SỐ 2082 — MINH BÁO KÝ

17. Người dòng họ Vi ở Lâm Ngang.

Trong khoảng niên hiệu Võ Đức thời Tiền Đường (617-627) tại Lâm ngang, có người dòng họ Vi, cùng một người vợ mở lời thề thốt mong hẹn chẳng trái phụ nhau, trải qua nhiều năm đánh mất sự mến thương, người vợ oán hận. Vi lo sợ đó đã kịp bèn thắt cổ giết chết vợ, vài ngày sau khắp thân thể vi nhân phát bệnh hủi mà chết.

18. Mã Gia Vận ở Ngụy quận.

Mã Gia Vận ở Ngụy quận, tháng giêng năm Võ Đức thứ sáu (623) thời Tiền Đường, đang ở nhà lúc trời chiều, ra nơi cửa lớn, chợt thấy hai người, mỗi người bắt một con ngựa, người trước đứng dưới cây ngoài cửa, Gia Vận hỏi: "Ông là người nào?" Người ấy đáp: "Tôi là Đông hải công sứ đến nghênh đón Mã sinh vậy. Gia Vận vốn có học thức, biết các châu Lý từng có đài Lý và các khách quý ở bốn phương thường hay mời đón thấy gặp. Đến khi nghe gọi mời vậy, chẳng lấy làm quái lạ, bảo cùng Sứ giả rằng: "Tôi không có ngựa". Sứ giả liền dắt đưa ngựa và nói: "Dùng ngựa này để nghinh đón Mã sinh". Gia Vận liền đến dưới tàng cây, leo lên ngựa mà đi, kỳ thật thân mình té ngã dưới gốc cây. Bỗng chốc đến một Quan tào, sắp vào cửa lớn có vài mươi người vừa nam vừa nữ đứng ở ngoài cửa như muốn kiện tụng, có một người phụ nữ trước kia từng quen biết với Gia Vận, là vợ của Trương Công Cẩn, người ở đồng quận, vốn dòng họ Thôi, trong tay nắm một văn thư bảo cùng Gia Vận rằng: "Mã sinh còn cũng biết chăng? Xưa trước cùng Trương tổng quản giao du, đã từng vài lần thấy gặp, Tổng quản không quan trạng vô lý giết hại tôi. Tôi tố cáo với Thiên tào đến nay đã ba năm, nhưng vì Thiên vương chủ cứu hộ Công Cẩn nên thường bị ép bức, nay đến lúc được tỏ bày, quan đã đi đuổi bắt, không bao lâu nữa Công Cẩn sẽ đến đây. Nghi tôi riêng bị giết hại oan uổng, Mã sinh sao cũng bị đến đây ư?" Gia Vận biết người họ Thôi này bị giết, đến nay thấy biết mình đã chết, Sứ giả dẫn vào cửa, người giữ cửa bảo: Công đang ngủ, chưa thể vào bái yết". Nên dẫn đến ngồi nơi Hoắc Ty Hình, Gia Vận thấy Ty Hình, chính là Ích châu Hành đài Lang Trung Hoắc Chương, thấy Gia Vận đến bèn mời ngồi và bảo: Phủ này, ký thất bị khuyết thiếu người, Đông Hải Công nghe. Ông có tài học nên muốn khuất phục ông đến đây làm quan vậy". Gia Vận nói: "Tôi vốn nhà nghèo khó, vợ con chẳng lập, xin ông vì nơi giúp được khỏi thì rất lấy làm may!" Hoắc Chương bảo: "Nếu vậy thì ông có thể tự nói là không được học hành nhiều lắm, tôi sẽ có thể cùng biện giải rõ ràng". Bỗng chốc có người đến báo: "Công ngủ đã đậy". Bèn dẫn Gia Vận vào, thấy một người ngồi nơi sảnh sự, thân hình béo thấp sắc da đen ngâm gọi Gia Vận đến phía trước và bảo: "Nghe ông có tài học vấn, muốn cùng khuất phục đưa đến đây làm ký thất, có thể làm được chăng?" Gia Vận bái tạ thưa: "Rất may, chỉ vì quê kệch tôi chuyên việc ruộng rẫy, cũng có dùng kinh nghiệp chỉ dạy người sau, chẳng đủ khả năng để đảm nhậm cai quản ký thất". Công bảo: "Có biết Hoắc Chương chăng?" Gia Vận đáp: "Có biết". Nhân đó sai người gọi Hoắc Chương đến hỏi về tài thuật của Gia Vận. Hoắc Chương đáp: "Bình sinh thấy Gia Vận có kinh học nhưng chưa từng thấy làm văn chương". Công bảo: "Phóng thả Mã sinh trở về". Và liền bảo người đuổi tìm bắt Trần Tử Lương, Gia Vận giả từ lui ra, Hoắc Chương cùng Gia Vận giả biệt, bảo rằng: "Nhớ ông về nói với Tam Cẩu nhà tôi, lúc lâm chung nói ngươi bán con ngựa của tôi thường cưỡi để làm Phù đồ, người nào bán ngựa sao tự phí vậy? Hãy chóng nghe lời tôi bảo tạo lập phù đồ". Tam Cẩu tức là con trai trưởng của Hoắc Chương. Nhân đó Gia Vận hỏi: "Vừa rồi gặp vợ của Trương Công Cẩn có nói là Thiên chủ, vậy đó là ai?" Hoắc Chương đáp: "Vương ngũ giới là người đồng hương với Trương Công Cẩn, sau khi chết làm Thiên chủ thường cứu hộ cho Công Cẩn nên mãi được đến nay, nhưng nay tợ như chẳng được khỏi vậy". Nói xong bèn giả biệt, sai sứ giả đưa Gia Vận đi đến một đường tắt rít sáp, chỉ bảo theo đường ấy mà về. Gia Vận vào con đường tắt đó, bèn sống lại, giây lát sâu sau mới dậy được, lúc ấy đã là nửa đêm vợ con đều ngồi quanh khóc, Gia Vận kể lại rõ đủ sự việc vừa xảy ra.

Đến tháng bảy năm đó (623), tại Miên châu có người danh hiệu Trần, tên là Từ Lương bị bạo tử, qua đêm mới sống lại, tự nói rằng: "Đến thấy gặp Đông Hải Công, muốn dùng làm ký thất, nhưng từ chối nói là không biết chữ, riêng có Trần Tử Lương -người đất Ngô rất khéo giỏi văn chương khi ấy Đông Hải Công bảo tìm bắt kia mà thả tôi vậy". Qua năm sau (624) Trần Tử Lương ở đất Ngô chết, và Trương Công Cẩn cũng chết. Sau hai người ấy chết, Gia Vận từng cùng vài người đồng đi, giữa đường bỗng thấy gặp quan phủ, thần sắc Gia Vận tỏ vẻ lo sợ, chỉ rảo chạy, giây lát sau mới định tỉnh. Các bạn đồng hành hỏi nguyên do, Gia Vận đáp: "Người thấy vừa rồi chính là kẻ sứ của Đông Hải Công, nói là muốn đến Ích châu tìm bắt người, Tử Lương rất mực tố cáo ông. Hoắc Ty Hình vì ông tụng độc, ông sao chẳng khỏi, nhờ ông có phước cứu chuộc kẻ khác sống, nên được khỏi vậy". Mới đầu Gia Vận ở tại đất Thục, người dân đất Thục vét ao bắt cá, khi ấy Gia Vận vì người giảng sách, có được vài mươi xấp lụa quyên, nhân đó mua cá ao ấy phóng thả đi, đó tức là phước cứu chuộc sống vậy. Đến trong khoảng niên hiệu Trinh Quán (627-650) thời Tiền Đường, xa giá nhà vua ở tại cung Cửu thành nghe vậy bèn sai Trung thư thị lan Sầm Văn Bản đến hỏi sự việc ấy. Sầm Văn Bản biên ghi lại đầy đủ tấu trình xong. Về sau, Gia Vận làm Quốc tử Bác sĩ, cuối cùng chết đang lúc là quan chức.

19. Khổng Khác.

Khoảng đầu niên hiệu Võ Đức thời Tiền Đường (618). Toại châu tổng quản phủ ký thất tham quân Khổng Khác mắc bệnh dữ mà chết, một ngày sau sống lại tự nói rằng: Bị bắt dẫn đến quan sở hỏi: "Cớ sao giết hại hai con trâu?" Khổng Khác đáp: "Tôi không giết". Quan bảo: "Em của ông làm chứng ông giết, cớ sao ông không nhận?" Nhân đó, gọi người em đến, người em chết đã vài năm trước. Khi đã đến nơi, người em bị gông cùm rất nghiêm mật, quan hỏi: "Ông nói anh ông giết trâu là thật hay dối?" Người em đáp: "Anh trước vâng phụng sứ, chiêu vời an ủy giặc Lão sai bảo giết trâu để tiếp đãi gặp gỡ đó. Thật tôi theo lệnh anh chứ không phải tự giết". Khổng Khác nói: "Khổng Khác tôi sai em giết trâu để tiếp đãi gặp gỡ giặc Lão, việc ấy có thật nhưng đó là việc nước nhà, Khổng Khác tôi nào có tội gì?" Quan bảo: "Ông giết trâu để tiếp đãi gặp gỡ giặc Lão muốn lấy việc chiêu vời an ủy làm công, để cầu thưởng quan, chỉ vì tự lợi, sao lại nói là việc nước nhà ư?" Nhân đó, bảo người em của Khổng Khác rằng: "Vì người làm chứng anh ngươi nên lưu giữ ngươi ở lại đây lâu, nay anh người đã thừa nhận là sai giết hại, ngươi không có tội, nên thả ngươi đi thọ sinh". Nói xong, bỗng nhiên người em biến mất không trông thấy nữa, cũng trọn không nói được lời nào. Quan lại hỏi Khổng Khác rằng: "Lại nhân vì sao ông giết hai con vịt?" Khổng Khác đáp: "Ngày trước làm huyện lệnh, giết vịt là để tiếp đãi Quan khách, đâu phải tội Khổng Khác tôi ư?" Quan bảo: "Quan khách tự có lo liệu lương thực, không vịt, ngươi giết hại để tiếp đãi, vì mong cầu danh dự tốt lành, há không phải tội sao? Lại nữa, cớ sao giết hại sáu cái trứng gà?" Khổng Khác đáp: "Bình sinh tôi không ăn trứng gà, chỉ nhớ lúc chín tuổi, nhân ngày Hàn thực mẹ tôi có cho sáu cái trứng gà, và tự nấu ăn". Quan bảo: "Vậy, muốn đổ tội cho mẹ nữa ư?" Khổng Khác đáp: "Chẳng dám, đó chỉ nói cái nhân ấy vậy, chứ đó chính tự Khổng Khác tôi giết nó". Quan bảo: "Ngươi giết hại mạng sống kẻ khác, thì phải tự nhận chịu lấy tội báo". Nói xong, bỗng nhiên có vài mươi người đều mặc áo xanh bắt dẫn Khổng Khác đưa ra. Khổng Khác kêu lớn tiếng rằng: "Quan phủ cũng rất uổng lạm". Quan nghe thế, kêu gọi lại hỏi: "Uổng lạm điều gì?" Khổng Khác nói: "Lúc bình sinh có tội thì đều ghi lục đầy đủ không sót, nhưng từ lúc mới sinh đến nay tạo phước, khiến người không ghi, há chẳng uổng lạm ư?" Quan bèn hỏi Chủ ty: "Khổng Khác có tạo phước gì, cớ sao chẳng ghi lục?" Chủ ty đáp: "Phước cũng có ghi lục, chỉ để lường tội phước ít nhiều ra sao, nếu phước nhiều tội ít thì trước hưởng thọ phước, còn tội nhiều phước ít thì trước khiến nhận chịu tội, Khổng Khác đây tội nhiều phước ít, nên buông qua, chưa luận xét về phước ấy". Quan tức giận bảo: "Tuy trước buộc nhận chịu tội, cớ sao chẳng nên điều phước chỉ bày rõ ràng?" Và bảo đánh Chủ ty một trăm gậy. Chốc lát đánh xong, máu me đầy đất, thế rồi Chủ ty nêu bày các điều phước mà Khổng Khác đã tu tạo trong lúc bình sinh, cũng không quên sót một điều nào". Quan bảo Khổng Khác rằng: "Ông đáng trước phải nhận chịu tội, nay ta tạm thả ông về nhà bảy ngày, có thể lo siêng năng tu tạo phước đức". Nhân đó sai người đưa ra.

Được sống lại, Khổng Khác thỉnh mời các Tăng ni, hành đạo sám hối tinh chuyên hành đạo, tự kể nói việc đó. Đến ngày thứ bảy, Khổng Khác bèn giả biệt mọi người trong gia đình, bỗng chốc mà qua đời. Nhà người anh của Lâm Đường tôi cùng quen thuộc nơi Toại phủ nên rõ biết vậy.

20. Lạc châu Đô đốc Tán Công Đậu Quỷ.

Lạc châu Đô đốc Tán Công Đậu Quỷ tánh tình rất ưa thích giết hại. Mới đầu làm Ích châu hành đài bộc xa đã từng giết hại nhiều tướng sĩ, lại giết hại cả Hành đài thượng thư Vi Vân Khởi. Đến mùa Đông năm Trinh Quán thứ hai (628) thời Tiền Đường, khi ấy đang ở tại Lạc dương, Đậu Quỷ cảm mắc bệnh rất nặng, bỗng nhiên nói: "Có người đem dưa đến cho ta ăn". Mọi người chung quanh bảo: "Mùa đông không có dưa". Đậu Quỷ nói: "Một mâm dưa tươi tốt, sao bảo là không?" Thế rồi kinh ngạc trông nhìn, Đậu Quỷ lại bảo: "Chẳng phải dưa, mà tất cả đều là đầu người đến theo ta đòi mạng". Lại bảo: "Nâng đỡ ta dậy, thấy gặp Vi thượng thư (Vi Vân Khởi) nói xong bèn chết.

21. Thượng thư hình bộ thị lang Tống Hành Chất.

Thượng thư hình bộ thị lang Tống Hành Chất vốn người xứ Tào lăng. Tánh tình không kính tin Phật, có những lời khinh mạn khác thường. Tháng năm năm Vĩnh Huy thứ hai (651) thời Tiền Đường, Tống Hành Chất mắc bệnh nặng mà chết. Đến ngày mồng 9 tháng 6 (năm 651), Thượng thư đô quan lệnh sứ Vương Thọ mắc bạo bệnh chết ngất, hai ngày sau sống lại, tự kể nói: Lúc đầu mới chết thấy có bốn người đến nơi Sở bảo: "Đuổi bắt ngươi". Vương Thọ bèn theo đi vào một cửa lớn, thấy trên sảnh phía Tây có một Quan nhân ngồi, hình dung mập mạp sắc da đen ngâm, và phía Đông sảnh có một vị Tăng ngồi cùng quan nhân tương đương xoay mặt về hướng Bắc, mỗi bên đều có chăn giường án ghế, có khoảng vài trăm Đồng tử đứng hầu, hoặc có đội mão hoặc không đều là dung mạo đẹp xinh. Dưới thềm cấp có quan lại văn án, có một người giả mang gông mặt xoay về hướng Tây, trói đứng dưới thềm. Vương Thọ đến nơi sân đó cũng đã bị trói buộc. Có một kẻ lại nắm giấy bút đến phỏng hỏi Vương Thọ rằng: "Năm Trinh Quán thứ mười tám (644) thời Tiền Đường, ngày ông nhận nhiệm vụ Trường an Tả sứ, cớ sao thay đổi sổ bộ?" Vương Thọ đáp: "Đó không phải tội bởi Vương Thọ tôi". Quan lớn trên sảnh đọc lời từ biện bạch xong, xoay mắt bảo kẻ tù già dưới thềm cấp phía Đông: "Cớ sao ông dối tố cáo kẻ khác?" Kẻ tù già ấy đáp: "Tuổi Tu-đạt tôi thật chưa đến lúc, do vì Vương Thọ cải đổi sổ bộ thêm tuổi của Tu-đạt tôi, không dám dối vọng vậy". Vương Thọ nói. Năm Trinh Quán thứ mười bảy (643) tôi đã đổi nhiệm vụ khác, Cáo Thân hiện còn ở tại nhà, xin tìm lấy xét nghiệm đó". Quan lớn nhân đó gọi ba người mở trói cho Vương Thọ, đi lấy cáo thân, cáo thân mang đến, quan lớn tự xem đọc đó, và bảo kẻ Tù-già kia rằng: "Vương Thọ đổi thay nhiệm vụ rất rõ ràng, ông nói vô lý". Nhân đó, bảo kẻ tù già ấy ra cửa phía Bắc tăm tối, có nhiều thành, trên thành đều là nữ tướng , tợ như nơi xấu ác. Quan lớn nhân viết trên án, bảo Vương Thọ: "Ông không tội, tha cho đi". Vương Thọ bái từ, kẻ lại dẫn Vương Thọ đến dưới thềm cấp phía Đông, kính sái vị Tăng. Vị Tăng ấy dùng ấn in trên vai Vương Thọ chữ "khéo đi". Kẻ lại dẫn Vương Thọ ra cửa phía Đông, theo hướng Nam đi qua ba lớp cửa, mỗi cửa đều khám xét dấu ấn trên vai, sau đó mới chấp thuận cho ra. Đến cửa thứ tư, cửa ấy rất lớn, nhiều lớp lầu đan xen phòng nhà đều mở, hình trạng như cửa thành của quan, người canh giữ rất nghiêm mật, kiểm xét dấu ấn rồi cho ra cửa. Lại theo hướng Đông nam đi vài mươi bước, nghe có tiếng người gọi Vương Thọ. Vương Thọ xoay mặt trông nhìn lại, thấy Thị Lang Tống Hành Chất mặt mày thảm não, sắc da đen nám, bày đầu rách eo, mặc áo bào lụa đào cũ kỹ, đầu tóc ngắn xũ xuống như người Hồ đứng dưới thềm cấp sảnh sự, có lính lại canh giữ. Thềm cấp phía Tây gần thành, có một bia gỗ lớn cao hơn một trượng, rộng hai thước, có sách lớn trên bia, đó là khám xét xác đáng qua cả vua người. Trông giữ đó lớn vương hơn cả thước rất rõ ràng. Trên sảnh sự có giường tòa ghế án như là quan phủ mà không có người. Tống Hành Chất trông thấy Vương Thọ vừa buồn vừa mừng hỏi: "Cớ sao ông được lại đây?" Vương Thọ đáp: "Quan đuổi bắt khám xét thay đổi sổ bộ, nhưng việc ấy không có nên được phóng thả trở về". Tống Hành Chất duỗi hai tay và nói với Vương Thọ rằng: "Tôi bị trách hỏi sổ bộ công đức, nhưng trong tay tôi không có sổ bộ công đức, nên bị khốn khổ này lại thêm bị đói khát, khổ chẳng thể nói. Ông có thể gắng sức đến nói nhà tôi bảo mọi người tu tạo công đức". Ân cần căn dặn như thế xong mới giả từ. Vương Thọ cất bước đi, vừa đi được vài mươi bước, lại gọi Vương Thọ trở lại, chưa kịp nói lời nào, trên sảnh bỗng có quan nhân đến ngồi, tức giận bảo Vương Thọ rằng: "Ta mới vừa khám nghiệm các việc, ông là người nào liền đến nơi tù?" Nhân đó, sai lính xả lỗ tai Vương Thọ, xả lỗ tai rồi đẩy bảo Vương Thọ đi, Vương Thọ chạy lại đến một cửa. Kẻ lại giữ cửa đó bảo: "Ông bị xả lỗ tai, tai sẽ điếc, nay ta vì ông lấy vật trong đó ra". Nhân đó đưa tay khêu lỗ tay, trong tai có tiếng kêu mới nghiệm thực, và liền tha cho ra. Ra phía ngoài cửa, đen như sơn, Vương Thọ chẳng biết đi đâu, đưa tay sờ mò từ phía Tây đến phía Nam, đều là vách tường, chỉ có phía Đông không vây chướng ngại nhưng đen tối chẳng thể đi. Vương Thọ dừng đứng chốc lát, thấy kẻ lại vừa rồi phỏng hỏi Vương Thọ từ cửa đi ra bảo Vương Thọ rằng: "Ông còn hay chờ đợi tôi, rất tốt! Có thể vì xin cho tôi ngàn tiền?" Vương Thọ không lên tiếng trả lời mà trong tâm tự suy nghĩ: "Ta vốn không tội, quan phóng thả ta về, cớ sao phải có đút lót kẻ lại ư?" Kẻ lại liền bảo: "Ông không thể không thực hành, vừa rồi nếu tôi chẳng sớm dẫn ông qua quan, khiến hai ngày nhận chịu trói buộc, há không khốn khổ ư?" Vương Thọ tỏ rõ trong tâm như vậy, nhân đó hổ thẹn xin tạ rằng: "Kính cẩn y theo lời chỉ bảo". Kẻ lại bảo: "Tôi không sử dụng tiền Đồng như ông, chỉ muốn có được tiền giấy trắng, kỳ hạn cho ông mười lăm ngày trở lại". Vương Thọ xin hứa kính vâng, nhân đó hỏi đường trở về. Kẻ lại bảo: "Chỉ đi theo hướng Đông khoảng hai trăm bước sẽ thấy một thành cũ bị phá thủng, thấy sáng thì có thể xô đẩy ngã đó, tức đến nhà ông. Vương Thọ y theo lời nói ấy, đi đến bức tường, xô đẩy giây lâu mới ngã đổ. Vương Thọ theo nơi ngã đổ ấy đi ra liền đến nơi ở. Đó chính là cửa phía Nam phường Long chính. Khi ấy bèn trở về nhà, mọi người trong nhà đang gào khóc, Vương Thọ vào nhà mà sống lại. Đến ngày thứ mười lăm, Vương Thọ quên chẳng cấp tặng tiền, sáng hôm sau lại cảm mắc bệnh khốn khổ, tắt hơi thở, thấy kẻ lại đến, tức giận bảo: "Ông quả thật là người không giữ chữ tín, hẹn cho ta tiền mà trọn chẳng cho. Nay đáng lại bắt ông đi". Nhân đó ép đưa đi ra cửa Hàm quang, khiến vào trong một cái hầm lớn. Vương Thọ kính lạy tạ hơn trăm lạy, xin sẽ vì làm tiền, mới được tha trở về. Sống lại, Vương Thọ bảo người nhà mua trăm trang giấy làm tiền để cấp tặng. Ngày hôm sau, Vương Thọ lại mắc bệnh nặng dữ, thấy kẻ lại đến bảo: "Ông may hay cho tiền, mà xấu, không được tốt đẹp". Vương Thọ lại từ tạ xin làm lại, kẻ lại hứa thuận. Đến ngày thứ hai mươi, Vương Thọ bảo dùng sáu mươi tiền mua một trăm trang giấy trắng làm tiền và đem các thứ rượu thức ăn, tự đến trên cừ sông phía Tây phường Long Chính mà thiêu đốt đó. Thế rồi, thân thể được nhẹ nhàng, dần dần mạnh khỏe.

Bấy giờ, Đường Lâm tôi nghe việc ấy, bèn cùng Hình bộ thị lang lưu yến khách, Đại lý thiếu khanh Tân Mậu cùng ở tại Đại lý cốc ngục Gia Lưu vời gọi Vương Thọ đến cùng các Tể quan đáp hỏi nói như vậy.

22. Vi Khánh Thực ở Kinh triệu.

Trong khoảng niên hiệu Trinh Quán (627-650) thời Tiền Đường. Ngụy vương phủ Trưởng sử Kinh triệu Vi Khánh Thực, có một người con gái không may chết sớm, cả cha mẹ vô cùng đau xót tiếc thương. Sau đó hai năm, Khánh Thực sắp nhóm tụ thân thích tân khách, kẻ mổ thịt chuẩn bị thức ăn, người nhà mua được một con dê chưa giết. Vợ của Khánh Thực ban đêm ngủ mộng thấy đứa con gái của mình đã chết đó vận mặc quần xanh áo sam trắng trên đầu tóc có đôi ngọc xuyến. Đó là cách vận mặc lúc bình sinh của đứa con ấy đến trông thấy mẹ, đổ lệ khóc than nói rằng: "Con thường riêng sử dụng các vật mà không nói với cha mẹ nên bị nghiệp báo này, nay nhận chịu làm thân dê lại phải đền trả mạng cho cha mẹ, ngày mai sẽ bị giết chết, con dê xanh đầu trắng đó chính là con vậy. Kính cẩn xin ban ân từ xót thương tha cho tánh mạng con". Người mẹ kinh hãi tỉnh giấc, sáng sớm đến trông xem, thấy cổ dê và xương đùi đều trắng, trên đầu có hai chấm trắng tương đối như hình ngọc xuyến. Người mẹ đối trước mặt nó liền khóc, bảo người nhà chớ giết hại, đợi Khánh Thực đến phóng thả đi. Bỗng chốc Khánh Thực đến thúc giục làm thức ăn, mọi người trong bếp thưa: "Phu nhân không cho giết con dê xanh". Khánh Thực tức giận bảo cứ giết. Kẻ mổ thịt trói buộc dê muốn giết. Có vài người khách đã đến, mới thấy một bé gái dung mạo đoan chánh, mách báo người khách rằng: "Con là con gái của Vi trưởng sứ, xin hãy vì cứu mạng". Người khách kinh ngạc cản ngăn kẻ mổ thịt. Kẻ mổ thịt sợ Khánh Thực tức giận, lại chỉ thấy con dê kêu, nên bèn giết chết nó. Thế rồi, khách cùng ngồi dự, thức ăn đem đến, khách đều không ăn, Khánh Thực lấy làm lạ hỏi, khách bèn nói rõ sự tình vừa rồi. Khánh Thực buồn đau phát bệnh bèn chẳng dậy nỗi.

Các hàng sĩ nhân ở dưới kinh đô đều biết việc đó. Thượng thư Thôi Đôn Lễ kể nói cho Đường Lâm tôi nghe như thế. Thượng thư Diêm Lập Đức cũng nói như vậy.

23. Trương Pháp Nghĩa.

Tại Hoa châu Trịnh Luyện có người tên là Trương Pháp Nghĩa, thuở thiếu thời nghèo khổ quê mùa, không tu lễ độ. Năm Trinh Quán thứ mười (636) thời Tiền Đường, vào Hoa sơn chặt cây, gặp thấy một vị Tăng ngồi trong hang, Pháp Nghĩa bèn đến cùng trò chuyện, gặp lúc trời chiều tối ngồi lâu chẳng thể về, nhân đó nghỉ lại qua đêm. Vị Tăng ấy thiết bày bột tùng bách để mời cùng ăn, và bảo Pháp Nghĩa rằng: "Bần đạo ở nơi đây đã lâu, không muốn người ngoài biết, Đàn Việt lúc ra về, xin cẩn trọng chớ nói việc thấy gặp bần đạo". Nhân đó, vì nói rằng: "Người thế tục có lắm nhiều tội lụy, chết rồi thác sinh vào đường ác, thành tâm sám hối mới có thể diệt trừ được". Mới bảo Pháp Nghĩa tắm gội sạch sẽ vận mặc y phục vị Tăng, vì sám hối, xong rồi, giả biệt mà ra đi. Đến năm Trinh Quán thứ mười chín (645) thời Tiền Đường, Pháp Nghĩa mắc bệnh mà chết, đưa chôn vùi ngoài đồng hoang, vì nghèo khổ không có quan quách, nên dùng củi che đậy thô sơ không chôn cất kỹ, bảy ngày sau, Pháp Nghĩa sống lại xô đẩy mà đi ra trở về nhà, người nhà kinh ngạc xét hỏi, biết thật là sống lại mới vui mừng. Pháp Nghĩa tự nói: Lúc đầu mới chết có hai người đến bắt lấy vượt giữa khoảng không theo hướng Nam mà đi, đến nói quan phủ vào cửa lớn, lại dần qua đường hẻm đều là Quan tào, cửa cổng đối xứng nhau, nhiều chẳng kể xiết. Pháp Nghĩa đến một Tào thấy Quan nhân từ xa trách kẻ sứ rằng: "Đó phải Trương Pháp Nghĩa ở Hoa châu chăng. Vốn hạn định ba ngày đến, sao lâu bảy ngày mới đến?" Kẻ sứ đáp: "Nhà Pháp Nghĩa có chó hung dữ lại có chú Sư, thần bị đánh rất lắm". Nhân đó vạch áo trông xem trên lưng, lưng đều có các vết sưng bầm xanh. Quan bảo: "Xét qua có lắm tội, cho hai mươi gậy". Đánh gậy đã xong, máu đổ nơi đất. Quan lại bảo: "Có thể dẫn đưa Pháp Nghĩa đến Lục sự", Lục sự đặt phát văn thư, bảo đưa giao Phán quan. Phán quan gọi Chủ điển lấy án Pháp Nghĩa. Án bộ rất nhiều, đầy cả một giường, Chủ điển đối trước Pháp Nghĩa, mở bày kiểm xét, sổ bộ đó phần nhiều câu chấm son trước đã hết, chỉ có câu cuối cùng. Điển thì ghi lục đó là: "Năm Trinh Quán thứ mười một (637) thời Tiền Đường, Pháp Nghĩa do cha sai bảo đi cắt lúa, Pháp Nghĩa trái lại trợn mắt trông nhìn và lén mắng chửi. Phạm tội bất hiếu, đáng đánh tám mươi gậy". Mới đầu có ghi lục một điều, liền thấy vị Tăng từ trong hang lại, Phán quan đứng dậy nghinh đón, hỏi vị Tăng ấy có việc gì? Vị Tăng ấy đáp: "Trương Nghĩa là đệ tử của bần đạo, những tội lỗi của nó đều đã sám hối trừ diệt, trong bản án của Thiên tào đã móc hết cả, nay bị oan uổng bị đuổi bắt đến đây, chưa đáng phải chết". Chủ Điển thưa: "Trải qua sám hối, bản án đây cũng đã móc xong, đến như trừng mắt mắng chửi cha, tuy nhờ được sám hối nhưng sự việc ấy chưa móc xong". Vị Tăng ấy bảo: "Nếu không như vậy, phải lấy bản án để khám xét đó, nên có phước lợi, Phán quan bảo Chủ điển dẫn đưa Pháp Nghĩa đến thưa hỏi vua, cung tại phía Đông, điện vũ rất hoành tráng, có đến vài ngàn người hầu giữ. Vị Tăng ấy cũng theo đến nơi chỗ vua. Vua đứng dậy nghinh đón vị Tăng và hỏi: "Sao Sư phải đến đây ư?" Vị Tăng ấy đáp: "Chưa đúng phải đến, vì có đệ tử Trương Pháp Nghĩa, bị ghi lục bắt lại đây, người ấy có các điều tội xưa trước, bần đạo đều đã xin móc, chưa đáng phải chết". Chủ Điển lại đem việc trừng mắt dò hỏi vua. Vua bảo: "Trừng mắt là việc sau khi đã sám hối, chẳng thể miễn khỏi, nhưng sư đã vì lại đây xin có thể đặc biệt phóng tha cho bảy ngày". Pháp Nghĩa nói với vị Tăng ấy rằng: "Bảy ngày đã chẳng phải thời gian nhiều, lại phải đến đây, sợ không gặp thấy Sư, nên xin ở đây theo Sư". Vị Tăng ấy bảo: "Bảy ngày tức là bảy năm vậy. Có thể nên gấp đi". Pháp Nghĩa cố nài nỉ xin theo vị Tăng ấy. Nhân đó, vị Tăng ấy xin mượn viết vua viết một chữ "Nhất" nơi lòng bàn tay Pháp Nghĩa, lại xin mượn ấn vua in vào đó, và bảo: "Ông nên gấp đi trở về nhà tu phước, nếu sau này lại đây không thấy gặp ta, nên đưa dấu ấn này trình vua, vua tự sẽ phóng thả ông vậy". Pháp Nghĩa mới từ tạ đi ra, vị Tăng ấy bảo người dẫn đưa Pháp Nghĩa đến nhà. Trong nhà đen tối, Pháp Nghĩa chẳng dám vào, kẻ sứ xô đẩy Pháp Nghĩa vào, bèn sống lại. Cảm nhận mình đang ở trong đất rất trống rỗng, Pháp Nghĩa đưa tay đẩy vạch được mà ra. Nhân đó vào núi đến nơi vị Tăng ấy tu đạo, chỗ đường văn dấu ấn in trong lòng bàn tay chẳng biết đó, nhưng đều biến thành vết sẹo trọn chẳng thể lành. Đến nay vẫn hiện còn.

Lũng Tây Vương Bác Xoa Cư cùng Pháp Nghĩa là chỗ thân gần thảy đều rõ biết, nói kể Đường Lâm tôi nghe như vậy.

24. Liễu Trí Cảm ở Hà đông.

Liễu Trí Cảm ở Hà đông, khoảng đầu niên hiệu Trinh Quán (627) thời Tiền Đường, làm Hưng châu trưởng cử huyện lệnh. Một đêm nọ chết ngất, đến sáng ngày sống lại, nói rằng: "Mới đầu bị Minh quan đuổi bắt đưa đến một quan phủ lớn, sắc giới dẫn vào thấy vua. Vua bảo: "Nay có một viên quan khuyết thiếu, nên ép uổng đưa ông đến đây để đảm nhận đó". Trí cảm lấy cớ còn người thân tuổi già mà từ chối, vả lại tự tỏ bày phước nghiệp của mình chưa đáng phải chết. Vua sai khám xét đó, tin đúng như vậy. Nhân đó bảo: "Ông chưa đáng phải chết, có thể giữ quyền Phán lục sự". Trí Cảm hứa kính vâng và bái từ. Kẻ lại dẫn lui đưa đến nơi Tào. Tào có năm vị Phán quan cộng thêm Trí Cảm nữa là sáu người. Sảnh sự ấy, người trưởng ốc ở nơi ba gian, mỗi mỗi có đủ giường án, công việc có lắm nhiều chồng chất. Ở đầu phía Tây có một tòa trống không có Phán quan, kẻ lại dẫn Trí Cảm đến tòa trống ấy, có các kẻ lại dẫn đem văn bộ lại lấy Trí Cảm phán đặt trên án rồi lui đứng dưới thềm cấp. Trí Cảm hỏi nguyên do. Kẻ lại ấy đáp: "Vì hơi hôi hám chẳng đổi thay bức Ngặt Công, nên chỉ đứng xa, theo việc trong án mà đáp". Trí Cảm xét đọc án như án ở nhân gian vậy. Từ đó liền có khoảng thời gian làm Phán câu. Có người mang thức ăn đến, các Phán quan đồng ăn, Trí Cảm cũng đến ngồi dự, các quan bảo: "Ông đã giữ quyền Phán, không nên ăn đây". Trí Cảm cũng nghe theo đó, trọn không dám ăn. Đến chiều tối, kẻ lại đưa Trí Cảm trở về nhà, sống lại thì vừa chiều. Từ đó trở về sau, trong nhà đến lúc mờ tối thì kẻ lại liền đến nghinh đón đến kia thì vừa sáng, nên biết giữa U Hiển, đêm ngày trái ngược nhau. Từ đó, ban đêm Trí Cảm phán xét minh sự, ban ngày đến vẫn giữ chức tại huyện, trở thành việc thường qua hơn năm sau. Trí Cảm lúc đang ở tại Minh tào, nhân dậy đến nhà xí, ở phía Tây nhà thấy có một người phụ nữ tuổi khoảng ba mươi, dáng mạo đoan chánh, áo quần mới sạch, đứng mà lau nước mắt khóc, Trí Cảm hỏi: "Ngươi là ai?" Người nữ ấy đáp: "Thiếp là vợ của Hưng Châu Ty Thương Tham Quân, bị bắt lại đây, vừa mới giả biệt chồng con, vì vậy mà buồn thương". Trí Cảm đem hỏi kẻ lại. Kẻ lại bảo: Quan dẫn đưa đến, có chỗ án hỏi làm chứng đầy đủ về việc của chồng, Trí Cảm nhân đó hỏi bảo người nữ ấy: "Trí Cảm tôi làm Trưởng cử lệnh, phu nhân nếu có bị khám hỏi, mong chỉ tự phân bày rõ ràng chớ làm lôi kéo cả y thương cùng chết không ích lợi gì". Người nữ ấy đáp: "Thật chẳng muốn lôi kéo, chỉ sợ quan cùng lôi kéo vậy". Trí Cảm bảo: "Chỉ mong phu nhân chớ lôi kéo thì không phải lo ngại bị bức ép". Người nữ ấy bèn hứa đó. Thế rồi, Trí Cảm trở về châu, trước tiên hỏi về người vợ của Ty Thương có tật bệnh gì? Ty Thương đáp: "Vợ tôi tuổi còn trẻ nhỏ không tật bệnh gì. " Trí Cảm đem điều thấy gặp người nữ mà báo cùng, nói rõ về dung mạo y phục, vả lại khuyên nên tu phước. Ty Thương chạy về nhà thấy vợ dệt trong khung máy, không tật bệnh gì, nên rất không tin. Qua hơn mười ngày sau, vợ Ty Thương cảm mắc bệnh dữ mà chết. Ty cảm mới kinh sợ, lo việc tu tạo phước đức.

Lại có hai Quan nhân Châu Mãn ở Hưng châu sắp đến kinh đô dự tuyển chọn, nên hỏi Trí Cảm rằng: "Ông phán xét việc ở Minh đạo, xin hỏi tôi nay dự tuyển chọn được làm quan gì?" Trí Cảm đến Minh tào, đem tên họ người đó hỏi Lục sự. Lục sự đáp: "Danh bộ đều niêm phong tại trong hộp đá, kiểm xét đó, phải hai ngày sau mới báo đáp được". Đến kỳ hạn lại báo, mới thấy hai người năm nay đỗ đạt danh hiệu quan. Trí Cảm báo lại cho hai người ấy biết. Hai người ấy đến Kinh đô dự tham tuyển chọn. Lại bộ ghi chú phỏng định chức quan đều chẳng đồng như Trí Cảm báo. Các quan ở châu nghe thế đem báo lại cùng Trí Cảm, Trí Cảm lại hỏi Lục sự. Lục sự lại kiểm xét sổ bộ và ghi là: "Nhất định như kiểm xét trước không sai nhầm vậy". Thế rồi, hai người dự tuyển chọn qua dưới cửa, dưới cửa xét lùi lại đến Lại bộ ghi chú quả đúng như sổ bộ Minh tào kiểm báo, khi ấy mọi người thảy đều tin phục. Mỗi lúc đến nơi sổ bộ ở Minh tào, trông thấy danh trạng của các thân thức, đến đúng ngày tháng, Trí Cảm đều báo cho, và bảo khuyên tu phước, phần nhiều đều được miễn khỏi. Trí Cảm giữ quyền Phán quan ba năm, kẻ lại trước kia đến báo: "Đã có được Lý Tư Hộ ở Long châu, trao nhậm chánh quan để thay thế Công, Công chẳng phải lại làm quyền Phán nữa. Trí Cảm sáng ngày đến châu, báo cùng Thử Lại Lý Đức Phụng, sai người đến Long châu xét xem, thì Tư Hộ đã chết, hỏi về ngày chết, tức đúng trước lúc kẻ lại báo cùng Trí Cảm vậy, từ đó bèn thôi nghỉ.

Về sau, Châu ty sai phái Trí Cảm lãnh dẫn kẻ tù đến Kinh đô, vừa đến ranh giới Phụng châu, tù nhân đều chạy trốn, Trí Cảm rất lo sợ, đuổi bắt qua vài ngày mà chẳng thể được. Ban đêm từng nghỉ nơi tinh xá. Bỗng thấy Bộ minh lại trước kia đến báo: "Các tù nhân đều bắt được cả, trong đó một người đã chết, còn ba người hiện ở trong cốc tại Nam sơn, và đều đã bắt trói, xin Công chớ phải lo ngại". Nói xong, bèn từ tạ mà đi. Trí Cảm liền xin binh lính vào cốc phía Tây nam sơn, quả nhiên thấy bốn kẻ tù. Các tù nhân biết chạy không khỏi, nhân đó lại chống cự, Trí Cảm phân cách, giết chết một người, còn ba người nhận chịu trói buộc, thật đúng như điều báo. Trí Cảm đến nay hiện còn, đang nhậm chức Từ châu tư mã quan lục khanh.

Liễu Hanh kể nói cho Đường Lâm tôi nghe như vậy. Liễu Hanh làm Tào châu thứ sử, thấy gặp Trí Cảm thân gần hỏi như vậy, và Ngự sử Bùi Đồng Tiết cũng nói thấy nói đều như lời ấy vậy.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 190

SỰ TỰ XÉT GHI

TRONG NHÀ PHẬT

SỐ 2083

(QUYỂN THƯỢNG & HẠ)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN