बोधिपथप्रदीप

अतिश: बोधिपथप्रदीप

नमो बोधिसत्त्वाय मञ्जुश्रिये कुमारभूताय /

कालत्रयाखिलजिनांश्च तदीयधर्मान् सङ्घान् महादरतया प्रणिपत्य चापि / बोधिप्रभेण कथितो विशदीकरोमि शिष्योत्तमेन खलु बोधिपथप्रदिपम् // bpp_1 //

पुरुषास्त्रिविधा ज्ञेया उत्तमाधममध्माः / लिख्यते लक्षणं तेषां स्फुटं प्रत्येकभेदतः // bpp_2 //

उपायेन तु केनापि केवलं संसृतेः सुखम् / स्वस्यैवार्थे य ईहेत ज्ञेयः सो पुरुषो ऽधमः // bpp_3 //

पापकर्मनिवृत्तात्मा भवसुखात् पराङ्मुखः / आत्मनिर्वाणमात्रार्थी यो नरो मध्यमस्तु सः // bpp_4 //

स्वसन्तानगतैर्दुःखैर्दुःखस्यान्यस्य सर्वथा / सर्वस्य यः क्षयं काङ्क्षेदुत्तमः पुरुषस्तु सः // bpp_5 //

काङ्क्षन्तो हि वरां बोधिं सत्त्वानामुत्तमास्तथा / दर्शितान् गुरुभिस्तेभ्यः सदुपायां प्रचक्ष्महे // bpp_6 //

सम्बुद्धचित्रमूर्त्यादिस्तूपसद्धर्मसम्मुखः / पुष्पैधुपैः पदार्थैश्च यथाप्राप्तैः सुपूजयेत् // bpp_7 //

समन्तभद्रचर्योक्ता पूजा सप्तविधापि च / बोधिसारस्य पर्यन्तम् अवैवर्तिकचित्ततः // bpp_8 //

सुश्रद्धया त्रिरत्नेयः भुमौ संस्थाप्य जानुनी / भूत्वा कृताञ्जलिश्चापि त्रिश्चादौ शरणं व्रजेत् // bpp_9 //

ततः समस्तसत्त्वेषु मैत्रीचित्त पुरस्कृतः / दुर्गतित्रयाजन्मादिसङ्क्रान्तिमरणादिभिः // bpp_10 //

दृष्ट्वाशेषं जगद्दुखं दुःखेन दुखितायाश्च / दुःखहेतोस्तथा दुःखात् जगतां मुक्तिकाङ्क्षया // bpp_11 //

बोधिचित्तं समुत्पाद्यमनापायिप्रतिज्ञया / एवं प्रणिधिचित्तानाम् उत्पादेतु गुणाश्च ये // bpp_12 //

ते गण्डव्यूहसूत्रेषु मैत्रेयेण प्रभाषिताः / सूत्रस्य तस्य पठनाच्छ्रवणाद् गुरोर्वा सम्बोधिचित्तगुणकानि निरन्तकानि // bpp_13 //

विज्ञाय तस्य खलु संस्थितारर्णान / चित्तं तथा समुदयेत मुहुर्मुहश्च / वीरदत्तपरीपृच्छासूत्रे पुण्यं प्रदर्शितम् // bpp_14 //

यत्तच्श्लोकत्रयेणैव समासेनात्रलिख्यते / बोधिचित्ताद्धि यत्पुण्यं तच्च रुपि भवेद्यदि // bpp_15 //

आकाशधातुं सम्पूर्य भुयश्चोत्तरि तद्भवेत् / गङ्गावालिकसङ्ख्यानि बुद्धक्षेत्राणि यो नरः // bpp_16 //

दद्यात्सद्रत्न पूर्णानि लोकनाथेभ्य एव हि / यश्चैकः प्राञ्जलिर्भूत्वा चित्तं बोधाय नामयेत् // bpp_17 //

इयं विशेष्यते पूजा यस्यान्तो ऽपि न विद्यते / उत्पाद्यबोधिप्रणिधानचित्तं नैकप्रयत्नैः परिवर्धितव्यम् // bpp_18 //

जन्मान्तरे ऽपि स्मरणार्थमस्य शिक्षा यथोक्ता परिपालनीया / प्रस्थानचित्ते स्वयमातिरिक्तं सम्यग्भवेन्न प्रणिधानवृद्धिः // bpp_19 //

सम्बोधिसंवार विवृद्धिकामः तस्माद् ध्रुवं चैनमवाप्नुयात / सप्तधाप्रातिमोक्षैश्च सदान्यसंवरान्वितः // bpp_20 //

भाग्यं बोधिसत्त्वानां संवरस्य न चान्यथा / सप्तधा प्रातिमोक्षेषु भाषितेषु तथागतैः // bpp_21 //

ब्रह्मचर्यश्रियः श्रेष्ठाः भिक्षुसंवर इष्यते / शीलाध्यायोक्तविधिना बोधिसत्त्वस्य भुमिषु // bpp_22 //

संवरः सद्गुरोर्ग्राह्यः सम्यग्लक्षणयुक्ततः / यः संवरविधौ दक्षः स्वयं च संवरे स्थितः // bpp_23 //

कृपालुः संवरे शक्तः ज्ञातव्यः सद्गुरुस्तु सः / तत्र यत्नेन न प्राप्तो गुरुश्चैतादृशो यदि // bpp_24 //

संवरग्रहणस्यान्यो विधिः तस्मात् समुयच्ते / अम्बरराजभुतेन पूर्वं मञ्जुश्रिया यथा // bpp_25 //

बोधिचित्तं समुत्पादि सुस्पष्टं चात्र लिख्यते / मञ्जुश्रिबुद्धक्षेत्रालङ्कारसूत्रोक्तिवत् तथा // bpp_26 //

उत्पादयामि सम्बोधौ चित्तं नाथस्य सम्मुखम् / निमन्त्रये जगत्सर्वं दारिद्यान्मोचितास्मि तत् // bpp_27 //

व्यापादखिलचित्तं वा ईर्ष्यामात्सर्यमेव व / अध्याग्रे न करिष्यामि बोधिं प्राप्स्यामि यावता // bpp_28 //

ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि कामांस्त्यक्ष्यामि पापकान् / बुद्धानामानुशिक्षिष्ये शीलसंवर संयमे // bpp_29 //

नाहं त्वरितरुपेण बोधिं प्राप्तुमिहोत्सहे / परान्तकोटिं स्थास्यामि सत्त्वस्यैकस्य कारणात् // bpp_30 //

क्षेत्रं विशोधिष्यामि अप्रमेयमचिन्तिम् / नामधेयं करिष्यामि दशदिक्षु च विश्रुतम् // bpp_31 //

कायवाक्कर्मणी चाहं शोधयिष्यामि सर्वशः / शोधयिष्ये मनस्कर्म कर्तास्मि नाशभम् // bpp_32 //

स्वकायवाकचित्तविशुद्धिहेतु, प्रस्थानचित्तात्मयमस्थितेन / त्रिशीलशिक्षापरिशियेत चेत्, त्रिशीलशिक्षासु महादरस्यात् // bpp_33 //

शुद्धसम्बोधिसत्त्वानां तस्मात् संवरसंवृतौ / यत्नात् सम्बोधिसम्भारः परिपूर्णो भविष्यति // bpp_34 //

पुण्यज्ञानस्वभावस्य सम्भारस्य तु पूर्तये / सर्वबुद्धमतोहेतुरभिज्ञोत्पाद एव हि // bpp_35 //

पक्षवृद्धिं विना पक्षी खे नोडडेतुं यथा क्षमः / तथाभिज्ञाबलैर्हीनः सत्त्वार्थकरणे ऽक्षमः // bpp_36 //

अभिज्ञस्य दिवारात्रौ यानि पुण्यानि सन्ति वै / अभिज्ञायाश्च राहित्ये नैव जन्मशतेषु च // bpp_37 //

शीघ्रं सम्बोधिसम्भारं सम्पूरयितुमिच्छति / निरालस्येन यत्नेनाभिज्ञां संसाधयेत्तु सं // bpp_38 //

शमथसिद्धयभावे ऽभिज्ञानं न जायते / अतः शमथसिद्धयर्थं यतितव्यं पुनः पुनः // bpp_39 //

शमथङ्गप्रहीणत्वे तद्यत्नैर्भाविते ऽपि च / संवत्सरसहस्रैश्च समाधिर्नैव सेत्स्यति // bpp_40 //

अतः समाधिसम्भाराध्यायोक्ताङ्गसमाश्रितः / कस्मिंश्चित् अलम्बने ऽपि पुण्ये संस्थापयेन्मनः // bpp_41 //

योगिनः शमथे सिद्धे ऽभिज्ञानं चापि सेत्स्यति / प्रज्ञापारमितायोगं विना नावरणक्षयः // bpp_42 //

क्लेशज्ञेयावृतेस्तस्मात् प्रहाणार्थमशेषतः / प्रज्ञापारमितां योगी सोपायं भावयेत् सदा // bpp_43 //

उपायरहिता प्रज्ञाप्युपायः प्रज्ञया विना / यतो बन्ध इति प्रोक्तौ प्रहेयं नोभयं ततः // bpp_44 //

का प्रज्ञा क उपायश्च शङ्कामिति निरासितुम् / उपायस्य च प्रज्ञायाः भेदः सम्यक् प्रकाश्यते // bpp_45 //

प्रज्ञापारमितां त्यक्त्वा दानपारमितादयः / सर्वे हि कुशलाः धर्माः उपायाः जिनभाषिताः // bpp_46 //

उपायाभ्यासवश्यात्मा यो हि प्रज्ञां विभावयेत् / शीघ्रं स लभते बोधिं न नैरात्म्यैकभावनात् // bpp_47 //

स्कन्धायतनधातूनामनुत्पादावबोधिनाम् / स्वभावशून्यताज्ञानं प्रज्ञेति परिकीर्तिता // bpp_48 //

सदुत्पत्तिरयुक्तास्ति असच्चापि खपुष्पवत् / द्वयोर्दोषप्रसङ्गत्वात् उद्भावो न द्वयोरपि // bpp_49 //

अनुत्पन्नः स्वतो भावो परतो नोभयोरपि / अहेतुतेश्च नो तस्मात् निःस्वभावः स्वरुपतः // bpp_50 //

अथवा सर्वधर्माणां चैकानेकविचारणे / स्वरुपाप्राप्यमाणत्वात् निःस्वभावत्वनिश्चयः // bpp_51 //

शुन्यतासप्तौ युक्तौ मूलमध्यमकादिषु / सिद्धो भावस्वभावस्तु शुन्यतायां भाषितः // bpp_52 //

ग्रन्थस्य गौरवो यस्मात् अत्र तस्मान्न विस्तरः / सिद्धसिद्धान्तमात्रैकं भावनार्थं प्रभाषितम् // bpp_53 //

तस्मादशेषधर्माणां स्वभावनामलाभतः / नैरात्म्यभावना या हि सा प्रज्ञायास्तु भावना // bpp_54 //

प्रज्ञया सर्वधर्मणां यत्स्वभावो न दृष्टवत् / युक्तया परीक्ष्य तां प्रज्ञां सो ऽविकल्पेन भावयेत् // bpp_55 //

भवो विकल्पोभूतो ऽयं तद्विकल्पात्मकस्ततः / सर्वकल्पपरित्यागः निवार्णः परमो ऽस्ति हि // bpp_56 //

एवमप्युक्तं भगवता - -

महाविद्या विकल्पो हि संसारार्णवपातकः / निर्विकल्पसमाधिस्थे ऽविकल्पो भासते खवत् // bpp_57 //

अविकल्पप्रवेशधारण्यामपि उक्तम् - -

चिन्तितेनिर्विकल्पे ऽस्मिन् सद्धर्मे जिनपुत्रकैः / विकल्पं दुर्गमं तीर्त्वाविकल्पो प्राप्स्यते क्रमात् // bpp_58 //

निश्चयीयागमयुक्तिभ्यां स्वभाव रहितान् तथा / सर्वान् धर्मानुत्पन्नानविकल्पं भावयेत् // bpp_59 //

भावयन्निदमेवेत्थं प्राप्योष्णत्वादिकं क्रमात् / लभते प्रमुदित्वादिं बुद्धबोधिर्न लम्बिता // bpp_60 //

साधितैर्मन्त्रशक्तया हि शान्तिविस्तरकर्मभिः / भद्रकुम्भादिसिद्धाष्टमहासिद्धिबलेन च // bpp_61 //

अभीष्टा बोधिसम्भारपरिपूर्तिः सुखेन चेत् / क्रियाचर्यादि तन्त्रोकम् गुह्याचरणभिष्यते // bpp_62 //

तदाचार्यभिषेकार्थं महारत्नादिदानतः / सद्गुरुं प्रीणयेद् भक्तया सर्वाञ्ज्ञादिपालनैः // bpp_63 //

प्रसन्ने च गुरौ भूते पूर्णाचार्याभिषेकतः / सर्वपापविशुद्धात्मा सिद्धिभागी भविष्यति // bpp_64 //

आदिबुद्धमहातन्त्रे प्रयत्नेन निषेधतः / गुह्यप्रज्ञाभिषेकस्तु न ग्रह्या ब्रह्मचाररिणा // bpp_65 //

सो ऽभिषेको गृहीतश्चेत् ब्रह्यचर्यतपः स्थितैः / निषिद्धाचरणत्वात् तत्तपः सम्वरक्षयः // bpp_66 //

जायन्ते व्रतिनस्तस्य पाराजिकविपत्तयः / सः पतेद्दुर्गतौ नूनं सिद्धिर्नैव कदाचन // bpp_67 //

सर्वतन्त्रश्रुतौ भाष्ये होमयज्ञादिकर्मासु / लब्धाचार्याभिषेकश्च तत्त्वविद नैव दुष्यति // bpp_68 //

दीपङ्करश्रिया बोधिपथः प्रोक्तः समासतः / दृअष्ट्वा सूत्रादिधर्मोक्तिं बोधिप्रभनिवेदनात् // bpp_69 //