SỐ 2063 — TRUYỆN CÁC VỊ TỲ-KHEO-NI

4. Tỳ-kheo-ni Phùng ở chùa Lang trung, Cao xương.

Tỳ-kheo-ni Phùng vốn dòng họ Phùng, người xứ Cao xương, người thời bấy giờ rất kính trọng. Nhân lấy chữ Họ mà đặt hiệu. Năm ba mươi tuổi, Phùng xuất gia tại chùa Lang trung ở Đô cao Xương, hằng ngày chỉ dùng rau quả một bữa, giới hạnh tinh chuyên cần khổ, thiêu 6 ngón tay để cúng dường, ngón nào cũng sát lòng bàn tay. Tụng kinh Đại Bát- niết-bàn liên tiếp ba ngày liền.

Thời bấy giờ có Pháp sư Pháp Tuệ tinh tấn vượt xa mọi người, là một vị Tỳ-kheo-ni làm bậc thầy nương tựa cho cả một nước Cao xương. Về sau, bỗng dưng Phùng vì Pháp Tuệ, nói rằng:

- A-xà-lê chưa tốt, Phùng là Xà-lê Thiện tri thức, Xà-lê có thể qua chùa Kim Hoa ở nước Quy Tư, dưới trướng Trực Nguyệt, sẽ nghe được thắng pháp.

Pháp Tuệ nghe vậy, bèn vâng theo, qua đến chùa ấy thấy được Trực Nguyệt. Trực Nguyệt hoan hỷ đem một thăng rượu bồ đào đưa cho Pháp Tuệ và bảo uống, Pháp Tuệ kinh ngạc bảo:

-Tôi lại tìm cầu thắng pháp, sao lại bảo tôi uống rượu.

Cho rằng rượu là vật phi pháp nên chẳng chịu uống. Trực Nguyệt đẩy lưng bảo đi ra. Pháp Tuệ lui về suy nghĩ: "Ta từ xa lại, chưa thấu đạt ý này, sợ không nên trái!" Liền mau uống, say oái mê muội, không biết lại. Trực Nguyệt bèn đi nơi khác. Pháp Tuệ tỉnh rượu tự biết phạm giới, truy xét rất hổ thẹn, tự đánh thân mình hối trách việc đã làm, muốn tự hại mạng. Nhân đó, tư duy bèn đắc đệ tam quả. Trực Nguyệt trở lại hỏi:

- Đã đắc chăng? Pháp Tuệ đáp:

- Đắc vậy.

Rồi trở lại Cao xương, chưa đến hai trăm dặm, lúc đầu không có tin tức. Phùng bảo Ni chúng ra nghênh đón từ xa. Những điều biết trước của Phùng đại khái là như vậy. Chư Ni ở Cao xương không ai là không kính phụng tôn xưng làm thầy.

Đến năm Thiên Giám thứ 3 (504) đời Nam Lương, Phùng viên tịch, hưởng thọ chín mươi sáu tuổi.

5. Tỳ-kheo-ni Tuệ Thắng ở chùa Nhàn cư.

Tỳ-kheo-ni Tuệ Thắng vốn dòng họ Đường, người xứ Bành thành. Thân phụ là Tăng Trí đến ở ngụ tại Kiến khang. Tuệ Thắng từ nhỏ nguyện được xuất gia. Dùng phương cách chánh đáng tự lập hiếm lạ ở nơi ngôn ngữ, nói hẳn là làm, thân không khinh tháo. Suốt 10 ngày không ra khỏi cửa phòng, những người thấy vậy ai cũng lấy làm lạ.

Năm Nguyên Gia thứ 21 (445), Tuệ Thắng xuất gia, lúc ấy vừa 18 tuổi, làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú, trú tại chùa Thiền lâm. Sau khi thọ giới Cụ túc, giảng kinh Pháp Hoa. Lại theo Tỳ-kheo-ni Tuệ Tự ở chùa Tập thiện học năm pháp thiền quán. Sau đó, lại theo Tư Ẩn ở chùa Thảo Đường, Pháp Dĩnh ở chùa Linh Căn tu đủ các pháp quán hạnh. Tướng lạ chứng được hoài bão riêng, những người thấy liền hỏi đến, Tuệ Thắng đều bảo:

- Tội không khinh trọng, một lúc phát lồ, sám hối khẩn thiết trọn ngày liền đêm.

Các hàng quý tiện đều sùng kính cúng thí đầy đủ.

Đến năm Thiên Giám thứ 4 (505), Tuệ Thắng viên tịch, hưởng thọ tám mươi mốt tuổi, an táng tại núi Bạch bảng.

6. Tỳ-kheo-ni Tịnh Hiền ở chùa Đông thanh viên.

Tỳ-kheo-ni Tịnh Hiền vốn dòng họ Hoằng, người xứ Vĩnh thế, ở tại chùa Đông thanh viên. Tịnh Hiền có dáng vóc, tài năng thích tu Thiền Định, thấu rõ kinh luật, lời nói đúng với Điển chương, tuy chẳng giảng nói chỉ chuyên ròng nghiên cứu yếu nghĩa.

Đời tiền Tống, vua Văn Đế (424-454) rất kính trọng. Tương Đông Vương thuở còn bé nhỏ, ngủ hay kinh hãi giật mình, bảo nên theo Tỳ- kheo-ni Tịnh Hiền để thọ ba pháp tam quy, nhờ vậy, mới được yên ngủ không còn giật mình nữa, nhà vua càng quý mến, sùng kính thâm hậu khách thân trong ngoài cúng dường đều đến. Đến lúc vua Minh Đế lên ngôi (465-473) lễ đãi càng lớn cung cấp càng trọng hậu, thiết bày trai hội, lập đàn giảng pháp từ ngày này qua ngày khác. Các bậc danh sĩ thời bấy giờ thảy đều tôn kính. Sau đó luận họp các chùa, lãnh đạo hơn mười năm. Đến năm Thiên Giám thứ 4 (405) đời Nam Lương, Tịnh Hiền viên tịch, hưởng thọ bảy mươi lăm tuổi.

Lúc bấy giờ lại có các vị Tuệ Cao, Bảo Ngung đều là những vị rất có tiếng tăm. Tuệ Cao có đức hạnh tọa thiền tụng kinh, cần khổ chăm lo việc chúng. Bảo Ngung giảng kinh Pháp Hoa, thông suốt các quán hạnh.

7. Tỳ-kheo-ni Tịnh Uyên ở chùa Trúc viên.

Tỳ-kheo-ni Tịnh Uyên vốn dòng họ Thời, người xứ Cự lộc. Thuở nhỏ đã có trí của bậc Thánh nhân. Lúc năm, sáu tuổi thường chơi đắp cát làm tháp, khắc gỗ làm tượng, đốt hương lễ kính suốt cả ngày. Mỗi khi nghe người nói những gì khó nắm bắt hết lý ấy liền suy ngẫm nghiên cứu. Năm hai mươi tuổi, Tịnh Uyên xuất gia, luyến mộ dưới gối, không ăn chẳng ngủ, chỉ uống nước trì trai, cho đến bảy ngày mọi người ngăn cản chẳng theo. Từ đó về sau chỉ ăn rau lá trường trai, trì giới nhẫn nhục tinh tấn cần khổ, làm việc rất cố gắng. Thầy bạn đều ngợi khen kính trọng, tiếng đồn vang xa. Thời nhà Tề, vua Văn Đế rất cùng khâm phục kính lễ, cúng dường tứ sự, đưa thư chồng chất.

Đến năm Thiên Giám thứ 5 (506), Tịnh Uyên viên tịch, hưởng thọ bảy mươi mốt tuổi.

8. Tỳ-kheo-ni Tịnh Hạnh ở chùa Trúc viên.

Tỳ-kheo-ni Tịnh Hạnh là em gái thứ 5 của Tỳ-kheo-ni Tịnh Uyên. Tuổi nhỏ mà thần lý thanh tú, biết nhìn xa trông rộng, có lòng cứu giúp người nghèo khó, trong sáng, có ý chí cầu tiến, cử chỉ điều hòa, biết hòa đồng. Đến tuổi thiếu thời từng cùng Thái Mạt Linh, Quách Hợp có vợ là Tang thị là nơi quen biết, Quách Hợp muốn hại vợ mình nên gọi ra đường. Tịnh Hạnh xin anh trai cản ngăn Quách Hợp, Quách Hợp không nghe, Tịnh Hạnh mách riêng cùng Tang thị, Tang thị chẳng tin. Tịnh Hạnh chấp tay, động lòng rơi lệ, từ đó trở lui. Sau một vài ngày, quả thật là Quách Hợp hại Tang thị.

Đến năm mười bảy tuổi, Tịnh Hạnh theo Tỳ-kheo-ni Pháp Thí xuất gia trú tại chùa Trúc viên. Học các kinh luận như Thành Thật, Tỳ- đàm, Niết-bàn, Hoa Nghiêm. Mỗi lúc thấy sự việc có sự thấu đạt đến chỉ thú liền nghiên cứu kỹ lưỡng, rộng biện vô cùng. Thời nhà Tề, Kính Lăng Văn Tuyên Vương Tú Tử Lương, cúng dường cung kính nồng hậu. Hai Pháp sư Tăng Tông, Bảo Lượng Nhã cũng đến để giảng nói, thính chúng có đến vài trăm người. Tại chùa Ni Quan Đệ, pháp sự liên tục. Các bậc tiên đạt thời bấy giờ không ai đủ khả năng làm cho Tịnh Hạnh khuất phục. Về sau, Kính Lăng Vương phân loại học chúng, muốn soạn Tăng Lục, không ai có thể cùng làm bạn với Tịnh Hạnh, sau đó có một vị Ni thông minh đặc đạt, biện bác như thần, Tịnh Hạnh rất thân quen, mọi người cũng cho là Tịnh Tú tái sinh, có thể kết bạn cùng Tịnh Hạnh. Tịnh Hạnh tuổi về già càng tiết chế, ham thích Thiền định, chỉ ăn dùng rau lá cần khổ. Hoàng đế nghe thế vô cùng khen thưởng.

Đến năm Thiên Quán thứ 8 (509) đời Nam Lương, Tịnh Hạnh viên tịch, hưởng thọ sáu mươi sáu tuổi, an táng tại Chung sơn.

9. Tỳ-kheo-ni Linh Ngọc ở chùa Nam tấn lăng.

Tỳ-kheo-ni Linh Ngọc vốn dòng họ Thái, người xứ Kiến khang, xuất gia từ lúc thiếu thời ở tại thiền phòng chùa Hà hậu, làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Tịnh Diệu. Tịnh Diệu luật hạnh thuần bạch, sự tu thiền định hơn người. Linh Ngọc lúc thiếu thời hầu thầy lâu dài cung kính chuyên cần chẳng lười nhác. Vừa mới thọ giới Sa-di, oai nghi rất chuẩn mực, đến lúc thọ giới Cụ túc, giới hạnh thanh bạch tợ như sương tuyết. Rộng tìm học ngũ bộ, khéo nghiên cứu tông chỉ sâu mầu, có khả năng truyền thuật.

Đời tiền Tống, Thiệu Lăng Vương Luân Đại Tướng khâm kính, mời làm chủ chùa Nam tấn lăng, Linh Ngọc cố nhường chẳng nhận, Vương Luân không thể làm lay động, đem việc ấy nói cùng Nguyên Huy, Nguyên Huy lại ban sắc phụng thờ không được miễn cưỡng, Linh Ngọc đảm nhận mấy năm, không khoe khoang mà trang trọng, không gắng gỏi mà tôn nghiêm. Đến năm Thiên Giám thứ 8 (509) Linh Ngọc viên tịch, hưởng thọ 76 tuổi.

Bấy giờ, lại có các vị Linh Tuệ, Giới Nhẫn, Tuệ Lực đều là những bậc nổi danh. Linh Tuệ thường giảng các kinh Pháp Hoa, Duy-ma, Thắng-man. . . chuyên cầu an thân, chỉ dùng rau quả, trác tuyệt vượt chúng. Giới nhẫn thông minh ham học, qua mắt chẳng quên. Tuệ Lực hiểu biết tao nhã linh thông, không kiêu ngạo.

10. Tỳ-kheo-ni Tăng Thuật ở chùa Nhàn cư.

Tỳ-kheo-ni Tăng Thuật vốn dòng họ Hoài, người xứ Bành thành. Thân phụ là Tăng Trân đến ở nhờ tại Kiến khang. Tăng Thuật tuy nhỏ mà có chí cầu đạo. Năm lên tám tuổi, chỉ dùng rau quả, đến mười chín tuổi, Tăng Thuật theo Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú xuất gia, ở chùa Thiền lâm, bấy giờ là năm Nguyên Gia thứ 24 (448) đời tiền Tống. Tiết hạnh tinh khổ, pháp nghiệm chẳng thiếu. Tăng Thuật chuyên tâm nơi kinh luật, không gì chẳng xem qua. Về sau, chuyên công ở thập tụng, văn nghĩa ưu hiệp. Tăng Thuật lại theo hai Pháp sư Ẩn, Bá, cầu học mật quán nghiên cứu các môn Tam-muội. Do đổi chỗ ở là chùa Thiền lâm làm cơ sở chính học Thiền pháp, nên mọi người tới lui nhóm tụ náo động, Tăng Thuật nhân đó mà có ý ẩn cư. Thời nhà Tống, Vương mẫu Lâm Xuyên Trương Quý Tần nghe thế liền lập dựng ngôi chùa, theo quy chế thời bấy giờ nên không được làm. Đến năm Nguyên Huy thứ 2 (474) đời tiền Tống, ngày mồng một tháng 9, Vương mẫu Nhữ Nam Ngô Sung Hoa trình tấu, ban sắc liền tạo dựng, Điện đường phòng nhà hơn năm mươi gian. Tăng Thuật dẫn những người cùng chí hướng gồm hai mươi vị chuyên lấy thiền tịch làm vui, đặt hiệu chùa là Nhàn Cư. Tăng Thuật động tĩnh đều chân thật, chẳng dấy phù sức.

Cuối đời tiền Tống, Nam Tề (479), đạo đời song tu, vừa thiền vừa tịch, phong trần chẳng nhiễu. Vào đời Nam Tề, Văn Tuệ Đế và Kính Lăng Văn Tuyên Vương rất sùng kính lễ ngộ, có trùng tu một ngôi chùa, quang cảnh đều quang đảng kỳ đặc, cúng dường suốt cả bốn mùa. Đến đời Đại Lương (Nam Lương), mở khai thái bình, thiên hạ có đạo, kẻ Tăng người tục thảy đều kính ngưỡng bốn phương xa gần nhóm tụ mà Tăng Thuật chẳng chứa riêng của cải, có bao nhiêu đều đem cấp giúp tứ chúng, hoặc phóng sinh, cầu xin tạo lập năm tôn trượng bằng vàng thảy đều trang lệ, viết kinh và luật hơn một ngàn quyển. Dùng bằng vải lụa làm thành pho quyển, gáy trục trang sức bằng vật báu, thảy đều trang nghiêm.

Đến năm Thiên Giám thứ 14 đời Nam Lương, Tăng Thuật viên tịch, hưởng thọ tám mươi bốn tuổi, an táng tại phía Tây bắc Chung sơn.

11. Tỳ-kheo-ni Diệu Y ở chùa Tây thanh viên.

Tỳ-kheo-ni Diệu Y vốn dòng họ Lưu, người xứ Kiến khang. Ở độ tuổi mọc răng sữa mà thần cơ tú phát. Diệu Y xuất gia từ thuở bé trú tại chùa Tây thanh viên. Giới hạnh nghiêm tịnh, thần tình siêu ngộ, có lòng tin bố thí ban cho người nghèo, không gì chẳng thương mến, Nhã Thích đàm thuyết rất khéo nói cười, giảng kinh Đại Niết-bàn, Pháp Hoa, Thập Địa mỗi bộ hơn ba mươi biến. Diễn nói luật Thập Tụng, kinh Tỳ-ni Mẫu, tùy theo căn cơ lợi ích càng nhiều.

Năm Thiên Giám thứ 12 (513), Diệu Y viên tịch, hưởng thọ bảy mươi tuổi.

12. Tỳ-kheo-ni Tuệ Huy ở chùa Lạc an.

Tỳ-kheo-ni Tuệ Huy vốn dòng họ Lộ, người xứ Thanh châu. Năm lên sáu tuổi đã vui thích đạo, cha mẹ không bằng lòng, đến năm mười một tuổi bỏ ăn dùng các thứ mùi vị cay nồng, thanh hư đạm bạc, dáng mạo rõ ràng tao nhã, đọc kinh Đại Niết-bàn, tụng kinh Pháp Hoa. Đến năm mười bảy tuổi, Tuệ Huy theo thân phụ ra thành đô, tinh tấn dõng mãnh, tất cả hành nhân đều không thể kịp. Cha mẹ rất mến thương bèn chấp thuận theo chí nguyện của con.

Năm mười tám tuổi, Tuệ Huy xuất gia ở chùa Lạc an, theo bốn vị Pháp sư Đàm Ban, Đàm Tế, Nhu, Thứ, nghe luận Thành Thật và kinh Niết bàn. . . Trong hơn mười năm, tích chứa làm thành rừng nghĩa. Chư Ni khắp kinh đô thôn ấp không ai chẳng đến học hỏi và xin được thọ giáo. Từ đó, Pháp Diên luôn thiết lập, mọi nơi xa gần đều tụ hội, Tuệ Huy giảng pháp không ngừng, thiền tụng không nghỉ. Tâm chánh niệm ngày đêm chẳng ngủ. Các hàng Vương Công quý tiện thảy đều kính trọng, mười phương cúng thí bốn mùa mỗi lúc một đông. Tài vật có được, Diệu Huy đều đem tạo lập kinh tượng, tùy nghi cấp thí gần xa. Bấy giờ, có những người không tiết lộ, trùng tu tiếp nối chùa Lạc an, ngày càng hưng thịnh.

Năm Thiên Giám thứ 13 (514), Tuệ Huy viên tịch, hưởng thọ bảy mươi ba tuổi, an táng tại sườn núi Thạch đầu. Bấy giờ, lại có Tuệ Âm là người lấy lễ tụng làm việc chính.

13. Tỳ-kheo-ni Đạo Quý ở chùa Để sơn.

Tỳ-kheo-ni Đạo Quý vốn dòng họ Thọ, người xứ Trường an. Thuở nhỏ sạch sẽ, vui vẻ, hòa nhã, thanh bạch, khéo nghiên cứu nghĩa lý, chí chuyên cần nghiêm tịnh, tinh khổ hơn người, thệ nguyện hoằng dương đại hóa, chẳng ăn các thứ cay nồng béo ngon, cứu giúp mọi vật không luyến tiếc, mặc áo vải thô sơ tự đủ. Trì tụng các bộ Thắng-man, Vô Lượng Thọ, ngày đêm chẳng bỏ. Song thân lo nghĩ bảo Đạo Quý hành đạo.

Năm mười bảy tuổi, Đạo Quý xuất gia, đọc xem kinh luật, nghiên cứu văn lý. Chẳng ham thích danh văn, chỉ lấy tấn đạo làm chính nghiệp, quán cảnh nhập định, thiền hành tĩnh tọa không ngừng. Phát nguyện sám hối lỗi quá, lời lẽ ai khẩn thiết tha, khiến người nghe động lòng. Thời nhà Tề, Kính Lăng Văn Tuyên Vương Tiêu Tử Lương khéo cùng suy kính, vì Đạo Quý mà dựng lập chùa Đảnh Sơn để tụ hội thiền chúng. Thỉnh Đạo Quý làm tri sự, Đạo Quý cố giữ không nhận, thỉnh làm khuôn phép nhà thiền, sau đó mới chấp nhận. Từ đó kết mang dưới rừng, dừng chân suốt đời. Phỏng khiến dồn mây vùi cảnh, nhóm tuyết lấp núi, Đạo Quý vẫn an nhiên tĩnh tọa không từng phiền muộn, được người tin cúng làm phước nghiệp, song, chẳng lấy mảy may để tự lợi nhuận thân mình.

Năm Thiên Giám thứ 15 (516), Đạo Quý viên tịch, hưởng thọ 86 tuổi, an táng tại phía Bắc Chung sơn vậy.

14. Tỳ-kheo-ni Pháp Tuyên ở chùa Chiêu minh, Sơn âm.

Tỳ-kheo-ni Pháp Tuyên vốn dòng họ Vương, người xứ đất Diệm. Thân phụ vốn đạo gá đời sùng phụng chánh pháp. Pháp Tuyên từ bé đã có chí lìa tục. Năm mới bảy tuổi mà đã ăn dùng rau quả tiết chế cần khổ. Năm lên mười tám tuổi, tụng kinh Pháp Hoa thông suốt hiểu rõ chỉ quy, nằm ngồi liền thấy màng lọng trùm che. Chợt nhiên có người đến mưu hỏi sính lễ mà không ưng thuận.

Năm hai mươi bốn tuổi, Pháp Tuyên được cha mẹ dẫn đến Tỳ- kheo-ni Đức Lạc ở chùa Tề minh, tại đất Diệm, cải đổi y phục theo đạo. Liền ngay ngày đó màn lọng tự tiêu, Pháp Tuyên nghiên cứu kinh sách hiểu sâu lý vị. Sau khi thành tựu giới pháp, khắp hương ấp những người trông mong nghĩa đạo, không ai chẳng khâm phục tính chí của Pháp Tuyên, đến cuối đời tiền Tống (479), có Pháp sư Tăng Nhu chu du khắp xứ Đông hạ tuyên giảng kinh luận. Tự Vu Thăng mà đến Vũ huyệt, hoặc lên Linh Ẩn, hoặc qua Cô Tô. Tăng Nhu hứng thú số luận, Tuệ Cơ tinh yếu kinh thư, đều sướng thích cái tinh vi, nghiên cứu cái sâu mầu. Đến khoảng trong niên hiệu Vĩnh Minh (483-494) đời Nam Tề, Pháp Tuyên lại theo Pháp sư Tuệ Hy học hỏi thọ giáo luật Thập Tụng. Từ chỗ ngày ăn ngon lo chỗ thấy trăng mờ, từ đó, Pháp Tuyên dời đến ở chùa Chiêu minh; Sơn âm, giảng kinh luật, tiếng tăm vang xa. Pháp Tuyên chẳng lập của riêng, đem mọi vật của người cúng thí để trùng tu chùa viện, tạo dựng tinh hoa, tướng trạng tợ như thần công. Pháp Tuyên viết kinh chú tượng thảy đều hoàn bị, ở Ngô Quận có Trương Viên, Dĩnh Xuyên có Sưu Vịnh, Nhữ Nam có Chu Ngung đều là những bậc anh tài lúc bấy giờ, vậy mà, không ai chẳng đích thân tìm đến lễ kính. Ở thời nhà Tề, Ba Lăng Vương tiêu chiếu trụ ra trấn thủ Cối kê, dốc tâm cung kính tiếp đãi nồng hậu. Thời nhà Lương, Hàng Dương Vương Nguyên Giản đến quận thỉnh Pháp Tuyên làm Vương mẫu.

Pháp Tuyên hiện hữu tám mươi ba mùa xuân thu, viên tịch năm Thiên Giám thứ 15 (516) đời Nam Lương.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 186

TRUYỆN THẦN TĂNG

SỐ 2064

(QUYỂN 1 → 9)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN