SỐ 309 — Kinh TỐI THẮNG VẤN BỒ-TÁT THẬP TRỤ TRỪ CẤU ĐOẠN KẾT

Phẩm 25: Thân K h ẩ u Ý

Khi ấy, Bồ-tát Tối Thắng thưa với Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tất cả các pháp đều như huyễn hóa. Trong pháp huyễn hóa, làm thế nào giáo hóa chúng sinh làm tịnh cõi Phật? Làm thế nào để trừ sạch ba tưởng Ngã, Nhân, Thọ mạng? Làm thế nào từ cõi Phật này đến cõi Phật khác phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn?

Phật bảo Tối Thắng:

–Lành thay! Lành thay! Ông có thể ở trước Như Lai mà rống tiếng Sư tử. Hãy lắng nghe và ghi nhớ kỹ. Ta sẽ thuyết giảng cho ông về nghĩa ấy. Tối Thắng nên biết, Đại Bồ-tát thường tu tập pháp hành thân, khẩu, ý, quán sát rõ các pháp như huyễn hóa, không chấp trước vào ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai.

Khi ấy, tại chỗ ngồi có Bồ-tát tên là Hoan Lạc, bạch với Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng sinh trong các cõi ưa thích pháp căn bản sâu xa và ưa cúng dường, làm thanh tịnh thân, khẩu, ý, các căn thuần thục. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Tăng Thượng thưa:

–Hiểu biết các pháp không tạp, không nhiễm. Đối với pháp không nhiễm thì thanh tịnh thân, khẩu, ý. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Đẳng Từ thưa:

–Thực hành Từ bi thương xót chúng sinh trong các cõi, hiểu biết văn tự, hoàn toàn không chấp trước, không thấy pháp hành của thân, miệng, ở trong ấy được pháp thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Đồng Chân Nhu Thủ thưa:

–Tất cả các pháp căn bản tuy thuyết mà không thấy thuyết, không thấy tưởng về pháp, ở trong đó thân, khẩu, ý thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Viên Quang thưa:

–Phật pháp không hai, cũng không thấy hai, dứt sạch các kết sử, hoàn toàn không sinh diệt, ở trong đó thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Liên Hoa Kết thưa:

–Có thể đi đến thế giới khắp mười phương, thấy thế giới thanh tịnh mà không khởi tưởng thanh tịnh, ở trong đó thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Ánh sáng thưa:

–Tất cả các pháp quy hướng về nơi không có quy hướng; đối với thân, khẩu, ý cũng không sinh diệt, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Pháp Tịnh thưa:

–Tất cả các pháp đều trở về khống, vào định chánh thọ, giữ tâm không loạn, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Liên Hoa Hạnh thưa:

–Đối với pháp vốn là không, các hành vô tận, đối với pháp vô tận thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Chánh Đẳng thưa:

–Biết rõ khổ vui và không khổ vui, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Trừ Nộ Tạng thưa:

–Tất cả các pháp hiểu rõ không sinh sân giận, trong pháp không sân giận đó, thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Sư tử Đồng Chân thưa:

–Đối với ba pháp căn bản không tham, sân, si, cũng không thấy sắc có sinh có diệt, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thí Bảo thưa:

–Ngã, nhân, thọ mạng có sinh có diệt, hiểu rõ các pháp không sinh không diệt, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Dũng Tuệ thưa:

–Pháp môn Tổng trì không thấy có chỗ quay về, ở trong pháp không có chỗ quay về ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Hiền Hộ thưa:

–Tên gọi hư giả, không thể nắm bắt, phàm phu ngu muội cho là chân thật, ở trong ấy làm thanh tịnh thân, khẩu, ý. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Nguyệt Quang thưa:

–Đối với Như như, bản tế của tánh ấy như vậy, khi tu tập phạm hạnh không thấy được Như như, bản tánh của nó như vậy, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thiện Lai thưa:

–Do giới mà hương công đức xông khắp tam thiên đại thiên thế giới, hương cũng như gió, không phân biệt được hương, cũng không phân biệt được gió, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Bất Tư Nghì thưa:

–Vô vi không xa lìa hữu vi, hữu vi không xa lìa vô vi. Biết rõ hữu vi vô vi đều không thật có, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Khiết Tịnh thưa:

–Các chúng sinh ở cõi trời Tịnh Cư không thấy phước cõi trời, hành động thanh tịnh, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Chí Thành thưa:

–Không thấy sự chí thành sẽ phạm bốn pháp, không thấy sự dối trá mà thọ quả báo, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thiện Quán thưa:

–Tất cả tưởng về sắc, biết rõ tưởng vô sắc, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Bảo Anh thưa:

–Nơi chốn sinh tử, quán thấy chúng sinh có khổ vui, lại thấy thân của mình khổ vui như vậy, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Vô Hủy Căn thưa:

–Đối với các kết sử biết chúng vốn thanh tịnh, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thường Tiếu thưa:

–Đối với pháp thuộc về căn, không thấy ngã và ngã sở, cũng lại không thấy tạo tác ngã và ngã sở, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thường Bi thưa:

–Thực hành bốn vô lượng tâm: Từ, bi, hỷ, xả khắp cả cõi nước Phật, nhưng không thấy bốn vô lượng tâm để cứu chúng sinh, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Phạm Ý thưa:

–Làm cho chúng sinh tà kiến được an ổn trong chánh kiến, ở trong chánh kiến không thấy tà chánh, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Bố Diễn thưa:

–Tâm thệ nguyện rộng lớn, kiên cố, không bị che khuất bởi pháp tiểu thừa, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Dũng Sĩ thưa:

–Cứu độ chúng sinh không còn đắm nhiễm trong ba cõi, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Tâm Thắng thưa:

–Đứng vững trong pháp Nhẫn tuệ, siêng năng tu tập, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Lôi Âm thưa:

–Đối với các thiện căn, quán pháp giới không tăng, không giảm, không thấy các pháp có nới chốn, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Vô Yểm Hoạn thưa:

–Lấy hằng hà sa kiếp dùng làm một ngày, mười lăm ngày làm nửa tháng, ba mươi ngày làm một tháng, mười hai tháng làm một năm, ở trong đó trải qua ức trăm ngàn vạn kiếp mới có một vị Phật xuất hiện ở thế gian, dùng nhiều phương tiện cúng dường vô số Đức Như Lai, tịnh tu phạm hạnh, sau đó mới được thọ ký, tu tập đạo Bồ-tát, chưa từng nhàm chán khổ của sinh tử, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Trụ Thọ thưa:

–Thường dùng thần túc giáo hóa sáu mươi hai tà kiến của ngoại đạo, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Tịnh Ý thưa:

–Quán nguồn gốc các pháp là không, không thật có, sự sinh tự sinh, sự diệt tự diệt, pháp pháp tương sinh, pháp pháp tương diệt, sinh không biết sinh, diệt không biết diệt, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Tâm Quảng thưa:

–Sự suy nghĩ của tâm và hơi thở ra vào đều phân biệt tất cả, không nhầm lẫn thứ tự, cũng không thấy ra, cũng không thấy vào, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thiện Thắng thưa:

–Biết rõ ba đời từ đâu sinh ra, từ đâu diệt mất, cũng không thấy sinh, cũng không thấy diệt, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Trì Cấm thưa:

–Không thấy trì giới và phạm giới, cũng không thấy phá giới sẽ đọa vào địa ngục, không thấy trì giới sẽ nhận được phước báo cõi trời, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Vô Úy thưa:

–Tu bốn Thần túc đối với bốn Ý chỉ luôn luôn siêng năng, tâm vốn không nguồn gốc, không thấy gốc của tâm, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Vô Lượng Bi thưa:

–Người nào phát tâm thương yêu tất cả chúng sinh, đi đến vô lượng thế giới Phật khắp mười phương, vì cứu độ chúng sinh không cho là mệt mỏi, không thấy người được độ và người không được độ, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Bảo Thí thưa:

–Làm hưng thịnh bốn ân, thân cận Tam bảo, bố thí trải tâm nhân từ, làm lợi ích cho mọi người đều như nhau, không thấy nhận lãnh quả báo do công đức của bốn ân, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Hủy Căn thưa:

–Xem tất cả chúng sinh như con đỏ, muốn giữ gìn thân mình phải bảo vệ người khác, làm an ổn chúng sinh, đạt đến bờ giải thoát, không thấy người diệt độ đến bờ bên kia, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Tịch Chí thưa:

–Phật không thể nghĩ bàn, thọ phước báo khó lường, các căn tịch định, tin nhau không ganh ghét, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Hộ Thân thưa:

–Thành tựu Phật đạo thì thân được tướng tốt, sau khi nhập Niết-bàn phân chia xá-lợi khắp cả mười phương, Thiên, Long, Quỷ thần đều tôn kính; cũng không thấy xá-lợi có người giáo hóa, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Hương Thủ thưa:

–Mỗi mỗi lỗ chân lông tỏa ra vô lượng hương thơm, mỗi mỗi hương thơm phát ra vô lượng lời dạy bảo để cứu độ chúng sinh không cùng tận. Oai lực của thần túc rộng lớn vô lượng đều làm cho chúng sinh phát vô lượng đạo tâm, ở trong ấy xen lẫn chúng sinh không thích ứng với đạo chánh giác, hoặc thành tựu đạo Thanh văn, Duyên giác, hoặc sinh vào cõi trời, trở lại cõi người, tâm của Bồ-tát vẫn không hối tiếc. Đạo lớn rất quý, cũng không hạn chế để hóa độ hàng thấp kém, ở trong đó thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Hoằng Thệ thưa:

–Đối với nhiễm mà không nhiễm, trong tám pháp thế gian không khởi tưởng chấp trước, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Mẫn Cứu thưa:

–Đạo là hai, không đạo là một, không thấy một cũng không thấy hai, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Vô Thượng thưa:

–Có Phật, có Pháp không giác ngộ được đạo; không Phật, không Pháp mới giác ngộ được đạo; cũng không thấy thành, cũng không thấy chẳng thành, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Phụng Đức thưa:

–Chúng sinh trong các cõi tự đặt tên gọi là nam, là nữ, ngã, nhân, thọ mạng, nhưng hiểu rõ bản tánh không có nam hay nữ, cũng không thấy từ nơi khác sinh đến đây, từ đây sinh đến nơi khác, phải biết các pháp giả hợp mà thành, chẳng phải là chân thật, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Mục Kiến thưa:

–Những sắc tướng biết rõ không có sắc tướng. Sắc, thức của ta trong ngoài không hình tướng, hiểu tánh sắc vốn không, đều không sinh diệt, ở trong đó thân, khẩu, ý thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Diệu Cẩm thưa:

–Ngã ngã sở, thọ mạng vốn tự nó không chủ thể. Như người nghe được âm thanh bên ngoài là nhĩ thức nghe được, xét rõ âm thanh đó vốn không có hình chất thật, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Thường Trụ thưa:

–Nếu đối với bảy pháp phân biệt rõ ràng, đầy đủ ba nơi, không cầu năm quả, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Huyền Thông thưa:

–Vắng lặng mà không vắng lặng là cấu, giới mà không có giới là cấu, nhẫn mà không nhẫn là cấu, cũng không thấy nhẫn, cũng không thấy không nhẫn, hiểu biết lẫn nhau không vắng lặng nào mà không vắng lặng, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát Hương Huân thưa:

–Không thấy các ấm, cái, bệnh thùy miên, trạo cử, xan tham, dua nịnh, rối loạn, phạm giới, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Khi ấy, Bồ-tát Tối Thắng từ chỗ ngồi đứng dậy, quỳ gối chắp tay bạch Phật:

–Lành thay! Lành thay! Bạch Thế Tôn! Con cũng nguyện muốn nói về trí tuệ của Bồ-tát làm thanh tịnh thân, khẩu, ý, mà hiện khắp tất cả không có quá khứ, hiện tại, vị lai. Sự thanh tịnh như vậy, trụ mà không chỗ trụ, các pháp huyễn hóa không thể nắm bắt. Ví như ánh sáng mặt trời, mặt trăng hiện ở trong nước. Chư Phật Thế Tôn cũng như vậy, cũng không sinh diệt, không nhập Niết-bàn, ở trong ấy thân, khẩu, ý được thanh tịnh. Đó là trí tuệ của Bồ-tát.

Phật bảo Tối Thắng:

–Thế nào, này thiện nam! Ông quán sát thế nào mà ở trước Đức Như Lai nói nghĩa này trụ mà không chỗ trụ?

Tối Thắng thưa:

–Chỗ trụ của Như Lai là Như như, chỗ trụ ấy cũng như chỗ trụ của chúng sinh.

Phật hỏi:

–Chỗ trụ của Như Lai là Như như, như chỗ trụ của chúng sinh là thế nào?

Tối Thắng thưa:

–Như chỗ trụ của chúng sinh là trụ của hữu vi, như không chỗ trụ.

Phật hỏi:

–Chỗ trụ của chúng sinh là trụ của hữu vi, như không chỗ trụ, là thế nào?

Tối Thắng thưa:

–Chỗ trụ của Như Lai là trụ vào mà không chỗ trụ.

Phật hỏi:

–Có phải từ Bậc nhất nghĩa không mà trụ không?

Tối Thắng thưa:

–Bạch Thế Tôn! Không phải.

Phật hỏi:

–Thế nào, này thiện nam! Chỗ trụ của Như Lai giống chỗ trụ của phàm phu không?

Tối Thắng đáp:

–Bạch Thế Tôn! Không phải.

Phật hỏi:

–Chẳng phải chỗ trụ của Như Lai là chẳng phải chỗ trụ của phàm phu, làm sao từ nơi ấy mà thành tựu Chánh giác được?

Tối Thắng thưa:

–Không từ pháp Như Lai và pháp phàm phu mà thành tựu chánh giác.

Phật hỏi:

–Thế nào, này thiện nam! Quả vị Như như Chí chân với địa vị phàm phu có gì sai khác?

Tối Thắng thưa:

–Bạch Thế Tôn! Muốn làm cho hư không có sự sai khác sao?

Phật bảo Tối Thắng:

–Tất cả các pháp đều không, vắng lặng không sai khác.

Tối Thắng bạch Phật:

–Do các pháp ấy không thể nắm bắt, tướng không có tướng, chỗ trụ như như, như không chỗ trụ.

Khi ấy, Bồ-tát Tối Thắng hỏi đồng chân Nhu Thủ:

–Nói trụ thì thế nào là trụ? Nói không trụ thì thế nào là không trụ?

Đồng chân Nhu Thủ đáp:

–Gọi là trụ, ấy là chỗ trụ Như như, trụ mà không chỗ trụ. Lại nói. Hiểu bốn phạm đường trụ mà không chỗ trụ, cho nên gọi là trụ. Ấy là trụ vào mà không chỗ trụ.

Tối Thắng hỏi:

–Vấn đề hỏi về trụ của ta là chẳng phải bốn phạm đường, cũng chẳng phải một loại, hoặc nơi vắng lặng, hoặc trong thôn xóm, hoặc chỗ gò vắng, dưới gốc cây, có thể gọi đây là trụ không?

Nhu Thủ đáp:

–Chỗ trụ của bốn phạm đường mà tôi nói là nơi ngăn chặn của tâm, khống chế không cho sinh khởi, gọi đó là trụ.

Tối Thắng hỏi:

–Thế nào là tâm làm chỗ dừng?

Nhu Thủ đáp:

–Nghĩa của trí tuệ là gốc nên gọi là dừng.

Tối Thắng lại hỏi:

–Trí tuệ không căn bản, không cứu cánh, có thể từ sự thấy biết mà thành chỗ dừng không?

Nhu Thủ đáp:

–Đúng vậy! Đúng vậy! Như lời ông nói. Trước tự quán sát mình, sau đó trí tuệ mới thanh tịnh.

Tối Thắng hỏi:

–Này Nhu Thủ, trước tự quán sát mình là thế nào?

Nhu Thủ đáp:

–Các pháp vô ngã, đạt đến Như như, ngã tự vô ngã, không sinh cũng không phải không sinh. Đó là ta tự quán về ngã.

Tối Thắng hỏi:

–Giả sử Nhu Thủ vì từ nghĩa này, hay không từ nghĩa này mà chứng đắc. Tự quán về ngã là quán hình tướng Phật, nếu có ngã thì có Phật không? Ngã vốn là vô ngã, sao lại có Phật, cũng không thấy có nói năng, nói năng cũng vô ngã, làm sao quán hình tướng Phật được?

Nhu Thủ đáp:

–Nói quán ngã, ngã tức là vô ngã, đó là quán về ngã. Vì sao? Vì quán ngã tức là quán về các pháp. Quán các pháp tức là quán Phật. Phật là không hình tướng, không thể thấy.

Tối Thắng hỏi:

–Lại có phương tiện không thành tựu mà có thể thành chánh kiến không?

Nhu Thủ đáp:

–Có. Đây là phương tiện không thành tựu chánh kiến trong cảnh giới hữu vi.

Tối Thắng hỏi:

–Này Nhu Thủ, nếu như vậy là chánh kiến phải không?

Nhu Thủ đáp:

–Chẳng phải do chứng hoàn toàn, không phải quả báo, cũng chẳng chấp thủ quả nên gọi là chánh kiến.

Tối Thắng hỏi:

–Kiến là thế nào?

–Nhu Thủ đáp:

–Không dùng tuệ nhãn để thấy các pháp, chẳng phải không dùng tuệ nhãn để thấy pháp, không có thấy, chẳng phải không thấy các pháp. Vì sao? Vì tuệ nhãn ấy thấy cảnh giới hữu vi, cũng thấy cảnh giới vô vi. Không có mắt hữu vi để thấy cảnh giới hữu vi và vô vi.

Tối Thắng hỏi:

–Này Nhu Thủ, có phương tiện nào từ những sự nhận thức ấy mà thành tựu quả vị của Tỳ-kheo không?

Nhu Thủ đáp:

–Cũng không từ sự thấy biết mà thành tựu quả vị, cũng không lìa những sự thấy biết để thành tựu quả vị ấy. Tối Thắng nên biết, tất cả đều do vọng chấp của năm cấu trược mà thành. Người hiểu được nghĩa này mới chứng đắc.

Tối Thắng hỏi:

–Do những dục gì mà thành năm cấu?

Nhu Thủ đáp:

–Cấu là gốc tâm, tâm là căn của đạo. Đạo thì vô hình, không thể thấy, nên gọi là quả chứng.

Tối Thắng hỏi:

–Đạo vô hình không thể thấy, thì sao có quả chứng?

Nhu Thủ đáp:

–Sự chứng đạo của tôi là do quả ấy, người thành tựu quả chứng tức chẳng phải đạo hay sao? Phàm phu ngu muội cho quả chứng là đạo chăng? Chớ nghĩ như vậy. Vì sao? Vì đạo chẳng phải quả chứng, quả chứng chẳng phải đạo, không xa lìa đạo, cũng không xa lìa quả chứng.

Tối Thắng hỏi:

–Đạo do quả chứng không sai khác sao?

Nhu Thủ đáp:

–Đạo là vô vi, không thể thấy, quả chứng hữu vi cũng không thể thấy, nên nói có sai khác.

Tối Thắng hỏi Nhu Thủ:

–Như lời ông nói từ hữu hạn đi đến vô hạn phải không?

Nhu Thủ đáp:

–Các pháp chưa sinh thì không thấy sinh, chẳng phải chẳng có sinh, sinh cũng không có sinh, không thấy đã sinh, chẳng phải không thấy có đã sinh. nếu đã sinh rồi thì cũng không sinh nữa, các pháp không đang sinh, chẳng phải không đang sinh, hiểu rõ đang sinh đều không thật có. Đó là từ hữu hạn đi đến vô hạn.

Tối Thắng hỏi:

–Chẳng phải từ sinh đi đến vô hạn chăng?

Nhu Thủ đáp:

–Từ có sinh đạt đến vô hạn.

Tối Thắng hỏi:

–Từ vô sinh đạt đến vô hạn chăng?

Nhu Thủ đáp:

–Đúng vậy, từ vô sinh đạt đến vô hạn.

Tối Thắng hỏi:

–Này Nhu Thủ, từ có sinh đạt đến vô hạn, từ vô sinh cũng đạt đến vô hạn, vậy có gì sai khác?

Nhu Thủ đáp:

–Sinh cũng không sinh, không sinh cũng không sinh, đó là sai khác.

Tối Thắng hỏi:

–Sinh đã có hình, không sinh không tên gọi. Tại sao có sai khác?

Nhu Thủ đáp:

–Ta nêu ví dụ cho ông, người có mắt nhờ ví dụ mà hiểu rõ. Này Tối Thắng! Hư không có hình chăng?

Tối Thắng đáp:

–Không.

Nhu Thủ hỏi:

–Hư không có chánh kiến không?

Tối Thắng đáp:

–Không.

Nhu Thủ hỏi:

–Sao gọi là hư không?

Tối Thắng đáp:

–Vì hư không là không.

Nhu Thủ hỏi:

–Sao gọi hư không là không?

Tối Thắng đáp:

–Các pháp hư không là không.

Nhu Thủ hỏi:

–Thế nào là các pháp hư không là không?

Tối Thắng đáp:

–Các pháp không ngôn từ, không lời nói, không như hư không.

Nhu Thủ hỏi:

–Các pháp không ngôn từ, không lời nói, sao gọi không như hư không?

Khi ấy Tối Thắng im lặng không đáp.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Tối Thắng:

–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Hiểu đúng không, không phải đạo Niết-bàn. Đạo là không hình, cũng không thấy, không ngôn từ, không giảng thuyết, cũng không người nhận lãnh.

Khi nói pháp vô hình này, tất cả chúng sinh khen ngợi chưa từng có, chín ngàn Tỳ-kheo tâm hữu lậu giải thoát. Hai vạn bảy ngàn Thiên tử dứt sạch trần cấu, được pháp nhãn tịnh. Lại có một ngàn hai trăm trời người phát Bồ-đề vô thượng, năm trăm vị Bồ-tát tại chỗ ngồi đắc Vô sinh pháp nhẫn.

Bấy giờ, tại chỗ ngồi có ma vương Vô Úy cùng chúng của mình đến trước Phật thưa:

–Chúng con mê muội, mãi mãi bị tối tăm. Ngày nay mới được nghe giáo pháp vô tướng. Nếu thiện nam, thiện nữ nào thọ trì đọc tụng kinh này thì chúng con luôn ủng hộ đến khi thành Phật mà không bị các nạn.

Liền nói chú Na-la-già-la-a-tỳ-ha-ha . Đem chú này ủng hộ người nam, người nữ thọ trì đọc tụng kinh điển luôn ghi nhớ trong tâm.

Bấy giờ, Phạm vương từ chỗ ngồi đứng dậy, cùng với quyến thuộc đến trước Phật thưa:

–Chúng con luôn ủng hộ thiện nam, thiện nữ nào thọ trì đọc tụng kinh điển này trong khoảng một trăm, một ngàn do-tuần; các thiện nam, thiện nữ không bị ngoại đạo nhiễu hại, liền ở trước Phật nói chú: “Y ma tỉ châu na tỳ gia xa lê la”. Chú này sẽ ủng hộ thiện nam, thiện nữ đến khi thành Phật không bị các nạn.

Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân cùng với quyến thuộc đến trước Phật thưa:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ nào thọ trì đọc tụng kinh điển này, chúng con sẽ ủng hộ cho đến khi thành Phật, không còn bị các nạn.

Liền nói chú: “Lưu giá da ma na na tăng cầu thời na tả” . Đem chú này để ủng hộ thiện nam, thiện nữ đến khi thành Phật không bị các nạn.

Khi ấy, ở phương Đông, Thiên vương Đề-đầu-lại-trá cùng với quyến thuộc từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước Phật thưa:

–Chúng con sẽ ủng hộ người nam, người nữ thọ trì đọc tụng kinh điển này cho đến khi thành Phật.

Liền nói chú: “Đế na tứ na đế na tứ”. Đem chú này ủng hộ thiện nam, thiện nữ đến khi thành Phật, không còn bị các nạn.

Khi ấy, ở phương Nam, Thiên vương Tỳ-lâu-lặc-già cùng với quyến thuộc đến trước Phật, thưa:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ thọ trì đọc tụng kinh này, đến khi thành Phật không còn bị các nạn.

Liền nói chú: “Ma-ha tứ đà na tứ”. Đem chú này để ủng hộ thiện nam, thiện nữ cho đến khi thành Phật, không còn bị các nạn.

Ở phương Tây, Thiên vương Tỳ-lâu-bác-xoa cùng với quyến thuộc đến trước Phật, thưa:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ nào thọ trì đọc tụng kinh này thì chúng con sẽ ủng hộ đến khi thành Phật không còn bị các nạn.

Liền nói chú: “Y nê di nê xa di” . Đem chú này để ủng hộ thiện nam, thiện nữ đến khi thành Phật không còn bị các nạn.

Ở phương Bắc, Thiên vương Câu-tỳ-la cùng với quyến thuộc đến trước Phật, thưa:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ nào họ trì đọc tụng kinh này thì chúng con sẽ ủng hộ đến khi thành Phật, không còn bị các nạn.

Liền nói chú: “Đà thí đà la thí”. Đem chú này để ủng hộ thiện nam, thiện nữ đến khi thành Phật không còn bị các nạn.

Khi ấy, Vô Úy ma vương, Phạm thiên vương, Thích Đề-hoàn Nhân và Tứ Thiên vương, nói thần chú xong, nhiễu quanh Phật ba vòng, cúi đầu đảnh lễ nơi chân Phật rồi trở về chỗ ngồi.

Kinh TỐI THẮNG VẤN BỒ-TÁT THẬP TRỤ TRỪ CẤU ĐOẠN KẾT

QUYỂN 10

Phẩm 26: Trong Mộ ng T hành Đạ o

Bấy giờ, Bồ-tát Trị Địa từ chỗ ngồi đứng dậy, mặc áo bày vai phải, quỳ gối xuống đất, chắp tay thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Kỳ lạ thay, nay con được nghe Bồ-tát Nhu Thủ cùng Bồ-tát Tối Thắng luận bàn về pháp không có hình tướng, đạo không có lời lẽ, để nối tiếp dòng giống Phật không gián đoạn, lại làm Phật sự không thể nghĩ bàn, thật con chưa từng nghe, chưa từng thấy.

Phật bảo Trị Địa:

–Đúng vậy! Đúng vậy! Như lời ông nói, cách đây ức trăm ngàn kiếp, ta chứa nhóm công đức, làm hưng khởi Phật sự chưa từng hao tổn, có Phật ra đời thì chánh pháp mới được lưu truyền.

Khi ấy, Bồ-tát Nhu Thủ ở trước Phật thưa:

–Chư Phật xuất hiện ở đời thì chánh pháp mới được lưu truyền, các pháp có tướng mạo chăng? Giảng pháp có lưu truyền chăng?

Đáp:

–Không.

Lại bạch Phật:

–Như Lai xuất hiện ở đời làm cho vô số chúng sinh đều được diệt độ. Nay nghe Như Lai muốn cứu giúp chúng sinh, cứu giúp chúng sinh thì không diệt độ.

Phật bảo Nhu Thủ:

–Nếu nghe ta nói không có chúng sinh, mà cho là có chúng sinh chăng?

Đáp: Dạ không.

–Muốn khiến cho có chúng sinh hay không có chúng sinh?

Đáp: Dạ không.

–Khi Như Lai sinh và diệt có nơi chốn không?

Đáp: Dạ không.

–Nếu để có cảnh giới Như Lai thì vì sao Như Lai hóa độ chúng sinh đều được diệt độ?

Nhu Thủ bạch Phật:

–Nay con trình bày rõ ràng về bốn câu, hiểu rõ các pháp và ghi nhận tất cả, truy tìm bản tánh ấy vốn không sinh không diệt, không thấy sinh tử, lại không Niết-bàn. Vì vậy cho nên không có chúng sinh để diệt độ.

Phật bảo Như Thủ:

–Đối với tận và vô tận thì pháp giới vốn thanh tịnh, hiểu rõ nghĩa lý nên không còn chấp trước. Vì biết văn tự không có ý, không có tưởng, không sự chấp trước về thức, lẽ nào do thức tưởng phân biệt các tuệ được sao? Biết rõ tánh chúng sinh vốn thanh tịnh không thể xét cùng tận. Nay ta nói rõ ý nghĩa cho ông. Hãy lắng nghe và ghi nhớ kỹ. Đại thừa của Bồ-tát không thể nghĩ bàn, A-la-hán và Bích-chi-phật không thể sánh kịp.

Bồ-tát Nhu Thủ thọ nhận lời chỉ dạy, nguyện ưa muốn nghe.

Phật bảo Nhu Nhủ:

–Thức không có hình tướng, thức không có hiểu biết, thức không có tưởng niệm, thức như ảnh mộng, như huyễn hóa. Nhờ công dụng đó mà cứu giúp vô lượng chúng sinh, hoặc có cõi Phật phải dùng văn tự để giáo hóa mới hiểu biết tự tánh của văn tự vốn không, vắng lặng. Ở phương trên, cách đây bảy vạn sáu ức a-tăng-kỳ cõi nước, có cõi Phật tên là An Tịch, Đức Phật hiệu là Diệu Thức, đầy đủ mười hiệu: Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Vi Thiện Thệ… Chúng sinh cõi ấy các căn đầy đủ, tu tập bản nguyện không thiếu sót, chúng sinh được giáo hóa bằng cách ngủ mới được giác ngộ. Chỉ có Đức Như Lai nhập Thiền định vắng lặng, tùy theo căn cơ chúng sinh, giả hiện giống như ngủ. Giả sử muốn nói pháp liền nằm xuống đất, nghiêng về bên phải, hai chân gác lên nhau. Chúng sinh thấy vậy đều bắt chước Như Lai nằm xuống đất, nghiêng về bên phải, hai chân gác lên nhau và đều ngủ. Lúc ấy, Đức Phật đó ở trong tư thế ngủ, thuyết pháp cho các chúng sinh bằng thần thức, hoặc nói bố thí để dứt trừ ba tưởng, hoặc nói trì giới thì hương đức hạnh bay xa, hoặc nói nhẫn nhục để chế ngự tâm không cho sinh khởi, hoặc nói tinh tấn để trừ bỏ biếng nhác, diễn nói Thiền định để thức không còn tán loạn, diễn thuyết trí tuệ ngăn chận ngu si tối tăm. Tu hành phương tiện thiện xảo, tùy theo các loại căn cơ chúng sinh không còn chấp. Trước đối với bốn pháp môn rốt ráo không bị ngăn ngại, tùy theo trình độ cao hay thấp mà giảng dạy cho họ, tùy theo đó mà giảng nói pháp lớn hay pháp nhỏ để trao truyền chánh pháp.

Bấy giờ, Đức Như Lai diễn nói bốn pháp: Về tuệ chẳng phải thường, khổ, không, vô ngã. Dần dần diễn nói ba mươi bảy phẩm trợ đạo, đó là bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Như ý túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi và tám Thánh đạo, xét rõ định ý Không, Vô tướng, Vô nguyện.

Khi ấy, ở trong mộng dùng thức giáo hóa nên chứng đắc quả Tu-đà-hoàn. Ở trong mộng thọ nhận bằng thức thì được thành đạo, chứng quả Tư-đà-hàm, cho đến quả A-la-hán. Cũng vậy, các Đức Phật chứng đắc cũng ở trong mộng biết được trong sinh tử, không thầy mà tự ngộ. Ở trong sự ngủ nghỉ mà thân màu hoàng kim, các tướng tự trang nghiêm, đưa bát lên hư không biến hóa mười tám cách. Lại ở trong mộng, trên thân ra lửa, dưới thân ra nước, nằm ngồi nơi hư không không chướng ngại. Muốn đi vào cảnh giới Niết-bàn vô vi, cũng ở trong mộng ngồi kiết già, ở nơi Vô dư Niết-bàn mà nhập Niết-bàn, cho nên thân như đá, không còn cảm giác. Các loại chúng sinh sau khi thức dậy đều không nói năng mà chỉ nhớ nghĩ trong mộng, thâu lấy xá-lợi mà trà-tì. Bồ-tát thọ ký cho đến khi thành Phật đều ở trong mộng, ngồi dưới cây Bồ-đề đất màu hoàng kim, hàng phục ma oán, đầy đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp, ánh sáng màu hoàng kim chiếu khắp nơi. Ở trong mộng cũng như vậy. Khi thức, thân màu hoàng kim, đầy đủ các sắc tướng, thần thông biến hóa không ngăn ngại, không có lời lẽ qua lại để giáo hóa. Muốn hóa độ thì phải ở trong mộng, không mượn vào hình thức bên ngoài mà được cứu giúp.

Nhu Thủ nên biết! Căn cơ chúng sinh được giác ngộ không đồng nhau nên chư Phật dùng quyền tuệ giáo hóa khắp nơi. Hoặc có cõi Phật do địa đại tạo thành, chúng sinh trong cõi ấy không thể kể xiết. Đức Như Lai đi vào cõi ấy giáo hóa cho họ, đều làm cho chúng sinh được nhập Niết-bàn vào cảnh giới Vô dư Niết-bàn. Hoặc có cõi Phật do thủy đại tạo thành, chúng sinh trong cõi ấy không thể kể xiết. Đức Như Lai đi vào cõi đó giáo hóa cho họ, đều làm cho chúng sinh được nhập Niết-bàn vào cảnh giới Vô dư Niết-bàn. Hoặc có cõi Phật do hỏa đại tạo thành, chúng sinh trong cõi ấy không thể kể xiết, Đức Như Lai đi vào trong cõi đó giáo hóa cho họ, đều làm cho chúng sinh được nhập Niết-bàn vào cảnh giới Vô dư Niết-bàn. Hoặc có cõi Phật do phong đại tạo thành, chúng sinh trong cõi ấy không thể kể xiết. Đức Như Lai đi vào trong cõi đó giáo hóa cho họ, đều làm cho chúng sinh được nhập Niết-bàn vào cảnh giới Vô dư Niết-bàn. Hoặc có cõi Phật do không đại tạo thành, chúng sinh trong cõi ấy không thể kể xiết. Đức Như Lai đi vào trong cõi đó giáo hóa cho họ, đều làm cho chúng sinh được nhập Niết-bàn vào cảnh giới Vô dư Niết-bàn. Hoặc có cõi Phật do thức đại tạo thành, đó là cõi Phật An Tịch của Đức Như Lai Diệu Thức, bằng năng lực thần thông giáo hóa trong mộng mà được diệt độ.

Phật bảo Nhu Thủ:

–Ở phương Bắc, cách đây bảy mươi ức hằng hà sa cõi Phật, có cõi Phật tên là Thâm yếu, Đức Phật hiệu là Phạm Tuệ, đầy đủ mười hiệu: Như Lai Chí Chân, Đẳng Chánh Giác. Chúng sinh cõi nước đó đều phát thệ nguyện mới được sinh vào cõi nước ấy, đều đồng một hiệu gọi là Tiếp Thức. Nhu Thủ nên biết! Chúng sinh cõi ấy đều có thần thông, tâm nhớ nghĩ thế nào thì hiện thân như vậy, không bị trở ngại. Tiếp Thức nghĩa là phát tâm nguyện rộng lớn, những bậc có thần thức đáng lẽ phải đi vào sinh môn, thọ hình trong bào thai, nhưng vì nhờ thần túc nên bay đi trên hư không. Tiếp Thức giữ lại được giáo hóa mà diệt độ, chứ không thọ thân bốn đại. Như là Phát-đà-hòa… tám vị Bồ-tát đang ngồi trong hội này.

Ở phương Đông nam, cách đây một trăm bốn mươi hằng hà sa cõi nước, có cõi Phật tên là Phạm âm, Đức Phật hiệu là Thai Chân, đầy đủ mười hiệu: Như Lai Chí Chân, Đẳng Chánh Giác… Chúng sinh cõi nước đó đạt được sáu thần thông thanh tịnh, đồng một sắc tướng. Họ đều do thệ nguyện mới được sinh vào trong cõi ấy. Thai Chân nghĩa là phát tâm nguyện rộng lớn, những bậc có thần thức bằng cách ở trong thai mẹ đều nguyện dùng thần túc nhập vào thai để giáo hóa, khiến cho người mẹ đó không biết ta đang ở đó, liền ở trong thai đạt đến vô vi, chứng đắc Niết-bàn. Như là Bồ-tát Bảo Tích Đồng Chân Trị Địa đang ngồi trong hội này. Như Lai phương tiện dùng thần thông giáo hóa khắp nơi, đem ức trăm ngàn cõi Phật đặt trong tâm bàn tay, lại đặt trở về chỗ cũ mà không ai biết cả. Hư không, pháp giới không thể nghĩ bàn, đó là việc làm thích ứng của Đại Bồ-tát Nhu Thủ, chẳng phải bậc A-la-hán và Bích-chi-phật có thể sánh kịp. Phân biệt thức vi tế, giáo hóa các chúng sinh đều được giải thoát, hoặc nói pháp rỗng lặng là không, không ngã, không người, không chúng sinh, không tuổi thọ, không mạng sống, pháp không sinh diệt. Vì sao? Này Nhu Thủ! Nếu có thiện nam, thiện nữ nào phát tâm nguyện rộng lớn, khiến cho A-la-hán và Bích-chi-phật đầy khắp thế giới trong mười phương đều được thành đạo, tâm không thoái chuyển thì phước ấy nhiều chăng?

Nhu Thủ thưa:

–Bạch Thế Tôn! rất nhiều, rất nhiều.

Phật dạy:

–Cõi ấy có Bồ-tát dùng pháp vô hình và thức để nói pháp, hoặc nói vô thường, khổ, không, vô ngã, Không, Vô tướng, Vô nguyện, phân biệt tất cả không hình, không tướng, không thể nắm giữ. Đó là giáo hóa bằng thức nên phước ấy vô lượng. Vì sao? Vì bốn đại hữu vi là giai đoạn thai nhi phải trải qua. Bốn đại vô vi hoàn toàn vắng lặng, không sinh, đó là chỗ thuyết pháp của chư Phật. Do dùng phương tiện này nên thức vi diệu vắng lặng. Pháp tánh không lời dạy nên không thể lường được. Pháp hữu vi có tướng, còn pháp vô vi thì không có tướng. Vì sao? Vì không lìa hữu vi, cũng không lìa vô vi, cũng không nói đây là tập khởi, đây là xả bỏ, đây là lời dạy vô hình không có lời dạy, đây là pháp phàm phu, đây là pháp Hiền thánh, đây là pháp Hữu học, đây là pháp Vô học, đây là pháp Thanh văn, đây là pháp Duyên giác, đây là pháp Bồ-tát, đây là pháp của Phật.

Phật lại bảo Nhu Thủ:

–Những lời dạy của Như Lai cùng thức thuyết pháp không thấy các pháp, cũng không có tưởng về pháp, hư không vô hình cũng không thể thấy được. Phàm phu ngu si dùng các màu sắc vẽ trên hư không, việc làm của người đó có thể được chăng?

Nhu Thủ thưa:

–Bạch Thiên Trung Thiên, rất khó, rất khó, chưa từng có.

Phật bảo:

–Đúng vậy! Đúng vậy! Như lời ông nói, các pháp vô số, sự giáo hóa của Như Lai cũng vô số. Các pháp không có hình tướng nên không có hai. Này Nhu Thủ! Ý ông thế nào? Pháp không có hình tướng có nơi chốn chăng?

Đáp:

–Bạch Thế Tôn! Dạ không.

Phật bảo Nhu Thủ:

–Vì thế nên biết Phật pháp vô số, vô ngôn, vô giáo, đều không thật có.

Bấy giờ, Nhu Thủ ở trước Phật thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con vừa nghe Thế Tôn nói các pháp không có tướng trạng, không có hình chất, tâm đại Bi của Như Lai thấy hết vạn vật, vì sao Như Lai lại nói khai mở giáo hóa chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, là pháp hữu lậu, là pháp vô lậu, là pháp hiện tại, là pháp quá khứ, là pháp vị lai? Phật lại bảo đây là pháp độ đời, chẳng phải độ đời, có chấp trước hay không chấp trước, có tên gọi hay không có tên gọi, hữu số vô số, đây là pháp sinh tử, đây là pháp Niết-bàn, vì sao Thế Tôn nói các pháp không có tướng trạng, cũng không có hình chất ư?

Phật bảo Nhu Thủ:

–Đúng vậy! Đúng vậy! Như ông hỏi, các pháp ba thừa và lục độ trong ba đời, độ đời, sinh tử, hữu vi, vô vi, không có hữu vi cũng không có vô vi, có chấp trước hay không chấp trước, có tên gọi hay không có tên gọi, hữu số vô số, hữu lậu vô lậu, ba mươi bảy phẩm trợ đạo, Không, Vô tướng, Vô nguyện, từ pháp hữu vi cho đến pháp vô vi đều là pháp số của thế tục, chẳng phải là Đệ nhất nghĩa. Pháp ấy không có hình tướng. Vì không có hình tướng, không có âm thanh nên không thấy được. Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Trí tuệ thiện xảo đều là pháp của thế tục, chẳng phải là Đệ nhất nghĩa, diệt tận Niết-bàn, hoàn toàn vắng lặng, an lạc.

Phật bảo Nhu Thủ:

–Bồ-tát đều biết rõ bản tánh của pháp ấy nên diễn nói có báo ứng chăng? Diễn nói để trừ tám nạn âm thanh không có tiếng vang, có báo ứng chăng? Nghiên cứu cùng tận nguồn gốc của chúng sinh có báo ứng chăng? Thuận theo kinh điển dứt trừ kết sử có báo ứng chăng? Giả sử Như Lai trong ba đời không đắm nhiễm, khai mở chánh pháp, giáo hóa chúng sinh chưa từng uổng phí có báo ứng chăng? Giả sử các pháp có kết quả báo ứng có thể tận chăng? Tâm thức xoay vần ra vào không bị ngăn ngại có thể tận chăng? Hoặc dùng quyền tuệ thuận theo ái dục có thể tận chăng? Thuận theo oai nghi phép tắc không sai phạm có thể tận chăng? Ba thừa giáo hóa làm cho viên mãn có thể tận chăng? Suy nghĩ nguồn gốc pháp, nắm giữ không xả bỏ có thể tận chăng? Hiểu rõ các pháp câu cú đều thanh tịnh, hiểu rõ pháp vi diệu, câu cú rõ ràng, quán bốn Niệm xứ và định ý của chư Phật có thể tận chăng? Phân biệt bốn pháp Chánh cần chưa từng xả bỏ, diễn nói các pháp không cùng mà không lấy làm khó, có thể tận chăng? Thần thông không bị ngăn ngại bởi núi, sông, đá, tường, thần thông như vậy có thể tận chăng? Phân biệt tất cả năm căn Thánh điển, chẳng phải ngoại đạo tà giáo hủy hoại có thể tận chăng? Thần lực của Như Lai nói rõ chánh pháp, không phát sinh nghi ngờ tưởng đúng hay sai; đem hoa bảy Giác chi dùng làm anh lạc, ở trong đại chúng không khiếp sợ, diễn thuyết ba mươi bảy phẩm trợ đạo, hoàn toàn xa lìa tà đạo có thể tận chăng? Giảng thuyết về sự thuận nghịch của Tam-muội chánh định, hoặc phân biệt chữ, câu, văn, nghĩa có thể tận chăng? Khổ, Tập, Diệt, Đạo cho đến thành tựu đầy đủ ba mươi hai tướng tốt, xen nhau thọ báo có thể tận chăng?

Nhu Thủ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Giáo pháp vô hình không thể tận, các pháp hữu vi đều bị hao tổn, Niết-bàn vô vi không thể tận.

Bấy giờ, Tối Thắng lại bạch Phật:

–Nói về Niết-bàn, như vậy thế nào là Niết-bàn?

Phật bảo Tối Thắng:

–Niết-bàn là dừng nghỉ.

Lại hỏi:

–Thế nào là dừng nghỉ?

Đáp:

–Là vô vi vắng lặng.

Lại hỏi:

–Thế nào là vô vi? Thế nào là vắng lặng?

Đáp:

–Diệt tưởng là vắng lặng, thức dừng là vô vi.

Lại hỏi:

–Chẳng phải không chăng?

Đáp:

–Chẳng phải không không.

Lại hỏi:

–Chẳng phải không không thì tại sao thức dừng?

Đáp:

–Chẳng phải không không.

Bấy giờ, Bồ-tát Tối Thắng càng thêm nghi ngờ, liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vừa rồi con hỏi hai việc mà được đáp như nhau, phải không?

Phật bảo Tối Thắng:

–Thôi đi, này thiện nam! Chớ cho Như Lai trả lời giống nhau về tánh Không, nhưng ý của thiện nam vẫn chưa hiểu rõ. Nay ta hỏi ông về nghĩa chẳng phải không không và thức tĩnh lặng. Tùy theo khả năng của ông mà trả lời. Này thiện nam! Nghĩa chẳng phải không là thế nào?

Đáp:

–Các pháp không có số, chẳng phải không có số.

Phật dạy:

–Chẳng phải thế.

Phật lại hỏi:

–Thế nào là thức dừng lại tĩnh lặng?

Tối Thắng bạch Phật:

–Các pháp đều trở về không sinh khởi, chẳng phải không sinh khởi.

Phật dạy:

–Chẳng phải thế.

Bấy giờ, Tối Thắng từ chỗ ngồi đứng dậy, năm vóc gieo sát đất đảnh lễ nơi chân Phật, trong khoảnh khắc liền lùi lại. Lại bạch Phật:

–Con tự xét mình có lỗi đối với lời dạy của Như Lai. Nguyện Thế Tôn thương xót giảng nói để dứt trừ sự nghi ngờ cho con.

Phật bảo Tối Thắng:

–Pháp có vô số nhưng ông chỉ hiểu phần căn bản. Núi Hương có cây, có một nhánh cao đến vạn tầm, đến khi cong xuống đất thì quả mới chín. Quả lẽ ra ở trên cây, nhưng trở lại xuống đất. Sự hiểu biết của ông cũng như vậy. Ta hỏi ông nghĩa “Không” chính là dùng “Có” để trả lời, giống như quả của cây kia có gì khác nhau? Ta sẽ nói tất cả cho ông, ông nên ghi nhớ kỹ.

Đáp:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn.

Phật bảo Tối Thắng:

–“Phi” là chẳng phải không. Tất cả các pháp đều gọi là “phi”. “Phi” là là tên gọi của các pháp. Có tên gọi thì chẳng phải Không. Hiểu rõ nghĩa “Phi” thì trở về với Không, cho nên gọi là chẳng phải Không. Nghĩa là, thức chẳng phải có, chẳng phải không. Thế nào là thức chẳng phải có, chẳng phải không? Không nhiễm thế tục gọi là chẳng phải có. Ở nơi Không, tĩnh lặng thì gọi là chẳng phải không. Thức là bỏ chỗ này lấy chỗ kia, thì gọi là chẳng phải có. Ở nơi bờ sinh tử từ mẫn chúng sinh gọi là chẳng phải không. Có thể hóa thân khắp thế giới trong mười phương, các sự biến hóa đó đều không tịch, nên gọi là chẳng phải có. Một thức đưa đến hóa thân, hóa thân đều nói pháp, gọi là chẳng phải không. Như Lai đi vào thiền định, thân tâm vắng lặng trải qua ức ngàn na-do-tha hằng hà sa số kiếp không sinh tưởng diệt thì gọi là chẳng phải có. Lại xuất định để cứu giúp chúng sinh, khiến đạt đến vô vi thì gọi là chẳng phải không. Thế nào? Này Tối Thắng! Nay ta phân biệt rõ ràng cho ông về sự chẳng phải có chẳng phải không, đó là nghĩa chân không Niết-bàn, phải không?

Tối Thắng bạch Phật:

–Không thật là không, Niết-bàn thật là Niết-bàn.

Phật bảo Tối Thắng:

–Thôi đi thiện nam, đây chẳng phải không, cũng chẳng phải Niết-bàn. Vì sao? Vì do thế tục giả danh tạm dùng văn tự để truyền nhau, cho nên gọi là chẳng phải có, chẳng phải không. Cảnh giới pháp tánh hoàn toàn không trói buộc, không có pháp danh tự, làm sao lại có chẳng phải có, chẳng phải không? Trừ bỏ cao thấp, không còn tâm đúng sai, nhận biết tham sân và không tham sân, hiểu rõ tâm vô minh và tâm không vô minh, biết rõ sự trói buộc của năm triền cái là một, cũng không thấy một, đó là Không, là Niết-bàn.

Bấy giờ, Tối Thắng ở trước Phật, thưa:

–Lành thay! Lành thay! Bạch Thế Tôn! Giảng nói về pháp tánh Không và cảnh giới Niết-bàn, chẳng phải có, chẳng phải không, thật không ai bằng.

Khi nói pháp này, có sáu vạn Tỳ-kheo theo bản nguyện Thanh văn nhưng bây giờ tâm hướng về Đại thừa đều không còn thoái chuyển. Có mười một ức trời người đạt đến bậc Tận tín. Lại có tám mươi ngàn Bồ-tát ở phương khác chứng được pháp Vô sinh nhẫn.

Phật bảo:

–Này thiện nam! Đại Bồ-tát hiểu pháp tánh “Không” phải thực hành mười việc để đạt đến diệt độ. Những gì là mười pháp?

1. Chư Phật Thế Tôn thường ở nơi pháp giới mà không bỏ Đạo trí.

2. Chư Phật Thế Tôn từ mẫn tất cả chúng sinh, không bỏ tâm đại Bi.

3. Việc làm được như nguyện, không sai trái.

4. Độ thoát tất cả chúng sinh các căn được thuần thục.

5. Chư Phật Thế Tôn hiểu rõ các pháp “Không” không thật có.

6. Chư Phật Thế Tôn phân biệt về trí tuệ, ba độc cũng không thật có.

7. Chư Phật Thế Tôn đối với các pháp giới không sinh khởi thêm bớt.

8. Đối với hàng sơ học mới phát tâm bình đẳng không hai.

9. Hiểu rõ như pháp tánh, không bỏ bản nguyện tu hành.

10. Chư Phật Thế Tôn thực hành pháp “Nhất tướng vô tướng”.

Này thiện nam! Đó là Đại Bồ-tát hiểu rõ pháp tánh “Không” phải tu mười pháp này để đạt đến Niết-bàn.

Lại nữa, Đại Bồ-tát thực hành sáu thần thông, đạt đến pháp tánh “Không” phải thực hiện mười việc. Những gì là mười việc?

1. Quán sát tận cùng đời quá khứ bằng trí tuệ không sai.

2. Quán sát bằng tận cùng đời vị lai bằng trí tuệ không sai.

3. Quán sát tận cùng đời hiện tại bằng trí tuệ không sai.

4. Quán sát năm cõi chúng sinh biết hết nguồn gốc bằng trí tuệ không sai.

5. Quán sát tất cả sự sinh diệt của thế gian bằng trí tuệ không sai.

6. Quán sát tất cả chúng sinh từ nơi có mà sinh, từ nơi có mà diệt bằng trí tuệ không sai.

7. Quán sát tất cả chúng sinh từ nơi không mà sinh, từ nơi không mà diệt bằng trí tuệ không sai.

8. Đạo tâm kiên cố không bỏ chúng sinh bằng trí tuệ không sai.

9. Tâm không lựa chọn: có nên độ hay không nên độ bằng trí tuệ không sai.

10. Biết rõ pháp giới các căn không khiếm khuyết bằng trí tuệ không sai.

Này thiện nam! Đó là Đại Bồ-tát tu sáu thần thông để đạt đến pháp giới “Không”.

Phật bảo:

–Này thiện nam! Đại Bồ-tát đạt đến pháp giới “Không” phải tu mười tuệ. Những gì là mười tuệ?

1. Quán các chúng sinh có bao nhiêu tâm, có bao nhiêu hạnh thảy đều biết, đó là tuệ của Bồ-tát.

2. Quán tất cả chúng sinh có bao nhiêu tâm, bao nhiêu quả báo đều biết rõ.

3. Im lặng không nói như thái tử Vụ Phách, biết hết tâm ý và sự nhớ nghĩ của chúng sinh.

4. Biết các chúng sinh tâm khác, hạnh khác, dùng Thánh tuệ của Phật mà giáo hóa cho họ.

5. Từ xưa đến nay, tu tập pháp tánh mà không xả bỏ tâm Đại thừa.

6. Làm an ổn chỗ ở chúng sinh, trụ vào chỗ Phật đã trụ.

7. Nhờ Thánh tuệ của Phật nên biết hết tâm, ý, thức và sự nhớ nghĩ của chúng sinh trong năm cõi.

8. Đã thuyết pháp nhưng không bỏ Đại thừa.

9. Được tâm thức Phật, định ý không tán loạn.

10. Tâm độ vô lượng chúng sinh nhưng không trụ ở chỗ giải thoát, cũng không thấy chúng sinh được độ.

Này thiện nam! Đó là Đại Bồ-tát tu tập đầy đủ mười tuệ để đạt đến pháp giới “Không”.

Phẩm 27: Bồ-tát C h ứ ng Đắc

Phật bảo:

–Này thiện nam! Đại Bồ-tát nương sáu thần thông đi đến vô số cõi Phật trong mười phương để phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn. Từ một cõi Phật đến một cõi Phật giáo hóa chúng sinh không sợ hãi, tán thán công đức và việc làm của Phật khiến khắp mười phương nghe được âm thanh của Phật. Việc làm của Bồ-tát Tối Thắng cứu giúp tất cả chúng sinh, hoặc dùng thần thông, hoặc dùng giới luật để dạy bảo, ruộng phước thanh tịnh, không còn rơi vào ba đường ác, hoàn toàn xa lìa nẻo tà, nhớ nghĩ đến những người chưa được độ. Trải qua vô lượng kiếp trụ nơi vô lượng cõi Phật, làm người đầy đủ phước đức, an trụ vô vi. Ở trong trăm ngàn kiếp tu tập phạm hạnh thanh tịnh, không bằng trong đời ngũ trược thực hành một tâm Từ. Nói về tâm Từ thì có phước đức khó lường. Ở đời có nhiều người thực hành ba việc ác căn bản: thân có ba, miệng có bốn và ý có ba pháp nên lãnh chịu quả báo trong ba đường ác. Giả sử chuyên tâm đọc tụng kinh điển thì đối với pháp hiện tại dứt hết nguồn gốc khổ. Hoặc có Bồ-tát nhàm chán sinh tử, bỗng gặp được kinh này thì hoàn toàn không thoái lui, không còn thọ sinh vào trong thai mẹ, thần thức sáng suốt không mê muội. Muốn giải thoát sự trói buộc, dứt sạch các kết sử thì nên hộ trì Phật pháp, hiển bày trí tuệ sáng suốt. Nếu ở trong trăm ngàn kiếp ở cõi khác, giữ gìn chánh pháp, giảng nói rộng về nghĩa này thì không bằng ở cõi đây trong một khoảnh khắc đọc tụng, nhớ nghĩ và phân biệt ý nghĩa một bài kệ, đây là hơn hết. Ta thấy cõi Phật đẹp đẽ, sáng suốt, an ổn; cũng thấy vô lượng cõi Phật hoàn toàn vắng lặng. Họ không còn các nạn buồn khổ, phiền não, cũng không còn thực hành các việc phước, nghiệp và sự. Nếu có thể ở trong cõi này dứt hết các kết sử trói buộc thì được sinh vào cõi thù thắng ấy. Vì sao? Vì ở trong đời ác năm trược, các sự khổ não vạn cách. Trải qua ức ngàn vạn kiếp mới có Đức Phật, chúng sinh làm việc ác mong gặp được Hiền thánh, hoặc sinh nơi biên địa, hoặc tám nạn không an ổn, hoặc sinh sau thời có Phật, không được nghe chánh pháp. Giả sử có Phật cũng không nghe, không thấy. Có thể ở trong đó làm hưng khởi Phật pháp, đó là việc làm đặc biệt không ai sánh bằng. Ta tuy làm bậc Đạo sư trong ba cõi đều do nguyện làm phước đức không chán nản. Từ, bi, hỷ, xả dứt trừ nguồn gốc khổ. Chúng sinh lâu nay đắm nhiễm con đường tà khó bỏ được, bỗng nghe chánh pháp tăng thêm nghi ngờ, ngày nay mới gặp giáo pháp của Như Lai. Bồ-tát Đại sĩ nhiều không thể tính kể được, nghe pháp không nhàm chán, như biển cả thâu nạp các dòng, nên cùng nhau diễn thuyết Phật đạo chân chánh. Phạm vương, Đế Thích, Tứ Thiên vương, Thiên, Long, Quỷ thần, A-tu-luân, Chiên-đà-la, Ma-hưu-lặc, Nhân và phi nhân, ma, ma trời khắp mười phương đều vân tập, nay được nghe pháp, thoát nhiên đại ngộ đều nhờ phước đức đời trước mà đạt được. Giả sử ta ở trong trăm ngàn vạn kiếp giảng nói nghĩa vi diệu của một câu cũng không thể cùng tận tuệ pháp căn bản này.

Thế nên Tối Thắng! Bồ-tát Đại sĩ tu vô số hạnh khổ không cho là khó. Giả dụ khắp tam thiên đại thiên thế giới cùng lúc bị lửa thiêu đốt đến trời Phạm Thiên, có chúng sinh phàm phu nào tuy chưa chứng quả Tu-đà-hoàn, nghe có kinh này ở một nước khác, liền hướng thân về chỗ ấy nên đi vào lửa cháy vẫn an ổn vượt qua được, không bị thương tổn.

Hoặc có lúc cả tam thiên đại thiên thế giới lửa tắt, nước dâng đến cõi trời Phạm Thiên, tự mình đi vào trong nạn nước, vượt qua được an ổn, hoàn toàn không bị đắm chìm.

Tối Thắng nên biết! Cả tam thiên đại thiên thế giới nước cạn, gió thổi mạnh đến cõi Phạm Thiên, vị ấy đi vào trong nạn gió vẫn được an ổn, không bị gió thổi. Vì sao? Vì nhờ oai thần của Đức Phật hộ trì. Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di nào thọ trì đọc tụng kinh này, hiện tại được bảo hộ, không gặp khổ não. Nếu tiến hơn nữa, tịnh tu phạm hạnh, ngay trong đời hiện tại chứng được vô vi. Thần thông của Đại sĩ ngay trên tòa này, khiến cho ức trăm ngàn na-do-tha chúng sinh tu tập kinh này được chứng đắc quả.

Nay ta ân cần giảng giảng nói kinh điển, người nghe được độ thoát, không bị rơi vào đường ác, theo đó giữ vững chí nguyện, thích ứng tuệ giải thoát, tâm hướng đến Phật thừa rộng lớn không cùng tận, không vì mình, thường từ mẫn đối với chúng sinh, cho đến lúc thành Phật hoàn toàn không bị suy giảm, làm nhân duyên cho người có sở nguyện hướng đến hàng Duyên giác, được thành đạo, đưa bát lên hư không biến hóa tự tại.

Người nguyện làm Thanh văn, cầu thầy hỏi đạo không bị chướng ngại, đoạn các kết sử trói buộc, dứt hết lậu hoặc, được thành đạo.

Lại quán tâm ý mong muốn của chúng sinh, hoặc có người phát tâm mới chứng được quả Tu-đà-hoàn, bằng quyền tuệ dẫn dắt hàng ngoại đạo dần dần hướng đến bậc A-la-hán. Hoặc có chúng sinh đạt đến quả Tư-đà-hàm, dùng quyền tuệ thứ tự dẫn dắt đến quả A-la-hán. Lại có chúng sinh đạt đến quả A-na-hàm, bằng quyền tuệ giáo hóa khai mở, đạt đến quả A-la-hán. Hoặc có chúng sinh không theo thứ lớp đạt được đạo thứ ba, bằng quyền tuệ, Bồ-tát muốn khiến cho họ học những điều nhỏ không đúng, rồi hướng dẫn họ đắc được quả Tu-đà-hoàn, hoặc có chúng sinh được đạo thứ hai, bằng quyền tuệ dẫn dắt người thành quả Tư-đà-hàm. Lại có chúng sinh dần dần chứng thành quả A-la-hán, Bồ-tát dùng quyền tuệ quán sát người đang giáo hóa, nếu họ đã được quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán thì dẫn dắt họ tiến thành đạo quả Duyên giác.

Bấy giờ, Đức Như Lai bảo bốn bộ chúng trong hội:

–Chúng sinh có vô số, mà cõi Phật không đồng nhau; nghĩa là Như Lai không có cõi nước chăng? Chớ nên quán sát như thế. Vì sao? Vì Chuyển luân thánh vương đầy đủ mười điều thiện, dần dần nối tiếp nhau, vương vị không mất; hàng Duyên giác tự ngộ cũng như vậy. Sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn thì Phật pháp không còn, hoặc trải qua một kiếp đến trăm ngàn kiếp, bậc Duyên giác, A-la-hán làm các Phật sự, Phật Phật nối tiếp nhau làm các Phật sự hoàn toàn không gián đoạn. Cho nên, Đại Bồ-tát thường dùng quyền tuệ dẫn dắt chúng sinh, tùy theo phước đức dẫn dắt các chúng sinh xa lìa hoạn nạn trong ba đời, ở yên trong thanh tịnh.

Bấy giờ, Bồ-tát Tối Thắng từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước Phật, thưa:

–Kỳ lạ thay, đặc biệt thay, chẳng phải hàng Nhị thừa sánh kịp, con mong được nghe việc chứng thành đạo quả.

Phật bảo Tối Thắng:

–Nếu muốn nghe, ta sẽ nói cho ông. Lắng nghe, lắng nghe, Ghi nhớ kỹ. Xưa Ta cầu đạo không thể kể xiết, từ lúc mới phát tâm làm các việc công đức cho đến khi thành Phật, trong khoảng thời gian ấy thay hình đổi dạng khắp nơi, có thể kể hết chăng? Xưa ta thành đạo, phát tâm nguyện rộng lớn có các chúng sinh hướng về gốc đạo, hướng về quy y Tam bảo, cần dùng thần thông ứng hiện dạy họ, không những thân ta xưa có nguyện này, mà chư Phật Thế Tôn đều thệ nguyện như vậy. Hoặc có chúng sinh chứng bốn đạo bốn quả, Ta cũng xét thấy việc ấy thật rõ ràng. Giả sử có người thành đạo Duyên giác, ta cũng thấy được nhân duyên tự ngộ. Nếu có chúng sinh ngồi dưới cây Bồ-đề trong chu vi năm mươi dặm, ở trong khoảng vùng đó, có ma hoặc Thiên ma không hại được, đối với chỗ ấy Ta đều thấy biết.

Phật bảo Bồ-tát:

–Này Đại Bồ-tát! Như ta ngày nay hiện thân chứng đạo cứu giúp khắp chúng sinh, ta không thấy ngã, biết rõ tâm thức, phân biệt rõ các nơi đến làm Phật sự, trải qua ức trăm ngàn vô số cõi Phật, xoay vần qua lại, cứu xét tận cùng đạo, thường ở trong cảnh giới chân thật, thấy biết rõ ràng. Xưa ta tự tại ở trong cõi Phật không sợ hãi, Bồ-tát trong cõi ấy không thể kể hết, hoặc người có chí hướng đến Tiểu thừa, A-la-hán, hoặc nửa chừng dừng lại ở trong quả vị Duyên giác, hoặc có chí vượt hơn đạt đến Phật đạo. Lúc ấy, ta chuyên tâm vào định Tam-muội, vì cảm hóa khắp chúng sinh khiến cho họ được chứng ngộ.

Lại nữa, Đại Bồ-tát nếu hướng đến quả Tu-đà-hoàn thì được quả Tu-đà-hoàn, nếu hướng đến quả Tư-đà-hàm thì được quả Tư-đà-hàm, nếu hướng đến quả A-na-hàm thì được quả A-na-hàm, nếu hướng đến quả A-la-hán thì được quả A-la-hán. Ta thường ở trong đó chứng thành đạo quả, chưa bao giờ mất nguồn gốc của pháp tánh.

Đức Phật bảo:

–Thiện nam! Đại Bồ-tát đi đến tam thiên đại thiên thế giới, có tin hay không tin, có thọ nhận hay không thọ nhận; hoặc có chúng sinh đạt đến quả vị Tập tín, lại có chúng sinh tùy pháp hành, hoặc có chúng sinh tu tám pháp giải thoát của Bồ-tát, ta thường thị hiện đến đó khiến họ chứng được đạo.

Phật lại bảo:

–Thiện nam! Đại Bồ-tát thân thức thanh tịnh không cấu nhiễm, có các chúng sinh làm việc sai trái, ta cũng hiện đến đó làm cho tà thuật này không còn tồn tại nữa. Hoặc cúng tế đất, nước, gió, lửa, ta cũng đến đó nói cho họ biết đó là không chân thật. Hoặc thấy ngoại đạo chủ trương sinh lên Phạm thiên, ta cũng đến đó chỉ rõ cho họ khi phước hết sẽ trở lại chỗ cũ. Hoặc có chúng sinh muốn sinh lên cõi trời Vô sắc, sống trên đó một kiếp, tâm luôn chuyên nhất không gián đoạn, Lúc ấy, ta nhập chánh định nói cho họ biết sắc không có sắc, sắc không tự có, sắc của ta và sắc của người khác, người và ta đều không có hình sắc, là vô sắc thì đâu có ngã. Thức chẳng phải ngã, thức đâu có ngã, các pháp thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy.

Bấy giờ, Bồ-tát Tối Thắng đến trước bạch Phật:

–Lành thay! Lành thay! Thế Tôn nói: Lời dạy của Như Lai bằng pháp Như Lai tự chứng, không thể nghĩ bàn, chẳng phải A-la-hán, Bích-chi-phật đạt được.

Khi ấy, Tối Thắng liền bạch Phật:

–Vừa rồi Phật nói vô sắc, vậy vô sắc là thế nào? Xin Thế Tôn từ mẫn diễn nói để dứt hết những sự nghi ngờ cho mọi người.

Phật bảo Tối Thắng:

–Lành thay, này thiện nam! Lắng nghe, ghi nhớ kỹ, ta sẽ nói về định vô sắc cho ông. Đó là vô sắc, chẳng phải có sắc. Sắc do bốn đại tạo, gọi là sắc, ở đó không có sắc này nên gọi là vô sắc. Nói về sắc có năm do tứ đại tạo thành, vì không có hình sắc cho nên gọi là vô sắc, sắc thọ, sắc tưởng, sắc hành, sắc thức chẳng phải ngũ thông của phàm phu thấy được, chỉ có Đức Như Lai và Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ mới thấy được sắc ấy.

Phật bảo:

–Thiện nam! Bồ-tát Không thoái chuyển nương vào phương tiện thiện xảo, nhập vào định ý Tam-muội chánh định tịch tĩnh, đi khắp trên cõi trời Hữu tưởng, Vô tưởng giảng nói pháp vi diệu cho thức vi tế về Không, Vô tướng, Vô nguyện, hiện sáu thân thọ pháp không sinh diệt, dần dần giảng đến cho họ pháp sinh, già, bệnh, chết, đó gọi là sinh.

Bào thai trong bụng mẹ, nằm dưới sinh tạng, ở trên thục tạng, bốn đại đầy đủ thì rời thai mẹ; đời trước có nghiệp thiện như bơi trong ao, tắm mát và xem hoa; nếu đời trước tích chứa điều ác như leo lên núi kiếm, nằm trên gai nhọn. Ta sẽ diễn nói cho họ chỗ thần thức đi đến, ta, người, tuổi thọ, mạng sống cũng không thể bảo tồn lâu dài, ngay trong đó cứu vớt thần thức được thức tỉnh, đối với lúc bào thai mới thành hình, những loại như đây số không thể tính hết, ức ngàn na-do-tha ở trước chư Phật hiện tại xuất hiện pháp đặc biệt sâu xa, thần thức mê mờ như cái lu bị nứt, không giữ được những lời dạy về chánh pháp, một kiếp hoặc ít hơn một kiếp thiêu, như vậy trải qua số ức trăm ngàn na-do-tha kiếp số thiêu, hoặc có một kiếp thì một Đức Phật ra đời, hoặc có một kiếp hai Đức Phật ra đời, hoặc có một kiếp trăm Phật, ngàn Phật, ức trăm ngàn Phật ra đời, cứ tính như vậy, sau đó họ mới lãnh thọ được chánh pháp, lại giảng nói về pháp già suy. Đó gọi là lão.

Các căn rời rã, da chùn, mặt nhăn, ưu sầu, rên rỉ, nhàm chán bệnh hoạn của tứ đại, tâm không còn sáng suốt, thân không còn trẻ khỏe, pháp này suy yếu không thể tồn tại lâu dài. Lại nữa, nói về bốn đại: Đất, nước, gió, lửa chống nhau, tánh của đất hơn nước, tánh của nước hơn lửa, tánh của lửa hơn gió, chống nhau, tăng giảm liền sinh bệnh tật, hoặc sinh ghẻ lở vạn thứ bệnh dày vò, máu mủ chảy ra không thể nhìn lâu. Thứ đến nói cho sự biến đổi vô thường, như bong bóng nước, cái sinh cái diệt, sinh tự sinh, diệt tự diệt, sinh không tự sinh, diệt không tự diệt, thần thức vô tướng, thì ngay nơi chỗ ấy, tùy nơi cảnh giới đi đến đều được chứng quả, được nhập Niết-bàn, vào cảnh giới Vô dư Niết-bàn.

Bồ-tát Tối Thắng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con vừa nghe Như Lai nói về bốn đại chống nhau, là nơi ở của thần thức, đất tăng nước giảm thì sinh ra bệnh, nước tăng lửa giảm thì sinh ra bệnh, lửa tăng gió giảm thì sinh ra bệnh. Lại nghe Phật nói gió tăng lửa giảm, lửa tăng nước giảm, nước tăng đất giảm, thức chẳng phải là bốn đại, bốn đại chẳng phải thức. Nay nghe Phật nói: Một đại tăng thì ba đại bệnh, ba đại tăng thì một đại bệnh, bốn đại đều hòa thần thức mới an. Suy do bốn đại, chẳng phải do thức sinh. Bạch Thế Tôn! Vì sao? Bệnh do bốn đại hay do thức sinh ra?

Phật bảo Tối Thắng:

–Thức chẳng phải bốn đại, bốn đại chẳng phải thức, thức không lìa bốn đại, bốn đại không lìa thức, cho nên một đại tăng thì các đại khác bệnh, các đại tăng thì một đại bệnh, thức cũng theo đó mà suy giảm.

Lại hỏi:

–Vì bốn đại bệnh nên thần thức bệnh chăng?

Đáp:

–Thức do đại bệnh, đại do thức bệnh.

Hỏi:

–Thức do bốn đại mới hoạt động được, bỏ thân này qua đời khác thì bốn đại tự rã, thần thức nơi thân kia vì sao không giảm?

Phật bảo:

–Thiện nam, lành thay, lành thay, ông ở trước Như Lai mới dám hỏi lời như thế. Ta sẽ nói rõ ràng tất cả cho ông. Thức không có hình tướng, nên không thể thấy được. Thức chẳng có, thức do bốn đại mà có; bốn đại tăng hết thì thức có bệnh, bệnh chẳng phải do bốn đại, do thức sinh ra, vạn bệnh tăng giảm đều do thức sinh. Từ khi phát tâm cho đến khi thành Phật, thần thức không bị cấu nhiễm, không do tứ đại tạo thành.