चीवरवस्तु

सचेत् ते ब्राह्मणगृहपतयः रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा उपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / उपगतकानाम् एव पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 1 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा उपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / अनुपगतकानां पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / (266र्1 = ग्ब्म् 6.844) उभयोर् अपि // 2 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा अनुपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / उपगतकानां पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 3 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा अनुपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / अनुपगतकानां पानीयम्* / (msv ii 112) लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 4 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा वृद्धान्ते लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / उपगतकानां पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 5 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा उपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / वृद्धान्ते पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 6 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा वृद्धान्ते लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / अनुपगतकानां पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 7 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा अनुपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / वृद्धान्ते पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 8 // रथ्यावीथीचत्वरशृङ्गाटकेषु उपगतकानुपगतकान् भिक्षून् भोजयित्वा वृद्धान्ते उपगतकानुपगतकानां लाभम् अनुप्रयच्छन्ति / वृद्धान्ते च पानीयम्* / लाभः कस्य प्रापद्यते / उभयोर् अपि // 9 // अयम् उच्यते क्रियाहृतो लभब्ः /

निश्रयाहृतो लाभः कतमः / भिक्षुर् यं स्त्रीपुरुषपण्डकम् उपनिश्रित्य वर्षा उपगच्छति स यं लाभं ददाति तस्यैव सः / अयम् उच्यते निश्रयाहृतो लाभः /

संघप्रज्ञप्तो लाभः कतमः / यो लाभो नियतो ऽविपंचितः / अयम् उच्यते संघप्रज्ञप्तो लाभः /

भिक्षुप्रज्ञप्तो लाभः कतमः / यो लाभो नियतो ऽविपंचितः / लयने मठे वा कूटागारे वा प्रज्ञप्तः / तत्र यो भिक्षुः प्रतिवसति तस्यैव सः / अयम् उच्यते भिक्षुप्रज्ञप्तो लाभः /

वार्षिको लाभः कतमः / यो लाभो वर्षोषितस्य भिक्षुसंघस्य दायिकैः प्रज्ञप्तः / अयम् उच्यते वार्षिको लाभः /

संमुखलाभः कतमः / यो लाभो ऽनियतो ऽविपंचितः / अयम् उच्यते संमुखलाभः /

प्रत्यादेशलाभः कतमः / यो लाभो जातौ बोधौ धर्मचक्रे परिनिर्वाणे निर्यातितः / सचेन् न शक्यते चतुर्महाचैत्येषु एकस्मिन्न् एव महाचैत्ये देयो नानयत्र / अयम् उच्यते प्रत्यादेशलाभः /

उद्दानम्* /

कालं कुर्वन्त्य् उत्क्षिप्तका मिश्रकाणां च भाजनम्* / उत्क्षिप्तश्रमणोद्देशा (266व्1 = ग्ब्म् 6.845) उसारयन्ति म्रियन्ते च //

श्रावस्त्यां निदानम्* / आयुष्मान् उपाली बुद्धं भगवन्तं पृच्छति / यथापि तद् भदन्त एकस्मिन्न् आवासे संबहुला उत्क्षिप्तकाः संबहुलाश् च प्रकृतिस्थकाः प्रतिवसन्ति / तेषाम् उत्क्षिप्तकः कालं करोति / तत्सन्तको मृतपरिष्कारो लाभः कस्य प्रापद्यते / प्रकृतिस्थकानाम् (msv ii 114) उपालिन् // 1 // द्वौ भदन्त उत्क्षिपकौ संबहुलाः प्रकृतिस्थकाः / उत्क्षिप्तकः कालं करोति / तत्सन्तको मृतपरिष्कारो लाभः कस्य प्रापद्यते / प्रकृतिस्थकानाम् एव // 2 // उत्क्षिपकाः संबहुलाः प्रकृतिस्थका अल्पाः / उत्क्षिप्तकः कालं करोति / तत्सन्तको मृतपरिष्कारो लाभः कस्य प्रापद्यते / प्रकृतिस्थकानाम् एव // 3 //

यथापि तद् भदन्त एकस्मिन्न् आवासे संबहुला उत्क्षिप्तकाः संबहुलाश् च प्रकृतिस्थकाः प्रतिवसन्ति / तेषां प्रकृतिस्थकः कालं करोति / तत्सन्तको मृतपरिष्कारो लाभः कस्य प्रापद्यते / प्रकृतिस्थकानाम्* // 1 // संबहुला उत्क्षिप्तका द्वौ प्रकृतिस्थकौ / प्रकृतिस्थकः कालं करोति / तत्सन्तको मृतपरिष्कारो लाभः कस्य प्रापद्यते / तस्यैकस्य प्रकृतिस्थकस्य // 2 // संबहुला उत्क्षिप्तका एकः प्रकृतिस्थकः / प्रकृतिस्थकः कालं करोति / लाभः कस्य प्रापद्यते / उत्क्षिप्तकानां यः प्रथमं पापकं दृष्टिगतं प्रतिनिसृजति // 3 //

उपगतकानाम् आवासे अनुपगतकः श्रामणेरक आगत्य कालं करोति / उपगतकैर् अनुपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / श्रामणेरो वः कालगतः / हरत तस्य पात्रचीवरम् इति / उपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / अनुपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 1 // (msv ii 115) उपगतकानाम् आवासे अनुपगतकः श्रामणेरक आगत्य एवं वदेद् ओसारयन्तु माम् आयुष्मन्तः / उपगतको भविष्यामीति / स चानोसारितः कालं कुर्यात्* / उपगतकैर् अनुपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / श्रामणेरो वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् इति / उपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / अनुपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 2 // उपगतकानाम् आवासे अनुपगतको भिक्षुर् आगत्य कालं कुर्यात्* / उपगतकैर् अनुपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / सब्रह्मचारी वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् इति / उपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / अनुपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय (267र्1 = ग्ब्म् 6.846) भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 3 // उपगतकानाम् आवासे अनुपगतको भिक्षुर् आगत्यैवं वदेद् ओसारयन्तु माम् आयुष्मन्तः / उपगतको भविष्यामीति / स चानोसारित एव कालं कुर्यात्* / उपगतकैर् अनुपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / सब्राह्मचारी वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् इति / उपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / अनुपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 4 //

अनुपगतकानाम् आवासे उपगतकः श्रामणेरक आगत्य कालं कुर्यात्* / अनुपगतकैर् उपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / श्रामणेरो वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् इति / अनुपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / उपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 1 // अनुपगतकानाम् आवासे उपगतकः श्रामणेर आगत्यैवं वदेद् ओसारयन्तु माम् आयुष्मन्तः / अनुपगतको भविष्यामीति / स चानोसारितः कालं कुर्यात्* / अनुपगतकैर् उपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / श्रामणेरो वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् इति / अनुपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / उपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 2 // अनुपगतकानाम् आवासे उपगतको भिक्षुर् आगत्य कालं कुर्यात्* / अनुपगतकैर् उपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / सब्रह्मचारी वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् इति / अनुपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / उपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 3 // अनुपगतकानाम् आवासे उपगतको भिक्षुर् आगत्यैवं वदेद् ओसारयन्तु माम् आयुष्मन्तः / अनुपगतको भविष्यामीति / स चानोसारितः कालं कुर्यात्* / अनुपगतकैर् उपगतकानां दूतो ऽनुप्रेषयितव्यः / सब्राह्मचारी वः कालगतः / हरतास्य पात्रचीवरम् (msv ii 117) इति / अनुपगतका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / उपगतका भाजयन्ति / भाजितं सुभाजितम्* / मिश्रका भाजयन्ति (267व्1 = ग्ब्म् 6.847) / अभाजितं दुर्भाजितम्* / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय परिणामयन्ति / सुपरिणामितम्* // 4 //

उद्दानम्* //

उपनन्दस्याधिष्टानं घातव्यं मध्यविक्षेपः / नास्ति ममात्ययाद् दानं विसृज्यो मनुष्यास् त्रयः //

श्रावस्त्याम् निदानम्* / उपनन्दस्य मूर्ध्नि पिटको जातः / स वैद्यसकाशं गतः / भद्रमुख भैषज्यं मे व्यपदिशेति / स कथयति आर्य घृतस्य पानं पिब / स्वास्थ्यं ते भविष्यतीति / उपनन्दः संलक्षयति / सचेद् अद्यैव पास्यामि अद्यैव स्वस्थो भविष्यामि / श्वः कतरेण कल्पेन घृतं समाधापयिष्यामि वस्त्राणि वा / यावद् इष्टं कल्पं समाधापयिष्यामि तावत् पश्चात् पास्यामीति / ज्ञातमहापुण्यो ऽसौ / तेन सार्धंविहार्यन्तेवासिकाः समन्तात् प्रेषिताः / तैः प्रभूता घृतघटका वस्त्राणि च व्रणबन्धनाय समाधापितानि / द्वितीये दिवसे वैद्य आगत्य पृच्छति / आर्य स्वस्थः / पीतं ते घृतम्* / भद्रमुख न पीतम्* / आर्य न शोभनं कृतम्* / अद्य द्विगुणं पिबेति / सार्धंविहार्यन्तेवासिन उक्ता / श्रुतं वो यद् वैद्येनाभिहितम्* उपाध्याय (msv ii 118) श्रुतम्* / ममायं रोगो ऽभिवृद्धः / प्रभूतं घृतं वस्त्राणि च व्रणबन्धनानि स्माधापयतेति / तैः प्रभूततरं घृतं वस्त्राणि च समाधापितानि / तेनातिलोभात्* श्वः कल्पो भविष्यतीति तद् अपि दिवसे न पीतम्* / रोगो ऽस्य प्रबलो जातः / यावत् पुनर् अपि वैद्य आगत्य पृच्छति / आर्य पीतं घृतम्* / भद्रमुख न पीतम्* / आर्य न शोभनं कृतम्* / स कथयति / भद्रमुख अद्य त्रिगुणं पिबामि / वैद्यः कथयति / आर्य यदि घृतमञ्जूषायाम् अपि निमग्नस् तिष्ठसि तथापि ते नास्ति जीवितम् इति / स कथयति / यमदण्डिक यादृशस् त्वम्* / गले ते पादं दत्वा घृतं च पिबामि / जीवामि चेति / स वैद्यो हुम् इति कृत्वा सामर्षः प्रक्रान्तः / तत उपनन्देन घृतस्य पात्रं पूरयित्वा पीतम्* / विषूचितः कालगतः /

तस्य प्रभूतं सुवर्णं तिस्रः सुवर्णलक्षाः / एका पात्रचीवरात्* / द्वितीया ग्लानभैषज्यात्* / तृतीया कृताकृतात्* / अमात्यैः श्रुतम्* / राज्ञे निवेदितम्* / देव आर्योपनन्दः कालगतः / तस्य प्रभूतं सुवर्णम् अस्ति / तिस्रः सुवर्णलक्षाः / तद् अर्हस्याज्ञां दातुम् इति / राजा कथयति / यद्य् एवं गच्छत / अस्य लयनं मुद्रयतेति / भिक्षवस् तम् आदाय दहनं गताः / तैर् आगत्य लयनं मुद्रितम्* / भिक्षवस् तम् आदहने संस्कार्य विहारम् आगताः / पश्यन्ति लयनं राजमुद्रामुद्रितम्* / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / तत्र भगवान् आयुष्मन्तम् आनन्दम् आमन्त्रयते / गच्छानन्द मद्वचनाद् राजानं (268र्1 = ग्ब्म् 6.848) प्रसेनजितम् आरोग्यं (msv ii 119) पृच्छ / एवं च वद / यस्मिन् महाराज समये तव राजकरणीयं भवति / अवलोकयसि त्वं तस्मिन् समये उपनन्दं भिक्षुम्* / यस्मिन् वा ते समये आवाहो वा विवाहो व अवलोकयसि तस्मिन् समये उपनन्दम्* / कदाचिद् वा ते उपनन्दो यावज्जीवं प्रवारितः चीवरपिण्डपातशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारैः / ग्लानस्य वा उपस्थानं कृतम् इति / यदि ब्रूयान् नेति / स वक्तव्यः / पृथङ् महाराज गृहिणां गृहकार्याणि / पृथक् प्रव्रजितानाम्* / अल्पोत्सुकस् त्वं तिष्ठ / सब्रह्मचारिणाम् एष लाभः प्रापद्यते / निरस्तव्यापारो भवेति / एवं भदन्त इत्य् आयुष्मान् आनन्दो भगवतः प्रतिश्रुत्य येन राजा प्रसेनजित् कोसलस् तेनोपसंक्रान्तः / उपसंक्रम्य यथासन्दिष्टं निवेदितवान्* / राजा कथयति / भदन्तानन्द यथा भगवान् आज्ञापयति तथा भवतु / निरस्तव्यापारो ऽहम् इति /

तत आयुष्मतानन्देन राज्ञः प्रतिसन्देशो भगवते निवेदितः / तत्र भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयते स्म / भाजयत यूयं भिक्षव उपनन्दस्य भिक्षोर् मृतपरिष्कारम् इति / भिक्षुभिः संघमध्ये अवतार्य विक्रीय भाजितम्* / साकेतकैर् भिक्षुभिः श्रुतम्* / उपनन्दः कालगतः / तस्य प्रभूतं सुवर्णं तिस्रः सुवर्णलक्षा भिक्शुभिर् भाजिता इति / ते त्वरमाणाः श्रावस्तीम् आगताः कथयन्ति / अस्माकम् अपि भदन्तोपनन्दः सब्रह्मचारी / अस्माकम् अपि तत्सन्तको लाभः प्रापद्यत इति / भिक्षुभिः पातयित्वा तैः सार्धं पुनर् अपि भाजितः / एवं षण् (msv ii 120) महानगरनिवासिनो भिक्षवः सन्निपतिताः / वैशालकाः वाराणसीयाः राजगृहेयकाः चांपेयिकाश् च / भिक्षुभिः पुनः पुनः पातयित्वा भाजितः / भिक्षवः पातयन्तो भाजयन्तश् च रिञ्चन्त्य् उद्देशं पाठं स्वाध्यायं योगं मनसिकारम्* / एतत् प्रकरणं भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / पञ्च करणानि लाभविभागे / कतमे पञ्च / गण्डी त्रिदण्डकं चैत्यं शीलाका ज्ञप्तिः पञ्चकम्* / यो मृतगण्ड्याम् आकोट्यमानायाम् आगच्छति तस्य लाभो देयः / एवं त्रिदण्डके भाष्यमाने चैत्यवन्दनायां क्रियमाणायां शीलाकायाम् आचर्यमाणायाम्* / तस्मात् तर्हि भिक्षवः सर्वं मृतपरिष्कारं ज्ञप्तिं कृत्वा भाजयितव्यम्* / अकोप्यं भविष्यति / एवं च पुनः कर्तव्यम्* / शयनासनप्रज्ञप्तिं कृत्वा पूर्ववद् यावत् सर्वसंघे सन्निषण्णे सन्निपतिते मृतपरिष्कारं वृद्धान्ते स्थापयित्वा एकेन भिक्षुणा वृद्धान्ते निषण्णेन ज्ञप्तिः कर्तव्या / शृण्वन्तु भदन्ताः संघाः / (268व्1 = ग्ब्म् 6.849) अस्मिन्न् आवासे उपनन्दो भिक्षुः कालगतः /

तस्येदं मृतपरिष्कारं दृश्यम् अदृश्यं चावतिष्ठते / सचेत् संघस्य प्राप्तकालं क्षमेतानुजानीयात् संघो यत् संघ उपनन्दस्य भिक्षोर् मृतद्रव्यं दृश्यम् अदृश्यं च मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठेद् इत्य् एषात्र ज्ञप्तिः / एषा भिक्षवो मृतपरिष्कारविभागनिष्ठा यदुत ज्ञप्तिः / ज्ञप्तौ कृतायां यो भिक्षुर् आगच्छति लाभो न देय इति / आयुष्मान् उपाली बुद्धं भगवन्तं पृच्छति / यत्र यत्र भदन्त संघवृत्तः ज्ञप्तिकारको नास्ति तत्र मृतपरिष्कारिकं भाजयितव्यम्* / न भाजयितव्यम्* / उपालिन् (msv ii 121) पूर्वाचरमं कृत्वा भाजयितव्यम्* / पूर्वाचरमम् अपि भिक्षवो न जानन्ति / भगवान् आह / एकं परिष्कारं विक्रीय ततः स्तोकं संघवृद्धाय संघनवकाय च दत्वा यथेष्टं भाजयितव्यम्* / नात्र कौकृत्यं करणीयम्* / ज्ञप्तौ च कृतायां पूर्वाचरमे वा मृतपरिष्कारिको लाभः सर्वबुद्धशिष्येभ्यः प्रापद्यत इति /

भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुः / पश्य भदन्तायुमान् उपनन्दः अतिलोभेन विपन्नः / भगवान् आह / न भिक्षव एतर्हि यथा अतीते ऽप्य् अध्वनि अतिलोभेन विपन्नः / तच् छ्रूयताम्* /

भूतपूर्वं भिक्षवो ऽन्यतमेन लुब्धेन हस्ती सविषेण शरेण मर्मणि ताडितः / ततस् तेन मर्मवेदनाभ्याहतेन शरानुसारेण गत्वा स लुब्धो जीविताद् व्यपरोपितः / यावद् दैवयोगात्* पञ्चमात्राणि चौरशतान्य् अन्यतमं कर्वटकं मुषित्वा तं प्रदेशम् अनुप्राप्तानि / तैर् असौ हस्ती दृष्टः / स कृच्छ्रकालो वर्तते / ते कथयन्ति / भवन्तः संपन्नम् इदं मांसम्* / अर्धतृतीयानि शतानि हस्तिनं विशस्य मांसं पचन्तु / अर्धतृतीयानि शतानि पानीयम् आनयन्त्व् इति / तत्र ये विशसन्ति पचन्ति च तेषाम् (msv ii 122) एतद् अभवत्* / भवन्तो ऽस्माभिर् ईदृशं कर्म कृतम्* / इदं च लोप्त्रं प्रभूतं संपन्नकम्* / यावदाप्तं मांसं भक्षयित्वा अवशिष्टं विषेण दूषयिष्यामः / किमर्थं तेषाम् अनुप्रयच्छामः / लोप्त्रम् अस्माकं भविष्यति / ते विषदूषितं मांसं भक्षयित्वा प्राणैर् वियोक्ष्यन्तीति / तैर् यावदाप्तं मांसं भक्षयित्वावशिष्टं विषेण दूषितम्* / ये ऽपि पानीयस्य गातास् तैर् अप्य् एवम् एव विचार्य यावदाप्तं पानीयं पीत्वावशिष्टं विषेण दूषितम् अदायागताः / यैर् मांसं भक्षितं तैः पानीयं पीतम्* / यैर् अपि पानीयं पीतं तैर् अपि मांसं भक्षितम्* / सर्वे ते कालगाताः / यावद् अन्यतमः शृगालः कालपाशपाशितस् तं प्रदेशम् अनुप्राप्तम्* / तेन ते सर्वे मृता दृष्टाः / ततो लोभसौमनस्यः संलक्षयति / संपन्नो मे प्रभूतो लाभः / आनुपूर्वी कर्तव्या इति / स धनुषो (269र्1 = ग्ब्म् 6.850) ऽटनिं मुखे प्रक्षिप्य स्नायुं भक्षयितुम् आरब्धः / ततः स्नायुश् छिन्ना / अटन्या तालु च्छिद्रितम्* / कालगतः /

देवता गाथां भाषन्ते /

संचयः खलु कर्तव्यो न कार्यस् त्व् अतिसंचयः / पश्य संचयलोभान्धो हतश् च येन जम्बुकः /

किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ जम्बुक एष एवासाव् उपनन्दस् तेन कालेन तेन समयेन / तदाप्य् एषो ऽतिलोभेन विपन्नः / एतर्ह्य् अपि एषो ऽतिलोभेन विपन्न इति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेनान्यतमो भिक्षुर् आबाधिको दुःखितो बाढग्लानः तस्य भिक्षुणा उपस्थानम् कृतम्* / (msv ii 123) तथापि कालगतः / तस्य पात्रचीवरं वृद्धान्ते नीतम्* / तत्रैकं चीवरं केनापि नाशितम्* / मक्षिकाभिर् आकीर्णम्* / ततश् चीवरभाजकेनासाव् उपस्थायिको ऽभिहितः / आयुष्मन्न् अलसस् त्वम्* / न त्वयैतच् चीवरं शोचितम्* / शोचय / स कथयति / त्वं परिष्कारं भाजयिष्यसि / अहं शोचयिष्यामि / त्वम् एव शोचय / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / ग्लानोपस्थायिकस्य षट् परिष्कारा दातव्याः / अवशिष्टं भिक्षुभिर् भाजयितव्यम्* / उपस्थायिकाश् चेद् बहवो भवन्ति सर्वैः षट् परिष्काराः सामान्यं भाजयितव्याः /

अपरे भिक्षवो ज्ञातमहापुण्याः कालं कुर्वन्ति / तेषां बहवः परिष्काराः श्रामण्यपरिष्कारा जीवितपरिष्काराश् च / वृद्धान्ते ऽभिरोहिताः / उक्तं भगवता / उपस्थायकेन षट् परिष्कारा ग्रहीतव्या इति / स विचार्य विचार्य प्रणीतानि गृह्णाति / भगवान् आह / न प्रणीतानि दातव्यानि / भिक्षवो लूहानि ददति / भगवान् आह / न लूहानि दातव्यानि / अपि तु मध्यानि दातव्यानिति /

ग्लानाः असंविदिता एव सांघिके शयनासने कालं कुर्वन्ति / भगवान् आह / ग्लानोपस्थायकेन ग्लानस्य निमित्तं कुशलेन भवितव्यं मुहुर् मुहुः प्रत्यवेक्षितव्यः कृत्यस्य न हापयितव्यम्* / शरीरावस्थां ज्ञात्वा पौद्गलिके शयनासने व्याजेनावतार्य शायितव्य इति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / अन्यतमो भिक्षुर् ग्लानस् तेन शरीरावस्थां परिच्छिद्य भिक्षुर् अभिहितः / यावद् अहं जीवामि तावद् उपस्थानं कुरु / मदीयं पात्रचीवरं मृते मयि तव यथासुखम् इति / स तस्योपस्थानं कर्तुम् आरब्धः / यावद् असौ भिक्षुः कालगतः / ततश् चीवरभाजकेनासौ उक्तः / आनय तस्य भिक्षोः पात्रचीवरम्* / भाजयामि / स कथयति / ममैव तेन यथासुखं कृतम् इति / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / जीवन्न् एवासौ भिक्षवो न ददाति / कुतः पुनर् मृतो दास्यति / (269व्1 = ग्ब्म् 6.851) नास्तीदं दानं ममात्ययाद् अस्य भविष्यति / गृहीत्वा भाजयितव्यम्* / तस्यात्र भिक्षवो सुप्रत्यंशो देय इति /

तेन खलु समयेनान्यतमो भिक्षुर् आबाधिको दुःखितो बाढग्लानः / स चाल्पज्ञातः / तस्य भैषज्यं नास्ति / तेन शरीरावस्थां परिच्छिद्य उपस्थायिको ऽभिहितः / मम नास्ति किंचित्* / माम् उद्दिश्य पूजां कुरुष्वेति / तेन प्रतिज्ञातम्* / स कालगतः / अपायेषूपपन्नः / अथ भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयते स्म / यो ऽसौ भिक्षवो भिक्षुः कालगतः किं तेनोपस्थायिको ऽभिहितः / तैर् यथावृत्तम् आख्यातम्* / विनिपतितो ऽसौ भिक्षवो भिक्षुः / यदि तस्य सब्रह्मचारिभिः रत्नत्रयपूजा कृताभविष्यत्* चित्तम् अस्याभिप्रसन्नम् अभविष्यत्* / तस्मान् न भिक्षुणा ग्लानसब्रह्मचारी अध्युपेक्षितव्यः / ग्लानोपस्थायिको दीयते / तद् यद्य् अस्य भैषज्यं नास्ति तं पृष्ट्वा (msv ii 125) दानपतयः समादापयितव्याः / सचेत् संपद्यत इत्य् एवं कुशलम्* / नोचेत् संपद्यते सांघिकं देयम्* / सचेत् संपद्यत इत्य् एवं कुशलम्* / नोचेत् संपद्यते बुद्धाक्षयनीविसन्तिकं देयम्* / सचेत् अपि न संपद्यते यत् तथागतचैत्ये वा गन्धकुट्यां वा छत्रं वा ध्वजं वा पताका वा आभरणकं वा संघेन दानीयं दातव्यम् इति / उपस्थायिकेन विक्रीयोपस्थानं कर्तव्यं शास्तुश् च पूजा / स्वस्थीभूतस्यारोचयितव्यं यद् बुद्धसन्तकं तवोपयुक्तम् इति / यद्य् अस्य विभवो ऽस्ति / तेन यत्नम् आस्थाय दातव्यम्* / सचेन् नास्ति यद् अस्योपयुक्तम्* / अर्हति पुत्रः पैतृकस्य / नात्र कौकृत्यं करणीयम् इति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / अन्यतमो भिक्षुर् आबाधिको दुःखितो बाढग्लानो वेदनाभिभूतः / तस्य पात्रं शोभनम्* / स तस्मिन् अतीवाध्यवसितः / उपस्थायकम् आह / आनय मे पात्रम् इति / तेन न दत्तम्* / स तस्यान्तिके चित्तं प्रदूष्य पात्रे ऽध्यवसितः कालगतः / स तस्मिन्न् एव पात्रे आशीविषो भूत्वा उत्पन्नः / भिक्षवस् तम् आदहनं नीत्वा संस्कार्य विहारम् आगताः / भिक्षुः संनिपतितः / चीवरभाजकेन मृतपरिष्कारिकं वृद्धान्ते ऽभिरोहितम्* / तत्र भगवान् आयुष्मन्तम् (msv ii 126) आनन्दम् आमन्त्रयते स्म / गच्छानन्द / भिक्षूणाम् आरोचय / न केनचित् तस्य भिक्षोः पात्रस्थविका मोचयितव्या / तथागत एव मोचयिष्यति / आयुष्मतानन्देन भिक्षूणाम् आरोचितम्* / ततो भगवता स्वयम् एव मोचितः / आशीविषो महान्तं फणं कृत्वावस्थितः / ततो भगवता ऋच्छटाशब्देन प्रबोध्याभिहितः / गच्छ मोहपुरुष / त्यजैनं पात्रम्* / भिक्षवो भाजयन्तु इति / स कुपितो यथेष्टगतिप्रचारतया वनगहनं (270र्1 = ग्ब्म् 6.852) प्रविष्टः / स तस्मिन् क्रोधाग्निना प्रज्वलितः / तद् वनगहनं प्रदीप्तम्* / तत्रैव दग्धो भिक्षूणाम् अन्तिके चित्तम् अभिप्रदूष्य नरकेषूपपन्नः / तत्र भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयते स्म / निर्विद्यतां भिक्षवः सर्वभवेभ्यो निर्विद्यतां सर्वभवोपपत्तिकरणेभ्यः / यत्र नामैकस्य सत्वस्य त्रिषु स्थानेषु कायो दह्यते / वनगहने क्रोधाग्निना / नरके नारकेण / श्मशाने प्राकृतेन / तस्मान् न भिक्षूणा परिष्कारे ऽत्यर्थम् अध्यवसानम् उत्पादयितव्यम्* / यस्मिन्न् उत्पद्यते तत् परित्यक्तव्यम्* / न परित्यजति / सातिसारो भवति / अपि तु यदि ग्लानः स्वं परिष्कारं याचते / उपस्थायकेन लघुलघ्व् एव दातव्यम्* / न ददाति / सातिसारो भवति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेनान्यतमो भिक्षुर् ग्लानो लयने कालगतः / अमनुष्यकेषूपपन्नः / चीवरभाजको भिक्षुस् तं लयनं प्रवेष्टुम् आरब्धः / पात्रचीवरं भाजयामीति / स तीव्रेण पर्यवस्थानेन लगुडम् आदायोत्थितः कथयति / यावन् माम् अभिनिर्हरथ (msv ii 127) तावत् पात्रचीवरं भाजयथेति / स संत्रस्तो निष्पलायितः / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / पूर्वं तावन् मृतो भिक्षुर् अभिनिर्हर्तव्यः पश्चात् तस्य पात्रचीवरं भाजयितव्यम् इति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेनान्यतमो भिक्षुर् कालगतः / भिक्षवस् तम् अभिनिर्हृत्य एवम् एव श्मशाने छोरयित्वा विहारम् आगतः / चीवरभाजकस् तस्य लयनं प्रविष्टः / पात्रचीवरं भाजयामीति / सो ऽमनुष्यकेषूपपन्नः / लगुडम् आदायोत्थितः / स कथयति / यावन् मम शरीरपूजां कुरुथ तावत् पात्रचीवरं भाजयथेति / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / भिक्षुभिस् तस्य पूर्वं शरीरपूजा कर्तव्येति / ततः पश्चात् पात्रचीवरं भाजयितव्यम्* / एष आदीनवो न भविष्यतीति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेनान्यतमो भिक्षुर् ग्लानो लयने कालगतः / स भिक्षुर् आदहनं नीत्वा शरीरपूजां कृत्वा दग्धः / ततो विहारम् आगतः / चीवरभाजकस् तस्य लयनं प्रविष्टः / स लगुडम् आदायोत्थितः / तत् तावन् माम् उद्दिश्य धर्मश्रवणम् अनुप्रयच्छथ तावच् चीवरकाणि भाजयथेति / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / तम् उद्दिश्य धर्मश्रवणं दत्वा दक्षिणाम् उद्दिश्य पश्चाच् चीवरकाणि भाजयितव्यानीति /

उद्दानम्* /

ग्लानकश् चाथ श्रेष्ठी च प्रतिवस्तु नवकर्मिकः / सीमा चतुष्किकां कृत्वा अष्टौ दूतेन कारयेत्* /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेनान्यतमेन (270व्1 = ग्ब्म् 6.853) गृहपतिना बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघो ऽन्तर्गृहे भक्तेनोपनिमन्त्रितः / भिक्षुसंघः प्रविष्टः / भगवान् औपधिके ऽस्थाद् अभिनिर्हृतपिण्डपातः / पंचभिः कारणैर् बुद्धा भगवन्तः औपधिके तिष्ठन्त्य् अभिनिर्हृतपिण्डपाताः / कतमैः पंचभिः / प्रतिसंलातुकामा भवन्ति / देवतानां धर्मं देशयितुकामा भवन्ति / शयनासनं प्रत्यवेक्षितुकामा भवन्ति / ग्लानम् अवलोकयितुकामा भवन्ति / श्रावकाणां विनयशिक्षापदं प्रज्ञपयितुकामा भवन्ति / अस्मिंस् त्व् अर्थे द्वाभ्यां कारणाभ्यां बुद्धो भगवान् औपधिके ऽस्थाद् अभिनिर्हृतपिण्डपातः /

अथ भगवान् अचिरप्रक्रान्तं भिक्षुसंघं विदित्वा अपावरणीं गृहीत्वा आरामेणारामं विहारेण विहारं परिगणेन परिगणं चंक्रमेण चंक्रमम् अनुचंक्रम्यमाणो ऽनुविचरति / अनेनान्यतमो महल्लको विहारस् तेनोपसंक्रान्तः / तत्र भिक्षुर् बाढग्लानः अल्पज्ञातः स्वे मूत्रपुरीषे निमग्नो भगवन्तं दृष्ट्वापरस्वरम् अकार्षीत्* / अनाथो ऽस्मि भगवन्* / अनाथो ऽस्मि सुगत इति / भगवान् आह / कस्मात् त्वं भिक्षो मां त्रैलोक्यनाथम् उद्दिश्य प्रव्रजित एवं विरौषि / अनाथो ऽस्मि भगवन्* / अनाथो ऽस्मि सुगत इति / न मे भदन्त कश्चित् सब्रह्मचारी उपस्थानं करोत्य् अवलोकयति वा / अस्ति त्वया भिक्षो कस्यचित् (msv ii 129) सब्रह्मचारिण उपस्थानं कृतम् अवलोकितं वा / नो भदन्त / अत एव ते इयं समवस्था / भगवां लौकिकचित्तम् उत्पादयति / अहो बत शक्रो देवेन्द्रो ऽनवतप्तान् महासरः पानीयम् आदाय गन्धमादनाच् च पर्वतान् मृत्तिकाम् आनयेद् इति / धर्मता खलु यस्मिन् समये भगवां लौकिकं चित्तम् उत्पादयति तस्मिन् समये शक्रब्रह्मादयो ऽपि देवा भगवतश् चित्तम् आजानन्ति / ततः शक्रो देवेन्द्रः अनवतप्तान् महासरसः अष्टांगोपेतस्य पानीयस्य सौवर्णं भृङ्गारम् आदाय गन्धमादनाच् च पर्वतान् मृत्तिकां लघुलघ्व् एव भगवतः पुरस्ताद् अस्थात्* / एवं चाह / तिष्ठतु भगवान् अहम् अस्योपस्थानं करोमि / भगवान् आह / नैष कौशिकम् उद्दिश्य प्रव्रजितः किं तु माम्* / अपि तु किं त्वयैष पूर्वं न दृष्टः / तिष्ठ त्वम्* / शुचिकामा देवाः / अहम् एवास्योपस्थानं करोमि /

ततो भगवता चीवरं बद्ध्वा चक्रस्वस्तिकनन्द्यावर्तेनानेकपुण्यशतनिर्जातेन भीतानाम् आश्वासनकरणकरेणासौ भिक्षुर् गृहीत्वा मूत्रपुरीषाद् उद्धृत्य एकान्ते स्थापितः / वंशविदलिकया निर्लिखितः / पाण्डुमृत्तिकया उद्वर्तितः स्नापितः / ततः स्थापितः / (271र्1 = ग्ब्म् 6.854) चीवरकाण्य् अस्य प्रक्षालितानि / तस्मिन् प्रदेशे सुकुमारी गोमयकार्षी दत्ता / ततो हस्तपादौ संप्रशोध्य शक्रं देवेन्द्रं ग्लानोपस्थानपूर्विकया (msv ii 130) धर्मदेशनया सन्देश्य समादाप्य विहारं प्रविष्टः / आयुष्मान् आनन्दः पिण्डपातनिर्हारकः पिण्डपातम् आदाय भगवत्सकाशम् उपसंक्रान्तः / धर्मता खलु बुद्धा भगवन्तः पिण्डपातनिर्हारकं भिक्षुम् अनया प्रतिसंमोदनया प्रतिसंमोदन्ते / कच्चिद् भिक्षो प्रणीतं भक्तं संतर्पितो भिक्षुसंघ इति / प्रतिसंमोदते भगवान् आयुष्मन्तम् आनन्दम्* / कच्चिद् आनन्द प्रणीतं भक्तं संतर्पितो भिक्षुसंघ इति / तथ्यं भदन्त / प्रणीतं भक्तं संतर्पितो भिक्षुसंघः / ततो भगवान् उपार्धपिण्डपातम् आदायायुष्मन्तम् आनन्दम् आमन्त्रयते / गच्छ आनन्द अमुष्मिन् विहारे बाढग्लानो भिक्षुः / तस्मै देयम् उपार्धपिण्डपातम्* / यद् भूंक्ते चैनं वक्तव्यः / शास्त्रा ते आयुष्मन् स्वयम् एवोपस्थानं कृतम्* / उपार्धपिण्डपातेन च संविभागः कृत इति / एवं भदन्त इत्य् आयुष्मान् आनन्दो भगवतः प्रतिश्रुत्योपार्धपिण्डपातम् आदाय तस्मै दत्वा यथासन्दिष्टम् आरोचितवान्* /

अथ तस्य भिक्षोर् एतद् अभवत्* / मम त्रैलोक्यगुरुणा स्वयम् उपस्थानं कृतम् उपार्धपिण्डपातश् च दत्तः / न मम प्रतिरूपं स्याद् यद् अहं श्रद्धादेयं परिभुज्य कौसीद्येनातिनामयेयम्* / यन्व् अहं पूर्वरात्रापररात्रं जागरिकायोगम् अनुयुक्तो विहरेयम् इति / तेन पूर्वरात्रापररात्रं जागरिकायोगम् अनुयुक्तेन विहरता इदम् एव च पञ्चगण्डकं संसारचक्रं चलाचलं विदित्वा सर्वसंस्कारगतिं शतनपतनविकिरणविध्वंसनधर्मतया (msv ii 131) पराहत्य सर्वक्लेशप्रहाणाद् अर्हत्वं साक्षात्कृतम् इति / अर्हन् संवृत्तः / त्रैधातुके वीतरागः समलोष्ट्रकांचनः आकाशपाणितलसमचित्तो वासीचन्दनकल्पो ऽविद्याविदारिताण्डकोशो विद्याभिज्ञः प्रतिसंवित्प्राप्तो भवलाभलोभसत्कारपरांमुखः सेन्द्रोपेन्द्राणां देवानां पूज्यो मान्यो ऽभिवाद्यश् च संवृत्तः /

तत्र भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयते / एषां भिक्षवो ग्लानानां न माता न पिता न चान्यो बन्धुः नान्यत्र यूयम् एव सब्रह्मचारिणः / तस्मात् सब्रह्मचारिभिः पस्रस्परम् उपस्थानं करणीयम्* / उपाध्यायेन सार्धंविहारिणः / सार्धंविहारिणा उपाध्यायस्य / आचार्येणान्तेवासिनः / अन्तेवासिना आचार्यस्य / समानोपाध्यायेन समानोपाध्यायस्य / समानाचार्येण समानाचार्यस्य / आलप्तकेनालप्तकस्य / संलप्तकेन संलप्तकस्य / (271व्1 = ग्ब्म् 6.855) संस्तुकेन संस्तुकस्य / सप्रेमकेन सप्रेमकस्य / यः पर्षद्विनिर्मुक्तो ऽल्पज्ञातश् च तस्य संघेनोपस्थायिको देयः / ग्लानावस्थां परिच्छिद्य एको वा द्वौ वा संबहुला वा / अन्ततः सर्वसंघेनोपस्थानं करणीयम्* /

भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेतारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुः / पश्य भदन्त भगवता तस्य भिक्षोः स्वयम् एवम् उपस्थानं कृतम्* / तेन चार्हत्वं साक्षात्कृतम् इति / भगवान् आह / न भिक्षव एतर्हि (msv ii 132) यथा अतीते ऽप्य् अध्वनि तस्य मया उपस्थानं कृतम्* / तेन च पञ्चाभिज्ञाः साक्षात्कृताः /

भूतपूर्वं भिक्षवो ऽन्यतमस्मिन्न् आश्रमपदे पुष्पफलसलिलसंपन्ने नानावृक्षोपशोभिते ऋषिः प्रतिवसति पञ्चाभिज्ञः / तेन शिष्यस्योपस्थानं कृतम्* / स्वस्थीभूतः / ततस् तेन पञ्चाभिज्ञाः साक्षात्कृताः / किं मन्यध्वे भिक्षवः / यो ऽसौ तेन कालेन तेन समयेन ऋषिर् आसीद् अहं सः / यो ऽसौ तस्य ऋषेः शिष्य एष एवासौ भिक्षुः / तदाप्य् अस्य मया उपस्थानं कृतम् एतर्ह्य् अप्य् अस्य मया उपस्थानं कृतम्* /

पुनर् अपि भिक्षवो बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुः / पश्य भदन्तातीव भगवतो ग्लानकः प्रिय इति / भगवान् आह / न भिक्षव एतर्हि यथा अतीते ऽध्वनि ममातिव ग्लानकाः प्रियाः / तच् छ्रूयताम्* /

भूतपूर्वं भिक्षवः शिवघोषायां राजधान्यां सिविर् नाम राजा राज्यं कारयति / ऋद्धं च स्फीतं च क्षेमं च सुभिक्षं चाकीर्णबहुजनमनुष्यं च / तस्य नास्ति किंचिद् अपरित्याज्यं याचनकेभ्यो विशेषतस् तु ग्लानेभ्यः / यावद् अन्यतमो गृहपतिर् ग्लानः सर्ववैद्यप्रत्याख्यातो राज्ञः सकाशं गतः / देव चिकित्सां मे कारय इति / ततो राज्ञा वैद्यानाम् आज्ञा दत्ता / भवतो ऽस्य चिकित्सां कुरुतेति / ते कथयन्ति / देव दुर्लभान्य् अस्य भैषज्यानीति / राजा कथयति / कीदृशानि पुनस् तानि भैषज्यानि / देव यः कदाचिज् जन्मनः प्रभृति न कस्यचिद् रुषितपूर्वस् तस्य रुधिरेण यवागूः षण्मासान् दातव्या / एवम् अस्य स्वास्थ्यं भवति / नान्यथेति / राजा कथयति / सत्यं दुर्लभम् अस्य भैषज्यम्* / स आत्मनः (msv ii 133) प्रचारं परिच्छेत्तुम् आरब्धः / दुःखम् आत्मनः प्रचारः परिच्छिद्यते / स धात्रीं प्रष्टुम् आरब्धः / अम्ब अस्त्य् अहम् इयता कालेन कस्यचिद् रुषितपूर्वः / कुमार यदा त्वं ममांसगतस् तदाहम् अपि न कस्यचिद् रुषितपूर्वा प्राग् एव त्वम् इति / ततो जनन्याः सकाशम् उपसंक्रान्तः / कथयति / अम्ब अस्त्य् अहं कस्यचिद् रुषितपूर्वः / कुमार यदा त्वं मम कुक्षिगतस् तदाहम् अपि न कस्यचिद् रुषितपूर्वा प्राग् एव त्वम् इति / स संलक्षयति (272र्1 = ग्ब्म् 6.856) / लब्धं भैषज्यम् इति विदित्वा तेन वैद्यानाम् आज्ञा दत्ता / भवन्तो मयात्मा परीक्षितः / अहं न कदाचित् कस्यचिद् रुषितपूर्वः / मम पंचेङ्खिकशिरावेधं कुरुत / देव वयं प्राकृतपुरुषस्यार्थाय देवस्य काये शस्त्रं न निपातयामः / कुशला भवन्ति बोधिसत्वास् तेषु तेषु शिल्पस्थानकर्मस्थानेषु / राज्ञा स्वयम् एव शिरावेधः कृतः / तेन च रुधिरेण षण् मासान् प्रतिदिनं तस्मै यवागूर् दत्ता / स्वस्थो जातः / किं मन्यध्वे भिक्षवः / यो ऽसौ राजा अहं स तेन कालेन तेन समयेन / तदापि मे ग्लानकाः प्रियाः प्राग् एवेदानीम्* /

पुनर् अपि शिवे राज्ञः पुत्रस्य पार्श्वशोषो जातः / राज्ञा वैद्यानाम् आज्ञा दत्ता / भवन्तो ऽस्य कुमारस्य चिकित्सां कुरुतेति / ते कथयन्ति / देव सर्वसारं घृतं पच्यताम्* / इति विदित्वा द्वादशभिर् वर्षैः सर्वद्रव्याणि समुपानीतानि / अद्यापि जीवजीवकमांसं न लभ्यते / वैद्यैः शाकुन्तिकानाम् आज्ञा दत्ता / आगच्छत / आदर्शकं (msv ii 134) कुक्कुटकं च गृहीत्वा समुद्रतटं गच्छत / तत्र पाशान् पातयित्वा कुक्कुटकस्य पुरस्ताद् आदर्शं स्थापयत / कुक्कुटः स्वं प्रतिबिम्बं दृष्ट्वा कुक्कुटो ऽयम् इति रविष्यति / कौतूहली जीवजीवकः कुक्कुटशब्दं श्रुत्वा कुक्कुटसमीपम् आगमिष्यति / अयं तस्य बन्धनोपाय इति / तैस् तथा कृतम्* / यावत् कर्मपाशितो जीवजीवकः प्राणी बद्धः / ते तम् आदाय संप्रस्थिताः / धर्मता ह्य् एषा अचिरव्यतिवृते लोकसन्निवेशे तिर्यञ्चो ऽपि वाक्प्रव्याहरणसमर्था भवन्ति / जीवजीवकः प्राणी कथयति / भवन्तः कुत्र मां नयथ / तैर् यथावृत्तं समाख्यातम्* / स कथयति / मुंचत मुंचत माम्* / मांसबलो नाम औषधी कथयसि रत्नानि वेति / ते कथयन्ति / उपदर्शय तावत् पश्यामः कीदृशास् ता ओषधय इति / तेन समाख्यातम्* / मदीयस्नानोदकं मांसबलम्* / तदादाय गच्छ / इमानि च रत्नानीति / ते राज्ञः शंकिताः / रत्नान्य् अपास्य तम् एव जीवजीवकम् आदाय संप्रस्थिताः / अनुपूर्वेण शिवघोषां राजधानीम् अनुप्राप्ताः / तैर् जीवजीवकप्राणी राज्ञ उपनामितः / यच् च तेनौषधम् आदिष्टं तच् च कथितम्* / ततो राज्ञा जीवजीवकः पृष्टः / कथयति / देव मम स्नानोदकं मांसबलम् इति / राज्ञा सप्त उदकमणयः शोभनाम्भसः पूर्णाः स्थापिताः / स तेषु यावत् स्नातो यावत् सुविश्रान्तो जातः / ततः कायस्य बलं ज्ञात्वा सहसा उत्फ्लुत्य शरणपृष्ठम् अभिरूढो विगतभयभैरवो गाथां भाषते /

पूर्वं तावद् अहं मूर्खः पश्चाच् (272व्1 = ग्ब्म् 6.857) छाकुन्तिका इमे / ततो राजा च वैद्याश् च संपूर्णं मूर्खमण्डलम्* //

इत्य् उक्त्वा प्रक्रान्तः / ततो राज्ञा वैद्या आहूय पृष्टाः / भवन्तः सत्यम्* / भवन्तः जीवजीवकस्य स्नानोदकं तन्मांसेन समबलम् इति / ते कथयन्ति / देव सत्यम्* / पचत घृतम्* / तैः सर्वसारं घृतं पक्वम्* / राजपुत्र उपयोक्तुं प्रवृत्तः / यावद् अन्यतमस्मिन् हिमवत्कन्दरे पंच प्रत्येकबुद्धशतानि प्रतिवसन्ति तत्रैकस्य पार्श्वशोषो जातः / स तैः प्रत्येकबुद्धैर् अभिहितः / आयुष्मन् जनपदान् गत्वा वैद्यं पृष्ट्वा भैषज्यं सेवस्व / स्वस्थो भविष्यसीति / कथयति / आयुष्मन्त आगमिष्यन्ति / स धर्मो बहुजनानिष्टो बहुजनाकान्तो बहुजनाप्रियो बहुजनामनापः सर्वसत्वाधारणः यदुत मरणं नाम यो मां स व्याधिना नेष्यति / कस्यार्थाय ग्रामान्तम् अवसरामीति / ते कथयन्ति / आयुष्मन् यद्य् अप्य् एवं यथापि यावच् छीलवान् पुरुषपुद्गलश् चिरं जीवति तावद् बहुपुण्यं प्रसूयते / यावद् बहुपुण्यं प्रसूयते तावच् चिरं स्वर्गेषु मोदते / स तैर् उपरुध्यमानो जनपदाद् अवतीर्णः / अनुपूर्वेण शिवघोषां राजधानीम् अनुप्राप्तः / ततो मार्गश्रमं प्रतिविनोद्य वैद्यसकाशं गतः / भद्रमुख ममेदृशो रोगः / भैषज्यं व्यपदिश इति / स कथयति / आर्य यादृश एवायं तव रोगस् तादृश एव राज्ञ पुत्रस्य / द्वादशभिर् वर्षैः सर्वसारं घृतं पक्वम्* / गत्वा प्रार्थय / यद्य् अप्य् एतत् ते मण्डम् अपि (msv ii 136) भाग्यविशेषात् प्रतिलभ्यसे तेन ते याप्यं भविष्यतीति / स राजकुलद्वारं गत्वावस्थितः / आचरितं तस्य राज्ञः / घण्टा द्वारे नित्यं प्रलम्बिता / याचनकजननिवेदी / यदा याचनको द्वारे तिष्ठति तदासौ रौति /

यावद् असौ घण्टा प्रत्येकबुद्धम् आगतं निवेदयन्ती रटितुम् आरब्धा / ततो राजपुत्रः कथयति / अम्ब तात यावनको ऽभ्यागतः / विचार्यतां किं प्रार्थयतीति / तौ कथयतः / पुत्र अस्माभिर् द्वादशभिर् वर्षैर् द्रव्यसंहारं कृत्वा इदं घृतं पक्वम्* / पिब तावत् पश्चाद् याचनकं प्रवेशयामः / विचारयिष्यामः किं प्रार्थयतीति / तस्य कृतकुतूहलस्वस्त्ययनस्य घृतं पातुकामस्य याचनकभाजनाशामर्मसंघट्टितशरीरस्य तद् वृत्तं न रोचते / कथयति च / अम्ब तात न तावपरिभोक्ष्ये यावद् याचनकः प्रविशत इति / राज्ञा दौवारिकस्याज्ञा दत्ता / याचनकं प्रवेशय इति / स प्रवेशितः / राजपुत्रेण दृष्टः / कायप्रासादिकश् चित्तप्रासादिकश् च शान्तेनेर्यापथेनावतीर्णः / स कथयति / आर्यकेण किं प्रयोजनम्* / तेन विस्तरेण समाख्यातम्* / स कथयति / आर्य त्वम् एव मण्डार्हो नाहम्* / गृहाण / ददामीति / तेन पात्रं प्रसारितम्* / राजपुत्रेण तीव्रेणाशयेन (273र्1 = ग्ब्म् 6.858) तस्मै तन्मण्डो दत्तः / तेनापि महात्मना सर्वसत्वहितानुगतं राजपुत्रेण चित्तम् उत्पादितम्* / ऋध्यति शीलवतश् चेतःप्रणिधानम्* / तच् च विशुद्धत्वाच् छीलस्येति / उभाव् अपि स्वस्थौ संवृत्तौ / किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ राजकुमारः (msv ii 137) अहम् एव स तेन कालेन तेन समयेन / तदापि मे ग्लानकाः प्रियाः प्राग् एवेदानीम्* /

किं भदन्त तेन राजपुत्रेण तेन च प्रत्येकबुद्धेन कर्म कृतं येन तयोर् युगपद् व्याधिर् उत्पन्नो युगपच् च व्युपशान्तिर् इति / भगवान् आह / तस्याम् एव भिक्षवः पूर्वम् अन्यासु जातिषु कर्माणि कृतान्य् उपचितानि लब्धसंभाराणि परिणतप्रत्ययान्य् ओघवत् प्रत्युपस्थितानि अवश्यंभावीनि / न भिक्षवः कर्माणि कृतान्य् उपचितानि बाह्ये पृथिवीधातौ विपच्यन्ते / नाब्धातौ / न तेजोधातौ / न वायुधातव् अपि / भूधातुष्व् एव स्कन्धधात्व् आयतनेषु कर्माणि कृतानि विपच्यन्ते शुभान्य् अशुभानि च /

न प्रणश्यन्ति कर्माणि अपि कल्पशतैर् अपि / सामग्रीं प्राप्य कालं च फलन्ति खलु देहिनाम्* //

भूतपूर्वं भिक्षवो वाराणस्यां नगर्यां ब्रह्मदत्तो नाम राजा बभूव / तस्य द्वौ पुत्रौ / तयोर् यः कनीयान् स राज्याभिनन्दी / पुरोहितस्यापि द्वौ पुत्रौ / तयोर् अपि कनीयान् स पौरोहित्यं प्रार्थयते / धातुशः सत्वाः संस्यन्दन्त इति तयोः परस्परं सख्यम् उत्पन्नम्* / राजपुत्रः कथयति / क उपायः स्याद् येनाहं राजा भवेयम्* / स कथयति / अस्त्य् उपायः / यदि त्वं मां पौरोहित्ये स्थापयसि (msv ii 138) कथयामीति / स कथयति / एवं भवतु / कथय / स्थापयामीति / स कथयति / अहं तव भ्रातरं व्यंगं करोमि / त्वं राजा भवसीति / तेनानुमोदितम्* / ततस् तेन तस्य ज्येष्ठस्य राजपुत्रस्य भैषज्यं दत्तम्* / व्यंगीभूतम्* / अपरेण समयेन राजा कालगतः / अमात्यैः स व्यंग इति कृत्वा कनीयान् राज्ये ऽभिषिक्तः / तेनाप्य् असौ कनीयान् पुरोहितपुत्रः पौरोहित्ये प्रतिष्ठापितः / यावद् अपरेण समयेन राजा पुरोहितेन सार्धं संलापेन तिष्ठति / राज्ञासौ भ्राता व्यंगो दृष्टः / तस्य तं दृष्ट्वा विप्रतिसार उत्पन्नः / न शोभनं मया कृतं यद् राज्यहेतोर् भ्राता व्यंगीकृत इति / पुरोहितः कथयति / देव ममापि विप्रतिआर उत्पन्नः / यदि देवस्याभिमतं पुनर् अप्य् एवं यथापौराणं करोमीति / स कथयति / कुरुष्वानुजाने / तेन तस्य भैषज्यं दत्तम्* / स्वस्थीभूतः / ततस् तौ प्रत्येकबुद्धे कारान् कृत्वा प्रणिधानं कर्तुम् आरब्धौ / यदावाभ्याम् एवंविधे सद्भूतदक्षिणीये काराः कृता अस्य कर्मणो विपाकेन आढ्ये महाधने महाभोगे कुले जायेयहि / अस्य च पापस्य व्यंगीकरणस्य कर्मणो विपाकम् अनुभवेयम् इति (273व्1 = ग्ब्म् 6.859) / किं मन्यध्वे भिक्षवः /

यो ऽसौ राजपुत्रः अहम् एव स तेन कालेन तेन समयेन / यो ऽसौ पुरोहितपुत्रः एष एवासौ प्रत्येकबुद्धः / यत् ताभ्यां संजल्पं कृत्वा राजकुमारस्य भैषज्यं दत्तं तेन युगपद् व्यंगौ संवृत्तौ / यत् तु विप्रतिसाराभ्यां विचार्य पुनर् भैषज्यं दत्तं तेन युगपत् स्वस्थीभूतौ / इति हि (msv ii 139) भिक्षवः एकान्तकृष्णानां कर्मणाम् एकान्तकृष्णो विपाकः / एकान्तशुक्लानाम् एकान्तशुक्लः / व्यतिमिश्राणां व्यतिमिश्रः / तस्मात् तर्हि भिक्षवः एकान्तकृष्णानि कर्माण्य् अपास्य व्यतिमिश्राणि च एकान्तशुक्लेष्व् एव कर्मस्वाभोगाः करणीयः / इत्य् एवं वो भिक्षवः शिक्षितव्यम्* /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेन श्रावस्त्यां श्रेष्ठिनामा गृहपतिर् आढ्यो महाधने महाभोगे विस्तीर्णविशालपरिग्रहो वैश्रवणधनसमुदितो वैश्रवणधनप्रतिस्पर्धी / तेन सदृशात् कुलात् कलत्रम् आनीतम्* / सो ऽपुत्रः पुत्राभिनन्दी शिववरुणकुबेरशक्रब्रह्मादीन् अन्यांश् च देवताविशेषान् आयाचते / तद्यथा आरामदेवता वनदेवताश् चत्वरदेवताः शृंगाटकदेवता बलिप्रतिग्राहिका देवताः सहजाः सहधर्मिका नित्यानुबद्धा अपि देवता आयाचते / अस्ति चैष लोकप्रवादः / यदायाचनहेतोः पुत्रा जायन्ते दुहितरश् चेति / तच् च नैवम्* / यद्य् एवम् अभविष्यद् एकैकस्य पुत्रसहस्रम् अभविष्यत् तद्यथा राज्ञश् चकरवर्तिनः / अपि तु त्रयाणां स्थानानां संमुखीभावात् पुत्रा जायन्ते दुहितरश् च / कतमे त्रयाणाम्* / मातापितराउ रक्तौ भवतः / सन्निपतितौ / माता कल्या भवति ऋतुमती / गन्धर्वश् च प्रत्युपस्थितो भवति / एषां त्रयाणां स्थानानां संमुखीभावात् पुत्रा जायन्ते दुहितरश् च / यदास्य देवताराधनेनापि न पुत्रो न दुहिता तदा सर्वदेवताः प्रत्याख्याय भगवत्य् अभिप्रसन्नः / यावद् अन्यतमस्य भिक्षोः सकाशम् उपसंक्रान्तः / आर्य इच्छामि (msv ii 140) स्वाख्याते धर्मविनये प्रव्रजितुम्* / भद्रमुख एवं कुरु / स तस्यानुपूर्व्या केशावतरणं कृत्वा शिक्षापदानि ग्राहयितुम् आरब्धः / प्रव्रज्यान्तरायकरेण च महता ज्वरेणाभिभूतः / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / उपस्थानम् अस्य करणीयम्* / न तावच् छिक्षापदानि देयानि यावत् स्वस्थः संवृत्तः / इत्य् उक्तं भगवता /

तस्योपस्थानं कर्तव्यम् इति हि भिक्षवो न जानन्ते केन कर्तव्यम् इति / भगवान् आह / भिक्षुभिः / वैद्यास् तस्य दिवा भैषज्यं कुर्वन्ति / रात्रौ (274र्1 = ग्ब्म् 6.860) ग्लान्यं वर्धते / ते कथयन्ति / आर्य वयम् अस्य दिवा चिकित्सिकां कुर्मः रात्रौ ग्लान्यं वर्धते / यद्य् एष गृहं नीयते वयम् अस्य रात्रौ चिकित्सां कुर्याम इति / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / गृहं नीयतां तत्राप्य् अस्योपस्थायिकान् अनुप्रयच्छत / तस्य तद् ग्लान्यं दीर्घकालीनं सम्वृत्तम्* / केशास् तस्य दीर्घदीर्घा जाताः / तस्य मुण्डो गृहपतिर् इति संज्ञा संवृत्ता / स यदा मूलगण्डपत्रपुष्पफलभैषज्यैर् उपस्थीयमानो न स्वस्थीभवति तदा तेनात्मा परिच्छिन्नो मृतो ऽहम् इति / ततस् तेन मरणकालसमये सर्वं सन्तकस्वापतेयं पत्राभिलेख्यं कृत्वा जेतवने प्रेषितम्* / स च कालगतः / अमात्यैः राज्ञः प्रसेनजितः कोसलस्यारोचितम्* / देव मुण्डो गृहपतिर् अपुत्रः कालगतः / प्रभूतं चास्य हिरण्यसुवर्णम् अस्ति हस्तिनो ऽश्वा गावो महिष्यः सन्नाहानि च / एतच् च सर्वं पत्राभिलिखितं कृत्वा जेतनवनम् आर्यसंघाय प्रेषितम्* / राजा कथयति / आर्योपनन्दसन्तकम् एव मया अपत्राभिलिखितं (msv ii 141) न प्रतिलब्धं प्राग् एव पत्राभिलिखितं प्रतिलप्स्ये / अपि तु यद् भगवान् अनुज्ञास्यति तद् ग्रहीष्ये / एतत् प्रकरणं भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / किं तत्र भिक्षवः संविद्यन्ते /

अन्तरोद्दानम्* /

वस्तुशयनासनप्रावरणम् अयोलोहं च चन्दनम्* / कुम्भानि पीतभक्षादि रंजनं यष्टिजम्बुकम्* //

द्विपदा चतुष्पदा यावत्* अन्नपानं च भैषज्यम्* / दासो वा प्रस्तरं लेख्यं यथायोगेन भाजयेत्* //

हिरण्यं च सुवर्णं च यच् चाप्य् अन्यत् कृताकृतम्* / समग्रः संघो भाजयेद् इति प्रोक्तं महर्षिणा //

भिक्षुभिः समाख्यातम्* / भगवान् आह / यथायोगेन भाजयितव्यम्* / तत्र क्षेत्रवस्तु गृहवस्त्व् आपणवस्तु / शयनासनम् अयस्कारभाण्डं लोहकारभाण्डं कुम्भकारभाण्डम्* / कुण्डिकाकरण्डकविवर्जितं तक्षभाण्डं वरुटभाण्डम्* / दासीदासकर्मकारपौरुषेयानाम् अन्नपानं व्रीहयश् चाविभाज्याः / चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय साधारणाः स्थापयितव्याः / शाटकाः पटका चर्मभाण्डम् उपानहस् तैलकुतुपाः कुण्डिकाकरकाश् (msv ii 142) च समग्रेण संघेन भाजयितव्याः / यष्टयो या आयतास् ता जम्बूच्छायिकाः प्रतिमाया ध्वजवंशाः कारयितव्याः / याः स्वल्पास् ताः खंखरकाः कृत्वा भिक्षूणां दातव्याः / पुत्रदारकं संघेन यथासुखम् अविक्रीय यथाभिप्रसादलब्धेन मोक्तव्याः / चतुष्पदानां हस्तिनो ऽश्वा उष्ट्राः खरा वेसराश् च राज्ञ उपयोगाः / महिष्यः अजा एडकाश् चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय (274व्1 = ग्ब्म् 6.861) साधारणा अविभाज्याः / यश् च सन्नाहो यच् चान्यत्र राजोपयोज्यं तत् सर्वं राज्ञ उपनामयितव्यम्* / स्थापयित्वायुधानि तैः शस्त्रकैः सूच्यः खंखरकाश् च कारयित्वा संघे चारयितव्याः / रंगाणां महारंगः कंकुष्टहिंगुलुकराजपट्यादयस् ते गन्धकुट्यां प्रक्षेप्तव्याः प्रतिमोपयोगिकाः / खंखटिकं गौरिकं नीलिश् च संघेन भाजयित्व्या / मद्यं मृष्टयवान् प्रक्षिप्य भूमौ निखातव्यम्* / शुक्तत्वे परिणतं परिभोक्तव्यम्* / शुक्तत्वानुपयोज्यं तु छोरयितव्यम्* / मां भिक्षवः शास्तारम् उद्दिशद्भिर् मद्यम् अदेयम् अपेयम् अन्ततः कुशाग्रेणापि / भैषज्यानि ग्लानकल्पिकशालायां (msv ii 143) प्रक्षेप्तव्यानि / ततो ग्लानकैर् भिक्षुभिः परिभोक्तव्यानि /

रत्नानां मुक्ता वर्जयित्वा मणिवैडूर्यदक्षिणावर्तपर्यन्तानि तु द्वौ भागौ कर्तव्यानीति / एको धर्मस्य / द्वितीयः संघस्य / यो धर्मस्य तेन बुद्धवचनं लेखयितव्यम्* / सिंहासने चोपयोक्तव्यम्* / यः संघस्य स भिक्षुभिर् भाजयितव्यः / पुस्तकानां बुद्धवचनपुस्तका अविभज्य चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय धारणकोष्ठिकायां प्रक्षेप्तव्याः / बहिःशास्त्रपुस्तका भिक्षुभिर् विक्रीय भाजयितव्याः / पत्रलेख्यं यच् छीघ्रं शक्यते साधयितुं तस्य द्रव्यविभागे तद् भिक्षुभिर् भाजयितव्यम्* / न शक्यते तच् चातुर्दिशाय भिक्षुसंघाय धारण / कोष्ठिकायां प्रक्षेप्तव्यम्* / सुवर्णं च हिरण्यं चान्यच् च कृताकृतं त्रयो भागाः कर्तव्याः / एको बुद्धस्य / द्वितीयो धर्मस्य / तृतीयः संघस्य / यो बुद्धस्य तेन गन्धकुट्यां केशनखस्तूपेषु च खण्डछुट्टं प्रतिसंस्कर्तव्यम्* / यो धर्मस्य तेन बुद्धवचनं लेखयितव्यं सिंहासनेन वा उपयोक्तव्यम्* / यः संघस्य स भिक्षुभिर् भाजयितव्यः /

श्रावस्त्यां निदानम्* / यदा राज्ञा प्रसेनजिता कोसलेना तोयिकामहः प्रस्थापितस् तदा तत्र भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकानां महासन्निपातो भवति / तेन खलु समयेन मूलफल्गुनो भिक्षुर् भिक्षुणीभावनीयः / तोयिकामहे प्रत्युपस्थिते संबहुलाभिर् भिक्षुणीभिर् उक्तः / आर्य उपनिमन्त्रितो भव / तोयिकामहं गमिष्याम इति / स कथयति / को ऽत्र मम पात्रचीवरं स्थापयतीति / (msv ii 144) द्वादशवर्गिकाभिर् भिक्षुणीभिर् उक्तः / आर्य अल्पोत्सुको भव / वयं स्थापयामः / तेन तासां समर्पितम्* / तत् ताभिर् अपि महाप्रजापत्ये संन्यस्तम्* / महाप्रजापत्यापि आयुष्मत आनन्दस्य / आयुष्मताप्य् आनन्देनान्यतमस्मिन् विहारे स्थापितम्* / तत आयुष्मान् मूलफल्गुनस् तोयिकामहं गतः / स तत्र भिक्षुणीभिर् उपनिमन्त्रितः / एका कथयति / आर्येण ममाद्य पूर्वाह्णिका कर्तव्या / अपरया पूर्वाह्णिकया उपनिमन्त्रितः / अपरापि / अपरा कथयति / आर्येण ममान्तिकाद् भोक्तव्यम् इति / अपरापि / एवम् एव कथयत्य् अपरापि / अपरा कथयति / आर्येण ममान्तिके कालपानकं पाययितव्यम् इति / अपरापि / एवम् एव कथयत्य् अपरापि / तेन तासाम् अनुरक्षया स्तोकस्तोकं गृहीत्वा पूर्वाह्णिका कृता / ततैव वेलायां भुक्तम् अकाले पानकं च पीतम्* / ततः स्तोकस्तोकेन (275र्1 = ग्ब्म् 6.862) प्रभूतं संपन्नम्* / स चाध्वपरिश्रान्तः / तेन प्रभूतं भुक्तम्* / सः अजीर्णो जातः / विषूचितः कालगतः / स भिक्षुभिः श्मशानं नीत्वा दग्धः / धर्मश्रवणं दत्तम्* / अनुपूर्वेण विहारः प्रविष्टः / चीवरगोपकेन ग्लानोपस्थायिकः अभिहितः / आनय तस्य पात्रचीवरम् इति / स कथयति /

द्वादशवर्गिकानां हस्ते स्थापितम्* / ताः प्र्ष्टाः / कथयन्ति / अस्माभिर् महाप्रजापत्या हस्ते स्थापितम्* / महाप्रजापतिः कथयति / मया आनन्दस्य संन्यस्तम् इति / आयुष्मान् आनन्दः कथयति / मया अमुष्मिन् विहारे स्थापितम्* / इत्य् एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / (msv ii 145) भगवान् आह / आनन्देन स्थापितं भिक्षुणा प्रतिवस्तु मृतपरिष्कारिकम् अधिष्ठातव्यम्* / एवं च पुनर् अधिष्ठातव्यम्* / शयनासनप्रज्ञप्तिं कृत्वा गण्डीम् आकोट्य पृष्टवाचिकया भिक्षून् समनुयुज्य सर्वसंघे संनिषण्णे संनिपतिते एकेन भिक्षुणा ज्ञप्तिं कृत्वा कर्म कर्तव्यम्* / शृणोतु भदन्तः संघः / अस्मिन्न् आवासे मूलफल्गुनो भिक्षुः कालगतः / तस्य पात्रचीवरं सचीवरचीवरिकम् आनन्दस्य हस्ते तिष्ठति / सचेत् संघस्य प्राप्तकालं क्षमेतानुजानीयात् संघः / यत् संघो मूलफल्गुनस्य भिक्षोः पात्रचीवरं सचीवरचीवरिकम् आनन्देन भिक्षुणा प्रतिवस्तु मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठेद् इत्य् एषा ज्ञप्तिः / आयुष्मान् उपाली बुद्धं भगवन्तं पृच्छति / अन्यत्र भदन्त भिक्षुः कालं कुर्याद् अन्यत्रास्य पात्रचीवरम् अन्यत्र प्रतिवस्तुकः / तत् पात्रचीवरं कस्य प्रापद्यते / यो ऽत्र उपालिन् प्रतिवस्तुको भिक्षुर् गृही वा /

स्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेन नवकर्मिको भिक्षुः कालगतः / भिक्षवस् तस्य पात्रचीवरं कौकृत्यान् न भाजयन्ति / एतत् प्रकरणं भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / सर्वसंघं सन्निपात्यासौ लक्षितव्यः / किं सम्भिन्नकारी न वा इति / यदि संभिन्नकारी / सांघिकं स्तौपिकं करोति / स्तौपिकं वा सांघिकम्* / (msv ii 146) एवम् अधार्मिकम्* / तस्य पात्रचीवरं सचीवरचीवरिकं त्रीन् भागान् कर्तव्यम्* / बुद्धस्य / धर्मस्य / संघस्य / सांघिको भिक्षुभिर् भाजयितव्यः / बुद्धसन्तकेन बुद्धपूजा वा गन्धकूट्यां स्तूपे वा नवकर्म कर्तव्यम्* / धर्मसन्तकेन बुद्धवचनं वा लेखयितव्यम्* / सिंहासने वा उपयोक्तव्यम्* / न चेत् सम्भिन्नकारी सर्वम् एव भिक्षुभिर् भाजयितव्यम्* / नात्र कौकृत्यं करणीयम्* /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेन संबहुला भिक्षवो जनपदचारिकां चरन्तो ऽनुपूर्वेण स्रावस्त्याम् उपनगरम् अनुप्राप्ताः* / तन्मध्याद् एको भिक्षुः कालगतः / ते संलक्षयन्ति / बहिर् विहारस्य भाजयामः / विहारं प्रविष्टानां सब्रह्मचारिणो ऽपि भागं प्रार्थयिष्यन्तीति / श्रावस्ती तन्निवासिभिर् गोपालकैः पशुपालकैस् तृणहारकैः काष्ठहारकैः पथाजीवैर् उत्पथाजीवैश् च मनुष्यैः समन्ताद् आकीर्णा / ते यत्र यत्र निषीदन्ति भाजयाम इति तत्र तत्र महाजनेन परिवार्यन्ते / ते संलक्षयन्ति / विहारसमीपे भाजयाम इति / ते विहारसमीपे भाजयितुम् आरब्धाः (275व्1 = ग्ब्म् 6.863) / उपधिवारिकेण दृष्टा उक्ताश् च / आयुष्मन्तः किं कुरुथ / तैर् यथावृत्तं समाख्यातम्* / स कथयति / अहम् अपि सीमाप्राप्त इति / तैस् तस्य विवाचयतो न दत्तम्* / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / (msv ii 147) भगवान् आह / अन्तःसीमायाम् अन्तःसीमासंज्ञिनो मृतपरिष्कारं भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / पुनर् अपि सीमाप्राप्तैः सह भाजयितव्यम्* / अन्यथा सातिसाराः / एवम् अन्तःसीमायां वैमतिका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / पुनर् अपि सीमाप्राप्तैः सह भाजयितव्यम्* / अन्यथा सातिसाराः / बहिःसीमायाम् अन्तःसीमासंज्ञिनो मृतपरिष्कारं भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / पुनर् अपि सीमाप्राप्तैः सह भाजयितव्यम्* / अन्यथा सातिसाराः / बहिःसीमायां वैमतिका भाजयन्ति / अभाजितं दुर्भाजितम्* / पुनर् अपि सीमाप्राप्तैः सह भाजयितव्यम्* / अन्यथा सातिसाराः भवन्ति /

श्रावस्त्यां निदानम्* / तेन खलु समयेन भिक्षुणा भिक्षोर् हस्ते भिक्षोश् चीवराणि प्रेषितानि / तेन भिक्षुणा येन प्रेषितानि तस्य निश्वासेन परिभुक्तानि / एतत् प्रकरणं भिक्षवो भगवत आरोचयन्ति / भगवान् आह / अविश्वासे भिक्षवस् तेन भिक्षुणा विश्वासम् उत्पादितम्* / यस्य येन भिक्षुणा प्रेषितानि तस्य तेन विश्वासेन परिभुक्तानि /

अपि तु भिक्षुर् भिक्षोर् हस्ते भिक्षोश् चीवरकाणि प्रेषयति / यस्य प्रेषितानि तस्य विश्वासेन परिभुंक्ते / सुपरिभुक्तानि / येन प्रेषितानि तस्य निश्वासेन परिभुंक्ते / दुष्परिभुक्तानि // 1 // भिक्षुर् भिक्षोश् चीवराणि प्रेषयति / यस्य प्रेषितानि स कालगतः / येन प्रेषितानि (msv ii 148) तानि तस्य विश्वासेन परिभुंक्ते / दुष्परिभुक्तानि / यस्य प्रेषितानि तस्य कल्पेन तस्य मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठति / स्वधिष्ठितानि // 2 // भिक्षुर् भिक्षोश् चीवराणि प्रेषयति / येन प्रेषितानि स कालगतः / येन प्रेषितानि तस्य कल्पेन मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठति / दुरधिष्ठितानि // 3 // भिक्षुर् भिक्षोश् चीवरकाणि प्रेषयति / यस्य प्रेषितानि तेन प्रतिक्षिप्तानि / येन प्रेषितानि तस्य विश्वासेन परिभुंक्ते / सुपरिभुक्तानि / यस्य प्रेषितानि तस्य विश्वासेन परिभुंक्ते / दुष्परिभुक्तानि // 4 // भिक्षुर् भिक्षोश् चीवरकाणि प्रेषयति / यस्य प्रेषितानि स कालगतः / यस्य प्रेषितानि तस्य कल्पेन मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठति / स्वधिष्ठितानि / येन प्रेषितानि तस्य कल्पेन मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठति / दुरधिष्ठितानि // 5 // भिक्षुर् भिक्षोश् चीवरकाणि प्रेषयति / यस्य प्रेषितानि तेन प्रतिक्षिप्तानि / येन प्रेषितानि स च कालगतः / यस्य प्रेषितानि तस्य विश्वासेन परिभुंक्ते / दुष्परिभुक्तानि / येन प्रेषितानि तस्य कल्पेन मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठति / स्वधिष्ठितानि // 6 // भिक्षुर् भिक्षोश् चीवरकाणि प्रेषयति / यस्य प्रेषितानि तेन प्रतिक्षिप्तानि / स कालगतः / येनापि प्रेषितानि स कालगतः / यस्य प्रेषितानि तस्य कल्पेन मृतपरिष्कारम् अधितिष्ठति / दुरधिष्ठितानि / येन प्रेषितानि तस्य कल्पेन मृतपरिष्कारिकम् अधितिष्ठति / स्वधिष्ठितानि // 7 //

// चीवरवस्तु समाप्तम्* //