SỐ 1674 — LONG THỌ BỒ TÁT KHUYẾN GIỚI VƯƠNG TỤNG

SỐ 1674

LONG THỌ BỒ TÁT KHUYẾN GIỚI VƯƠNG TỤNG

Hán dịch: Đời Đại Đường,

Tam Tạng Pháp sư Nghĩa Tịnh.

Tụng này Bồ tát Long Thọ dùng lối thơ thay văn sách, gởi một bài cho bạn thân, làm vua ở Nam Ấn Độ. Sách nầy trước đã được dịch, cất giấu ở xứ Thần Châu, thế gian phần nhiều không thấy, khiến cho lời hay không được biết đến. Vì thế càng thêm quyết định bổn văn, mong muốn khiến được lưu thông không bị ngưng trệ. Sa môn Nghĩa Tịnh mới đến Đông Ấn độ, nước Đam-ma-lập-để phiên dịch.

Hữu tình vì vô minh che tâm

Do đó khởi lòng từ khai mở

Đại đức Long Thọ vì quốc vương

Gởi thơ khuyên bảo khiến tu học

Một Hàng Tụng nầy là lời thuật của người sau, nêu bản ý của bức thư.

Đủ đức, ta diễn pháp như như

Vì sanh phước ái mà khởi thuật

Bậc chân thiện phải nên nghe xét

Tụng nầy gọi là nền cầu Thánh

Bất luận cây gì chạm tượng Phật

Những người có trí đều cúng dường

Giá như thơ ta chẳng hay khéo

Nói theo chánh pháp chớ nên khinh.

Vua tuy trước rõ pháp như như

Nghe thêm lời Phật tăng thêm hiểu

Giống như Tường phấn ánh trăng soi

Há chẳng tươi sáng thêm thù diệu

Phật, Pháp cùng tăng chúng

Thí, Giới lại cùng Thiên

Mỗi mỗi nhóm công đức

Phật dạy phải thường niệm

Thập thiện các Nghiệp đạo

Thân, miệng, ý thường gần

Xa lìa các thứ rượu

Cũng hành nghề thanh tịnh

Biết của cải chẳng bền

Bí-sô, thí như pháp

Nghèo hèn và tái sinh

Đời sau làm thân hữu

Các đức nương Giới ở

Như đất lớn hết thảy

Chớ hèn kém nghĩ tạo

Phật dạy phải thường tập

Thí , Giới, Nhẫn, Dũng, Định

Tuệ không thể xưng lượng

Đây hay đến phải tu

Qua bể Hữu thành Phật

Nếu hiếu dưỡng cha mẹ

Nhà nầy có Phạm vương

Hiện được tiếng khen tốt

Đời sau sanh cõi Trời

Sát, đạo, dâm, vọng ngữ

Mê ăn thích giường cao

Dứt mọi rượu, ca múa

Hương xoa, hoa trang điểm

Nếu nam, nữ thành tựu

Tám chi Thánh giới nầy

Sẽ sanh Trưởng tịnh thiện

Trên sáu cõi Trời Dục

Keo, dối, nịnh, tham, lười

Dòng họ mạn, dâm, sân

Học rộng tuổi trẻ kiêu

Thảy xem như giặc thù

Nói không sanh do siêng

Bởi phóng dật có chết

Siêng làm lớn thiện pháp

Vậy khá tu cẩn thận

Lúc trước lìa buông lung

Sau nếu siêng tu sửa

Giống như vẹt mây che

Đêm rực rỡ ánh trăng

Tôn-đà-la, Nan-đà

Ương-cụ-lý ma-la

Đến nhà Ỷ-mạc-ca

Đổi ác đều thành thiện

Dũng tấn không đồng Nhẫn

Chớ để khí giận phát

Sau được vị Bất hoàn

Phật biết khá trừ sân

Kẻ khác đánh chửi ta

Lấn đoạt tài sản ta

Ôm hận chiêu tranh cãi

Bỏ giận ngủ an vui

Như đất đá trong nước

Tâm người đồng kia hết

Trước khởi phiền não mạnh

Sau là pháp yêu thương

Phật dạy ba loại ngữ

Người nói tốt, thật, dối

Giống như mật, hoa, phẩn

Bỏ sau nên theo trước

Nay sáng, sau cũng sáng

Nay tối, sau lại tối

Hoặc nay sáng sau tối

Hoặc nay tối sau sáng

Bốn loại người như thế

Vua nên theo loại nhất

Tự có sống như chín

Cũng có chín như sống

Cũng có chín như chín

Hoặc lại sống như sống

Trong quả Am-một-la

Có sai biệt như thế

Người cũng đồng bốn kia

Khó nhận vua nên biết

Chớ nhìn thê thiếp người

Nếu thấy, như mẹ, con

Theo tuổi, nghĩ chị, em

Khởi tham nghĩ bất tịnh

Như che chở con mình

Phòng giữ tâm nóng nảy

Thú, thuốc, đao, oán, lửa

Không cho dục lạc xâm

Do dục tạo không lợi

Thí như quả Kiêm bác

Phật nói kia nên trừ

Xiềng xích ngục sanh tử

Cảnh dối trá thường động

Hay phục sáu Thức ấy

Điều phục quét các oán

Cái trước là mạnh nhất

Nhà dơ uế, chín cửa hôi thúi

Da mỏng bọc khó đầy thân thể

Xin nhìn thiếu nữ không nghiêm sức

Phân tích hình hài thật xấu xa

Trùng cùi cắn rúc đau

Cầu an đến bên lửa

Tam dứt, không sao khỏi

Đắm dục cũng như thế

Vì biết lý chánh chơn

Tác ý quán các việc

Chỉ đức nầy nên tập

Không pháp nào gần

Nếu người dòng họ quý

Xinh đẹp lại đa văn

Vô trí phá Thi la.

Người nầy đâu đủ quý!

Nếu người không vọng tộc

Xấu xí ít hiểu biết

Có trí giữ Thi la

Người đều nên cúng dường

Lợi, không lợi, khổ, vui

Khen, không khen, chê bai

Rõ tám pháp thế gian

Bình tâm lìa cảnh ấy

Tái sinh, Trời, Khất sĩ

Cha mẹ, vợ con, người

Chớ do đây tạo tội

Địa ngục họ không chia

Nếu tạo các nghiệp tội

Không như đao chém hại

Đợi đến lúc lâm chung

Quả nghiệp ác rõ ràng

Tín, Giới, Thí, Tịnh, Văn

Tàm quý và Chánh tuệ

Bảy tài, Mâu ni nói

Cùng có vật thật hư

Bài bạc, cảnh lạc quan huyên náo

Lười biếng, chí thân với bạn xấu

Uống rượu, phi thời, hành sáu lỗi

Đây cướp tiếng thơm, vậy nên bỏ

Cầu tài, thiểu dục nhất

Thầy Trời người nói đủ

Nếu hay tu thiểu dục

Tuy nghèo nhưng lại giàu

Nếu người rộng cầu các sự vật

Chắc chắn lại bị khổ tăng thêm

Người trí nếu không tu thiểu dục

Thọ khổ lại như rắn nhiều đầu

Bẩm tánh ôm oán như sát nhân

Khinh khi chồng mình như đứa ngu

Dẫu một vật nhỏ cũng trộm cắp

Nên bỏ ba loại vợ, giặc nầy

Thuận như chị em, hiền như mẹ

Phục tùng như tớ, bạn như thân (bà con).

Bốn loại vợ nầy nên chung ở

Phải biết nhà nầy gọi người trời

Thọ thực như uống thuốc

Biết lượng bỏ tham sân

Không vì mập kiêu ngạo

Chỉ muốn duy trì thân

Siêng năng qua ngày dài

Từ đầu hôm đến sáng

Ngủ nghỉ lòng vẫn nhớ

Chớ để mạng chết suông

Từ, Bi, Hỷ, Chánh, Xả

Tu tập, thường nghiền ngẫm

Tuy chưa vào Thượng lưu

Cũng sanh cõi Trời Phạm

Bỏ khổ tạp dục, tìm hỷ lạc

Theo nghiệp sẽ sanh trong bốn nơi

Đại Phạm, Quang Âm và Biến Tịnh

Sanh trời Quảng Quả cùng kia đồng

Nếu hằng tu đối trị

Đức tốt thương chúng sanh

Năm hành này là thiện

Không hành là ác lớn

Ít nước mưa muối mặn

Há bằng sông hồ chảy

Nếu khiến tội nghiệp nhỏ

Thiện lớn càng nên biết

Sân; trạo cử, ố tác

Hôn thuỳ, dục tham, nghi

Giặc năm cái như thế

Thường trộm các lợi thiện

Có năm pháp tối thắng

Tín, Dũng, Niệm, Định, Tuệ

Nơi đây nên siêng tập

Hay chiêu Căn, Lực, Đảnh

Bệnh khổ, chết, ái biệt

Đây đều nghiệp tự làm

Chưa qua, khá siêng tu

Đối phẩm không phóng túng

Dù mong Thiên giải thoát

Vua nên tu Chánh kiến

Nếu khiến người hành thiện

Tà kiến chiêu quả ác

Vô Lạc, Vô thường, Vô ngã

Bất tịnh, người xét biết

Vọng niệm, Bốn đảo kiến

Khổ nạn tại thân nầy

Nói sắc chẳng là Ngã

Ngã chẳng có nơi sắc

Sắc, Ngã chẳng tồn tại

Bốn uẩn khác cũng không

Không theo thời tiết sanh

Không bản tánh tự nhiên

Chẳng không nhân, tự tại

Theo ngu, nghiệp Ái sanh.

Giới cấm, kiến, thân kiến

Và Tỳ chức kiết sa

Nên biết ba kiết nầy

Hay cột cửa Mộc xoa

Giải thoát quyết nương mình

Không do bạn hữu thành

Siêng tu Văn Giới Định

Bốn Chơn đế liền sanh

Giới, Tâm, Tuệ tăng thượng

Ba học nên thường tu

Trăm năm mươi giới hơn

Đều quy nhiếp ba học

Nơi thân trụ, thân niệm

Đường nầy thường khéo tu

Như kia thiếu chánh niệm

Các pháp đều chìm, mất

Thọ mạng nhiều tai ách

Như gió thổi bọt nước

Nếu thoạt bỗng ngừng dứt

Nằm, đứng thành việc khó.

Rốt thành tro, thối rửa

Phẩn uế khó giữ lâu

Quán thân, pháp chẳng thật

Diệt, hoại, rơi, phân tán

Đại địa lầm biển đen

Bảy mặt trời thiêu đốt

Huống thân nhỏ nhoi nầy

Sao không thành tro tàn!

Như thế vô thường cũng chẳng lâu

Không về, không cứu, không nhà cửa

Sanh tử, người trí phải chán lìa

Đều như cây chuối thể không thật

Rùa biển chui bọng cây

Cơ hội rất khó gặp

Bỏ Súc sanh thành người

Lại nhận quả ác hạnh

Dùng mâm báu hốt phân

Đây thật là đại si

Nếu sanh người, tạo tội

Thì thành trẻ cực ngốc

Trong đời nương bạn lành

Và phát khởi chánh nguyện

Thân trước tạo nghiệp phước

Bốn đại luân được cả

Phật dạy gần bạn lành

Phạm hạnh đủ thì thân

Vì Thiện sĩ nương Phật

Nhiều người chứng viên tịch

Tà kiến sanh Quỷ, Súc

Địa ngục, chẳng nghe Pháp

Biên địa, Miệt lệ xa

Sanh tánh si, câm, hèn

Hoặc sanh Trời Trường Thọ

Trừ tám lỗi không nhàn

Nhàn hạ đã được rồi

Vua sẽ sanh việc tốt

Ái biệt, Già, Bệnh, chết

Đây đều là pháp khổ

Người trí nên sanh chán

Nói lỗi ít nên nghe

Mẹ hoặc đổi làm vợ

Cha lại chuyển thành con

Oan gia trở làm bạn

Dời đổi không quy định

Đời đời uống sữa mẹ

Nhiều hơn nước bốn biển

Chuyển thọ thân đời khác

Càng uống nhiều hơn kia

Xương thân trong nhiều đời quá khứ

Lần lượt chất bằng núi Diệu Cao

Vò đất thành viên như hạt táo

Đếm số thân mình há hết sao

Vua Phạm đời đều kính

Nghiệp lực hết, trầm luân

Ví nối Chuyển Luân Vương

Chuyển thân hoá nô bộc

Tam Thập Tam Thiên , vui kỷ nữ

Nhiều thời đã thọ chốn Nê lê

Mau chóng trầm luân qua các khổ

Tan thân nát thể hết kêu la

Núi Diệu Cao hưởng lạc

Đất mềm theo bước chân

Chuyển thọ khổ tro nóng

Đi qua ngục phẩn tiểu

Vui trong vườn cỏ thơm

Thiên nữ theo vui chơi

Đọa lạc rừng đao kiếm

Cắt tay chân, tai mũi

Hoặc tắm trong ao mầu Mạn đà

Thiên nữ rực rỡ như hoa vàng

Bỏ thân, lại thọ khổ Nê lê

Suối tro nóng cháy khó đương nổi

Trời Dục thọ pháp lạc

Đại Phạm Thiên trừ tham

Lại đọa ngục A Tỳ

Lửa cháy khổ nối luôn

Hoặc sanh ở Nhật Nguyệt

Thân sáng chiếu bốn châu

Một sớm về tối tăm

Xòe tay không thấy gì

Ba loại phước đèn sáng

Chết rồi khá giữ lấy

Riêng vào tối vô biên

Nhật Nguyệt không soi đến

Có mạng Nhiệt, Hắc Thằng,

Cùng Khiếu dưới Vô Gián

Những ngục nầy, khổ vậy

Thiêu đốt kẻ tạo ác

Hoặc giường gai rút thịt

Hoặc nát như vụn nhỏ

Như búa bén chặt cây

Giống như cưa, mỗ, cắt

Lửa hừng luôn đun nấu

Khiến uống nước đồng sôi

Thân nằm trên kiếm nhọn

Hoặc trên giường sắt nóng

Hoặc lúc tay giơ cao

Chó dữ răng sắt ăn

Chim ưng mõ mỏng bén

Mổ tim gan của kia

Ruồi nhặng và giòi trùng

Số có hơn ngàn ức

Mỏ bén cắn rút thân

Đáp nhanh cùng ăn nhấm

Nếu người tạo đủ các tội nghiệp

Nghe khổ, thân tự không can dự

Tánh cứng rắn, ngang ngạnh như thế

Mạng chung, địa ngục gặp lửa dữ

Thời quán kỹ, đổi nghe, nên nghĩ

Tụng đọc kinh luận, thường tìm hỏi

Địa ngục nghe tiếng đã kinh sợ

Làm sao khiến dị thục như nay,

Trong các lạc, lạc nào hơn hết?

Ái Tận, Vô sanh, lạc tối thắng

Trong các khổ, khổ nào cùng cực?

Vô Gián địa ngục, khổ vô cùng

Nhân gian trong một ngày

Ba trăm giáo thường đâm

So Địa ngục khổ nhẹ

Hào phân vẫn cùng đâm

Chốn nầy thọ khổ nặng

Trải qua trăm ức năm

Như ác kia chưa hết

Mạng xả định không đâu

Các quả ác như thế

Thảy do thân, ngữ, ý

Vua chăm, theo sức giữ

Chớ để ác nhỏ xâm

Hoặc vào đường Bàng sanh

Giết trói, khổ luôn kề

Xa lìa nơi Thiện tịch

Thêm cùng bị gian khổ

Hoặc bị khổ giết, trói

Cầu ngọc, đuôi, sừng, da

Chày, roi, móc chặt đầu

Đạp, tát, chịu người cõi

Thọ Quỉ mong không thỏa

Khổ cùng cực thường đến

Đói khát và lạnh nóng

Khốn, khổ sợ luôn kề

Miệng nhỏ như lỗ kim

Bụng to như hòn núi

Đói vây, ví phân mình

Được chút cũng không từ

Thân hình như cây khô

Da dùng làm y phục

Miệng đuốc cháy suốt đêm

Bướm rơi mà no bụng

Máu mủ, đồ bất tịnh

Phước kém được không theo

Miệng lại bức bách bỏ

Chỉ ăn ung bướu, nhọt

Đêm xuống lại nóng bức

Ngày lên thân lạnh run

Đợi quả, cây chỉ trống

Nhìn sông, nước bèn cạn

Thọ các khổ như thế

Trải vạn năm ngàn năm

Buộc thân mạng lâu dài

Bởi do khổ khí bền

Nếu sanh vào quỉ đói

Chỉ gặp thuần khổ vị

Chẳng phải người hiền thích

Phật nói do keo bẩn

Sanh Thiên tuy thọ lạc

Phước hết, khổ nạn lo

Chung quy phải đọa lạc

Chớ vui khá nên biết

Chán ngồi, áo dính bụi

Ánh sáng thân biến suy

Dưới nách xuất mồ hôi

Trên đầu hoa cũ héo

Năm tướng như thế hiện

Chúng Trời chết không nghi

Người cõi thế sắp chết

Buồn bực tánh khác thường

Nếu từ cõi Trời xuống

Các thiện hết không còn

Chịu đọa Quỷ, Bàng sanh

Địa ngục, đọa một đời

Bản tánh A-tu-la

Ví khiến toàn giác tuệ

Trời giận sanh tâm khổ

Ngăn đến nơi kiến đế

Phiêu lưu chốn sanh tử như thế

Trời, Người, Súc sanh, A-tu-la

Nghiệp hạ tiện sanh các thân khổ

Loài quỉ thú đều sa vào địa ngục

Ví khiến lửa dữ đốt trên đầu

Khắp thân, y phục lửa đều cháy

Khổ nầy không rỗi để trừ bỏ

Không sanh tưởng trụ trong Niết-bàn

Vua cầu Thi-la và Định, Tuệ

Tịch tịnh, điều nhu lìa tai ương

Niết-bàn vô tận, không già chết

Bốn đại, ngày tháng thảy đều quên

Niệm, Trạch pháp, dũng tiến

Định, Tuệ, Hỷ, Khinh an

Bảy phần Bồ đề này

Hay chiêu Niết-bàn mầu

Không Định, Tuệ chẳng có

Thiếu Định, Tuệ suy yếu

Nếu cả hai vận chuyển

Biển Hữu như chân trâu

Mười bốn pháp không nhớ

Sở thuyết của Nhật Thân

Nơi đây chớ nên nghĩ

Không thể khiến Giác diệt

Từ vô tri khởi nghiệp

Do nghiệp lại sanh thức

Thức duyên nơi Danh sắc

Danh sắc sanh lục xứ

Lục xứ duyên nơi Xúc

Xúc sanh duyên nơi Thọ

Thọ đã duyên nơi Ái

Do Ái duyên lấy Thủ

Thủ lại duyên nơi Hữu

Hữu lại duyên nơi Sanh

Sanh duyên nơi Lão Tử

Buồn, bệnh, cầu không được

Luân hồi, uẩn khổ lớn

Đây nên mau đoạn trừ

Như sanh kia nếu diệt

Các khổ dứt không còn

Tạng ngôn giáo tối thắng

Môn Duyên khởi thâm diệu

Như hay chánh kiến đây

Bèn quán đấng Vô Thượng

Chánh Kiến, Mạng, Chánh Niệm

Chánh Định, Ngữ, Nghiệp, Tư

Đây gọi Tám Thánh đạo

Tịch tịnh khá tu trị

Không đâu Tập, Ái khởi

Mượn thân các khổ sanh

Dứt đây chứng giải thoát

Tám Thánh đạo nên tu

Tức nghiệp Du Già nầy

Bốn loại nhân Thánh đế

Dầu ở nhà, nghiêm sức

Trí ngăn phiền não thấm

Chẳng từ chốn "Không", đọa

Như lúa nhân đất tạo

Các bậc chứng pháp trước

Đều phàm, đủ phiền não

Cần gì trần thuật nhiều

Trừ não, lược trình lời

Sự do tâm chế phục

Thánh bảo Tâm là nguồn

Như pháp trình bày trên

Bí Sô khó hành hết

Tuỳ sức tu một sự

Chớ uổng đời ngắn ngủi.

Các thiện đều tuỳ hỷ

Ba diệu hạnh tự tu

Hồi hướng thành Phật đạo

Nhóm phước khiến hằng thu

Đời sau thọ vô cùng

Rộng độ chúng Trời Người

Cũng như Quán Tự tại

Thật khó oán thân đồng

Sanh, lão, bệnh, tử Ba độc trừ

Nước Phật thác sanh làm cha đời

Thọ mạng dài lâu không thể biết

Đồng đấng Di Đà đại giác kia

Khai hiển Thi-la và huệ thí

Trời đất, hư không, danh sáng khắp

Chúng Trời và Người ở đại địa

Chớ khiến người nữ đẹp yêu thương

Phiền não trói buộc chúng hữu tình

Tuyệt dòng sanh tử lên bờ giác

Siêu độ thế gian, chỉ có tên

Do được vô sanh, lìa trần cấu.

A-ly-dã Na-già, Hạt-thọ-na Bồ-đề tát đỏa, Tô-hiệt-lý, Ly-khư. A- ly-dã là Thánh; Na-già là rồng, là voi, Hạt-thọ na nghĩa phiên là mạnh, Bồ-đề tát đỏa là Giác Tình; Tô-hiệt-lý tức là thân mật; Ly khư là sách. Trước nói Long Thọ là lầm.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 114

TÁN PHÁP GIỚI TỤNG

SỐ 1675

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN