SỐ 2129 — TỤC NHẤT THIẾT KINH ÂM NGHĨA

PHỔ BIẾN QUANG MINH VÔ NĂNG THẮNG ĐẠI MINH VƯƠNG ĐẠI TÙY CẦU ĐÀ LA NI KINH

QUYỂN 1

Da-thâu-du-đà-la - tiếng Phạm hoặc gọi Da-tu-ất-đạt-la, gọi đúng là Dĩ-tuất-đa-la, tức là trì hưởng (nghe ? (tạp?) tiếng vang?)

Niết tổn - cắn đứt.

Phiệt-la-nại-tư - hoặc gọi Ba-la-ni-tư hoặc Ba-la-nại, là tên một nước cõi Tây Vức.

Lôi điển - sấm sét. Tích lịch - sét đánh bất ngờ.

Văn manh - muỗi mòng ruồi nhặng. Hoàng trùng - tên một loài sâu hại lúa.

Hạn lạo - hạn hán và ngập lụt.

PHỔ BIẾN QUANG MINH VÔ NĂNG THẮNG ĐẠI MINH VƯƠNG ĐẠI TÙY CẦU ĐÀ LA NI KINH

QUYỂN 2

Việt phủ - lưỡi búa. Cảnh ngạc - sợ hãi kinh ngạc. Phích địa - là đánh vỗ, gõ. Thiêu mạch là vượt qua.

THÁNH CA NI PHẪN NỘ KIM CANG ĐỒNG TỬ THÀNH TỰU NGHI QUĨ

QUYỂN 1

Phược phác - trói cột và đánh đập. Càn táo - khô ráo.

Tô-ma-hô - tiếng Phạm dịch là Diệu tý (cánh tay cao quí) Khưu dẫn - con giun. Ngưu niệu - nước đái trâu bò.

Bác dung - tay chân của người làm thuê, tay chân tầm thường (?) Binh thoán - chạy trốn mất

THÁNH CA NI PHẪN NỘ KIM CANG ĐỒNG TỬ

THÀNH TỰU NGHI QUĨ

QUYỂN 2

Yêu thảo - lấy tơ dệt thành dây, là cái quai thao. Ốt-lỗ-địa-la - tiếng Phạm dịch là máu.

Tự hoại - hư nát. Ngoan đà - con giải và con giống cá sấu. Qui miết - rùa và ba ba. Cấm khẩu - miệng không nói được. Hoa bì - là da cây hoa, làm đuốc cháy rất sáng.

Man đằng - dưa mọc lên, tức cây đằng la.

THÁNH CA NI PHẪN NỘ KIM CANG ĐỒNG TỬ

THÀNH TỰU NGHI QUĨ

QUYỂN 3

Sở niết - chỗ cắn, bị cắn. Khu tẩn - chạy vội, đuổi theo, đuổi đi. Tam (tham?) tử - đầu cắm ?. Tiển tộc - cáo mũi nhọn bịt đầu mũi tên.

Cước xác là xiềng chân.

THÁNH DIÊM MẠN ĐỨC CA OAI NỘ VƯƠNG LẬP THÀNH ĐẠI THẦN NGHIÊM TỤNG PHÁP

(1 quyển)

Sóc ấn - cái mâu dài trượng tám gọi là sóc. Ấn là cái ấn phù, ấn tín.

Huỳnh hoặc nhật - là sao Hỏa tinh tụ nhật - có tên khác là phạt tinh đường kính bảy mươi dặm sắc nó sáng tỏ, đi hai năm hết một vòng trời.

Xả-đô-lô - tiếng Phạm hoặc gọi Xuất-đổ-lổ hay Thiết-khuất-lỗ dịch là oan gia (kẻ thù).

VĂN THÙ SƯ LỢI CĂN BẢN GIÁO VƯƠNG KINH KIM SÍ ĐIỂU VƯƠNG PHẨM

(1 quyển)

Tiêu xí - cờ xí phướn bằng cờ lụa.

Tiển sái - rải tưới, nước nước. Ý dĩ - hạt bo bo. Anh thiêu - đốt sáng.

NGŨ TỰ ĐÀ LA NI TỤNG

(1 quyển)

Tủng lặc - sợ run, sợ lắm. Thể khấp - khóc lóc. Thử-na - tiếng Phạm, là nước trong.

BẤT KHÔNG QUYÊN TÁC ĐẠI QUÁN ĐẢNH QUANG CHÂN NGÔN KINH

(1 quyển)

Xà-yết - rắn rít trùng độc.

Mễ-đà-là - tiếng Phạm là thảy người chết.

KIM CANG ĐẢNH SIÊU THẮNG TAM GIỚI VĂN THÙ

NGŨ TỰ CHÂN NGÔN THẮNG TƯỚNG

(1 quyển)

KIM CANG THỦ QUANG MINH VÔ ĐỘNG TÔN ĐẠI OAI NỘ VƯƠNG NIỆM TỤNG NGHI

(1 quyển)

Toán sở - bịnh đau xương, phong thấp.

Phù dung - tức là hoa sen, nhưng khi sen chưa nở thì gọi là phù dung khi nở rồi thì gọi là hàm đạm.

Bà-ngạ-sưu - tiếng Phạm, xưa gọi là Bà-già-phạm, Bà-già-bà, hoặc Bà-già-bạn, tức là Thế Tôn.

Thước-ngật-để - tiếng Phạm, dịch là kích cầm ở tay. Thước-ngật-để tức là Oai Nộ Vương cầm cây kích dài ở tay.

Phược-nhật-la - tiếng Phạm, xưa gọi Phạt-xà-la, Bạt-chiết-la, dịch là Kim cang, hoặc Vô Động Tôn Sở Trì Kim Cang Trì là đó.

QUÁN TỰ TẠI ĐẠI BI THÀNH TỰU LIÊN HOA BỘ NIỆM TỤNG PHÁP

(1 quyển)

Khang bỉ - vỏ trấu. Cức thứ - gai nhọn. Trương tai - Trương là cánh tay, tai là gò má.

Tiển túc - Tiển là đạp chân xuống, túc là dỡ chân lên. Ưng đạp - bước đi là chân đạp, ưng đạp là bước đi

Ôi bội - là tơ năm sắc ngọc bội

Hương nhuy (tuy) - dây leo mũ thơm tho.

Phân uân - phân là khí xấu, uân là khí trời đất hòa hợp (khí tốt) Hoàn giáp - đeo vòng vàng, vàng xỏ lỗ tai?

QUÁN TỰ TẠI NHƯ Ý LUÂN DU GIÀ

(1 quyển)

Nhàn (gian) cốc - gian là khe hẹp có nước. Cốc là hang núi. Khỏa hình - trần truồng.

TU TẬP BÁT NHÃ BA LA MẬT BỒ TÁT QUÁN

HẠNH NIỆM TỤNG NGHI

(1 quyển)

Xế kích - kéo đánh.

KIM CANG ĐẢNH THA HÓA TỰ TẠI THIÊN LÝ THÚ

HỘI PHỔ HIỀN NGHI QUĨ

(1 quyển)

Ngẫu ti - tơ ngó sen. Giáp thao - là áo giáp và dây thao tơ (tức quan vũ quan văn?)

MẠT LỴ CHI ĐỀ BÀ HOA MAN KINH

(1 quyển)

Chỉ giảo - chỉ là ngón tay. Giảo là quậy, khuấy, lấy ngón tay khuấy là chỉ giảo

Cấp-thạp - tiếng Phạm là ngựa chạy nhanh.

Hộc thọ - tên cây hộc, là giống cá tòng mà nhỏ hơn.

- KIM LUÂN PHẬT ĐẢNH YẾU LƯỢC NIỆM TỤNG PHÁP

(1 quyển)

- ĐẠI KHỔNG TƯỚC MINH VƯƠNG HỌA TƯỢNG ĐÀN NGHI

(1 quyển)

- DU GIÀ KIM CANG ĐẢNH THÍCH TỰ MẪU PHẨM

(1 quyển)

(Ba quyển trên không có chữ để giải thích)

ĐẠI THÁNH THIÊN SONG THÂN TỲ NA DẠ CA PHÁP

(1 quyển)

Tỳ-na-dạ-ca - tiếng Phạm, dịch là Chướng Ngại Thần, nghĩa là hiện thần đầu người có thể chướng ngại tất cả các sự nghiệp thù thắng.

Đồng thược - cái muỗng bằng đồng.

Quan (loan?) Du - dầu quan? La Bặc - củ cải trắng.

NHÂN VƯƠNG BÁT NHÃ ĐÀ LA NI THÍCH

(1 quyển)

KIM CANG ĐẢNH DU GIÀ GIÁNG TAM THẾ CỰC

TAM MẬT MÔN

(1 quyển)

(hai quyển trên không có chữ giải thích).

TỤC NHẤT THIẾT KINH ÂM NGHĨA

QUYỂN 8

(Quyển 8 này giải thích tất cả hai mươi quyển về Nhất Thiết Hữu Bộ

Tỳ-nại-da Dược Sự).

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 1

- Nuy huỳnh - bịnh gân thịt mềm nhũn không cử động được.

- Tiêu tụy - tiều tụy, ốm gầy sầu buồn xấu xí.

- Anh áo - tên một loại cây leo, trái giống nho màu đen ăn được.

- Tồng lư - tức cây phanh lư hay bình lư, giống cây dừa.

- Dà tử - cây dừa, trái nó đựng đồ được.

- Xương bồ - cây thuốc xương bồ.

- Cảnh mạch dức - vỏ trấu, lúa hoang (?)

- Giang độn - một loài cá lớn ở biển, xuất hiện thì liền có sóng to.

- Giao ngư - cá giao. Sang giới - vết thương, ghẻ lở.

- Cuồng-bà - tiếng Phạm, tên trái cây.

- Tao-tỳ-la - tiếng Phạm là nước đã lọc qua lượt.

- Đinh quyết - cây cọc, đóng đất là cọc, đóng gỗ là đinh.

- Ẩu nghịch - nôn ói, mửa ra. Dức thượng - trên đóng cọc, trên cây cọc?

- Gia ti - của cải trong nhà.

- Ô-ba-đà-la - tiếng Phạm hoặc gọi Úc-ba-đệ-da, dịch là cận tụng, cũng là thân giáo sư hoặc gọi là Hòa thượng (hay A-xà-lê?) là các đệ tử nhỏ tuổi phải nương theo các vị này mà tu học.

- Cắt cổ (bệ?) - cắt xẻ đùi vế. Cơ cẩn - đói kém, chết đói.

- Oản cắt - cắt khoét.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 2

Yết-lan-đạc-ca - tiếng Phạm xưa gọi là Ca-lan-đà, Ca-lan-đạc-ca hoặc Yết-lại-đà-ca tức chim hót tiếng hay ở bên thành Vương xá có vườn tre có nhiều chim này.

Hoan trĩ - bịnh trĩ, bịnh lậu?

Tích-xá-ly - tiếng Phạm hoặc gọi Phệ-xá-ly, Duy-gia-ly, Tỳ-gia- ly, dịch là Quảng Nghiêm Thành, cõi này ở Trung Ấn Độ là nước rất rộng lớn nghiêm tịnh.

Bà-la-ni-tư - tiếng Phạm, cũng gọi Ba-la-nại-tư, là tên nước Ba- la-nại.

Địch miêu - là tên nước ở Tây Vức, vì nước này có nhiều cỏ này. Sư bồ - cây sư (xu) bồ dùng chẻ làm tên bắn.

Duyên tích - chì và thiết. Gian thác - gián đoạn và lầm lẫn? Tẩu quái - chị dâu quái dị (lấy làm lạ?)

Hoàng hốt - không rõ ràng.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 3

- Ốt-đả-nam - tiếng Phạm, dịch là tập tổng tán, chủng loại dấu chân, hoặc gọi nhiếp thí.

- Quanh lệ - hung ác lắm. La lược lưới bẩy bắt chim chú.

- Tỳ-ha-la - tiếng Phạm hoặc gọi Vi-hạ-la, dịch là chùa, hoặc gọi Tăng-già-lam-ma dịch là chúng viên (vườn chứa chúng Tăng).

- Thuyền bạc - thuyền là ghe nhỏ, bạc là tàu to, tức ghe thuyền

- Nhất toát - một tay nắm hết, tóm tắt.

- Tàn sáp - cắm dù, cắm tàng lọng.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 4

- Thổ tháp - giường đất (nằm trên đất làm giường).

- Bi hồ - là ao hồ đầm vũng.

- Đào tỵ - trốn mất, trốn tránh.

- Thiên Trúc quốc là gọi Thân Độc, Hiền Đậu, hoặc Ấn Độ hoặc Ấn Trì Già La, cũng gọi là Nguyệt Thị (mặt trời). Bởi nói nước này Phật đã diệt độ rồi như mặt trời đã lặn mắt chỉ còn ánh trăng mà các hiền thánh tiếp tục giáo hóa độ thoát.

- Ma-kiệt-đà - tiếng Phạm, cũng gọi là Ma-kiệt-đề, Hắc-kiệt-đề xưa dịch gọi là nước này địch không xâm lấn được, hoặc gọi là nước nhiều người thông tuệ, tức nước Ma-kiệt-đà.

- Đạo cán - cây lúa.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 5

- Thác giáp - Thác là nâng lên, giáp là gò má, nâng gò má lên kéo cưa lên.

- Môn khổn - cái then gài cửa.

- Ốt-bát-la - tiếng Phạm, hoặc gọi Âu-bát-la, Ưu-bát-la, Ốt-bát-la là hoa sen xanh, rất thơm.

- Câu-vật-đầu - tiếng Phạm, hoặc gọi Câu-mô-đầu, Câu-ma-na, tức là hoa sen đỏ, đỏ đậm hương rất thơm.

- Phân-đà-lợi - tiếng Phạm, hoặc gọi Bôn-trà-lợi-ca, Bôn-noa-rị-ca, tức là hoa sen trắng, trắng như tuyết rất thơm.

- Lung á - điếc và câm. Sửu giới - gông cùm, cùm tay là sửu, cùm chân là giới.

- Lật-cô-tỳ - tiếng Phạm để gọi hàng quý tộc vương tôn công tử.

- Vô cảo - không có cây rơm. Xa lộ - xe to của Thiên tử đi.

- Ma-nạp-bà - tiếng Phạm, hoặc gọi Ma-na-bà, dịch là Nho Đồng, tức người tu tập Thánh đạo.

- Cượng già hà - sông Cượng già, Khắc già, Hằng hà là đó. Sông này có cát rất nhỏ mịn nên thường lấy cát làm dụ.

- A-già-lợi-da - tiếng Phạm, hoặc gọi A-xà-lê, A-tả-lê, dịch là Chánh hạnh hoặc Quỉ phạm (phép tắc) tức người dạy phép tắc các thiện pháp (tức Hòa thượng A-xà-lê, thân giáo sư... ).

- Sí cách - cánh chim, lông cánh chim.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 6

- Phước môn - phước bao che khắp.

- thông duệ - thông suốt hiểu đến chỗ soi xét.

- Kỹ nghệ - nghề giỏi, tài khéo. Thiết sóc - giáo, mâu sắt.

- Sách lập - là bùa hồ mạng (?)

- Hướng già - tiếng Phạm, hoặc gọi Thương khư dịch là đầy, thừa ra.

- Hách hách - sáng, thịnh, đỏ rực rỡ, nhanh chóng.

- Ô-ba-tác-ca - tiếng Phạm hoặc gọi Ưu-bà-tắc, dịch là cận sự nam.

- Anh vũ - loài chim két, lông xanh mỏ đỏ biết nói tiếng người.

- Ác si - con cú mèo - Nạch sát - bắt, quắp giết chết.

- Cước đạp - chân bước đi.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 7

- Thanh lộ - xe lớn màu xanh Thiên tử đi.

- Hoài vu - ôm ấp xa xôi (mong ước viễn vông?)

- Khúc giản - khe núi hẹp cong.

- Quán tiện - thùng lấy nước, dây kéo nước giếng.

- Bá chi - giê gạo làm cho sạch.

- Giản sắc - ? (chữ xưa giải sao ở đâu chẳng nhớ. Nhờ tìm lại giùm - còn hiện giờ thì chẳng biết nó là gì?)

- Phù phụ - nương vào phù hiệu (cái làm tin)?

- Túy trảo - miệng, mổ và móng tay (miệng cắn móng cào?)

- Bảo-sái-đà - tiếng Phạm, xưa gọi Bồ-tát, nay dịch Trường Tịnh là ngày 15 tụng giới tăng trưởng tịnh nghiệp.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 8

- Tiêu liêu - chim ri.

- Bà-la-môn - tiếng Phạm, hoặc gọi một Hàm-ma, dịch là Tịnh hạnh, Phạm hạnh. Trị bảo: Ta tự miệng Phạm vương sinh ra riêng lấy tên Phạm. Đời bảo rằng: Học tốt bốn Luận Vi Đà, trí rộng chí cao, thông minh tuyệt đỉnh đáng làm thầy các vua.

Sát-đế-lợi - tiếng Phạm, dịch là điền chủ, tức là vua chúa là giai cấp cao quí.

Tỳ-xá - tiếng Phạm, cũng gọi Phệ-xá, có nhiều của cải giàu có nhưng không thông suốt sách vở, nên gọi là Trưởng giả.

Tuất-đạt-la - tiếng Phạm hoặc gọi Tuất-nại-ra, đây có nhiều mà một nghĩa. Trong bốn giai cấp bậc này là thấp nhất. Dịch là chúng tạp (dân thường), quảng vụ: làm ruộng trồng trọt, làm các nghề, lưới cá, săn bắn...

Ngoại sanh - cha của mẹ là ngoại, cậu. Mẹ của vợ là ngoại, cô.

Cậu của ta ta gọi là sanh. Con của cô là sanh, con của cậu là sanh.

Văn nghị - muỗi và kiến.

A-cập-ma - tiếng Phạm, hoặc gọi A-hàm-mộ, A-hàm, dịch là Tạng hoặc Truyền, nghĩa là Bí tạng của Phật truyền nhiều đời, hoặc gọi là giáo, tức là Trường, Trung, Tăng Nhất, Tạp bốn thứ A-hàm.

Hy di - Hòa vui tốt đẹp, vui vẻ.

Bạng ly - Bạng giống cái nia mà nhỏ (sàng?). Ly là hàng rào. Khương ky - khương là cái sọt vuông, ky là cái nia tròn.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 9

- Hoàn giáp - mình mặc xuyên áo giáp gọi là Hoàn. Hoàn là mặc.

Hoàn giáp: mặc áo giáp.

Thị thọ - là cây thị. Duy mạc - màn che bên trên, bên ngoài. Võng man - lưới bao trùm lên trên.

Khí mãnh - Đồ đựng đồ bằng sành. Thư mi hầu - con khỉ cái.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 10

Phân tích - phân chia tách ra. Vi thù - là, làm bị oán thù. Bệ-lan-để - tiếng Phạm, không biết nói gì!

Tăng-già-chi - tiếng Phạm, xưa gọi Tăng-già-lê. Tăng-già-chí (trí) dịch là họp trùng, cắt mà họp thành lớp. Y này gồm nhiều mảnh vải nhỏ họp lại thành, hai y kia cắt hoặc chẳng cắt.

Cốc võng - vành bánh xe thật chắc.

Ôn nhuyến - ôn hòa nhu nhuyến, ôn hòa, dịu dàng.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 11

- Thảo am - am cỏ, am tranh. Nạn chứ - đất ven nước, bờ nước.

- Lao xuất - lấy ra, lôi ra.

- Tuyền quá - nước về vực, chỗ nước xoáy ở vực sâu.

- Hà mô - con ễnh ương. Hôn lễ - lễ cưới vợ.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 12

- Hắc sấu - bịnh gầy gò xấu xí đen đúa.

- Phúc trướng - sình bụng, bụng phình to.

- Thương hối (quí?) - ghẻ lở thịt nát lầy ra.

- Thuận sáp: da nứt nẻ rít rấm (không trơn láng)

- Hào Khanh: hầm hố, cái hào sâu ven bờ Thành

- Phiếm Trương: nổi đầy tràn, nước lớn

- Tấu tụ: tụ họp - Sách lập - lập bùa hộ mệnh?

- Canh Khẩn: cày cấy khẩn hoang mở đất

- Thiệm Bộ Kim: Thiệm bộ là tiếng Phạm, Kim là vàng, tức vàng Thiệm Bộ. Thiệm Bộ xưa gọi là Diêm Phù Đề - Theo A Tỳ Đàm Luận thì Châu này ở Bắc có sông Ni Dân Đà La ở bờ nam dưới đáy nước cây này có vàng Thiệm Bộ gọi là vàng Diêm Phù Đàn, nên Châu này đặt là Diêm Phù Long Thiệm Bộ.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 13

- Chỉ trích (thích): ngón tay gãi, khều - Niễn tiễu (tuyến): nối chỉ? -Căn tài - Căn duyên - trồng rễ, gieo trồng

- Càn táo: khô ráo

- Tập nhự: bông cỏ để dệt áo ấm?

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 14

Tế Tự: cúng tế, cúng kiến Khử Yết Địa La: tiếng Phạm, tên cây chế, luyện rất cứng có thể làm niêm chốt để đóng đinh. Như cây Khư Đà La.

- Giảo Trì: Giảo là quậy khuấy - Trì là ao - giảo trì là khuấy động ao lên

- Hoài Nhâm là mang thai: Liễu Dư - Xe người đi và xe chở đồ bằng xe cộ

- Tả Dịch: nách phía tả

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 15

- Nhu Ngữ: Lời nhà tạo Nho, lời nói nhu hòa

- Duyệt Dự: vui vẻ.

- Bích Thất La Mạt Noa: tiếng Phạm, xưa gọi Tỳ A Môn dịch là Đa Văn, tức Bắc Phương Thiên Vương Chủ Lãnh Dược Xoa Tối Đại Phư Nhiêu.

- Thiệt Thỉ: lấy lưỡi liếm vật - Bạt cũ - tiếng Phạm gọi Bạt Cừ.

- Đàm Thoại: nói năng Bạt cũ dịch là tụ, tức là kiền độ trong Tứ Phần Luật.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 16

- Họa Tường: bức vẻ trên vách - Cước Diệt - Chân đá, chân lí?

- Dao Dương: gió thổi động, gió tốc.

- Thắng Thủ: giòi nhặng - Khỏa lộ - ở truồng.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 17

- Giang Đãng: nói lời dối gạt?

- Hoãng mê: hoảng hốt và mê muội. Hoảng hốt là thấy không rõ ràng, mê muội cũng là không sáng suốt, tức là trong chỗ mù mơ mịt.

A Ni Lự Đà: tiếng Phạm, hoặc gọi A nậu lầu đà A Na Luật, gọi đúng là A Ni Luật Đà, tức là tên của La Hán Vô Diệt, là thiên nhãn bậc nhất.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 18

- Loan Cung: giương cung, kéo cung bắn tên.

- Xung đột: đụng chạm - Vũ đạo - múa may giẫm đạp.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 19

- Tri âm: biết rõ, hiểu rõ - Trì tuệ - Cầm chổi.

- Nhượng Thương: xe nghiền nát thân, giẫm đạp cho chết.

- Xuyên phá: Thuyền to vượt biển.

- Mộc thượng: cây giáo dài bằng gỗ.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ QUYỂN 20

- Bá Tư: tiếng Phạm hoặc gọi Bà Tư Sắc Tra, dịch là Thắng Thượng hoặc tối thắng.

- Trung Đoan: mỏ chim - Cảo Cảnh - Cột dây ở cổ.

- Xưng mãi: rao bán.

TỤC NHẤT THIẾT KINH ÂM NGHĨA

QUYỂN 9

Gồm âm nghĩa, các Bộ sách sau đây:

- Tục Âm Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại da phá Tăng Sự, 20 quyển

- Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại gia xuất Gia Sự, 5 quyển

- Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại gia Bì Cách Sự, 2 quyển

- Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại gia An Lư Sư, 1 quyển

- Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại gia Yết Sĩ Na Y Sự, 1 quyển

- Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại gia Tùy Ý Sự, 19 quyển

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 1

- Bạc già Phạm: tiếng Phạm, hoặc gọi Bà Già Phạm tức đức Thế Tôn

- Vị Tộc: giòng họ Vị (?)

- Khang Uế: võ trấu dơ - giá thú - cưới vợ về, gã chồng đi

- Dung lãn: làm thuê lười biếng - Cương giới - bờ cõi

- Yễm trĩ: cái nốt ruồi - Sang Báo - ghẻ phỏng, mụt nước

- Tằng Tôn: con của con là Tôn (cháu), con của Tôn là Tằng Tôn, con của Tằng Tôn là Huyền Tôn, con của Huyền Tôn là Lai Tôn, con của Lai Tôn là Để Tôn, con của Để Tôn là Những Tôn, con của Những Tôn là Vân Tôn

Bách Mán: tức tên Tổ Vương xưa của Thích Ca

- Dư tế: chàng rễ là chồng của con gái

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 2

- Tiểu cước: chân chạm đất (bước, đạp)

- Bôn trì: chạy theo, đeo đuổi, đổ xô theo

- Phỉ báng: chê bai, khinh hủy

- Bổ Lạc Noa: tiếng Phạm, xưa gọi Phú Lan Na, gọi đúng là Bổ Lạc Noa Ca Diếp Ba - Bổ Lạc noa dịch là mãn, Ca Diếp Ba dịch là qui Thị là tên của Kế Vô Nhơn Ngoại Đạo.

- Mạt Yết Lợi Tử: tiếng Phạm, xưa gọi là Mạt Già Lê, gọi đủ là Mạt Yết Lê Câu Xá Lê Tử. Mạt Yết Lê là họ, Câu Xá Lê là tên mẹ, đây là tên của Ngoại Đạo cho khổ vui chẳng do nhơn mà là tự nhiên.

- Sách Thệ Di: Xưa gọi là Sách Xà Dạ, gọi đủ là Sách Thệ Di Tỳ La? Tử. Sách Thệ Di dịch là Đẳng Thắng, Tỳ La? tức là tên mẹ. Đây dịch là chẳng cần tu ngoại đạo trải tám vạn kiếp tự nhiên Sanh tử như chuyển lũ hoài?

- A Mạt Đa: Xưa gọi là A Kỳ Đa? Xá Cam Bà La - A kỳ đa dịch là Vô Thắng? Xá dịch là tóc - Cam bà là dịch là áo. Tức Ngoại Đạo này lấy tóc người làm áo năm nóng nướng thân.

- Cước Đà Ca Chiên Diên: Xưa gọi là Ca La Cưu Đà, dịch là Hắc Lãnh - Ca Chiên Diên là họ. Ngoại Đạo này nhân theo vật mà khởi. Như người hỏi có thì đáp có, hỏi không thì đáp không.

- Miên Yết Lan Đà: Xưa gọi là Ni Can Đề Nhược Đề Tử - Ni Càn Đà là Vô Đoan (không dưới được) là tên chung của ngoại Đạo này. Nhược Đề là Thân Hữu là tên mẹ. Đây là cho khổ chưa có nhơn nhất định, ắt cần phải chịu, chẳng Đạo nào dứt được.

Cân phu: gót chân và mu bàn chân.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 3

- Ma Nạp Bạt Già: Xưa gọi là Ma Nạp Bà, Ma Na Bà, dịch là Nho Đồng Tiên

- Bích Đà Chú: xưa gọi là Vi Đà, Phệ Đà, dịch là minh tức minh chú.

- Bích Xá Ly: Xưa gọi là Duy gia Ly, Tỳ gia Ly, gọi đúng là Xuy Xá? Dịch là Quảng Nghiêm, ở tại Nam Sông Hằng, Trung Thiên Trúc.

- Oanh nhiên: tiếng rầm rầm nhiều xe

- Bỉ (Di?) ngọn: Bỉ (Di) là che, phá, là bờ bị phá

- Bối Lũ: còng lưng - Sấu Tích - gầy ốm.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 4

- Di Thóa: nước mũi, nước miếng - Siễm ngữ - lời nịnh nọt

- Phan thu: kéo dây ràng đít ngựa - ngạnh ế - nghẹn

- Hư Hy: sùi sụt - Toản sai - họp lại chà xát

- Mang cư: bận rộn gấp gáp run sợ

- Lập triệp: bẻ gãy - Thiết Chủng - mỏ sắt

- Bị (bái) đãi: Cái túi thổi lò rèn

- Thuân chủng: bịnh sưng nứt da?

- Không Hầu: tên nhạc cụ để thổi của người Hồ.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 5

- Đảm sắc: sắc cặn đục

- Diệu Sí: là Kim Sí Điểu, tiếng Phạm xưa gọi là Ca Lầu la gọi đúng là Ca Lỗ noa, dịch là Kim Sí hay Diệu Sí. Chim này ăn loài rồng.

- Khủng hách: khủng là sợ, hách là tiếng hét giận

- Hiêu ai: hiêu là rì rầm, ung dung tự tại, ai là bụi rậm Huân Hồ: con chồn ăn chuột

- Câu trác: cái rìu chặt gỗ

- Môn ma: sờ mó, cầm nắm

- Du Thiện Na: cũng gọi là Do Tuần, Do diên (khoảng ba mươi dậm)

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 6

- Nghệ môn: lời nói mê khi ngủ

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 7

- Tế Tự: cúng tế - Hoán trạc - giặt rửa

- Ổ Bạt Đà Da: Tiếng Phạm, dịch là Thân giáo Sư hay Hòa Thượng

- Luân Cốc: ?

- Ưu Lầu Tần Loa: tiếng Phạm, gọi đúng và đủ là Ổ Lô Tần Loa Ca Diếp Ba dịch là ẩm quang là họ

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 8

- Táo thấu: tắm rửa súc miệng

- Cảnh Ngộ: Cảnh là cảnh giới (đề phòng), Ngộ là xét biết, Cảnh ngộ là đề cao cảnh giác?

- Vị thự: chưa sáng, Ngự Tẩn - thuần phục con trâu cái

- Xa Lộ: xe lớn của thiên tử đi

Ổ Ba Ni Tác Ca: tiếng Phạm, xưa gọi là Ưu Bà Tắc, dịch là Cận Sự Nam, Người bạch y giữ mười giới.

- Tích chấp: Xếp áo lót - Tiên thát - đánh bằng roi gậy

- Ái đãi: mây kéo tan kịt - phi phi - lả tả

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 9

- Chỉ hại: bị hại trở ngại, cái hại của trở ngại

- Quái ngạc: ngạc nhiên, thấy lạ - Ngõa thước - ngói gạch đá

- Song Dũ: cửa sổ

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 10

- Quyền đã: cuốn lại, đánh mạnh bằng nắm tay?

- Bột Sài: con trâu cái và con sói

- Nại Lạc Ca: tiếng Phạm, cũng gọi là Na Lạc Ca, dịch là khổ khí, khổ cụ tức đồ làm khổ tức là tên chung của Địa ngục gồm tám ngục lạnh cộng tám ngục nóng.

Hai (thai) nhiên tiếu: cười, quyết dặc, cái cọc buộc súc vật

- Binh huyết: tan máu, (tan máu bầm?)

- Ba quặc: gỏi và tát tai - Hỏa liệu - lửa đốt cháy

- Bạc già Bạn: tiếng Phạm, hoặc gọi Bạc già Phạm, Bà già Bà là đức Thế Tôn

- Đát Tha Yết Đa: tiếng Phạm, xưa gọi Đa Tha A già độ hoặc Đát Tha Nga Đa, chính là Như Lai (một trong mười hiệu)

- Bang phái: mưa rất to

- Tác Ha giới: cõi Tác Ha, tức cõi Ta Bà dịch là cõi kham nhẫn

- Úc thượng: Buổi sáng lên - Triều Hy - buổi sáng sớm sáng rực

- Bầm Cũ (Lũ): nghèo xác - Dương lai - quả chùy

- Thằng quyên: thằng là dây, quyên là bác đĩa đan bằng mây, Thằng quyên là bác đĩa làm bằng sợi dây

- Hoan Hác(?): con Hoan Hác (giống con Thảo ly= chuột nước?)

- Gủi phiếm: nghèo thiếu - kháng lệ - sánh đôi

- Thức qui: nhanh chóng trở về

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 11

- Do dự: dụ dự không quyết đoán

- Ngô suyển: lầm và ngang trái - Tốt tuế - cuối năm

- Tuẩn mạng: liều chết theo (tuẩn: đem chôn người sống)

- Khiên y: vén quần áo(?) - Sóc xưởng - cái xưởng trống

- Thảo Thiếm: cỏ tranh

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 12

- Du thành: vượt thành - Ngoại Sanh - Con của Cô của Cậu gọi là Sanh - Cậu ta ta gọi là Sanh

- Khuy xiêm: dò xét - Ngoã oa - cái nồi bằng sắt bằng sành, cái nồi bằng sành?

- Ổ Bà Đà Da: tiếng Phạm dịch là Thân giáo Sư (Hòa Thượng)

- Diêu Trịnh (Khiêu Trịnh): đi lẩn quẩn?

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 13

- Ung sang: ghế nhọt, bứu nhọt

- Khang mễ: gạo - Hoặc Hiết - Hú, gọi?

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 14

- Chiên Trà La: tiếng Phạm, hoặc gọi Chiên Đà La dịch là kẻ giết người, giết mổ, hoặc dịch Nghiêm Xí ác nghiệp. Ở Tây Vực khi người này ra đi thì ở trước phải cầm vật tiêu biểu hoặc lắc chuông hay gậy tre dập đầu. Nếu không thế thì theo phép vua là bị tội.

- Ma Nạp Bà: tiếng Phạm dịch là Nho Đồng Tiên

- Sãng Hoằng: là giường chẳng bằng gỗ

- Âu Biến: muốn ói (tiếng ụa ói)

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 15

- Hưu Lưu: con cú mèo - Trích Thủ - trích lấy, chọn lấy

- Y Kích: vạt áo - Trù Trừ - dụ dự không quyết đoán

- Phò mã: chồng của Công chúa con gái Vua

- Hôn Cấu: cưới gã

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 16

- Bể nhục: thịt đùi vế - Bảo Lô - Xe lớn báu của Thiên Tử đi

- Mục Nhuận: nháy mắt (má mắt động?)

- Thuần Điểu: chim Thuấn - giống gà con hát hay

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 17

An loan: cái yên ngựa - Thấu Ung - nhọt trong họng khiến ho, khạc.

Hu ta: than thở

Bích Thất Mạt Noa: tiếng Phạm, xưa gọi là Tỳ Sa Môn, dịch là Đa.

Văn tức tên của Bắc Phương Thiên Vương

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 18

- Kim Mạo: Khăn mão bằng vàng

- Cước ngân: gót chân, giả Can tiếng Phạm là Tất già La, dịch là giả cam, giống chó sắc xanh vàng, đi thành bầy, đêm kêu tiếng như sói

- Khiên phao: kéo ném - Tiện Thọ - Cây Tiện

- Nhâm Thai: có Thai

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 19

- Trùng quả: trùng là nhiều lớp, quả là bao bọc (bao gói nhiều lớp)

- Hoa Hài: giày ủng - nanh ác - dữ dằn hung ác

- Khảm Trác: mổ, gà mổ chim mổ

- Cường sách: bẫy rào (để bắt thú)

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ

TỲ NẠI DA PHÁ TĂNG SỰ QUYỂN 20

- Đẩu lẩu: phấn chấn - Lão miêu - mèo già

- Phẩu Địa: vạch, xẻ đất

- Tô Đát La: tiếng Phạm xưa gọi Tu Đa La tức la Kinh

- Tỳ Nại giả: tiếng Phạm hoặc gọi Tỳ Na gia, tức Luật

- A Tỳ Đạt Ma: tiếng Phạm, hoặc gọi A Tỳ Đàm, tức Luận

- Thao Thiết: ác thú, kẻ hung ác

- Huyễn Du?

CĂN BẢN XUẤT GIA SỰ QUYỂN 1

- Ngự Hãn: ngăn cấm giữ gìn

- Bại tích: phá hoại công lao - Ngự mã - tiết chế?

- Cổ quăng: tay chân (thuộc hạ) - Oán thù - là oán thù

- Bích Đà Luận: tiếng Phạm xưa gọi Vi Đà, phệ Đà, dịch là minh, tức Minh Luận

- Tiết mộc: cái ngạch cửa, cái niêm bằng gỗ

CĂN BẢN XUẤT GIA SỰ QUYỂN 2

- Sách Thệ Đa: tên của ngoại đạo

- Bao Lệ Đà: tiếng phạm, xưa gọi là Bồ Tát, dịch là trường định, ngày 15 tụng giới

- Cu Sắc Sí La: tiếng phạm gọi là tên của La Hán Cu Túc, gọi đủ là Ma Ha Cu Sắc Sĩ La, dịch là Đạt Tất

- Ma Trất Lý Ca: hoặc gọi Ma Đát Lý Ca hoặc Ma Đắc Lặc Già, dịch là Bản mẫu tức Luận

- Bát Thấu Để mộc xoa: xưa gọi Ba La Đề Mộc Xoa, dịch là Biệt giải thoát giới, tức luận

- Trữ Lập: đứng lâu

CĂN BẢN XUẤT GIA SỰ QUYỂN 3, 4

(chưa tìm được bản)

CĂN BẢN XUẤT GIA SỰ QUYỂN 5

(chưa tìm được bản)

- Bì quyện: biếng lười, mỏi mệt

- Thạp tịch: giường chiếu

- Bạch Hoặc: giống chim Hộc (ngỗng trời) mà mõ dài hơn

- Anh Vũ: loài két, vẹt

- Cù Du: đệm dệt bằng lông - tấm thảm

- Kiều trùy (chùy): đánh hàng bằng gỗ, đá, kim loại... để làm hiệu lệnh - Chu Nho - người lùn nhỏ

- Ưng chuẩn: loài chim ưng, chim két.

CĂN BẢN BÌ CÁCH SỰ QUYỂN 1

- Canh khẩn: cày cấy mở mang đất

- Hiên Tử: miếu Thần Hiên (?)

- Ly lệ cẩu: chó đen (chó mực)

- Khánh Khái: tiếng cười nói (tiếng nói nhẹ là Khánh, nói nặng là Khái)

- Huynh Tẩu: Huynh là anh, tẩu là chị dâu

- Cổ Dương: con dê đen - Kiền tiên - cây roi cứng chắc

CĂN BẢN BÌ CÁCH SỰ QUYỂN 2

- Cước điệt: té ngã - Ô Thứu - quạ và chim Thứu, cũng màu đen

- Mao Ngưu: Trâu có đuôi rất dài - lưỡng thổi - hai đùi vế

- Cách tỷ: giày da - phi tử - bịnh ghẻ nhọt, sảy

- Ông đầu: giày ủng? -Cước khỏa - gót chân

CĂN BẢN AN CƯ SỰ (1 quyển)

- A già Lợi Da: gọi A Xà Lợi, A xà lê, dịch là quỉ phạm Sư, (thân giáo) giáo thọ

- Ổ Ba Đà Da: xưa gọi là Hòa Thượng dịch là Thân giáo.

- Thức Xoa Ma Noa: dịch là Chánh Học Nữ, tức Ni học giới giữ sáu pháp

- Dịch Đầu: cạo tóc - lóc thịt bày xương?

CĂN BẢN Y SỰ (1 quyển)

- Yết Sì Na: Xưa gọi Ca Hy Na, Ca Đề dịch là y công đức, tức là Tự Tử rồi thọ nhận y.

- Hoán nhiễm: giặt và nhuộm y

- Liệu Duyên Y: là quấn y, mặc y, đắp y?

CĂN BẢN TÙY Ý SỰ (1 quyển)

- Á mặc: câm, làm thinh không nói

- Chế Để: tiếng Phạm hoặc gọi Chi Đề, Chế Đa, Chế Đế... dịch là Linh miếu, tháp miếu nơi thờ xá lợi Phật...

- Áo Bệ Ca: tiếng Phạm, dịch là mày, đúng như thế

- Ta Độ: tiếng Phạm, dịch là Tháp hoặc Thiên tai (tốt lắm lành thay)

- Bảo Sái Đà: tiếng Phạm, dịch là Trưởng Tịnh, tức Bố tát, nửa tháng tụng giới tăng trưởng Tịnh Pháp

- Hổ Báo: cọp báo

* Các tiếng giải thích âm nghĩa trên về Hữu Bộ Tạp Luật chữ đọc có nhiều chỗ sai lầm vì người cầm bút khi phiên dịch tùy nghe tiếng mà ghi vào, không căn cứ theo nghĩa.

* Khai Nguyên Thích giáo Lục bảo rằng Nghĩa Tịnh Pháp Sư khi dịch các Kinh khác đã dịch Nhất Thiết Hữu Bộ về Bạt Cự khoảng 6 - 7 mươi quyển chưa kịp làm thành sách.

Thì nhập Niết Bàn, nên Văn này bị mất, đến nay mới tiếp tục âm nghĩa giải thích chính là bản ấy. Sợ người sau không biết gốc gác mà nhầm lẫn nên dẫn lời này.

TỤC NHẤT THIẾT KINH ÂM NGHĨA

QUYỂN 10

Tập 10 này giải thích hai Bộ gồm sáu quyển sau:

- Tục Âm Hộ Pháp Sa Môn Pháp Biệt truyện - 3 quyển

- Tục Khai Nguyên Thích giáo Lục - 3 quyển.

LÂM PHÁP SƯ BIỆT TRUYỆN QUYỂN 1

- Cáo Thệ: ước thệ rằng - Trình lời thề

- Điểm Mô: điểm là pháp thường, mô là đã lưu định sẵn

- Ban Bưu: họ người - Khẳng khái - Tính mạnh mẽ ngay thẳng

- Khâm phủ: lòng dạ, ôm ấp?

- Hung ức: lòng dạ, bụng dạ? Tương thỉ - sắp bắn cung

- Toãn Long Thọ: Biên tập sách vở của Long Thọ

- Tông Thượng Nhân: là Ngạn Tông Pháp Sư đời Đường

- Quân chích: nhặt lấy - Địch Đạo là tên Lũng Tông?

- Tỷ ngụ: dời đến ở - Trừu trâm - là từ quan về nhà

- Đạn Ngọc giảng: Đạn là hết - Hết Ngọc giảng?

- Ẩn Độn: Trốn kín - Khanh Hoàng - tiếng leng keng, tiếng chuông trống

- Đồi Nữu: Đồi là sụp đổ, Mữu là cái quai, cột buộc

- Thảo Uẩn: là giấu kín - Hoàn Lập - trở về đến - xem trả lại, áo tỏi

- Chậm qui: Chậm là lời châm, khuyên răn - qui là khuôn phép

- Xuẩn xuẩn: con sâu ngó ngoáy, cục cựa - ngu xuẩn

- Cổn Long: Áo lễ của Vua (áo Cổn)

- Ngốc Đinh: người hói (sói) không có tóc

- Tam Nguyên: là Thiên Địa Nhân (Trời Đất Người)

- Ngũ Vận: Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ, ngũ hành

- Huân Hoa: là tâu, Vua Nghiêu Vua Thuấn

- Tiếp Chủng: nối gót, tiếp bước - Sĩ Vận thời- Vận bị cách chức

- Hí Đàm: Bàn chơi - Tiến Lôi - bị sét đánh 2, 3 lần

- Trập Hộ: loài sâu núp dưới cửa (nhà có sâu núp?)

- Phẫn muộn: tức giận buồn bã - Nịch yên - đói cồn cào, lo nghĩ

- Thảm Tục: luôn nhiều thảm thiết, luôn sống nhồi bụi lấp

- Nguyên liệu: đốt cháy - phong toại - đốt lửa báo hiệu

- Vũ Hích: là gấp rút, cần kíp

- Điêu Đấu: như cái nồi sắt, ban ngày để nấu cơm, ban đêm để đánh kiễng

- Hạo thiên: Trời xanh, Trời cao

- Tự Duyệt: đều vui - Tường Tự - Trường học trong lành

- Vô Lô: Không lỗi - Tích Dũng - nhảy nhót, khèo cả hai chân

- Thái Tể Phi: Thái Tể tên Phi?

- Báng Độc: lời chê bai phỉ báng ác độc

- Thái Hải: rất sợ - Hách Tư - là hiệu của Vua xưa

- Mật Tán: ngầm khen - Xuyên Đạc - đục xuyên qua

- Luân Bể: luân là Đạo Lý - Bể là sánh ngang

- Giải hoạt: kẻ lừa dối quỉ quyệt, Ư Cũ, tên một nước xưa

- Lẫm Khãm: uất ức, bất đắc chí

- Thấu Lý: nghi lễ là thấu, bì phu là lý. Chỗ da ngoài da trong giáp nhau gọi là thấu lý.

- Tấn Thân: cắm cái hốt vào đai (tức con cháu nhà quan thì gọi là tấn thân)

- Chí Tập: Tập là chấp nối biên tập. Chí tập là nối chí?

- Cấp quận: nay là Vệ Châu - khuých phiên - vắng teo không người

- Tù Hoa: Hoa sắp hết - Hoa họp, hoa bền chắc?

- Úc úc: rực rỡ, ngào ngạt - Tủng tiệp - sợ hãi

- Thám Trách: nghiên cứu lý sâu xa

- Thuyên Đề: Thuyên là cái nôm bắt cá, đề là cáo bẫy bắt thỏ. (được cá quên nôm, được thỏ quên đãy)

- Bi lụy: cái bia và lời viếng người chết

- Tân tử: ho Tân Tử - Điến Dung - Vẻ thẹn thùng

- Tước hỏa: lửa đuốc - Hoàn Trung - trong Hoàn Vũ, cõi đời này

- Xích Yến: Chim nhỏ - Đại Bàng - Chim đại bàng

- Vương mật: tên người. Lưu Cầu. Tên ngọc quí, họ người

- Lệ Duyên: Đá mài và thiết

LÂM PHÁP SƯ BIỆT TRUYỆN QUYỂN 2

- Di Huấn: lời dạy để lại làm gương cho con cháu

- Lưu Độn: Trốn uất - Bổn Hệ - mối, gốc nối liền

- Sa thải: bỏ bớt, như đãi vàng trong cát

- Suy hặc: suy ra tội người khác

- Uy tuết: cái dây đen trói tội nhân, Kẻ bị tù tội

- Đào muội: ngu tối - Tháo sứu - Than vợ lẽ?

- Bô Tao: Bô là ăn trể, tao là căn rượu (uống rượu căn?)

- Xuất ly: uống rượu nhạc - Thanh Hoa - Hoa xanh, Hoa tươi?

- Đậu lưu: Tạm dừng lại không tiếng lên

- Mối Huyễn: Kẻ môi giới tự khoe - quất Dữu - cây quít cây bưởi

- Tra lê: cây Tra cây Lê - Kiểu nhiên - sáng tỏ

- Phụ ỷ: cái cửa chắn gió giống cái lưỡi búa

- Phù Đào: họ của người - Ngạc ngọc - lời nói ngay thẳng

- Thác Bạt: họ Thác Bạt - Lưu Hướng - tên người

- Khảm trạch: tên họ người - Thái Vi - tên ngôi sao

- Huề Trạch: Đá mai vàng - Khắc đá - Hỗ Đa - tên họ người

- Quýnh viễn: xa xôi - hòa, nhiều

LÂM PHÁP SƯ BIỆT TRUYỆN QUYỂN 3

- Ung Ung: Kiếu Diệu - Đạo Đức Kinh nói thường không dục để quán Diệu, thường có Dục để quán Kiếu (Kiếu đi tuần dò xét - ngoài biên)

- Lý Đam: tên học của Lão Tử

- Đảng Sái: Đảng là rửa sạch - Đảng Sái là sạch hết các bịnh lao sái

- Tịch vẫn: rụng xuất vào buổi chiều

- Lân quân: con lân quân, loài thú có sừng

- Thiện Lợi: năm Thiện Lợi đời Chu Võ Đế có diệt Phật pháp?

- Đào giảo: tay lấy và khuấy quậy

- Giác thí: Thi hơn khú - Kiệt Trụ - Vua Kiệt và Vua Trụ, hai vua tàn ác nhất

- Đằng Lương: ngựa nhảy vọt cao

- Đôn Hoàng: tên đất tức Sa Châu

- Lung Ba: bịnh gù và què - Cao Dao tên một người hiền thời Vua Thuấn

- Bát Diên: tên đất nơi xa xôi- San nhiêu- khóc lóc, Sa nước mắt

- Ốc trẩm: tưới tẩm cho tốt - Trẩm là tiếng vua xưng ta. Ốc trẩm là làm ta tốt lên

- Thục thắc: Thục là Thiện - Thắc là dùng tâm sai lầm

- Chàng Kích: gõ, đập ngói - Đổ Hành - một loài cỏ thơm

- Phiền Bá: một loại cây cỏ, cây thuốc, giống cây thuốc cứu

- Yểm yểm: yên tịnh - mô mẫu - tên một người con gái xấu đời xưa trong

- Ninh quyết: chim Ninh quyết

- Mịch la: sông Mịch la ở quận Trường Sa

- Bệ Lệ: tên cây quả dùng làm phấn - Lan Ba - tên cây Lan Ba

TỤC KHAI NGUYÊN THÍCH GIÁO LỤC QUYỂN 1

- Toản Tổ Tông: nối theo Tổ Tông - Nạp Lộc - Nạp vào Đại Lộc

- Bảo Ly: giữ gìn sửa sang

- Thuần Nguyên: nguồn suối trong, trong sạch

- Hoảng biến: chết, yểu mạc - xa xôi mịt mờ

- Châu Đang: ngọc châu đeo tai - tiếng ngọc kêu leng keng

- Kinh Vị: Sông kinh đục, Sông vị trong - Kinh Vị là phân biệt đục

- Ly Châu: hòn ngọc dưới cổ con Ly Long.

- Yên mân: đá đẹp ở đất Yên

- Triệu Bích: ngọc Bích của Nước Triệu

- Túng Trạo: buông chèo

- Tứ mã: ngựa tứ, xe bốn ngựa

- Cuồng cổ: cuồng là điên, cổ là mù

- Thi qui: là bói cỏ thi, bói võ Rùa

- Đại Hộ: là tên trò vui (nhạc) của Ân Thang?

- Nê Hoàn: tiếng Phạm hoặc gọi Bát Nê Hoàn, Ni Việt, Bát Niết Bàn hoặc Niết Bàn dịch là viên tịch (mất - chết)

- Biên Chích: nhặt lấy bìa sách

- Đạo cán: cây lúa - Ma Ha Chi Na - nước Trung Quốc (Đại Đường, Đại Hán... )

- Nhưỡng ngu lê: tiếng Phạm, dịch là Dược Vương, Dược Quân

- Bân bân: hoàn hảo - Kỳ Lan Đà - tên chùa ở Tây Vực (cho không chán)

- Phích lịch: sét đánh - Yểm Hưng - Yểm là che, áo kép (?) Yểm Hưng - (che hứng thú - không hưng Thịnh ?)

- Ảo nộ: nổi giận

- Qui Tư: tên nước qui Tư hoặc gọi Khuất Chi, Nguyệt Chi

- Vật Đề Đê Tê Ngư: là tên của một Tam Tạng dịch là Liên Hoa Tinh Tấn

- Ngưu Hân: tên họ người - Sở Tề - đem cho, tiễn đưa, hành trang

- Tóc tuy: tên họ người

- Nhược Linh: còn nhỏ, chưa đội mũ, chưa đến tuổi trưởng thành (20 tuổi)

- Giao yết: keo dán, gắn vào nhau, dán dính?

- Sam Di: cắt hết cỏ

TỤC KHAI NGUYÊN THÍCH GIÁO LỤC QUYỂN 2

- Mổ Đà La Ni: tức tên gọi Đà La Ni của Phật Bà quán Tự Tại Bồ Tát

- Thâu Ba Ca La: tức tên tiếng Phạm của Ngài Tam Tạng Đường Khai Nguyên?

- Tuẩn Pháp: liều mình chết vì Pháp

- Lũ phấn: luôn hăng hái, phấn chấn

- Điệu Khuất Nguyên: thương tiếc Khuất Nguyên

- Phủ ưng: vổ ngực, vổ bụng - quân thập - nhặt lấy

- Tân Nhai: bến bờ - phân luân - rối rắm, lẫn lộn

- Phiền thứng: nhiều nhỏi, dư thừa

- Huyền Uẩn: tên Huyền Uẩn Pháp Sư

TỤC KHAI NGUYÊN THÍCH GIÁO LỤC QUYỂN 3

- Phi mậu: lầm lẫn - Nhũng tạp - lộn xộn, rắc rối, phiền phức

- Gủi thuyết: thuyết dối trá, lạ lùng (gủi quyệt)

- Tỏa tiết: mạt vụn, lẫn lỗn

- Nguyên phái: nguồn chính - suối nguồn

- Thừa Thiêu (diêu): nối tiếp đã xa, lâu đời

- Bao biếm: bao là khen tốt, biếm là chê đày làm nhục tức khen chê.

- Âu uyết: tiếng nôn ọc - Tạp Nhữu - lẫn lộn

- Thâm trinh: lọt hầm sâu (hầm bẩy thú)

- Hoạch lạc: rộng khắp không bờ bến

- Tỳ Na Dạ Ca: tiếng Phạm hoặc gọi Tần Na Dạ Ca, Tỳ Na Dạ Đát Ca, Duệ Na phả Ca, dịch là chướng Ngại Thần gọi là Tượng Đầu người có thể làm các chướng ngại.

Giải thích của Bộ sách này rất kém chỉ làm rối ren thêm!

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 202

PHIÊN ÂM PHẠN NGỮ

SỐ 2130

(QUYỂN 1 → 9)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN