SỐ 2063 — TRUYỆN CÁC VỊ TỲ-KHEO-NI

15. Tỳ-kheo-ni Tỉnh Xưng ở chùa Trúc lâm, Đông hương, Sơn dương.

Tỳ-kheo-ni Tỉnh Xưng vốn dòng họ Lưu, tên Thắng, người xứ Tiếu, Quận lương. Giới nghiệp tinh chuyên cần khổ, tụng kinh bốn mươi lăm vạn lời. Bên cạnh chùa núi rừng không các huyên tạp, thả tâm thuyền mặc, dứt tuyệt trần lao, có người từng mất bò truy tìm chẳng thôi. Đêm đến, trông nhìn chùa là một rừng lửa cháy sáng lớn, khi đến nơi thì chẳng thấy gì. Thường có một con hổ theo Tỉnh Xưng tới lui, nếu Tỉnh Xưng tọa thiền thì hổ ngồi đứng chung quanh. Trong chùa, chư Ni nếu có vị nào phạm lỗi mà không sám hối, hổ liền tức giận, sám tội rồi, hổ lại vui vẻ.

Về sau, Tỉnh Xưng xuống núi hành đạo, gặp một người nữ Bắc địa, vội vàng thăm hỏi mừng vui như xưa. Người nữ ấy dòng họ Cừu, tên là Khương, gốc ở Bắc bình. Tánh tình ham thích Phật pháp, nghe Đạo Phú ở Nam quốc khai thác trốn lánh đến xứ này. Nhân đó xin xuất gia, đã đồng khổ tiết, hai người không có vốn liếng lương thực, ăn bột củ truật vừng mè mà thôi, tiếng tăm vang vọng đến đô thành dân Lỗ, người Lỗ cho là Thánh nhân nên từ xa đến tiếp đón hai người, chẳng vui cảnh riêng nên tiếng xấu vết nguy lành ngôn trốn lánh, chúa Lỗ vì thiết bày thức ăn thịnh soạn, tất cả đều đến ăn. Nhân đó mà xem thường không lưu giữ lại, Tỉnh Xưng cùng với Cừu Khương trở về chùa cũ.

Năm chín mươi ba tuổi, Tỉnh Xưng không bệnh mà viên tịch.

16. Tỳ-kheo-ni Pháp Tướng ở chùa Thái Huyền Đài, xứ Ngô.

Tỳ-kheo-ni Pháp Tướng vốn dòng họ Hầu, người xứ Đôn hoàng, tiết tháo thanh tịnh, tài đức anh minh, dốc chí cầu học, chẳng để luống không phế nghiệp, an tình lam lũ, chẳng vì vinh hoa mà thay đổi lòng, lấy chồng họ Phó, gia đình nhiều đạo. Đến lúc phù kiên bại tích, quyến thuộc tan mất, nên xuất gia trì giới, tin hiểu cao sâu. Thường xin bớt áo cơm cúng dường Tỳ-kheo-ni Tuệ Tú, chúng Tăng trong chùa can ngăn:

- Tuệ Tú vốn người quê mùa, nói không ra lời, Phật pháp kinh luật chưa từng để tâm, muốn học Thiền định lại không thầy dạy, bản tánh ngu vụng về chậm chạp. Đó là hạng người ngu hạ. Sao chẳng gieo nhân ở nơi thượng điền mà tu ở hạ phước.

Pháp Tướng đáp:

- Sự hơn kém của ruộng phước chỉ có Thánh nhân mới biết, ta đang là người phàm sao lại bày chuyện lấy bỏ? Gặp có vật tài cứ bố thí cúng dường sao lại quan tâm tác ý ư?

Về sau, Tuệ Tú thiết lập trai pháp thiền tập bảy ngày. Đến ngày thứ ba, đêm đó cùng chúng đồng tọa, chúng dậy hết cả, chỉ mình Tuệ Tú không dậy. Cả chúng đều quán xét Tuệ Tú vững vàng như gỗ đá, lay lắt chẳng động. Hoặc có người cho là đã chết, sau đó ba ngày mới dậy, sau khi dậy bình thường như cũ. Đại chúng lấy làm lạ, mới tỏ ngộ thấy biết rất sâu xa. Những việc tương tợ như thế của Pháp Tướng, trước sau không chỉ là một. Đến tuổi về già, Pháp Tướng càng thuần hậu. Ngoài chín mươi tuổi, Pháp Tướng mới viên tịch, khoảng cuối niên hiệu Nguyên Gia (454).

17. Tỳ-kheo-ni Nghiệp Thủ ở chùa Thanh Viên, xứ Đông.

Tỳ-kheo-ni Nghiệp Thủ vốn dòng họ Trương, người xứ Bành Thành. Phong nghi cao chỉnh, giới hạnh thanh bạch. Hiểu sâu Đại thừa, khéo giảng diệu lý, thích thiền tụng miên mật chẳng hề lười biếng.

Đời tiền Tống, vua Vũ Đế (420-423) rất kính trọng chẳng khác, vua Văn Đế (424-454), từ thuở nhỏ đã theo thọ tam quy. Nghiệp Thủ trú chùa Vĩnh an, thường xuyên lui tới cúng dường. Năm Nguyên Gia thứ 2 (425), mẹ của Vương Cảnh Thâm, người họ Phạm lấy đất từ đường cũ của Vương Thân cúng dường Nghiệp Thủ để dựng lập chùa viện, đặt tên là chùa Thanh Viên. Đồ chúng tướng đối đông, rất có quy cũ. Phan Quý Phi ngợi khen rằng: "Tỳ-kheo-ni Nghiệp Thủ hoằng dương Phật pháp rất đáng kính trọng. Đến năm Nguyên Gia thứ 15 (439) vì Nghiệp Thủ mà mở rộng chùa ra ở phía Tây, dựng lập điện Phật, lại mở mang ở phía Bắc chùa tạo lập Tăng phòng, cung cấp mọi thứ cần dùng, chùa chiền hưng thịnh. Đại chúng khoảng hai trăm người, pháp sự không dứt. Tuổi tác Nghiệp Thủ càng già mọi người kính ngưỡng càng lớn mạnh. Nhiều lần tự muốn được yên thân tuổi già, đại chúng đều không chấp thuận. Năm chín mươi tuổi, Nghiệp Thủ viên tịch, nhằm năm Đại Minh thứ 06 (463).

Bấy giờ, lại có các Tỳ-kheo-ni Tịnh Ai, Bảo Anh, Pháp Lâm đều có thân thanh khiết tiếng khắp kinh đô phủ huyện. Tịnh Ai từ lâu thường hành thiền tụng, thừa sự rất thỏa đáng, viên tịch năm Thái Thỉ thứ 5 (470). Bảo Anh dựng tháp năm tầng, chuyên cần diệt lý, tinh tấn; chỉ ăn dùng rau lá, viên tịch năm Thái Thỉ thứ 6 (471). Bảo Lâm xem rộng kinh luật, già mà chẳng trễ nải, viên tịch năm Nguyên Huy thứ nhất (473). Lại có đệ tử là Đàm Dần, kiêm tụng thiền luật, rời bỏ vinh hoa, không quan hệ triều đình phố chợ, viên tịch vào năm Nguyên Huy thứ 6*.

18. Tỳ-kheo-ni Pháp Biện ở chùa Cảnh phúc.

Tỳ-kheo-ni Pháp Biện người xứ Đơn dương, xuất gia từ nhỏ tại chùa Cảnh phúc, là đệ tử của Tỳ-kheo-ni Tuệ Quả. Trung thuần, cẩn trọng, thanh bạch, tao nhã vốn sẵn cần kiệm, mặc áo thô xấu, ăn cơm với rau, chẳng dùng các thứ cay nồng, tiếng tốt cao nhã sớm vang khắp thành đô đến thôn ấp, thứ sử Dương châu là Lang Da Vương Úc rất sùng bái kính lễ.

Về sau, Pháp Biện đến chùa Đạo Lâm, theo Sa-môn Cương Lương Da-xá, người ngoại quốc thọ học thiền quán, như pháp tu hành, rất tinh thông hiểu sự lý. Mỗi lúc dự chúng, ở nơi pháp tịch thường ngủ mê. Tại trai đường khi mọi người dậy hết nhưng Pháp Biện vẫn còn ngồi, vị Duy Na kinh hãi đến lay động thì tợ như gỗ đá, vội mách bảo nhau cùng đến xem sao, khoảng khắc xuất định, nói năng bình thường, đại chúng rất khâm phục và càng thêm kính trọng. Năm Đại Minh thứ 07 (464), Pháp Biện viên tịch, thọ sáu mươi tuổi.

Trước đó hai ngày, trên chùa Ni Định Lâm, Pháp sư Siêu Biện mộng thấy mộng cung thành trang nghiêm tráng lệ, trang trí rực rỡ, trong đời chẳng có, nam nữ trang sức đầy đủ ở đó, chỉ không thấy có người chủ, bèn hỏi nguyên cớ. Các người đó đáp rằng:

- Tỳ-kheo-ni Pháp Biện ở chùa Cảnh phúc tương lai sẽ sinh đến đây, ngày mai hẳn đến!

Ngày đó, Pháp Biện cảm thấy thớ thịt hơi lạnh run, liền mách bảo cùng đại chúng, tất cả lớn nhỏ đều nhóm họp. Pháp Biện tự nói:

- Có người khác lạ đến chung quanh ta chợt hiện chợt ẩn, như bóng như mây.

Nói xong bèn ngồi mà tịch. Sau đó, lại có các Tỳ-kheo-ni Đạo Chiếu, Tăng Biện cũng vì tinh tấn mà biết đến. Đạo Chiếu vốn dòng họ Dương, người xứ Bắc Địa từ, ăn dùng rau lá; tinh cầu tụng niệm kinh, là chỗ Lâm Hạ Vương thường đến cúng dường.

19. Tỳ-kheo-ni Đạo Tống ở chùa Tam tầng, Giang lăng.

Tỳ-kheo-ni Đạo Tống, không rõ là người xứ nào, trú tại chùa Tam tầng ở Giang lăng. Thuở nhỏ chẳng vì xuất chúng mà giữ lòng, trưởng thành chẳng vì động vật làm nhiễm ô. Với mực Hiền Ngu theo đạo tiếng tăm ít vang lừng nhưng chỗ đạt ngộ rất thâm sâu.

Đêm rằm tháng ba năm Đại Minh thứ 7 (464) đời tiền Tống, tự luyện dầu lửa quấn trán rồi đốt, mắt tai đều hủy hoại, tụng vịnh không thôi, kẻ Tăng người tục đều tán thán ngợi khen, yêu ma đều hãi sợ, khắp nơi nghe thế đều phát tâm Bồ-đề. Chúng sĩ Lưu Kỳ, đời tiền Tống cũng rất sùng bái tôn kính, vì Đạo Tống mà làm kệ ngợi khen. . .

20. Tỳ-kheo-ni Tuệ Tuấn ở chùa Trúc viên.

Tỳ-kheo-ni Tuệ Tuấn vốn dòng họ Trần, người xứ Sơn âm, thuở nhỏ thông minh đỉnh ngộ, tinh tấn vượt xa tầm thường. Sáng sớm đốt hương, vận tâm quán tưởng kính lễ đúng thời khóa, trưa thì cơm rau một bữa, chẳng ăn dùng thức ngon béo bùi. Tuy ở tại gia mà như người xuất tục, song thân không thể cắt tóc chí nguyện. Đến tuổi mười bảy mới hứa cho theo đạo, kinh sách trong ngoài chỉ nhìn qua thì tụng được thành bài. Thiền sâu Quán mật không gì chẳng nhập, vắng lặng mà không tranh giành, hòa mục mà có tiết lượng, chơi bạn quen thân chưa từng đùa bỡn.

Thái tể Giang hạ Vương Nghĩa Cung, đời tiền Tống rất tôn trọng suy kính, thường cung cấp y dược bốn mùa không thiếu thứ gì. Chẳng cất chứa của cải, tất cả đều xây dựng chùa viện, chùa Trúc viên được thành lập là nhờ công lao của Tuệ Tuấn. Tuệ Tuấn vui với Thiền vị, già mà chẳng suy. Năm Đại Minh thứ 8 (465), Tuệ Tuấn viên tịch, thọ bảy mươi ba tuổi, an táng tại Phụ sơn. Ngay chùa ấy, có vị Tăng hóa Ni thông mẫn trác tú, tụng niệm kinh luật, ăn dùng rau lá tiết chế khổ hạnh, tiếng tốt ngang đồng như Tuệ Tuấn vậy.

21. Tỳ-kheo-ni Bảo Hiền ở chùa Phổ hiền.

Tỳ-kheo-ni Bảo Hiền vốn dòng họ Trần, người xứ Trần quận. Năm mười sáu tuổi chịu tang thân mẫu, suốt ba năm chẳng ăn ngũ cốc chỉ dùng củ sắn củ ấu để tự nuôi sống, chẳng mặc áo quần bằng tơ lụa, chẳng ngồi trên giường chiếu. Năm mười chín tuổi, xuất gia tại chùa Kiến An. Tháo hạnh tinh tu, rộng thông Thiền luật.

Đời tiền Tống, vua Văn Đế (424-454), rất mến mộ cúng dường y thực. Vua Hiếu Vũ Đế (454-465), cũng rất kính đãi, hàng tháng cung cấp một vạn tiền. Vua Minh Đế (465-473) sau khi lên ngôi, thường tiếp xúc càng thêm sùng kính. Năm Thái Thỉ thứ nhất (465), ban sắc Bảo Hiền làm tự chủ chùa Phổ hiền, hai năm sau (467), lại ban sắc làm Tăng Chính Đô ấp, rất có uy phong, đoán rõ như thần, khéo luận vật lý, quanh co thảy đều rõ hiểu. Giữ tánh cương trực không thể khuynh nhiễu.

Niên hiệu Hưng Bình (314-317) cuối đời Tây Tấn, có Tịnh Kiểm là vị Tỳ-kheo-ni đầu tiên (ở Trung Hoa), ban đầu thọ giới Cụ túc chỉ theo Đại Tăng. Sau này, Tỳ-kheo-ni Tuệ Quả, Tịnh Âm. . . ở chùa Cảnh phúc đến hỏi Sa-môn Cầu-na-bạt-ma, Cầu-na-bạt-ma bảo:

-Cõi nước không có hai bộ Đại Tăng, chỉ theo Đại Tăng thọ đắc giới Cụ túc.

Tuệ Quả. . . về sau lại gặp Tỳ-kheo-ni Tiền Tát La - người ngoại quốc đến. Vào năm Nguyên Gia thứ 11 (435), theo Sa-môn Tăng-già Bạt-ma trùng thọ giới Cụ túc tại giới Đàn chùa Nam Lâm. Như vậy, có thể cho rằng trước đó thọ không đắc giới mà gọi là tăng trưởng giới thiệu vậy. Sau đó những người ưa thích khác lạ, rộng cùng truyền tập điển chế sai lạc. Năm Nguyên Huy thứ 02 (474), pháp sư Luật Dĩnh ở chùa Tấn Hưng khai giảng luật Thập Tụng. Ngày đó có hơn mười vị Ni nhân nghe giảng dạy nên muốn thọ giới lại, Bảo Hiền bèn đến chỗ Đại Tăng mang mệnh lệnh đến giảng tòa, đánh mộc bảng, tuyên bảo cùng chư Ni:

- Không được thọ giới lại. Nếu vị nào tuổi tác chưa đủ thì thầy của vị đó trước phải nhóm chúng sám hối xong, sau đó đến chỗ Đại Tăng. Đại Tăng hứa khả, thỉnh người kiểm xét mới được thọ giới. Nếu có ai chống cự trái lại tức liền tẩn xuất.

Nhân đó, về sau mọi sự kiêu cạnh tạm dứt mất.

Bảo Hiền ở chỗ thanh tịnh giản đơn, tài kiêm sự nghĩa an ủy mọi người nâng đỡ kẻ dưới, trang nghiêm ít muốn, lợi ích cho đời cao như thế. Năm Thăng Minh thứ nhất (477), Bảo Hiền viên tịch, thọ 77 tuổi.

22. Tỳ-kheo-ni Pháp Tịnh ở chùa Phổ hiền.

Tỳ-kheo-ni Pháp Tịnh, người xứ Giang bắc. Năm 20 tuổi gặp loạn nên theo thân phụ trốn tránh đến xứ Mạt lăng. Gia đình vốn theo Phật giáo, pháp tịnh xuất gia từ tuổi nhỏ tại chùa Vĩnh Phúc, giới hạnh thanh khiết, thấu rõ sự lý, trầm tư tinh nghiêm xả thân cứu nghĩa, cùng với Tỳ-kheo-ni Bảo Hiền là đồng bạn cũng thời nổi danh.

Đời nhà Tống, vua Minh Đế (465-473) lấy đó làm lạ. Năm Thái Thỉ thứ nhất (465), ban sắc Pháp Tịnh trú tại chùa Phổ hiền, thường hay tiếp đãi trong cung, giữ lễ như thầy bạn. Năm sau (466), lại ban sắc giữ chức Đô Duy Na ở kinh ấp, ở việc công chính, Pháp Tịnh ứng xử tinh thông, tùy phương cấp dẫn, cảm hóa như xuôi dòng. Chư Ni ở Kinh Sơ cũng như những phụ nữ thông gia, không ai chẳng từ xa viết thư gởi tặng cầu bạn tri thức. Đức hạnh quen đào luyện sửa trị của Pháp Tịnh ai ai cũng biết. Chúng theo cầu học giới hạnh khuôn phép mẫu mực khoảng bảy trăm người.

Năm 65 tuổi, Pháp Tịnh viên tịch, nhằm năm Nguyên Huy thứ nhất (473).

23. Tỳ-kheo-ni Tuệ Diệu ở chùa Vĩnh khương, Thục quận.

Tỳ-kheo-ni Tuệ Diệu vốn dòng họ Chu, người xứ Tây bình, xuất gia từ thuở nhỏ, thường thệ nguyện thiêu thân để cúng dường Tam bảo. Cuối năm Thái Thỉ (472) nói cùng thứ sử Lưu Lượng, lúc đầu thì Lưu Lượng chấp thuận. Có Triệu Xứ Tư xây phần mộ, họ Vương chấp thuận. Đến rằm tháng giêng, Tuệ Diệu dẫn các đệ tử mang dầu vải đến chỗ phần mộ, sửa soạn chưa xong, Lưu Lượng đưa thư đến nói cùng Chư Ni rằng:

- Nếu Tỳ-kheo-ni Tuệ Diệu thật sự muốn thiêu thân thì cả chùa Vĩnh khương đều mắc trọng tội.

Tuệ Diệu vì bất đắc dĩ nên trở về. Họ Vương vô cùng tức giận bảo:

- Bà Ni cần cầu danh lợi dối bày kỳ đặc.

Kín đút lót người bên trong làm việc vào nữa đêm, trong thành ai cũng biết, Tuệ Duệ bảo:

- Nàng con gái mới lấy chồng chớ lấy sinh lấy phiền não, xả bỏ thân liên quan bên cạnh tôi người đâu biết!

Từ đó trở về lại chùa, bỏ ăn ngũ cốc, uống các dầu thơm. Đến năm Thăng Minh thứ nhất (477), Tuệ Diệu thiêu thân tại chùa, lửa cháy đến mặt, vẫn tụng kinh không ngừng, bảo Chư Ni rằng:

- Lượm nhặt hài cốt của tôi chỉ được hai thăng. Đến lúc lửa tắt, quả thật y như lời Tuệ Diệu nói.

Trước lúc thiêu thân khoảng một tháng, ngày nọ có vị tăng người nước Hồ, tuổi khoảng hai mươi, hình dung đoan chánh, ở đùi vế có mọc cọng lông dài sáu, bảy tấc rất nhỏ mềm mại, có người hỏi duyên cớ, thì dịch ngữ nói rằng:

- Bởi do từ trước chưa từng che đậy ở đó nên mọc lông như vậy. Vị tăng ấy nói với Tuệ Diệu rằng:

- Tôi ở nước Ba-la-nại cách đây vài ngày nghe chị muốn xả bỏ báo thân này nên đem bình bạc đến tặng chị.

Tuệ Diệu bèn đảnh lễ nhận lấy, chưa kịp giao nhận bèn vội khước từ. Tuệ Diệu sai người tìm để giữ lại. Song, ra đến cửa thì đã đâu mất. Chư Ni đem bình bạc ấy đừng đầy xá lợi của Tuệ Diệu, chẳng tràn hai hộp. . .

TRUYỆN CÁC VỊ TỲ-KHEO-NI

QUYỂN 3

ĐỜI NAM TỀ CÓ 15 VỊ

1. Tỳ-kheo-ni Pháp Duyên ở Đông hoàn, Tăng thành.

2. Tỳ-kheo-ni Đàm Triệt ở chùa Nam vĩnh an.

3. Tỳ-kheo-ni Tăng Kính ở chùa Sùng thánh.

4. Tỳ-kheo-ni Tăng Mãnh ở chùa Tề minh, Cổ quan.

5. Tỳ-kheo-ni Diệu Trí ở chùa Hoa nghiêm.

6. Tỳ-kheo-ni Trí Thắng ở chùa Kiến phúc.

7. Tỳ-kheo-ni Tăng Cái ở chùa Thiền cơ.

8. Tỳ-kheo-ni Pháp Toàn ở chùa Đông thanh viên.

9. Tỳ-kheo-ni Tịnh Diệu ở chùa Phổ hiền.

10. Tỳ-kheo-ni Đàm Giản ở chùa Pháp âm.

11. Tỳ-kheo-ni Tịnh Khuê ở chùa Pháp âm.

12. Tỳ-kheo-ni Tuệ Tự ở chùa Tập thiện.

13. Tỳ-kheo-ni Siêu Minh ở chùa Tề minh, tiền Đường.

14. Tỳ-kheo-ni Đàm Dõng ở chùa Pháp âm.

15. Tỳ-kheo-ni Đức Lạc ở chùa Tề hưng, xứ Diệm.

1. Tỳ-kheo-ni Pháp Duyên ở Đông hoàn, Tăng thành.

Tỳ-kheo-ni Pháp Duyên vốn dòng họ Du, người xứ Đông Hoàn Tăng Thành. Năm Nguyên Gia thứ 9 (433), đời tiền Tống. Pháp Duyên vừa mười tuổi cùng em là Pháp Thải chín tuổi, chưa biết kinh pháp. Ngày mồng 8 tháng 2 năm đó (433), cả hai chị em không biết đi đâu, ba ngày sau trở về nói đến tịnh độ thiên cung thấy Phật, Phật nhân đó mà chỉ dạy. Đến ngày rằm tháng 9, lại đi mất một tuần mới về, có thể viết được chữ nước ngoài và tụng kinh, nghe người Tây Vực nói đùa, nghe cũng hiểu rõ.

Ngày rằm tháng giêng năm Nguyên Gia thứ 10 (434), lại bỏ đi mất, những người làm ruộng thấy hai chị em nương gió bay bổng giữa trời, song thân lo sợ tế thần cầu phước, trải qua cả tháng mới trở lại, lúc trở về là đã xuất gia, thân mặc pháp phục, nắm tóc đem về, tự nói thấy Phật và các Tỳ-kheo-ni, bảo rằng:

- Người có nhân duyên đời trước nên làm đệ tử ta.

Rồi đưa tay xoa đầu, tóc tự rơi rụng và đặt pháp danh: chị là Pháp Duyên, em là Pháp Thải. Lúc sắp trở về bảo rằng:

- Có thể làm tịnh xá sẽ cho các ngươi trú vậy.

Pháp Duyên. . . trở về nhà hủy phá thần tòa sửa làm tịnh xá, ngày đêm giảng tụng, đêm đến mỗi người tự có hào quang năm sắc chiếu sáng, nổi trôi trên các dòng hay ở đỉnh núi non có như ngọn đuốc. Từ đó về sau, lời nói tao nhã, âm thanh trong sáng, lên kinh đô phúng tụng không ai sánh bằng. Thứ sử Vĩ Lãng Khổng Mặc đều khuất phục, cung kính cúng dường. Nghe Pháp Duyên giảng nói vô cùng kính phục. Nhân đó mà mọi người đều phụng thờ chánh pháp.

Khoảng trong niên hiệu Kiến Nguyên (479-483), đời Nam Tề, Pháp Duyên viên tịch, thọ năm mươi sáu tuổi.

2. Tỳ-kheo-ni Đàm Triệt ở chùa Nam vĩnh an.

Tỳ-kheo-ni Đàm Triệt, chưa rõ người xứ nào. Từ nhỏ là đệ tử của Tỳ-kheo-ni Phổ Yếu, theo Phổ Yếu trú tại chùa Vĩnh an. Phổ Yếu bảo:

-Chăm lo học giỏi hẳn sẽ có tiếng ở đời.

Đàm Triệt giữ lấy chí khí không kiêu hãnh, học tập siêng năng không ngừng. Yếu nghĩa Phật pháp, đều suốt thấu. Chưa kịp thành giới đã nghiên cứu kinh luận. Sau khi thọ giới Cụ túc, cùng học Luật tạng. Tài năng gánh vác cơ vụ rất khéo giảng nói, phân tích minh bạch rõ ràng, nghiên cứu sâu xa. Chư Ni lớn nhỏ đều trông nhờ, tùy phương ứng hội, tiết tấu lô-gíc. Các phụ nữ từ hàng Ngũ hầu đến Thất quý trở xuống không ai mà chẳng tu kính mến phục.

Năm Vĩnh Minh thứ 2 (483), đời Nam Tề, Đàm Triệt viên tịch, thọ sáu mươi ba tuổi.

3. Tỳ-kheo-ni Tăng Kính ở chùa Sùng thánh.

Tỳ-kheo-ni Tăng Kính vốn dòng họ Lý, người xứ Cối kê, ở ngụ tại đất Mạt lăng. Tăng Kính lúc còn trong bào thai, người nhà thiết lễ hội, thỉnh Sa-môn Tăng siêu ở chùa Ngõa Quan và Tỳ-kheo-ni Đàm Chi ở chùa Tây, hai vị chỉ vào bụng gọi đứa bé trong bào thai làm đệ tử và người mẹ thay đứa bé gọi hai vị là thầy. Bất luận là nam hay nữ hẳn đều cho xuất gia. Đến ngày sắp sinh, người mẹ mộng thấy Thần nhân bảo rằng:

- Nên kiến lập bát Quan trai pháp tức mạng kinh bắt đầu.

Chư Tăng và tôn tượng chưa thỉnh đến, liền sinh Tăng Kính. Nghe giữa không trung có tiếng bảo rằng:

- Nên đem đến chùa Kiến An, thưa cùng chư Ni cho làm đệ tử.

Năm lên năm, sáu tuổi, Tăng Kính nghe tụng kinh, liền có thể nhớ tụng, đọc kinh vài trăm quyển, diệu giải ngày một sâu xa, chỉ dùng rau lá khắc kỷ thanh phong tạm trước. Mãi đến niên hiệu Nguyên Gia (424-454), đời tiền Tống, Lỗ Quận Khổng Mặc ra trấn Quảng châu, dẫn Tăng Kính đi cùng. Gặp được Tỳ-kheo-ni Tiền Tát La. . . , người ngoại quốc đang đến kinh đô Triều Tống, đều là phong tiết cao dị, liền xin theo thọ giới, rõ sâu nghĩa lý vô thường, muốn nương thuyền vượt biển tìm cầu thánh tích. Đạo tục cấm cản, phải dừng ở tại Lĩnh nam hơn ba mươi năm. Phong lưu dần đổi, tục dữ cải tâm, có mười ba người xả bỏ vườn nhà cúng dường Tăng Kính, cùng nhau lập chùa ở tại triều đình, đặt hiệu chùa Chúng Tạo. Vua Minh Đế (465-473), đời Tiền Tống nghe thế, từ xa sai người nghênh đón. Đạo tục cùng nhau chia sẻ buồn nhớ. Trở lại kinh đô, Tăng Kính được ban sắc trú tại chùa Sùng thánh, kẻ tăng người tục khâm phục sự tiến dừng của Tăng Kính. Lạc Tuân ở Đơn Dương vì Tăng Kính mà xả bỏ vườn nhà để dựng lập chùa, sau dời đến đó ở. Thời nhà Tề, Văn Tuệ Đế, Văn Tuyên Vương ở Kính lăng đều khâm phục phong thái và đức hạnh của Tăng Kính cúng thí đầy đủ không khuyết thiếu thứ gì.

Ngày mồng ba tháng 2 năm Vĩnh Minh thứ 4 (487), đời Nam Tề, Tăng Kính viên tịch, thọ tám mươi tư tuổi, an táng tại phía Bắc núi Chung sơn. Các Đệ tử tạo lập văn bia, Trung thư thị lang Ngô Hưng Trầm ước chế văn bia tại đó.

4. Tỳ-kheo-ni Tăng Mãnh ở chùa Tề minh, Cổ quan.

Tỳ-kheo-ni Tăng Mãnh vốn dòng họ Sầm, người xứ Nam dương, dời đến trú tại huyện Cổ quan, cho đến thời Tăng Mãnh đã là năm đời. Tằng tổ của Tăng Mãnh theo nhà Tấn giữ chức chánh viên lang dư kháng lệnh. Gia đình vốn thờ kính Hoàng Lão và kính tin tà thần. Tăng Mãnh từ thuở nhỏ đã bùi ngùi, có chí cầu đạo, xa lánh trần tục. Năm mười hai tuổi, thân phụ qua đời, Tăng Mãnh gào khóc đến nỗi thổ huyết, chết đi sống lại, trọn đủ ba năm, tánh tình bất diệt, từ biệt mẹ xuất gia học đạo. Đạo hạnh đã thanh khiết, sống một cuộc sống nhàn tịnh luôn cung kính nghiêm tinh. Chỉ dùng cơm gạo rau lá thô sơ nên thân còn da bọc lấy xương. Hành Đạo sám hối chưa từng biếng lười. Phô bày lỗi trước, tinh cần khẩn thiết rơi lệ. Hay làm những việc mà người đời khó làm. Thứ sử Ích Châu Ngô Quận là Trương Đại nghe tiếng vang mà kính trọng, mời về làm thầy ở nhà.

Trong niên hiệu Nguyên Huy (473-477), đời tiền Tống, Tỳ-kheo- ni Tịnh Kiền vào đất Ngô, dẫn Tăng Mãnh ra kinh đô, trú tại chùa Kiến phúc, xét qua đại chúng trải suốt đêm ngày, theo đuổi giảng thuyết tâm không mệt nhọc, lắng lòng yên tọa, bình thản khó lường. Đến năm Kiến Nguyên thứ 4 (482), đời Nam Tề, mẫu thân mắc bệnh, Tăng Mãnh bèn xả bỏ nhà Đông để xây dựng chùa, đặt hiệu là chùa Tề minh. Quanh khắp điện vũ trồng đầy cây trúc, trong ngoài trong sạch tợ như như Tiên ở. Đối với người đói thì nhường thức ăn để bố thí, với người rét lạnh thì cởi áo mà bố thí cho. Ở phía Nam chùa thường có người săn bắn, nên chim thú đua nhau bay chạy tìm đến nơi Tăng Mãnh mà chim ưng săn rượt đuổi chỉ cách chừng thước tất. Tăng Mãnh vận dụng thân mình tay chân để ngăn cản chở che, tuy thân thể bị mổ cắn mà các loài thú tìm đến đều được thoát chết. Cùng sống tại đó khoảng vài mươi người, hơn 30 năm chưa từng thấy Tăng Mãnh lộ vẻ tức giận. Đến năm Vĩnh Minh thứ 5 (492), Tăng Mãnh viên tịch, hưởng thọ bảy mươi hai tuổi.

Bấy giờ, lại có Tỳ-kheo-ni Tăng Viện là đệ tử của Tăng Mãnh cũng là người lừng tiếng hiếu kính với thấy hạnh nghiệp cao xa, Tuệ ngộ thâm sâu.

5. Tỳ-kheo-ni Diệu Trí ở chùa Hoa nghiêm.

Tỳ-kheo-ni Diệu Trí vốn dòng họ Tào, người xứ Hà nội. Bản tánh nhu hòa thông mẫn, tấm lòng độ lượng, giữ gìn khuôn phép cấm ngăn như giữ gìn minh châu. Tâm thường siêng năng nhẫn nhục, cùng với mọi vật không trái ngược. Tuy có sự buồn não nhưng hình dáng lúc nào cũng hài hòa. Rũ màn quanh năm, trọn ngày chẳng phiền muộn đến ai. Tinh thông thấu đạt pháp tướng, mọi vật thảy đều làm chủ.

Khi triều Đường mới dựng lập, vua Vũ Đế (483-494), đời nhà Tề ban sắc mời Diệu Trí khai giảng các kinh Thắng-man, Tịnh Danh,. . . Đến lúc Diệu Trí giảng pháp, nhà vua đã vài lần thân lâm, ban chiếu hỏi vô phương, Diệu Trí liên tiếp phanh chiết mới không để lại ứ đọng, nhà vua thường ca ngợi tốt lành.

Thời nhà Tề, Văn Tuyến Đế ở Cảnh lăng, tại cương giới Chung sơn là nơi nhóm tụ an táng các bậc Danh đức. Đến năm Kiến Vũ thứ 2 (495), Diệu Trí viên tịch, hưởng thọ 64 tuổi, an táng tại chùa Định Lâm. Thị Trung lang da vương luân, đời Nam Tề, có vợ thuộc họ Giang vì Diệu Trí mà dựng lập trụ đá viết khắc ngôn từ ca ngợi, dựng ở bên trái một phần của Diệu Trí.

6. Tỳ-kheo-ni Trí Thắng ở chùa Kiến phúc.

Tỳ-kheo-ni Trí Thắng vốn dòng họ Từ, người xứ Trường An, đến trú tại Cối Kê đã ba đời. Năm lên 6 tuổi, Trí Thắng theo vương mẫu ra thành đô đến chùa Ngõa Quan, thấy Chiêu Đề sửa lớn bảo sức nghiêm Hoa, tự nhiên rơi nước mắc khóc lóc, nhân đó xin xuống tóc, vương mẫu về hỏi, Trí Thắng thuật đủ ý ấy. Vương mẫu cho rằng đang còn nhỏ dại nên chưa chấp thuận. Cuối đời Tiền Tống (. . . . -479), có lắm hoạn nạn, nhân dân bốn phương thất nghiệp, thời sự phân vân, lâu nhiễm nhiều năm.

Năm đến hai mươi tuổi, Trí Thắng mới được xuất gia, trú tại chùa Kiến phước, cần mẫn chuẩn mực đi vào khuôn phép. Thỉnh thọ kinh Đại Niết-bàn, chỉ một lần nghe liền có thể hành trí, về sau nghiên cứu luật tụng, không nhọc công thọ lại, hăng say công việc, tìm tòi tra cứu, tự chế vài mươi quyển Nghĩa sớ, từ đơn giản đến cao siêu, nghĩa ẩn mà lý huyền diệu. Gặp khó khăn chẳng nản lòng, gặp vui sướng không hề giải đãi. Khoảng trong niên hiệu Đại Minh (457-465)*, có một gả nam tử dối trá ôm hoài nhiễm dục, mưu toan tính kế lợi riêng. Trí Thắng khắc ý thâm uyên, khí tháo lập bền, nghiêm nét mặt bảo cùng đại chúng, chúng liền soát lục giao cho quan xét xử. Trí Thắng giữ giới thanh tịnh như gìn giữ minh châu.

Bấy giờ, có Tăng Tông Huyền Thư đệ tử của Pháp sư Đàm Bân ở chùa Trang Nghiêm, cùng hầu giữ điện Phật, khinh thường mạn tạng đến trộm, mới mất Bồ-tát Anh Lạc và bồn tắm bảy báu, bình lọ, y bát của Đàm Bân, các vật ở bên ngoài thất như khánh treo… nên buồn phiền nghỉ giảng, đóng cửa ba ngày. Tri Thắng tuyên cáo cùng bốn bộ chúng nội trong một tuần hẳn sẽ hoàn trả đầy đủ. Đức lớn cảm hóa mọi hành vi cử chỉ như vậy. Thời nhà Tề, Văn Tuệ Đế nghe được tiếng vang nhã ý cung nghênh đón tiếp mời vào cung. Mỗi lần rước vào cung giảng nói các kinh, thì Quan Tư Đồ Kính Lăng; Văn Tuyên Đế càng thêm sùng kính. Trí Thắng chí kiên trinh như vàng phương Nam, tâm ngời sáng tợ tuyết xứ Bắc, khuyên răn Ni chúng thật đủ vật trông. Lệnh chỉ mới bảo làm chủ chùa, cả thảy đều cung kính như sùng tụng vị Tôn nghiêm. Trí Thắng theo pháp sư Tăng Viễn ở chùa Định Lâm cầu thọ Bồ-tát giới. Bên cạnh pháp tòa thường đặt lò hương, Trí Thắng xông hương, Tăng Viễn đứng đó bảo rằng:

- Chẳng lấy lửa, đã tin tú vậy.

Chỗ để hương chan hòa tỏa khói, mọi người đều ngợi khen sự cung kính trang nghiêm của Trí Thắng hiển bày ứng hiện như vậy.

Khoảng trong niên hiệu Vĩnh Minh (483-494), Trí Thắng thiết lễ trai Tăng nhiếp tâm cầu tưởng, bỗng nghe giữa không trung có tiếng gảy móng tay, liền chấp tay lắng nghe. Trí Thắng thường trú tại chùa, ba mươi năm chưa từng ứng phó trai hội, đặt chân đến nơi giàu sang phú quý. Trí Thắng quý trọng chỗ nhàn tĩnh, nhiếp niệm tư duy, nên tiếng thơm vang xa, Văn Tuệ Đế càng gia tâm cung phụng, ngày tháng đủ đầy, dựng xây phòng nhà, mở mang chùa viện, Đại chúng đông nhiều. Trí Thắng xả bỏ y bát vì bảy vị Hoàng đế trong thời tiền Tống và Nam Tề mà tạo dựng tượng đá ở chùa Nhiếp Sơn.

Đến năm Vĩnh Minh thứ 10 (494), Trí Thắng nằm trên giường bệnh, bỗng thấy xe vàng Vũ ngọc đều đến nghênh đón. Đến ngày mồng 5 tháng 4, bảo các đệ tử rằng:

- Ngày nay, ta qua đời!

Các đệ tử đều khóc lóc, Trí Thắng bèn vạch y bày ngực, giữa ngực có viết thảo chữ "Phật". Thể chữ mới đẹp sắc trắng cùng soi nhuận, đến giữa trưa ngày mồng 08 thì viên tịch, hưởng thọ sáu mươi sáu tuổi, an táng tại Chung sơn. Vua Văn Đế cung cấp thuốc than cho Trí Thắng, còn trong lúc tang lễ mọi sự cần dùng đều do các quan lo liệu đầy đủ.

7. Tỳ-kheo-ni Tăng Cái ở chùa Thiền cơ.

Tỳ-kheo-ni Tăng Cái vốn dòng họ Điền, người xứ Quân nhân, nước Triệu. Thân phụ là thái thú Hoằng Lương Thiên Thủy.

Tăng Cái xuất gia từ thuở nhỏ làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Tăng Chí ở chùa Hoa Lâm; Bành thành. Không màng lợi dưỡng dứt bỏ danh dự. Năm Nguyên Huy thứ nhất, sách Lỗ Xâm Châu, nên Tăng Cái cùng bạn đồng học là Pháp Tấn cùng đến phương Nam kinh thất, trú tại chùa Điệu Tướng của chư Ni, rộng nghe kinh luật, sâu cứu chỉ quy, chuyên tu thiền định, ngày không đủ tu đến đêm thâu, nóng lạnh chẳng đổi xiêm y, bốn mùa không thức ăn mới lạ, chỉ dùng một bữa cơm rau giữa trưa mà thôi. Thọ nghiệp ở hai Thiền sư Ẩn Bá. Cả hai vị đều khen ngợi sự tỏ ngộ khác thường của Tăng Cái.

Trong niên hiệu Vĩnh Minh (483-494) thời Nam Tề, Tăng Cái dời đến trú tại chùa Thiền cơ, muốn xiển dương rộng Quán Đạo, kẻ tăng người tục đến thăm hỏi, ảnh hưởng sự tu, mới riêng lập thiền phòng ở bên trái cạnh chùa, yên lặng trong đó, mỗi lúc ra thì tinh thần sảng khoái không mỏi mệt. Thời nhà Tề, Cảnh Lăng Văn Tuyên Vương Tú Tử Lương, suốt bốn mùa cung cấp. Tuy tuổi đã già nua mà chí hướng thượng chẳng suy mòn. Trọn ngày thanh hư, suốt đêm chẳng ngủ. Đến năm Vĩnh Minh thứ 11 (494), Tăng Cái viên tịch, hưởng thọ sáu mươi bốn tuổi.

Bấy giờ, lại có Pháp Diên, vốn dòng họ Hứa, người xứ Cao dương, tinh cần có hạnh nghiệp, cũng do từ thiền định mà nổi danh.

8. Tỳ-kheo-ni Pháp Toàn ở chùa Đông thanh viên.

Tỳ-kheo-ni Pháp Toàn vốn dòng họ Đái, người xứ Đơn dương. Đoan trang ưa thích vắng lặng, tinh cần định tuệ. Ban đầu theo Tông Viện xem khắp các kinh, về sau bắt chước hai Thiền sư Bá Ẩn tham cùng thiền quán. Ngày thì nghiên cứu kinh văn, đêm lại xem khắp Diệu Cảnh. Đối với giáo điển Đại thừa đều có thể tuyên giảng, pháp môn bí diệu Tam-muội đều làm thầy khuôn phép. Ăn chỉ rau quả, mặc cốt che hình. Dạy dỗ những điều chưa nghe khuyên răn hậu học. Hàng thính giả tu hành công phu rất đông. Chùa rộng lớn quán xuyến trong ngoài cũng rất khó khăn, nên năm Thái Thỉ thứ 3 (465) thời tiền Tống, Ni chúng họp bàn, muốn phân thành hai chùa, bấy giờ Tỳ-kheo-ni Bảo Anh xin ở phía Đông dựng lập Thiền phòng, lại tạo dựng linh tháp. Từ đó mới phân thành chùa Thanh viên ở phía Đông. Đến năm Thăng Minh thứ 2 (478) thời Tiền Tống, Bảo Anh viên tịch, chúng đã mới phân, người coi sóc chưa tiếp nối, mới mời Pháp Toàn làm chủ chùa. Từ đó, kẻ lớn người nhỏ tất cả đều mến vui, tình cảm sâu đậm như sữa hòa với nước.

Đến năm Long Xương thứ nhất (494) thời Nam Tề, Pháp Toàn viên tịch, hưởng thọ tám mươi ba tuổi. Bấy giờ, ở tại chùa lại có các vị như Tịnh Luyện, Tăng Luật, Tuệ Hình đều là những người ham học lại nổi danh.

9. Tỳ-kheo-ni Tịnh Diệu ở chùa Phổ hiền.

Tỳ-kheo-ni Tịnh Diệu vốn dòng họ Dương, người xứ Kiến khang. Chí đạo chuyên thành, vui pháp kiều khẩn. Lúc mới thọ giới Cụ túc, Tịnh Diệu theo Tế Viện để thọ học, tinh cần suy tư nghiên tầm áo nghĩa Đại thừa. Sau khi đã được 10 hạ bèn làm vị thầy mẫu mực. Thời nhà Tề, vua Văn Tuệ Đế, Văn Tuyên Đế ở Cảnh lăng đều kính phục.

Năm Vĩnh Minh thứ 8 (491), vua Cánh Lăng Văn Tuyên Đế thỉnh độ giảng kinh Duy-ma, sau làm chủ chùa hơn hai mươi năm, kẻ lớn người nhỏ sùng phụng như kính thờ cha mẹ, theo làm đệ tử hơn bốn trăm người. Đến năm Vĩnh Minh thứ 10 (493), Tịnh Diệu viên tịch, hưởng thọ bảy mươi hai tuổi.

Bấy giờ, ở tại chùa lại có các vị như Tăng Yếu, Quang Tịnh đều là những bậc học hành nổi tiếng.

10. Tỳ-kheo-ni Đàm Giản ở chùa Pháp âm.

Tỳ-kheo-ni Đàm Giản, vốn dòng họ Trương, người xứ Thanh hà, là đệ tử của Tỳ-kheo-ni Pháp Tịnh, đến tham học ở Hoài hải, hoằng tuyên chánh pháp, trước người sau mình, ý chí cứu tế rộng lớn.

Năm Kiến Nguyên thứ 4 (483) thời Tam Tề, dựng lập tịnh xá Pháp Âm, chuyên tập thiền tư tịch mặc, thông đạt Tam-muội. Tiếng thơm đức hạnh vang xa, công hoằng hóa ngày một tỏa rộng. Kẻ tăng người tục kính ngưỡng, thạnh tu cúng thí. Bấy giờ có Pháp sư Tuệ Minh mến sâu tịch tĩnh, vốn trú tại chùa Đạo Lâm. Trong niên hiệu Vĩnh Minh (483- 494), Văn Tuệ Đế và Văn Tuyên Vương ở Cảnh lăng thường vì tu sửa nghiêm sức, chư Tăng phần nhiều đam mê nghĩa học, giảng nhiều kinh luận, tới lui náo động, nên Tuệ Minh muốn bỏ đó mà đi, Đàm Giản bèn đem chùa đang ở để cúng dường, nhân đó đời đến Bạch Sơn, dựng lập thảo am để che mưa gió, đến giờ đi khất thực để tự nuôi sống, thường hội các tiều phu tạo dựng công đức.

Đến năm Kiến Vũ thứ nhất (494), giữa đêm 18 tháng 2, leo lên đống củi chất sẵn dẫn lửa tự thiêu, xả bỏ thân sinh tử để cúng dường Tam bảo. Mọi người ở gần thôn xóm thấy lửa cháy, đua nhau chạy lại cứu, đến nơi thì Đàm Giản đã viên tịch. Kẻ tăng người tục thương khóc vang tiếng cùng hang núi. Bèn lượm nhặt di cốt còn lại, vì Đàm Giản mà lập phần mộ.

11. Tỳ-kheo-ni Tịnh Khuê ở chùa Pháp âm.

Tỳ-kheo-ni Tịnh Khuê vốn dòng họ Chu, người xứ Tấn lăng, đến cư ngụ tại huyện Kiến khang đã ba đời. Tịnh Khuê từ nhỏ đã thông minh dĩnh ngộ, nghe một hiểu nhiều. Tánh chẳng ham thích thế tục, sớm nguyện xuất gia, song thân xót thương chẳng trái ý nguyện. Tịnh Khuê làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Pháp Tịnh ở chùa Pháp âm, đức hạnh thuần hậu, kinh luật thông rành, Tam thừa thiền một không gì chẳng thấu đạt. Thần lượng sâu xa, vật chẳng thể dòm tới. Để thân quên mùi vị thường tự khô gầy.

Pháp Tịnh tinh tấn cần mẫn đáng làm khuôn phép cho đời, truyền trao dạy bảo, phần nhiều đã đem lợi ích đến mọi người, đáng để cho đời nương tâm. Pháp Tịnh cùng Tỳ-kheo-ni Đàm Giản đồng ở tại chùa Pháp âm sau dời đến Bạch Sơn nương gá dưới bóng cây, ra công hoằng hóa dần dần rộng lớn. Đến ngày 18 tháng 2 năm Kiến Vũ thứ nhất (494), cùng với Đàm Giản cùng một đêm tự thiêu thân. Kẻ tăng người tục buồn thương đến viếng thăm thảy đều nghẹn ngào. Lượm nhặt xá-lợi, đắp phần mồ dưới gốc cây!

12. Tỳ-kheo-ni Tuệ Tự ở chùa Tập thiện.

Tỳ-kheo-ni Tuệ Tự vốn dòng họ Chu, người xứ Cao bình; Lư khâu là người nhìn xa trông rộng, nhìn Tuệ Tự như bậc trượng phu chẳng giống gì phụ nữ, mở lời bàn luận rất ngay thẳng, không tránh né. Vừa mới bảy tuổi bàn ăn rau quả; trì trai, chí tiết dũng mãnh.

Năm mười tám tuổi, Tuệ Tự xuất gia tại chùa Tam tầng; Kinh châu, giới nghiệp Cụ túc, Tăng tục đều ngợi khen. Bấy giờ, tại Giang lăng có Tỳ-kheo-ni ẩn ở Tây thổ đức vọng, thấy Tuệ Tự khác thường, bèn mới hợp ý cùng nhau hành đạo, thường cùng trú một Hạ, cùng tập Ban chu, tâm hình cần khổ ngày đêm chẳng ngừng. Trầm Du Chi là thứ sử Tấn sa gạn lọc Tăng Ni, Tuệ Tự bèn lánh nạn tại Hạ Đô, đến sau khi Trầm phá bại lộ mới trở về Tây thổ. Thời nhà Tề, thái úy Đại ty Mã Dự Chương Vương Tiêu Nghi, khoảng cuối năm Thăng Minh (479) thời tiền Tống ra trấn tại kinh Thiểm, thấy Tuệ Tự có đạo hạnh nên đón mời vào nội, cúng dường tứ sự đầy đủ.

Bấy giờ, có thiền sư Huyền Sướng đi dọc theo đất Thục xuống Kinh châu, Tuệ Tự bèn đến thọ học thiền pháp, nghiên cứu tinh diệu. Huyền Sướng mỗi ngày thường ngợi khen Tuệ Tự xưa đã tích tập chẳng cạn. Tuệ Tự đã khéo hiểu Thiền hành, kiêm dùng rau quả gắng sức tiết chế. Vương Phi của Dự Chương bèn nhận làm quyến thuộc, kính tin rất sâu và theo thọ học thiền pháp. Mỗi lần có cúng thí, thọ nhận rồi thường tùy ban trải, chẳng có tích chứa. Ý chí thanh cao, chẳng vì nghiệp sinh mà ôm lòng hoài nghi, Dự Chương Vương muốn trở lại thành đô vì Tuệ Tự mà tạo dựng tinh xá tại phía Đông của Đệ đông điền, đặt hiệu là chùa Phước Điền và cũng thường vào Đệ đông hành đạo.

Năm Vĩnh Minh thứ 9 (492), vua cho mời vào cung, nhưng mỗi lần vào cung thì lại phát bệnh, Tuệ Tự chẳng chịu ăn, nhan sắc tiều tụy, khổ cầu trở lại chùa. Trở lại chùa rồi liền tự bình phục. Khoảng một tuần thì lại mời vào, sau khi vào rồi biến chuyển như trước, mọi người đều chẳng biết nguyên nhân. Bỗng chốc mà nhà vua băng hà, họa đến liên tiếp. Vua Vũ Đế (483-494) đem giao Đông Điền, gấp dựng chùa Tập thiện, chuyển dời tất cả chư Ni về chùa Tập thiện và đem chùa Phúc Điền riêng an trí Đạo nhân A-lê người ngoại quốc. Từ sau khi dời về chùa Tập thiện, Tuệ Tự chân vài năm chưa trở lại vào Đệ đông. Bấy giờ, trong ngoài đã kính trọng chư Ni ấy, mỗi khuyên tạm đến sau mới vào Đệ nội. Trúc phu nhân muốn thiết lập Thiền trai, đưa thư thưa hỏi trước, Tuệ Tự bảo:

- Rất tốt, bần đạo xấu, nay thưa thật nguyện xin một lần vào Đệ đông cùng chư phu nương từ biệt.

Đã vào trai hội, sau khi trai pháp hoàn tất, tự lấy giấy bút làm thơ rằng:

Người đời hoặc chẳng biết

Gọi ta là Lão Chu

Bỗng mời làm bảy ngày

Thiền trai chẳng được nghỉ.

(Ở sau lại còn có mười chữ nói riêng, nay quên mất!). Làm thơ xong bèn cười nói tiếp người. Chẳng khác ngày thường hay cao ngạo. Nhân hội đủ liền bảo:

- Đây thuở ra chùa mới là vĩnh biệt!

Tuổi già, Tuệ Tự không lại hay vào Đệ lý, bấy giờ trong thân thể rất kiện khương. Ra chùa hơn một tháng, bèn bảo bệnh, mới không có khác so với thường ngày đêm mà qua đời.

Năm Vĩnh Nguyên thứ nhất (499), ngày 20 tháng 11, Tuệ Tự viên tịch, hưởng thọ sáu mươi chín tuổi. Chu Xá vì Tuệ Tự lập bài tựa tán thán. Bấy giờ lại có Tỳ-kheo-ni Đức Thạnh, Đức hợp chí đồng làm quyến thuộc, hành đạo tập hầu thân nương âm chỉ vậy.

13. Tỳ-kheo-ni Siêu Minh ở chùa Tề minh, Tiền đường.

Tỳ-kheo-ni Siêu Minh vốn dòng họ Phạm, người xứ Tiền đường. Thân phụ thuở thiếu thời làm Quốc tử sinh, gia đình sùng phụng Đại pháp. Siêu Minh thuở nhỏ thông mẫn dĩnh ngộ, có chí hướng thượng, đọc ngũ kinh, khéo hay văn nghĩa. Hình thể đoan trang, trong ngoài đều kính trọng.

Năm hai mươi mốt tuổi, chồng mất nên ở góa, có người ở gần thôn đến cầu sính lễ mà không ưng thuận, nhân đó, xuất gia trú tại chùa Sùng Ẩn. Thần lý rõ suốt, đạo lý tỏ trong. Nghe ở chùa Bắc Trương tại Ngô huyện có Pháp sư Đàm Chỉnh, đạo hạnh cần khổ, Siêu Minh liền theo đến cầu thọ giới Cụ túc. Về sau, đến trú tại chùa Đồ Sơn nghe Pháp sư Tuệ Cơ giảng dạy các kinh, bèn nghiên cứu nghĩa lý Diệu chỉ. Một lần đã qua tai ghi nhớ như in. Tam Ngô sĩ thứ, trong ngoài đều sùng kính. Tìm trở lại Tiền đường, dời ở chùa Tề minh. Đến năm Kiến Vũ thứ 5 (498), Siêu Minh viên tịch, hưởng thọ hơn sáu mươi tuổi.

Bấy giờ, lại có Tỳ-kheo-ni Pháp Tạng cũng do học hạnh mà vẻ vang rạng ngời.

14. Tỳ-kheo-ni Đàm Dõng ở chùa Pháp âm.

Tỳ-kheo-ni Đàm Dõng là chị ruột của Tỳ-kheo-ni Đàm Giản, là người có tánh cương trực, phán quyết rõ ràng, không nhúng nhường, thường lấy Thiền luật làm chuyên, chẳng vì ăn mặc mà ôm hoài bảo, trú tại tịnh xá Pháp âm, ngộ sâu lý vô thường, thấu rõ Thường, Lạc, Ngã, Tịnh.

Năm Kiến Vũ thứ nhất (494), cùng Đàm Giản dời đến ở Bạch Sơn. Đến năm Vĩnh Nguyên thứ 3 (501), đêm rằm tháng hai, chất củi tự thiêu đem thân cúng dường. Bấy giờ, những người thấy nghe đều phát đạo tâm, cùng lượm nhặt di cốt để dựng lập phần mộ.

15. Tỳ-kheo-ni Đức Lạc ở chùa Tề hưng, xứ Diệm.

Tỳ-kheo-ni Đức Lạc vốn dòng họ Tôn, người xứ Tỳ lăng. Cao tổ Dục Tấn Dự Châu thứ sử. Đức Lạc vừa mới sinh mà trong miệng đã có hai chiếc răng, đến tuổi trưởng thành, thường ở trong nhà tối, chẳng cần đến đèn đuốc mà có thể thấy rõ tất cả. Nguyện thích lìa tục, song thân mến quý mà chẳng dám cản ngăn.

Đến năm Đức Lạc tám tuổi thì bằng lòng cho xuất gia, chị và em của Đức Lạc đồng thời vào đạo, làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Quang ở Tấn lăng. Sau khi thọ giới Cụ túc, đều đến tham học ở chốn kinh sư, trú tại chùa Nam vĩnh an, dốc chí tinh cầu trọn ngày đêm, nghiêm cùng kinh luật, ngôn đàm Điển nhã. Vua Văn Đế (424-454) thời tiền Tống ngợi khen cho là điều tốt lành. Năm Nguyên Gia thứ 7 (431), có Sa- môn Cầu-na-bạt-ma; người ngoại quốc đến, đại tướng quân, đời tiền Tống dựng lập chùa Vương Quốc, mời đến trú tại đó. Đến năm Nguyên Gia thứ 11 (434), có các vị Tỳ-kheo-ni hơn mười người từ nước Sư Tử đến, lại theo Sa-môn Tăng-già Bạt-ma cầu thọ giới Cụ túc. Đến năm Nguyên Gia thứ 21 (444), ở cùng chùa Ni, có Pháp Tịnh, Đàm Lãm, bị lây nhiễm Khổng Hy, trước mưu cầu hại người, thân bần cùng phá pháp hủy chùa điện, phòng nhà, chư Ni ly tán, Đức Lạc dời đến ở chùa Đông thanh viên, hỏi thăm tham thiền, cùng nghiên cứu với Diệu Cảnh. Đến lúc Vua Văn Đế băng hà (454), Đức Lạc mới đi về phía Đông đến Cối kê, dừng ở tại tịnh xá Chiếu minh; Bạch sơn xứ Diệm, học chúng nhóm họp, thư thả chỉ dạy, đạo thạnh hành cả vùng Đông Nam.

Năm Vĩnh Minh thứ 5 (488), thời Nam Tề, có Trần Lưu, Nguyễn Kiệm là những kẻ sĩ đốc tín, xả thí nhà ở để xây dựng tịnh xá Tề minh. Đức Lạc rất khuôn phép nên kẻ lớn người nhỏ đều vui mừng kính phục, xa gần đều kính trọng phong thái, mọi người thảy đều nguyện xin nương tựa, đồ chúng hơn hai trăm vị. Đức Lạc chẳng tích chứa của vật cúng thí, hàng năm mở một hội giảng lớn, Tăng Ni chẳng phân hạng đều bình đẳng cúng dường. Đến năm Vĩnh Nguyên thứ 3 (501), Đức Lạc viên tịch, hưởng thọ tám mươi mốt tuổi.

Bấy giờ, tại đất Diệm có Tỳ-kheo-ni Tăng Mậu, vốn dòng họ Vương, người xứ Bành thành, tiết thực đơn sơ, cần khổ làm chuyên, đem các di vật của Đức Lạc do người thân giữ lại, ghi vào nơi tịnh xá Trúc viên này.

TRUYỆN CÁC VỊ TỲ-KHEO-NI

QUYỂN 4

Ở THỜI NAM LƯƠNG CÓ 14 VỊ

1. Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú ở chùa Thiền lâm.

2. Tỳ-kheo-ni Tăng Niệm ở chùa Thiền lâm.

3. Tỳ-kheo-ni Đàm Huy ở chùa Trường lạc, Thành đô.

4. Tỳ-kheo-ni Phùng ở chùa Lang trung, Cao xương.

5. Tỳ-kheo-ni Tuệ Thắng ở chùa Nhàn cư.

6. Tỳ-kheo-ni Tịnh Hiền ở chùa Đông thanh viên.

7. Tỳ-kheo-ni Tịnh Uyên ở chùa Trúc viên.

8. Tỳ-kheo-ni Tịnh Hạnh ở chùa Trúc viên.

9. Tỳ-kheo-ni Linh Ngọc ở chùa Nam tấn lăng.

10. Tỳ-kheo-ni Tăng Thuật ở chùa Nhàn cư.

11. Tỳ-kheo-ni Diệu Y ở chùa Tây thanh viên.

12. Tỳ-kheo-ni Tuệ Huy ở chùa Lạc an.

13. Tỳ-kheo-ni Đạo Quý ở chùa Để sơn.

14. Tỳ-kheo-ni Pháp Tuyên ở chùa Chiêu minh, Sơn âm.

1. Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú ở chùa Thiền lâm.

Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú vốn dòng họ Lương, người xứ An định, Ô thị. Tổ tông truyền đời chinh Lỗ Tư Mã, thân phụ ăn lộc ở huyện Long Xuyên Đô Hương Hầu. Tịnh Tú từ thuở nhỏ đã thông duệ, ưa thích làm việc nhân từ. Năm lên bảy tuổi, tự nhiên trì trai, trong nhà thỉnh chư Tăng tụng kinh Đại Bát Niết bàn, nghe xong, Tịnh Tú bèn dứt bỏ thịt cá chỉ ăn rau quả, không dám để cho cha mẹ biết. Trong cơm ăn nếu có cá thịt thì khéo che dấu rồi tự bỏ đi. Tịnh Tú theo Sa-môn khổ luyện; người ngoại quốc học hỏi lãnh thọ ngũ giới, tinh cần phụng trì chẳng từng tái phạm. Lễ bái đọc tụng ngày đêm chẳng nghĩ.

Năm mười hai tuổi, Tịnh Tú bèn xin xuất gia, song thân đều ngăn cấm. Đến lúc tay có thể viết được, thường tự viết kinh. Của cải có ra chỉ sung làm việc công đức, chẳng tạo lập tốt đẹp theo thế tục, chẳng mặc áo tơ lụa, không đắm trước trang sức. Cứ như thế mà suy rộng ra. Đến năm hai mươi chín tuổi, mới được đồng ý làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Nghiệp Thủ ở chùa Thanh Viên. Tịnh Tú hầu thầy hết mực thành kính còn sợ chẳng kịp. Ba nghiệp siêng tu sớm tối không hề giải đãi. Tăng sai chúng lao dịch đều làm trước tiên. Tánh vốn cần cù, gặp việc rất mật thiệp. Thiện thần hộ kính thường giúp đỡ ủng hộ ở chung quanh.

Bấy giờ, có Mã tiên sinh, người đời gọi là Thần nhân. Thấy Tịnh Tú bèn ghi rằng: "Vị Ni này sẽ sinh lên cõi trời Đâu-suất". Tịnh Tú thường cùng ba người đồng ngồi trong điện Phật, bỗng nghe giữa không trung có âm vang như bò rống, hai người kia kinh sợ, chỉ mình Tịnh Tú điềm nhiên. Trở lại phòng lấy đèn, mới bước lên thềm lại nghe giữa không trung có tiếng bảo rằng:

- Chư Ni tránh đường, Thiền sư Tịnh Tú trở về!

Ngày khác, Tịnh Tú lại cùng vài người ngồi trong thiền phòng, có một vị Ni đang lúc ngái ngủ, thấy có một người ở đầu trụ phòng bảo rằng:

- Chớ khinh thường Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú.

Sau đó lại cùng chư Ni đồng ngồi, một vị Ni mới đứng dậy trở về phòng, thấy có một người vỗ tay chỉ bảo:

- Chớ nhiễu phiền Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú.

Tịnh Tú tiến dừng, nghênh tiếp nhưng cũng phải tuân theo khuôn phép.

Tịnh Tú muốn thỉnh Pháp sư Huy giảng luật Thập Tụng chỉ có một ngàn tiền bạc, sợ việc không thành. Đêm đến mộng thấy các giống chim Á; Thước; cù; tước, mỗi loại cỡi xe hiên, lớn nhỏ xứng hình, đồng tiếng kêu vang:

- Chúng ta phải trợ giúp Tỳ-kheo-ni Tịnh Tú giảng.

Vừa đến kinh dinh có hơn bảy mươi Đàn-việt thiết trai cúng dường các thứ vật lạ. Về sau, lại thỉnh Luật sư Pháp Dĩnh giảng lại luật Thập Tụng, ngày khai đề, nước trong lọ tắm tự nhiên thơm phức. Ngày đó người đến nghe giảng rất đông không còn dư chỗ trống, Tịnh Tú đứng sợ Phạm nên hỏi Luật sư. Luật sư đáp:

- Không Phạm.

Tịnh Tú thấy chư Ni chưa được như pháp mới than rằng:

- Phật pháp chưa vang xa nay lại bị suy đồi. Tự ta sao có thể thâu nhiếp tất cả!

Liền hành pháp Ma-na-đỏa để tự sám hối lấy. Chúng hội thấy thế, đều cùng nhau trở về suy tư bổ khuyết lỗi lầm, tự hổ thẹn mà cầu xin sám hối.

Năm Nguyên Gia thứ 7 (431), thời tiền Tống, Sa-môn Cầu-na- bạt-ma; người ngoại quốc đến thành đô, là người có khuôn phép thanh cao, Tịnh Tú bèn theo cầu thọ đại giới, mà đồ chúng ở chùa Thanh Viên tâm ý hiểu chẳng đồng, Tịnh Tú liền nghĩ ra ý kiến riêng cho mình, ngoài nghiêm pháp cấm, trong an thiền mặc, ngỏ hầu có thể mảy may xứng hợp tâm ý mình. Ở thời tiền Tống, công chúa Nam Xương và Hoàng Tu Nghi, đến tháng 8 năm Đại Minh thứ 7 (464), cũng cúng tế nên biết chọn đất dựng lập tinh xá, Tịnh Tú vẫn đắp y bố ma, ăn dùng rau lá, thân ôm bình bát đất bùn, sớm tối đều công phu chuyên cần, tạo lập khám tượng, không việc gì chẳng thành tựu. Cùng ở có hơn mười vị đều lấy thiền định làm việc chính. Đến năm Thái Thể thứ 3 (467), vua Minh Đế ban sắc lấy chùa theo chỗ nhóm tập nên đặt tên là chùa Thiền lâm.

Tịnh Tú luôn tay viết chép các kinh, riêng lập Đài kinh an trí trong điện chùa. Hai anh em Bà-già-la Long Vương ngày càng tỏ ra ủng hộ. Các hàng trí thức lui tới ai ai cũng biết. Mỗi lần phụng thỉnh Thánh tăng, thực ra có nhiều điềm lạ. Lại thường bảy ngày cúng dường lễ sám xong rồi nhiếp tâm chú tưởng, liền thấy hai vị Phạn Tăng đưa tay cùng nói; một vị xưng là Di-khư-la và một vì xưng là Tỳ-khư-la. Họ đắp mặc áo màu sắc như quả dâu chín, Tịnh Tú liền lấy y màu nhuộm bùn dường như tất cả đều thấy biết.

Ngày khác lại thỉnh năm trăm vị La-hán ở hồ A-nâu-đạt, năm trăm vị La-hán ở nước Kế Tân. Thỉnh các vị Đại đức ở kinh ấp mở Đại hội hai ngày. Đến ngày thứ hai, lại thấy một vị Phạn Tăng, chúng sinh tâm nghi ngờ đó, nhân liền hỏi, vị ấy đáp:

- Từ nước Kế Tân đến đây đã được một năm, khiến người giữ cửa lại thêm thắc mắc.

Nhiều người đều thấy từ Tống Lâm môn đi ra, mới đi hơn mười bước, bỗng chốc không còn thấy. Tịnh Tú lại từng tắm gội Thánh tăng trong ngoài tịch tĩnh chỉ có âm ba của Hy Tiêu. Các điềm lành khác lạ của Tịnh Tú phần nhiều cũng đều như thế.

Thời nhà Tề, Văn Tuệ Đế và Văn Tuyên Vương ở Cảnh lăng, cùng nhau lễ đãi cúng thí không hề thiếu sót. Tuổi già sức yếu, Tịnh Tú không thể đi lại. Đến đời Nam Lương, năm Thiên Giám thứ 3 (504), ban sắc thấy nghe đến Nội điện. Đến ngày 17 tháng 6 năm Thiên Giám thứ 5 (506) Tịnh Tú tâm bất an, không thể uống ăn. Qua ngày 19 tháng 6, Pháp sư Tuệ Linh ở chùa Bành Thành mộng thấy cột trụ trong điện Phật nghiêm lệ khác thường, bảo đó là cung trời Đâu-suất và thấy Tịnh Tú ở trong đó. Tuệ Linh bèn dặn dò Tịnh Tú rằng:

- Đã được sinh ở chỗ tốt lành xin hãy ghi nhớ! Tịnh Tú đáp rằng:

- Pháp sư huynh! Bậc Đại trượng phu, hoằng thông kinh giáo tự ứng biết ở chỗ tốt lành!

Tuệ Linh nghe Tịnh Tú bị bệnh bèn đến thăm, thuật lại sự việc trong mộng. Đến ngày 13 tháng 07, trong thời gian ngắn, Tịnh Tú mộng thấy phan lọng nhạc khí ở phía Tây điện Phật, qua ngày 22, mời chư Tăng cùng biết đến để từ biệt, ngày 27, Tịnh Tú bảo cùng các đệ tử:

- Tôi lên cung trời Đâu-suất!

Nói xong, liên thị tịch, hưởng thọ tám mươi chín tuổi.

2. Tỳ-kheo-ni Tăng Niệm ở chùa Thiền lâm.

Tỳ-kheo-ni Tăng Niệm vốn dòng họ Dương, người xứ Nam thành, Thái sơn. Thân phụ ở Di châu. Tăng Niệm tức là cô ruột của Pháp sư Đàm Duệ ở chùa Chiêu Đề. Khuê chương sớm đơm nở, tài giám soi suốt thấu, từ thuở nhỏ, năm lên mười tuổi, Tăng Niệm được xuất gia làm đệ tử của Tỳ-kheo-ni Pháp Hộ. Theo thầy trú tại chùa Thái Hậu. Tăng Niệm giữ gìn trinh tiết khổ tâm, thiền tư tinh mật. Vượt rộng thông nhiều, văn nghĩa đều thông suốt, chỉ ăn dùng rau quả, lễ sám, tuổi già nua lại càng dốc lòng, tụng kinh Pháp Hoa trong một ngày đêm đến bảy biến. Trong đời tiền Tống, vua Văn Đế (424-454) và vua Hiếu Vũ Đế (454-465), thường gia tâm ủng hộ.

Đến năm Vĩnh Minh thứ 10 (494) đời Tam Tề, Tăng Niệm dời đến trú tại chùa Thiền lâm, khuôn phép nhà thiền phát triển lớn mạnh, các học giả tụ hội thành chúng. Quan Tư Đồ Cánh Lăng Vương cúng dường cung cấp tứ sự. Đến năm Thiên Giám thứ 3 (504) đời Nam Lương, Tăng Niệm viên tịch, hưởng thọ chín mươi tuổi, an táng tại nội Lý trung hưng, huyện Mạt lăng.

3. Tỳ-kheo-ni Đàm Huy ở chùa Trường lạc, thành Đô.

Tỳ-kheo-ni Đàm Huy vốn dòng họ Thanh Dương, tên là Bạch Ngọc, người xứ Thành đô. Từ nhỏ, Đàm Huy ưa thích tu đạo mà cha mẹ không chấp thuận.

Năm Nguyên Gia thứ 9 (433) thời tiền Tống, có Thiền sư Cương- lương-da-xá vào đất Thục xiển dương thiền quán. Năm đó, Đàm Huy mười một tuổi, thưa cùng thân mẫu cầu xin được theo Thiền sư thọ học Thiền pháp, thân mẫu bằng lòng. Thiền sư Da-xá mới thấy, khen rằng:

- Người này có chí, khiến nó tu tập!

Bèn giao phó Tỳ-kheo-ni Pháp Dục cùng dạy dỗ. Thân mẫu đã hứa gả Đàm Huy cho Cô Tử. Lúc ra cửa có nói:

- Chẳng dám mong cầu.

Tỳ-kheo-ni Pháp Dục kín sai đón dẫn lại chùa. Đàm Huy tự lập thệ nguyện sâu xa: "Nếu đạo tâm ta không được toại ý, thân ta không màng đến. Ta sẽ dùng lửa tự thiêu đốt vậy!

Thứ sử Chân Pháp Sùng nghe thế, sai sứ đến nghênh đón Đàm Huy. Mọi người đều giúp đỡ và lo lắng. Thỉnh mời chư tăng Ni cùng giải cứu. Pháp Sùng hỏi:

- Ngươi có thể xuất gia được chăng? Đàm Huy đáp:

- Ước nguyện vi diệu ấy đã phát từ lâu, rất mong cứu giúp! Pháp Sùng bảo:

- Rất tốt!

Liền sai sứ đến nói cùng cô, cô liền vâng theo sự chỉ bảo.

Đàm Huy theo Tỳ-kheo-ni Pháp Dục xuất gia, năm đó vừa mới mười ba tuổi, theo Pháp Dục học tu quán hạnh. Xét được bẩm thọ, liền ở cuối tòa, bèn nhập định, thấy ở phương Đông có hai luồng ánh sáng; một luồng như mặt nhật màu sắc trắng, một luồng như mặt nguyệt màu sắc xanh. Đàm Huy đang trong định khởi ý niệm rằng: "Sắc trắng tức là đạo Bồ-tát, sắc xanh tức là pháp Thanh văn. Nếu xét như vậy, ta phải làm thế nào cho sắc xanh tiêu mất mà sắc trắng sáng rực hơn". Liền ứng với ý niệm ấy, sắc xanh bèn tiêu diệt, sắc trắng sáng rỡ tràn đầy, kịp đến lúc xả định, đã kể lại cho Tỳ-kheo-ni Pháp Dục nghe. Pháp Dục khéo quán đạo nghe thế rất hoan hỷ ngợi khen: "Lành thay!". Bấy giờ, đồng tòa có hơn bốn mươi vị, không ai chẳng thấy, đều khen ngợi đó là việc rất hy hữu.

Sau đó, người chồng trước kia của Đàm Huy sinh tâm nghi ngờ cho là dối trá, lập tức đến bắt lấy dắt đem về nhà. Khi ấy Đàm Huy mười sáu tuổi, bị tỳ sứ vây quanh giữ chặt, không chịu khuất phục nên bị xâm tổn bức hại. Người chồng không những thế, lại vì Hứa Châu thứ sử thưởng vị, hỏi. Cương-lương-da-xá bảo rằng:

- Người ấy lợi căn, cẩn thận chớ tái phạm đến đó, phải cùng nhà chồng phân giải.

Từ đó Đàm Huy được thả về. Về sau, trú trong thiền định, Đàm Huy tự hiểu Phật tánh thường trụ, các nghĩa của Đại thừa. . . đều chẳng do bẩm thọ từ thầy. Bấy giờ, các bậc Danh sư cực lực vấn nạn, song, không ai có đủ khả năng khiến cho Đàm Huy khuất phục. Từ đó, tiếng tăm vang khắp, xa gần mọi người đều quy phục.

Năm Nguyên Gia thứ 19 (443) đời tiền Tống, Lâm Xuyên vương Lâm Nam sung Diên Chi đến trấn, năm đó, Đàm Huy hai mươi mốt tuổi. Năm tháng hơi lâu, nghĩ nhớ thân mẫu chuyển đến, nên xin trở về quê, Đàm Huy đức hạnh đã cao, môn đồ ngày một đông nhiều. Ở tại chợ cầu phía Tây bắc tự dựng tháp miếu, Điện đường hiên chái bỗng chốc mà thành. Lại xây dựng ba ngôi chùa đều là thần tốc, ai cũng thán phục, ngợi khen có thần lực.

Năm Thiên Giám thứ 3 (505) đời Nam Lương, Đàm Huy viên tịch, hưởng thọ tám mươi ba tuổi. Đầu tiên, theo song thân ở Ích châu, thử bỗng nhiên thẳng đến đây, khách đồng hành có khoảng ba mươi người ngồi bắt đầu nhập định, bèn hạ trái cây, bánh nếp đều biến thành trân châu. Thứ sử Lưu Thuân sau thử dẫn qua cũng lại như vậy. Thời nhà Lương, Tuyên Võ Vương thử đưa tặng vật phẩm để Đàm Huy thiết trai hội cúng dường một trăm vị. Vốn nói chẳng ra lâm trung mà tự qua. Đến lúc mới có ba trăm vị Tăng cùng với vương hầu tá sứ gần bốn trăm người. Lúc sắp hành đạo, Đàm Huy sai kẻ tớ mượn người xuống làm thực phẩm. Vậy mà chỉ thấy có hai đệ tử và hai kẻ tớ đặt dâng phẩm vật. Nhà vua lại càng thán phục ngợi khen:

- Không thể nghĩ lường vậy!

Hoặc có người hỏi Đàm Huy rằng:

- Thấy thầy sống và đồ chúng từ trong nhà, mà sao như thần hóa, cớ sao lại như vậy?

Đàm Huy đáp rằng:

- Bần đạo thường tự không cư trử, phải phí dùng để sai khiến năm ba vàng mà thôi. Tùy theo đó, chẳng biết nguyên do là vậy.

Nên những người bàn luận cho rằng Đàm Huy có kho tàng vô

tận.

Bấy giờ, lại có Tỳ-kheo-ni Hoa Quang vốn dòng họ Tiên, thiền

sâu quán diệu thấu suốt đạo lý, thông cả Tam tạng, nương gần trăm dân, rất hay chúc văn, thuật lời ca tụng Đàm Huy, chỉ có khuôn phép, chẳng trái với phong nhã.