्वं सोपानके कांसिकां पातयिष्यसीति/ 455.029. एवमस्त्विति/ 455.029. तया तेषां रहस्यवस्थितानां सोपानके कांसिका पातिता/ 455.029. श्यामावत्योक्तम्--नमो बुद्धायेति/ 455.030. अनुपमा नमो देवस्येत्युक्त्वा कथयति--देवस्य सन्तकं भवती भुङ्क्ते, श्रमणस्य गौतमस्य नमस्कारं करोतीति/ 455.031. राजा कथयति--अनुपमे, अत्र मा संरम्भं कुरु, उपासिकैषा, नात्र दोष इति/ 455.032. राजा उदयन एकस्मिन् दिवसे श्यामावत्या सकाशम् <456>भुङ्क्ते, द्वितीयदिवसे ऽनुपमायाः/

456.001. राज्ञा शाकुनिकस्याज्ञा दत्ता--यस्मिन् दिवसे श्यामावत्या भोजनवारः, तस्मिन् दिवसे जीवन्तः कपिंजला आनेतव्या इति/ 456.002. शाकुनिकेन जीवन्तः कपिंजला राज्ञ उपनीताः/ 456.003. राजा कथयति--अनुपमायाः समर्पयेति/ 456.003. अनुपमया श्रुतम्/ 456.004. सा कथयति--देव, न मम वारः/ 456.004. श्यामावत्या वार इति/ 456.004. राजा कथयति--गच्छ भोः पुरुष, श्यामावत्याः समर्पयेति/ 456.005. तेन श्यामावत्याः सकाशमुपनीतह्--देवस्यार्थाय साधयेति/ 456.005. सा कथयति--किमहं शाकुनिकायिनी? न मम प्राणातिपातः कल्पते/ 456.006. गच्छेति/ 456.006. तेन राज्ञे गत्वा निवेदितम्--देव, श्यामावती कथयति--किमहं शाकुनिकायिनी? न मम प्राणातिपातः कल्पते/ 456.008. गच्छेति/ 456.008. अनुपमा श्रुत्वा कथयति--देव, यद्यसावुच्यते श्रमणस्य गौतमस्यार्थाय साधयेति साम्प्रतं सपरिवारा साधयेत्/ 456.009. राजा संलक्षयति--स्यादेवम्/ 456.009. तेनासौ पुरुष उक्तह्--गच्छ भोः पुरुष, एवं वद--भगवतो ऽर्थाय साधयेति/ 456.010. संप्रस्थितो ऽनुपमया प्रच्छन्नमुक्तह्--प्रघातयित्वानयेति/ 456.011. तेन प्रघातयित्वा श्यामावत्या उपनीताः/ 456.011. देव कथयति--भगवतो ऽर्थाय साधयेति/ 456.012. सा सपरिवारा उद्युक्ता/ 456.012. शाकुनिकेन गत्वा राज्ञे निवेदितम्--सा देव सपरिवारा उद्युक्तेति/ 456.013. अनुपमा कथयति--श्रुतं देवेन? यदि तावत्प्राणातिपातो न कल्पते, श्रमणस्यार्थाय न कल्पते, देवस्यापि कल्पते? देवस्य न कल्पते इति कुत एतत्? राजा पर्यवस्थितो धनुः पूरयित्वा संप्रथितः/ 456.015. मितामित्रमध्यमो लोकः/ 456.015. अपरया श्यामावत्या