SỐ 220 — KiNh đẠi Bát-nhã ba-la-mẬt-đa

Phẩm 23: Vua trời

Bấy giờ, Thiên đế Thích bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy rất là sâu xa, khó thấy, khó biết.

Phật bảo Thiên đế Thích:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Kiều-thi-ca, Bát-nhã ba-la-mật-đa này rất là sâu xa. Bát-nhã ba-la-mật-đa này khó thấy, khó biết. Này Kiều-thi-ca, vì hư không mênh mông nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như vậy, rất là mênh mông. Vì hư không khó thấy, khó biết nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như vậy, khó thấy, khó biết. Vì sao? Này Kiều-thi-ca, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa này tự tánh xa lìa, hoàn toàn không sở hữu, giống như hư không.

Khi ấy, Thiên đế Thích bạch Phật:

–Các loài hữu tình, chỉ với chút ít căn lành; đối với sự sâu xa khó thấy, khó biết của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể chí tâm lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tinh tấn tu học, tư duy đúng pháp, phân biệt giảng thuyết rộng rãi được sao?

Khi ấy, Phật bảo Thiên đế Thích:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Này Kiều-thi-ca, các loài hữu tình chẳng phải với chút ít căn lành mà có thể chí tâm lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, tinh tấn tu học, tư duy đúng pháp và phân biệt giảng thuyết rộng rãi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa khó thấy, khó biết; hoặc có thể biên chép làm cho lưu hành rộng rãi, các hữu tình này sẽ được công đức vô lượng.

Kiều-thi-ca, giả sử tất cả hữu tình ở trong châu Thiệm-bộ này đều thành tựu mười nẻo nghiệp thiện, ý ông thế nào? Các hữu tình này được công đức có nhiều không?

Thiên đế Thích thưa:

–Rất nhiều, kính bạch Thế Tôn! Rất nhiều, kính bạch Thiện Thệ!

Phật bảo:

–Kiều-thi-ca, có các thiện nam, thiện nữ chí tâm lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, tinh tấn tu học, tư duy đúng pháp, phân biệt, giảng nói rộng rãi kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này cho tất cả hữu tình, hoặc là biên chép làm cho được lưu truyền cùng khắp; các thiện nam, thiện nữ này đạt được công đức hơn công đức trước gấp trăm lần, gấp ngàn lần, cho đến gấp cùng cực số lần.

Bấy giờ, trong đại hội có một Bí-sô bảo Thiên đế Thích:

–Kiều-thi-ca, nếu thiện nam, thiện nữ nào chí tâm lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, chuyên tinh tu học, tư duy đúng pháp, phân biệt, giảng dạy, rộng rãi kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này cho tất cả hữu tình; hoặc lại biên chép làm cho được lưu truyền cùng khắp, thì các thiện nam, thiện nữ này đạt được công đức hơn Ngài?

Thiên đế Thích thưa:

–Các thiện nam, thiện nữ này, chỉ cần một lần phát tâm đầu tiên còn hơn tôi, huống là chí tâm lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, chuyên tinh tu học, tư duy đúng pháp, phân biệt giảng dạy kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cho tất cả hữu tình, hoặc lại biên chép làm cho được lưu truyền cùng khắp.

Bí-sô nên biết, phước đức của Đại Bồ-tát này đạt được, cũng hơn tất cả công đức của thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc đạt được.

Bí-sô nên biết, phước đức của Đại Bồ-tát này đạt được, chẳng những hơn công đức của khắp tất cả thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc đạt được mà còn hơn công đức của tất cả các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác đạt được.

Bí-sô nên biết, phước đức của Đại Bồ-tát này đạt được, chẳng những hơn công đức của khắp tất cả các bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, mà còn hơn tất cả các Đại Bồ-tát xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà làm nhà đại thí chủ, tu hạnh bố thí.

Bí-sô nên biết, phước đức của Đại Bồ-tát này đạt được, cũng hơn tất cả các Đại Bồ-tát, xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa để tu học: giới thanh tịnh, giới không khuyết, giới không hủy, giới không tạp, giới không uế và làm viên mãn giới uẩn.

Bí-sô nên biết, phước đức của Bồ-tát này đạt được, cũng hơn sự tu học của tất cả các Đại Bồ-tát, xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa để tu học viên mãn an nhẫn, viên mãn tịch tĩnh, không sân, không hận... cho đến đối với cây cháy cũng không có tâm làm hại, an nhẫn hoàn toàn.

Bí-sô nên biết, phước đức của Đại Bồ-tát này đạt được, cũng hơn sự tu học của tất cả các Đại Bồ-tát, xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu học tinh tấn dũng mãnh, không từ bỏ sự hộ trì tốt đẹp nào, không lười biếng, không hèn kém; tinh tấn viên mãn nghiệp thân, ngữ, ý.

Bí-sô nên biết, phước đức của Đại Bồ-tát này đạt được, cũng hơn sự tu học của tất cả các Đại Bồ-tát, xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu học tĩnh lự đáng yêu mến, tĩnh lự đáng ưa thích, tĩnh lự dũng mãnh, tĩnh lự an trụ, tĩnh lự tự tại, tĩnh lự viên mãn.

Bí-sô nên biết, phước đức đạt được của Đại Bồ-tát này, cũng hơn sự tu học của tất cả Đại Bồ-tát, xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu học các căn lành khác.

Bí-sô nên biết, Đại Bồ-tát này đúng như lời dạy, đã tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, vì có phương tiện thiện xảo nên hơn tất cả thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc... cũng hơn tất cả Thanh văn, Độc giác, cũng hơn tất cả các chúng Bồ-tát xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này đúng theo lời dạy, đã tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tùy thuận hoàn toàn. Đại Bồ-tát này có thể kế tục chủng tánh trí Nhất thiết trí, làm cho không đoạn tuyệt; thường không xa lìa bạn lành chân tịnh là chư Phật và Bồ-tát. Đại Bồ-tát này, tu hành tịnh hạnh thù thắng như vậy, thường không xa lìa tòa Bồ-đề vi diệu, hàng phục chúng ma, chế ngự các ngoại đạo. Đại Bồ-tát này, khi tu học như vậy, với phương tiện thiện xảo thường hay cứu vớt các loài hữu tình chìm đắm trong bùn phiền não. Đại Bồ-tát này, khi học như vậy, với phương tiện thiện xảo thường học pháp cần nên học của chúng Đại Bồ-tát, chẳng học pháp nên học của các Thanh văn, Độc giác thừa,...

Bí-sô nên biết, Đại Bồ-tát này đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; khi học như vậy, các chúng Thiên thần đều rất hoan hỷ, bốn vua Hộ thế đều thống lĩnh Thiên chúng đi đến chỗ Đại Bồ-tát đó, cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, đồng nói thế này:

–Lành thay, Đại sĩ! Nên siêng năng, tinh tấn học pháp cần nên học, của các chúng Đại Bồ-tát, chớ học pháp nên học của các Thanh văn, Độc giác thừa. Nếu học được như vậy, thì mau được an trụ nơi tòa Bồ-đề mầu nhiệm, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Như Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trước kia, nhận bốn bình bát của bốn Thiên vương dâng cúng, nay Ngài cũng sẽ nhận như xưa. Bốn đức Thiên vương Hộ thế dâng lên bốn bát, chúng tôi cũng sẽ dâng như vậy.

Bí-sô nên biết, Đại Bồ-tát này khi học như vậy, vua trời chúng tôi còn thống lãnh Thiên chúng đi đến chỗ Đại Bồ-tát đó để cung kính cúng dường, tôn trọng ngợi khen, huống là các Thiên thần khác mà không đi đến nơi đó hay sao?

Bí-sô nên biết, Đại Bồ-tát này khi học như vậy, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và các chúng Đại Bồ-tát cùng các Trời, Rồng, A-tố-lạc,... thường theo hộ niệm. Do nhân duyên như vậy, Đại Bồ-tát này với tất cả hiểm nạn, nguy khốn, thân tâm buồn khổ... ở thế gian đều chẳng phải là khổ ách. Các thứ bệnh tật do bốn đại trái nhau ở thế gian, vĩnh viễn không có trong thân; chỉ trừ nghiệp nặng được chuyển đổi, nên hiện tại chịu nhẹ.

Bí-sô nên biết, Đại Bồ-tát này đúng như lời dạy, đã tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên được những công đức ngay đời hiện tại như vậy và công đức đời sau thì vô lượng, vô biên.

Khi ấy, A-nan-đà thầm nghĩ: “Thiên đế Thích tự mình có biện tài khen ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và công đức thù thắng của các Bồ-tát như thế hay là nhờ năng lực oai thần của Như Lai?”

Khi ấy, Thiên đế Thích nhờ oai thần của Phật, biết ý nghĩ trong tâm A-nan-đà, nên thưa rằng:

–Bạch Đại đức, sự khen ngợi của tôi về Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và công đức thù thắng của các Bồ-tát đều là nhờ thần lực của Như Lai.

Khi ấy, Phật bảo A-nan-đà:

–Đúng vậy, đúng vậy! Nay Thiên đế Thích khen ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và công đức thù thắng của Bồ-tát như vậy; thì nên biết, đó đều là nhờ thần lực của Như Lai, chứ chẳng phải biện tài của chính mình. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và công đức thù thắng của các chúng Đại Bồ-tát, nhất định chẳng phải tất cả thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc,... có thể khen ngợi được.

Phẩm 24: Không lẫn lộn, không khác nhau

Bấy giờ, Phật bảo A-nan-đà:

–Khi nào Đại Bồ-tát tư duy Bát-nhã ba-la-mật-đa; học tập Bát-nhã ba-la-mật-đa; tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì khi ấy tất cả ác ma trong thế giới ba lần ngàn, đều sinh lòng do dự, đồng nghĩ: “Đại Bồ-tát này đang ở giai đoạn chứng thật tế; hoặc thoái lui vào địa vị Thanh văn hay Độc giác; hay là hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột; có thể làm lợi ích cho hữu tình cùng tận đời vị lai đấy!”

Này Khánh Hỷ, nếu khi Đại Bồ-tát an trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì khi ấy ác ma rất buồn khổ, thân tâm run sợ như trúng tên độc.

Khánh Hỷ, nếu khi Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì khi ấy ác ma đi đến chỗ Bồ-tát đó hóa ra vô số việc đáng sợ hãi, như hóa làm dao kiếm, ác thú, rắn độc, lửa dữ cùng lúc cháy bùng lên khắp bốn phía, muốn làm cho thân tâm Bồ-tát khủng khiếp, kinh sợ, bỏ mất cả tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, đối với sự tu hành, tâm bị khuất phục, cho đến ý niệm rối loạn làm chướng ngại tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột và đó là chỗ mong cầu trong thâm tâm của ác ma kia.

Bấy giờ, Khánh Hỷ bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa đều bị ác ma làm rối loạn hết cả; hay là có người bị rối loạn, người không bị rối loạn?

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Chẳng phải các Đại Bồ-tát, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đều bị ác ma làm rối loạn hết, mà có người bị rối loạn, người không bị rối loạn.

Cụ thọ Khánh Hỷ bạch Phật:

–Những Đại Bồ-tát nào, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, bị các ác ma làm rối loạn và những Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không bị ác ma làm rối loạn?

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Các Đại Bồ-tát nào đời trước nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không có lòng tin hiểu, hủy báng, chê bai thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn. Đại Bồ-tát nào đời trước nghe giảng dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có lòng tin hiểu, chẳng hủy báng, chê bai thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không bị ác ma làm rối loạn.

Này Khánh Hỷ, Đại Bồ-tát nào nghe giảng dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, mà nghi ngờ, do dự, là có hay không có, là thật hay chẳng thật, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa liền bị ác ma quấy rối. Nếu Đại Bồ-tát nào nghe giảng dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, mà tâm vị đó hoàn toàn không nghi ngờ, do dự, tin chắc chắn là có thật, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không bị ác ma làm rối loạn.

Này Khánh Hỷ, Đại Bồ-tát nào xa lìa bạn lành, bị các bạn ác khống chế, chẳng nghe nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa, do không nghe nên không hiểu rõ, vì không hiểu rõ nên không thể tu tập, vì không tu tập nên không thể thưa hỏi: “Làm thế nào để tu đúng theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, làm thế nào để học đúng theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?” thì Đại Bồ-tát này, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa liền bị ác ma làm rối loạn.

Đại Bồ-tát nào gần gũi bạn lành, không bị bạn ác khống chế, được nghe nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa, do được nghe nên hiểu rõ, do hiểu rõ, lập tức tu tập, do tu tập nên hay thưa hỏi: “Làm thế nào để tu đúng theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, làm thế nào để học đúng theo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?” thì Đại Bồ-tát này, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, Đại Bồ-tát nào xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, lãnh thọ khen ngợi pháp chẳng chân diệu, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Nếu Đại Bồ-tát nào gần gũi Bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng lãnh thọ, chẳng khen ngợi pháp chẳng chân diệu, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không bị ác ma làm rối loạn.

Đại Bồ-tát nào xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, hủy báng, chê bai pháp chân diệu, thì bấy giờ ác ma liền nghĩ: “Nay Bồ-tát này là bạn của ta, do Bồ-tát này hủy báng pháp chân diệu nên đã có ngay vô lượng chúng Bồ-tát mới học Đại thừa, đối với pháp chân diệu cũng hủy báng. Do nhân duyên này, nguyện của ta viên mãn. Mặc dầu có vô lượng chúng Bồ-tát mới học Đại thừa làm bạn với ta; nhưng chẳng thể làm cho nguyện của ta đầy đủ. Nay Bồ-tát này làm bạn với ta, làm cho sở nguyện của ta được đầy đủ hoàn toàn, nên Bồ-tát này đúng là bạn chân thật của ta, ta nên kết nạp để tăng thêm thế lực.” Đại Bồ-tát này, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Nếu Đại Bồ-tát nào gần gũi Bát-nhã ba-la-mật-đa khen ngợi, tin nhận là pháp chân diệu, cũng làm cho vô lượng chúng Bồ-tát mới học Đại thừa khen ngợi, tin nhận là pháp chân diệu; do đấy ác ma buồn rầu, sợ hãi nên Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không bị ác ma làm rối loạn.

Này Khánh Hỷ, Đại Bồ-tát nào khi nghe giảng dạy kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, mà nói như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa này nghĩa lý thú vị, sâu xa, khó thấy, khó hiểu như vậy, thì giảng dạy, lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, tư duy, siêng năng tu học, biên chép, truyền bá cùng khắp mà làm gì. Kinh điển này chính ta còn không thể đạt được cội nguồn, huống là những người phước mỏng, trí cạn kia?” Khi ấy, có vô lượng Bồ-tát mới học Đại thừa nghe lời nói của Bồ-tát ấy, trong tâm kinh sợ, liền thoái lui tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa liền bị ác ma làm rối loạn.

Nếu Đại Bồ-tát nào, khi nghe thuyết kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, mà nói thế này: “Bát-nhã ba-la-mật-đa này nghĩa lý thú vị và sâu xa, khó thấy, khó biết; nếu không giảng dạy, lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, tư duy, tinh tấn tu học, biên chép, truyền bá khắp nơi mà có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột thì chắc chắn không thể có lẽ ấy.” Khi ấy, có vô lượng Bồ-tát mới học Đại thừa, nghe Bồ-tát đó nói như vậy, vui mừng hớn hở, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa thường ưa lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, làm cho thông suốt hoàn toàn, tư duy đúng pháp, tinh tấn tu hành, giảng thuyết, biên chép, truyền bá cùng khắp cho mọi người, cầu thẳng tới quả vị Giác ngộ cao tột, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không bị ác ma làm rối loạn.

Này Khánh Hỷ, Đại Bồ-tát nào ỷ vào căn lành công đức của mình, khinh chúng Đại Bồ-tát khác rồi nói thế này: “Ta luôn an trụ hạnh chân thật xa lìa, còn các ông đều không có. Ta có thể tu tập hạnh chân thật xa lìa, còn các ông chẳng có thể.” Khi ấy, ác ma vui mừng hớn hở nói: “Bồ-tát này chính là bạn bè của ta, luân hồi sinh tử chưa có lúc nào ra.”

Vì lẽ gì? Vì các Bồ-tát này ỷ vào căn lành công đức của mình đã có, khinh chúng Đại Bồ-tát khác, liền xa quả vị Giác ngộ cao tột, chẳng thể siêng năng, làm trống không cảnh giới của Ta, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn. Nếu Đại Bồ-tát nào, không ỷ mình có công đức thiện căn, không khinh chê chúng Đại Bồ-tát khác, tuy thường tinh tấn tu các pháp lành nhưng chẳng chấp trước các tướng của pháp lành; thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu Đại Bồ-tát nào tự ỷ vào tên tuổi, dòng họ và công đức, do tu tập hạnh Đỗ-đa, mà khinh miệt các chúng Bồ-tát, tu các pháp thắng thiện khác; thường khen mình và hủy báng, chê bai các vị khác. Họ thật sự không có các hành tướng trạng của Đại Bồ-tát không thoái chuyển mà cho mình có; nên sinh các phiền não và nói rằng: “Các ông không có danh hiệu Bồ-tát, chỉ riêng ta có.” Do tăng thượng mạn, khinh chê Bồ-tát khác, bấy giờ ác ma rất vui mừng, nghĩ như vầy: “Nay Bồ-tát này làm cho cung điện và quốc độ của ta chẳng trống không, tăng thêm lợi ích cho cảnh giới địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ.”

Bấy giờ ác ma đem thần lực giúp cho người kia, làm cho người ấy càng tăng thêm uy thế biện tài, do đấy được nhiều người tin nhận lời nói của người đó. Nhân đó khuyên phát đồng ác kiến như người kia. Ác kiến đồng rồi, học theo pháp tà của người kia. Học theo pháp tà rồi, phiền não lẫy lừng và tâm điên đảo nên phát sinh các nghiệp thân, ngữ, ý phải luôn nhận lấy quả khổ suy tổn không muốn cũng không được. Do nhân duyên này mà tăng thêm cảnh giới địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, làm cho cung điện, cõi nước ma đông đảo. Do đấy, ác ma vui mừng hớn hở, muốn làm những điều gì đều tùy ý tự tại. Đại Bồ-tát này, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa liền bị ác ma làm rối loạn.

Nếu Đại Bồ-tát nào không ỷ vào danh hiệu hư vọng cùng công đức tu tập hạnh Đỗ-đa của mình mà khinh miệt các chúng Bồ-tát tu các pháp thắng thiện khác; đối với các công đức thì xa lìa tăng thượng mạn, thường không khen mình, cũng không chê người, luôn hiểu biết đúng những việc của ác ma; thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không bị ác ma làm rối loạn.

Này Khánh Hỷ, khi nào Đại Bồ-tát này cùng với người cầu Thanh văn, Độc giác thừa gây gổ, hủy miệt, phỉ báng nhau thì bấy giờ ác ma thấy sự việc như vậy, nên nghĩ: “Nay Bồ-tát này tuy xa quả vị Giác ngộ cao tột nhưng không xa lắm. Tuy gần cảnh giới địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ nhưng không gần lắm.” Nghĩ như vậy xong, tuy vui mừng nhưng không hớn hở.

Khi nào Đại Bồ-tát cùng các chúng Đại Bồ-tát khác kinh miệt, chê bai, phỉ báng nhau thì khi ấy, thấy sự việc như vậy, ác ma liền nghĩ: “Hai Bồ-tát này rất xa quả vị Giác ngộ cao tột, rất gần cảnh giới địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ.” Nghĩ như vậy rồi, rất vui mừng hớn hở và chúng tăng thêm thế lực để làm cho hai bên bạn bè đấu tranh luôn không dứt, làm cho vô lượng, vô biên hữu tình khác đều hết lòng nhàm chán, xa lìa Đại thừa, thì Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa liền bị ác ma làm rối loạn.

Đại Bồ-tát nào, cùng người cầu Thanh văn, Độc giác thừa chẳng đấu tranh, khinh miệt, chê bai nhau, tìm cách giáo hóa, dắt dìu nhau, làm cho hướng đến Đại thừa, hoặc khiến họ tự vượt lên trên thừa để tu thắng thiện cùng cầu quả vị Giác ngộ cao tột; hoặc cùng các thiện nam chẳng khinh chê, hủy báng, đấu tranh nhau; cùng nhau dạy bảo tu pháp thắng thiện, để mau thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột, chuyển vận bánh xe diệu pháp độ các hữu tình, thì Đại Bồ-tát này, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu Đại Bồ-tát nào chưa được thọ ký không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột, đối với các Đại Bồ-tát đã được thọ ký không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột, mà sinh tâm tổn hại, khinh miệt, đấu tranh, chê bai, mắng nhiếc, thì Đại Bồ-tát này tùy theo phát khởi bao nhiêu niệm tâm không lợi ích, thì thoái lui bấy nhiêu kiếp từng tu thắng hạnh; trải qua bấy nhiêu đời xa lìa bạn lành, chịu lại bấy nhiêu đời sinh tử trói buộc. Nếu không bỏ tâm đại Bồ-đề, thì trở lại bấy nhiêu kiếp mặc áo giáp hoằng thệ, phải siêng tu thắng hạnh không lúc nào gián đoạn, thì sau đó mới được bù đắp lại công đức đã bị lui sụt.

Bấy giờ, Khánh Hỷ bạch Phật:

–Đại Bồ-tát này đã phát khởi tâm ác, sinh tử tội khổ tất phải chịu luân hồi; vậy trải qua bấy nhiêu đời hay ở nửa chừng cũng được ra khỏi? Đại Bồ-tát này bị lui thắng hạnh thì phải siêng năng trải bao nhiêu kiếp mặc áo giáp hoằng thệ, tu các thắng hạnh không lúc nào gián đoạn, sau đó mới được bù đắp lại công đức đã bị lui sụt, hay là ở nửa chừng có thể phục hồi lại như từ trước?

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Ta vì Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn thuyết cách thoát tội và phục hồi thiện pháp. Khánh Hỷ nên biết, Đại Bồ-tát nào chưa được thọ ký không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột; đối với các Đại Bồ-tát đã được thọ ký không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột mà sinh tâm tổn hại, đấu tranh khinh miệt, hủy nhục, chê bai; về sau không hổ thẹn, giữ ác không bỏ, không chịu theo pháp tỏ bày sám hối. Ta nói loại người ấy ở nơi nửa chừng không có nghĩa thoát tội và phục hồi thiện pháp, phải theo số kiếp như cũ chịu luân hồi trong sinh tử, xa lìa bạn lành, bị các khổ trói buộc. Nếu không xả bỏ tâm đại Bồ-đề, thì phải bấy nhiêu kiếp mặc áo giáp hoằng thệ, siêng tu thắng hạnh không có lúc nào gián đoạn, sau đó mới phục hồi công đức đã bị lui sụt.

Đại Bồ-tát nào, chưa được thọ ký không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột, đối với các Đại Bồ-tát đã được thọ ký không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột, sinh tâm tổn hại, đấu tranh, khinh miệt, hủy nhục, phỉ báng nhau; sau đó sinh hổ thẹn, tâm bỏ điều ác, liền theo đúng pháp phát lòng thành sám hối, rồi nghĩ thế này: “Ta nay đã được thân người vốn khó được, cớ sao lại để cho khởi lên tội lỗi, làm mất lợi lành lớn! Ta nên làm lợi ích cho tất cả hữu tình, cớ sao lại làm hại chúng? Ta nên cung kính tất cả hữu tình như tôi tớ thờ chủ, cớ sao lại kiêu mạn, khinh miệt, hủy nhục chúng? Ta nên nhận chịu tất cả sự đánh đập, trách mắng của hữu tình, cớ sao lại đem sự tàn bạo của lời nói và hành động đáp lại họ? Ta nên hòa giải tất cả, làm cho hữu tình kính mến nhau, cớ sao lại đưa ra lời lẽ hung ác để chống chọi chúng? Ta nên chịu đựng, để tất cả hữu tình dẫm đạp mãi mãi như đường sá hay như chiếc cầu, cớ sao lại trở lại lăn nhục chúng? Ta cầu quả vị Giác ngộ cao tột để cứu vớt khổ lớn sinh tử cho hữu tình, làm cho được Niết-bàn an vui hoàn toàn, cớ sao lại muốn đem khổ đến cho chúng? Từ nay cho đến tận đời vị lai, ta nên như si, như câm, như mù, như điếc, đối với các hữu tình không có sự phân biệt; giả sử có bị chém đứt đầu, chân, cánh tay hoặc móc mắt, cắt tai, xẻo mũi, cắt lưỡi, cưa xẻ tất cả chi thể thân phần; đối với hữu tình kia ta quyết không phát khởi ác. Nếu ta có ác tâm thì liền bị thoái lui tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, liền bị chướng ngại sự cầu trí Nhất thiết trí; không thể làm lợi ích an vui cho hữu tình.”

Khánh Hỷ nên biết, đối với Đại Bồ-tát này Ta nói nửa chừng có thể thoát tội và phục hồi lại thiện pháp, chẳng còn trải qua nhiều kiếp số luân hồi sinh tử, không bị ác ma làm rối loạn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Khánh Hỷ, các Đại Bồ-tát cùng với những vị cầu Thanh văn, Độc giác thừa như vậy chẳng nên giao thiệp. Giả sử cùng giao thiệp thì chẳng nên ở chung. Giả sử cùng ở chung thì chẳng nên cùng với họ bàn luận, xác quyết nghĩa lý. Vì sao? Vì nếu cùng với họ luận bàn để xác định nghĩa lý thì sẽ có thể phát sinh tâm giận dữ... hoặc phát sinh lời lẽ thô ác. Mà các Bồ-tát đối với các loài hữu tình thì không nên giận dữ... Cũng không nên nói lời thô ác. Giả sử bị chém đứt đầu, chân tay, các phần của thân... cũng không nên nói lời giận dữ. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát nên nghĩ: “Ta cầu quả vị Giác ngộ cao tột vì cứu giúp hữu tình dứt hẳn khổ sinh tử, làm cho được lợi ích, an vui hoàn toàn, đâu cho phép gây việc ác cho họ.”

Khánh Hỷ nên biết, nếu Đại Bồ-tát đối với loài hữu tình mà giận dữ, nói ra lời thô ác thì liền bị trở ngại quả vị Giác ngộ cao tột và hư hoại vô biên pháp hạnh của Bồ-tát. Thế nên, chúng Đại Bồ-tát muốn đắc quả vị Giác ngộ cao tột, đối với các hữu tình không nên giận dữ, cũng không nên nói lời thô ác.

Bấy giờ Khánh Hỷ bạch Phật:

–Các Đại Bồ-tát cùng Đại Bồ-tát làm cách nào để cùng ở chung?

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Các Đại Bồ-tát cùng Đại Bồ-tát ở chung nên xem nhau như Đại sư. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát cùng Đại Bồ-tát luôn hỗ trợ lẫn nhau; nên nghĩ thế này: “Đại Bồ-tát kia là bạn lành chân thật của chúng ta, cùng chúng ta làm bạn, cùng ngồi một thuyền, cùng đi một đường, cùng tới một chỗ, cùng làm một việc. Chúng ta cùng với họ cùng học một thời gian, cùng học một nơi và cùng được học một giáo pháp. Do học như vậy nên không khác nhau.” Lại nghĩ: “Các Bồ-tát kia, vì chúng ta thuyết đạo đại Bồ-đề, tức là bạn lành của ta, cũng là Đạo sư của ta. Nếu Đại Bồ-tát kia trụ ý nghĩ xen tạp, xa lìa ý nghĩ tương ưng với trí Nhất thiết trí thì ta sẽ không học chung với các vị ấy. Nếu Đại Bồ-tát kia, lìa ý nghĩ xen tạp, không lìa ý nghĩ tương ưng trí Nhất thiết trí thì ta nên thường xuyên cùng học tập với họ.”

Khánh Hỷ nên biết, nếu Đại Bồ-tát luôn học như vậy thì tư lương Bồ-đề mau được viên mãn, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, ở giai đoạn nửa chừng không bị chướng ngại.

Phẩm 25: Nhanh chóng (1)

Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát vì sự tận mà học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát này vì sự chẳng sinh nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát này vì sự diệt nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát này vì sự chẳng khởi nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát vì sự chẳng phải có nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát vì sự xa lìa nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát vì sự lìa nhiễm nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát vì hư không nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát vì pháp giới nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không? Nếu Đại Bồ-tát này vì Niết-bàn nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chẳng phải học trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, do duyên nào, Đại Bồ-tát khi học như vậy, chẳng phải là học trí Nhất thiết trí?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Phật chứng chân như rất viên mãn, nên gọi danh hiệu Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Như vậy, chân như có thể nói là sự tận, cho đến có thể nói là Niết-bàn chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Thưa không, kính bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì chân như lìa tướng, chẳng thể nói là sự tận, cho đến chẳng thể nói là Niết-bàn.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Thế nên Đại Bồ-tát khi học như vậy là chẳng phải học trí Nhất thiết trí. Thiện Hiện nên biết, Đại Bồ-tát không vì sự tận nên học, là học trí Nhất thiết trí, cho đến không vì Niết-bàn nên học, là học trí Nhất thiết trí. Vì sao? Vì Phật chứng chân như rất viên mãn nên gọi danh hiệu Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Khi ấy chứng được chân như chẳng tận cho đến Niết-bàn của trí Nhất thiết trí, cho nên Đại Bồ-tát khi học như vậy là học trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện nên biết, Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa; là học Phật địa; là học mười lực, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng và vô lượng, vô biên Phật pháp khác tức là đã học trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy là đạt đến bờ cứu cánh của tất cả sự học.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì không bị tất cả Thiên ma và ngoại đạo hàng phục.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì mau đắc được pháp tánh không thoái chuyển của Bồ-tát.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì mau trụ địa vị không thoái chuyển của Bồ-tát.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì sẽ mau an tọa tòa diệu Bồ-đề.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là tự mình đi theo con đường của Như Lai Tổ phụ.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học pháp làm chỗ dựa, chỗ hộ trì cho các hữu tình, là học tánh đại Từ, đại Bi vậy.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học ba lần vận chuyển xe pháp, với mười hai hành tướng vô thượng.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học làm cho trăm ngàn vạn ức cảnh giới hữu tình được ở nơi Niết-bàn, an vui hoàn toàn.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học không đoạn tuyệt chủng tánh Như Lai.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học mở cửa cam lồ của chư Phật.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học sắp đặt ổn định cho vô lượng, vô số, vô biên hữu tình trụ pháp Tam thừa.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là học thị hiện cảnh giới vô vi chân thật, hoàn toàn vắng lặng cho tất cả hữu tình. Đó là học trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện nên biết, việc học như vậy, hữu tình hèn kém chẳng thể học được. Vì sao? Vì sự học như vậy là muốn cứu vớt tất cả khổ lớn sinh tử cho tất cả hữu tình; muốn đặt yên tất cả hữu tình trong việc tốt đẹp rộng lớn; muốn cùng hữu tình đồng hưởng thọ lợi ích an vui hoàn toàn; muốn cùng hữu tình đồng chứng quả vị Giác ngộ cao tột; muốn cùng hữu tình đồng học diệu hạnh tự lợi, lợi tha như hư không rộng lớn, không gián đoạn, không tận cùng.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì nhất định không đọa trong tất cả cảnh giới địa ngục, ngạ quỷ, A-tố-lạc,...; nhất định không sinh trong chốn biên địa hạ tiện, tà kiến; nhất định không sinh trong nhà Chiên-đồ-la, nhà gánh thây chết và các dòng dõi bần cùng, hạ tiện, chẳng có luật nghi; nhất định chẳng sinh trong nhà công xảo kỹ nhạc, buôn bán tạp uế.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì sinh ra ở chỗ nào, hoàn toàn không bị mù, điếc, câm, ngọng, chân tay cong queo, căn chi tàn khuyết, gù lưng, lác hủi, ung thư, điên cuồng, trĩ, lậu, ghẻ dữ, thân không quá cao, quá lùn, cũng không đen sạm và cũng không có các bệnh ghẻ nhơ nhớp.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì đời đời thường được quyến thuộc viên mãn, các căn viên mãn, thân thể viên mãn, âm thanh trong trẻo, dáng mạo đoan nghiêm, lời nói oai nghiêm, được nhiều người kính mến.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì sinh ở chỗ nào đều xa rời việc sát sinh, lìa việc trộm cắp, lìa xa tà hạnh, lìa xa nói dối gạt, lìa xa nói thô ác, lìa xa nói chia rẽ, lìa xa nói lời bẩn thỉu, cũng lìa xa tham dục, sân giận, tà kiến; quyết chẳng chấp nhận tà pháp hư dối, không dùng pháp tà để sinh sống. Cũng không chấp nhận hữu tình phá giới, ác kiến, hủy báng pháp làm bạn thân.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì hoàn toàn chẳng sinh ở chỗ nào sống lâu, đắm vui, ít trí tuệ của cõi trời. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này thành tựu thế lực phương tiện thiện xảo. Do thế lực phương tiện thiện xảo này, mặc dù thường được nhập tĩnh lự vô lượng và định vô sắc nhưng chẳng theo thế lực đó mà thọ sinh, lại được Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa bảo hộ. Thành tựu phương tiện thiện xảo như vậy, ở trong các định tuy thường được ra vào tự tại nhưng chẳng theo thế lực của các định đó mà thọ sinh ở cõi trời Trường thọ, bỏ tu hạnh Đại Bồ-tát.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì được lực thanh tịnh, vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu tất cả pháp bản tánh thanh tịnh, thì tại sao các chúng Đại Bồ-tát khi học như vậy, lại chứng đắc được các lực thanh tịnh, vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Các pháp xưa nay tự tánh thanh tịnh; Đại Bồ-tát này, đối với tất cả pháp bản tánh thanh tịnh, tinh tấn tu học phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thông suốt như thật, tâm không chìm đắm, cũng không vướng mắc trở ngại, xa lìa tất cả phiền não nhiễm đắm, nên nói, khi Bồ-tát học như vậy, đối với tất cả pháp lại được thanh tịnh. Do nhân duyên này mà được lực thanh tịnh, vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh.

Thiện Hiện, mặc dầu tất cả pháp bản tánh thanh tịnh nhưng các phàm phu chẳng thấy, biết hiểu được. Đại Bồ-tát này vì muốn làm cho vị kia thấy, biết, hiểu rõ nên khuyên tinh tấn tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa và nghĩ: “Ta đối với bản tánh thanh tịnh của các pháp thấy biết rõ rồi; làm sao khai ngộ như thật cho tất cả hữu tình, làm cho chúng đối với bản tánh thanh tịnh của các pháp cũng thấy biết, hiểu rõ.” Đại Bồ-tát này khi học như vậy thì sẽ được lực thanh tịnh, vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì đối với tâm hạnh sai khác của các hữu tình đều thông suốt, dùng phương tiện thiện xảo đến tận bờ kia, làm cho các hữu tình biết được bản tánh thanh tịnh của tất cả pháp, chứng đắc Niết-bàn thanh tịnh hoàn toàn.

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 553

Phẩm 25: Nhanh chóng (2)

Thiện Hiện nên biết, ví như mặt đất, ít chỗ sinh ra vàng bạc, châu báu; nhiều chỗ sinh ra đất mặn, nuôi các vật. Các loài hữu tình cũng như vậy, ít người học Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhiều người học pháp của địa vị Thanh văn, Độc giác.

Thiện hiện nên biết, ví như loài người, phần ít có thể làm vua Chuyển luân, phần nhiều làm các vua nhỏ. Các loài hữu tình cũng vậy, phần ít có thể tu đạo trí Nhất thiết trí, phần nhiều tu đạo Thanh văn, Độc giác.

Thiện Hiện nên biết, ví như trong trời Địa cư thuộc cõi Dục, phần ít có thể tạo nghiệp Thiên đế Thích, phần nhiều tạo nghiệp của các trời khác. Các loài hữu tình cũng vậy, phần ít cầu quả vị Giác ngộ cao tột, phần nhiều cầu quả Thanh văn, Độc giác thừa.

Thiện Hiện nên biết, ví như trong Tĩnh lự thứ nhất thuộc cõi Sắc, phần ít có thể tu nghiệp Đại Phạm vương, phần nhiều tu nghiệp các chúng Phạm thiên. Các loài hữu tình cũng vậy, phần ít đạt được không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột, phần nhiều vẫn còn thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột.

Thế nên này Thiện Hiện, các loài hữu tình phần ít có thể phát tâm đại Bồ-đề, trong số đó lại càng ít người có thể tu hạnh Đại Bồ-tát, trong đó càng ít người có thể tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, trong đó lại càng ít người đạt được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, trong đó vô cùng ít người có thể không bị thoái chuyển nơi quả vị Giác ngộ cao tột.

Thế nên này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào muốn đi vào số hữu tình rất ít ấy, thì nên siêng năng tu học phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, làm cho đạt được sự không thoái lui nơi quả vị Giác ngộ cao tột và mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào tu học phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, thì không phát sinh tâm tương ưng với nhu nhược, không phát sinh tâm tương ưng với nghi ngờ, không phát sinh tâm tương ưng với tham lam keo kiệt, không phát sinh tâm tương ưng với phạm giới, không phát sinh tâm tương ưng với giận dữ, không phát sinh tâm tương ưng với lười nhác, không phát sinh tâm tương ưng với tán loạn, không phát sinh tâm tương ưng với hiểu biết sai lầm.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát tu học phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, thì có thể bao gồm tất cả Ba-la-mật-đa, có thể tập hợp tất cả Ba-la-mật-đa, có thể dẫn đường tất cả Ba-la-mật-đa. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dung chứa tất cả Ba-la-mật-đa vậy.

Thiện Hiện nên biết, như tà ngụy thân kiến bao gồm khắp tất cả sáu mươi hai kiến; Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng vậy, dung chứa tất cả Ba-la-mật-đa. Nếu Đại Bồ-tát nào tu học đúng đắn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì phát sinh tất cả Ba-la-mật-đa và làm cho nó dần dần tăng trưởng.

Thiện Hiện nên biết, ví như mạng căn gìn giữ các căn; Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy; luôn gìn giữ tất cả pháp lành thù thắng. Vì sao? Vì nếu Đại Bồ-tát nào tu học đúng đắn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì có thể gìn giữ khắp tất cả pháp lành.

Thiện Hiện nên biết, như mạng căn diệt, thì các căn cũng diệt theo. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy. Nếu Đại Bồ-tát nào thoái lui Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này thì chính là thoái lui tất cả pháp lành. Nếu Đại Bồ-tát nào, tu học đúng đắn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì có thể diệt trừ khắp tất cả pháp bất thiện.

Thế nên này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào muốn đạt đến sự rốt ráo bờ kia của tất cả Ba-la-mật-đa thì nên siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào thường siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì sẽ trở thành tối thượng, tối thắng đối với các hữu tình. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát này thường siêng năng tu học pháp Vô thượng của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vậy.

Thiện Hiện, ý ông thế nào? Các loài hữu tình ở trong thế giới ba lần ngàn này có nhiều không?

Thiện Hiện bạch:

–Bạch Thế Tôn, các loài hữu tình trong châu Thiệm-bộ đã nhiều vô số, huống là các loài hữu tình trong thế giới ba lần ngàn, số đó rất là nhiều.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiện Hiện nên biết, giả sử các loài hữu tình trong thế giới ba lần ngàn, cùng một lúc đều được làm thân người. Được thân người rồi, cùng một lúc đều phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, tu hạnh của các Đại Bồ-tát. Tu hạnh viên mãn rồi, cùng một lúc đều đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Lại có Đại Bồ-tát, trọn đời thường đem y phục, thức ăn uống, phòng xá, giường nằm, thuốc men tốt đẹp nhất và các thứ vật dụng riêng tư khác, cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác này. Ý ông thế nào? Đại Bồ-tát ấy do nhân duyên này được phước có nhiều không?

Thiện Hiện thưa:

–Rất nhiều, kính bạch Thế Tôn! Rất nhiều, kính bạch Thiện Thệ!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu Đại Bồ-tát nào thường tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, thì trải qua khoảng thời gian khảy móng tay, sẽ đạt được công đức nhiều hơn trước vô lượng, vô số. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa đầy đủ lợi ích lớn, có thể làm cho chúng Đại Bồ-tát, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thế nên này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào muốn chứng quả vị Giác ngộ cao tột, muốn làm Thượng thủ của tất cả hữu tình, muốn lợi ích cho khắp tất cả hữu tình, muốn làm người cứu hộ cho kẻ không có người cứu hộ, làm chỗ quay về nương tựa cho kẻ không có nơi quay về nương tựa, làm nơi hướng đến cho kẻ không có nơi hướng đến; làm mắt cho người không có mắt, làm ánh sáng cho người không có ánh sáng; kẻ lạc mất đường chánh chỉ cho họ con đường chánh, người chưa Niết-bàn làm cho đắc Niết-bàn... như vậy thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào muốn đi nơi cảnh giới của chư Phật đã đi, muốn ngự nơi địa vị tôn quý của chư Phật, Đại tiên đã ngự, muốn vui chơi chỗ Phật đã từng vui chơi, muốn rống tiếng đại Sư tử của chư Phật, muốn trổi trống pháp vô thượng của chư Phật, muốn gióng chuông pháp vô thượng của chư Phật, muốn thăng tòa pháp vô thượng của chư Phật, muốn thổi ốc pháp vô thượng của chư Phật, muốn giảng nghĩa pháp vô thượng của chư Phật, muốn xé rách lưới nghi của tất cả hữu tình, muốn vào cõi pháp cam lồ của chư Phật, muốn lãnh thọ pháp lạc vi diệu của chư Phật, muốn chứng công đức viên tịnh của chư Phật, muốn dùng một âm thanh giảng thuyết chánh pháp cho tất cả hữu tình ở thế giới ba lần ngàn, làm cho khắp tất cả đều được lợi ích lớn... thì như vậy phải học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, thì không có tất cả công đức lợi ích thù thắng ở thế gian hay xuất thế gian nào mà không đạt được. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là chỗ nương tựa của tất cả hạt giống căn lành công đức.

Thiện Hiện nên biết, Ta chưa từng thấy có Đại Bồ-tát nào siêng năng tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, mà không đạt được công đức lợi ích thù thắng của thế gian và xuất thế gian.

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:

–Các Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, chẳng lẽ cũng đắc công đức thiện căn của Thanh văn, Độc giác sao?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Công đức thiện căn của Thanh văn, Độc giác, các chúng Đại Bồ-tát này cũng đều chứng đắc nhưng không trụ, không đắm trước nơi đó. Bằng chánh kiến thắng trí, quán sát xong, vượt qua địa vị Thanh văn và Độc giác, vào thẳng Chánh tánh ly sinh của Bồ-tát; nên các Đại Bồ-tát này đạt được tất cả công đức thiện căn.

Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát nên tu học tất cả hạt giống công đức thiện căn của Thanh văn, Độc giác. Mặc dầu không cầu chứng đắc nơi đó nhưng vì muốn thông suốt đúng đắn tất cả, để giảng thuyết, chỉ dạy cho các hữu tình kia.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì chính là gần gũi trí Nhất thiết trí, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, làm lợi ích an vui cho tất cả đến tận đời vị lai.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào khi tu học như vậy, thì chính là làm ruộng phước chân tịnh để cho tất cả thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc..., vượt lên trên các ruộng phước của Thanh văn, Độc giác, Sa-môn, Phạm chí ở thế gian mà mau chứng được trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi tu học như vậy thì sinh ra ở chỗ nào, cũng không xả bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, không lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này và thường thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào có thể thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, thì nên biết Bồ-tát đó đã được không thoái lui trí Nhất thiết trí, hiểu biết đúng đắn tất cả pháp, xa lìa địa vị Thanh văn, Độc giác... và gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát nào khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nghĩ thế này: “Đây là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây là thời gian tu, đây là nơi chốn tu, ta là người tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, ta nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy mà vứt bỏ được pháp nên vứt bỏ, nên được phát sinh trí Nhất thiết trí”; thì Đại Bồ-tát này chẳng phải hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng chẳng thể hiểu rõ Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không nghĩ rằng: “Ta là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây là thời gian tu, đây là nơi chốn tu, đây là người tu, đây là pháp Bát-nhã ba-la-mật-đa xa lìa, đây là pháp Bát-nhã ba-la-mật-đa chiếu soi, đây là quả vị Giác ngộ cao tột mà Bát-nhã ba-la-mật-đa chứng đắc.” Ai hiểu biết như vậy mới là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, mà nghĩ thế này: “Đây chẳng phải là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây chẳng phải là thời gian tu, đây chẳng phải là nơi chốn tu, đây chẳng phải là người tu, chẳng phải nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa mà xa lìa tất cả pháp nên xa lìa, chẳng phải nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chứng được quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì tất cả pháp đều trụ chân như, không có sai khác vậy.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát hoàn toàn không phân biệt, không hiểu rõ đối với tất cả pháp, thì chính là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Phẩm 26: THÍ DỤ HUYỄN ẢO

Bấy giờ Thiên đế Thích nghĩ: “Nếu Đại Bồ-tát nào tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì đã hơn tất cả loài hữu tình, huống là đạt được quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu các hữu tình nào nghe thuyết về danh tự của trí Nhất thiết trí càng sinh tin hiểu thì đã được lợi lành trong loài người và được đời sống tối thắng ở thế gian, huống là phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, thường được lắng nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nếu các hữu tình nào thường phát tâm quả vị Giác ngộ cao tột, lắng nghe kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì các hữu tình khác sẽ nguyện vui vẻ bảo hộ công đức đạt được. Thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc... hoàn toàn không sánh kịp.”

Khi ấy, Thế Tôn biết ý nghĩ trong tâm Thiên đế Thích nên bảo Thiên đế Thích:

–Đúng vậy, đúng vậy, như điều ông nghĩ!

Bấy giờ Thiên đế Thích vui mừng hớn hở, hóa làm hương hoa mầu nhiệm trên cõi trời, dâng lên Đức Như Lai và các Bồ-tát. Dâng hoa xong, phát nguyện rằng:

–Các thiện nam trụ nơi Bồ-tát thừa nào mà cầu thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột, thì xin đem công đức thiện căn đã phát sinh của tôi, làm cho sự nguyện kia đạt công đức thù thắng, mau được viên mãn, làm cho sự cầu Vô thượng Phật pháp của người kia mau được viên mãn, làm cho sự cầu các pháp tương ưng với trí Nhất thiết trí của người kia mau được viên mãn, làm cho sự cầu tự thể của nhân và pháp mau được viên mãn, làm cho sự cầu Thánh pháp vô lậu của người kia mau được viên mãn, làm cho tất cả sự muốn nghe pháp của người kia đều được như ý. Nếu người nào cầu Thanh văn, Độc giác thừa thì cũng làm cho sở nguyện của họ mau được đầy đủ.

Phát nguyện như vậy xong, bạch Phật:

–Nếu các thiện nam trụ nơi Bồ-tát thừa nào đã phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, thì con hoàn toàn không sinh một niệm ý khác để làm cho người đó thoái lui tâm đại Bồ-đề. Con hoàn toàn không sinh một niệm ý khác khiến cho các chúng Đại Bồ-tát nhàm chán, xa lìa quả vị Giác ngộ cao tột, lui rớt nơi địa vị Thanh văn, Độc giác... Con hoàn toàn không sinh một niệm tâm khác khiến cho các chúng Đại Bồ-tát lui mất ý nghĩ tương ưng với đại Bi. Nếu Đại Bồ-tát nào đã hết lòng ưa muốn quả vị Giác ngộ cao tột thì con nguyện tâm của người đó càng thêm tinh tấn, để mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Nguyện các chúng Đại Bồ-tát kia thấy các thứ khổ trong sinh tử rồi, nhưng vì muốn lợi ích an vui cho thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc,... cho nên phát khởi vô số nguyện lớn, bền chắc rằng: “Con đã qua được biển lớn sinh tử rồi, cũng phải siêng năng độ người chưa qua. Con đã tự mở trói buộc sinh tử rồi, cũng phải siêng năng mở cho người chưa được mở. Con đã được an ổn đối với các thứ sợ hãi về sinh tử rồi, cũng phải siêng năng đem an ổn cho người chưa được an ổn. Con đã chứng đắc Niết-bàn hoàn toàn rồi, cũng phải siêng năng làm cho người chưa chứng cùng chứng đắc.”

Kính bạch Thế Tôn, nếu loài hữu tình nào hết lòng tùy hỷ, đối với công đức của Bồ-tát mới phát tâm, thì được bao nhiêu phước? Hết lòng tùy hỷ, đối với công đức của Bồ-tát đã từ lâu phát tâm tu các thắng hạnh thì được bao nhiêu phước? Hết lòng tùy hỷ, đối với công đức của Bồ-tát ở địa vị không thoái chuyển thì được bao nhiêu phước? Hết lòng tùy hỷ, đối với công đức của Bồ-tát chỉ còn ràng buộc một đời thì được bao nhiêu phước?

Khi ấy, Phật bảo Thiên đế Thích:

–Kiều-thi-ca, có thể đếm biết được số cân lượng của núi chúa Diệu cao nhưng số lượng phước đức của loài hữu tình này, do tâm tùy hỷ sinh ra thì không thể đếm biết được.

Kiều-thi-ca, có thể đếm biết được số cân lượng của cõi bốn đại châu nhưng số lượng phước đức của loài hữu tình này, do tâm tùy hỷ sinh ra thì không thể đếm biết được.

Kiều-thi-ca, có thể đếm biết số cân lượng của thế giới tiểu thiên nhưng số lượng phước đức của loài hữu tình này, do tâm tùy hỷ sinh ra thì không thể đếm biết được.

Kiều-thi-ca, có thể đếm biết được số cân lượng của thế giới trung thiên, nhưng số lượng phước đức của loài hữu tình này, do tâm tùy hỷ sinh ra thì không thể đếm biết được.

Kiều-thi-ca, Ta có thể đếm biết số cân lượng của thế giới trong thế giới ba lần ngàn này nhưng số lượng phước đức của loài hữu tình này, do tâm tùy hỷ sinh ra thì chẳng thể đếm biết được.

Kiều-thi-ca, giả sử thế giới ba lần ngàn góp chung lại thành một cái biển, có người lấy một sợi lông chẻ làm một trăm phần, rồi cầm đầu của một phần chấm vào trong nước biển đó, cho đến khi cạn hết, thì có thể đếm biết được số giọt nhưng số lượng phước đức của loài hữu tình do tâm tùy hỷ sinh ra này, thì không thể đếm biết được.

Khi ấy, Thiên đế Thích bạch Phật:

–Nếu các hữu tình, không sinh tâm tùy hỷ đối với vô lượng, vô biên công đức thù thắng của các Đại Bồ-tát, từ lúc mới phát tâm cho đến chứng đắc sự cầu quả vị Giác ngộ cao tột, hoặc đối với tâm tùy hỷ, đối với phước đức đã phát sinh của Bồ-tát kia, mà không nghe, không biết, không nhớ nghĩ, không tùy hỷ, thì nên biết những người như vậy đều là bị ma khống chế, bị ma nắm giữ, là bè đảng của ma, chết ở cõi Thiên ma và sinh đến nơi này. Vì sao? Vì nếu Đại Bồ-tát cầu thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột, tu hạnh của các Đại Bồ-tát, hoặc có người phát tâm hết lòng tùy hỷ đối với công đức của người kia, hoặc có người đối với công đức tùy hỷ của người kia, lòng càng nhớ nghĩ tùy hỷ, thì đều có thể phá hoại hết tất cả quyến thuộc và cung điện của quân ma, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, làm lợi ích an vui cho tất cả hữu tình đến cùng tận đời vị lai.

Kính bạch Thế Tôn, nếu hữu tình nào hết lòng kính mến Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo, sinh ra ở chỗ nào cũng thường muốn được thấy Phật, nghe Pháp, gặp Tăng, thì đối với công đức thiện căn của các chúng Đại Bồ-tát nên hết lòng tùy hỷ. Tùy hỷ xong rồi, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột nhưng không nên sinh ý tưởng có hai, không hai. Nếu người nào thường làm được như vậy thì sẽ mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, phá dẹp các quân ma, lợi ích hữu tình.

Phật bảo Thiên đế Thích:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Kiều-thi-ca, nếu các hữu tình nào đối với công đức thiện căn của các chúng Đại Bồ-tát, hết lòng tùy hỷ hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, thì các hữu tình đó mau được viên mãn các hạnh Bồ-tát, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Nếu các hữu tình nào đối với công đức thiện căn của các chúng Đại Bồ-tát, hết lòng tùy hỷ hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, thì các hữu tình đó có đầy đủ oai lực, thường được phụng thờ tất cả các Đấng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và thiện tri thức, thường nghe kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và biết rõ nghĩa lý thú vị.

Các hữu tình này thành tựu công đức thiện căn, tùy hỷ hồi hướng như vậy, thì sinh ra ở chỗ nào cũng luôn được tất cả thế gian, Trời, Người, A-tố-lạc..., cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen. Chẳng thấy sắc xấu, chẳng nghe tiếng xấu, chẳng ngửi mùi xấu, chẳng nếm vị xấu, chẳng xúc chạm tiếp xúc xấu, chẳng nghĩ pháp ác, chẳng đọa nẻo ác; sinh trong trời, người thường nhận lãnh vô số việc vui, tốt đẹp nhưng không đắm nhiễm, không xa lìa chư Phật Thế Tôn; từ nước Phật này đến nước Phật khác được gần gũi chư Phật, trồng các căn lành, đem lại sự thành tựu cho hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật.

Vì sao? Này Kiều-thi-ca, vì các hữu tình này, đối với vô lượng công đức thiện căn của các chúng Bồ-tát, đã hết lòng tùy hỷ hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Nhờ nhân duyên này, căn lành tăng trưởng, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Đắc quả vị Giác ngộ cao tột xong, thường đem lợi ích thật sự cho vô lượng, vô số, vô biên hữu tình cùng tận đời vị lai, khiến cho họ được trụ cảnh giới Vô dư Niết-bàn.

Vì thế nên, này Kiều-thi-ca, các thiện nam trụ Bồ-tát thừa, đối với công đức thiện căn của các chúng Bồ-tát đều nên tùy hỷ hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Ngay khi phát sinh tùy hỷ và hồi hướng, không nên chấp trước. Ngay nơi tâm, lìa tâm, tùy hỷ hồi hướng, không nên chấp trước. Ngay nơi tâm tu hành, lìa tâm tu hành cũng không chấp trước. Nếu người nào không chấp trước như vậy và tùy hỷ hồi hướng, tu hạnh của các Đại Bồ-tát, thì mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, độ các hàng Trời, Người, A-tố-lạc... khiến họ thoát khỏi sinh tử, đắc Bát-niết-bàn. Do nhân duyên này, các loài hữu tình đối với công đức thiện căn của các Bồ-tát, đều nên phát tâm tùy hỷ hồi hướng, để có thể khiến cho vô lượng, vô biên hữu tình trồng các căn lành, đạt được lợi ích an vui lớn.

Khi ấy, Thiện Hiện bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, tâm hoàn toàn như huyễn, thì Đại Bồ-tát làm sao có thể chứng quả vị Giác ngộ cao tột?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ông thấy có tâm như huyễn phải không?

Thiện Hiện bạch:

–Thưa không, kính bạch Thế Tôn!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ông thấy có huyễn phải không?

Thiện Hiện bạch:

–Thưa không, kính bạch Thế Tôn, con không thấy huyễn, cũng không thấy có tâm như huyễn.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Nếu ông không thấy huyễn, không thấy tâm như huyễn, hoặc có chỗ không huyễn, không tâm như huyễn, thì ông thấy có tâm như vậy, có thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột phải không?

Thiện Hiện bạch:

–Thưa không, kính bạch Thế Tôn, con hoàn toàn chẳng thấy có chỗ không huyễn, không tâm như huyễn, tâm như vậy lại có thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Hoặc chỗ lìa huyễn, lìa tâm như huyễn thì ông thấy có pháp như vậy, có thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột phải không?

Thiện Hiện bạch:

–Thưa không, kính bạch Thế Tôn, con hoàn toàn không thấy có chỗ lìa huyễn, lìa tâm như huyễn, lại có pháp như vậy có thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Kính bạch Thế Tôn, con hoàn toàn không thấy, ngay nơi pháp lìa tâm, có thể nói những pháp nào là có, là không, bởi tất cả pháp hoàn toàn lìa vậy. Nếu tất cả pháp hoàn toàn lìa, thì không thể trình bày là có hay là không. Nếu pháp không thể trình bày là có, là không, thì không thể nói có thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Vì chẳng lẽ pháp không sở hữu lại có thể đắc Bồ-đề được. Vì sao? Vì tất cả pháp đều không sở hữu, tánh của nó chẳng thể nắm bắt được, không nhiễm, không tịnh, hoàn toàn lìa pháp, không sở hữu, nên không thể đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Thế nên Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng hoàn toàn lìa. Nếu pháp hoàn toàn lìa thì pháp đó không nên tu tập, cũng không nên giữ lại, lại cũng không nên làm chỗ chỉ dẫn.

Kính bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã hoàn toàn lìa thì vì sao có thể nói các Đại Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa để chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột?

Kính bạch Thế Tôn, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng hoàn toàn lìa, thì vì sao pháp hoàn toàn lìa lại có thể đắc pháp hoàn toàn lìa? Thế nên Bát-nhã ba-la-mật-đa đúng ra là không thể nói chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Lành thay, lành thay! Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã hoàn toàn lìa, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng hoàn toàn lìa.

Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hoàn toàn lìa, nên được lìa hoàn toàn quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.

Thiện Hiện nên biết, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chẳng phải hoàn toàn lìa, thì đúng ra chẳng phải là Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là hoàn toàn lìa, nên mới được gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thế nên này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát chẳng phải không nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện nên biết, tuy chẳng phải lìa pháp hay là được lìa pháp mà đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Chẳng phải không nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Thế nên, các chúng Đại Bồ-tát đắc quả vị Giác ngộ cao tột, thì phải nên siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, sự thực hành nghĩa thú của các Đại Bồ-tát rất là sâu xa.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Sự thực hành nghĩa thú của các Đại Bồ-tát rất là sâu xa.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát thường làm việc khó làm. Tuy thực hành nghĩa thú sâu xa như vậy nhưng đối với pháp của địa vị Thanh văn, Độc giác thường không chứng đắc.

Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, như con hiểu nghĩa Phật dạy, sự làm việc của các Đại Bồ-tát không khó, đúng ra không nên nói những vị đó thường làm được việc khó làm. Vì sao? Vì sự chứng đắc nghĩa thú của các Đại Bồ-tát hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được, sự chứng đắc Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng chẳng thể nắm bắt được. Pháp chứng, người chứng, nơi chốn chứng, thời gian chứng cũng chẳng thể nắm bắt được.

Kính bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát nào nghe nói như vậy, tâm không chìm đắm, cũng không lo buồn, ăn năn, không kinh, không sợ thì chính là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Kính bạch Thế Tôn, khi Đại Bồ-tát này thực hành như thế, chẳng thấy các tướng, chẳng thấy ta hành, chẳng thấy chẳng hành, chẳng thấy Bát-nhã ba-la-mật-đa là sự tu hành của ta, chẳng thấy quả vị Giác ngộ cao tột là sự chứng đắc của ta, cũng chẳng thấy nơi chốn chứng, thời gian chứng...

Kính bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát này đối với việc như vậy cũng không thấy thì tức là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, sẽ được gần quả vị Giác ngộ cao tột.

Kính bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát này đối với việc như vậy cũng chẳng thấy, tức là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền xa lìa địa vị Thanh văn, Độc giác...

Kính bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát này đối với việc như vậy, cũng không phân biệt. Tuy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa nhưng không nghĩ: “Ta hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột, xa lìa địa vị Thanh văn, Độc giác.”

Kính bạch Thế Tôn, ví như hư không, không thể nghĩ: “Ta cách việc kia hoặc xa hoặc gần.” Vì sao? Vì hư không không di động, cũng không phân biệt. Vì không phân biệt nên các Đại Bồ-tát cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không nên nghĩ: “Ta xa địa vị Thanh văn, Độc giác; ta gần quả vị Giác ngộ cao tột.” Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đối với tất cả pháp là không phân biệt vậy.

Kính bạch Thế Tôn, ví như hóa nhân chẳng thể suy nghĩ: “Chất huyễn, thầy huyễn cách ta gần; những người bàng quan... cách ta xa.” Vì sao? Vì người được huyễn hóa không thể phân biệt vậy.

Các Đại Bồ-tát cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không thể nghĩ: “Ta xa địa vị Thanh văn, Độc giác; ta gần quả vị Giác ngộ cao tột.” Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không phân biệt đối với tất cả pháp vậy.

Kính bạch Thế Tôn, ví như bóng hình, không thể nghĩ: “Ta với bóng hình kia đang cách ta gần; các pháp gương, nước... cách ta xa.” Vì sao? Vì bóng hình hiện ra là không phân biệt vậy.

Các Đại Bồ-tát cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không nghĩ thế này: “Ta xa địa vị Thanh văn, Độc giác; ta gần quả vị Giác ngộ cao tột.” Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đối với tất cả pháp đều không phân biệt vậy.

Kính bạch Thế Tôn, như các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đối với tất cả pháp không ưa, không ghét. Vì sao? Vì Như Lai đã đoạn trừ tất cả sự ưa ghét, phân biệt vậy.

Các Đại Bồ-tát cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả pháp không ưa, không ghét. Vì sao? Vì giống như các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đắc Bát-nhã ba-la-mật-đa, đoạn trừ hẳn tất cả vọng tưởng phân biệt, nên đối với các pháp không ưa, không ghét. Các Đại Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, ngăn chận hẳn tất cả vọng tưởng phân biệt, nên đối với các pháp không ưa, không ghét.

Kính bạch Thế Tôn, như những người do các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hóa hiện ra, không nghĩ: ta xa địa vị Thanh văn, Độc giác, ta gần quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì những người được hóa hiện ra đó không phân biệt vậy.

Các Đại Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy, không thể nghĩ: “Ta xa địa vị Thanh văn, Độc giác; ta gần quả vị Giác ngộ cao tột.” Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không phân biệt đối với tất cả pháp.

Kính bạch Thế Tôn, như các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác muốn tạo ra hóa nhân và sai bảo những người được hóa hiện ra đó làm những việc kia. Nhưng những người được hóa hiện ra đó không thể nghĩ rằng: “Ta thường làm ra sự nghiệp như vậy.” Vì sao? Vì những người được hóa hiện ra đó không phân biệt đối với sự nghiệp đã tạo vậy.

Các Đại Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng như vậy; vì có sự việc cần phải làm, nên siêng năng tu học. Tu học xong, tuy thành tựu sự nghiệp đã tạo, nhưng không có sự phân biệt đối với việc đã làm. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không phân biệt đối với tất cả pháp vậy.

Kính bạch Thế Tôn, ví như có người thợ khéo, hoặc học trò của ông ta, vì có việc cần làm nên tạo ra người hoặc nam, hoặc nữ, hoặc voi, ngựa... bằng máy. Các máy móc này tuy có hành động nhưng đối với việc làm đó hoàn toàn không phân biệt. Vì sao? Vì pháp của máy móc là như vậy nó không phân biệt.

Các Đại Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy; có việc cần làm nên phải làm. Làm xong, tuy thành tựu các sự nghiệp khác nhau nhưng đối với sự việc ấy hoàn toàn không phân biệt. Vì sao? Vì pháp Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là như vậy, không phân biệt đối với các pháp.