SỐ 1673 — KHUYẾN PHÁT CHƯ VƯƠNG YẾU KỆ

SỐ 1673

KHUYẾN PHÁT CHƯ VƯƠNG YẾU KỆ

Tác giả: Bồ Tát Long Thọ soạn tập. Hán dịch: Đời Tống, Tam Tạng Tăng Già Bạt Ma

Nói vua Công Đức Thắng

Ta không mong gì hơn

Pháp được chư Phật thuyết

Trang nghiêm cần nghĩa gì?

Lược soạn tụng Hiền thánh

Mong Đại vương lắng nghe

Như dùng các cây tạp

Tạo tạc tượng Như Lai

Người trí cung kính lễ

Nương Phật nên tôn trọng

Ta nay không biện luận,

Nói rõ tạng chơn thật

Bậc Tuệ nên vui tin

Nương pháp nghe thuật nói

Đại vương tùy thường nghe

Phạm âm, Như Lai nói

Do đa văn tỏ ngộ

Thường nghe thì tin sâu

Như nhật chiếu sắc trắng

Há chẳng thêm rực rỡ?

Tam bảo, Thí, Giới, Thiên

Nói sáu niệm tối thắng

Tùy thuận các công đức

Khéo quán sát như thật

Thân, miệng, ý thường hành

Mười nghiệp đạo thanh tịnh

Lìa rượu, không say sưa

Lìa tà, tu chánh mạng

Biết tiền của năm nhà

Vô thường không bền chắc

Ân thí bậc hữu đức

Nghèo khổ và thân thuộc

Tùy chỗ sanh thường theo

Bố thí là tối thắng

Không đoạn cũng không diệt

Không lìa, không mong quả

Các tịnh giới như thế

Phải nên khéo thọ trì

Đây thật là ruộng phước

Vì sanh các công đức

Giới, Thí, Nhẫn, Tinh tấn

Thiền định, vô lượng tuệ

Đây các Ba la mật

Bậc trí phải tu tập

Thường qua biển ba cõi

Mau được bậc Mâu ni

Nếu người hiếu mẹ cha

Chí tâm phụng cúng dường

Đây gọi cửa lễ giáo

Thắng tộc Trời thanh tịnh

Tiếng tốt lan truyền xa

Bỏ thân sanh Thiên giới

Lìa giết, trộm, dâm, dối

Uống rượu và ba chi

Thành tựu tám trai giới

Tùy thuận các Phật học

Bỏ thân sanh sáu trời

Chỗ mong thảy tùy ý

Keo, nịnh, giả, dối, khinh

Lười biếng, tham, sân, si

Dòng họ, nhan sắc đẹp

Trai trẻ, ham đa văn

Các mê hoặc như thế

Phải xem như kẻ thù

Nếu tu không phóng dật

Đây là đường bất tử

Phóng dật là nẻo chết

Đấy lời Thế Tôn dạy

Vì tăng trưởng pháp thiện

Phải tu không phóng dật

Nếu người trước làm ác

Sau được không phóng dật,

Đây chiếu rạng thế gian

Mây tan ánh trăng tỏ

Nhẫn nhục không gì bằng

Không theo tâm nóng giận

Phật dạy thường xa lìa

Đấy được đạo Bất hoàn

Có sân như vẽ nước

Hoặc như vẽ đất đá

Nếu nói vượt phiền não

Người đầu là hơn hết

Sửa ác, tu từ nhẫn

Thứ ba tức là trên

Tối thắng nói chúng sanh

Ba loại lời thiện ác

Đầu gọi dẫn lòng người

Lời đẹp như mật ngọt

Kế gọi lời chơn thật

Giống như hoa đẹp nở

Sau gọi không thành thật

Thô bỉ như phẩn dơ

Người trí phải phân biệt,

Bỏ sau, tu hai trước

Từ sáng, sáng đến cuối

Từ tối, tối rốt cùng.

Có từ tối vào sáng

Hoặc từ sáng vào tối

Người trí phải biết rõ

Bỏ ba, lên sáng đầu

Có người sống tợ chín

Hoặc là chín tợ sống

Hoặc cả hai sống chết

Người trí phân biệt kỹ

Không nhìn sắc vợ người

Nhìn phải nghĩ mẹ, con

Như thế còn khởi hoặc

Phải tu quán bất tịnh

Tâm ý thường phóng túng

Phải chăm giữ gìn kỹ

Như người giữ tiếng tốt

Kho báu, mạng con yêu

Phải quán năm dục lạc

Giống như rắn độc dữ

Oán ghét và lửa đốt

Phương tiện tu chán lìa

Năm dục sanh phi nghĩa

Giống như trái tần bà

Che đậy, khéo dối trá

Cột người vào sanh tử

Người trí phải quán sát

Xả bỏ chớ nhiễm ô

Các căn thường phóng túng

Dong rủi theo sáu trần

Nếu thường khéo điều phục

Đây là bậc dũng kiện

Thân này là nhà xí

Chín đường thường tiết uế

Rò rỉ khó đầy được

Da mỏng giấu bất tịnh

Người ngu bị lừa dối

Bậc trí phải nhàm lìa

Như người bệnh ghẻ chốc

Hơ lửa mong hết khổ

Vui ít sau khổ tăng T

ham dục cũng như thế

Phải khéo biết lỗi dục

Từ đây lìa các khổ

Muốn thấy đệ nhất nghĩa

Phật dạy quán duyên khởi

Cần phải siêng tu lập

Hơn hết không gì qua

Dòng họ, thân đoan nghiêm

Đa văn, lại giàu có

Nếu không tu Giới, Tuệ

Đây thật chẳng tốt đẹp

Thường đủ hai công đức

Không ba vẫn kỳ đặc

Được, mất và hủy, dự

Khen chê cùng khổ vui

Tám pháp, không lay động

Đây thực là Thánh vương

Chớ vì các Thiên thần

Sa-môn, Bà-la-môn

Tôn thân và khách quý

Sát sinh, tạo nghiệp ác

Mạng chung vào địa ngục

Thọ khổ, kia không thay

Nếu người tạo nghiệp ác,

Không thọ liền khổ độc

Mạng chung chịu khổ báo

Sau hối sao còn kịp

Tín, Giới, Thí, đa văn

Trí tuệ có hổ thẹn

Phật nói bất cộng tài

Tài sản khác đều chung

Bài bạc cùng tụ tập

Lười biếng, quen bạn ác

Rượu say thêm phóng túng,

Đêm chơi không xấu hổ

Sáu việc này ô danh

Người trí phải lìa xa

Biết đủ, tài sản lớn

Được Thế Tôn ngợi khen

Nếu thường tu biết đủ

Tuy bần biện mà giàu

Thí như rồng nhiều đầu

Đầu nhiều thì khổ nhiều

Tự tánh kết hận sâu

Đây gọi vợ oan gia

Ngạo mạn không vâng lời

Đây gọi vợ khinh chồng

Hoang phí tài sản chồng,

Đây gọi là vợ giặc

Cẩn thận! Trượng phu hiền

Tránh xa ba vợ này

Tùy thuận làm chị, em

Yêu thích làm bạn tốt

An ủi làm người mẹ

Theo ý làm tôi tớ

Bốn vợ hiền lương này

Thật là quyến thuộc chồng

Ăn uống là thuốc thang

Không nuôi tham, sân, si

Chỉ làm ngừng khổ thân

Chớ làm mập, phóng dật

Ngày siêng năng tu tập

Đầu, cuối hôm cũng vậy

Giữa đêm cũng chánh niệm

Chớ để mộng luống qua

Tâm từ bi, hỷ xả

Ngày đêm thường tu tập

Nếu chưa khỏi thế gian

Phước báu hơn Phạm

Thiên Lìa dục, tỏ ngộ vui

Nếu ưa tu bốn Thiền

Quả chứng Phạm quang tịnh

Thọ các Thiên lạc này

Nếu người ít làm ác

Tu rộng vô lượng thiện

Như lấy một nhúm muối

Ném vào sông Hằng to

Nếu người làm nhiều ác

Ít tu công đức tịnh

Như lấy nhiều độc dữ

Bỏ vào trong bát nhỏ

Năm ấm, giặc tối tăm

Cướp báu thiện của người

Kẻ có Tín, Căn, Lực

Thì luôn khéo gìn giữ

Khổ sanh, già, bệnh, chết

Kẻ yêu thương chia lìa

Chìm đắm không vượt qua

Đây do lỗi nghiệp mình

Cầu sanh Thiên giải thoát

Phải siêng tu chánh kiến

Tà kiến, dầu làm Thiện

Chỉ thu được quả khổ

Vô thường, khổ, bất tịnh

Cần phải khéo quán sát

Nếu không chánh tư duy

Bốn đảo mù tuệ nhãn

Sắc đẹp chẳng phải ta

Ta, sắc cũng không chủ

Bốn ấm kia cũng vậy

Chỉ là nhóm khổ, không

Chẳng phải thời, không nhân

Chẳng phải tự tánh có

Chẳng phải Tự Tại sanh

Vô minh, nghiệp ái khởi

Thân kiến, Giới Thủ, Nghi

Ba chướng ngăn giải thoát

Thánh tuệ mở cửa thoát

Tự lực, không nhờ người

Tịnh giới học thiền định

Tinh tấn tu Bốn thiền

Giới, Tâm, Tuệ tăng thượng

Thường phải siêng tu học

Các Giới, Trí, Tam muội

Thảy vào trong ba học

Thân niệm xứ lực lớn

Phật thuyết đạo nhất thừa

Thường phải buộc tâm niệm

Phương tiện khéo giữ gìn

Nếu quên chánh niệm này

Ắt mất các pháp lành

Thân mạng rất mỏng manh

Như gió thổi bọt nước

Ngủ thức khó bảo toàn

Thở ra không chắc lại

Hốt nhiên thành cát bụi

Nên biết không bền chắc

Đất bằng, Tu di, biển

Bảy mặt trời đốt cháy

Chẳng còn chút tro tàn

Huống lại thân mỏng manh

Vô thường không thể nương

Chẳng phải pháp che giữ

Thân này không thể cậy

Thế sao không sanh chán?

Như rùa mù trên biển

Gặp được bọng cây nổi

Súc sanh lại thân người

Khó được còn hơn đây

Vì sao trong cõi người

Không tu nghiệp quả tốt

Bình báu đầy phẩn dơ

Đây chính người ngu si

Đã được thân người báu

Lại dùng tạo hạnh ác

Phải biết những kẻ này

Ngu si còn hơn đấy

Được sanh nước đạo đức

Lại gặp thiện tri thức

Tâm chánh kiến thành tựu

Túc mạng có công đức

Đầy đủ bốn bảo luân

Thường thoát đường sanh tử

Gần gũi Thiện tri thức

Tu phạm hạnh đầy đủ

Phật nói người như thế

Tâm thường được tịch diệt

Ba nẻo ác tà kiến

Không nghe tiếng pháp Phật

Chốn tối tăm biên địa

Trời Trường Thọ điếc, câm

Vua đã lìa tám nạn

Được thân vô ngại này

Cần phải tu nghiệp thiện

Phương tiện cầu Nê Hoàn

Trong đêm dài sanh tử

Vô lượng các thứ khổ

Xoay vần làm sáu thân

Cao thấp không thứ tự

Vĩnh kiếp trong sanh tử

Chưa từng không làm con

Tính uống sữa mẹ hiền

Lượng bằng bốn biển lớn

Phàm phu mới thọ sanh

Sữa uống lại hơn đây

Một người từ xưa nay

Xương chứa hơn núi Tu

Chúng người trời trải qua

Như vi trần đại địa

Trước làm Chuyển Luân vương

Sau lại làm đầy tớ

Hoặc trước là Đế Thích

Được chư Thiên phụng sự

Sau sanh vào đất phẩn

Qua lại cũng vô số

Hoặc lúc sanh lên Trời

Chọn Thiên nữ rất vui

Các sắc đẹp, hoa mắt

Tai nghe muôn loại tiếng

Chạm thân đều mềm mại

Dục lạc khó nói hết

Sau đọa vào địa ngục

Không khổ nào không qua

Hoặc sanh vào rừng kiếm

Đầu mình rơi theo đao

Hoặc chơi đỉnh Tu Di

Lên xuống theo tâm niệm

Cùng với chúng Thiên nữ

Tắm gội ao Mạn Trì

Hoa báu này trang nghiêm

Mát mẻ rất thích thú

Lại vào sông Tro sôi

Đun nấu thảy nát nhừ

Sáu trời, năm dục vui

Phạm Thế lìa dục lạc

Chết vào ngục không chọn

Chịu đủ các nỗi khổ

Hoặc làm Trời, Nhật, Nguyệt

Ánh sáng chiếu bốn cõi

Sau sanh ngục Hắc ám

Không tự thấy hình mình

Vua, đương đèn tuệ rõ

Chớ lại theo nẻo tối

Trong tám đại địa ngục

Khổ thiêu, nướng, mổ, xé

Trải đủ các thứ khổ

Vô lượng không thể ví

Nếu người theo si hoặc

Tạo đủ các nghiệp ác

Trong khoảnh khắc thở ra

Nghe các thống khổ này

Tâm vẫn không sợ hãi

Đây là người gỗ đá

Mắt thấy cảnh báo ứng

Tai nghe người trí nói

Kia chọn kinh điển Phật

Trong tâm chánh tư duy

Ắt phải rất kinh sợ

Huống gì tự thân trải

Trong hết thảy nỗi khổ

Không chọn khổ lớn nhất

Trong hết thảy niềm vui

Ái dứt, vui đệ nhất

Mỗi đêm ngày ba thời

Ba trăm cọc xỏ thân

Muốn so khổ không chọn

Gấp trăm ngàn không bằng

Vô lượng các nỗi khổ

Muốn chết cũng không được

Thọ tội trăm ngàn tuổi

Nghiệp ác hết mới thoát

Quả báo khổ bất tịnh

Nghiệp thân, miệng làm giống

Không giống thì không có

Vua nên dứt cội khổ

Nếu đọa nẻo súc sanh

Khổ giết hại trói buộc

Tâm tham hại cuồng loạn

Oán kết, thêm ăn nhau

Hoặc vì lấy ngọc châu

Lông, đuôi, da, thịt, xương

Do đây mất thân mạng

Mổ, lột, chặt, cắt, đau

Ngựa giỏi, chân khỏe mạnh

Khổ xỏ cổ, cỡi, kéo

Lồng lộn chưa thuần thục

Khổ roi, giàm, đánh đập

Ngạ quỉ nghĩ ăn uống

Điều nghĩ chưa từng được

Đói khát nóng lạnh bức

Đêm dài không ngừng nghỉ

Hoặc thân như núi lớn

Cổ họng như mũi kim

Đói khát trong thiêu đốt

Đối thức ăn không theo

Hoặc thấy phẩn, mủ, đàm

Cả đám chạy đến giành

Đến nơi tự nhiên mất

Tuyệt vọng thêm khổ não

Đói khát nấu bên trong

Bướu cổ phát, ung nhọt

Lại cùng nhau đánh lộn

Cắn xé hút máu mủ

Gầy ốm da bọc xương

Trần truồng, phủ tóc dài

Thân dài như cây khô

Từ miệng lửa dữ phát

Trở lại đốt thân mình

Như cây Đa-la cháy

Mùa Hạ mong đêm mát

Ánh trăng thêm nóng bức

Mùa Đông tưởng ngày ấm

Trời mọc, băng càng kết

Hướng trái cây, liền mất

Đến nước sông, bỗng cạn

Trải vạn năm ngàn tuổi

Nghiệp giữ mạng không dứt

Thọ lâu vô lượng khổ

Đây do duyên tội xưa

Vô số nỗi bức não

Thuần khổ không gián đoạn

Tham tiếc, rất bỏn xẻn

Phật nói nhân ngạ quỉ

Sanh Thiên tuy diệu lạc

Phước tận, khổ vô cùng

Đây chẳng phải quả Thánh

Người trí không nương tựa

Thân thể không sáng nhuận

Không vui chỗ ngồi cũ

Hoa trên đầu héo rụng

Bụi dơ chợt bám thân

Dưới nách chảy mồ hồi

Phải biết giờ chết đến

Nghiệp tịnh nẻo thiện hết

Lại đọa ba đường ác

Hoặc sanh A-tu-la

Tham ganh thường khổ não

Tuy có trí thông minh

Rốt không thấy chơn đế

Sanh tử trong sáu đường

Luân chuyển thường không dứt

Thắng pháp không thọ sanh

Sanh là vật chứa khổ

Ví khiến lửa đốt đầu

Chánh ý cẩn thận nghĩ

Không thọ nghiệp hậu hữu

Chuyên tâm siêng tu tập

Giới phẩm, Thiền định, Tuệ

Tịch tĩnh, hòa, bất động

Phải cầu đạo Niết-bàn

Rốt ráo lìa sanh tử

Niệm, trạch và tinh tấn

Vui, an, tam muội, xả

Bảy phần Bồ đề này

Đạo cam lồ thanh tịnh

Không trí thì không thiền

Không thiền cũng không trí

Hai pháp đều thành tựu

Thường thoát dòng sanh tử

Biển khổ lớn không bờ

Thấy như nước chân trâu

Mười bốn luận vô ký

Phật nói không nên nghĩ

Là đạo không an ổn

Cũng chẳng chốn tịch diệt

Vô minh duyên các hành

Tức duyên kia sanh thức

Danh sắc từ thức khởi

Sáu nhập do Danh sắc

Sáu nhập sanh sáu xúc

Từ xúc khởi các Thọ

Các Thọ làm nhân Ái

Do Ái sanh bốn Thủ

Bốn Thủ sanh ba Hữu

Nhân Hữu, Ái sau Sanh

Từ Sanh đến Lão Tử

Ưu bi các khổ não

Vô lượng các khổ nhóm

Sanh tận thảy đều diệt

Điều hiển thị tối thắng

Pháp duyên khởi thâm diệu

Nếu luôn chánh quán sát

Thấy chơn thật pháp trên

Thấy chơn thật như thế

Đây chính là thấy Phật

Chánh kiến, chánh tư duy

Chánh ngữ, nghiệp, và mạng

Chánh Niệm, Chánh phương tiện

Và chánh Tam-ma-đề

Tám phần đạo Thánh Hiền

Tịch diệt nên tu tập

Sanh là khổ chơn đế

Ân ái chính là Tập

Khổ diệt gọi giải thoát

Đến kia là tám đường

Để thấy rõ chơn đế

Thường siêng tu chánh trí

Tuy ở trong năm dục

Người trí luôn xuất ly

Người luôn chứng chánh pháp

Đều từ phàm phu khởi

Không từ hư không rơi

Cũng không từ đất ra

Vua minh triết vô úy

Lĩnh pháp chính không phiền

Nên sửa cầu chánh pháp

Vượt qua vực sanh tử

Các pháp sâu như trên

Xuất gia còn khó duyên

Huống chi bậc Vương chủ

Mà thường đầy đủ hành

Theo thời, tu tập dần

Chớ để ngày luống qua

Hết thảy người tu thiện

Thường sanh tâm tùy hỷ

Tự làm ba loại nghiệp

Chánh hồi hướng Phật đạo

Nên ở đời vị lai

Thọ vô lượng phước này

Thường sanh trong người, trời

Được làm vua Tự Tại

Cùng chúng Đại Bồ tát

Các thần thông diệu dụng

Phương tiện độ chúng sanh

Nghiêm tịnh cõi nước Phật

Thí, Giới, Tuệ làm giống

Qua lại trong Trời, Người

Tên gọi sạch, không nhơ

Lưu hành khắp phương cõi

Thầy dẫn đường thế gian

Trên sanh Hóa Thiên vương

Khiến bỏ vui năm dục

Xa lìa các phóng dật

Chúng sanh mê bến giác

Trôi nổi theo bốn dòng

Vô lượng khổ sanh tử

Đưa khiến đến bờ kia

Duyên đây thành Phật đạo

Rốt ráo Đại Niết-bàn.

Kệ Trọng Yếu Khuyến Phát các vua

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 114

LONG THỌ BỒ TÁT KHUYẾN GIỚI VƯƠNG TỤNG

SỐ 1674

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN