SỐ 1672 — LONG THỌ BỒ-TÁT VỊ THIỀN ĐÀ CA VƯƠNG THUYẾT PHÁP YẾU KỆ

SỐ 1672

LONG THỌ BỒ-TÁT VỊ THIỀN ĐÀ CA VƯƠNG THUYẾT PHÁP YẾU KỆ

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Tam Tạng

Cầu-na-bạt-ma

Vua Thiền-đà-ca phải nên biết

Sanh tử khổ não nhiều tội lỗi

Thảy đều bị vô minh ngăn che

Ta muốn vì vua khởi lợi ích

Ví như chạm vẽ làm tượng Phật

Người trí thấy tượng phải cung kính

Ta nương Như Lai với chánh pháp

Đại vương cũng nên tín thọ sâu

Vua tuy trước đã nghe lời Phật

Nay nếu nghe thọ thêm phân biệt

Giống như ao sen hương sắc đẹp

Trăng vàng chiếu xuống càng rực rỡ

Phật dạy sáu niệm phải tu tập

Đó là Tam Bảo, Thí, Giới, Thiên

Hành mười điều thiện tịnh ba nghiệp

Lìa rượu, phóng dật và tà mạng

Quán thân, tài sản, mau suy hoại

Phải tạo phước thí, giúp kẻ nghèo

Thí thật bền chắc không gì bằng

Cũng là người thân cận bậc nhất

Siêng tu tịnh giới trừ lỗi nhơ

Cũng chẳng mong cầu được các hữu

Thí như đại địa sinh muôn vật

Giới cũng như thế sanh các thiện

Tu nhẫn, nhu hòa bỏ sân hận

Phật nói hạnh này thật vô thượng

Như thế tinh tấn và Thiền, Trí

Đủ sáu hạnh ấy vượt tử sinh

Nếu thường ở nhà hiếu cha mẹ

Đây gọi là phước điền thù thắng

Hiện đời lưu hành danh xưng tốt

Vị lai phước báo lại vô cùng

Giết, trộm, dâm dối, thêm say rượu

Giường chạm, cao rộng và hương xông

Ca hát, xướng kỹ, ăn phi thời

Các ác như thế phải xa lìa

Nếu lúc tuổi trẻ tu giới này

Thọ vui cõi trời, đạt Niết-bàn

Bỏn xẻn, ganh, tham dục, dua nịnh

Dối trá, điên đảo cùng biếng nhác

Các pháp ác bất thiện như thế

Đại vương phải quán, mau xả bỏ

Đẹp đẽ, giàu sang và năm dục

Nên biết nguy mục như bọt nước

Chớ cậy pháp không bền như thế

Kiêu căng, phóng túng, sanh các khổ

Muốn lớn điều lành, chứng cam lộ

Cần phải xa lìa như tránh độc

Nếu thường nỗ lực bỏ sân, mạn

Ví như mây tan trăng thu tỏ

Giống như Chỉ-man với Nan-đà

Hoặc như Ta-ma, các Hiền Thánh

Phật dạy có ba loại lời nói

Nói vào ý, chơn thật, giả dối

Vào ý như hoa, thật như mật

Giả dối hèn xấu như phẩn dơ

Nên tu tập hai lời nói trước

Phải mau trừ bỏ nói không thật

Từ sáng vào sáng, bốn loại pháp

Vua nên phân biệt tư duy kỹ

Hai loại vào sáng cần tu tập

Nếu đến ngu tối phải mau bỏ

Quả Am-bà-la, bốn cách biến

Người khó phân biệt cũng như thế

Nên dùng trí tuệ quán sát sâu

Nếu thật hiền thiện nên thân cận

Đủ thấy nữ nhân thật đoan nghiêm

Phải nghĩ mẹ, chị, con gái mình

Nếu khởi tâm tham dục nhiễm ái

Phải liền tu tập quán bất tịnh

Là tâm phóng túng nên ngăn chận

Như giữ thân mạng và tài sản

Tâm dục nếu khởi nên kinh sợ

Như sợ đao kiếm và thú dữ

Dục không lợi ích như oán độc

Đây chính là lời Mâu-ni dạy

Sanh tử luân hồi hơn lao ngục

Nên phải siêng tu cầu giải thoát

Sáu nhập phóng túng đuổi theo trần

Cần phải thâu giữ chớ buông lung

Nếu luôn thâu các căn như thế

Hơn cả dũng tướng thắng giặc thù

Thân này bất tịnh chín nơi chảy

Không có cạn kiệt như sông biển

Da mỏng đậy che tợ như sạch

Như anh lạc giả dùng trang sức

Những người có trí nên phân biệt

Biết kia hư dối bèn xả bỏ

Như người ghẻ lở gần lửa nóng

Mới tuy dễ chịu, sau thêm khổ

Tưởng tham dục cũng lại như thế

Trước tuy hoan lạc, sau âu lo

Thấy thật tướng thân đều bất tịnh

Thì liền quán nơi không, vô ngã

Nếu hay tu tập pháp quán này

Trong các lợi ích, thật vô thượng

Tuy có sắc tộc và kiến thức

Nếu không Giới, Trí như cầm thú

Dù chốn xấu hèn, ít hiểu biết

Thường tu Giới, Trí, gọi Thắng sĩ

Tám pháp lợi, suy… không thể tránh

Nếu đoạn trừ thật không ai bằng

Các bậc Sa-môn, Bà-la-môn

Cha mẹ, vợ con và quyến thuộc

Chớ vì ý họ, thọ nhận lời

Rộng tạo hành phi pháp bất thiện

Nếu vì chúng đây tạo lỗi lầm

Vị lai thống khổ chỉ mình chịu

Phàm làm điều ác, báo không liền

Chẳng như đao kiếm gây thương tổn

Tướng tội lâm chung mới hiện đủ

Sau vào địa ngục thêm các khổ

Tín, Thí, Giới, Văn, Tuệ hổ thẹn

Bảy pháp như thế gọi Thánh tài

Lời Phật chân thật không gì sánh

Siêu việt châu báu chốn thế gian

Đại vương nếu chứa thắng tài này

Không lâu cũng chứng quả đạo tràng

Cờ bạc, rượu chè, mê đàn địch

Lười biếng kiêu mạn và bạn ác

Phi thời, vội vã nhiều loạn động

Bảy pháp như thế phải xa lìa

Tri túc là tài sản tối thắng

Đức Thế Tôn nói lời như thế

Tri túc dầu nghèo, khá gọi giàu

Giàu mà đa dục đây gọi nghèo

Nếu giàu tiền của, tăng thêm khổ

Như rồng nhiều đầu thêm sầu não

Phải xem vị ngon như thuốc độc

Dùng nước trí tuệ rảy cho sạch

Vì nuôi thân mạng, dẫu phải ăn

Chớ tham mùi vị, thêm kiêu mạn

Với các dục nhiễm phải nhàm chán

Siêng cầu đạo Niết-bàn vô thượng

Điều hòa thân này cho an ổn

Sau đó cần phải tu trai giới

Một đêm phân ra làm năm thời

Trong hai thời cần phải ngủ nghỉ

Đầu, giữa, cuối đêm quán sanh tử

Phải siêng cầu thoát, chớ luống qua

Bốn định vô lượng nên tu tập

Đây gọi mở lối nẻo Phạm Thiên

Nếu chuyên buộc niệm bốn tâm thiền

Mạng chung tất sanh cõi trời kia

Hữu vi dời đổi thảy vô thường

Khổ không hư hoại không bền chắc

Vô ngã, vô lạc, không thanh tịnh

Như thế thảy gọi pháp đối trị

Nếu thường quán sâu pháp môn này

Vị lai thường ở ngôi tôn quý

Tu hành năm giới dứt năm tà

Đây cũng điều Đại vương nên nhớ

Như bỏ chút muối xuống sông Hằng

Không thể khiến nước có vị mặn

Một chút ác nhỏ gặp nhiều thiện

Tan hoại, diệt mất cũng như thế

Năm tà nếu tăng, cướp công đức

Vua phải trừ diệt chớ cho lớn

Tín nơi năm căn, nguồn các thiện

Đây nên tu tập cho thêm mạnh

Sanh nơi tám khổ, thường thiêu đốt

Phải dùng nước Tuệ rảy cho tắt

Muốn cầu Thiên lạc và Niết-bàn

Phải siêng tu tập chánh tri kiến

Tuy có trí sáng, vào nẻo tà

Công đức vi diệu, trọn không dư

Bốn loại điên đảo hại các thiện

Cho nên quán sát chớ cho sanh

Là sắc chẳng ta, ta chẳng sắc

Trong ngã không sắc, sắc không ngã

Nơi sắc, sanh bốn loại tâm này

Các uẩn còn lại đều như thế

Hai mươi tâm ấy gọi điên đảo

Nếu luôn trừ diệt, thật tối thượng

Pháp chẳng tự khởi, minh sanh trước

Chẳng Tự Tại làm, đúng thời có

Đều từ ái nghiệp, vô minh khởi

Nếu không nhân duyên bèn diệt mất

Đại vương đã biết những nhân này

Phải đốt đèn tuệ phá tối si

Thân kiến, Giới thủ và Nghi hoặc

Ba chướng thường ngăn đạo vô lậu

Vua nếu hủy hoại khiến diệt tan

Pháp Thánh giải thoát sẽ hiện tiền

Ví như người mù hỏi tướng nước

Trăm ngàn kiếp cũng không thể rõ

Muốn cầu Niết-bàn cũng như thế

Phải tự tinh tấn sau mới chứng

Muốn nhờ quyến thuộc và tri thức

Lại được điều này, thật khó có

Cho nên Đại vương phải tinh tấn

Về sau mới chứng đạt tịch diệt

Thí, Giới, Đa văn và Thiền định

Do đấy, dần gần Bốn chân đế

Nhân chủ, vậy phải tu tuệ sáng

Hành ba pháp ấy cầu giải thoát

Nếu thường tu thừa Tối thượng này

Ắt thâu hết thảy thiện còn lại

Đại vương phải quán thân niệm xứ

Thế Tôn nói là đạo thanh tịnh

Nếu không niệm này, thêm ác kiến

Thế nên cần phải siêng tu tập

Mạng người ngắn ngủi không dừng lâu

Như bọt nước nổi lên liền diệt

Thở ra, thở vào trong giấc ngủ

Niệm niệm qua đi thường suy diệt

Không lâu sẽ thấy sự mài mòn

Da thịt hôi thúi thật đáng ghê

Xanh, ứ, trướng, hoại, máu mủ chảy

Giòi trùng cắn rúc đến cạn khô

Tóc lông, răng móng đều phân tán

Gió thổi, nắng phơi dần khô kiệt

Phải biết thân này không bền chắc

Vô lượng thứ khổ thường chứa nhóm

Cho nên Hiền Thánh, những người trí

Phải quán lỗi này, đều xả bỏ

Tu Di, biển lớn và sông lạch

Bảy mặt trời chiếu đều khô cạn

Bền chắc như thế còn hủy diệt

Huống gì cái thân mỏng manh này

Vô thường đã đến không ai cứu

Không thể cậy nương và tìm cầu

Cho nên Đại vương thường quán kỹ

Mau sanh nhàm lìa, cầu thắng pháp

Thân người khó được, pháp khó nghe

Như rùa mù gặp bọng cây nổi

Đã được thân hy hữu như thế

Cần phải dốc lòng nghe chánh pháp

Được thân diệu này lại tạo tác

Ví như bình báu đầy chất độc

Sanh nơi trung quốc gặp bạn lành

Chuyên niệm phát tâm, khởi nguyện chánh

Công đức trồng lâu, đủ các căn

Vua nay đầy đủ các thiện ấy

Nếu lại gần gũi người hiểu biết

Phật nói đây là Phạm hạnh sạch

Cho nên phải vui thích tùy thuận

Chư Phật do đấy chứng Niết-bàn

Đã gặp pháp thanh tịnh vi diệu

Phải dốc lòng cầu đạo lìa dục

Sanh tử hiểm nạn khổ không lường

Dẫu cho cùng kiếp nói không tận

Ta nay vì vua, lược phân biệt

Cần phải lắng nghe, suy nghĩ kỹ

Tam giới chuyển biến không bờ mé

Cha mẹ, vợ con nhân duyên sâu

Oán thân, yêu ghét, lẽ vô thường

Như vòng lửa xoay, há cùng tận

Sanh tử thế giới từ xưa lại

Sữa mẹ đã uống nhiều hơn biển

Nếu không gắng sức chứng trí "không"

Vị lai lại uống không cùng tận

Trôi nổi năm đường, trải Nhân, Thiên

Nếu chứa xương cốt, tợ Tu-di

Ái biệt, buồn thương lệ khóc đầy

Dẫu là sông biển, không so sánh

Nếu tính cha mẹ của một người

Thế gian cây cỏ, số chẳng bằng

Tuy thọ năm dục, vui cõi trời

Rốt lại rơi vào khổ nẻo ác

Chư Thiên mạng sống rất dài lâu

Diệu lạc cõi này khó nói cùng

Ca múa, hát xướng thật du dương

Âm thanh hòa nhã tiếng vang xa

Dáng mầu, sắc diệu thật đoan nghiêm

Kẻ hầu vây quanh cùng vui vẻ

Trăm món thịnh soạn đều đầy đủ

Theo ý vui thích tự nhiên đến

Ao báu, luôn đầy nước thơm trong

Hoa màu đẹp, vây quanh che phủ

Muôn chim sắc lạ đậu bên trên

Véo von cùng hót tiếng bay xa

Chư Thiên dạo chơi tắm ở trong

Vui thú vô cùng khôn nói hết

Phước tận, lâm chung, năm tướng suy

Lúc ấy buồn khổ hơn vui trước

Cho nên dù có vui thiên nữ

Người trí thấy đó sanh nhàm chán

Dầu ở trên lầu đài châu báu

Cũng sẽ lui đọa chốn hôi dơ

Dù dạo vườn Nan đà, Thiên giới

Rốt lại cũng vào rừng đao kiếm

Tuy tắm ao Mạn-đà cõi trời

Sau rồi cũng đọa ngục Sông tro

Tuy là ở ngôi vua Chuyển Luân

Sau làm tôi tớ bị sai khiến

Tuy thọ Phạm thiên, vui ly dục

Sau đọa vô gián, khổ thiêu đốt

Tuy ở cung trời, rực ánh sáng

Sau vào bóng tối trong địa ngục

Là ngục Hắc Thằng, ngục Đẳng Hoạt

Thiêu, cắt, lột, đâm và Vô gián

Tám địa ngục này thường thiêu đốt

Đều báo nghiệp ác của chúng sanh

Hoặc chịu thống khổ như ép dầu

Hoặc nghiền thân thể thành tro bụi

Hoặc xẻ tứ chi thành nhiều mảnh

Hoặc lại lột da và thiêu đốt

Hoặc dùng đồng sôi rót vào miệng

Hoặc dùng sắt ép xé thân hình

Chó sắt đến tranh giành ăn nuốt

Chim sắt đậu lên cùng mổ kéo

Các loại trùng độc đều cắn rúc

Hoặc đốt cột đồng suốt thân hình

Lửa lớn hừng hực đều cháy suốt

Do vì nghiệp tội, không trốn được

Nước sôi sùng sục vọt lên cao

Trút ngược tội nhân ném vào trong

Mạng người suy hoại thật mau chóng

Ví như khoảnh khắc chư Thiên thở

Nếu ai trong mạng sống ngắn này

Nghe các tên khổ không kinh sợ

Nên biết tâm đây thật vững chắc

Giống như Kim cang khó hủy hoại

Nếu thấy tranh vẽ, nghe tiếng kia

Hoặc theo kinh sách, tự nghĩ nhớ

Biết như thế thời đã khó nhẫn

Huống lại thân hình tự trải qua

Địa ngục lớn, Vô gián, vô cứu

Các khổ trong đây khó cùng tận

Nếu lại có người trong một ngày

Dùng ba trăm giáo ném thân hình

So một niệm khổ ngục A-tỳ

Trăm ngàn vạn phần không bằng một

Thọ thống khổ này qua một kiếp

Duyên nghiệp tội hết sau mới khỏi

Khổ não như thế từ ai sanh?

Đều do ba nghiệp bất thiện khởi

Đại vương dù nay không lo này

Nếu không tu nhân, duyên đọa lạc

Trong loài súc sanh khổ không lường

Hoặc bị trói buộc và đánh đập

Vì không tín, giới và hiểu biết

Thường ôm tâm ác cùng ăn nuốt

Hoặc vì ngọc châu, lông, sừng, ngà

Xương, lông, da thịt, mà bị giết

Bị người ngự cỡi không tự tại

Luôn chịu khổ gạch ngói, dao gậy

Trong đường ngạ quỉ khổ cũng thế

Những vật cần muốn không như ý

Đói khát bức bách, khổ lạnh nóng

Các khổ thiếu mệt thật vô lượng

Bụng to như núi, cổ như kim

Phẩn tiểu, máu mủ không thể nói

Trần truồng, tóc che thật xấu ác

Như cây Đa la bị chặt đốt

Trong miệng ban đêm lửa lớn cháy

Các trùng tranh nhau cùng ăn rúc

Phẩn tiểu dơ uế, các bất tịnh

Trăm ngàn vạn kiếp chẳng thể được

Ví như tìm cầu được chút ít

Lại cùng cướp đoạt, liền tan mất

Trăng thu trong mát sợ lửa nóng

Ngày xuân ấm áp chuyển khổ lạnh

Hoặc đến vườn rừng, cây trái hết

Sông trong đi đến thành khô cạn

Vì duyên nghiệp tội, thọ dài lâu

Trải đến một vạn năm ngàn tuổi

Thọ các khổ độc không còn thiếu

Đều là quả báo loài ngạ quỉ

Bậc Chánh giác nói nhân khổ này

Gọi là nghiệp xan tham, ganh ghét

Nếu phước Trời hết, thiện có dư

Do đấy được làm vua cõi người

Sau nếu biếng nhác, phước báo tận

Ắt đọa ba đường ác, không nghi

Hoặc sanh Tu-la, khởi cao ngạo

Sân, ganh, tham hại thêm phiền não

Chư Thiên dù có hành thiện căn

Do vì xan, ganh mất lợi lạc

Cho nên phải biết kiết ganh ghét

Là pháp ác sâu cần xả bỏ

Đại vương, nay đã nhận biết đủ

Sanh tử lỗi lầm nhiều nỗi khổ

Cần phải siêng tu thiện xuất thế

Như khát nghĩ uống, cứu lửa đầu

Nếu thêm tinh tấn đoạn các hữu

Ở trong các thiện thật không trên

Phải siêng trì giới, tu Thiền trí,

Điều phục tâm vọng, cầu Niết-bàn

Niết-bàn vi diệu, tuyệt các tướng

Không sanh, già, chết và suy não

Cũng không núi sông cùng nhật nguyệt

Cho nên cần phải mau chứng biết

Nếu muốn chứng được Trí vô sư

Cần phải siêng tu pháp Bảy Giác

Nếu thường cỡi thuyền phần giác này

Biển lớn sanh tử dễ vượt qua

Mười bốn pháp mà Phật không nói

Chỉ sanh tín tâm chớ có nghi

Chỉ phải chánh tâm siêng tinh tấn

Quyết định tu tập các pháp thiện

Vô minh duyên Hành, Thức, Danh sắc

Lục nhập, Xúc, Thọ, Ái, Thủ, Hữu

Hữu thì duyên sanh, sanh duyên Tử

Nếu hết sanh tử, nhân duyên diệt

Như thế chánh quán mười hai duyên

Người này tất thấy sư tử Thánh

Nếu muốn lần lượt thấy Bốn Đế

Phải siêng tu tập Bát Chánh Đạo

Dù ở chốn tôn quý năm dục,

Cũng được Thánh đạo, đoạn các kiết

Quả này không thể cầu kẻ khác

Tự tâm phải ngộ mới chứng được

Ta nói các khổ và Niết-bàn

Vì muốn thấm nhuần, lợi ích vua

Không nên sanh khởi tâm sợ hãi

Chỉ cần tụng tập làm các thiện

Tâm là căn bản của các pháp

Nếu trước điều phục, làm việc này

Ta nói pháp yếu, lược phân biệt

Vua chớ nên sanh tâm là đủ

Nếu có đại trí khai triển rộng

Cũng phải chí tâm siêng nghe thọ

Vua nay gọi là đại pháp khí

Nếu rộng nghe pháp ắt lợi lớn

Nếu thấy người tu ba nghiệp thiện

Phải sanh tâm tùy hỷ trợ giúp

Việc thiện mình làm cùng tùy hỷ

Công đức như thế thảy hồi hướng

Vua phải kính học các Hiền thánh

Như Quan Âm cứu độ chúng sanh

Vị lai nhất định thành Chánh Giác

Ở nước không sanh, già, ba độc

Đại vương nếu tu các thiện trên

Danh xưng ắt được lưu hành khắp

Về sau dùng đấy giáo hóa người

Khiến cho hết thảy thành Chánh Giác

Sông phiền não chảy cuốn chúng sanh

Khổ như lửa đốt, sợ hãi sâu

Muôn diệt các trần lao như thế

Phải tu Đế chơn thật giải thoát

Lìa các pháp giả danh thế gian

Liền được cõi bất động thanh tịnh

Nếu có phụ nhân ôm lòng hại

Vợ như thế nên phải xa lìa

Nếu kẻ trinh hòa, yêu kính chồng

Hạ mình siêng năng như người ở

Luôn nghĩ là chị, mẹ, bạn thân

Đấy nên tôn kính như thần nhà

Pháp ta nói chính là như thế

Vua phải đêm ngày siêng tu tập.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 114

KHUYẾN PHÁT CHƯ VƯƠNG YẾU KỆ

SỐ 1673

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN