भैषज्यवस्तु

आत्माभिनन्दिनो न किंचिन् न प्रतिपद्यन्ते / इति तेनाधिवासितम्* / ततो यथादिष्टं पुरोहितेन कारयितुम् आरब्धम्* / पुष्करिणी स्नाता सुधया लिप्ता संमृष्टा क्षुद्रमृगाणां च रुधिरम् उपावर्तितम्* / सुधनस्यान्तःपुरजनेनोपलब्धम्* {एद्. 1984: -लब्धः} / ताः प्रीतमनसः संवृत्ताः / वयं रूपयौवनसंपन्ना इदानीम् अस्माकं सुधनः कुमारः परिचारयिष्यतीति / ताः प्रमुदिता दृष्ट्वा मनोहरा पृच्छति / किं यूयम् अतीव प्रहर्षिता इति / यावद् अपरया स वृत्तान्तो मनोहरायै निवेदितः / ततो मनोहरा सञ्जातदुःखदौर्मनस्या येन सुधनस्य कुमारस्य जननी तेनोपसंक्रान्ता / पादयोर् निपत्य करुणदीनविलम्बितैर् अक्षरैर् {एद्. 1984: -विलम्बितरक्षरैर्} एतम् अर्थं निवेदयामास / सा कथयति / यद्य् एवं स्वागमितं कुरु / विचारयिष्यामीति / मनोहरया आगमय्य पुनर् अपि समाख्यातम्* / तयापि विचारितम्* / पश्यति भूतम्* / ततस् तया स चूडामणिर् वस्त्राणि च मनोहरायै दत्तानि उक्ता च / पुत्रिके प्राप्ते ते काले आगन्तव्यम् एव ममोपालम्भो न भविष्यतीति / ततो राजा यथानिर्दिष्टेन क्रमेण स्नानप्रयतो रुधिरपूर्णां पुष्करिणीम् अवतीर्णोत्तीर्णः / ततो ऽस्य ब्राह्मणैर् जिह्वया पादौ लीढौ / अचिरम् आनीयतां किन्नरीति च समादिष्टः / तत्समनन्तरम् एव मनोहरा गगनतलम् उत्प्लुत्य गाथां भाषते /

स्पर्शसंगमने मह्यं हसितं रमितं च मे / नागीव बन्धनान् मुक्ता एषा गच्छामि सांप्रतम्* // इति /

राज्ञा च दृष्टा वायुपथेन गच्छन्ती / स भीतः पुरोहितम् आमन्त्रयते / यद् अर्थं कृतो यत्नः स न संपन्नो मनोहरा किन्नरी पलायत (msv i 144) इति / पुरोहितः कथयति / देव सिद्धो ऽर्थः अपगतपापो देवः सांप्रतम् इति / {एद्. 1984: देवः संवृत्तः सांप्रतम्}

ततो मनोहरायाः खगपथेन गच्छन्त्या एतद् अभवत्* / यद् अहम् एताम् अवस्थां प्राप्ता तत् तस्य ऋषेर् व्यपदेशात्* / यदि तेन नाख्यातम् अभविष्यन् नाहं ग्रहणं गताभविष्यम्* / तेन हि यास्यामि तावत् तस्य ऋषेः सकाशम् इति / सा तस्याश्रमपदं गता / पादाभिवन्दनं कृत्वा तम् ऋषिम् उवाच / महर्षे त्वद्व्यपदेशाद् अहं ग्रहणं गता मनुष्यसंस्पर्शञ् च संप्राप्ता / जीवितान्तरायश् च मे संवृत्तः / {एद्. 1984: मे नास्ति संवृत्तः /} तद् विज्ञापयामि / यदि कदाचित् सुधनः कुमार आगच्छेन् मां समन्वेषमाणस् तस्येमाम् अङ्गुलिमुद्रां दातुम् अर्हसि / एवं च वक्तुम्* / कुमार विषमाः पन्थानो दुर्गमाः / खेदम् आपत्स्यसे निवर्तस्वेति / यदि च निवार्यमाणो नो तिष्ठेत् तस्य मार्गं व्यपदेष्टुम् अर्हसि / कुमार मनोहरया समाख्यातम्* / उत्तरे दिग्भागे त्रयः कालपर्वतास् तान् अतिक्रम्य अपरे त्रयस् तान् अतिक्रम्य अपरे त्रयस् तान् अतिक्रम्य अपरे त्रयस् तान् अतिक्रम्य हिमवान् पर्वतराजः / तस्योत्तरेणोत्कीलकपर्वतः / ततः कूजको जलपथः खदिरक (fol. 180r1 = ग्ब्म् 6.1028) एकधारको वज्रकः कामरूपी उत्कीलकः ऐरावतकः अधुनानः प्रमोक्षणः / एते ते पर्वताः समतिक्रमणीयाः / तत्र खदिरके पर्वते गुहाप्रवेशः एकधारके च (msv i 145) उत्कीलके / वज्रके तु पक्षिराजेन प्रवेशः / एभिर् उपायैस् ते पर्वता अतिक्रमणीयाः / यन्त्राणि च भंक्तव्यानि / अजवक्त्रो मेण्ढकः पुरुषो राक्षसरूपी पिङ्गलो हन्तव्यः / गुहायां लालास्रोतसा महता अजगरो वेगेन प्रधावति / स ते विक्रमेण हन्तव्यः /

अर्धान्तरगतं नागं यत्र पश्येत् किरीटकम्* /{म्स्: अरान्तरगतां नाभी यत्र पश्येत तत्र किरीटः} चापमुक्तेन बाणेन हन्तव्यो मम कारणात्* //

यत्र पश्येत द्वौ मेषौ संघट्टन्तु परस्परम्* / तयोः शृङ्गम् एकं भंक्त्वा मार्गं प्रतिलप्स्यसे //

आयसौ पुरुषौ दृष्ट्वा शस्त्रपाणी महाभयौ / तयोर् एकं ताडयित्वा मार्गं प्रतिलप्स्यसे //

संकोचयन्तीं प्रसारयन्तीं राक्षसीम् आयसं मुखम्* / यदा पश्येत् तदा कीलं ललाटे तस्या निखानयेत्* //

शिलावर्तस् तथा कूपो विलंघ्यस् ते षष्टिहस्तकः / हरिपिङ्गलकेशाक्षो दारुणो यक्षराकसः //

कार्मुकं मण्डलं कृत्वा हन्तव्यश् च दुरासदः / नद्यश् च बलतस्तार्या नक्रग्राहसमाकुलाः //

नङ्गा पतङ्गा तपनी चित्रा रुदनी हसनी आशीविषा वेत्रवती च / नङ्गायां राक्षसीकोपा पतङ्गायाम् अमनुष्यकाः / तपन्यां ग्राहबहुलत्वं चित्रायां कामरूपिणः //

रुदन्यां किन्नरीचेट्यो हसन्यां किन्नरीस्नुषा / आशीविषायां नानाविधाः सर्पा वेत्रनद्यां तु शाल्मलिः //

नङ्गायां धैर्यकरणं पतङ्गायां पराक्रमः / तपन्यां ग्राहमुखबन्धश् चित्रायां विविधं गीतम् //

रुदन्यां सौमनस्येन समुत्तारः / हसन्यां तूष्णींभावयोगेन / आशीविषायां सर्पविषमंत्रप्रयोगेन / वेत्रवत्यां तीक्ष्णशस्त्रसंपातयोगेन समुत्तारः / नदीः समतिक्रम्य पंचयक्षशतानां गुल्मकस्थानम्* / तद् धैर्यम् आस्थाय विद्राव्यम्* / ततः किन्नरराजस्य भवनम् इति / ततो मनोहरा तम् ऋषिम् एवम् उक्त्वा पादाभिवन्दनं कृत्वा प्रक्रान्ता /

यावत् सुधनः कुमारस् तं कर्वटकं सन्नाम्य गृहीतप्राभृतो हस्तिनापुरम् अनुप्राप्तः / श्रुत्वा राजा परां प्रीतिम् उपगतः / ततः कुमारो मार्गश्रमं प्रतिविनोद्य पितुः सकाशं गतः / प्रणामं कृत्वा पुरस्तान् निषण्णः / राज्ञा परया संभाषणया संभाषितः / उक्तश् च / कुमार शिवेन (msv i 147) त्वम् आगतः / देव तव प्रसादात् कर्वटकः संनामितः / नीपका गृहीताः / चित्रकः स्थापितः / इमे तु करप्रत्ययाः / पण्यागारश् च स्थापित इति / राजा कथयति / पुत्र शोभनं प्रतिगृहीतम्* / ततः पितुः प्रणामं कृत्वा संप्रस्थितः / राजा कथयति / कुमार तिष्ठ प्राभृतं सहिताव् एव भोक्ष्यामः / देव गच्छामि चिरदृष्टा मे मनोहरा / अलं कुमार अद्य गमनेन / तिष्ठ श्वो गमिष्यसीति / सो ऽनुरुध्यमान एवम् आह / तात अद्यैव मयावश्यं गन्तव्यम्* / राजा तूष्णीम् अवस्थितः / ततः (fol. 180v1 = ग्ब्म् 6.1029) कुमारः स्वगृहं गतः / पश्यति श्रीविवर्जितम् अन्तःपुरद्वारम्* / स चिन्तापरः प्रविष्टो मनोहरां न पश्यति / इतश् चामुतश् च संभ्रान्तः शून्यहृदयः शब्दं कर्तुम् आरब्धः मनोहरा मनोहरेति / यावद् अन्तःपुरं सन्निपतितम्* / भोः स्त्रियः क्षेपं कर्तुम् आरब्धः / विद्धो ऽसौ हृदयशल्येन सुतरां प्रष्टुम् आरब्धः / ताभिर् यथाभूतं समाख्यातम्* / स शोकेन संमुह्यते / ता स्त्रियः कथयन्ति / देव अन्तःपुरे तत्प्रतिविशिष्टतराः स्त्रियः सन्ति / किमर्थं शोकः क्रियते / स पितुर् नैर्गुण्यम् उपश्रुत्य कृतघ्नतां च मातुः सकाशम् उपसंक्रान्तः / पादयोर् निपत्य कथयति / अम्ब

मनोहरां न पश्यामि मनोरथगुणैर् युताम्* / साधुरूपसमायुक्ता क्व गता मे मनोहरा //

मनसा संप्रधावामि मनो मे संप्रमुह्यति / हृदयं दह्यते चैव रहितस्य तया भृशम्* //

मनो ऽभिरामा च मनोहरा च सा मनो ऽनुकूला च मनोरतिश् च मे / सन्तप्तदेहो ऽस्मि मनोहरां विना कुतो ममेदं व्यसनं समागतम् // इति /

सा कथयति / पुत्र कृच्छ्रसंकटसंबाधप्राप्ता मनोहरा इति मया प्रमुक्ता / अम्ब यथाकथम्* / तया यथावृत्तं सर्वं विस्तरेण समाख्यातम्* / स पितुर् नैर्गुण्यम् अकृतज्ञतां चोक्ता कथयति / अम्ब कुत्र गता कतरेण पथेनेति / सा कथयति / पुत्र

एषः असौ पथा शैल ऋषिसंघनिषेवितः / उषितो धर्मराजेन यत्र याता मनोहरा // इति /

स मनोहरावियोगदुःखार्तः कृच्छ्रं विललाप करुणं परिदेवमानः /

मनोहरां न पश्यामि मनोरथगुणैर् युताम्* / पूर्ववद् यावत्* / कुतो ममेदं व्यसनं समागतम् // इति /

ततो मात्राभिहितः / पुत्र सन्त्य् अस्मिन्न् अन्तःपुरे तत्प्रतिविशिष्टतराः स्त्रियः / किमर्थं शोकः क्रियते इति / कुमारः कथयति / अम्ब कुतो मे रतिः प्राप्यताम् इति / स तया समाश्वास्यमानो ऽपि शोकसन्तप्तस् तस्याः प्रवृत्तिं समन्वेषमाण इतश् चामुतश् च परिभ्रमितुम् आरब्धः / तस्य बुद्धिर् उत्पन्ना / यत एव लब्धा तम् एव तावत् पृच्छामीति / स फलकस्य लुब्धकस्य सकाशं गतः / पृच्छति / मनोहरा कुतस् त्वया लब्धा इति / अमुष्मिन् पर्वतपार्श्वे ऋषिः प्रतिवसति / तस्याश्रमपदे ब्रह्मसभा नाम पुष्करिणी / तस्यां स्नातुम् अवतीर्णा / ऋषिव्यपदेशेन (msv i 149) लब्धा इति / स संलक्ष्यति / ऋषिर् इदानीम् अभिगन्तव्यः / तस्मात् प्रवृत्तिर् भविष्यतीति / एष च वृत्तान्तो राज्ञा श्रुतः / मनोहरावियोगात् कुमारो ऽतीव विक्लव इति / ततो राज्ञाभिहितः / कुमार किम् असि विक्लवः / इदानीं तत्प्रतिविशिष्टम् अन्तःपुरं व्यवस्थापयामीति / स कथयति / तात न शक्यं मया ताम् अनानीयान्तःपुरस्थेन भवितुम्* / स राज्ञा बह्व् अप्य् उच्यमानो

[folios 181-198 are missing; the remaining portion has been taken from divy 453-461]

न निवर्तते / ततो राज्ञा नगरप्राकारशृङ्गाटकेष्व् आरक्षकाः पुरुषाः स्थापिता यथा कुमारो न निष्कासतीति / कुमारः कृत्स्नां रात्रिं जागर्तुकामः / उक्तं च / पंचेमे रात्र्याम् अल्पं स्वपन्ति बहु जाग्रति / कतमे पंच / पुरुषाः स्त्रियम् अपेक्षमाणाः / प्रतिबद्धचित्तः स्त्रीपुरुषः / उत्क्रुशप्राणी / चौरसेनापतिः / भिक्षुश् चालब्धवीर्य इति / अथ कुमारस्यैतद् अभवत्* / यदि द्वारेण यास्यामि राजा द्वारपालकान् रक्षकांश् च दण्डेनोत्सादयिष्यति यन्व् अहम् अरक्षितेन पथा गच्छेयम् इति / स रात्र्यां व्युत्थाय नीलोत्पलमालाबद्धशिरा येन रक्षिणः पुरुषा न सन्ति तेन तां मालां ध्वजे बद्ध्वावतीर्णः / चन्द्रश् च चोदितः /

ततो ऽसौ चन्द्रम् अवेक्ष्य मनोहराविरहित एवं विललाप / भोः पूर्णचन्द्र रजनीकर तारराज त्वं रोहिणीनयनकान्त सुसार्थवाह / (divy 454) कच्चित् प्रिया मम मनोहरणैकदक्षा दृष्टा त्वया भुवि मनोहरनामधेया // इति /

(msv i 150)

अनुभूतपूर्वरतिम् अनुस्मरन् जगाम / ददर्श मृगीम्* / ताम् अप्य् उवाचा /

हे त्वं कुरङ्गि तृणवारिपलाशभक्षे स्वस्त्य् अस्तु ते चर सुखं न मृगारिर् अस्मि / दीर्घेक्षणा मृगवधूकमनीयरूपा दृष्टा त्वया मम मनोहरनामधेया //

स ताम् अतिक्रम्यान्यतमं प्रदेशं गतो ददर्श वनं नानापुष्पफलोपशोभितं भ्रमरैर् उपभुज्यमानसारम्* / ततो ऽन्यतमं भ्रमरम् उवाच /

नीलाञ्जनाचलसुवर्ण मधुद्विरेफ वंशान्तराम्बुरुहमध्यकृताधिवास / वर्णाधिमात्रसदृशायतकेशहस्ता दृष्टा त्वया मम मनोहरनामधेया //

तस्माद् अपि प्रदेशाद् अतिक्रान्तः पश्यत्य् आशीविषम्* / दृष्ट्वा चाह //

भोः कृष्णसर्प तनुपल्लवलोलजिह्वा वक्त्रान्तरोत्पतितधूमकलापवक्त्र / रागाग्निना तव समो न विषाग्निर् उग्रो द्र्ष्टा त्वया मम मनोहरनामधेया //

तम् अपि प्रदेशं समतिक्रान्तो ददर्शापरं कोकिलाभिनादितम्* / द्र्ष्ट्वा च पुनस् तं कोकिलम् उवाच /

भोः कोकिलोत्तम वनान्तरवृक्षवासिन् नारीमनोहर पतत् त्रिगणस्य राजन् / (msv i 151) नीलोत्पलामलसमायतचारूनेत्रा दृष्टा त्वया मम मनोहरनामधेया //

तम् अपि प्रदेशं समतिक्रान्तो ददर्शाशोकवृक्षं सर्वपरिफुल्लम्* /

मङ्गल्यनामान्तरनामयुक्तः सर्वद्रुमाणाम् अधिराजतुल्यः / मनोहराशोकविमूर्च्छितं माम्* एषो ऽञ्जलिस् ते कुरु वीतशोकम्* //

(divy 455)

स एवं विक्लवो ऽनुपूर्वेण तस्य ऋषेर् आश्रमपदम् अनुप्राप्तः / स तम् ऋषिं सविनयं प्रणिपत्योवाच / चीराजिनाम्बरधर क्षमया विशिष्ट मूलाङ्कुरामलकविल्वकपित्थभक्तः / वन्दे ऋषे नतशिरा वद मे लघु त्वं दृष्टा त्वया मम मनोहरनामधेया //

ततः स ऋषिः सुधनं कुमारं स्वागतवचनासनदानक्रियादिपुरःसरः प्रतिसंमोद्योवाच /

दृष्टा सा परिपूर्णचन्द्रवदना नीलोत्पलाभास्वरा रूपेण प्रियदर्शना सुवदना नीलाञ्चितभ्रूलता / त्वं स्वस्थो भुवि भुज्यतां हि विविधं मूलं फलं च प्रभो पश्चात् स्वस्ति गमिष्यसीति मनसा नात्रास्ति मे संशयः //

इदं ह्य् अवोचद् वचनं च सुभ्रूः कुमार तृष्णा त्वयि बाधते मे / (msv i 152) महच् च दुःखं वसतां वनेषु यातां च मां {दिव्य्: रमां} द्रक्ष्यसि निश्चयेन // इति /

इयं च तयांगुलिमुद्रिका दत्ता / कथयति च / कुमार विषमाः पन्थानो दुर्गमाः खेदम् आपत्स्यसे निवर्तस्वेति / यदि च निवार्यमाणो न तिष्ठेत् तस्य मार्गम् उपदेष्टुम् अर्हसि / कुमार इदं च तया समाख्यातम्* / उत्तरे दिग्भागे त्रयः कालपर्वतास् तान् अतिक्रम्यापरे त्रयस् तान् अप्य् अतिक्रम्य हिमवान् पर्वतराजः / तत्प्रवेशेन त्वया इमानि भैषज्यानि समुदानेतव्यानि / तद्यथा सुधा {दिव्य्: सूदया} नामौषधिस् तया घृतं पक्त्वा पातव्यं तेन च ते न तृषा न बुभुक्षा स्मृतिबलं च वर्धयति / वानरः समुदानेतव्यो मन्त्रम् अध्येतव्यं सशरं धनुर् ग्रहीतव्यं मणयो ऽवभासात्मकाः अगदो विषघातको ऽयस्कीलास् त्रयो वीणा च / हिमवतः पर्वतराजस्योत्तरेणोत्कीलकः पर्वतः / ततः कूजको {दिव्य्: कूलको} जलपथः खदिरकः एकधारको वज्रकः कामरूपी उत्कीलक ऐरावतको ऽधुनानः {दिव्य्: ऽधोवाणः} प्रमोक्षण {दिव्य्: -क} एते पर्वताः / सर्वे ते समतिक्रमणीयाः / (divy 456) तत्र खदिरके पर्वते गुहाप्रवेश एकधारके च उत्कीलके / वज्रके तु पक्षिराजेन प्रवेशः / एभिर् उपायैस् ते सर्वे पर्वताः समतिक्रमणीयाः / यन्त्राणि च भंक्तव्यानि / अजवक्त्रो मेण्ढकः पुरुषो राक्षसरूपी पिङ्गलो हन्तव्यः / गुहायां लालास्रोतसा महताजगरो वेगेन प्रधावति / स ते विक्रमेण हन्तव्यः /

(msv i 153)

अर्धान्तरगतं नागं यत्र पश्येत् किरीटकम्* /{दिव्य्: किटिभकश् च} चापमुक्तेन बाणेन हन्तव्यो मम कारणात्* //

यत्र पश्येत द्वौ मेषौ संघट्टन्तौ परस्परम्* / तयोः शृङ्गम् एकं भंक्त्वा मार्गं प्रतिलप्स्यसे //

आयसौ पुरुषौ दृष्ट्वा शस्त्रपाणी महाभयौ / तयोर् एकं ताडयित्वा मार्गं प्रतिलप्स्यसे //

सङ्कोचयन्तीं प्रसारयन्तीं राक्षसीम् आयसं मुखम्* / यदा पश्येत् तदा कीलं ललाटे तस्या निखानयेत्* //

शिलावर्तस् तथा कूपो विलंघ्यस् ते षष्टिहस्तकः / हरिपिङ्गलकेशाक्षो दारुणो यक्षराक्षसः //

कार्मुकं मण्डलं कृत्वा हन्तव्यश् च दुरासदः / नद्यश् च बलतस् तार्या नक्रग्राहसमाकुलाः //

नङ्गा पतङ्गा तपनी चित्रा रुदनी हसनी आशीविषा वेत्रवती च /

नान्गायां राक्षसीकोपः पतङ्गायाम् अमनुष्यकाः / तपन्यां ग्राहबहुलत्वं चित्रायां कामरूपिणः //

रुदन्यां किन्नरीचेट्यो हसन्यां किन्नरीस्नुषा / आशीविषायां नानाविधाः सर्पा वेत्रनद्यां तु शाल्मलिः / नङ्गायां धैर्यकरणं पतङ्गायां पराक्रमः / तपन्यां ग्राहमुखबन्धश् चित्रायां विविधं गीतम्* //

(msv i 154)

रुदन्यां सौमनस्येन समुत्तारः / हसन्यां तूष्णींभावेन / आशीविषायां सर्पविषमन्त्रप्रयोगेन समुत्तारो वेत्रनद्यां (divy 457) तीक्ष्णशस्त्रसंपातयोगेन समुत्तारः / नदीम् अतिक्रम्य पञ्चयक्षशतानां गुल्मकस्थानम्* / तद् धैर्यम् आस्थाय विद्राव्यम्* / ततो द्रुमस्य किन्नरराजस्य भवनम् इति /

ततः सुधनः कुमारो यथोपदिष्टान् ओषधमन्त्रागदप्रयोगान् समुदानीय तस्य ऋषेः पादाभिवन्दनं कृत्वा प्रक्रान्तः / ततस् तेन यथोपदिष्टाः सर्वे समुदानीताः स्थापयित्वा वानरम्* / ततस् तान् आदाय पुनर् अपि तस्य ऋषेः सकाशम् उपसंक्रान्तः / उक्तश् च / अलं कुमार किम् अनेन व्यवसायेन किं मनोहरया / त्वम् एकाकी असहायः शारीरसंशयम् अवाप्स्यसीति / कुमारः प्राह / महर्षे ऽवश्यम् एवाहं प्रयास्यामीति / कुतः

चन्द्रस्य खे विचरतः क्व सहायभावः दंष्ट्राबलेन बलिनश् च मृगाधिपस्य / अग्नेश् च दावदहेन क्व सहायभावः अस्मद्विधस्य च सहायबलेन किं स्यात्* //

किं भो महार्णवजलं न विगाहितव्यं किं सर्पदुष्ट इति नैव चिकित्सनीयः / वीर्यं भजेत सुमहदूर्जितसत्वदृष्टं यत्ने कृतो यदि न सिध्यति को ऽत्र दोषः // इति /

ततः सुधनः कुमारो मनोहरोपदिष्टेन विधिना संप्रस्थितो ऽनुपूर्वेण पर्वतनदीगुहाप्रपातादीनि भैषज्यमन्त्रागदप्रयोगेन विनिर्जित्य (msv i 155) द्रुमस्य किन्नरराजस्य भवनसमीपं गतः / कुमारो ऽपस्यत्

तन् नगरम् अदूरं श्रीमदुद्यानोपशोभितम्* / नानापुष्पफलोपेतं नानाविहगसेवितम्* //

तडागदीर्घिकावापीकिन्नरैः समुपावृतम्* / किन्नरीस् तत्र चापश्यत् पानीयार्थम् उपागताः //

ततस् ताः सुधनकुमारेणाभिहिताः / किम् अनेन बहुना पानीयेन क्रियत इति / ताः कथयति / अस्ति द्रुमस्य किन्नरराजस्य दुहिता मनोहरा नाम / सा मनुष्यहस्तगता बभूव / तस्याः स मनुष्यगन्धो नश्यति / सुधनः कुमारः पृच्छति / किम् एते घटाः समस्ताः सर्वे तस्या उपरि निपात्यन्ते आहोस्विद् आनुपूर्वेणेति / ताः कथयन्ति / आनुपूर्व्या / स संलक्षयति / शोभनो ऽयम् (divy 458) उपाय इमाम् अंगुलिमुद्राम् एकस्मिन् घटे प्रक्षिपामीति / तेनैकस्याः किन्नर्या घटे ऽनालक्षितं प्रक्षिप्ता / सा च किन्नरी अभिहिता / अनेन त्वया घटेन मनोहरा तत्प्रथमतरं स्नापयितव्या / सा संलक्षयति / नूनम् अत्र कार्येण भवितव्यम्* / ततस् तयासौ घटः प्रथमतरं मनोहराया मूर्ध्नि निपातितो यावद् अंगुलिमुद्रा उत्सङ्गे निपतिता / सा मनोहरया प्रत्यभिज्ञाता / ततः किन्नरीं पृच्छति / मा तत्र कश्चिन् मनुष्यो ऽभ्यागतः / साह / अभ्यागतः / गच्छैनं प्रच्छन्नं प्रवेशय / तया प्रवेशितः सुगुप्ते प्रदेशे स्थापितः /

ततो मनोहरा पितुः पादयोर् निपत्य कथयति / तात यद्य् असौ सुधनः कुमार आगच्छेद् येनाहं हृता तस्य त्वं किं कुर्याः / स कथयति / तम् अहं खण्डशतं कृत्वा चतसृषु दिक्षु क्षिपेयं मनुष्यः (msv i 156) असौ किं तेनेति / मनोहरा कथयति / तात मनुष्यभूतस्य कुत इहागमनम्* / अहम् एव ब्रवीमीति / ततो द्रुमस्य किन्नरराजस्य पर्यवस्थानो विगतः / ततो विगतपर्यवस्थानः कथयति / यद्य् असौ कुमार आगच्छेत् तस्य हि त्वां सर्वालङ्कारविभूषितां प्रभूतचित्तोपकरणैः किन्नरीसहस्रपरिवृतां भार्यारत्नं दद्याम् इति / ततो मनोहरया हृष्टतुष्टप्रमुदितया सुधनः कुमारो दिव्यालङ्कारविभूषितो द्रुमस्य किन्नरराजस्योपदर्शितः / ततो द्रुमः किन्नरराजः सुधनं कुमारं ददर्शाभिरूपं दर्शनीयं प्रासादिकं परमया शुभवर्णपुष्कलतया समन्वागतम्* / दृष्ट्वा च पुनः परं विस्मयम् उपगतः / ततस् तस्य विज्ञासां कर्तुकामेन सौवर्णास्तम्भा उच्छ्रिताः सप्त तालाः सप्त भेर्यः सप्त शूकराः / आह च /

cf. kavk 64.313-316 त्वया कान्त्या जितास् तावद् एते किन्नरदारकाः / संदर्शितप्रभावस् तु दिव्यसंबन्धम् अर्हसि //

अत्यायतं शरवणं कृत्वोद्धृत्य शरं क्षणात्* / व्युप्तम् अन्यूनम् उच्चित्य पुनर् देहि तिलाढकम्* / संदर्शय धनुर्वेदे दृढलक्ष्यादिकौशलम्* / ततः कीर्तिपताकेयं तवायत्ता मनोहरा //

(divy 459)

सुधनः कुमारो बोधिसत्वः / कुशलाश् च भवन्ति बोधिसत्वास् तेषु तेषु शिल्पस्थानकर्मस्थानेषु देवताश् चैषाम् औत्सुक्यम् आपत्स्यन्ते अविघ्नभावाय / ततो बोधिसत्वो नृत्यगीतवीणापणवसुघोषकवल्लरीमृदङ्गादिनानाविधेन (msv i 157) दैवत्योपसंहतेन वादित्रविशेषेण समन्ताद् आपूर्यमाणो ऽनेकैः किन्नरसहस्रैः परिवृताः /

cf. kavk 64.320-321 शतक्रतुसमादिष्टैर् यक्षैः शूकररूपिभिः / उत्पाटिते शरवणे समे व्युप्तं तिलाढकम्* //

एकीकृतं समुच्चित्य शक्रसृष्टैः पिपीलकैः / कुमारः किन्नरेन्द्राय विस्मिताय न्यवेदयत्* //

नीलोत्पलदलाभेनासिना गृहीतेन पश्यतो द्रुमस्य किन्नरराजस्य सौवर्णस्तम्भसमीपं गत्वा तान् स्तम्भान् कदलीच्छेदेन खण्डखण्डं छेत्तुम् आरब्धः / ततस् तान् तिलशो ऽवकीर्य सप्त तालान् सप्त भेरीः सप्त च शूकरान् बाणेन विध्य सुमेरुवद् अकम्प्यो ऽवस्थितः / ततो गगनतलस्थाभिर् देवताभिश् च किन्नरशतसहस्रैर् हाहाकारकिलिकिलाप्रक्ष्वेडोच्चैर् नादो मुक्तो यं दृष्ट्वा च किन्नरराजः परं विस्मयम् उपगतः / ततः किन्नरीसहस्रस्य मनोहरासमानरूपस्य मध्ये मनोहरां स्थापयित्वा सुधनः कुमारो ऽभिहितः / एहि कुमार प्रत्यभिजानासि मनोहराम् इति / ततः सुधनः कुमारस् तां प्रत्यभिज्ञाय गाथाभिगीतेनोक्तवान्* /

यथा द्रुमस्य दुहिता ममेह त्वं मनोहरा / शीघ्रम् एतेन सत्येन पदं व्रज मनोहरे //

ततः सा द्रुतपदम् अभिक्रान्ता / किन्नराः कथयन्ति / देवायं सुधनः कुमारो बलवीर्यपराक्रमसमन्वितो मनोहरायाः प्रतिरूपः / किमर्थं विप्रलभ्य / दीयताम् अस्य मनोहरेति / ततो द्रुमः किन्नरराजः किन्नरगणेन संवर्णितः सुधनं किन्नराभिमतेन महता (msv i 158) सत्कारेण पुरस्कृत्य मनोहरां दिव्यालङ्कारविभूषितां वामेन पाणिना गृहीत्वा दक्षिणेन सौवर्णभृङ्गारं (divy 460) सुधनः कुमारो ऽभिहितः / कुमार एषा ते मनोहरा किन्नरीपरिवृता भार्यार्थाय दत्ता / अपरिचिता मानुषाः / यथैनां न परित्यक्ष्यसीति / परं तातेति सुधनः कुमारो द्रुमस्य किन्नरराजस्य प्रतिश्रुत्य किन्नरभवनस्थो मनोहरया सार्धं निष्पुरुषेण तूर्येण कृईडते रमते परिचारयति /

सो ऽपरेण समयेन स्वदेशम् अनुस्मृत्य मातापितृवियोगजेन दुःखेनात्याहतो मनोहराया निवेदयति / मातापितृवियोगजं मे दुःखं बाधत इति / ततो मनोहरया एष वृत्तान्तो विस्तरेण पितुर् निवेदितः / स कथयति / गच्छ कुमारेण सार्धम् अपक्रान्तया ते भवितव्यं विप्रलम्भका मनुष्याः / ततो द्रुमेण किन्नरराजेन प्रभूतं मणिमुक्तासुवर्णादीन् दत्वानुप्रेषितः / स मनोहरया सार्धम् उपरिविहायसा किन्नरखगपथेन संप्रस्थितो ऽनुपूर्वेण हस्तिनापुरनगरम् अनुप्राप्तः / ततो हस्तिनापुरं नगरं नानामनोहरेण सुरभिणा गन्धविशेषेण सर्वदिग् आमोदितम्* / श्रुत्वा धनेन राज्ञानन्दभेर्यश् च ताडिताः / सर्वं च तन् नगरम् अपगतपाषाणशर्करकठल्लं कारितं चन्दनवारिसिक्तम् आमुक्तपट्टदामकलापसमुच्छ्रितध्वजपताकं सुरभिधूपघटिकोपनिबद्धं नानापुष्पावकीर्णरमणीयम्* / ततः कुमारो ऽनेकनरवरसहस्रपरिवृतो मनोहरया सार्धं हस्तिनापुरं (msv i 159) नगरं प्रविष्टः / ततो मार्गश्रमं प्रतिविनोद्य विविधानि रत्नान्य् आदाय पितुः सकाशम् उपसंक्रान्तः / पित्रा कण्ठे परिष्वक्तः पार्श्वे राजासने निषण्णः / किन्नरनगरगमनागमनं च विस्तरेण समाख्यातम्* /

ततो धनेन राज्ञातिबलवीर्यपराक्रम इति विदित्वा राज्याभिषेकेणाभिषिक्तः / सुधनः कुमारः संलक्षयति / यन् मम मनोहरया सार्धं समागमः संवृत्तो राज्याभिषेकश् चानुप्राप्तस् तत् पूर्वकृतहेतुविशेषाद् यन्व् अहम् इदानीं दानानि दद्यां पुण्यानि कुर्याम् इति / तेन हस्तिनापुरे नगरे द्वादशवर्षाणि निरर्गलो यज्ञ इष्टः /

स्यात् कलु ते महाराजान्यः स तेन कालेन तेन समयेन सुधनः कुमारो वेति / न खल्व् एवं द्रष्टव्यम्* / अपि त्व् अहम् एव तेन (divy 461) कालेन तेन समयेन बोधिसत्वचर्यायां वर्तमानः सुधनो नाम राजा बभूव / यन् मया मनोहरानिमित्तं बलवीर्यपराक्रमो दर्शितो द्वादशवर्षाणि निरर्गलो यज्ञ इष्टो न तेन मयानुत्तरा सम्यक्संबोधिर् अधिगता किन् तु तद् दानं तच् च वीर्यम् अनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेर् हेतुमात्रकं प्रत्ययमात्रकं संभारमात्रकम्* /

[folios 181-198 are missing]

(fol. 199r1; msv,wi 69; msv i 161) darśanīyā prāsādikā / caṃcā māṇavikā / tāṃ protsāhayāmaḥ sā tair dūtair āhūyoktā / yat khalu bhagini pūrvaṃ no lābhasatkāra evam evāsīt* idānīṃ lokāḥ śramaṇasya gautamasya sakāśaṃ gacchanti / tasya satkāraṃ kurvanti / asmākaṃ lābhasatkāraḥ sarveṇa sarvaṃ samucchinnaḥ sā tvam adhyupekṣase | caṃcā māṇavikā kathayati / āryakā mayā kiṃ karaṇīyam* bhagini tava jñātīnāṃ kṛte śramaṇena gautamena saha abrahmacaryaṃ caritavyam* / apavādaś ca tasya dātavyaḥ / etena naḥ pūrvavat* lābhasatkāro bhaved ity evam ukte caṃcā māṇavikā parivrājikā saṃbahulānām anyatīrthikaparivrājakānām evam āha / āryakāḥ śramaṇasya gautamasyāpavādam ahaṃ na utsahe / bhagini yāvat tvaṃ śramaṇasya gautamasyāpavādaṃ notsahase tāvad vayaṃ tvayā saha nālapiṣyāmo na saṃlapiṣyāmo nālokayiṣyāmo na vyavalokayiṣyāmo na ca te sarvāvāseṣu prajñapayiṣyasi āsanāni / athānuśocantī tvaṃ narakagatim avāpsyasi / alpaprajñāḥ striyaḥ / sā bhītā kathayaty eṣāham āryakā yan mayā karaṇīyam ehi tvaṃ bhagini jetavanam abhīkṣṇaṃ gaccha kaṃcit kālaṃ gatvā śramaṇasya gautamasya apavādaṃ dāpaya / sā pratyaham utthāya jetavanaṃ gatā / yāvat sā bhājanam ekaṃ baddhvā yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntā / tena khalu samayena bhagavān anekaśatānāṃ purastān niṣaṇṇo dharmaṃ deśayati | adrakṣīḍ bhagavān dūrataś caṃcā māṇavikām* / dṛṣṭvā tasyaitad abhavat* / adya mama karmāṇi kṛtāny upacitāni (msv i 162) labdhasaṃbhārāṇī pariṇatapratyayāny oghavat pratyupasthitāny avaśyabhāvīni ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyatīti / tataś caṃcā māṇavikā parivrājikā bhagavataḥ purataḥ sthitvāha /

अहम् आपन्नसत्वास्मि त्वया कामोपसेवनात्* / रतिर् लब्धा यशो घुष्टं धर्मं वदसि साम्प्रतम् इति /

भगवान् आह // अभूतवादी नरकान् उपैति / चंचा माणविका प्राह / यश् चापि कृत्वा न करोमीति चाह // भगवान् आह /

हीनो हि धर्मैर् उभयत्र लोके तुल्याम् अवस्थां समुपैति मर्त्यः //

atha śakro devendraḥ aho vateyaṃ caṃcā māṇavikā bhagavantaṃ viheṭhayiṣyati | bhikṣusaṃghaṃ ceti viditvā tad bhājanam ṛddhyā pṛthivyāṃ nipātitavān* // tataś caṃcā māṇavikā lajjitā dūram apasṛtā / atha sthavirasthavirā bhikṣavo bhagavantam evam āhuḥ / kṛtā (msv,wi 70) bhadanta rājñaḥ prasenajitasya dharmādhikārikī kathā vyākṛtaṃ taṃ ca yatrānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau tatprathamataraṃ cittam utpāditaṃ yāvat samyaksaṃbuddhānāṃ lābhasatkārakathā / vayam anavatapte mahāsarasi bhagavataḥ purastāt svakasvakānāṃ (fol. 199v1) karmaṇāṃ (msv i 163) plotiṃ vyākuryāma ity adhivāsayati bhagavāṃ sthavirasthavirāṇāṃ bhikṣūṇāṃ tūṣṇīṃbhāvena /

धर्मता खलु बुद्धानां भगवतां जीवतां तिष्ठतां ध्रियमाणानां यापयतां यदुत दशावश्यकरणीयानि भवन्ति / न तावद् बुद्धा भगवन्तः परिनिर्वान्ति यावद् बुद्धो न व्याकृतो भवति । सत्वेनावैवर्त्यम् अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तम् उत्पादितं भवति सर्वबुद्धविनेया विनीता भवन्ति / त्रिभाग आयुषः उत्सृष्टो भवति / सीमाबन्धः कृतो भवति / श्रावकयुगम् अग्रतायाम् उत्सृष्टो भवति / श्रावस्त्यां महाप्रातिहार्यं विदर्शितं भवति / सांकाश्ये नगरे देवावतारणं विदर्शितं भवति / मातापितरौ सत्येषु प्रतिष्ठापितौ भवतः / अनवतप्ते महासरसि श्रावकसंघेन सार्धं पूर्विका कर्मप्लोतिदेशना व्याकृता भवति /

अथ बुद्धो भगवां श्रावकसंघेन सार्धं अनवतप्ते महासरसि पूर्विकां कर्मप्लोतिं व्याकर्तुकामो भिक्षून् आमन्त्रयते स्म । आगमयत भिक्षवो येनानवतप्तं महासरस् तेन स्वकस्वकानां पूर्विकां कर्मप्लोतिं व्याकुर्याम / भिक्षवः एवं भदन्त इति भगवतः प्रत्यश्रौषुः अथ भगवान् एकोनैः पञ्चभिर् अर्हच्छतैः सार्धं श्रावस्त्याम् अन्तर्हितः अनवतप्ते महासरसि चण्डयक्षराक्षसनिषेविते नानापुष्पवृक्षोपशोभिते प्रादुर्भूतः /

यं व्याडयक्षाचरितं मनोरमं विचित्रपुष्पैस् तरुभिः सुशोभितम् / इतो यतो जलवहसागरंगमा नद्यश् चतस्रः प्रसृताश् चतुर्दिशं //

गङ्गा च सिन्धुश् च तथैव वक्षुः सीता च यन् न प्रतरन्ति मानुषाः नान्यत्र ये रिद्धिबलस्य लाभी हन्तेह गच्छामि सरो महोदधिम्* //

धर्मता खलु यस्मिन् समये बुद्धा भगवन्तो लौकिकं चित्तम् उत्पादयन्ति तस्मिन् समये कुन्तपिपीलकादयो ऽपि प्राणिनो भगवतश् चेतसा चित्तम् आजानन्ति / अथ नन्दोपनन्दयोर् नागराजयोर् एतद् अभवत्* / किमर्थं भगवता लौकिकं चित्तम् उत्पादितम्* / पश्यतो ऽनवतप्ते महासरसि कर्मप्लोतिं व्याकर्तुकामः ततस् तस्यानवतप्तस्य महासरसो मध्ये सर्वसुवर्णखचितरत्नमयकाण्डकिञ्जल्ककर्मकृतरथचक्रोपमसहस्रदलकमलपरिवृतो भगवान् भिक्षुसंघेन सह पद्मकर्णिकायां निषण्णः स्थविरस्थविरा अपि भिक्षवो ऽन्यासु पद्मकर्णिकासु निषण्णाः तेन खलु समयेन शारिपुत्रो गृध्रकूटपर्वते संघाटिकां सीव्यति स्म / अथ भगवान् आयुष्मन्तं महामौद्गल्यायनम् आह / गच्छ मौद्गल्यायन प्रव्रज्यासहायकम् आनयेत्य् एवं भदन्तेत्य् आयुष्मां महामौद्गल्यायनः अनवतप्ते महासरस्य् अन्तर्हितो गृध्रकूटे पर्वते आयुष्मतः शारिपुत्रस्य पुरतः स्थित्वा एवम् आह / आयुष्मन् शारिपुत्र पञ्चशतार्हद्भिः सह शास्ता एकैकशः (fol. 200r1) पूर्विकां कर्मप्लोतिं व्याकर्तुकामस् त्वत्प्रतीक्षणपरः आगच्छ गच्छामः स कथयत्य् आयुष्मन् महामौद्गल्यायन संघाटी तावत् सीव्यामि / पश्चाद् आगमिष्यामीति / स कथयति / तथास्तु सहाय / अथ (msv i 165) महामौद्गल्यायन ऋद्ध्या पञ्चभिर् अङ्गुलीभिः सीवितुम् आरब्धः आयुष्माञ् च्छारिपुत्रः कथयति आयुष्मं महामौद्गल्यायन स्यूता भवतु । स कथयत्य् आयुष्मञ् च्छारिपुत्र सचेत् त्वं न गच्छेर् बलात् त्वां ग्रहीष्यामि / अथायुष्मान् शारिपुत्रस् तस्य काञ्चीम् आकृष्य कथयति /

mahāmaudgalyāyana nanu tvaṃ bhagavatā ṛddhimatāṃ agro nirdiṣṭaḥ sa tvam etat tāvan naya paścān māṃ neṣyasīti | tata āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena te tatra nītāḥ / atha āyuṣmān śāriputraḥ saṃlakṣayati / ayaṃ maharddhikaḥ / sacet sthānam idaṃ sarvaṃ neṣyatīti / sa tena gṛdhrakūṭe parvate upanibaddha āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanenākṛṣṭo gṛdhrakūtaḥ parvataḥ kampitum ārabdhaḥ / athāyuṣmān śāriputraḥ saṃlakṣayati / anena gṛdhrakūṭaparvataś cālita iti ... yanv ahaṃ sumerau upanibadhnīyām (msv,wi 72) iti sa tena sumerau parvatarāje upanibaddhaḥ punar āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanenākṛṣṭaḥ sumeruḥ parvato nandopanandau nāgarājau ca cālitau / anavataptaṃ mahāsaraś ca / sarvaṃ kṣubdham* / atha sthavirasthavirā bhikṣavaś calitum ārabdhāḥ padmakarṇikeṣu niṣaṇṇās te bhagavantaṃ papracchuḥ kimarthaṃ bhagavaṃ nandopanandau nāgarājau cālitau / bhagavān āha / bhikṣavaḥ nandopanandayor nāgarājayor nāsti kampanam iti śrutvā tau ṛddhivikurvitaṃ kuruta iti āyuṣmāñ cchāriputraḥ saṃlakṣayati yanv ahaṃ bhagavataḥ padmanāḍe upanibaddhnīyām iti | tena bhagavataḥ padmanāḍe upanibaddho niṣkampaṃ sthitaḥ / yadā tasya ṛddhi ṛddhyā parābhūtā tadā (msv i 166) āyuṣmantaṃ śāriputram evam āha / gaccha āyuṣmañ cchāriputra riddhivikurvitam āgaccha gacchāvaḥ gacchāyuṣman mahāmaudgalyāyana eṣo 'ham āgata eva yāvad āyuṣmān mahāmaudgalyāyano na pratyāgatas tāvad āryāyuṣmān śāriputro gataḥ /

भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते पद्मकर्णिकायां निषण्णः ततः पश्चाद् आयुष्मान् महमौद्गल्यायनो गतः पश्यत्य् आयुष्मन्तं शारिपुत्रं स कथयत्य् आगतो ऽसि आयुष्मं शारिपुत्र आवाम् आगतौ /

संशयजाता भिक्षवः सर्वसंशयच्छेत्तारं भगवन्तं पप्रच्छुः / भदन्त भगवता आयुष्मां महामौद्गल्यायनः रिद्धिमताम् अग्रो निर्दिष्टो ऽथ च पुनर् आयुष्मता शारिपुत्रेण रिद्ध्या पराजित इति / भगवान् आह // न भिक्षव एतर्हि अतीते ऽध्वन्य् अपि शिल्पकुशलेन पराजितः /

bhūtapūrvaṃ (fol. 200v1) madhyadeśe 'nyataraś citrakarācāryo 'bhūt sa kenacid arthakaraṇīyena madhyadeśād yavanaviṣayaṃ gataḥ sa tatra yantrācāryasya niveśane 'vatīrṇaḥ tena tasya yantrapuṭṭalikāṃ kṛtvā praveśitā / sā tasya pādau dhāvitvā sthitā / atha sa tasyā gamanasamaye kathayati / sā tūṣṇīm avasthitā / sa saṃlakṣayati nūnaṃ mamaiṣā paricārikā preṣitā sa tāṃ haste gṛhītvā ākraṣṭum ārabdhaḥ yāvac chaṅkalikāpuṃjo vyavasthitaḥ / sa lajjitaḥ saṃlakṣayati / aham anena lajjāpitaḥ / aham apy enaṃ sarājaparijanaṃ (msv i 167) lajjayiṣyāmīti tena dvārābhimukham ātmapratibimbakam udbandhakaṃ likhitaṃ kavāṭasandhau ca nilīyāvasthitaḥ tasya yo vyutthānakālaḥ so 'tikrāntaḥ / atha yantrācāryaḥ saṃlakṣayati / dūrāgata eṣaḥ / kasmād dvāram idam anavaruddham* / sa praviśya paśyati yāvad udbadhya mṛtaṃ sa saṃlakṣayati kiṃkāraṇaṃ anenātmā jīvitād vyavaropitaḥ paśyati tāṃ dāruputrikāṃ śaṃkalikāṃ puñjībhūtām* / sa saṃlakṣayati / eṣa lajjāpitaḥ / samayocitam ācāram anuṣṭhāya (msv,wi 73) atithiḥ kālaṃ karoti sa taṃ tāvan na satkaroti yāvad rajñe niveditam iti | tatas tena rājñaḥ sakāśaṃ gatvā niveditam* deva āsīd yavanaviṣaye citrācāryaḥ / sa matsakāśam āgataḥ / tasya paricaryārthāya mayā dāruputrikā praveśitā / tena tasyā hastau gṛhītvā ākṛṣṭā śaṃkalikāpuñjo 'vasthitaḥ tena prabhinnenātmā udbaddhaḥ tad arhati devas taṃ pratyavekṣituṃ tato 'haṃ satkaromi / atha rājñā rājapuruṣāḥ preṣitāḥ / bhavanto yūyam adya prāk pratyavekṣadhvam* / atha te tatra gatvā pratyavekṣante / teṣām etad abhavat* /

अस्माभिः कथम् अस्मान् नागदन्तकाद् अवतारयितव्यम् इति । अपरे कथयन्ति पाशश् छेत्तव्य इति ते कुठारं गृहीत्वा छेत्तुम् आरब्धाः / यावत् पश्यन्ति चित्राचार्यम्* / अथ चित्रकलाचार्यः कवाटान्तरिकाया निर्गत्य कथयति / भोः पुरुष त्वयाहम् एकाकी प्रभिन्नस् त्वं पुनः सराजिकायां पर्षदो मध्ये (msv i 168) मया प्रभेदित / किं मन्यध्वे भिक्षवस् तेन कालेन तेन समयेन यो ऽसौ यन्त्रकलाचार्य एष एवासौ मौद्गल्यायनो भिक्षुस् तेन कालेन तेन समयेन यो ऽसौ चित्रकराचार्य एष एवासौ शारिपुत्रो भिक्षुस् तेन कालेन तेन समयेन तदाप्य् अनेनैष शिल्पेन पराजितः एतर्ह्य् अप्य् अनेनैष ऋद्ध्या पराजितः /

bhūyo 'pi yo 'nena śilpakuśalena parājitas tac chrūyatām* / bhūtapūrvaṃ bhikṣavo dvayoś citrakalācāryayor vivādo 'bhūt* ekaḥ kathayaty ahaṃ śobhanaṃ śilpaṃ jānāmīti dvitīyo 'pi kathayaty ahaṃ śobhanataraṃ jānāmīti parasparaṃ spardhayā rājasakāśaṃ gatau / tasya pādayor nipatitau / ekaḥ kathayati / ahaṃ śobhanaṃ śilpaṃ darśayiṣyāmi / dvitīyo 'pi kathayati / ahaṃ śobhanataraṃ śilpaṃ darśayiṣyāmi / atha (fol. 201r1) rājñā tayor dvārakoṣṭhako darśitaḥ bhavanto nāhaṃ jāne ko yuvayoḥ śobhanataraṃ śilpaṃ jānīta ity api tv eka ekāṃ bhittiṃ citrayatu dvitīyo aparāṃ* / + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + (gbm 6.1066a) citrayitum ārabdhau | tatraikena ṣaḍbhir māsaiś citrakarma kṛtaṃ dvitīyena ṣaḍbhir māsair bhittiḥ parikarmitā / yasya citrakarma parisamāptaṃ sa rājñaḥ sakāśam upasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya kathayati deva mama citrakarma parisamāptaṃ draṣṭum arhasi / atha (msv i 169) rājā sahāyena nirgatya dṛṣṭaṃ parituṣṭaḥ śobhanaṃ citrakarmeti / dvitīyaḥ pādayor nipatya kathayati idānīṃ madīyaṃ citrakarma draṣṭum arhasi / tena yavanikāpanītā cchāyā tatra nipatitā (msv,wi 74) rājñā tad dṛṣṭvā vismayam āpanna idaṃ śobhanataraṃ citrakarmeti yavanikām ākṛṣya pādayor nipatya kathayati deva naitac citrakarmāpi tu bhittīparikarmaivam iti / tato rājñā bhūyasyā mātrayā paraṃ vismayam āpannaḥ kathayati ayaṃ śobhanataraḥ śilpika iti | kiṃ manyadhve bhikṣavo yenā + + ṣaḍbhir māsair bhittiparikarma kṛtaṃ eṣa evāsau śāriputro bhikṣuḥ yena tu ṣaḍbhir māsaiś citrakarma kṛtaṃ eṣa evāsau maudgalyāyano bhikṣus tena kālena tena samayena tadāpy eṣo 'nena śilpena parājitaḥ etarhy apy anenaiṣa riddhyā parājitaḥ //

भूयो ऽप्य्. + + + ऋद्ध्या पराजितः तच् छ्रूयतां / भूतपूर्वं भिक्षवो वाराणसीं नगरं उपनिशृत्य द्वौ ऋषी प्रतिवसतः शंखाश् च लिखितश् च / यावद् अपरेण समयेन देवो वृष्टः कर्दमो जातः शंखः स्खलितः कर्दमे पतितः कुण्डिका भग्ना ततस् तेन शापो दत्तः तस्मात् त्वया दुराचार न वर्षितव्यम् इति / राज्ञा ब्रह्मदत्तेन वाराणसीनिवासिना च जनकायेन श्रुतं ततस् तैर् असौ गत्वा विज्ञप्तः महर्षे मैवं क्रियताम् इति / स कथयति न शक्यं मया दुराचारस्य क्षमितुं द्वादश वर्षाण्य् अनेन पराभूतेन न वर्षितव्यम् इति । ततो राज्ञा ब्रह्मदत्तेन तेन च जनकायेन लिखितो विज्ञप्तस् तेनायाचनं (msv i 170) कृतं देवो वृष्टः किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ तेन कालेन तेन समयेन ऋषिः शंखः एष एवासौ मौद्गल्यायनो यस् त्व् असौ लिखित एष एवासौ शारिपुत्रो भिक्षुस् तेन कालेन तेन समयेन तदाप्य् अनेन रिद्ध्या पराजितः //

punar api yathaiṣo 'nena riddhyā parājitas tac chrūyatāṃ / likhitaḥ śaṃkhasya kasmiṃścit prayojane pādayor nipatitaḥ śaṃkhena padbhyāṃ jaṭā + .. likhitenābhihitaḥ sūryasyābhyudgamanakālasamaye tava mūrdhā sphaliṣyatīti | śaṃkhaḥ kathayati / tasmāt sūryo nābhyudeṣyatīti / andhakāraṃ loke prādurbhūtaṃ / tato rājñā brāhmaṇagṛhapatibhiś ca śaṃkho vijñaptaḥ maharṣe maivaṃ kriyatāṃ iti / sa kathayati (msv,wi 75) sūryo 'bhyudeṣyati niyataṃ mama śiraḥ sphaliṣyati / sa likhitenābhihitaḥ (fol. 201v1) yady evaṃ mṛnmayaṃ śiraḥ kriyatāṃ / yā + + + + mṛnmayaṃ śiraḥ kṛtaṃ sūryasyābhyudayena sphuṭitam* kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau śaṃkhaḥ (gbm 6.1066b) eṣa evāsau maudgalyāyano bhikṣuḥ yo 'sau likhita eṣa evāsau śāriputro bhikṣuḥ //

यथा पुनर् अप्य् अनेन शिल्पेन पराजितस् तच् छ्रूयतां / मध्यदेशाद् दन्तकलाचार्यो दन्ततण्डुलानां प्रस्थम् आदाय यवनविषयं गतः स चित्रकराचार्यगृहे ऽवतीर्णः स च शून्यः स तस्य भार्याम् उवाच / वयस्यभार्ये तण्डुलप्रस्था .. (msv i 171) साधयित्वानुप्रयच्छेति / स स्थापयित्वा प्रक्रान्तः सा साधयितुम् आरब्धा / काष्ठक्षयः संवृत्तो न च सिद्धास् ततो ऽस्याः स्वामी आगतः कथयति भद्रे किम् एतत्* तया विस्तरेण समाख्यातं स व्यवलोकयितुम् आरब्धः / पश्यति दन्ततण्डुलां स तां विप्रलंभयं कथयति भद्रे क्षारम् एतत् पानीयं अन्यद् घटम् आनय तेनैते तण्डुलाः साधयिष्यन्तीति / तयासौ दन्तकलाचार्यो ऽभिहितः मृष्टं पानीयम् आनयेति / तेन ताम् उक्त्वा अन्यतमस्मिन् प्रदेशे वापी लिखिता तस्यां च कुक्कुरो व्याध्मातको लिखितः / ततो दन्तकराचार्यो घटं गृहीत्वा तं प्रदेशम् अनुप्राप्तः / पश्यति कुक्कुरं मृतं व्याध्मातकं / स घ्राणं पिधाय निरीक्षितुम् आरब्धो यावत् तस्य तद् उदकभाजनं भग्नं + दन्तकराचार्यः प्रतिभिन्नः / किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ दन्तकराचार्य एष एवासौ मौद्गल्यायनो भिक्षुः यो ऽसौ चित्रकराचार्य एष एवासौ शारिपुत्रो भिक्षुः / अपि तु यासां ध्यानविमोक्षसमाधिसमापत्तीनां लाभी तथागतस् तासां प्रत्येकबुद्धा नामापि न जानन्ति / यासां प्रत्येकबुद्धा लाभिनस् तासां शारिपुत्रो भिक्षुर् नामापि न जानीते / यासां लाभी शारिपुत्रो भिक्षुस् तासां मौद्गल्यायनो भिक्षुर् नामापि न जानीते / यासां मौद्गल्यायनो भिक्षुर् लाभी तासां तदन्ये श्रावका नामापि न जानते / महर्द्धिकः शारिपुत्रो महामौद्गल्यायनात्* किन् तु तद्बहुलविहारितां सन्धाय मया ऋद्धिमताम् अग्रो निर्दिष्टः // // शारिपुत्रमौद्गल्यायनवर्गः // //

अथायुष्मान् महाकाश्यपः स्वां कर्मप्लोतिं व्याकरोति / कथयति

स तत्र गत्वा गिरम् अभ्युदीरय्. पूर्वंनिवासाचरितानुलोमिकाम्* / तद् द्रुतम् एकं स्मरति परीत्तं यत् कृत्वानुभवति फलं महत्* 1 सिंहो यथा पर्वतशैलधारी विशारदो गच्छति गोचराय / स काश्यपो .. + + + + + कः पूर्वेनिवा + + + + + + + 2 श्यामाकप्रस्थ + + + + + + + + + + + + + + + + दक्षिणम्* विमुक्तचित्ते अखिले अनास्रवे ऽरणे विहारिण्य् अनवद्यमानसे । 3 तस्मिंश् च संभावयेद् धर्मम् उत्तमं तस्मिन् धर्मे प्रणिधाय मानसम्* + + + + + .. श् च समाग .. + + + + + + + + + + + + 4 + + + + + + + + + + + + सहस्रकृत्वः कुरुषूपपन्नवां दीर्घायुष्केष्व् अममेषु + + + (fol. 202r1) विशेषगामिष्व् अनिहीनवृत्तिषु 5 तस्यैव चैकस्य फलेन कर्मणः सहस्रकृत्वस् त्रिदशान् उपागमम्* विचित्रमाल्याभरणानुलेपनः प्रणीतकायो .. .. + + + + + 6 + + + + + + + + + + + (ग्ब्म् 6.1061अ) .* पुनश् च देवेषु शुभेषु नन्दने पुनर् मनुष्येषु शुभेष्व् अहं पुनः उपसंपन्नश् चेतसः प्रणिधानकारणात्* 7 तस्यैव चैकस्य फलेन कर्मणो जातो महाशालकुले द्विजो ह्य् अहम्* प्रभूतवित्तो नरनारिसंमतः + + + + + + + + + + + + 8 + + + + + + मया कदाचिन् नैवापश्यं ह्य् अप्रतिमन्यश्रावकान्* कृत्वा पटप्लोतिककन्थिकाम् अहं लोके ऽर्हद्भ्यः प्रणिपत्य प्राव्रजम्* 9 सो ऽहं तथा प्रव्रजितो ह्य् अपश्यं जिनं निषण्णं बहुपुत्रचैत्ये / प्रणम्य पादौ च मुनेर् अवोचं शास्ता मे भगवां श्रावकस् ते ऽहं 10 + + + + + + + + + + .. शास्ता ते ऽहं त्वं पुनः श्रावको मे / शृणुत्वं धर्मं मधुरं प्रणीतं यदीच्छसे सर्वदुःखाद् विमोक्तुं / 11 ये चापि मे पुरुषवरेण तायिना धर्मा महाकारुणिकेन देशिताः ध्यानानि

चत्वारि बलेन्द्रियाण्य् अ + + + + + + + + + + 12 + + + .आ धर्मनिकामलाभी क्षीणास्रवो ह्य् अन्तिमदेहधारी एभिश् च मे पश्चिमदेहधारिभिः समागमो ऽयं रिजुभिर् नीरजस्कैः 13 संपन्नवादी हि जिनस् तथागतः संपद्यते शीलवतो यदीच्छसि । यथा यथा मे मनसा + + + + + + + + + + + . अन्तिमो भवः 14 क्षीणा च मे जातिर् अथापि तृष्णा + + + ता बन्धनम् एव च्छिन्नं / पुत्रो ऽहम् अस्म्य् ओरसो धर्मराज्ञो निर्वास्यामि क्लेशगणक्षयाच् च / 15 धूतवासानाम् अहम् अग्रो निर्दिष्टः सर्वदर्शिना । क्षीणास्रवो वान्तदोषः प्राप्तो + + + + पदम्* 16 एवं हि काश्यपः स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे //

//

काश्यपवर्गः प्रथमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं शारिपुत्रम् इदम् अवोचन्* किम् आयुष्मता शारिपुत्रेण कर्म कृतं यस्य कर्मणो विपाकेन महाप्रज्ञो महाप्रतिभानश् च संवृत्तः / स कथयत्य्

अरण्ये ऽहम् ऋषिं शान्तम् अपश्यं श्रमणं तदा । प्रत्येकबुद्धं भगवन्तं लूहचीवरधारिणम्* 18 तस्मिंश् चित्तं प्रसाद्याहं धावयित्वा च चीवरम्* स्यूत्वा रंक्त्वा च तथा वन्द्य चैनं पुनः पुनः 19 ततो ममानुकंपार्थं सो ऽन्तरिक्षं समुद्गतः प्रज्वलंस् तेजसा स्वेन ततो वैहायसं + + 20 अञ्जलिं संप्रगृह्याहम् अकार्षं प्रणिधिं ततः तीक्ष्णेन्द्रियो महाप्रज्ञ ईदृशः स्याम् अहं यथा । 21 नाढ्ये कुले ऽभिजायेयं मा चाहं नीचवृत्तिषु । मध्ये कुले ऽभिजायेयं प्रव्रज्याबहुलः सदा । 22 तेनाहं कुशलमूलेन पंच जातिशतान्य् अहं । मनुष्यलाभं लब्ध्वा च प्राव्रजं चानगारिकाम्* 23 इयं मे पश्चिमा जातिर् लब्धो मे मानुषो भवः आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः 24 प्रव्रज्या च मया लब्धा शाक्यसिंहस्य शासने । अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः अर्धमासाद् भदन्ताहं गतिपारमितां गतः 25 संमुखं चैव शास्ता मां भिक्षुसंघ्. + + + + व्याकरोति प्रज्ञया श्रेष्ठं धर्मचक्रानुवर्तकम्* 26 शारिपुत्रो महाप्रज्ञो भिक्षुसंघाग्रतः स्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते (ग्ब्म् 6.1061ब्) महाह्रदे // // 27

शारिपुत्रवर्गो द्वितीयः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं महामौद्गल्यायनम् इदम् अवोचन्* व्याकृता आयुष्मं महामौद्गल्यायन आयुष्मता शारिपुत्रेण स्वककर्मप्लोतिर् इदानीं त्वम् अपि स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकुरु । एवम् उक्त आयुष्मान् महामौद्गल्यायनः स्थविरस्थविरान् भिक्षून् इदम् अवोचत्*

.. .. .. हम् ऋषिः पूर्वं वनप्रस्थम् उपाशृतः पुरुषस् तत्र चागम्य प्रव्रज्यां माम् अयाचत । 28 केशांस् तस्यावरोप्याहं धावयित्वा च चीवरम्* रञ्जयित्वा ततः प्रादात् सो ऽभूद् आत्तमनाः तदा । 29 एकान्तम् उपसंक्रम्य पर्यङ्केन निषण्णवान्* प्रत्येकबोधिं स्पृष्ट्वा स स्त .. + + + संगतः 30 प्रामोद्यम् उपगम्याहं संप्रगृह्याञ्जलिं ततः अकार्षं प्रणिधिं तत्र प्रार्थयं रिद्धिम् उत्तमां । ईदृशा मम रिद्धिः स्याद् यथैवास्य महाऋषेः 31 तेनाहं कुशलमूलेन यत्र यत्रोपपन्नवान्* देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो व्यरोचयम्* 32 इयं मे पश्चिमा जातिर् लब्धो मे मानुषो भवः आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः 33 प्रव्रज्या च मया लब्धा शाक्यसिंहस्य शासने । अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 34 अहम् ऋद्धिमताम् अग्र्यो निर्दिष्टः सर्वदर्शिना .. + परीत्तं कुशलम् अनुभूतं सुखं बहु । 35 यच् चाप्य् अकुशलं कर्म शृणुत व्याकरोम्य् अहम्* पुरोत्तमे राजगृहे चाभूवं श्रेष्ठिदारकः 36 बहिर् गृहस्य क्रीडित्वा प्रविशं भक्तकराणात्* + + + मातापितराव् उभौ तत्र रहोगतौ । 37 दृष्ट्वा त्. .. .. .. + + ऽवध्यायन्ते च लज्जिताः मनःप्रदोषं चाकार्षं पितुर् मातुर् अथान्तिके । यदा पुमां भविष्यामि हंम्य् एवं नडघात्यया । 38 मनःप्रदोषं कृत्वाहं कायेन न पराकृतं + + + + + + + + + + + दुःखम् उत्तमम्* 39 ततः कर्मावशेषेण .. .. + पश्चिमे भवे । नडघात्यया हनिष्यन्ति श्रमणा अन्यतीर्थिकाः 40 स एव हि ममाबाधो भविता मरणान्तिकः कर्मावशेषं चरमं ततः क्षीणं भविष्यति । 41 तस्मात् प्रसाद्य + + + + + + + + + + + + + + + + हेतोर् हि सत्वा गच्छन्ति सद्गतिम्* 42 इत्य् एवं कोलितः स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 43

कोलितवर्गस् तृतीयः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं शोभितम् + + + + + + + + + + + + .. कोलितेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि शोभितः स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोतु / अथायुष्माञ् च्छोभितः भिक्षुसंघस्य पुरस्तात् स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोतु /

संघारामम् अहं गत्वा दृष्ट्वाचोक्षं तद् अङ्गणं + + + + + + + + + + + + + + + + 44 ततश् चित्तं प्रसाद्याहं चोक्षं दृष्ट्वा तद् अङ्गणम्* निष्क्लेशः स्याम् इत्य् अवोचं यथेदं चोक्षम् अङ्गणं / 45 तेन कुशलमूलेन यत्र यत्रोपपन्नवान्* प्रासादिको दर्शनीयश् चाभिरूपो भवाम्य् अहम्* 46 ततः कर्मावशेषेण + + + + + + + + + + + + + + + + + + (ग्ब्म् 6.1062अ) शोभितम् एव मे । 47 शोभमानो ह्य् अहं जातो ज्ञातिसंघाग्रतस् तदा । प्रियो मनापः सर्वेषां ज्ञातीनां सत्कृतः सदा । 48 आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः । अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 49 यो मे च प्रणिधिः + + + + + + + + + + + + + + + + + कृतकृत्यो निरास्रवः 50 सर्वं जम्बुद्वीपम् अपि काशिवस्त्रेण शोधयेत्* वीतरागस्य यश् चैकं चंक्रमं शोधयेद् ऋषेः 51 जम्बुद्वीपे च सर्वस्मिं शोधयेद् ऋषिचंक्रमां / यश् च चातुर्दिशे संघे कटामात्रं विशोधयेत्* 52 जम्बुद्वीपे + + + + + + + + + + + यश् चाप्य् एकं पाणिमात्रं जिन .. .. .. + + + 53 एतां विशेषितं ज्ञात्वा या मया वेदिता स्वयं / संमार्ज्य सुगतस्तूपं प्रसादयत मानसं । 54 तस्मात् प्रजानतां सम्यक् संबुद्धस्य गुणान् बहून्* कार्यः स्तूपेषु सत्कारो + + + + + + + + 55 एतद् भदन्ताः स्मरामि यन् मया कुशलं कृतम्* .. .. + + फलं तस्य कान्तम् इष्टं मनोरमम्* 56 तस्माज् जिनस्य स्तूपेषु पूजां कुर्वीत शोभनाम्* एतद् भदन्ताः परमं पुण्यक्षेत्रम् अनुत्तमम्* 57 न हि चित्तप्रसादस्य भवत्य् अल्पा + + + + + + + + + संबुद्धे बुद्धानां श्रावकेषु वा । 58 शोभितः स्थविरश् + भिक्षुसंघाग्रतः स्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 59

शोभितवर्गश् चतुर्थः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं सुमनसम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं सुमन आयुष्मता शोभितेन + + + + इदानीम् आयुष्मान् अपि स्वकं कर्म व्याकरोतु //

कर्णे सुमनसं कृत्वा कृत्वा मालां च मूर्धनि । उद्यानभूमिं निर्यामि वयस्यैः परिवारितः 60 विपश्यिनः स्तूपम् अहं तत्रापश्यं महामुनेः संपूज्यमानं महता जनकायेन सर्वतः 61 वयस्यका गृहीत्वा + + + मालां स्वकां स्वकां / तस्मिन्न् आरोपयं स्तूपे सुप्रसन्नेन चेतसा । 62 तान् अहं तत्र दृष्ट्वाथ जनम् अन्यं तथा बहु । कर्णाद् गृहीत्वा कुसुमं स्तूपे आरोपये तदा । 63 तेनाहं कुशलमूलेन यत्र यत्रोपपन्नवान्* देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो विरोचितः 64 आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 65 एकपुष्पं परित्यज्य वर्षकोटिशतान्य् अहम्* देवेषु परिचर्य्ऽ; एव शेषेण परिनिर्वृतः 66 सचेद् भदन्त आज्ञास्ये संबुद्धस्य गुणान् बहून्* भूयो ऽकरिष्ये सत्कारां सुप्रसन्नेन चेतसा । 67 तस्मात् प्रजानताम् अस्य + + + + गुणान् बहून्* कार्यः स्तूपेषु सत्कारो भविष्यति महाफलः 68 न हि चित्तप्रसादस्य स्वल्पा भवति दक्षिणा तथागते वा संबुद्धे बुद्धानां श्रावकेषु वा । 69 एतद् भदन्ताः स्मरामि यन् मया कुशलं कृतं* अनुभूतं फलं तस्य (fol. 203v1) कान्तम् इष्टं मनोरमं 70 तेन कर्म्. + + + + + + जातिः पुनर्भवः अर्हन्न् अस्मि हतक्लेशः शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 71 नाहं पुनर्भवशय्यां संसारे शयितः क्वचित्* इयं मे भविता जातिर् (ग्ब्म् 6.1062ब्) अनुपादाय पश्चिमा : 72 तेनैव हेतुना चेदं नाम मे सुमना इति / मुक्तो ऽस्मि सर्वदुःखेभ्य उत्तीर्णो भवसागरात्* 73 इत्य् एवं सुमना स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतः स्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 74

सुमनोवर्गः पञ्चमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं कोटीविंशम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं कोटीविंस आयुष्मता सुमनसा स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोतु किम् आयुष्मता कोटीविंशेन कर्म कृतं यस्य कर्मणो विपाकेन भगवता आरब्धवीर्याणाम् अग्रो निर्दिष्टः स कथयति

चातुर्दिशस्य संघस्य मयैकं लयनं कृतम्* बन्धुमत्यां प्रवचने राजधान्यां विपश्यिनः 75 संस्तीर्य लयनस्याहं दूष्यैर् भुवम् अवासृजम्* प्रहृष्टचित्तः सुमना अकार्षं प्रणिधिं तदा 76 आराधयेयं संबुद्धं लभेयं उपसम्पदम्* परां शान्तिं च निर्वाणं + + + अजरं पदम्* 77 अहम् एतेन पुण्येन कल्पां नवति संसृतः देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो विरोचितः 78 ततः कर्मावशेषेण पश्चिमे ऽस्मिं समुच्छ्रये । श्रेष्ठिनो ऽग्रस्य + + + + + + + .. पुत्रकः 79 जातमात्रं च मां श्रुत्वा छन्दः पितुर् अभूद् अयम्* + + अहं कुमारस्य कोटीद्रव्यस्य विंशतिं 80 रोमाभूत् पादतलयोर् जाताभूच् चतुरङ्गुलाः सुसूक्ष्मा मृदुसंस्पर्शाः शुभास् तूलपिचूपमाः 81 अतीता नवतिः कल्पाः कल्पो चैक्. + + + + + + + + असंस्तीर्णे पादं न्यस्तं महीतले । 82 आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 83 अग्र्यो ऽस्म्य् आरब्धवीर्याणां निर्दिष्टः सर्वदर्शिना । क्षीणास्रवो वान्तदोषः प्राप्तो ऽहम् अचलं + + 84 + + + + + + + + भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 85

कोटीविंशवर्गष् षष्ठः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं वागीशम् इदम् अवोचन्* व्याकृता आयुष्मं वागीश आयुष्मता + + + + + + + + + + + इदानीम् आयुष्मान् अपि व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं / स कथयति

नवत्य् अतीताः कल्पा मे नाभिजानामि दुर्गतिम्* देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो विरोचितः 86 अजानानः कुशलम् अहं केवलान्योन्यदर्शनात्* ततो विपश्यिनः + + + + + + + + + + 87 + + + काकिनीनां वै गन्धमाल्यविलेपनैः .. + + त्वा स्तूपे च न विनिपातम् अहं गतः 88 कृत्वाल्पकं तु कुशलम् अनुभूतं सुखं बहु । अर्हत्वं च मया + + शीतीभुतो ऽस्मि निर्वृतः 89 सचेद् धि नाम सम्बुद्धं ज्ञत्वा मा .. + + + + + + + + + + + + + + + + + + भवेत्* 90 तस्मात् प्रजानतां सम्यक् संबुद्धस्य .. + + + स्तूपेषु कार्यः सत्कारो भविष्यति महाफलः 91 अग्रो ऽस्मि गाथाकाराणां निर्दिष्टः सर्वदर्शिना । बहुश्रुतश् च वागीशः कल्याणप्रतिभानवान्* 92 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + (ग्ब्म् 6.1063अ) महाह्रदे // // 93

वागीशवर्गः सप्तमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं पिण्डोलभरद्वाजम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मन् भरद्वाज आयुष्मता वागीशेन स्वका कर्मप्लोतिर् + + + + + + + + + + + + + + + + + पिण्डोलभरद्वाजः कथयति

अभूवं श्रेष्ठिपुत्रो ऽहम् ईश्वरः पैतृके गृहे / अनुरक्षया पितुर् अहं मिथ्या मातर्य् अवर्त्तिषम्* 94 पितरं भगिनीं भ्रातॄं दासकर्मकरान् अपि । तर्पयाम्य् अन्नपानेन मातरं पर्यभाषिषम्* 95 मात्सर्येना + + + + + + + + + + + + + + + उक्तवां वाचम् उपलां भुंक्ष्व भोजनम्* 96 तेन कर्मविपाकेन नरके क्षेपितं बहु । प्रतापने कालसूत्रे दुःखं प्राप्तम् अनल्पकम्* 97 नरकेभ्यस् ततश् च्युत्वा लब्ध्वा वै मानुषं भवम्* तेन कर्मविपाकेन पाषाणं भु .. + + + 98 + + + + + + + + तासु तसूपपत्तिषु । तथा च क्षुत्पिपासाभ्यां + + कालं करोम्य् अहम्* 99 इयं मे पश्चिमा जातिर् लब्धो मे मानुषो भवः आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः 100 प्रव्रज्या च मया लब्धा शाक्यसिंहस्य शासने । अर्हत्वं + + + + + + + + + ऽस्मि निर्वृतः 101 सिंहनादिनाम् अग्रश् च निर्दिष्टः सर्वदर्शिना । सर्वे मे वाहिताः क्लेशा वीतक्लेशो ऽस्म्य् अनास्रवः 102 इदानीम् अपि भदन्ताहम् एवम् ऋद्धिमतः सतः भविष्यन्त्य् उपला एव गुहायां मम भोजनम्* 103 एतद् भदन्ताः + + + + + + + + कृतं मया । अनुभूतं फलं तस्य न हि कर्म प्रणश्यति 104 पिण्डोलभरद्वाजः स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 105

पिण्डोलभरद्वाजवर्गो ऽष्टमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं स्वागतम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं स्वागत आयुष्मता पिण्डोलभरद्वाजेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि स्वागतः स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोतु । अथायुष्मां स्वागतस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति ।

bandhumatyāṃ rājadhānyām abhūvaṃ śreṣṭhidārakaḥ prabhūtadhanadhānyo 'haṃ janakāyasya saṃmataḥ 106 + + + satkṛto 'bhūvam atha naigamamantriṇām* .. + + + darśanīyo rūpadarśanamūrcchitaḥ 107 {rūpayauvanamūrcchitaḥ: j.w. de jong; iij 7 (1964), pp. 232-235} tato 'haṃ ratham āruhya janakāyapuraskṛtaḥ udyānabhūmiṃ niryāmi sarvakāmasamarpitaḥ 108 tatra cāpaśyam udyāne śramaṇaṃ saṃvṛtendriyam* śāntendriyasamācāraṃ lūhacīvaradhāriṇam* 109 taṃ cāhaṃ śramaṇaṃ dṛṣṭvā daurmanasya + + + + nirdoṣakaṃ vāṅmanas taṃ jugupsann avasādaye : 110 ayaṃ pravrajitaḥ kasya durvarṇo ghoradarśanaḥ kuṣṭhī gātreṣv arurgātraḥ kṛśo dhamanisantataḥ 111 tena karmavipākena vacoduścaritena ca / tataś cyutaḥ kālagato narakeṣūpapannavān* 112 durvarṇo duḥkhito 'haṃ ca bhavāmi narak. + + + + gātreṣv arurgātraḥ kṛśo dhamanisantataḥ 113 kapālapāṇir vyāhāraṃ śaṇaśāṭīnivāsitaḥ saṃkārakūṭaśayano 'layano 'thāparāyaṇaḥ 114 yena (gbm 6.1063b) yena ca gacchāmi bhikṣām āhārakāraṇāt* daṇḍino vārayante māṃ bhavāmi ca jugupsitaḥ 115 paṃca jātiśatāny evaṃ yatra yatropapannavān* tatraiva ca kṣutpipāsābhyāṃ duḥkhī kālaṃ karomy aham* 116 durāgataś ca me nāma sarvanāmajugupsitaḥ amanāpaś ca sarveṣāṃ tadaivāsaṃ jugupsitaḥ 117 so 'haṃ saṃbuddhaṃ adrākṣaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtam* mahato janakāyasya deśayantaṃ paraṃ padam* 118 dṛṣṭvā ca janakāyaṃ taṃ pradhāvaṃ tvaritaṃ gataḥ apy evānnasya pānasya labheyaṃ yāvadarthikaṃ / 119 dṛṣṭvā ca janakāyaṃ taṃ dharmārthāya niṣaṇṇakam* nirāśaḥ pratyapakrāmaṃ nāsti bhaktasya dāyakaḥ 120 pratyabhāṣe

ततो नाथो महाकारुणिको मुनिः + + स्वागत भद्रं ते निषीदेदं तवासनम्* 121 सो ऽहं प्रामोद्यम् आगम्य संप्रगृह्याञ्जलिं ततः शास्तुः पादौ नमस्याहम् एकान्ते सन्निषण्णवान्* 122 ततः कारुणिकः शास्ता गौतमो ह्य् अनुकम्पया । कथ + + आनुपूर्वा सो ऽहं सत्यानि दृष्टवान्* 123 याचेत् ततो ऽहं प्रव्रज्यां दृष्टसत्यो महामुनिम्* प्रव्राजयत् कारुणिको गौतमो मे ऽनुकंपया 124 स्वागतश् चेति मे नाम कृतवान् लोकनायकः तेजोधातुसमापत्त्याम् अग्र्यं माम् अभ्यनिर्दिशेत्* 125 इत्य् एवं स्वागतस्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे //

// 126

स्वागतवर्गो नवमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षव आयुष्मन्तं नन्दिकम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मन् नन्दिक आयुष्मता स्वागतेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीं त्वम् अपि नन्दिक स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोतु अथायुष्मान् नन्दिकस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

पुरोत्तमे राजगृहे श्रेष्ठ्य् अभूवं महाधनः दुर्भिक्षे वर्तमाने च ऋषयस् तत्र भोजिताः 127 + + + + + + + + + + + ऋषिर् आगतः प्रत्येकबुद्धो भगवां वशीभूतो + + स्रवः 128 चिन्तामात्सर्यदोषेण पापिकां चिन्तयाम्य् अहम्* को ऽधुनेमं श्रमणकं सप्त वर्षाणि भोजयेत्* 129 क्वाथयित्वाश्वमूत्रेण ततो भक्तम् अपाचयेत्* अभोजयं ऋषिं त .. + + + + + + + 130 + + + + + + + + नरकपक्ववांश् चिरम्* संघाते रौरवे + + तपने ऽथ प्रतापने । 131 नरकात् प्रच्युतश् चाहं लब्ध्वा वै मानुषं भवम्* ग्लानकः परवश्यश् च दुःखी कालं करोम्य् अहम्* 132 पञ्च जातिशतान्य् एवं + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 133 इयं मे पश्चिमा जातिर् लब्धो मे मानुषो भवः आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः 134 प्रव्रज्या च मया लब्धा शाक्यसिंहस्य शासने अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 135 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + ग्लानकः परिवर्तकः 136 इत्य् एवं नन्दिकः स्थविरो (fol. 205r1) भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 137

नन्दिकस्यानिरुद्ध + + वर्गो दशमः // //

उद्दानम्* // + (27 अक्षरस् लोस्त्) (ग्ब्म् 6.1064अ) पिण्डोलस्वागतनन्दिकाः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं यशसम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं यश आयुष्मता नन्दिकेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् + स्वकां कर्मप्लोतिं + + + + + + + + + + + + + + + + + कर्मप्लोतिं व्याकरोति ।

पुरारण्ये मुनि + + ग्रामं पिण्डार्थम् आव्रजम्* नारीकुणपम् अद्राक्षं व्याध्मातकविनीलकम्* 138 योनिशः प्रत्यवेक्ष्याहं पर्यङ्केन निषण्णवान्* अशुभां तत्र भावयाम्य् एकाग्रः सुसमाहितः 139 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + भीषणं शब्दं समाधेर् अहम् उत्थितः 140 तस्याः कुक्षिस्थम् अद्राक्षं पुरीषम् अथ शोणितं / तं पूतिगन्धम् अशुचिं प्रघरन्तं समन्ततः 141 आन्त्रम् अन्त्रगुणा वृक्का हृदयं क्लोमकं तथा । खाद्यमानं कृमिशतैः पुनश् + + + + + 142 + + + + + + दृष्ट्वा स्वे शरीरे निबद्धवान्* यथैवेदं + + + + यथैवैतद् इदं तथा 143 ततः समाधेर् व्युत्थाय प्रक्रान्तो ऽस्म्य् आश्रमं प्रति / न पिण्डाय तदाचार्षं भुक्तवान् नैव भोजनम्* 144 यदा चाहं पुनर् ग्रामं प्रविषं भोजनार्थिकः + + + + + + + + + + + तत्र भावयम्* 145 सर्वम् इदं रूपगतं य + + कुणपं तथा । अन्तः पूर्णम् अमेध्यस्य सर्वम् एव जुगुप्सितम्* 146 एवं भावयतो ऽभीक्ष्णं प्राप्त मे वीतरागता । ब्राह्मान् विहारांश् चत्वार अप्रमाणाः सुभाविताः 147 {ब्राह्मा विहाराश्} त + + + + + + + ब्रह्मलोकपरायणः ब्रह्मलोकाद् अहं च्युत्वा जातो वाराणसीपुरे //

148 जातो ऽग्रश्रेष्ठिनः श्रीमां अहं तत्रैकपुत्रकः प्रियो मनापः सर्वेषां निष्ठाप्राप्तश् च सम्पदाम्* 149 दिवा सम्परिचर्याहं रात्रौ शय्याम् अकल्पयम्* लघ्व् एव तत उत्थाय तत्रापश्यं बहूः स्त्रियः 150 कृत्वा म्र्दङ्गां शिरसि भेरीपणववल्लरीः + + + प्रलपन्तीस् ताः सुप्ता विक्षिप्तबाहवः 151 ततो मे पुर्वको हेतुर् उदपादि महार्थिकः श्मशानसंज्ञाशुभता आसीद् अन्तःपुरे मम । 152 ततः संवेगम् आपन्नो विस्वरं कृतवान् अहम्* उपद्रुतो ऽस्मि मार्षा उपसृष्टः समन्ततः 153 {मारिषा} शयनात् तत उत्थाय प्रासादात् + + + + विवृण्वन्ति मम द्वारं देवता अनुकम्पया 154 नगराद् अभिनिष्क्रम्य नदीतीरम् उपागतः अपश्यं पारिमे तीरे श्रमणं संवृतेन्द्रियम्* 155 तं चाहं श्रमणं दृष्ट्वा शब्दम् उच्चम् उदीरयन्* उपद्रुतो ऽस्मि श्रमण उपसृष्टो ऽस्मि मार्ष । 156 {मारिष} आलप्त + + + + .. मां वाचामृतया तदा । एहि कुमार निर्भीतम् इदं ते निरुपद्रुतम्* 157 नदीपारम् अहं तीर्ण उत्सृज्य मणिपादुके । उपसंक्रान्तः कारुणिकं बुद्धम् अप्रतिपुद्गलम्* 158 ततो मां तृषितं ज्ञात्वा स शास्ताप्रतिपुद्गलः धर्मं मधुरं आचष्टे तं चाहं प्रतिबुद्धवान्* 159 यचेत् ततो ऽहं प्रव्रज्यां दृष्टसत्यो महामुनिं प्राव्राजयत् कारुणिको गौतमो मे ऽनुकम्पया । 160 रात्रीनिवासेन तत उदिते ऽस्मिन् दिवाकरे । सर्वे ममाश्रवाः क्षीनाः शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः इत्य् एवं (ग्ब्म् 6.1064अ) यशाःस्थविरो भिक्षुसंघाग्रतः स्थितः । व्याकरोति स्वकं कर्मं अनवतप्ते महाह्रदे // // 162

यशाःस्थविरस्य वर्ग एकादशः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं शैवलम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं शैवल आयुष्मता यशसा स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मां शैवलो व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं । अथायुष्मान् शैवलस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

वाराणस्यां नगर्यां वै निर्वृते काश्यपे जिने । महत्स्तूपं कारितवां राजा रत्नमयं कृकिः 163 *{महास्तूपं} अभूवं ज्येष्ठपुत्रो ऽहं कृके राज्ञो यशस्विनः प्रथमं च मया च्छत्रं जिनस्तूपे प्रतिष्ठितम्* 164 तत् कर्म कुशलं कृत्वा यत्र यत्रोपपन्नवान्* देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो विरोचितः 165 भवाम्य् आढ्यो महाभोगस् तासु तासूपपत्तिषु । महादानपतिश् चाहं भवामि धनधान्यवान्* 166 दत्तं दानं अनल्पं च पंच जातिशतानि मे । सन्तर्पिता याचनकाः श्रमणब्राह्मणाः पृथक्* 167 प्रत्येकबुद्धा अखिला + + + अनास्रवाः सन्तर्पिताः पञ्चशताः सुप्रसन्नेन चेतसा । 168 तत् कर्म कृत्वा कुशलम् इह पश्चिमके भवे । आढ्ये शाक्यकुले जातमात्रो वाचम् अभाषि यत्* 169 कच्चिद् धनं वा धान्यं + + + + + + .इ .. मः दानं यतो ऽहं दास्यामि तर्पयिष्ये वनीपकान्* 170 + + तृप्तिं न गच्छामि तर्पयिष्ये वनीपकान्* साधु मे क्षिप्रम् आख्यातुं कच्चिद् अस्तीह वो धनम्* 171 संविग्नमनसो ऽभूवंस् ते श्रुत्वा मम भाषितम्* दिशो दिशं विधावन्ति स्थापयित्वा च + + + 172 + + + + + + + + लपनम् आलपते तदा । देवो मनुष्यो यक्षो + + + त्वं ब्रूहि मे लघु । 173 तव पुत्रो ऽहम् अस्म्य् अम्ब मानुषो ऽस्मि न राक्षसः जातिस्मरो दानपतिर् दानं दातुं सदोत्सहे । 174 अभूद् आत्तमना माता श्रुत्वा तद् वचनं मम । सा स्माश्व् + + + + + + + + + + + + 175 परिवारेण जनेत्री माम् अपोषयत् + + + + मनापः सर्वेषां नातृप्यं दर्शनेन मे । 176 जातमात्रस्य मे नित्यम् अभ्यवर्धत तत् कुलम्* धनधान्यसुवर्णेन दासकर्मकरैर् अपि । 177 शैवलो दारको जातो जातमात्रो ऽभ्यभाषत । शैवलो + + + + + + + + + + + + + 178 + + ततो ऽहं दानानि तर्पयित्वा वनीपकान्* आराधयित्वा सम्बुद्धं प्रव्रजित्वानगारिकाम्* 179 नाहम् ऋणात् प्रव्रजितो नापि चाजीविकाभयात्* षड् अभिज्ञा मया प्राप्ताः प्रव्रज्य श्रद्धया तदा । 180 .. .. .. राजभिश् चा .. .. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + नस्य च । 181 इत्य् एवं शैवलः स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 182

शैवलवर्गो द्वादशः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं बक्कुलम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं बक्कुल आयुष्मता शैवलेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि बक्कुलः स्वकां (fol. 206r1) कर्मप्लोतिं व्याकरोतु । अथायुष्मान् बक्कुलस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

बन्धुमत्यां राजधान्यां गान्धिको ऽहं पुराभवम्* विपश्यिनः प्रवचने भिक्षुसंघं न्यमन्त्रयम्* 183 ददामि ग्लानभैषज्यं + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 184 + + (ग्ब्म् 6.1065अ) निमन्त्रितः संघो न च कश्चिद् अयाचत । + + + श्रमणो त्व् एक एकाम् एव हरीतकीं । 185 कल्पानि त्व् एकनवतिं विनिपातो न मे ऽभवत्* पश्य भैषज्यदानस्य विपाको ऽयं महार्थिकः 186 अनुभूतं + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + मोदितम्* 187 ततः कर्मावशेषेण लब्धो मे मानुषो भवः नाभिजानाम्य् अशैक्षो हि ग्रहितुं राष्ट्रपिण्डकम्* 188 त्रिरात्रेणैव तिस्रो ऽपि विद्याः साक्षात्कृता मया । यापयेल् लूहलूहेन पांसुकूलं च चीवरम्* 189 असंकीर्णो + + + + + + + + + + + + + + + + वर्षशतम् आयुर् अस्मिं भवे मम । 190 न ग्लानम् अभिजानामि तावत्कालिकम् अप्य् अहम्* एतद् भदन्ताः स्मरामि परीत्तं कुशलं कृतम्* अनुभूतं फलन् तस्य कान्तम् इष्टं सुखोदयम्* 191 इत्य् एवं बक्कुलः स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 192

बक्कुलवर्गस् त्रयोदशः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं स्थविरं स्थविरनामानं इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं स्थविर आयुष्मता बक्कुलेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि स्थविरो व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं । अथ स्थविरः स्थविरनामा तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति /

चर्मकारो ऽहम् अभवं पूर्वम् अन्यासु जातिषु । दुर्भिक्षे चर्मखण्डानि ततः स्वे + + + + + 193 + + + + + + + + आहारस्यैव कारणात्* पिण्डाय श्रमणश् चान्य + + + भोजनार्थिकः 194 तस्मै चित्तं प्रसाद्याहं दत्तवांश् चर्ममिश्रिकाम्* श्रमणः परिभुज्यासौ तत आकाशम् उत्थितः 195 प्रामोद्यम् उपगम्याहं संप्रगृह्याञ्जलिं ततः .. + + + + + + + + + + + + + + .. .. । 196 प्रीतिं च लब्ध्वा विपुलां अकार्षं प्रणिधिं + + स्थविरैर् ईदृशैर् एव भवेन् मम समागमः 197 भिक्षुणानेन यो धर्मः स्पृष्टः कायेन निर्मलः स्पृशेयं तम् अहं धर्मं प्रणिधिर् मे तदाभवत्* 198 अनुपेतं च वर्णेन गन्धेन च + + + + + + + + रसापन्नं दत्तं दानं तदा मया । 199 अनुभूतं बहु सुखं कृत्वा कुशलम् + + देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो विरोचितः 200 इयं मे पश्चिमा जातिर् लब्धो मे मानुषो भवः आराधितः सार्थवाहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः 201 यश् च प्रणिधिर् उत्तमा स + + + + + + + + + + + + + + + शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 202 इति तत्र महास्थविरः स्थविरनामा + + + + व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 203

स्थविरनामा स्थविरवर्गश् चतुर्दशमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं उरुविल्वाकाश्यपम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मन् काश्यप स्थविरेण स्थविरनाम्ना स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीं (fol. 206v1) आयुष्मन्तो ऽपि व्याकुर्वन्तु स्वकां कर्मप्लोतिं + + + व्याकर्तुम् आरब्धाः

आसंस् त्रयः सार्थवाहा भ्रातरः सहिता वयम्* दृष्ट्वा स्तूपं काश्यपस्य विभग्नं शकलीकृतम्* 204 सार्थ .. + + + + + (ग्ब्म् 6.1065ब्) तत्राकार्षीत् पुनर् नवम्* भ्रातरः सहितास् त्रीणि च्छत्राण्य् आरोपयामहे 205 तत् कर्म कुशलं कृत्वा चिरं स्वर्गेषु मोदिताः मानुष्यं + + आगम्य आढ्ये जाता महाकुले । 206 अपश्यन्तश् च सम्बुद्धं प्रव्रजामो ऽन्यतीर्थिकाः अकार्षीत् प्रातिहार्याणि नदीं नैरञ्जनां प्रति 207 + + + + + + + .. मुनिं याचामहे वयम्* प्रव्राजये कारुणिकस् ततो ऽस्मान् अनुकम्पया 208 गयशीर्षं वयं गत्वा गौतमं शासनं ततः आरब्धवीर्यैर् अस्माभिः प्राप्तं निर्वाणम् उत्तमम्* 209 कृत्वेह शास्तुः सत्कारं स्तूपं तद् अभिवन्द्य च । सर्वे वयं प्रव्रजिताः शीतिभूताश् च निर्वृताः 210 उरुविल्वानदीगयाकाश्यपाः स्थविरास् त्रयः व्याकुर्वंति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 211

उरुविल्वानदीगयाकाश्यपानां वर्गः पंचदशमः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं यशसम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मन् + + + + + + + उरुविल्वानदीगयाकाश्यपैः स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि यशाः स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोतु ।

गान्धिको ऽहं पुराभूवं गन्धपण्येषु कोविदः कुमार्यश् च स्त्रियस् तत्र तदा पण्यार्थम् आगताः 212 दृष्ट्वा च रूपधारिण्यः स्त्रियस् तत्रा .. + + + + + + + + + + + रागचित्ताश् च दृष्टवान्* 213 न चोत्सहे वितरितुं संहसं सं .. + + + कृतवान् पाणिसंस्पर्शं परस्त्रीष्व् अपरीक्षकः 214 तेन कर्मविपाकेन नरकेषूपपन्नवान्* मानुष्यं पुनर् आगम्य पाणिः शुष्यति दक्षिणः 215 पंच जातिशतान्य् + + + + + + + + + + + + + + + पाणिः संम्लायति विशुष्यति । 216 आराधितो + + + + प्राव्रजं चानगारिकाम्* अर्हत्वं च मया प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 217 एतद् भदन्ताः स्मरामि यन् मयाकुशलं कृतम्* अनुभूतं फलं तस्य न हि कर्म प्रणश्यति 218 + + + + + + + + + + + + + + + + + + दक्षिणकः पाणिर् न यथा वामकस् तथा 219 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + पुरुषो वापि दुःखां विन्दति वेदनाम्* 220 विसर्जयेत् पारदारम् अग्निं प्रज्वलितं यथा । स्वेषु दारेषु सन्तुष्येद् बुद्धिमान् पण्डितो नरः 221 पश्यतः परदारेषु यः पुमान् + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 222 + + कृतं मया पापं पूर्वम् अन्यासु जातिषु अनुभूतं फलं तस्य अनल्पं नरके चिरम्* 223 इयं मे पश्चिमा जातिः प्राप्तं पदम् अनुत्तरम्* मुक्तो ऽस्मि सर्वदुःखेभ्यः शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 224 तस्माद् विमुखक्. .. .. .. ..ं .ई .. .. .इ + + + + + + + + + + + + + + + + + + 225 + + + + यथा स्थविरो भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे // // 226

स्थविरयशसो वर्गः षोडशः // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं ज्योतिष्कम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं ज्योतिष्क आयुष्मता यशसा स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि ज्योतिष्कः व्याकरोतु (fol. 207r1) स्वकां कर्मप्लोतिं / अथायुष्मान् ज्योतिष्कस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

बन्धुमत्यां राजधान्यां + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 227 + + + + महीपालो नरर्षभम् अहं तदा । उत्तरोत्तरभक्तेन सगणं तर्पयामहे । 228 त्रैमास्यं भोजितो बुद्धो + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 229 + + + + + सहस्रं भोजनाच्छादनं तथा । एकैकस्य तदा भिक्षोर् दानं दत्तम् अनल्पकम्* 230 हेमजालप्रतिच्छन्ना हस्तिनश् च स्वलंकृताः + + + + + + + + + + + + .. .. + + /// 231 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + ः पश्चिमः कृतः 233 संतर्पितो महाराज्ञा ऋषिश्रेष्ठो विनायकः ततो ऽस्मि चिन्ताम् आपन्नो दृष्ट्वा आसनसंपदः 234 स्यान् मे खाद्यं च भोज्यं च न त्व् एतादृशम् आसनम्* + + + + + + + + + + + + + + + + 235 + + + + + + + + + + + + + + + + + + माम् अब्रवीच् छक्रः सहायस् ते भवाम्य् अहम्* 236 तेन निर्मितम् उद्यानं शुभं दिव्यं मनोरमम्* प्रज्ञप्तम् आसनं दिव्यं दिव्यान्य् आच्छादनानि च । 237 ततो विपश्यी .. म्या + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 238 + + + + + + + + + + + + स्वलंकृताः भिक्षोश् छत्रं धारयन्ति तदैकैकस्य मूर्ध्ननि । 239 ततो दिव्येन भक्तेन तर्पितः स विनायकः दिव्यैर् आच्छादितो वस्त्रैर् मुनिः सश्रावको + + /// 240 कृतपुण्यो विरोचेयं देवेषु मनुजेषु च । 241 कृत्वा महर्षेः सत्कारं श्रीमतो वै विपश्यिनः 242 इयं मे पश्चिमा जातिर् जाता राजगृहे वयम्* बिंबिसारस्य + + + + + + + + + + + 243 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + अमात्यानां नैगमानां च सर्वशः 244 दिव्यैः कामैर् अहं नित्यम् अस्मिं संतर्पितो ऽभवत्* मनुष्यभूतो ऽन्वभवं दिव्यान् कामान् मनोरमान्* 245 अनुत्तरः

सार्थवाहस् ततो बुद्धो महामुनिः विनायकः + + + + + + + + + + + + 246 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + सः प्रायां येनासौ भगवान् मुनिः 247 + + + + + + द्योतम् उल्काधारं प्रभाकरम्* अवतीर्य रथात् पद्भ्यां उपसंक्रान्तवान् मुनिम्* 248 वन्दित्वा शिरसा पादौ मुदितो ऽहं महामुनेः + + + + + + + + + + + + + + + + 249 + + + + + + + + + + + + + + + + सार्थवाहं नरादित्यं छिन्नं मारस्य बन्धनम्* 250 लोकस्यानुत्तरः शास्ता ममासाव् अनुकम्पया । आर्यसत्यान्य् उपदिशे प्रत्यविध्यम् अहं तदा । 251 अहं तदा कारुणिकं संबुद्धम् + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 252 + + + + + + + + + + (fol. 207v1) ऽप्रतिपुद्गलः एहि भिक्षो इत्य् अवद्. + + + उपसंपदा । 253 तेनाप्रमत्तमनसा दृढवीर्यसमाधिना । शिवं निर्वाणम् अमृतं स्पृष्टं स्थानम् अनुत्तरम्* 254 आराधितः + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 255 + + + + + + + राज् जात्या च मरणेन च । शोकै .. + + + + + + + मुक्तो ऽस्मि सर्वतः 256 ज्योतिष्क एवं स्थविरः भिक्षुसंघाग्रतस्थितः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे //

// 257

/// इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं राष्ट्रपाल आयुष्मता ज्योतिष्केण स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि राष्ट्रपालो व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं / अथायुष्मान् राष्ट्रपालस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

+ + + + + + + + + + + + + वर्धनः राज्ञः कृकेर् अहं पुत्रः कनीयान् अभवं तदा । 258 अकारयन् महत्स्तूपं श्रीमतः काश्यपस्य वै । {महास्तूपं} तस्यैव च पितुश् छत्रं खुड्डाकम् अनुरक्ष्. + /// 259 तत् कर्म कृत्वा कुशलं यत्र यत्रोपपन्नवान्* देवभूतो मनुष्यश् च कृतपुण्यो विरोचिषम्* /

261 iyaṃ me paścimā jātir jāto 'haṃ sthūlakoṣṭhake | śreṣṭhi + + + + + + + + + + + + + + 262 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + pakṣo 'haṃ tathā janapadeṣv api | 263 prasādiko darśanīyaḥ svabhirūpaḥ susaṃsthitaḥ mānuṣyakābhī riddhībhiḥ sarvakāmasamarpitaḥ 264 priyaṃ manāpaḥ śāstā sa + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 265 sarvāśayānāṃ kuśalaḥ śāstā me 'pratipudgalaḥ pratyakṣipaṃ me pravrajyāṃ sa viditvāśayaṃ mama | 266 na buddhā ananujñātaṃ mātrā pitrā ca + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 267 + + + + + + + + mātāpitror athābruvaṃ tātāmbāv anujānīta pravrajiṣye 'nagārikām* 268 mātā pitā ca me śrutvā jātau .. .. .. .au .. + + + +ṃ + + + + .. maraṇ. + + + + + 269 (msv,wi 101) + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + nānujñāsyatha māṃ yadi | 270 ṣaḍrātraṃ muktim ākāṃkṣaṃ anāhāraḥ sthito 'bhavan* .. + + + + + + + + + + + + + + + 271 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + mṛtena kariṣyatha | 272 saced abhirametāyaṃ pravrajyāyāṃ hi vaḥ sutaḥ evaṃ drakṣyatha jīvitaṃ + + + + + + + + 273 + + + + + + + + + + + + + + + + nānyatra mātāpitarau kānyasyānyā gatir bhavet* 274 mātā pitā ca me prāha vayasyāḥ priya + + + + + + + + + + + + + + + + + + + /// 275 mātā pitā ca me prāha sacet pravrajito bhavān* karoti darśanaṃ bhūyo gaccha pravraja putraka : 277 sādhv ity ahaṃ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + /// 278 tato 'haṃ pravrajitveha vyāhāraṃ śāstṛśāsane | sarvasaṃyojanaṃ kṣīṇam āsravā nihatā hi me 280 + + + + + + + + + +

अनुभूतं + + + + + + + + + + + + + + + + + + 281 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + प्राप्तं शीतीभूतो ऽस्मि निर्वृतः 282 प्रसाद्य मानसं तस्मान् महाकारुणिके जिने /

स्तूपे कुरुत सत्कारं विमोक्ष्यथ महाभयं /// 283

राष्ट्रपालवर्गो ऽष्टादशमः । // //

अथ स्थविरस्थविरा भिक्षवः आयुष्मन्तं स्वातिम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मन् /// आयुष्मता राष्ट्रपालेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि स्वातिर् व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं अथायुष्मान् स्वातिस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

अहं राजगृहे ऽभूवं अग्रः श्रेष्ठी महाधनः + + + + + + + + + + + + + + + + 285 + + + + + + + + + + + + + + + + ऋषीन् अभोजयन् सर्वे ह्य् एकैकं च कुले कुले । 286 यादृशं च स्वयं भक्तम् आत्मार्थे पच्यते सदा । देयन् तादृशम् एवैषाम् एकैकस्य + + + + 287 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + प्रतिरूपकम्* । 288 भक्तपंचशतं यादृक् करण्डान् मम साध्यते । भक्तं तादृशम् एवाहं तस्य भिक्षोः प्रदत्तवां 289 ततो मे तत्र मात्सर्यम् उदपादि सुदारुणम्* + + + + + + + + + + + + + + + + /// 290 कुतः पुनर् भिक्षुम् इमं त्रैमास्. + + + + +म्* भविष्यत्य् अतिमात्रो ऽयं व्ययः पंच शतानि मे 292 यन्व् अहं श्रमणस्यास्य मरणाय पराक्रमम्* कु + + + + + + + + + + + + + + + 293 + + + + + + + + + + + + + + + + भोजनेन सह प्रादाम् आ .. + + + + + + 294 तस्मिंश् च भुक्तमात्रे ऽस्य व्याधिर् दारुणम् उत्थितः अन्त्राण्य् आन्त्रगुणा वृक्का अधोभागेन निर्गतः 295 क्. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 296 + + + + + + (fol. 208v1) श्रेष्ठी अवधीद् य इमं मुनिं प्रत्येकबुद्धम् + + शीतीभूतम् अनास्रवं । 297 समन्ताज् ज्ञातयः क्रुद्धा अवध्यायन्ति मां ततः बह्व् अपुण्यं प्रसूतं ते यद् अयं घातितो + + 298 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + प्रकाशितो ऽत्ययं ततः 299 क्षमयित्वा पुनः सर्वं प्रतिदेश्यात्ययं ततः सहस्रार्धेन भक्तेन तर्पयामि सभक्तितं 300 तत् पापं देशयित्वाहं क्षमयित्वा च तान् ऋषीन्* + + + + + + + + + + + + + + + + 301 + + + + + + + + + + + + + + + + यथा मुक्ता इमे सर्वे तथा मुच्येय बन्धनात्* 302 मा दरिद्रेषु

गेहेषु जन्म मे ऽभूत् कदाचन : मा भूत् कदाचिन् मात्सर्यं समुत्पद्येत चेतसि । 303 प्रत्येकबुद्धं हतवान् + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 304 + + + + + + + + वेदये दुःखवेदनां । मानुष्यं पुनर् आगम्य क्षिप्रं कालं करोम्य् अहं । 305 महाधनो भवाम्य् आढ्यो लोकसत्कृतपूजितः पतद्भिर् आंत्रै + + + + + + + + + + + 306 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + न रागः सर्वसमुद्धृतः 307 यदा चाप्य् अनुपादाय निर्वाणं मे भविष्यति । अन्त्राण्य् अन्त्रगुणा वृक्का चैकं च निपतिष्यति । 308 य .. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 309 + + + + + श्रावस्त्यां स्वातिर् भिक्षुर् महर्द्धिकः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे //

// 310

स्वातिवर्ग एकोनविंशतिमः // // ///

जङ्घाकाश्यप स्वातिना भिक्षुणा स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि जङ्घाकाश्यपो व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं / अथायुष्माञ् जङ्घाकाश्यपः तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

+ + + + + + + + + + + + + + + कं / ग्रामेण वै समस्तेन दुर्भिक्षे वर्तमानके । 311 आगतो मम भागेन तत्रैकः शीतलो + + + + + + + भगवां शीतीभूतो निरास्रवः /// 312 एवं विचिन्तयित्वाहम् अकार्षं पापकां मतिं । किम् अस्याहं प्रदास्यामि भिक्षोर् भक्तम् अकर्मणः 314 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 315 + + + + + + + + + + + + + + + + संघाते तपने चैव दुःखां विन्दामि वेदनां* 316 नरकात् प्रच्युतश् चाहं यत्र यत्रोपपन्नवान्* कृ + + + + + + + + + + + + + + + /// 317 प्रव्रज्य श्रद्धया चैवम् आस्रवा निहता मया : अभिज्ञाः षण् मया स्पृष्टाः प्राप्तम् अर्हत्वम् + + /// 319 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + न्तो भवाम्य् अहम्* 321 जंघा काश्यपगोत्रेण कर्मनामा महर्द्धिकः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे /// 322

भिक्षवः आयुष्मन्तं चूडपन्थकम् इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं चूडपन्थक आयुष्मता जंघाकाश्यपेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि चूडपन्थको व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं / अथायुष्मान् चूडपन्थकस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

+ + सूकरिको ऽभूवं पूर्वम् अन्यासु जातिषु : बद्ध्वा मुखे सूकरकान् नदीतीरम् अतारयम्* 323 नदीमध्यम् अहं प्राप्. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 324 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + स्म ऋषयो ममागत्यानुकम्पया : 325 ते माम् अमोचयंस् तत्र ततः प्रव्राजयन्ति मां आसंज्ञिके वाव .. .. + या .. + + + + + /// 326 आराधितश् च संबुद्धः प्राव्रजं चानगारिकां । संमोहवांश् च धन्धगतिर् उद्देशं नाध्यगाम् अहम्* 328 तृभिर् मासैर् भदन्तैका मया + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 329 + + + + + + + + + + + + + + + + सन्धावतेमं संसारं दीर्घं कल्पम् अनल्पकम्* 330 {सन्धावित्वेमं} संमुखं लोकनाथस्य व्याकरोच् चूडपन्थकः कृष्णशुक्लानि कर्माण्य् अनवतप्ते + + + + /// 331

इदम् अवोचन्* व्याकृतम् आयुष्मं सर्पदास आयुष्मता चूडपन्थकेन स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि व्याकरोतु स्वकां कर्मप्लोतिं / अथायुष्मान् चूडपन्थकस् तस्यां वेलायां स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति

+ + + + + + + + + + श्रमणको ऽभवम्* बहुश्रुतस् तृपिटकश् चाभूवं .. + + + + 332 .. वाचयाम्य् अहं भिक्षूं न धर्मं देशयामि च । जानीयुर् भिक्षवो मान्ये मा भूवं + + + + + 333 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 334 + + + + + + + + + + + + + + + .. न प्रकाशयसे धर्मं न ह्य् एतत् तव शोभनं । 335 ततो मरणकालो .. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 336 + + + + + + + + + + + + + + + + + + (fol. 209v1) + + + + + + + + + + + + + + 337 + + + देशयित्वाहं मात्सर्यं च विनोद्य तं । पर्षत्स्व् अदेशयं धर्मं सप्तरात्रम् अहं तदा /// 338 + + + + + + + + सप्तरात्रम् अहं तदा । देवलोके प्रमोदित्वा सर्वकामसमर्पितः 340 देवलोकात् ततश् च्युत्वा लब्धो मे मानुषो भवः शाक्यराजकुले जातो + + + + + + + + 341 + + + + + + + + + + + + + + + + प्रियो मनापः सर्वेषां निष्ठाप्राप्तश् च संपदान्* 342 कुलात् कुलाच् च पुरुषः प्राव्रजद् + + + + नेच्छाम्य् अहं तु प्रव्रज्यां कामभोगसमर्पितः 343 ममैव चानुकंपार्थं संबुद्धो ऽप्रतिपुद्गलः + + + + + + + + + + + + + + + + 344 + + + + + + + + + + + + + + + + + + वर्षाण्य् अहं तावद् दानं दास्याम्य् अनल्पकं 345 दानानि दत्वा सप्ताहं वर्षाणाम् अहम् अत्ययात्* ततश् च प्रव्रजिष्यामि वरप्रज्ञ + + + + /// 346 बुद्धस्य गौरवेणाहं वचनं न प्रतिक्षिपेत्* सप्ताहेन भदन्ताहं प्रव्रजिष्ये ऽनुकंपक : 348 दत्वा च दानं सप्ताहं + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 349 + + + + + + + + + + + + + उत्तमम्* अचिन्तयित्वा जनतां प्रव्रज्याम् अभिनिष्क्रमेत्* 350 श्रद्धया प्रव्रजित्वा च युक्तो ऽहं

जिनशासने । वर्षै .. + + + + + + + + + + + + + 351 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + गच्छामि नामृतम्* 352 ततो मे ह्रीव्यपत्राप्यम् उदपादि महर्द्धिकम्* गर्ह्यो ऽहं ज्ञातिसंघस्य भवि + + .. .. + + /// 353 + + + + गृहीत्वाहं पर्यङ्केन निषण्णवान्* ग्रीवायां स्थापितं शस्त्रं अथ चित्तं व्यमुच्यत । 355 अखिल्. .. .. .इ .ओ ..ं .. .. + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 356 + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + क्षेण मया प्राप्ता शान्तिर् अनुत्तमा : 357 यतः पुराहम् अभवं क्लीवी सद्धर्ममत्सरः फलं त .. + + + + + + + + + + + + /// 358 + + + + + + + +/ः सर्पदासो महर्द्धिकः व्याकरोति स्वकं कर्म अनवतप्ते महाह्रदे । //

// 360

सर्पदासवर्गो ///

fol. 211r1 (ग्ब्म् 6.1069ब्): अकार्षं प्रणिधिन् तदा 403 एतादृशेभि स्थविरैर् भवे मम 211र्2: अहं / सुसंस्थितो मया भोगो यत्र यत्रोपपन्नवान् 406 211र्3: तत् कर्म कृत्वा कुशलं जातो वाराणसीं पुरे 211र्4: जेन्ताकस्य च स्नानेन तालविलेपनेन च / आरोपणेन च्छत्रस्य अनुभूतं सुखं बहु 411 211र्5: .इका समास् त्रिंशद् अवरकाः 413 प्रव्रज्या च मया लब्धा 211व्6 (ग्ब्म् 6.1069अ): .. प्र्. गृ .य्. + + + .. .. .. .. य्. .उ त्. ध्. त्त्. .. 211व्7: स्वयं 439 मैत्रेण कायकर्मणा वचसा मनसा तथा 211व्8: शय्यासनं प्रज्ञापय प्रातिहार्यं विदर्शयं / ममे 211व्9: चिन्तितम् अभूद् यश् चासीत् प्रणिधिर् मम / तं षिद्धम् ए 211व्10: सप्ताविंशः // // अथ स्थविरस्थविरा भिक्षव अयुष्मन्तम् उपसेनम् इदम् अवोचन्* व्याकृतायुष्मन् उपसेन आयुष्मता द्रव्यमल्लपुत्रेण स्वका कर्मप्लोतिर् इदानीम् आयुष्मान् अपि 212र्1 (ग्ब्म् 6.1067ब्): स्वकां कर्मप्लोतिं व्याकरोति / अथायुष्मान् उपसेनस् 212र्2: दुर्गेषु तत्र तत्र चराम्य् अहम् 448 समुपस्थापये 212र्3: तदा / अहिंसकस्याथ मुनेः शरं काये ऽनुपातयं 451 212र्4: नरकेभ्यस् ततश् च्युत्वा तिर्यग्योनिम् उपागतः 212व्7 (ग्ब्म् 6.1067अ): प्रार्थय / चोच्चकु 212व्8: कृतपुण्यो विरोचितः 485 अनुभूतं मया राज्यं दिव्यमानुष 212व्9: मानुषो भवः / आराधितः शाक्यसिंहः संबुद्धो ऽयम् अनुत्तरः 488 212व्10: ऽस्मि निर्वृतः 490 राज्ञां कुलात् प्रव्रजितो ज्ञातिर् बुद्धस्य भद्रिकः 213र्1 (ग्ब्म् 6.1068ब्): आयुष्मं लवणभद्रिक आयुष्मता भद्रिकेण शाक्यराजेन 213र्2: तायिनः / अभूवं कर्मकारो ऽहं भृतकः पुरुषस् तदा 492 213र्3: कर्मविपाकेन वचोदुश्चरितेन च / ततश् च्युतः कालगतो 213र्4: मार्गे वनषण्डनिवासितः 497 तत्रास्मि लोकप्रद्योतं 213व्6 (ग्ब्म् 6.1068अ): च्युत्वा स्पृष्टवान् अमृतं पदं 523च्द् 213व्7: इत्य् एवं मधुवासिष्ठो भिक्षुसंघाग्रतः 213व्8: विपश्यिनं बुद्धम् अद्राक्षं प्रविशन्तं पुरोत्तमम् 527 दृष्ट्वा महाकारुणिकम् 213व्10: न चाहं धर्मम् अश्रौषं न चैनं शरणं गतः / चित्तम् एव प्रसाद्य

(fol. 218r1; msv i 211) ष्वेनोद्यच्छमानेन घटमानेन व्यायच्छमानेन सर्वक्लेशप्रहाणाद् अर्हत्वं साक्षात्कृतम्* / किं भदन्त भगवता कर्म कृतम्* /