SỐ 2067 — TRUYỆN NÓI VỀ VIỆC MỞ RỘNG VÀ KHEN NGỢI KINH PHÁP HOA

* Thích Pháp Dung:

Ngài thuộc họ Vĩ, người Tân Đình ở Diên lăng thuộc Chu Dương. Thuở nhỏ đã thông minh không chịu khổ nhọc, tánh tình thẳng thắng. Tham khảo nhiều kinh sử. Năm hai mươi tuổi xuất gia lìa tục, ẩn cư trong núi rừng, quảy hành trang lên đường tìm thấy, ngàn dặm không ngại, sau đó nương Pháp sư Đại Minh ở chùa Phong lạc núi đệ sơn, nghe giảng Tam luận và các bộ kinh như Hoa Nghiêm Đại phẩm, Đại Tập, Duy-ma, Pháp Hoa, v.v… Nương theo vị thầy này học tập nhiều năm thấu đạt chỗ sâu xa của kinh điển, mặc dầu ở trong chúng đã lâu nhưng chưa ai biết nhiều khi ngài Đại Minh thị tịch, ngài tiếp tục tham học với Pháp sư Thúy ở Cổ quan. Bấy giờ, dưới pháp tòa của Pháp sư Tăng Nhận, pháp lữ đông như cây rừng, ai cũng tranh nhau biện vấn, lời lẽ sắc bén như tên đao, nhưng riêng Pháp Dung che giấu sở trường của mình, thầm tưởng ở trong lòng, đến lúc rảnh rỗi thư giãn, Sư mới trình lên những nghi vấn của mình. Lời lẽ sắc bén, nghĩa lý sâu xa, đều là những điều mà người chưa từng nghe, ngạc nhiên và thán phục, rất mực kính trọng. Rồi thầm nói với người khác rằng: Vị sư này, về sau chắc chắn sẽ thực hành tám không trong Phật pháp. Nhưng theo quy luật vô thường không được sự cho phép của thời gian. Sau này có Pháp sư Khoáng chùa Vĩnh An niên hiệu Vĩnh Gia, pháp sư Mẫn chùa Nhất âm ở cối kê. Pháp sư Mân chùa Định lâm ở chung sơn và Nghĩa Hải đương thời. Ngài Pháp Dung đi khắp các pháp tòa, vui vẻ tự được. Sau đó, trở về chùa U thê núi Ngưu đầu ở Chu Dương cất một ngôi thất riêng, để tinh tu nghiệp cũ. Bạn học xa gần cùng nhau quy về nương tựa. Sư ở trước hang động giảng một bộ kinh Pháp Hoa, bấy giờ vào tháng thạnh đông, tuyết đóng đầy cây cối nhưng chỗ Sư giảng bỗng nở ba đóa hoa sen vàng óng, chúng hội kinh ngạc khen là việc chưa từng có. khi văn kinh vừa giảng xong thì hoa cũng biến mất. Lại có một con nai, thường đến nghe pháp đúng giờ, khi pháp ngưng giảng thì cũng không thấy đến nữa. Những môn nhân phát tâm đều lấy Pháp Hoa làm việc chánh, sau đó không biết Sư mất ở đâu.

* Thích Trí Diễm:

Sư họ Chu, người ở Ngô quận, ông nội Sư tên là Hiến, làm chức Lương viên ngoại tán kỵ thị lang. Cha Sư tên Mân, là phụng trần triều thỉnh. Mẹ Sư họ Trương, lúc mới mang thai Sư nằm mộng thấy lên ngôi tháp cao, ngôi trên bánh xe pháp. Khi sinh ra Sư có nhiều điềm khác thường hơn các trẻ khác, năm lên tám thì xuất gia, thờ Pháp sư Cừ ở chùa Thông Huyền làm thầy. Sau đó, tham cứu các kinh, vượt hơn các bậc tiền bối. Niên hiệu Chí Đức năm thứ ba đời Trần, Kiến Nhân Vương Tề, trăm sự trăm tòa tranh nhau biện vấn, lúc ấy Sư mới hai mươi hai tuổi, có tư chất của bậc anh tài trẻ tuổi, mà mang dáng dấp thần dị của người hoằng thông. Cơ biện ngang dọc mọi người ai cũng kính phục. Lúc đó, Tùy Dương Đế ở Phiên cũng rất kính trọng, khi nhà Đại Đường tóm thâu thiên hạ thì Sư bèn trở về chùa núi Vũ Khâu, ngoài việc giảng dạy tu niệm còn thực hành sám Pháp Hoa, Phổ Hiền, v.v… và tụng Pháp Hoa hơn ba ngàn biến, cảm ứng thầm phù hợp, điềm lành chẳng phải một, lư trầm chưa đốt mà tự bốc khói thơm, tịch quán vừa hết, lại châm nước đầy. Vào tháng 10 niên hiệu Trinh Quán năm thứ tám Sư mất tại chùa trên núi, thọ bảy mươi tuổi. Sư giảng Pháp Hoa hơn ba mươi lần.

* Thích Trí Bạt:

Ngài họ Trương, người ở Tương Dương, thuở nhỏ đã có sẵn tư chất thanh ngộ, kính mến Phật pháp, sáu tuổi xuất gia, ban đầu làm đệ tử của sư Nhuận. Vị này vốn có tề khí nên bèn dắt Sư gởi cho Pháp sư Triết, Pháp sư Triết cũng là bậc cao tăng ở Tương châu, có ghi đủ trong biệt truyện. Lúc mới tụng Pháp Hoa mỗi ngày thuộc năm trang, các lý nhiệm mầu trong kinh, Sư cũng hiểu được quy độ, chỉ có đại ý của chư Phật xuất thế trải qua khoảng thời gian thì mỗi vị một cách không hoằng không thông, Sư đảm nhiệm chức y trì khai ngộ người mê. Nhân lúc Pháp sư Cát Tạng bậc thượng đức ở Đế kinh, là bậc khuôn phép tiêu biểu cho bốn biển, là người thầy sáng của Ba thừa, Sư bèn tìm đến vâng chỉ, thành tâm dốc lòng, hai bên đầu đuôi bảo phải thuật lại. Lời cổ vũ của những vị tài giỏi, nên nói một cách rành rọt, trôi chảy. Ngài Cát Tạng đích thân lên tòa, những lời Trí Bạt hỏi như Nhất thừa là mây, bèn phân làm ba, cũng gọi Nhứt thừa là mưa, chia làm ba giọt mưa, chúng không dám đáp. Cát Tạng nói: Câu hỏi này của Bạt, ý nghĩa rất sâu. Sư giao phó đại pháp cho ông, rồi bảo ông phải giữ gìn. Sau đó, Trí Bạt chống tích về Tương Dương ở chùa Già-xà, luôn ở Thường tế giảng kinh Pháp Hoa, nêu riêng Ngũ Thiên. Vào ngày 17 tháng 09 niên hiệu Trinh Quán năm thứ mười bốn, Sư ở nhà Trương Công Anh là Thanh Tín Sĩ túc tập thụ nghĩa, khai tựa Pháp Hoa xong, bèn nói nay ta từ biệt các Đại đức, Đàn-việt ở trong xóm này. Lúc đó, mọi người không đoán được lời Sư nói. Thế là Sư thúc thủ thân tâm, mọi người tưởng người nhập định, bèn đến xem thử thì Sư đã tịch rồi. Tăng tục chung cảnh thương tiếc bi ai. Nhưng diện mạo của Sư như còn sống, lại ngồi sừng sững. Tương Vương đích thân đến phúng viếng lễ bái, đốt hương cúng dường, tặng hơn một trăm món đồ, phần mộ cấp cho trên năm ngàn người tế lễ. Sư thọ sáu mươi tám tuổi.

* Thích Tuệ Viễn:

Ngài họ Đỗ, người ở Kinh Triệu. Thuở nhỏ đã không thích chơi đùa, lại kính mến Phật pháp. Mới mười tuổi đã đến chỗ Pháp sư Cát Tạng xuất gia. Khi thọ giới cụ túc, học rộng hiểu nhiều, giảng kinh Pháp Hoa, tự tay viết chương sớ, đến lúc về già, từ giã cảnh đời vào ở Lam cốc, sống trong cảnh thanh nhàn, vui đạo hơn mười năm. Vào niên hiệu Trinh Quán năm thứ mười chín Sư đang nhập hạ ở chùa, lúc đó gặp mùa hạn hán Sư bèn giảng Pháp Hoa để cầu mưa, xa gần nghe vậy mây mù kéo đến, thường thấy hai ông lão đúng giờ đến ngồi, chẳng phải người quen cũ, ngài Tuệ Viễn im lặng ghi, trầm tư kết vấn, lúc chưa khỏi phát đã giảng đến phẩm Dược Thảo Dụ, trời đổ mưa lớn thấm ướt khắp nơi. Từ đó hai ông lão ba ngày rồi không đến nữa. Sau đó, cả hai chống gậy đến, ngài Tuệ Viễn ngạc nhiên hỏi, họ bèn rụt rè đáp: Đệ tử là rồng, nhờ ơn Pháp sư giảng phẩm Thí Dụ để mở cửa phương tiện cho nên đáp đền ân đức đó bằng cách làm mưa. Nhưng lúc chưa cảm ứng, con lại tư tiện sái nước, vì vậy bị Long vương đánh bằng roi. Ngài Tuệ Viễn đắp ba y để hộ niệm thêm thì lúc ấy gió thoảng nhẹ khắp thân Sư, nhưng Sư vốn có tánh khiêm tốn, cho nên tuy gặp sa-di cũng xuống ngựa để hỏi thăm, người kia đáp: Tợ như áo nhuộm, tiên thánh cùng tòa, thầy trò kính nhau nay thành chánh học, phận làm học trò đâu dám không tôn. Ngài Tuệ Viễn thường tụng Pháp Hoa, luôn hiện điều kính cảm. Có khi không châm dầu đốt đèn cả mấy ngày mà vẫn sáng trưng. Sau đó, Sư nhuốm bệnh mấy ngày rồi mất, thọ năm mươi mốt tuổi, lúc đó vào tháng 07 niên hiệu Trinh Quán thứ hai mươi mốt.

* Thích Trí Thông:

Ngài họ Trần, ở Tứ châu, xuất gia năm tám tuổi, làm đệ tử Pháp sư Chánh Đạo. Sau đó, tụng và giảng kinh Pháp Hoa ở núi Ngưu đầu, khéo giữ giới luật, hành trì giới luật rất tinh chuyên, hàng phục già trẻ, trai gái tấu chương đều phải nhờ Sư. Xa gần nể sợ, chùa viện khi hoàn thành chỉ có Sư ở đầu tiên, cả chúng nể sợ. Sư không chứa của riêng, thường có đôi ngỗng đúng giờ đến nghe giảng.

Sư giảng hơn trăm lượt, hai lần phát ra ánh sáng. Đến ngày 30 tháng 10 niên hiệu Trinh Quán năm thứ hai mươi ba, Sư bảo chúng: Ta xây chùa này (sơn tự) đã sử dụng một muôn quan tiền, tiếc rằng chưa chu tất, nay lại vĩnh biệt, nói xong thì mất, thọ bảy mươi bảy tuổi. Bấy giờ, toàn tăng phòng, điện đường đều rung chuyển, cây cối hoa cỏ chợt biến thành mầu trắng, trải qua một bữa ăn thì mới trở lại trạng thái cũ.

* Tử Bộc Xạ tống Quốc Công Tiêu Vũ.

Tự là Thời Phụ, người ở Lam lăng, ông nội là Cao tổ Lương Vũ Đế, cha là Minh Đế. Ông rất kính tin kinh điển, dẹp bỏ ngoại điển. Lúc ở trong yến tiệc cũng thường bảo người khác đem thức ăn chay cho ông. Lại tặng cho Vương Bao một bộ kinh Đại phẩm viết tay, một bộ cà-sa sơn nạp. Tuy ông tuy đảm nhiệm chức vụ tham quốc nhưng không hề bỏ bê việc tụng niệm, viết mười quyển Pháp Hoa nghĩa ký. Lúc đó, ở trong phủ Đệ giảng cho con cháu nghe, ngày chú thích xong, mộng thấy tháp Phật Đa bảo chói lòa giữa hư không. Do đó gọi những người thợ khéo léo làm ngôi tháp mầu này. Vào tháng 06 niên hiệu Trinh Quán năm hai mươi hai ông mất ở cung Ngọc Hoa. Trước lúc qua đời, ông có di chúc rằng: y phục và đạo cụ của ta đều biếu hết cho chùa Tân Lương. Yết-ma như vật của chúng tăng, chiếc sơn nạp của vua ban và thọ bi nạp của Cao Tổ, cùng với thiết như ý, khúc kỷ, phất trần, lò hương, chậu rửa, bình khạc bằng ngọc, mã não châu, mũ quan, khí phục, đều nhập vào của thường trụ, cùng dường mãi mãi.

* Thích Tuệ Mân:

Ngài là người Hà Đông, bản tánh ngay thẳng, phẩm hạnh hơn người. Xuất gia năm chín tuổi, tinh tấn tu hành, tụng kinh Pháp Hoa, ngày tháng trôi qua chẳng bao lâu sau Sư đi tham học khắp các vị danh sư, truy cứu đủ lý mầu.

Năm lên mười bảy, nhận thỉnh về quê, ở chùa Quang Hưng, giảng kinh Pháp Hoa, thính chúng đông nghẹt, hiện rõ nhiều điềm lành, phút chốc hương thơm đặc biệt kết tụ trên hư không. Sau khi Sư thọ cụ túc, càng thêm tinh tấn, mười bảy năm không ra khỏi chùa, từ trước đến nay thường sống đạm bạc, mặc vải thô sơ, ăn rau cải để sống. Em của Sư là Khánh đã dứt bặt sự chế nhạo. Sư nói: "Được như vậy mới khiến cho bầy thú không loạn, đám chim không nhiễu". Vào đầu đời Đường, Sư lại vượt biển đến ẩn cư ở Ngu sơn hơn hai mươi năm. Môn nhân từ các nơi xa xôi đến thọ giáo thường có trên trăm người. Sư cho rằng đất này phải trồng cây, bèn khích lệ mọi người trồng mấy mươi muôn gốc để đem lại công đức chung cho Tam bảo mai sau. Vào thuở trung niên Sư ở miền Nam, trong một ngôi am tranh riêng, lúc đó có hai chú thỏ và một con hổ đến ở bên cạnh, chúng quanh quẩn trong ngoài nhưng không làm tổn hại nhau, đến nỗi cầm thú thần kỳ thỉnh Sư trao giới. Thuật lại những sự tích của Sư quả thật không thể nói hết. Vũ Dương Công Lý Thế Gia là Đô đốc ở Tô châu và Thứ sử Giang Vương lần lượt thỉnh nhiều lần, Sư cố từ chối không nhận. Vào ngày 11 tháng 08 niên hiệu Trinh Quán năm cuối, Sư mất tại chỗ ở ẩn, thọ bảy mươi bảy tuổi, ba ngày trước lúc qua đời, mùi thơm lạ bay khắp chùa. Cả chúng ngạc nhiên hỏi: Sư đáp, hôm sau ta sẽ đi, sống chết là lẽ thường của con người, gởi thân nơi trần thế hoàn toàn như đi trên mây. Đừng bao giờ khóc lóc, mỗi người hãy nhớ đến vô thường, mau cầu diệt độ, tang lễ xong thì chôn cất theo nghi lễ thông thường của luật. Bia ký trang trí thì đừng bao giờ làm, hãy y theo lời dặn này thì ta đây chẳng cần nói gì nữa. Điều này cho thấy đến lúc qua đời Sư vẫn định tĩnh vô cùng, có thể gọi là một con người kiên trinh.

* Thích Đàm Bảo:

Không biết Sư ở đâu, từ lúc cạo tóc hủy hình thì giới luật không thiếu khuyết, thường giảng kinh Quán Thế Âm, dắt dẫn đạo tục và âm thanh Sư rất thanh thoát, đặc biệt hơn người. Khi lên cao tụng kinh âm hưởng vang xa đến ba mươi dặm.

* Thích Duyên Quang:

Sư là người nước Tân-la, tổ tiên Sư thuộc con cháu của Tam Hàn. Theo Lương viên chức đồ nói: "Nước Tân-la, Ngụy dịch là Tư Lô, Tống dịch là Tân-la, vốn là nước của Đông Di Thần Hàn". Ngài sinh ra trong một gia đình danh gia vọng tộc, đời trước đã gieo trồng tín tâm trong sáng nên sớm gặp duyên lành. Xuất gia mặc pháp phục từ thuở còn thơ, siêng năng tu tập, hiểu biết hơn người, nhớ rõ từng mục kinh, ngộ được sự vận hành của tâm, nhưng vì sinh ra ở biên địa, Phật pháp chưa được lưu thông. Bấy giờ, vào giữa niên hiệu Nhân Thọ đời Tùy, Sư lên đường đến nước Ngô gặp Trí Giả hoằng dương kinh điển, Sư hầu cận sớm hôm, nên hạnh giải đều thấu đạt. Trong mấy năm chuyên tinh bỗng nhiên đại ngộ. Trí Giả bảo Sư đăng đàn giảng kinh Pháp Hoa, những vị tài giỏi đều thần phục. Sau đó, Sư ở riêng trong viện Thiên Thai, càng tiến tu thêm diệu quán, chợt thấy mấy vị bảo rằng Thiên-đế thỉnh giảng, Sư im lặng bằng lòng. Thế là bỗng nhiên dứt thở, trải qua mấy ngày nhan sắc vẫn như thường, vẫn quay về bổn thức, chẳng bao lâu công việc hoàn thành họ đưa Sư về nước cùng với mấy mươi người đi trên chiếc thuyền lớn, đến giữa biển bỗng nhiên thuyền không chạy, thấy một người cưỡi ngựa lướt sóng đến, đứng trước thuyền nói: Thần biển thỉnh sư tạm vào cung giảng pháp.

Sư nói: Thân bần đạo nguyện làm lợi ích cho muôn sinh, thuyền và bạn đồng hành chẳng biết làm thế nào.

Người ấy nói: Những người đồng hành và thuyền mong Sư chớ lo.

Thế là cả chúng xuống thuyền. Đi được mấy bước, chỉ thấy một con đường cái bằng phẳng, hoa thơm nở bên đường. Thần biển dắt theo trăm người hầu đến đón Sư vào cung, châu ngọc sáng loáng, chói lòa cả mắt. Sư nhân đó giảng cho họ nghe một biến kinh Pháp Hoa, họ cúng dường Sư châu báu, rồi tiễn Sư lên thuyền.

Khi Sư trở về chốn cũ thường giảng nói kinh này mở rộng cửa pháp, quả thật công phu. Lại vì từ nhỏ Sư đã tụng trì mỗi ngày hơn một biến cho đến khi mãn báo thân, vẫn không bỏ bên việc này. Vào năm sắp tám mươi tuổi Sư mất tại chùa Sư đang ở. Thân xác tuy đã hết nhưng cuống lưỡi Sư vẫn còn. Cả nước biết tin này đều khen là việc chưa từng có. Sư có hai người em gái cũng là Phật tử thuần thành, thâu xá-lợi và lưỡi đem về thờ. Cô thường nghe lưỡi kia tự tụng Pháp Hoa, một cô không biết nơi nào giảng pháp Hoa, nhân đó hỏi thì lưỡi Sư đều giảng cho nghe.

Có vị tăng Liên Nghĩa người Tân-la, năm đó vừa đúng tám mươi tuổi, mặc áo thô sơ, ngày ăn một bữa, khổ hạnh hơn người, cùng ở chung với tôi kể lại chuyện này, nên tôi chép ra đây.

* Thích Huyền Bích:

Chẳng rõ Sư họ gì, là người huyện Ngô ở Tô châu. Thuở nhỏ, Sư xuất gia ở chùa Lưu thủy, ham học hỏi, không biết mệt mỏi, thường đến những hang động để tĩnh tâm quán sát, không bận tâm đến việc đời, thú dữ rắn độc, yêu tinh ác tặc, thường gặp vô số nhưng chúng chưa bao giờ ngỗ ngược mà lại sống rất có tình. Sư thường ngồi trên một chiếc giường đóng bốn tấc, không hề có mảy bụi nhưng Sư chẳng bao giờ nằm. Thường giảng Trung, Bách, nhập nhị môn, nhiếp Đại thừa và các kinh như Hoa Nghiêm, Niết-bàn, Pháp Hoa, v.v… Người hơn hai mươi châu đều đến nghe pháp. Có lần Sư giảng kinh Pháp Hoa chợt thấy một con chim sẻ, bay từ bên ngoài vào xuống ao dưới chánh điện, ngụm nước rưới đất ba lần từ tòa của thánh tăng đến bên điện Phật, rồi đứng im ở đó mãi đến lúc giảng xong mới bay đi. Cứ như vậy suốt một năm, sau đó mới đến ở luôn. Mỗi khi Sư thượng đường thì nó vỗ cánh dẫn đường, khi Sư xuống tòa thì nó nghiêng mình đi theo. Có lúc Pháp sư bảo múa thì nó liền lượn cánh kéo chân xoay mình quay đầu, chợt bay chợt liệng lúc đến lúc lui, biến đổi tuyệt diệu, khó thể nói hết. Hai năm như vậy quanh quẩn không bay đi đâu, kẻ sĩ văn chương ở mấy châu đều là người tài giỏi mà cũng cùng nhau ca ngợi nó. Sau đó, Thứ sử Giang Vương muốn đến chùa. Trường sử Tư Mã bảo người đến báo cho Pháp sư. Pháp sư nói: Được. Rồi vẫn ngồi thiền như thường lệ, khi Vương đến cổng chùa, Trưởng Sử tự báo, Sư nói biết rồi vẫn ngồi yên như thường, Vương trách sao Sư không đến đón rước rồi quay ngựa ra về. Đến canh một đêm hôm đó, Vương gọi toàn thể tăng chúng vì nước hành đạo, chư tăng đều nhóm họp chỗ Vương, Vương nổi giận lộ ra nét mặt, sai Trường Sử đi ngàn dặm gọi Pháp sư, Pháp sư bảo: Vua vì nước mà truyền kinh, tâm phải hết sức tôn trọng, nếu tâm chưa thanh tịnh mà đến đón tăng. Đại phu khinh mạn không kính Tam bảo, truyền kinh như vậy cũng chỉ phí sức mà thôi, vua ra lệnh trong phủ đem tất cả rượu thịt, năm thứ rau cay đổ bỏ hết, rưới nước thơm lau chùi. Bần đạo lại phải tắm gội sạch sẽ rồi mới chuyển kinh được. Ông hãy đi đi, hôm sau hãy đến. Vương rất giận, bèn sai người đến gọi Pháp sư, Sư vẫn ngồi như cũ, không hề tỏ vẻ sợ hãi, đến ngày hôm sau mới đến chỗ Vương ở. Vương hỏi chư tăng: Huyền Bích là người nào? họ đều nói: Ngài là bậc cao tăng hành thiền. Vương hiểu chút ít rồi sai người mời vào, ông đặt một tòa cao sai ba bốn cô gái đẹp hầu cận ở bên, ngài Huyền Bích nói năng qua loa rồi lễ Phật lên tòa ngồi kiết già, thu thần nhập định suốt bảy ngày, áo trên thân dính đầy bụi nhưng Sư không hề dao động. Vua bèn phát tâm lành rất mạnh, ông hỏi chúng tăng: Phải làm sao để Sư xuất định. Tăng nói: Cúng dường âm nhạc. Vương bèn sai người hầu tấu suốt nửa ngày, Sư mới xả định, ông và phu nhân thỉnh Sư để sám hối, thọ giới. Đem tất cả chồn chó, chim chóc phỏng sanh, Sư khuyên Vương tụng Tâm kinh Bát-nhã. Vương y theo lời khuyên ngày nào cũng tụng, sau đó xả bỏ hết mọi thứ trang sức để đền đáp ân đức của thầy, Sư không nhận vật nào cả mà bảo Vương bố thí. Từ ngày đó trở đi ngày trai nào ông cũng đến chùa, thưa hỏi các yếu chỉ sâu mầu tiếng tăm của công việc hoằng hóa vang khắp xa gần, việc này xảy ra vào giữa niên hiệu Trinh Quán, sau đó chẳng biết Sư mất ở đâu.

* Thích Trí Nghiễm:

Sư họ Nghiêm, người Đồng châu. Thuở nhỏ đã có sẵn tính hiếu học, thanh tao, chân chất hơn người khác, hành động cứng rắn, ngay thật đúng theo phép tắc. Khi lên mười hai, mười ba tuổi tình cờ gặp vị tăng người Ấn-độ, thế là Sư được xuất gia và được thầy dạy dỗ, nuôi dưỡng. Sư ở chùa Giới Nghiệp huyện Triều ấp. Thế rồi sau đó đi khắp nơi tìm thầy học Huyền giáo. Nhiếp luận, Duy thức, Bát-nhã, Duy ma và Pháp Hoa v.v… đều thông suốt đến ý chỉ sâu xa, tột cùng ý nghĩa của nó. Lại thêm vào đó là học văn chương thế tục rất giỏi Lão Trang, lão luyện huyền tình, xuất phát từ trí óc. Chưa đầy mấy năm đã lên làm Pháp tướng. Ngoài những lúc giảng nói Sư lại chuyên tâm vào diệu quán, thường ngồi không nằm, cứ làm như vậy, trong phòng chỉ có một chiếc giường, không có vật gì khác, quả thật đáng gọi là Pháp sư thanh thoát, ngôn hành tuyệt đỉnh. Niên hiệu Hiển Khánh năm thứ ba, tăng ni Phật tử huyện Tiên chưởng ở Thái Châu thỉnh Sư về trụ chùa Linh Tiên, giảng kinh Pháp Hoa. Sư ở chùa Tăng, Hoàn Hương ở trong phòng. Đầu hôm lấy kinh Pháp Hoa lật ra để trên bàn, vừa muốn tìm đọc. Bấy giờ, Hoàn Hương cùng ba người thị giả đều ở chỗ mình. Sư đốt nhang chưa xong chợt thấy trong chữ Phật trên bìa kinh hiện ra ba viên xá-lợi năm màu sáng rực, lan tỏa khắp quyển kinh, lăn tới lăn lui không ngừng. Hoàn Hương đi khắp chùa bảo cho chúng tăng biết để họ đến lễ bái, mọi người ai cũng muốn thâu lấy xá lợi, xá lợi hút vào trong chữ Phật, tăng chúng lễ bái buồn khóc, đốt nhang phát nguyện thì lại thấy chân dung, xá-lợi vẫn từ chữ Phật tuôn ra, biến hiện không ngừng. Trong khoảnh khắc thì theo nhau ẩn mất vào trong chứ Phật. Kinh Pháp Hoa mà Sư giảng hơn mấy mươi biến, cảm kinh hiện điềm lành khó có thể nói hết. Đó chính là diệu hạnh cao tột, siêu tuyệt hơn bình thường. Có lần Sư và chúng tăng đi đến bờ ao, chư tăng khoát nước rửa ráy. Sư dừng lại nói: Nếu vật của người khác, không cho thì không được lấy, nước ao của người khác đâu được lấy trộm. Lại có lần ngay bữa thọ thực trong mùa hạ, có con ruồi bay vào bình bát, Sư từ từ dùng ngón tay đưa nó vào vách tường. Có người hỏi lý do, Sư đáp: Học đạo phải thực hành vô úy thí. Từ đó, Sư thường tới lui giảng đạo, đi khắp mấy châu, Sư thường lặng lẽ ôm bát quảy y ra đi. Tuy có hương hoa cờ phướn lọng báu trống nhạc đờn ca, xe ngự dậy đất trời, người người đón rước khắp thành quách biên ải, nhưng Sư vẫn thản nhiên không đoái hoài. Sư vẫn thường xem nhẹ nơi mình ở, bao nhiêu ân huệ lợi dường Sư cũng chẳng màng. Vậy mà Sư ở nơi nào cũng thực hành pháp bố thí, nhận đủ ba y cho đến cuối đời vẫn không thay đổi. Vật gì không bẩn thì không bỏ, chỉ còn chút ít thôi. Ý này chính là vật quá tệ thì sẽ vứt bỏ, hạnh nghiệp vững chắc như xưa. Mấy ngày trước lúc qua đời, Sư đi tuần hành khắp nơi, các pháp hữu quan biết từ giã từng người, rồi một hôm, Sư rưới nước quét sân chùa, ngồi thẳng nhập định, tất cả môn đồ, Sư đều bảo họ niệm Phật. Rồi ngay trong định mà thị tịch, bấy giờ, Sư hơn sáu mươi tuổi, đạo tục thương tiếc than khóc bi ai. Ngày cử hành tang lễ họ mặc đồ trắng đi theo sau các vị đệ tử để lễ bái, có hơn muôn người. Lúc đó, bỗng nhiên có mùi thơm lạ xông lên khắp viện suốt hơn bảy ngày, cho đến khi nhập tháp, Sư mới biết Ngài mất đã mấy năm mà lưỡi vẫn không hoại, râu tóc dài thêm hai tấc, nhan sắc như cũ, các bậc trí thức cho là người đắc đạo.

+ Trúc Pháp Thâm ở núi Diệm đông ngưỡng đời Tấn.

+ Trúc Pháp Sùng ở núi Diệm cát hiện đời Tấn.

+ Trúc Pháp Khoáng ở núi Trầm thanh đời Tấn.

+ Thích Tuệ Viễn chùa Đông lâm ở khuông sơn đời Tấn.

+ Thích Tuệ Trí chùa Long khai ở đất Thục đời Tấn.

+ Thích Đạo Dung ở quận Bành thành đời Tấn.

+ Thích Đàm Ảnh ở Trường an đời Tấn (sớ có bốn quyển).

+ Thích Đàm Đế ở núi Hổ khâu đời Tống, Ngô.

+ Thích Tuệ Lượng chùa Hà viên ở kinh đô đời Tống.

+ Thích Tăng Cảnh chùa Định Lâm hạ đời Tống.

+ Thích Đàm Cơ chùa Gia tường ở cối kê đời Tống.

+ Thích Đạo Từ ở Dự châu đời Tống.

+ Thích Đạo Đăng ở Tế châu đời Tề Ngụy.

+ Thích Hoằng Sung chùa Tương cung ở Kinh đô đời Tề.

+ Thích Tăng Tuệ chùa Trúc lâm ở kinh châu đời Tề, Thích Pháp Long ở Lư sơn đời Tề.

+ Thích Bảo Lượng chùa Linh Muội ở Kinh đô đời Lương.

+ Thích Pháp Thông chùa Định Lâm thượng đời Lương.

+ Thích Trí Tạng chùa Khai Thiện ở Chung sơn đời Lương.

+ Thích Pháp Dũng chùa Đại Thiền Chúng ở dương đô đời Trần.

+ Thích Bảo Quỳnh chùa Bành thành ở Dương đô đời Trần.

+ Thích Bảo Hào chùa Quang Hưng ở Đồng châu đời Chu.

+ Thích Đạo Trang trụ đạo tràng Tuệ Nhật ở đông đô đời Tùy (Có sớ 3 quyển).

+ Thích Tuệ Bật chùa An Quốc ở Thường châu đời Tùy.

+ Thích Trí Tụ ở núi Hổ khâu, quận Ngô đời Tùy.

+ Thích Trí Châu ở đạo tràng Nhân Hiếu thuộc Đan Dương đời Tùy.

+ Thích Trí Thác chùa Đại Lâm ở Lư sơn thuộc Cửu Giang đời Tùy.

+ Thích Hoằng Tôn chùa Đại Hưng Thiện ở Kinh đô đời Tùy.

+ Thích Linh Tạng chùa Đại Hưng Thiện ở Kinh đô đời Tùy (còn giảng Quán Âm một ngày hai lần).

+ Thích Tuệ Hải chùa An Lạc ở Giang đô đời Tùy.

+ Thích Tuệ Tịnh chùa Kỷ Quốc ở Kinh đô đời Đường (có sớ 10 quyển).

+ Thích Tăng Phụng chùa Định Thủy ở Kinh đô đời Đường.

+ Thích Tuệ Quân chùa Thông huyền ở Kinh đô đời Đường.

Như trên đều là những vị không chuyên nghiệp nên chỉ nêu ra đề mục. Đồng thời ở trong các bộ khác cũng có nói, nên biết rằng các vị cao tăng này tiếng thơm không bao giờ mất.

TRUYỆN NÓI VỀ VIỆC MỞ RỘNG VÀ

KHEN NGỢI KINH PHÁP HOA

Sa-môn Lam cốc Tuệ Tường soạn

QUYỂN 4

TU QUÁN

- Thích Tuệ Tư ở núi Nam Nhạc đời Trần.

- Thích Trí Khải núi Thiên Thai đời Tùy.

- Thích Trí Tảo núi Thiên Thai đời Đường.

* Thích Tuệ tư:

Sư họ Lý, người Vũ Tân, thuở nhỏ đã tràn đầy lòng thương yêu dung thứ, tiếng tăm vang khắp cung đình. Sư nhiều lần mộng thấy vị tăng Ấn-độ khuyên xuất gia, giật mình thức giấc ngộ được điềm lành này bèn từ giã cha mẹ nhập đạo. Những ngôi chùa Sư ở chẳng phải chốn tôi luyện tinh thần, nên mới cảm ứng thấy vị thần Tăng bảo nên trì trai giới, vâng giữ niêm mật, ngày chỉ ăn một bữa không thọ cúng riêng, tuyệt giao mọi sự mời thỉnh. Năm ba mươi tuổi có lần Sư vào một con rạch khô nước, lập chí tụng Pháp Hoa, tụng mới phân nửa, thấy một dòng nước ngầm tuôn ra, thấm nhuần khắp nơi, lút cả giường Sư ngồi đến nửa thân. Lát sau thì khắp thân phù thủng không thể cử động được, Sư bèn lập thệ rằng: Nếu tôi chắc chắn có duyên với kinh này, nước sẽ làm tiêu diệt, bệnh cũng sẽ thuyên giảm. Nếu không có duyên, thì nước có đầy thân ngay trong đêm này nước sẽ rút hết, thân bệnh cũng khỏi. Sư bèn ở đây mười năm, định tâm tụng kinh bèn thấy Đức Thích-ca, Di-lặc đến nói pháp. Lúc ấy Sư thấy núi đồi nơi gần xa không cao thấp, hoặc nhiếp niệm tụng kinh, các phẩm trong bảy quyển chữ nghĩa từng hàng từng câu rõ ràng trước mắt. Sau đó Sư dời về ở núi Đào Khâu, tụng kinh trước núi, cây rừng vô số, dân chúng chặt phá nên họ bị bệnh cùi, cầu Sư trị thì bớt hẳn. Sư ở đó một mùa hạ thực hành Pháp Hoa sám, chỉ kinh hành và ngồi chứ không hề nằm. Mãn hạ, Sư than rằng: Ta vất vả suốt mùa hạ mà chẳng được ích gì". Sư vừa muốn thả lỏng thân tựa người vào ghế dây, bỗng nhiên tỉnh ngộ. Tâm ý bừng sáng, chứng nhập pháp môn nhưng chưa dám tự tin, Sư tụng thử Luận Đại Trí Độ quyển đầu, tâm bèn tỉnh ngộ, hoàn toàn không quên mất, đồng thời hiểu được ý chỉ ngay trong lời văn. Cứ như vậy Sư tụng suốt một trăm quyển, tụng đến đâu nhớ tới đó, thấu tỏ nghĩa lý. Từ đó về sau ngoài việc tụng niệm Sư thường giảng Thích luận và kinh Pháp Hoa. Sư biết vận mệnh nước Tề hết nên qua nước Trần, sau đó vào dưới ngọn Hoa Cái thuộc Hoành Nhạc, xây chùa để hành đạo, ban đầu thấy một người bắt chim, đao đất bỏ, Sư bèn đến đó hỏi rằng: Đào cạn cạn thôi đừng làm tổn thương xương sọ của ta, khi ông ta đào chưa sâu chợt gặp một khúc xương trắng, người này ngạc nhiên bèn hết lời hỏi thăm Sư, Sư đáp: Ta đã hai đời sống ở dưới ngọn núi này tụng kinh Pháp Hoa, xả thân ở nơi này, hài cốt thân trước cũng đã tiêu vong, đời nay ngươi thấy chính là thân thứ hai. Am tranh ta đã bị người rợ thiêu đốt nên khiến ông ta bị bệnh ung nhọt. Ông hết lòng khẩn cầu sám hối và xây am tranh khác, ta ở trong ấy trì kinh như cũ, cho nên người kia mau chóng bình phục". Sư lại mộng thấy một vị tăng Ấn-độ biến hiện mấy trăm hình dạng kỳ lạ, ngồi trên đó bảo rằng: Ngươi trước thọ giới, chẳng có gì cao quý hơn luật nghi, đã gặp chúng tăng thanh tịnh phải nên lập đàn cầu kinh. Sư tăng gần ba mươi hai người thêm pháp Yết ma, khi thọ giới cụ túc xong rồi Sư chợt thức giấc mới biết mình thọ trong mộng. Từ đó về sau Sư càng siêng năng hơn. Nhờ sự khổ hạnh này mà được thấy việc hành đạo trong ba đời. Lại mộng thấy Bồ-tát Di-lặc, Phật Di-đà nói pháp khai ngộ. Cho nên Sư tạc hai pho tượng cúng dường. Sư lại mộng đi theo ngài Di-lặc và các quyến thuộc đến hội Long Hoa, lòng tự nghĩ rằng: Ta ở trong thời mạt pháp của Đức Thích-ca thọ trì Pháp Hoa, nay gặp đấng Từ Tôn, nên Sư cảm thương buồn khóc, bỗng nhiên tỉnh ngộ, càng thêm tinh tấn. Sư lại được đạo tục cúng dường nên tạo Pháp Hoa chữ vàng bảo bối lưu ly, trang nghiêm sáng chói, công đức rộng lớn, phát tâm cao xa, lại giảng kinh này tùy theo văn mà soạn sách. Sau đó, sai học sĩ Tri Khải thay ngài giảng kinh Kim Cương, đến chỗ nhất tâm đủ muôn hạnh Trí Khải có hơi nghi, Tuệ Tư giải thích rằng: Điều ông nghi chính là ý thứ lớp trong Đại phẩm thôi, chưa phải là diệu chỉ viên đốn của Pháp Hoa. Xưa, trong một mùa hạ ta khổ luyện ý này, sau một đêm nhất niệm các pháp chợt phát, ta đã thân chứng, nên ông đừng nhọc công nghi ngờ làm gì". Trí Khải bèn bẩm thọ hành pháp của Pháp Hoa hai mươi mốt cảnh giới khó nói rõ hết. Mỗi năm Trần chủ ba lần đến thăm hỏi, cúng dường vô số. Sư nói pháp gấp bội, thần dị khó lường, hoặc hiện lớn nhỏ, hoặc ẩn giấu thân, hoặc hương sắc kỳ lạ, điềm lành hiện rõ. Lúc ấy qua đời, Sư từ trên đỉnh xuống đạo tràng giữa núi, nhóm họp các học đồ nói pháp liên tiếp mấy ngày. Tha thiết quở trách, người nghe chạnh lòng, rồi bảo mọi người rằng: Nếu có mười người không tiếc thân mạng, thường tu Tam-muội Pháp Hoa, sám hối phương đẳng, thường ngồi thiền và kinh hành, muốn thứ gì ta đều cấp cho, nhất định phải có lợi ích. Nếu không có người như vậy ta sẽ đi xa, khổ hạnh khó lắm!" cuộc không có người đáp, do đó mà cả chúng đều nhiếp niệm, chẳng bao lâu sau thì Sư mất, ai nấy đều ngửi thấy mùi hương lạ tỏa khắp phòng, đỉnh nóng thân nhẹ nhan sắc như thường. Lúc đó vào ngày 22 tháng 06 niên hiệu Thái Kiến năm thứ chín đời Trần. Thọ sáu mươi tư tuổi. Nhưng thân tướng vẫn sừng sững, khéo tự giữ vững, không nghiêng không lệch, bước đi như trâu, mắt nhìn như voi. Trên đỉnh Sư có nhục kế, tướng rất trang nghiêm, người thấy đều hồi tâm, bất giác phủ phục. Vả lại, tánh của những bậc tri thức soi chiếu thầm phục, ý tứ trong lời, phương tiện dắt dẫn, thực hành đại từ bi, giữ giới Bồ-tát, chí như bông tơ, da là thứ làm tổn hại sinh linh, cho nên pháp phục của chúng tăng là phải sử dụng vải bố. Trời lạnh thì mặc áo dày để tránh gió sương. Từ khi Phật pháp truyền bá sang đây hơn sáu trăm năm chỉ có Nam Nhạc Từ Hành đáng quy về. Sư soạn Tứ Thập Nhị Tự Môn hai quyển, Vô Tránh Hạnh Môn hai quyển, Thích Luận Huyền Tùy Tự Ý, An Lạc Hạnh, Thứ Đệ Thiền Yếu, Tam Trí Quán, cả thảy năm bộ, mỗi bộ một quyển, đều lưu hành ở đời.

* Thích Trí Khải.

Sư tự là Đức An, họ Trần, người ở Dĩnh Châu. Từ khi nhà Tấn dời đô, gia đình Sư ở Hoa Dung thuộc Kinh châu, tức là người con thứ hai của Lương tán kỵ Ích dương công Trần Khởi Tổ, mẹ Sư họ Từ mộng thấy khói hương năm màu, quanh quẩn bên người, bà muốn gạt ra nhưng nghe người ta nói rằng đó là nhân duyên đời trước, gởi gắm để hoằng đạo, phước đức tự đến, làm sao bỏ đi được. Bài lại mộng thấy nuốt một con chuột trắng cứ đôi ba lần như vậy, bà sợ hãi nên bói thử, Sư nói điềm này là rồng trắng, cho đến đêm sinh Sư trong phòng sáng ngời. Hai đêm liên tiếp ánh sáng mới tắt, trong ngoài ai nấy đều vui mừng bày lễ vật cúng tế, nhưng lửa tắt nước lạnh việc không thành, chợt có hai vị tăng gõ cửa nói: Lành thay! đứa bé đã huân tập công đức chắc chán sẽ xuất gia, nói xong liền biến mất, khách khứa ai cũng ngạc nhiên. Khi đứa bé nằm thì chắp tay, ngồi thì quay mặt về phía Nam cho đến lúc tuổi đã lớn rồi mà miệng vẫn không quên ăn, thấy tượng Phật thì liền lễ, gặp tăng thì kính. Bảy tuổi lại thích đến chùa, chư tăng ngạc nhiên về việc ấy, khẩu truyền Phổ Môn, vừa nghe qua đã thuộc. Năm mười tám tuổi Sư đến cầu Sa-môn Pháp Chử chùa Quá Nguyện ở Tương châu để xuất gia. Từ đó Sư ở ẩn trong núi Đại Hiền tụng kinh Pháp Hoa và Vô lượng nghĩa Phổ Hiền Quán, chưa được hai tuần thì hoàn tất ba bộ, Sư lại đến chỗ Thiền sư Tuệ Tư núi Đại tô ở quang châu thọ học chỉ quán. Tuệ Tư học đạo với sư Tựu, sư Tựu lại thọ pháp với sư Tối, ba vị này đều không thể suy lường được. Tuệ Tư thường khen rằng: Thuở xưa, ta ở Linh sơn, cùng nghe Pháp Hoa, túc duyên theo nhau nay lại gặp nhau". Tuệ tư, liền lập đạo tràng Phổ Hiền để nói bốn hạnh an lạc. Trí Khải bắt đầu ở núi này, thực hành Tam-muội Pháp Hoa, mới qua một đêm tụng đến phẩm Dược Vương, tâm duyên khổ hạnh, đến câu "chân tinh tấn" giải ngộ liền phát thấy mình và ngài Tuệ Tư ở cõi bảy báu núi Linh Thứu nghe Phật nói pháp. Cho nên Tuệ Tư nói: Chẳng phải ông thì không thể cảm, không phải ta thì không ai biết, đây là phương tiện trước của Tam-muội Pháp Hoa, rồi Sư vào núi Bạch sa ở thần châu cũng nhập quán như trước, có vài điều nghi ngờ trong kinh, bèn thấy Tuệ Tư đến âm thầm giải thích, sau này Sư thường nhờ người giảng thế, người nghe rất khâm phục, rồi Sư đến Thiên Thai, ở trên ngọn Hoa đỉnh phía bắc chùa tu hạnh đầu-đà. Chợt một luồng gió lớn bật cả gốc cây, sấm chớp rền vang, quỷ mỵ cả ngàn đám, thân cao trăm trượng, miệng hét toáng lên, thật đáng kinh sợ nhưng Sư vẫn dằn lòng chịu đựng, tự nhiên lặng mất. Sư lại bị cơn bệnh làm bức não thân tâm như bị lửa đốt, Sư lại thấy cha mẹ qua đời, nằm trên đầu gối mình, than khổ cầu cứu, Sư lại nương vào Pháp Mẫn, không hề lay động tâm vững như núi, vì vậy mà khiến cho hai duyên này nhẹ cảm ứng liền diệt. Bỗng nhiên Sư thấy vị thần tăng Tây Vực đến bảo rằng: Sư ngăn địch thắng oán là người dũng. Đoạn này văn dài, chỉ nêu sơ lược. Từ đó về sau Sư mở rộng thiền tuệ, người học đông như cây rừng, những bậc tài giỏi đương thường, cùng kính phục ngài, hậu phi của đế chủ hai thời đại Trần, Tùy đều thọ giới quy y, cúng thí rất hậu. Sau đó đến chùa Thạch Thành, ở trước Phật lúc sắp chịu báo, Sư đặt sàng tòa ngay vách phía đông, mặt quay về phương Tây, xưng Phật A-di-đà, Bát-nhã, Quán Âm, lúc ấy có người muốn đem thuốc dâng cho Sư. Sư đáp: Thuốc có công năng trừ bệnh để sống lại những năm tàn ư? Bệnh không hợp với thân thì thuốc làm sao chữa được, thời gian không hợp với tâm thì thuốc đâu thể giữ được thân, trí sáng hơn mặt trời, còn muốn nghe gì nữa trong luận Quán tâm đâu không nói thế. Thuộc luận Quán tâm nói đâu biết được đạo, thuốc thang lăng xăng, làm phiền nhiễu người khác, ta sống bị khí độc làm mệt nhọc, chết thì vui vẻ như được nghỉ ngơi, tình đời như vậy, không gì đáng khen. Sư bèn bảo xướng đề kinh Pháp Hoa. Sư tán dẫn rằng: Cha mẹ pháp môn, tuệ giải từ đó sinh, bổn tích rộng lớn, mầu nhiệm khó lường, ngưng đàn dứt dây, kể từ nay. Rồi đòi nước nóng thơm súc miệng nói mười như, bốn bất sinh, mười pháp giới, ba quán, bốn giáo, bốn vô lượng, sáu độ, v.v… có người hỏi phẩm vị của ngài. Ngài đáp: Các ông làm biếng gieo trồng giống lành, lại hỏi công đức của người khác, như người chỉ hỏi lỗ thủng, tìm đường, v.v… ta không lãnh chúng thì sẽ thanh tịnh sáu căn, vì người tổn mình chỉ được Ngũ phẩm nội vị. Rồi lại bảo Duy-na mạng người sắp mất, nghe tiếng đánh chuông, càng chánh niệm sâu, việc mặc tang phục khóc lóc của thế gian đều không nên làm, hãy nên im lặng, ta sắp đi đây. Nói xong, Sư ngồi ngay ngắn như nhập định, Sư mất trước bức tượng đá lớn ở núi Thiên Thai thọ sáu mươi bảy tuổi. Hôm đó là ngày 23 tháng 11 niên hiệu Khai Hoàng năm thứ mười bảy. Khi Sư thị tịch, môn đồ y theo di chúc làm lễ an táng. Vào những năm cuối niên hiệu Nhân Thọ về trước, chợt chống tích mặc áo như lúc còn sống, thấy bảy lần giáng xuống chùa trên núi, một lần vào tháp Phật, hỏi thăm đệ tử rằng: "Ta vẫn làm nghiệp xưa, các ông có an ổn không?" Cả chúng đều thấy, bi kính hỏi thăm, lát sau thì ẩn mất. Sư soạn Pháp Hoa sớ chỉ quán môn, tu thiền pháp, v.v… mỗi loại mấy mươi quyển. Trí Khải là bậc khuôn phép cho đông tây, giáo hóa muôn dặm, các ngôi chùa lớn mà Sư xây dựng có đến ba mươi lăm ngôi, độ tăng chúng có hơn bốn ngàn người, viết kinh một trăm mười lăm tạng, tượng họa bằng kim đàn khoảng mười vạn bức. Người đạo, kẻ tục hơn năm mươi châu đều thọ giới Bồ-tát, không thể chép hết, học sĩ truyền pháp ba mươi hai người, học sĩ tu thiền ở khắp Giang Hán, không thể kể xiết, Sa-môn Quán Đỉnh hầu hạ nhiều năm, nói về hàng trạng sư dài hơn hai mươi trang.

* Thích Trí Tảo:

Sư họ Trương, người ở Thanh Hà. Từ khi nhà Tấn thay ngôi, gia đình Sư ngụ ở Lâm Hải, ông nội là Nguyên Tú làm Lương Thương bộ thị lang, giữ chức Nội sử ở Lâm hải, cha ngài là Văn Hoàn là binh tướng quân của nhà Trần. Trí Tảo từ khi học Kinh miệng không nói dối, thân không làm việc gì để thẹn với người, bà con hàng xóm rất mực yêu kính.

Năm mười bảy tuổi, cha mẹ qua đời, Sư bèn vào trụ chùa An ninh, cầu Pháp sư Tuệ Bằng làm thầy. Từ xa nghe tin Trí Giả là bậc siêu quần xuất chúng là bậc thầy dẫn đường tốt cho thế đạo, Sư liền lên thuyền đến thẳng Đài tụ, lạy trí giả thọ học. Trí Giả bảo ngài sám hối Pháp Hoa. Trong đêm đầu của bảy ngày thứ hai Sư trở về giường thiền vừa muốn an tọa thì thấy con rồng chín đầu, từ đất vọt lên bay thẳng lên hư không, sáng mai thức dậy Sư đến thưa hỏi ngài Trí Giả. Ngài nói: Đây là biểu tượng cho chúng sinh trong chín cõi, nghe kinh Pháp Hoa ở đời sau phá vô minh địa, chứng nhập pháp tánh không. Lại vào niên hiệu Chí Đức năm thứ tư đời Trần, Vương Bá Trí ở Vĩnh Dương soạn Mục Tiên Đô đến thỉnh ngài Trí Giả vào ở trong trấn. Trí Tảo theo thầy thọ thỉnh cùng đến Kê sơn, ở hết chín tuần rồi từ giả Vương về chùa Bảo lâm trên núi, thực hành Tam-muội Pháp Hoa. Trong đêm đầu dường như có người lay cánh cửa. Trí Tảo liền hỏi: Ngươi là ai mà đêm đến lay cửa? Nó liền đáp lớn: Tôi đến đây để xem đèn thôi. Cứ đôi ba lần hỏi đáp như vậy. Ở trong chùa xưa trước đây có Thiền sư Huệ Thành là bậc Đại Đức cao tăng. Trong đêm nghe đủ việc đó bèn bảo các đệ từ rằng: Trong thiền thất kia trước đây có một con ác quỷ lớn, nay nghe tiếng này chắc chắn có con quỷ đến bắt người. Khi trời sắp sáng, sư Tuệ Thành gõ cửa gọi Sư, Sư chưa kịp trả lời thì Sư liền dạo quanh thiền đường hô rằng: Khổ thay, khổ thay! Người này tiêu rồi. Sư Trí Tảo liền mở cửa có ý hỏi. Sư đáp: Ngài vẫn còn đấy ư? Tôi cứ tưởng đêm qua quỷ hại ngài rồi. Cho nên mới than như vậy. Sư Thành tâu việc này lên vua, vua sai mấy mươi người cầm gậy ủng hộ. Trí Tảo bảo họ là mạng do nghiệp, đâu cần đề phòng, mong các vị dẫn lính về thành tâu lại với nhà vua như vậy. Người canh phòng đi rồi, qua đêm thứ hai quỷ kia lại vào thiền đường, nện tường đập cột, đi vòng quanh đông tây. Trong thiền đường lúc ấy có sáu ngọn đèn, ngài Trí Tảo bèn tắt năm ngọn chỉ chừa lại một, Ngài hành đạo ngồi thiền tụng kinh, thản nhiên không sợ. Trong hai mươi mốt ngày sự việc cứ xảy ra như thế, khi ngài hành pháp gần xong thấy một đồng tử mặc áo xanh khen là lành thay, nói xong liền biến mất. Sư tuy gặp hai việc này nhưng trong lòng không chút buồn vui. Vào niên hiệu Đại nghiệp năm đầu đời Tùy, vua xa giá đến Giang đô, Trí Tảo được tăng sai đến tham bái, rồi dẫn vào nội điện. Từ xa vua nhìn thấy Trí Tảo, bèn nhường tòa bảo người mời ngồi, hỏi thăm đủ thứ chuyện rồi sai thông sự xá nhân Lư Chánh Phương tiễn Sư về núi, rồi vì ngài Trí Giả thiết trai cúng dường cả ngàn vị tăng, độ bốn mươi chín người xuất gia, cúng dường vật dụng cho chùa ba ngàn thạch hai mươi loại gạo và hương tô, v.v… Trước sau trải qua tám lần. Khi vào tham kiến Thiên tử cả hai đều rất vui thích, vua cúng dường rất hậu. Vào niên hiệu Trinh Quán năm thứ mười hai Sư mất tại chùa, thọ tám mươi ba tuổi.

TRUYỆN NÓI VỀ VIỆC MỞ RỘNG VÀ

KHEN NGỢI KINH PHÁP HOA

Sa-Môn Lam Cốc Tuệ Tường soạn.

QUYỂN 5

DI THÂN

- Thích Tuệ Thiệu chùa Chiêu đề đời Tống.

- Thích Tăng Du ở Lô Sơn đời Tống.

- Thích Tuệ Ích chùa Trúc lâm đời Tống.

- Thích Tăng Minh chùa Thạch môn đời Lương.

- Thích Đạo Độ ở núi Nhã-da đời Lương.

- Thích Tăng Ngạn chùa Đại thừa ở Ích châu đời Chu.

- Thích Pháp Sung chùa Hóa thành ở Lô sơn đời Tùy.

- Gia nhân của Thứ sử Tương Vương ở Ky Châu đời Đường.

- Tỷ muội Tỳ-kheo-ni ở Linh châu đời Đường.

- Thích Hội Thông, Báo Lâm cốc ở Ung châu đời Đường.

- Thích Đàm Du núi Nguyệt lãnh ở Tương châu đời Đường (Luận sư Hộ chùa Tây Minh).

* Thích Tuệ Thiệu:

Không rõ họ Sư. Lúc còn nhỏ mẹ cho ăn cá thịt Sư nôn ói hết, chỉ ăn rau xanh. Năm lên tám tuổi Sư xuất gia làm đệ tử ngài Tăng Yếu, tinh tấn không mệt mỏi, khổ hạnh miên mặt. Sau đó, theo thầy đến chùa Chiêu-đề ở Lâm xuyên. Ở đó Sư có mật ý muốn thiêu thân, thường thuê người đốn củi, chất ở động đá Đông sơn cao mấy trượng, đặt một cái khám ở giữa vừa đủ để ngồi, rồi Sư trở về chùa từ giã thầy, thầy Sư hết lời khuyên can nhưng không được. Vào niên hiệu Nguyên Gia năm thứ hai mươi tám, Sư lập đại hội Bát quan trai ở Đông sơn, đồng thời để cáo biệt người thân. Hôm ấy, dân chúng cả vùng tranh nhau nhóm họp về, xe cộ vô số, đồng thời đem vô số châu báu đến cúng dường. Đến đêm hành đạo đầu tiên, Tuệ Thiệu tự hành hương, khi hành hương xong, Sư cầm đuốc đốt củi vào giữa đống củi ngồi tụng phẩm Dược Vương Bổn Sự, mọi người không ai thấy, Sư đạt ngộ rồi thị tịch. Mọi người lễ bái chưa xong, cùng kéo đến thấy đống củi bốc cháy mà tiếng tụng kinh vẫn chưa dứt, lửa cháy lên tới trán, Sư xướng câu nhất tâm, nói xong thì im lặng, đại chúng thấy một ngôi sao lớn như mặt trăng hạ thẳng xuống đám khói, lát sau bay lên trời. Khi ấy, người thấy đều cho rằng các vị trời trên cõi trời đến rước Sư. Ba ngày sau, đống củi mới tàn, lúc sắp qua đời Sư bảo bạn đồng học rằng: Chỗ ta thiêu thân sẽ mọc cây ngô đồng, đừng nên đốn nó. Sau đó ba ngày sẽ ra quả, bấy giờ là năm hai mươi tám ngài Tăng Yếu là thầy của Tuệ Thiệu, cùng là bậc tăng thánh, có nhiều đức độ. Năm một trăm sáu mươi tuổi ngài mất ở chùa.

* Thích Tăng Du:

Sư họ Chu, người ở Dư hàng thuộc Ngô Hưng. Năm hai mươi tuổi xuất gia, bản tánh thuần hậu, niên hiệu Nguyên Gia năm thứ mười lăm Sư cùng các bạn đồng học như Đàm Uẩn, Tuệ Quang, v.v… ở Nam lãnh Lô Sơn cùng nhau xây tinh xá tên là Chiêu Ẩn. Ngài Tăng Du thường cho rằng vì thâm tâm kết lụy ở ba đường, tình rồi cũng sẽ dứt, thân cũng sẽ hoại, mà dấu vết của Dược Vương đâu có gì gọi là xa.

Sau đó Sư thường phát thệ muốn thiêu thân. Vào ngày 03 tháng 06 niên hiệu Hiếu Kiến năm thứ hai đời Tống, Sư chất củi thành đống, đồng thời thỉnh chúng tăng thiết trai để cáo biệt. Ngày đó, mây mù phủ kín, dường như sắp mưa. Tăng Du phát thệ rằng: Nếu chí nguyện của tôi rõ ràng thì mong trời trong sáng, nếu không cảm thì sẽ mưa xuống, khiến cho bốn chúng ở đây biết rõ được là có sự thần ứng. Nói xong, trời mây quang đãng. Đến gần sáng đêm đầu Sư vào trong khóm củi chắp tay ngồi thẳng, tụng phẩm Dược Vương, lửa cháy bốc đến thân, Sư vẫn chắp tay trang nghiêm. Đạo tục biết vậy vội vã chạy lên núi, đồng thời cúi đầu làm lễ, nguyện kết nhân duyên. Lát sau thấy khí đỏ vụt lên hư không, hồi lâu mới hết. Bấy giờ, Sư bốn mươi bốn tuổi, mười bốn ngày sau trong phòng Sư mọc hai cây ngô đồng, thân nhánh sum suê, kích thước như nhau, cao thẳng chót vót, nó trở thành cái cây kỳ lạ. Kẻ thức giả cho rằng đó là cây báu bà-la, tiêu biểu cho tướng Niết-bàn của ngài Tăng Du, cho nên y cứ bằng chứng này mà gọi ngài là song đồng Sa- môn. Trương Biện ở quận Ngô là Trưởng sử Bình nam chính mắt trông thấy việc này, nên dùng lời ca tụng:

"Huyền cơ thăm thẳm

Chí đạo mênh mông

Ra sống vào chết

Ai là báu mầu

Từ xưa Dược Vương

Giáo hóa tuyệt luân

Xưa nghe thuyết ấy

Nay thấy người này

Sa-môn tài giỏi

Tuệ định tâm vững

Thần ngưng khí rạng

Hiện tích song thọ

Đức ngài đáng ưa

Nên soạn văn này

Để chan rải khắp"

* Thích Tuệ Ích:

Ngài là người Quảng lăng, xuất gia từ lúc nhỏ, theo thầy đến ở Thọ xuân. Vào giữa niên hiệu Hiếu Kiến đời Tống Sư đến Kinh đô, trụ chùa Trúc Lâm, siêng năng khổ hạnh, thệ muốn thiêu thân. Mọi người hay tin này, có kẻ chê bai, có người khen ngợi. Đến niên hiệu Đại Minh năm thứ tư Sư bắt đầu nhịn cơm, chỉ ăn một hạt và đến năm thứ sáu lại nghỉ ăn mè mà chỉ ăn dầu bơ, có khi lại bỏ dầu bơ chỉ uống hương hoàn. Tuy bốn đại yếu ớt nhưng tinh thần rất rắn rỏi. Hiếu Vũ càng tỏ lòng cung kính mến mộ, đến thăm hỏi hết lòng, sai đại tể Giang Hạ là Vương Nghĩa Cung đến chùa khuyên can Sư Tuệ Ích nhưng chí nguyện không dời. Đến ngày mồng 08 tháng 04 niên hiệu Đại Minh năm thứ bảy, lúc sắp thiêu thân Sư bèn đặt một vạc dầu ở phía Nam núi Chung. Sáng hôm đó Sư lên xe ngựa nhờ người dắt đến. Từ chùa đến núi. Vì Đế Vương là chỗ nương tựa của muôn dân, là chỗ cậy nhờ của Tam bảo, mà tự thân vào đài, đến cổng Vân long không thể bước xuống, bảo người vào thưa: Đạo nhân Tuệ Ích sắp sẽ thiêu thân nay đến cổng cáo từ, rất mong Phật pháp hưng long. Vua nghe vậy biến sắc, liền bước ra cổng Vân long. Sư thấy vua bèn giao phó Phật pháp rồi mới từ giã ra đi, vua cũng theo đến, Vương tôn, phi hậu đạo tục, thứ dân bao quanh hang núi, họ vứt áo bỏ của quý nhiều không kể hết. Ngài vào trong đỉnh ngồi trên chiếc giường nhỏ, dùng kiếp bối tự buộc, ở trên thêm một cái mũ dài rót dầu vào đó, rồi bắt đầu châm lửa. Vua bảo Đại Tể đến chỗ vạc thỉnh dụ rằng: Đạo hạnh nhiều cửa phương tiện, đâu cần phải dùng cách hủy thân mạng, mong Sư suy nghĩ kỹ về con đường khác. Nhưng ý Sư quá vững, không hề hối tiếc, bèn đáp rằng: Thân mạng bèo bọt này có gì đáng giữ lại, tâm trời ý thánh chẳng phải là mình, mong vua độ cho hai mươi người xuất gia, vua hạ chỉ bằng lòng. Sư tự tay cầm đuốc để đốt nón, nón cháy mới quăng đuốc, Sư chắp tay tụng phẩm Dược Vương, lửa cháy đến mí mắt tiếng tụng kinh vẫn còn rõ ràng, cháy đến mắt thì mới lặng dần. Sang hèn đều than khóc, tiếng vang khắp hang sâu, ai cũng nhất tâm niệm Phật, đau xót gạt lệ. Lửa cháy đến sáng hôm sau mới tắt. Lúc ấy vua nghe tiếng kèn sáo vang lên giữa hư không, mùi thơm bông sơ ngào ngạt. Đêm đó, mộng thấy ngài Tuệ Ích chống trượng đến thăm, rồi phó chúc Phật pháp cho vua. Hôm sau, vua lập hội để độ người, bảo trai chủ xướng bạch trình bày rõ sự việc, chỗ ngài đốt thân vua cho xây nhà Dược Vương để ghi nhớ việc xưa.

* Thích Tăng Minh:

Không rõ họ tên Sư, giới phẩm trong sạch, tu hạnh đầu-đà, ở núi Sơn môn, huyện Chiêu Nghĩa thuộc Hào châu. Sau đó Sư lên đỉnh núi xếp đá xây cung trời Di-lặc và tượng Di-lặc, thường tụng kinh Pháp Hoa, ngầm cầu diệu chỉ. Mỗi lần tụng trì thường nghe giữa hư không có tiếng búng ngón tay và xưng tiếng lành thay, đến giữa niên hiệu Thiên Giám, Sư bèn tấu trình lên vua Lương Vũ để thiêu thân, vua do dự nhiều lần mới chuẩn tấu lời thỉnh cầu kia. Sư bèn ở trên tảng đá vuông trước cung Di-lặc, theo chí nguyện trước thiêu toàn thân. Khi thiêu xong thì tảng đá vuông bốn, năm thước bỗng nhiên lún thành ao, trong hai đêm liền, hoa nở trong ao, tươi đẹp rực rỡ. Ai uống nước ao này thì các bệnh đều hết. Người sau lấy tro đã đốt tạo thành pho tượng Sư. Lại khắc một tượng gỗ nhỏ thiêu lại tượng tro, lấy tro trét lên tượng gỗ, người nào dính chất dơ bẩn thì tượng liền dời đi. Chỗ Sư hành đạo đều nở hoa tươi, lớn như lê táo, hơn trăm ngàn đóa. Hiện rõ trên tháp để tiêu biểu cho việc đó.

Lại có một tín sĩ ở huyện Bình lục Giao châu, lạc mất tên họ, nhờ tụng Pháp Hoa và kính ngưỡng tích Dược Vương, sau khi thiêu thân thì đất ấy có nổi lên con rồng hình dạng giống như người. Người cha đến đó đào lên thì thấy một pho tượng toàn thân màu vàng, kích thước bằng thân người, dường như muốn phát ra ánh sáng rồi chợt biến mất.

* Thích Đạo Độ:

Sư là người Bình Dương, họ Lưu, kinh hành nhập định trong núi Sùng Cao. Vào niên hiệu Thiên Giám năm đầu Sư mới đến đất Lương, ở chùa Định Lâm, Chung sơn tu thiền. Các pháp quán tưởng của Sư đều muốn đem lại lợi ích cứu khổ ban vui, luôn thực hành từ bi, thành Khang Vương ở nước Lương, Trung Liệt Vương ở Bà dương đều bái phục Thiền sư, thọ trì giới cấm. Niên hiệu Thiên Giám năm thứ mười bảy, Thiền sư tự soạn một trăm bộ Pháp Hoa, sớm tối tụng phẩm Dược Vương. Sau đó Sư ở Giác điện chùa Hoa lâm, khởi tấu lên vua Lương Vũ Đế rằng: Thân là cây độc, thật đáng đốt bỏ, tôi nhàm chán hình hài này đã từ lâu rồi, nguyện cùng Bồ-tát Hỉ Kiến cúng dường chư Phật, sắc chỉ đáp rằng: Nhất định muốn làm lợi ích chúng sinh thì phải tùy duyên tu đạo, nếu thân mạng gặp vô thường thì bỏ vào rừng thi-đà thí cho chim chóc muông thú, nhờ đó đàn độ viên mãn, cũng là nghiệp thiện, thi thể tám muôn vi trùng còn không cho thiêu đốt, chẳng phải việc nên làm.

Lại vâng chỉ đáp rằng: Tâm này của Đạo Độ không thể tự định đoạt, đã mong sắc chỉ thì đành phải vâng hành. Vào ngày mùng 03 tháng 08 niên hiệu Phổ Thông năm thứ bảy Sư đến Đông châu, đến chùa Hà lệnh núi Nhã-da lập một thiền thất, thường nói một mình rằng: Việc nên làm nhất định sẽ rốt ráo, cũng đâu cần lo nghĩ gì nữa. Thế là Sư bèn chất củi dần dần, rồi bắt đầu bớt ăn. Vào ngày 03 tháng 11 năm đó, chuông tự reo giữa hư không, chúng tăng ngạc nhiên lo sợ, không lường được sự tướng thế nào, vào ngày 08 tháng ấy chuông lại tự kêu. Ngày 23 Sư bèn thỉnh một trăm vị tăng đến núi hành đạo, khắp nơi quy về đông, có hơn ba trăm người, ngày đó họ cũng xin thọ giới hơn một trăm bảy mươi người. Sư tự nói: Đạo Độ là kẻ phàm phu, vô minh sâu nặng, chỉ có tịnh giới của Bồ-tát kính cẩn ban cho đại chúng để kết duyên lành. Từ đó trở đi Sư bắt đầu nhịn ăn, chỉ dùng bình tắm để múc nước, trong ngày uống một thăng đến sáng ngày 23 cả chùa đều đến thăm Sư, bình phát ra ánh sáng năm màu rực rỡ, tạp khí mịt mờ, đến sáng ngày 29 có mấy vị tăng gồm chủ chùa, v.v… cùng lên thiền thất, từ xa nhìn thấy khám ánh sáng đỏ chiếu ra ngoài. Xế chiều hôm đó chợt có bầy chim năm, sáu trăm con cùng đậu trên một cây, chốc lát mới bay đi, đầu canh hai đêm ấy cả chùa tỏa ra ánh sáng nhiều màu, chói lọi phòng ốc, đến giữa canh năm nghe tiếng lửa kêu răng rắc trên đỉnh núi, họ ngạc nhiên đến xem, thấy Thiền sư chắp tay ngồi trong lửa, thọ sáu mươi sáu tuổi. Thứ sử Vũ Lăng Vương bèn sai người dọn quét sạch sẽ khu đất ấy để xây tháp. Sau đó, nghe trên đỉnh núi có tiếng khánh đá, tiếng thật trong suốt, đúng ngay chỗ trước đây Sư thiêu thân có cây thị lớn chết khô hơn mười năm, khi Thiền sư vào núi thường ngồi dưới gốc cây này, mùa xuân năm sau bỗng nhiên đâm chồi nẩy lộc, khi mới về phương Đông bảo đệ tử Đạo Ẩn rằng: Ta ngàn năm may mắn gặp được Pháp vương, nay làm thân viễn du, chẳng biết ngày nào mới gặp được. Có thọ trì bát sắt thì nên dâng riêng. Đệ tử Đạo Ẩn nghe vậy liền dâng bát sắt. Vua có sắc dụ rằng: Tâm lực của Thiền sư rất quyết đoán, sẽ làm được việc khó làm, còn hy vọng mở mang rộng khắp, lợi ích bốn loài, mà bỗng thác sinh qua đời khác, thật đáng tiếc. Ngài dõi theo dấu vết Hỉ Kiến, cần phải mắt thấy rõ ràng, từ đấy mà suy thì thật đáng vui mừng.