SỐ 1644 — LUẬN LẬP THẾ A TỲ ĐÀM

Phẩm 7: SỐ LƯỢNG

Lúc ấy, Thế Tôn bảo Tỳ-kheo Phú-lâu-na: Này Tỳ-kheo! Đất thế giới này có hình tròn, như mâm đèn lồng, như bánh xe của thợ gốm. Đất của thế giới này cũng như vậy, giống như duyên với bên mâm đèn mà hưng khởi, núi Thiết Vi cũng như vậy. Ví như ở trong khay đèn, ở giữa vút cao lên, ở trong thế giới ấy có núi Tu Di cũng như vậy. Núi Tu Di này do bảy báu làm thành, hình và sắc đáng yêu, bốn góc ngay thẳng, ví như ông thợ giỏi khéo dùng mực thước để làm thành trụ gỗ, hình thù của nó vuông, thẳng. Núi Tu Di nầy cũng như vậy, nửa hình của nó soi trong nước tám vạn do tuần, nửa hình trên mặt nước cũng tám vạn do tuần. Bốn bên của núi này, mỗi bên là tám vạn do tuần, chu vi là ba mươi hai vạn do tuần. Trong đó biển lớn là to nhất, tên gọi là Tu Di hải, sâu tám vạn do tuần, rộng bốn vạn do tuần, một bên dài mười sáu vạn do tuần, chu vi sáu mươi tư vạn do tuần. Ngoài biển có núi, núi ấy tên là Do-càn-đà. Núi này dưới mặt nước bốn vạn do tuần, trên mặt nước cũng vậy, cũng rộng bốn vạn do tuần, mỗi một bên của núi này dài hai mươi bốn vạn do tuần, chu vi chín mươi sáu vạn do tuần. Biển ở ngoài khu vực nầy cũng gọi là Do-càn-đà, sâu bốn vạn do tuần, rộng cũng như vậy, một bên dài ba mươi hai vạn do tuần, chu vi hai mươi tám vạn do tuần. Ngoài biển có núi tên là Y-sai-đà, dưới mặt nước hai vạn do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, mỗi bên dài ba mươi sáu vạn do tuần, chu vi một trăm bốn mươi vạn do tuần. Ngoài núi có biển cũng tên là Y-sai-đà, sâu hai vạn do tuần, rộng cũng vậy, mỗi một bên dài bốn mươi vạn do tuần, chu vi một trăm sáu mươi vạn do tuần. Ngoài biển có núi tên là Ha-la-trí, dưới mặt nước một vạn do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, mỗi bên dài bốn mươi bốn vạn do tuần, chu vi một trăm bảy mươi sáu do tuần. Ngoài núi có biển tên là Ha-la-trí, sâu một vạn do tuần, rộng cũng như vậy, mỗi bên dài bốn mươi sáu vạn do tuần, chu vi một trăm tám mươi bốn vạn do tuần. Ngoài biển này cũng có núi cùng tên là Tu-đằng-sa, dưới mặt nước năm nghìn do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, mỗi bên dài bốn mươi bảy vạn do tuần, chu vi là một trăm tám mươi tám vạn do tuần. Ngoài núi có biển tên là Tu-đằng-sa, sâu năm nghìn do tuần, rộng cũng như vậy, mỗi một bên dài bốn mươi tám vạn do tuần, chu vi một trăm chín mươi hai vạn do tuần. Ngoài biển cũng có núi tên là A-sa-thiên-na, dưới mặt nước là hai nghìn năm trăm do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, mỗi bên dài bốn mươi tám vạn năm nghìn do tuần, chu vi một trăm chín mươi vạn do tuần. Ngoài núi lại có biển cũng tên là A-sa-thiên-na, sâu hai nghìn năm trăm do tuần, rộng cũng như vậy, mỗi một bên dài bốn mươi chín vạn do tuần, chu vi một trăm chín mươi sáu vạn do tuần. Ngoài biển cũng có núi tên là Tỳ-na-đa, dưới mặt nước là một nghìn hai trăm năm mươi do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng vậy, mỗi một bên dài bốn mươi chín vạn hai nghìn năm trăm do tuần, chu vi một trăm chín mươi bảy vạn do tuần. Ngoài biển cũng có núi tên là Tỳ-na-đa, dưới mặt nước là một nghìn hai trăm năm mươi do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, mỗi một bên dài bốn mươi chín vạn hai nghìn năm trăm do tuần, chu vi là một trăm chín mươi bảy vạn do tuần. Ngoài núi có biển cũng tên là Tỳ-na-đa, sâu một nghìn hai trăm năm mươi do tuần, rộng cũng như vậy, mỗi một bên dài bốn mươi chín vạn năm nghìn do tuần, chu vi là một trăm chín mươi tám vạn do tuần. Ngoài biển có núi tên là Ni-dân-đà, dưới mặt nước là sáu trăm hai mươi lăm do tuần, trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, mỗi một bên dài bốn mươi chín vạn sáu nghìn hai trăm năm mươi do tuần, chu vi là một trăm chín mươi tám vạn năm nghìn do tuần. Ngoài núi ấy cũng có biển tên là Ni-dân-đà, sâu sáu trăm hai mươi lăm do tuần, rộng cũng vậy, mỗi một bên dài bốn mươi chín vạn bảy nghìn năm trăm do tuần, chu vi là một trăm chín mươi chín vạn do tuần. Ngoài biển mặn cũng có núi tên là Thiết-vi, dưới mặt nước ba trăm mười hai do tuần rưỡi (312, 5), trên mặt nước cũng vậy, rộng cũng như vậy, chu vi ba mươi sáu ức một vạn ba trăm năm mươi do tuần. Từ lãnh địa núi Ni-dân-đà đến lãnh địa núi Thiết-vi là ba ức sáu vạn ba nghìn hai trăm tám mươi tám do tuần. Từ mé biển Ni dân đà đến mé núi Ni-dân-đà là ba ức sáu vạn hai nghìn sáu trăm sáu mươi ba do tuần. Từ cõi Nam Diêm-phù-đề đến núi Thiết vi là ba ức sáu vạn sáu trăm sáu mươi ba do tuần. Từ trung ương cõi Diêm-Phù-Đề đến trung ương Tây Cù-da-ni là ba ức sáu vạn sáu nghìn do tuần. Từ phía Bắc cõi Nam Diêm-phù-đề đến phía Bắc cõi Bắc Uất-đơn-việt là bốn ức bảy vạn bảy nghìn năm trăm do tuần. Từ cực Tây vùng nước của núi Thiết vi này đến vùng nước của núi Thiết Vi kia phải vượt qua mười hai ức hai nghìn tám trăm hai mươi lăm do tuần. Vùng nước của núi Thiết vi có chu vi bốn mươi sáu ức tám nghìn bốn trăm bảy mươi lăm do tuần. Từ bên đỉnh núi Tu Di này đến bên đỉnh núi Tu Di kia là mười hai ức ba nghìn bốn trăm năm mươi do tuần. Từ trung ương của núi Tu Di này đến trung ương của núi Tu Di kia là mười hai ức tám vạn ba nghìn bốn trăm năm mươi do tuần. Từ gốc của núi Tu Di này đến gốc của núi Tu Di kia là mười hai ức ba nghìn lẻ mười lăm do tuần. Nghĩa như vậy là đức Thế Tôn tuyên dạy, tôi đã nghe như vậy,

Phẩm 8: TRÚ XỨ CÕI TRỜI

Phật bảo Tỳ-kheo: "Này các Tỳ-kheo! Núi Tu Di vương này đều có bốn bên Đông, Tây, Nam, Bắc. Phía Đông của núi ấy làm bằng chân kim, phía Tây làm bằng bạch ngân, phía Bắc làm bằng lưu ly, phía Nam bằng pha lê, tất cả các bên ấy đều do các báu làm thành. Núi Tu Di này có đầy đủ bảy tính, ở trung ương trên cùng của đỉnh núi là bằng phẳng, chỗ đẹp nhất là Đại thành Thiện kiến của cung trời Đao lợi, có chu vi là mười nghìn do tuần, thành vây quanh làm toàn bằng vàng, cao một do tuần, bức tường thấp trên thành cao nửa do tuần, cửa cao hai do tuần, bên ngoài có cửa kép cao một do tuần rưỡi, trong mỗi một do tuần có một cửa. Bốn mặt của thành là một nghìn cửa lầu, các cửa thành này làm bằng các báu và vô số Ma-ni dùng để trang sức, ví như đất phía Bắc tuyệt đẹp, mềm mịn; tất cả cõi nhân, phi nhân... rồng, thú, cây, cỏ và các loài hoa, không gì mà không có, cũng như sự trang nghiêm bằng các báu lộng lẫy đầy đủ. Các cửa thành này cũng như vậy, hoặc có tất cả các tướng chúng sinh, vô số cây cỏ và các loài hoa cùng trang nghiêm ở ngoài. Hai bên cửa thành này được trang nghiêm bằng tượng quân, trang nghiêm bằng mã quân, trang nghiêm bằng xa quân. Trú trong thành này là các Thiên tử cầm tích trượng đứng trang nghiêm, tụ tập trong ấy để bảo vệ đất nước, để nhìn ngắm, để trang nghiêm. Bốn bên ở ngoài thành là hàng tường rào bảy lớp bằng châu báu vây quanh: lớp trong cùng làm bằng chân kim, lớp tiếp làm bằng bạch ngân, lớp thứ ba bằng lưu ly, lớp bốn bằng cành pha lê, ba lớp ngoài cùng làm bằng các báu. Bên ngoài bảy lớp này là cây Đa-la có bảy lớp vây quanh: lớp cây trong cùng có gốc bằng chân kim, lớp tiếp là bạch ngân, lớp ba bằng lưu ly, lớp bốn bằng pha lê, ba lớp ngoài cùng có gốc bằng các báu. Cây Đa-la chân kim là có bạch ngân, lưu ly, pha lê, các báu làm hoa và lá, quả cũng như vậy. Cây Đa-la bằng bạc có hoàng kim, lưu ly, cành pha lê báu làm hoa và lá, quả cũng như vậy. Cây Đa-la lưu ly có vàng, bạc, pha lê làm hoa, quả và lá. Cây Đa-la pha lê có vàng, bạc, lưu ly làm hoa, quả và lá. Hoa, lá và quả của ba lớp ngoài cùng đều làm bằng các báu. Cây Đa-la này lúc gió nhẹ thổi, cây lay động phát ra âm thanh tuyệt diệu, có thể làm cho chúng sinh khởi năm triền phược:

Một là sinh khởi ái,

Hai là khởi ràng buộc,

Ba là khởi mê loạn,

Bốn là sinh chấp trước,

Năm là không lìa chán.

Như năm phần âm thanh, như năm âm cùng phối tấu của nhạc sư tinh diệu có thể làm khởi năm loại dục tâm của chúng sinh, âm thanh của cây này cũng như vậy. Ở giữa bảy lớp cây ấy, mỗi nơi đều có ao hoa các báu, chiều dài rộng một trăm cung (tên) cõi trời, thiên thủy tràn đầy, bốn báu làm thềm bực, cấu trúc cảnh quan, thành quánh, bờ đáy đều làm bằng vàng, bạc, lưu ly và pha lê. Bốn bên của ao ấy có đường và bực thềm cũng được làm bằng gạch bốn báu. Trong mỗi một ao có vô lượng hoa, do năm báu làm thành là: vàng, bạc, lưu ly, pha-lê-kha, ha-lê-đa. Trong các ao này có thuyền bốn báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê trôi bồng bềnh trong đó; lại có đủ tám loại thủy hý: một là nhảy vào thủy lâu, hai là dùng nước bảy báu nhuần đượm rưới lên thân, ba là dùng vật chặn nước để tạo ra âm nhạc, bốn là dùng nước bắn tung tóe để vui đùa, năm là bánh xe nước, sáu là nhà nổi, bảy là bánh xe chim báu, tám là dây tơ tự quấn quanh và đong đưa. Trong đó Chư Thiên nam, nữ chèo thuyền du hý, lúc ấy thuyền báu tùy theo ý muốn mà nhanh hay chậm. Chư Thiên nam, nữ nếu có khởi ý: mong muốn đến ở chỗ đó, thì thuyền đến chỗ đó. Chư Thiên này nếu có tác ý: "Ta muốn đến chỗ hoa kia hái hoa, thì quả báo trong đó liền tự đến, tự nhiên gió nổi lên thổi các danh hoa, biến khắp Chư Thiên, lại có gió khác thổi các vòng hoa trang nghiêm thân và đầu, hoặc làm mũ báu, hoặc làm anh lạc, hoặc làm thủ ấn, cho đến dây thắt lưng, hoặc làm kiềng đeo chân. Bốn bên của bờ ao có năm loại cây báu: một là vàng, hai là bạc, ba là lưu ly, bốn là pha-lê-kha, năm là A-lê-đa hàng giữa cây ấy có cung điện các báu do năm báu làm thành. Các Chư Thiên nam nữ ở trong đó, bên ngoài thành ấy có rất nhiều Chư Thiên đầy khắp quốc độ. Bên ngoài cây Đa-la có ba lớp hào báu, mỗi một hào ấy rộng hai do tuần, sâu một do tuần rưỡi, phía dưới rộng hơn trên, có chỗ như miệng cái bầu. Ở trong hào ấy, thiên thủy chứa đầy, cũng có dùng gạch bốn báu: vàng, bạc, lưu ly, và pha-lê-kha làm thành. Bốn bên của hào ấy cũng dùng gạch bốn báu để làm đường và thêm bực. Trong mỗi một hào lại có vô lượng các hoa bốn báu, có thuyền bốn báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê làm thành, bồng bềnh trong đó. Lại có tám loại khí cụ thủy hý (vui chơi trong nước): một là nhảy vào thủy lâu, hai là dùng nước bảy báu rưới lên (thân): ba là dùng vật chặn nước để tạo âm nhạc, bốn là dùng nước bắn tung toé để vui đùa, năm là bánh xe nước, sáu là nhà nổi, bảy là bánh xe chim báu, tám là dây tơ tự quấn quanh và đong đưa. Chư Thiên nam nữ trong đó chèo thuyền vui chơi, các thuyền báu này tùy theo ý muốn mà đi nhanh hay chậm. Chư Thiên này nếu khởi ý: "Muốn đến chỗ kia", thì thuyền liền đến chỗ kia. Chư Thiên này nếu khởi ý: "Ta muốn hái hoa kia hãy đến chỗ ta". Thì do quả báo tự nhiên trong đó hoa liền tự đến, gió nổi lên thổi các danh hoa đầy khắp Chư Thiên. Lại có gió khác thổi các vòng hoa trang nghiêm thân và đầu, hoặc làm mũ báu, hoặc làm anh lạc, hoặc làm thủ ấn, dây thắt lưng và kiềng đeo chân cũng như vậy. Ở giữa hào có cung điện các báu, là chỗ trú của các thể nữ cõi trời. Ở trong các cung đường ấy có đặt các chậu báu, trong mỗi chậu có trồng hoa cỏ có năm màu sắc khác nhau, mỗi đều có hàng lối thẳng tắp. Ngoài ba lớp hào ấy có cây bảy báu là: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, sắc báu liên hoa, luy thạch (đá quý), kha-lê-đa... vây quanh. Trong rừng cây này khắp nơi đều có ao sen bảy báu, thiên thủy chứa đầy, cho đến du hý thuyền báu và các cung điện. Chỗ ở của nam nữ Thiên chúng có rất nhiều và Chư Thiên đầy khắp quốc độ cũng nói như trên. Lúc này, ngoài hào, các cây bảy báu nở ra hoa bảy báu là: vàng, bạc, lưu ly, pha lê cho đến kha-lê-đa... Trong rừng cây này, các Thiên nữ... tấu nhạc hát ca, vô lượng Thiên tử từ Đại thành đi ra vào rừng thưởng thức. Trong thành ấy, các Thiên tử tấu nhạc hát ca, các Thiên nữ bên ngoài cũng đi vào thành thưởng thức, nhân thế đến đi vui chơi rất thuận tiện. Thành vàng ở trung ương là một phần tư của Đại thành, đây là trú xứ của Đế Thích, Mỗi mười do tuần có một cửa, bốn mặt có bốn trăm chín mươi chín cửa, lại có một cửa nhỏ nữa, tất cả là năm trăm cửa. Hình dáng thành này cũng được vô số vật trang nghiêm: bảo vệ bằng bốn binh, tường rào, hào, cây, ao, rừng, cung điện, tấu nhạc hát ca và các chỗ vui chơi bên ngoài như đã nói ở trước. Ở giữa thành này là chỗ trú của Thích Đề Hoàn Nhân, có trùng các lầu báu tên là Bì Thiền Diên Đa, dài năm trăm do tuần, rộng hai trăm năm mươi do tuần, chu vi một nghìn năm trăm do tuần, trụ cao chín do tuần, do bốn báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê làm thành, bốn loại gạch báu dùng làm nền trụ. Bốn phương của lầu ấy có bốn đường thềm bực, tất cả các vạch đều do bốn báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê làm thành, có ba tầng vỏ bọc duy trì bao quanh, tầng một là chân kim, tầng hai là bạch ngân, tầng ba là lưu ly. Mỗi một tầng ấy có ba lớp linh báu, gió nhẹ thổi đến lay động xuất ra âm thanh vi diệu, ví như năm phần âm nhạc, như đã nói ở trước. Âm thanh của cây Đa-la làm cho chúng sinh khởi năm dục trói buộc. Bốn bên của trùng các ấy có lầu báu để trấn thủ, phía Đông có hai mươi sáu, ba mặt còn lại, mỗi mặt có hai mươi lăm, tất cả là một trăm lẻ một chỗ. Mỗi một chỗ trấn thủ ấy có hình vuông, mỗi bề hai do tuần, chu vi tám do tuần, trên chỗ ấy lại có lầu báu cao nửa do tuần, dùng để nhìn xa. Mỗi một chỗ trấn thủ ấy có bảy Thiên nữ, mỗi một Thiên nữ có bảy thể nữ. Ở trong lâu các có bảy vạn bảy trăm phòng nhà, trong mỗi một phòng có bảy Thiên nữ, mỗi một Thiên nữ cũng có bảy Thể nữ. Thiên nữ ấy là chánh phi của trời Đế Thích. Ngoài chỗ trấn thủ và trong các phòng ốc, có tất cả bốn ức chín vạn bốn nghìn chín trăm chánh phi, ba mươi bốn ức sáu vạn bốn nghìn ba trăm Thể nữ phi và Thể nữ, cộng tất cả là ba mươi chín ức năm vạn chín nghìn hai trăm. Ở vị trí trung ương phía trên cùng của trùng các Bì-thiền-diên-đa là nhà tròn rộng ba mươi do tuần, chu vi là chín mươi do tuần, cao bốn mươi lăm do tuần. Chỗ trú của Thích Đề Hoàn Nhơn đều do lưu ly làm thành, đất ở đó đều mềm mịn, các báu lấp đầy, ví như đất phía Bắc màu mỡ, mềm mịn như thảm; nhân, phi nhân, rồng thú, cây cỏ và các loài hoa không gì mà chẳng có đủ, cũng trang sức bằng các báu lộng lẫy, tròn đầy. Chỗ trú của Đế Thích cũng như vậy đều do lưu ly tạo thành, trang sức bằng các báu. Đất ở đó mềm mịn, chỗ nào chân dẫm vào thì liền in xuống, cất chân lên thì liền trở lại như cũ như thảm bông mịn và bông Đâu-la. Trú xứ Đế Thích cũng lại như vậy, dẫm chân vào thì liền in xuống, cất chân lên thì liền trở lại như cũ, các hoa rãi khắp, hương đốt thơm ngào ngạt, treo các áo trời và vòng hoa báu. Trú xứ như vậy là chỗ cùng trú của Thích Đề Hoàn Nhơn và Xá-chỉ-nữ A-tu-la; Hóa thân của Đế Thích và các phi cùng ở, tất cả các phi đều khởi suy nghĩ: "Đế Thích cùng ở với ta, chân thân Đế Thích cùng ở với Xá Chỉ". Bốn bên trú xứ trong thành này có đường lớn, đường nhỏ, phố xá đều rất hài hòa, ngăn nắp. Thành của chư Thiên này, hoặc có trú xứ bốn nhà liền nhau, hoặc có trú xứ nhà nhọn nhiều tầng, hoặc có trú xứ lầu cao nhiều tầng, hoặc có trú xứ đài quán vút trời, hoặc có trú xứ bốn bên là để trấn thủ, tùy theo phước đức của mỗi chỗ mà các báu tạo thành, bằng phẳng đoan nghiêm. Đường trong thành cõi trời này có đến năm trăm đường, tứ phía thông nhau, đường ngang dọc ngay hàng thẳng lối, như đường cỏ xanh tươi, bốn cửa thông nhau, Đông Tây thấy nhau, đường xá phố chợ có hàng báu đầy khắp: Thứ nhất là chợ gạo, thứ hai là chợ áo quần, thứ ba là chợ các hương, thứ tư là chợ ẩm thực, thứ năm là chợ hoa, thứ sáu là chợ khéo tay, thứ bảy là chợ mỹ nữ, khắp nơi đều có chợ quán. Trong các chợ này, Thiên tử và Thiên nữ tới lui mua bán, thương lượng đắt, rẽ, cầu xin tăng giảm, cân đong tính lường, đủ các pháp của phố chợ. Tuy làm việc này, nhưng để vui chơi, không giữ, không cho, không tâm ngã sở. Nếu nhu cầu cần lấy thứ gì thì liền có thể lấy đi, nếu tương ưng với nghề nghiệp thì tùy ý mà lấy, nếu không tương hợp với nghề nghiệp thì liền có lời nói như vậy: "Vật này quý lạ, chẳng phải là vật ta cần đến". Chỗ ngã tư đường được trang nghiêm bằng voi, ngựa, xe, binh và các Thiên tử dừng nghỉ ở trong ấy, hoặc để bảo vệ, hoặc để vui chơi, hoặc để trang nghiêm. Đường ở giữa chợ đều làm bằng lưu ly, mịn láng đáng yêu, các báu trang nghiêm, như thảm trải nền mịn màng tuyệt diệu ở đất Bắc; rồng thú, cỏ cây đều nói như trước, cho đến đốt hương, rãi hoa, treo các thiên y cũng là như vậy, lại có cờ phướn dựng khắp nơi. Trong Đại thành cõi trời có các âm thanh thường không đoạn dứt: tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng con ốc, âm thanh Ba-na-bà, tiếng trống, tiếng Mâu-trừng-già, tiếng Hồ- gia (dùng lá lau vấn lại để thổi, nhạc khí người Hồ), tiếng âm nhạc. Lại có âm thanh nói: "Thiện lai, Thiện lai, nay tôi xin cúng dường thức ăn, thức uống". Đại thành Thiện Kiến này là trú xứ của Đế Thích, lại có Thiên châu, Thiên quận, Thiên huyện, Thiên thôn, diện tích chiếm khắp cả trên núi Tu Di. Đại thành Thiện Kiến này ở hai góc Tây và Bắc của nó từ cửa ra khỏi thành cách hai mươi do tuần. Chư thiên Đao Lợi có Thiện Pháp Đường dài ba mươi do tuần, chu vi chín mươi do tuần, cao bốn mươi lăm do tuần, đều do lưu ly làm thành, đất rất mềm mịn, các báu xen lẫn đầy khắp, ví như thảm trải nền mềm mịn ở đất Bắc; nhân, phi nhân, rồng, thú, cây cỏ và các loài hoa không gì mà không có, cũng như ngọc châu đeo tai, các báu trang nghiêm trọn đủ đầy khắp. Diệu đường Thiện Pháp cũng lại như vậy, mềm nhẵn đáng yêu, dẫm chân vào thì liền in xuống, cất chân lên thì liền trở lại như cũ, vô số sự trang nghiêm đã nói đầy đủ như trước. Diệu đường này có ba lớp thành bảo vệ bao bọc xung quanh: một là do chân kim tạo thành, hai là bạch ngân, ba là lưu ly. Mỗi một tầng ấy có ba lớp linh chuông báu, gió nhẹ thổi động phát ra âm thanh như năm phần âm nhạc, như đã nói ở trước. Âm thanh của cây Đa-la có thể làm cho chúng sinh khởi năm dục trói buộc. Chính giữa của Đường này có các trụ lớn bằng các báu sừng sững trên diệu đường, trên cùng của trụ ấy có bọc một lớp vàng lấm chấm như sương, hình cái khay và vô số vật trang nghiêm đều có đủ. Trụ lớn ở chính giữa chu vi một do tuần, đường kính một phần ba do tuần. Một rui (vuông và tròn) có mười sáu trụ, mỗi một trụ lại có mười sáu trụ vây quanh, mỗi một rui là chỗ chống giữ của hai trăm bảy mươi hai trụ. Phân các rui ấy làm ba phần, mỗi phần có bốn nghìn năm mươi hai vòng, ba phần là một vạn hai nghìn một trăm năm mươi sáu rui, tất cả đều có ba mươi hai ức sáu nghìn bốn trăm ba mươi hai trụ. Trụ này từ dưới đất lên đến gần rui khoảng chừng một phát (một nghìn tấc). Vì nghĩa này nên Thiện Pháp đường này ở giữa không trung, không thể rõ biết, cửa bốn hướng của Pháp đường: một là chánh Đông, hai là chánh Tây, ba là chánh Nam, bốn là chánh Bắc. Ngoài Thiện pháp đường này, khắp nơi đều có hồ đại báu, nước trời chứa đầy; nhà cửa, thành quách, đáy bờ đều được làm bằng gạch bốn báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, bốn bên của hồ ấy cũng dùng gạch báu làm đường, thềm bậc. Trong mỗi một hồ có vô lượng hoa do năm báu: vàng, bạc, lưu ly, pha-lê-kha, kha- lê-đa làm thành. Trong các hồ này có thuyền bốn báu bồng bềnh trong đó, lại có đủ tám loại khí cụ thủy hý: một là nhảy vào lầu nước, hai là dùng nước bảy báu nhuần đượm rưới lên thân, ba là dùng khí cụ chặn nước để tạo ra âm nhạc, bốn là lấy nước bắn tung tóe để vui đùa, năm là bánh xe nước, sáu là nhà nổi, bảy là bánh xe chim báu, tám là lầu dây tơ tự quấn quanh và đong đưa, trong đó chư Thiên nam, nữ chèo thuyền du hý. Lúc ấy thuyền báu tùy theo ý muốn mà nhanh hay chậm. Các hoa trong hư không tự nhiên tụ đến trang nghiêm thân trời, cho đến có nhiều cung điện chư thiên thảy đều biến khắp cũng là như vậy. Ngoài Thiện Pháp Đường này có vườn rừng lớn, có thành vàng vây quanh, chu vi một nghìn do tuần. Cửa thành này cao hai do tuần, thành thấp ở trên cao nửa do tuần. Cửa thành này cao hai do tuần, rộng mười hai do tuần. Mỗi một cửa có chín mươi chín cửa và một cửa nhỏ. Các cửa này do các báu làm thành, trang nghiêm bằng diệu bảo Ma-ni, ví như đất Bắc mềm mịn, tốt tuyệt đẹp như thảm, vô số vật khắc chạm trang sức. Cửa này lại có bốn quân phòng vệ như đã nói trên. Bảy lớp hàng rào bằng cây báu ở ngoài cũng nói như trên. Bảy lớp rừng cây Đa-la vây quanh cũng nói như trên. Chính giữa cây ấy có các hồ báu có vô số vật trang nghiêm cũng nói như trên. Năm loại hoa báu cũng nói như trên và thuyền bốn báu cũng nói như trên; bờ của hồ và năm loại cây báu cũng nói như trên, cho đến cung điện bốn trú là chỗ trú của chư Thiên nam nữ. Bên ngoài thành có ba lớp hào báu cũng nói như trên. Mỗi một hào rộng hai do tuần, sâu một do tuần rưỡi, hình như miệng bình, dưới rộng trên hẹp, nước trời tràn đầy cũng nói như trên. Giữa hào này có các thể nữ, cung điện bày khắp. Ngoài ba lớp hào có rừng cây bảy báu vây quanh cũng nói như trên. Lúc ấy, trong rừng phía ngoài, tất cả các hoa nở rộ tươi đẹp, các Thiên nữ ca tấu âm nhạc. Lúc ấy, các Thiên tử từ ngoài pháp đường đi vào trong vườn này cùng lắng nghe và ngắm nhìn. Thiên tử trong đó lúc tấu âm nhạc, các Thiên nữ cũng từ Thiện pháp đường đi ra vườn lắng nghe và nhìn ngắm. Vì vậy mà chư Thiên nam, nữ thường thọ vui đùa. Từ cửa phía Tây Bắc Đại thành ấy đến cửa Thiện pháp đường cách hai mươi do tuần, rộng mười do tuần, đất ở đó bằng láng và do lưu ly làm thành, mềm mịn đáng yêu, các báu trang nghiêm, giống như đất Bắc tuyệt đẹp mềm mịn như thảm; nhân và phi nhân, voi, ngựa, hoa, cây, nhiều loại đầy đủ, lại như vòng đeo tai do các báu hợp thành. Đường đi ở đó cũng vậy, chân dẫm lên liền in dấu, cất chân lên thì liền trở lại như cũ, như bông Đâu-la và bông làm bằng cây, đường ấy mềm mịn cũng lại như vậy. Có ba loại thành bảo vệ bao bọc xung quanh rất trang nghiêm, mỗi một lớp đều do bốn báu tạo thành, mỗi một lớp ấy đều có ba tầng linh báu vây quanh, mỗi một linh báu đều do bốn báu tạo thành, gió nhẹ thổi động, phát ra âm thanh có thể làm cho Chư thiên khởi lên năm dục ràng buộc. Hai bên đường này có hai con sông tên là Trường Hình, dài hai mươi do-tuần, rộng mười do-tuần, nước tám công đức tự nhiên tràn đầy. Hai bên sông ấy đều do gạch bốn báu kiến tạo cảnh quan, ngoài ra cũng đều nói như trên. Bốn bên sông ấy đều có đường và bậc thềm bốn báu cũng nói như trên. Trong sông này cũng có hoa năm báu, cũng nói như trên. Có thuyền bốn báu bồng bềnh trong đó, đủ tám khí cụ trò chơi nước, chèo thuyền du hý, nhanh chậm tùy theo ý muốn đều nói như trên. Chư thiên trong đó nếu cần hoa nào thì liền tùy theo ý hoa ấy sẽ đến. Nhờ quả báo thiện nên mưa xuống các hoa báu rãi khắp chư thiên. Lại có gió khác thổi các vòng hoa đến, tùy theo chỗ cần của các phần thân Chư thiên mà trang nghiêm: thân, tay, đầu, chân tự nhiên được tùy ý mang vòng hoa vào. Phía ngoài hai bờ sông có cây năm loại báu, khắp nơi thẳng tắp cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy có các hồ báu và cung điện báu, chư thiên nam nữ trú ở trong đó, vô lượng và vô số nhiều khắp, lúc ấy chư thiên Đao Lợi muốn vào vườn này. Thiện Pháp đường ấy có ngọn gió tên là Hợp Tụ, vì có thể tụ hội nên có thể thổi hoa khiến cho ra ngoài, đất ở đó sạch sẽ, lại không có hoa héo. Lại có ngọn gió khác tên là Thế Đao thổi vào khu vườn rừng phía ngoài và hái các hoa tươi ở ao hồ, hoa có các màu là xanh, vàng, đỏ, trắng. Hái hoa xong rồi, lúc đó gió Hợp Tụ tụ hợp các hoa này vào trong Thiện Pháp đường, bày khắp trên đất chỗ ấy và tạo ra các hình tượng, hoặc hiện ra hình cây tích trượng vàng bạc, hoặc hiện ra hình hoa sen, hoặc hiện ra hình tấm thảm, hoặc hình con dê sữa, hoặc hình sư tử hý, hoặc hiện hình tượng: voi, ngựa, xe, bộ binh... , hoặc hiện ra hình các thú vật: nai... hoặc hiện ra Long mã Ca-lâu. Theo thứ tự này mà hiện vòng khắp đất Thiện Pháp đường, hoa dày đến gối, trang nghiêm đầy đủ. Lúc ấy chư thiên vây quanh Đế Thích, lấy sự cung kính làm đầu, vào trong vườn này. Hai bên trụ trong cùng của Thiện Pháp Đường có tòa sư tử, Thích Đề Hoàn Nhơn ngồi trên tòa này, hai bên tả hữu mỗi một bên có mười sáu Thiên Vương ngồi thành hàng. Ngoài ra Chư thiên khác tùy theo phẩm vị cao thấp của mình mà ngồi tuần tự. Lúc ấy, Trời Đế Thích có hai thái tử: một người tên là Chiên Đàn một người tên là Tu-tỳ-la. Trời Đao Lợi này có hai đại tướng quân ở tại tầng trời Ba mươi ba, ngồi hai bên. Lúc ấy Thiên Vương Đề-đầu-lại-tra người ngồi ở cửa Đông cùng các đại thần và quân chúng cung kính Chư thiên được vào trong ngồi. Thiên Vương Tỳ-lưu-lặc-xoa ngồi ở cửa phía Nam cùng với các đại thần và quân chúng cung kính chư thiên được ngồi vào trong. Thiên Vương Tỳ-lưu-bát-xoa ngồi ở cửa Tây cùng với các đại thần và quân chúng cung kính Chư thiên được ngồi vào trong. Thiên vương Tỳ sa môn ngồi ở cửa Bắc cùng với các đại thần và quân chúng cung kính chư thiên được ngồi vào trong. Tứ thiên Vương này ở trong Thiện Pháp đường tấu cho trời Đế Thích và Đao Lợi nghe về việc thiện, ác của thế gian.

Lúc ấy, Thế Tôn nói việc như vậy: "Này Tỳ-kheo! Ngày mồng tám mỗi tháng, Tứ Thiên Vương cùng với đại thần này đi khắp thế gian, tuần tự quán sát. Ở trong ngày này, hoặc nhiều, hoặc ít, tất cả mọi người thọ trì tám giới, hoặc nhiều hoặc ít đều hành bố thí, hoặc nhiều hoặc ít tu hành phước đức, hoặc nhiều hoặc ít cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà- la-môn, bậc tôn trưởng trong nhà.

Này Tỳ kheo! Ngày mười bốn mỗi tháng Tứ Thiên Vương cùng Thái tử đi khắp thế gian tuần tự quán sát. Ở trong ngày này, hoặc nhiều, hoặc ít, tất cả mọi người thọ trì tám giới, hoặc nhiều, hoặc ít đều hành bố thí, hoặc nhiều, hoặc ít tu hành phước đức, hoặc nhiều, hoặc ít cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn, bậc tôn trưởng trong nhà. Này Tỳ kheo! Ngày rằm mỗi tháng lúc ấy Tứ Thiên Vương tự một mình đi khắp thế gian, tuần tự quán sát. Ở trong ngày này hoặc nhiều, hoặc ít, tất cả mọi người thọ trì tám giới, hoặc nhiều, hoặc ít đều hành bố thí, hoặc nhiều, hoặc ít tu hành phước đức, hoặc nhiều, hoặc ít cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn, bậc tôn trưởng trong nhà. Những ngày hắc bán (23, 29, 30) trong tháng cũng vậy.

Này Tỳ-kheo! Nếu lúc ấy không có nhiều người thọ trì tám giới, hoặc không có nhiều người tu hành bố thí, hoặc không có nhiều người tu hành phước đức, hoặc không có nhiều người cung kính cha mẹ, Sa- môn, Bà-la-môn và tôn trưởng trong nhà. Này Tỳ-kheo! Lúc trời Đao Lợi ngồi ngay ngắn trên Thiện pháp đường thì Tứ Thiên Vương đến chỗ Pháp đường ấy thăm hỏi Đế Thích, và trình bày về các việc thế gian. Họ bạch rằng: "Bạch Thiện Tôn! Ở thế gian không có nhiều người thọ trì tám giới, không có nhiều người tu hành bố thí, không có nhiều người cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn và bậc tôn trưởng trong nhà". Lúc chư thiên Đao Lợi và Thích Đề Hoàn Nhơn nghe việc này rồi, sinh lòng buồn rầu và nói như vậy: "Việc này chẳng thiện, việc này chẳng như pháp". Nếu mọi người không thọ tám giới, không có nhiều người hành bố thí, không nhiều người tu hành phước hạnh, không có nhiều người cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn và bậc tôn trưởng trong nhà thì quyến thuộc chư thiên ngày càng ít dần, bè đảng Tu-la ngày càng tăng lên. Này Tỳ-kheo! Nếu có người thọ trì tám giới, nhiều người tu hành bố thí, nhiều người tu phước đức, nhiều người cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn và bậc tôn trưởng trong nhà thì lúc đó Tứ Thiên Vương đến chỗ pháp đường thăm hỏi Đế Thích và nói về việc thế gian. Họ thưa rằng: "Bạch Thiện Tôn! Có rất nhiều người thọ trì tám giới, nhiều người tu hành bố thí, nhiều người tu hành phước hạnh, nhiều người cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn và bậc tôn trưởng trong nhà. Lúc Trời Đao Lợi nghe Tứ Thiên Vương nói liền sinh lòng hoan hỷ, nói như vậy: "Việc này quá tốt, việc này như pháp". Nếu có nhiều người thọ trì tám giới, nhiều người tu hành bố thí, nhiều người tu hành phước hạnh, nhiều người cung kính cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn và bậc tôn trưởng trong nhà thì quyến thuộc chư thiên ngày càng nhiều lên, bè đảng Tu-la ngày càng ít đi. Này Tỳ kheo! Lúc ấy, Thích Đề Hoàn Nhơn ngồi xuống chỗ của mình, chỗ ngồi của trời này ở ngay chính giữa, tùy theo tâm của trời mà khiến cho họ được hoan hỷ và nói kệ:

Mỗi tháng có các ngày:

Mồng tám và mười bốn,

Mười lăm và hai ba,

Hai chín và ba mươi.

Mười lăm ba thời chay, thọ trì tám phần giới, sữa tâm thâu nhiếp tĩnh, Hoặc thọ trì bố tát Người này tu bảy pháp Tương lai sẽ như ta.

Này Tỳ-kheo! Kệ của Thích Đề Hoàn Nhơn này là tà ca chứ chẳng phải là thiện-ca, là tà ngôn chứ chẳng phải thiện ngôn. Vì sao như vậy? Vì Thích Đề Hoàn Nhơn này chưa giải thoát sinh, chưa giải thoát lão, chưa giải thoát tử, chưa giải thoát ưu, chưa giải thoát bi, chưa giải thoát khổ, chưa giải thoát não, chưa giải thoát ngũ ấm. Này Tỳ-kheo! Nếu có Tỳ-kheo thành A-la-hán, diệt tận các lậu, tu đạo rốt ráo, chánh trí giải thoát, hết kiết sử các cõi, Tỳ-kheo như vậy nếu nói kệ này là nói thiện ngôn:

Mỗi tháng có các ngày:

Mồng tám và mười bốn,

Mười lăm và hai ba,

Hai chín và ba mươi.

Mười lăm chay ba thời

Thọ trì tám phần giới,

Sữa tâm thâu nhiếp tĩnh.

Hoặc thọ trì bố tát,

Người này tu bảy pháp

Tương lai sẽ như ta.

Này Tỳ-kheo! Kệ Tỳ-kheo này mới là thiện ca, chẳng phải tà-ca, mới là thiện ngôn, chẳng phải tà ngôn. Vì sao như vậy? Tỳ-kheo này đã giải thoát sinh, đã giải thoát lão, đã giải thoát tử, đã giải thoát ưu, đã giải thoát bi, đã giải thoát khổ, đã giải thoát não, đã giải thoát ngũ ấm, liền nói kệ rằng:

Tứ vương, đại thần này,

Mồng tám tuần thiên hạ.

Thái tử Tứ Thiên Vương,

Mười bốn xem thế gian.

Tốt nhất ngày mười lăm.

Tứ Vương thích tiếng thơm.

Nên tự hành thế gian,

Quán sát các thiện ác.

Lúc ấy Tứ Thiên Vương,

Lên chỗ Thiện pháp đường,

Nơi Chư thiên tụ hội,

Tấu trình các thiện, ác.

Ý người thế gian này,

Tương ưng với đạo pháp.

Thiện Tôn! Có nhiều người,

Hành thí thọ bố tát,

Theo chân thường tu thiện,

Nam, nữ thêm phước thiện.

Lúc ấy trời Đao Lợi,

Tin nhận rất hoan hỷ,

Luôn luôn sinh tùy hỷ,

Tứ Đại Vương khéo nói.

Vui quyến thuộc chư thiên,

Càng ngày càng nhiều thêm,

Mong bè đảng Tu-la

Càng ngày càng giảm đi

Tùy nhớ niệm Chánh giác

Thuyết Thánh chúng chánh pháp

Chư thiên trú an vui,

Tâm thường sinh hoan hỷ.

Quả thế, xuất thế gian

Nhân đạo có thể đắc.

Nếu nương Phật Pháp Tăng,

Trú nơi cảnh Tam Bảo.

Nay Ta sẽ vì các ngươi

Nói thiện đạo Tam hiền:

Nếu người cầu chân thật,

Bỏ ác tu hành thiện

Không ích lợi như trên,

Do ít thâu được nhiều.

Như các trời Đao Lợi

Hành ít thiện sinh Thiên.

Đế Thích cùng chư thiên

Tiếng thơm, đại phước đức

Tụ tập Thiện pháp đường

Cùng các trú xứ khác

Nam nữ hành thiện tốt

Nghe tứ vương tấu trình

Thanh tịnh, Trời yêu thích

Huân tập khắp chư thiên.

Các Thiên tử này có các hình sắc không đồng, y phục cũng khác, các báu trang nghiêm vô số khác biệt. Trong Thiện Pháp Đường, hoa báu bốn sắc, hoa và người sáng tỏa, chiếu nhau rực rỡ, ví như các báu đầy khắp trong nhà báu. Thiện pháp đường ấy đáng yêu như vậy. Vì sao cung đường này gọi là Thiện pháp? Vì trong đó chư thiên... . tụ tập, nhiều người khen ngợi Phật, khen ngợi Pháp, khen ngợi Tăng, phân biệt việc tà chánh thế gian, tuyên nói vô số đạo xuất thế ở các nơi: Như vườn v.v... không đâu có những việc như vậy, nên gọi chốn này là thiện pháp. Việc này Đức Thế Tôn nói, tôi đã nghe như vậy.

LUẬN LẬP THẾ A TỲ ĐÀM

QUYỂN 3

Phẩm 9: VƯỜN HOAN HỶ

Phía ngoài cửa Bắc Đại thành Thiện kiến cách cõi trời Đao lợi có một vườn rừng lớn tên là Hoan Hỷ. Trong đó có hồ cũng tên là Hoan Hỷ, vuông một trăm do tuần, sâu cũng như vậy, nước trời tràn đầy, thành quách, đáy bờ làm bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trên; bốn bên là thềm báu cũng nói như trên; năm loại hoa báu cũng nói như trên. Bốn loại thuyền báu và tám loại vui chơi, tùy theo ý muốn mà thuyền đi nhanh hay chậm. Trong đó, nếu chư thiên cần đến hoa nào thì tùy theo ý niệm mà hoa sẽ đến, nhờ quả báu thiện nên mưa các hoa báu, rãi khắp Chư thiên.

Lại có gió riêng thổi các vòng hoa, tùy theo chỗ cần mà trang nghiêm các phần: thân, tay, đầu, chân, tùy theo mỗi người mà tự nhiên được mang vào. Bờ của hồ này có năm loại cây báu khắp nơi thẳng tắp, ngoài ra cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy và cung điện các báu có chư thiên nam, nữ ở đầy khắp trong đó, đã nói đầy đủ như trên. Trong vườn có cây tên là Hoan Hỷ. Hoa của cây ấy tên là Mạn-đà-la, hình dạng của nó cỡ như bánh xe lớn, tướng mạo và màu sắc của nó như ánh lửa, hoa này có trọng lượng như hoa ở trong cõi người. Cây Hoan Hỷ chỉ có trong vườn này, còn chỗ khác đều không có. Chu vi vườn này là một nghìn do-tuần, đường kính là ba trăm ba mươi ba và một phần ba do-tuần, có thành vàng vây quanh, thành này cao một do-tuần, thành thấp ở trên cao nửa do-tuần, cửa thành cao hai do tuần, cửa lầu cao một do-tuần rưỡi, trong mười hai do-tuần có mỗi một cửa, có chín mươi chín cửa và một cửa nhỏ, tất cả là một trăm. Các cửa này do các báu làm thành, trang nghiêm bằng diệu bảo Ma-ni, ví như thảm trải nền dệt bằng bông tuyệt đẹp của đất Bắc, có vô số vật khắc chạm. Cửa này lại có bốn quân phòng vệ đều nói như trên. Hàng rào cây báu bảy lớp bên ngoài cũng nói như trên. Bảy lớp rừng cây Đa-la cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy có hồ các báu cách nhau một trăm cung (một cung là năm thước), vô số sự trang nghiêm cũng nói như trên. Năm loại hoa báu cũng nói như trên, thuyền bốn báu cũng nói như trên. Năm loại cây báu ở bờ hồ cũng nói như trên, cho đến cung điện bốn báu là chỗ trú của Chư thiên nam, nữ. Bên ngoài thành này có ba lớp hào báu cũng nói như trên. Mỗi một hào ấy rộng hai do-tuần, sâu một do-tuần rưỡi, hình như miệng bình, dưới rộng hơn trên, nước trời tràn đầy đều nói như trên. Ở giữa hào ấy có các cung điện thể nữ bày khắp. Ngoài ba lớp hào có rừng cây bảy báu vây quanh cũng nói như trên. Lúc ấy trong rừng phía ngoài, tất cả các hoa nở rộ tốt tươi. Lúc các Thiên nữ... tấu ca âm nhạc, các Thiên tử từ vườn Hoan Hỷ đi ra rừng lắng nghe và nhìn ngắm. Các Thiên tử ở trong rừng phía ngoài tấu ca âm nhạc, các Thiên nữ ở trong vườn cũng đi ra rừng lắng nghe. Thiên nữ ở trong vườn lại tấu âm nhạc, các Thiên tử bên ngoài đi vào vườn lắng nghe và ngắm nhìn. Thiên tử trong vườn cũng tấu âm nhạc, Thiên nữ ngoài vườn cũng đi vào vườn lắng nghe. Vì nguyên nhân này mà họ có nhiều sự vui chơi. Từ cửa Bắc Đại thành Thiện Kiến đến cửa Nam vườn Hoan Hỷ có đường ở giữa dài hai mươi do tuần, rộng mười do-tuần, đất làm bằng lưu ly, bằng phẳng mịn láng, các báu trang nghiêm, ví như thảm trải nền được dệt bằng lông tuyệt đẹp ở phía Bắc. Nhân, phi nhân, voi, chim, thú, cỏ cây, vô số các loại đều đầy đủ, cũng như các báu trang sức lộng lẫy hợp thành. Hình dạng đường ấy cũng như vậy, lúc chân dẫm vào thì in dấu, cất chân lên thì liền trở lại như cũ, như bông Đâu la, bông gỗ cây. Đường ấy êm láng lại cũng như vậy, có ba lớp thành bao bọc bảo vệ rất trang nghiêm, mỗi lớp thành do bốn báu làm thành, mỗi một lớp có ba tầng linh báu vây quanh. Mỗi một linh báu do bốn báu làm thành, lúc gió nhẹ thổi lay động, nó có thể phát ra âm thanh làm cho chư thiên khởi năm dục ràng buộc. Hai bên con đường ấy có hai con sông tên là Trường Hình cũng dài hai mươi do tuần, rộng mười do tuần, nước tám công đức tự nhiên tràn đầy. Hai bên sông ấy đều được kiến tạo bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trước. Bốn bên sông ấy có đường, bậc thềm bốn báu cũng nói như trước. Trong sông này có năm loại hoa báu cũng nói như trước; có bốn loại thuyền báu bồng bềnh trong đó; có tám loại trò chơi nước, chèo thuyền dạo chơi trong đó, nhanh hay chậm đều theo ý muốn, cũng đều nói như trên. Chư thiên trong đó cần hái hoa nào thì liền tùy ý hoa đó sẽ đến, nhờ quả báo thiện nên mưa các hoa báu tung rãi khắp chư thiên. Lại có ngọn gió khác thổi các vòng hoa đến, tùy theo chỗ cần của từng phần thân, tay, đầu, chân, mà được trang nghiêm, đều tùy theo mỗi người mà tự nhiên được mang vòng hoa vào. Bờ bên ngoài của hai con sông này có năm loại cây báu rất nhiều cùng khắp, thẳng tắp, ngoài ra cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy có hồ các báu và cung điện báu, chư thiên nam nữ đều ở trong đó, vô lượng thiên chúng ở khắp quốc độ. Vì sao gọi khu vườn này là Hoan Hỷ? Vì hồ lớn của vườn này tên là Hoan Hỷ, vườn này có cây cũng gọi là Hoan hỷ, hoa của vườn này gọi là Mạn-đà-la. Ba loại này chỉ có vườn này mới có, ngoài vườn này ra thì không nơi nào có. Lại vì nhân duyên gì mà gọi là Hoan Hỷ? Vì lúc chư thiên Đao Lợi vào khu vườn này thì liền sanh tâm hoan hỷ, nhận được nhiều sự vui chơi và an vui nhất nên gọi là Hoan Hỷ. Nghĩa này Đức Thế Tôn nói, tôi nghe như vậy.

Phẩm 10: VƯỜN CHÚNG XA

Ngoài cổng cửa Đông của đại thành Thiện kiến cách hai mươi do- tuần chư thiên Đao Lợi có một khu vườn tên là Chúng Xa. Hồ lớn trong vườn này gọi là Chất-đa-la, vuông một trăm do-tuần, sâu cũng như vậy, nước trời tràn đầy, thành quách và bờ đáy được làm bằng gạch bốn báu cũng nói như trên. Đường và bực thềm bốn báu, năm loại hoa báu cũng nói như trên. Bốn loại thuyền báu và tám trò chơi nước, trong đó chư thiên cần hái hoa gì thì tùy theo ý muốn mà tự đến. Do quả báo thiện nên mưa các hoa báu tung rãi khắp chư thiên. Lại có gió riêng biệt thổi các vòng hoa, tùy theo chỗ cần của từng phần thân: thân, tay, đầu, chân của chư thiên mà được trang nghiêm, tùy theo mỗi người mà tự nhiên được mang vòng hoa vào. Bờ của hồ ấy có năm loại cây báu thẳng tắp, đầy khắp, ngoài ra cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy và cung điện các báu có đông đảo chư thiên nam nữ dừng nghỉ trong đó cũng nói đầy đủ như trên. Chu vi vườn này là một nghìn do-tuần, đường kính một phần ba chu vi, có thành vàng vây quanh, thành này cao một do-tuần, thành thấp ở phía trên thành này cao nửa do-tuần, cửa thành cao hai do-tuần, cửa lầu cao một do-tuần rưỡi, trong hai mươi do tuần một có một cửa, tất cả là chín mươi chín cửa và một cửa nhỏ là một trăm cửa. Các cửa thành này do các báu làm thành, được trang nghiêm bằng diệu bảo Ma-ni, ví như thảm trải nền dệt bằng lông tuyệt đẹp ở đất Bắc, vô số hình khắc chạm. Thành này lại có bốn quân phòng vệ đều nói như trên. Hàng rào bằng cây báu bảy lớp bên ngoài cũng nói như trên. Rừng cây Đa-la bảy lớp vây quanh cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy có hồ các báu cách nhau một trăm cung (một cung là năm thước), vô số sự trang nghiêm cũng nói như trên. Hoa báu năm loại cũng nói như trước, và thuyền bốn báu cũng nói như trước. Hai bên bờ hồ là năm loại cây báu cũng nói như trước và cung điện bốn báu là chỗ ở của chư thiên nam nữ. Bên ngoài thành có ba lớp hào báu, ngoài ra cũng nói như trên. Mỗi một hào ấy rộng hai do-tuần, sâu một do-tuần rưỡi, hình như miệng bình, dưới rộng trên hẹp, nước trời tràn đầy đều nói như trên. Trong khoảng hào này có cung điện các thể nữ bày khắp. Ngoài ba lớp hào có rừng cây bảy báu vây quanh cũng nói như trên. Trong khu rừng bên ngoài này, tất cả hoa nở rộ xinh tươi. Lúc các Thiên nữ ca tấu âm nhạc, các Thiên tử từ vườn Chúng Xa này đi ra rừng lắng nghe. Các Thiên tử ở trong rừng phía ngoài này ca tấu âm nhạc thì các Thiên nữ ở trong vườn cũng đi ra lắng nghe. Thiên nữ trong vườn lại tấu âm nhạc, các Thiên tử bên ngoài đi vào vườn để lắng nghe. Thiên tử trong vườn cũng tấu âm nhạc, các Thiên nữ bên ngoài cũng đi vào vườn lắng nghe. Do nhân duyên này nên họ có được nhiều sự vui chơi. Từ cửa Đông của đại thành Thiện Kiến đến cửa Tây của vườn Chúng Xa có con đường ở chính giữ dài hai mươi do tuần, rộng mười do-tuần, đất được làm bằng lưu ly, bằng phẳng, mịn láng và được trang nghiêm bằng các báu, như thảm trải nền dệt bằng thảm bằng lông tuyệt đẹp ở đất Bắc. Nhân, phi nhân, voi, chim thú, cây cỏ, đầy đủ mọi thứ, cũng như vòng tai ngọc châu các báu làm thành. Hình dạng đường ấy cũng lại như vậy, lúc chân giẫm vào thì in xuống, lúc cất chân lên thì trở lại như cũ, như bông Đâu-la và bông gỗ cây, đường ấy láng mịn cũng như vậy. Có ba loại thành bao bọc bảo vệ trang nghiêm, mỗi một lớp do bốn báu làm thành, mỗi một lớp thành bảo vệ có ba tầng linh báu vây quanh. Mỗi một linh báu do bốn báu làm nên, lúc gió nhẹ thổi đến sẽ lay động và phát ra âm thanh có thể làm cho chư thiên khởi năm dục ràng buộc. Hai bên đường này có hai con sông tên là Trường Hình, cũng dài hai mươi do-tuần, rộng mười do-tuần, nước tám công đức tự nhiên tràn đầy. Hai bên sông ấy đều được kiến tạo bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trên. Bốn bên sông ấy có đường và bậc thềm bốn báu cũng nói như trên. Trong sông này có năm loại hoa báu cũng nói như trên. Bốn loại thuyền báu bồng bềnh trong đó, có tám trò chơi nước, chèo thuyền dạo chơi, nhanh chậm tùy ý đều đã nói như trên. Chư thiên trong ấy cần đến hoa gì thì hoa đó tùy ý mà đến tay, nhờ quả báo thiện nên mưa xuống hoa báu rãi khắp chư thiên. Lại có gió riêng biệt thổi các vòng hoa đến, tùy theo chỗ cần trang nghiêm các phần thân: thân, tay, đầu, chân mà tự nhiên được mang vòng hoa vào. Bờ bên ngoài của hai sông có năm loại cây báu thẳng tắp, cùng khắp, ngoài ra cũng nói như trước. Ở giữa cây ấy có hồ các báu và cung điện báu, chư thiên nam nữ đều ở trong đó, vô lượng thiên chúng cùng khắp quốc độ. Tại sao khu vườn này gọi là Chúng Xa? Vì trong đó có hồ lớn tên là Chất-đa-la, trong đó có cây cũng có tên là Chất-đa-la. Cây này sinh ra vô số hoa, chỉ có vườn này mới có, ngoài vườn này thì không thể có. Lại có nhân duyên gọi là Chất-đa-la là: lúc Chư thiên Đao Lợi vào trong vườn này thì được mang vào vô số vật báu, trang nghiêm thân ấy, rất là vi diệu, mang nhiều gậy giáo như lúc lâm chiến, cưỡi số xe vào rừng vườn này. Lúc ở trong vườn này và lúc muốn ra, hái vô số diệu hoa cây Chất-đa- la để trang nghiêm xe, hai bên càng xe lớn, vành và thanh gỗ xuyên trục hai bánh trang sức đầy đủ. Tất cả các cỗ xe đều như vậy. Hoa cây Chất-đa-la này và thân trời an vui, các cỗ xe báu phát ra ánh sáng cùng chiếu lẫn nhau. Vì nhân duyên này nên trong vườn vi diệu này có vô số ánh sáng hội tụ trong đây. Do nghĩa này nên gọi là vườn Chúng Xa, lại có yếu tố tự nhiên gọi là vườn Chúng Xa. Nghĩa này Đức Thế Tôn đã nói, tôi nghe như vậy.

Phẩm 11: VƯỜN ÁC KHẨU

Ngoài cổng cửa Nam của Đại thành Thiện Kiến cách hai mươi do tuần, Chư thiên Đao Lợi có một khu vườn tên là Ác khẩu hồ lớn trong vườn cũng tên là Ác Khẩu vuông một trăm do tuần, sâu cũng như trên, nước trời tràn đầy. Thành lũy và bờ đáy làm bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trên; có đường và bực thềm bốn báu, năm loại hoa báu cũng nói như trên; bốn loại thuyền báu và tám trò chơi nước. Trong đó, lúc chư thiên cần đến hoa nào thì tùy ý hoa ấy sẽ đến, vì do quả báo thiện nên mưa xuống các hoa báu rãi khắp chư thiên. Lại có ngọn gió riêng biệt thổi các vòng hoa đến, tùy theo chỗ cần trang nghiêm các phần thân: thân, đầu, chân, tay của chư thiên thì liền tự nhiên tùy ý được mang các vòng hoa vào. Bờ của hồ này có năm loại cây báu thẳng tắp, cùng khắp, ngoài ra cũng nói như trước. Ở giữa cây ấy và cung điện các báu là trú xứ của chư thiên nam nữ dừng nghỉ đông đảo như đã nói như trên. Chu vi của vườn này là một nghìn do-tuần, đường kính bằng một phần ba, có thành vàng bao bọc xung quanh. Thành cao một do-tuần, bức thành thấp ở trên thành này cao nửa do -tuần, cửa thành cao hai do- tuần, cửa lầu cao một do-tuần rưỡi, cứ mỗi mười do-tuần có một cửa, cả thảy chín mươi chín cửa và một cửa chân nhỏ là một trăm cửa. Các cửa này do các báu làm thành, và được trang nghiêm bằng diệu bảo Ma-ni, ví như thảm trải nền dệt bằng lông tuyệt đẹp ở đất Bắc và vô số hình điêu khắc. Cửa này có bốn quân phòng hộ cũng nói như trên. Hàng rào cây báu bảy lớp bên ngoài cũng nói như trên. Rừng cây Đa-la bảy lớp vây quanh cũng nói như trên. Ở giữa rừng cây ấy có hồ các báu, các hồ cách nhau một trăm cung (một cung năm thước) và vô số sự trang nghiêm cũng nói như trên thuyền bốn báu cũng nói như trên. Bờ hồ có năm loại cây báu cũng nói như trên, cho đến cung điện bốn báu là chỗ trú của chư thiên nam, nữ. Bên ngoài thành này có ba lớp hào báu, ngoài ra cũng nói như trên. Mỗi một hào ấy rộng hai do-tuần, sâu một do-tuần rưỡi, hình như miệng bình, trên hẹp, dưới rộng, nước trời tràn đầy cũng đều nói như trên. Trong khoảng hào này có la liệt các cung điện của các thể nữ. Ngoài ba lớp hào này có rừng cây bảy báu vây quanh cũng nói như trên. Lúc ấy trong rừng phía ngoài, tất cả các hoa nở rộ tươi đẹp. Lúc các Thiên nữ... tấu ca âm nhạc thì các Thiên tử từ vườn Ác khẩu đi ra rừng lắng nghe. Lúc các Thiên tử ở bên ngoài tấu ca âm nhạc thì các Thiên nữ ở trong vườn cũng đi ra lắng nghe. Thiên nữ trong vườn tấu ca âm nhạc thì Thiên tử bên ngoài đi vào vườn lắng nghe. Thiên tử trong vườn tấu âm nhạc thì các Thiên nữ ở ngoài rừng cũng đi vào vườn lắng nghe. Vì nhân duyên này nên họ được nhiều sự vui chơi. Ở giữa từ cửa phía nam Đại thành Thiện Kiến đến cửa Bắc rừng Ác Khẩu có một con đường dài hai mươi do tuần, rộng mười do tuần, đất ở đây đều do lưu ly làm thành, bằng láng và êm mịn, trang nghiêm bằng các báu, ví như thảm trãi nền dệt bằng lông tuyệt đẹp ở đất Bắc. Nhân, phi nhân, voi, chim, thú, cỏ cây, vô số các loài đều đầy đủ, cũng như vòng đeo tai ngọc châu, các báu làm thành. Hình dáng đường này cũng lại như vậy, lúc chân dẫm vào thì liền in xuống, lúc cất chân lên thì liền trở lại như cũ, như bông Đâu-la và bông bằng gỗ cây, đường ấy mịn bằng láng, êm mịn cũng như vậy. Đường này được trang sức bằng ba lớp rào bọc bảo vệ xung quanh, mỗi một lớp đều do bốn báu làm thành, mỗi lớp có ba tầng linh báu vây quanh. Mỗi linh báu do bốn báu tạo thành, lúc gió nhẹ thổi đến, linh báu lay động phát ra âm thanh có thể làm cho chư thiên khởi năm dục ràng buộc. Hai bên con đường này có hai con sông chạy dọc theo, tên là Trường Hình, dài hai mươi do-tuần, rộng mười do tuần, nước tám công đức tự nhiên tràn đầy. Hai bên sông ấy đều được kiến tạo bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trước. Bốn mặt sông này đều có đường và thềm bực bốn báu cũng nói như trước. Trong sông này có năm loại hoa báu cũng nói như trước. Có bốn loại thuyền báu bồng bềnh trong đó, có tám loại trò chơi nước, chèo thuyền dạo chơi, nhanh chậm tùy ý đều nói như trên. Chư thiên trong đó cần đến hoa nào thì hoa đó liền tùy ý mà đến, do quả báo thiện nên mưa xuống hoa các báu rãi khắp chư thiên. Lại có ngọn gió khác thổi các vòng hoa, tùy theo chỗ cần trang nghiêm các phần thân: thân, tay, đầu, chân của chư thiên, tự nhiên tùy ý mang vòng hoa vào. Bờ bên ngoài của hai con sông có năm loại cây báu bày khắp nơi, ngoài ra cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy có hồ các báu và cung điện báu, chư thiên nam, nữ đều ở trong đó, vô lượng đại chúng đầy khắp quốc độ. Vì sao gọi vườn này là Ác khẩu, vườn này có hồ lớn cũng tên là Ác khẩu, trong đó có cây cũng tên là Ác khẩu, cây ấy có hoa cũng tên là Ác Khẩu? Vì chỉ có vườn này mới có, ngoài ra chỗ khác không có. Lại có nguyên nhân khác gọi là Ác Khẩu: Lúc chư thiên Đao Lợi vào vườn này làm việc đấu tranh, tỉnh táo suy nghĩ: "Nay chúng ta đi đến chỗ kia công kích, đấu tranh với Tu-la. Lại có sự đố kỵ đây, kia lẫn nhau, tham đắm năm dục, tranh việc trước sau". Do việc này nên nói các lời ác, cho nên nơi này gọi là Ác khẩu, lại có yếu tố tự nhiên gọi là Ác Khẩu. Nghĩa này Đức Thế Tôn dạy, tôi nghe như vậy.

Phẩm 12: TẠP VIÊN

Ngoài cổng của cửa Tây Đại thành Thiện Kiến đến cửa Đông Tạp Viên có con đường dài hai mươi do-tuần. Trong vườn cõi trời Đao Lợi này có hồ vuông tên là Tạp Trì, mỗi mặt rộng một trăm do tuần, sâu cũng như vậy, nước trời tràn đầy, thành quách và bờ đáy làm bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trên. Đường và thềm bực bốn báu, năm loại hoa báu cũng nói như trên. Bốn loại thuyền báu và tám loại trò chơi nước, trong đó chư thiên cần đến hoa nào thì liền tùy theo ý hoa đó sẽ đến. Vì quả báo thiện nên mưa xuống hoa các báu rãi khắp chư thiên. Lại có gió khác thổi các vòng hoa đến, tùy theo chỗ cần trang nghiêm các phần trên thân: thân, đầu, tay, chân của chư thiên, thì tự nhiên tùy ý mà được mang vòng hoa vào. Bờ của hồ ấy có năm loại cây báu bày khắp nơi thẳng tắp, ngoài ra cũng nói như trên. Ở giữa cây ấy và cung điện các báu là chỗ dừng nghỉ của chư thiên nam nữ, cũng nói đầy đủ như trên. Chu vi vườn này là một nghìn do-tuần đường kính bằng một phần ba (chu vi), có thành vàng bao bọc xung quanh, thành này cao một do tuần, thành thấp phía trên cao nửa do tuần, cửa thành cao hai do-tuần, cửa lầu cao một do-tuần rưỡi. Trong Mỗi mười do tuần có một cửa, tất cả chín mươi chín cửa và một cửa nhỏ, là một trăm cửa. Các cửa này do các báu làm thành, trang nghiêm bằng diệu bảo Ma-ni, ví như thảm trãi nền dệt bằng lông tuyệt đẹp ở đất Bắc và vô số hình điêu khắc. Cửa này lại có bốn quân phòng vệ đều nói như trên. Hàng rào cây báu bảy lớp phía ngoài cũng nói như trên. Rừng cây Đa-la bảy lớp vây quanh cũng nói như trên. Ở giữa các cây ấy có các hồ báu, các hồ cách nhau một trăm cung (mỗi cung năm thước)và vô số sự trang nghiêm cũng nói như trên. Trong hồ ấy có năm loại hoa báu và thuyền bốn báu, tám trò chơi nước... Bờ hồ ấy có năm loại cây báu cũng nói như trên, cho đến cung điện bốn báu là trú xứ của chư thiên nam, nữ. Bên ngoài thành này có ba lớp hào báu, ngoài ra cũng nói như trên. Mỗi một hào ấy rộng hai do tuần, sâu một do-tuần rưỡi, hình như miệng bình, trên hẹp dưới rộng, nước trời tràn đầy, cũng đều nói như trên. Trong hào ấy cũng có la liệt cung điện của các thể nữ. Ngoài ba lớp hào và rừng cây bảy báu vây quanh cũng nói như trên. Lúc ấy tất cả các hoa của rừng bên ngoài này nở rộ tươi đẹp. Lúc các Thiên nữ tấu ca âm nhạc thì các Thiên tử từ trong Tạp Viên này đi ra rừng lắng nghe. Các Thiên tử ở trong rừng bên ngoài tấu ca âm nhạc, các Thiên nữ trong vườn cũng ra rừng lắng nghe. Thiên nữ trong vườn lại tấu âm nhạc, các Thiên tử bên ngoài đi vào vườn lắng nghe. Các Thiên tử trong vườn cùng tấu âm nhạc, Thiên nữ bên ngoài đi vào vườn lắng nghe. Do nhân duyên này họ có được nhiều sự vui chơi. Ở giữa từ cửa Tây đại thành Thiện Kiến đến cửa Đông vườn Tạp Viên có con đường dài hai mươi do tuần, rộng mười do tuần, đất bằng lưu ly, bằng láng, êm mịn, trang nghiêm bằng các báu, ví như thảm trải nền dệt bằng lông tuyệt đẹp ở đất Bắc. Nhân, phi nhân, voi, chim, thú, cỏ cây, đầy đủ vô số loại, cũng như các báu trang sức lộng lẫy hợp thành. Hình dạng con đường ấy cũng lại như vậy, lúc chân dẫm lên liền in xuống, lúc cất chân lên thì liền trở lại như cũ, như bông Đâu la, bông bằng thân cây. Đường ấy nhu nhuyễn cũng lại như vậy, được trang sức bằng ba loại thành bao bọc bảo vệ, mỗi một lớp đều do bốn báu làm thành, mỗi lớp có ba tầng linh báu vây quanh, mỗi linh báu đều do bốn báu làm thành. Lúc gió nhẹ thổi đến, linh báu lay động phát ra âm thanh có thể làm cho chư thiên khởi năm dục ràng buộc. Hai bên đường này có hai con sông chạy dọc theo có tên là Trường Hình, dài hai mươi do tuần, rộng mười do-tuần, nước tám công đức tự nhiên tràn đầy, hai bên sông ấy đều được kiến tạo bằng gạch bốn báu, ngoài ra cũng nói như trên. Bốn mặt sông này có đường bực thềm bốn báu cũng nói như trên. Trong sông này có năm loại hoa báu cũng nói như trên. Bốn loại thuyền báu bồng bềnh trong ấy, đủ tám loại trò chơi nước, chèo thuyền dạo chơi, nhanh chậm tùy ý đều nói như trước.

Chư thiên trong đó nếu cần đến hoa gì thì hoa đó liền tùy ý mà đến đó. Do quả báo thiện nên mưa xuống hoa các báu rãi khắp chư thiên. Lại có ngọn gió khác thổi các vòng hoa đến, tùy theo chỗ cần trang nghiêm của các phần thân: đầu, thân, chân, tay của chư thiên thì tùy ý mang vòng hoa vào một cách tự nhiên. Bờ phía ngoài của hai con sông có năm loại cây báu thẳng tắp bày khắp nơi, ngoài ra đều nói như trước. Ở giữa cây ấy có hồ các báu và cung điện các báu, chư thiên nam nữ trú ở trong đó và vô lượng thiên chúng nhiều khắp quốc độ. Tại sao vườn này gọi là Tạp Viên? Vì trong vườn này có một hồ lớn tên là Tạp Trì, cũng có cây tạp và các loại hoa, chỉ có trong vườn này mới có, ngoài ra chỗ khác thì không. Lại có nhân duyên gọi là Tạp Viên: lúc chư thiên nam nữ, cung trời Đao Lợi đến vườn này ca vũ âm nhạc và các trò đùa chơi rất là rộn ràng, lẫn lộn với nhau, ngoài ra lúc tụ tập nơi vườn, tất cả chư thiên bên ngoài không được vào, đều bị cấm tuyệt, lúc tụ tập trong vườn này không có ngăn ngại. Chư thiên đại thành và chư thiên bên ngoài vào vườn vui chơi lẫn lộn nên gọi là Tạp Viên, lại có sự tự nhiên gọi là Tạp Viên. Nghĩa này Đức Thế Tôn đã dạy, tôi nghe như vậy.