SỐ 220 — KiNh đẠi Bát-nhã ba-la-mẬt-đa

Phẩm 18: Chị em gái

Bấy giờ trong hội có một Thiên nữ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân Phật, phủ vai bên trái, gối phải quỳ sát đất, chắp tay, cung kính bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, con ở trong đấy cũng không sợ hãi, nguyện đời tương lai sẽ được thành Phật, cũng vì hữu tình thuyết pháp như thế.

Thưa như vậy xong, nàng lấy hoa vàng tươi đẹp, cung kính chí thành, dâng cúng Như Lai. Nhờ thần lực của Phật nên khiến hoa vàng ấy rực rỡ bay lên trụ trên hư không.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn mỉm cười, từ nơi mặt phát ra ánh sáng sắc vàng chiếu khắp mười phương, rồi trở lại nhập vào nơi đỉnh đầu.

A-nan-đà thấy nghe việc như thế xong, chắp tay cung kính bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, do nhân do duyên gì mà Ngài mỉm cười như thế? Chư Phật mỉm cười chẳng phải là không có nhân duyên.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Khánh Hỷ:

–Thiên nữ này, ở đời vị lai sẽ thành Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, kiếp tên Tinh dụ, Phật hiệu Kim Hoa.

Khánh Hỷ nên biết, Thiên nữ này chính là thân nữ cuối cùng của nàng. Xả thân này xong, liền thọ thân nam, cùng tận đời vị lai không còn thọ lại thân nữ. Từ đây mạng chung, sinh đến quốc độ của Phật Bất Động ở phương Đông, siêng tu phạm hạnh. Người nữ này ở cõi kia tên là Kim Hoa, từ thế giới Phật Bất Động mạng chung, lại sinh ở thế giới của Phật phương khác. Bất cứ sinh chỗ nào, cũng thường không xa lìa Phật. Như vua Chuyển luân, từ điện đài này đến điện đài khác, sung sướng hưởng lạc cho đến chết, chân không chạm đất... Người nữ này cũng thế, từ nước Phật này đến nước Phật khác tùy theo sinh chỗ nào cũng thường chẳng xa lìa chư Phật Thế Tôn, thường tu phạm hạnh cho đến giác ngộ.

Khi ấy, A-nan-đà thầm nghĩ: “Người chị em này, khi thành Phật, cũng sẽ giống như chúng hội Bồ-tát hôm nay.” Phật biết ý nghĩ đó, bảo Khánh Hỷ:

–Đúng vậy, đúng vậy, đúng như điều ông nghĩ! Bồ-tát Kim Hoa khi thành Phật cũng sẽ tuyên thuyết cho chúng hội Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Số Bồ-tát ở trong hội nhiều hay ít cũng như chúng hội Bồ-tát của ta ngày nay. Số đệ tử Thanh văn khó biết, chỉ có thể nói tổng quát là vô lượng, vô số. Thế giới của Đức Phật ấy hoàn toàn không có thú dữ, giặc ác, đói khát, bệnh tật... Cũng không có các sự phiền não, sợ hãi khác.

Bấy giờ, Khánh Hỷ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, người chị em này trước đây ở chỗ Phật nào, phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột đầu tiên, trồng các căn lành, hồi hướng phát nguyện?

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Người nữ này, quá khứ ở chỗ Phật Nhiên Đăng, đầu tiên phát đại tâm, cũng dùng hoa vàng dâng lên Đức Phật kia, hồi hướng phát nguyện nên nay được gặp Ta.

Khánh Hỷ nên biết, thời quá khứ, Ta ở chỗ Phật Nhiên Đăng, dùng năm cành hoa dâng lên Đức Phật, hồi hướng phát nguyện. Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, biết Ta các căn đã thuần thục, thọ ký cho Ta: “Ông đời sau sẽ được thành Phật hiệu là Năng Tịch, cõi tên Kham nhẫn, kiếp hiệu là Hiền.”

Bấy giờ, Thiên nữ nghe Phật kia thọ ký cho Ta đại Bồ-đề, vui mừng hớn hở, liền dùng hoa trời dâng lên Đức Phật kia, hồi hướng phát nguyện rằng: “Khiến cho con đời sau, khi Bồ-tát này được thành Phật; cũng như hôm nay, Phật hiện tiền đã thọ ký đại Bồ-đề, cũng thọ ký cho con như thế”; nên nay Ta thọ ký cho nàng.

Bấy giờ Khánh Hỷ nghe Phật dạy, vui mừng hớn hở, bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, người chị em này từ lâu đã tu tập tâm đại Bồ-đề, hồi hướng phát nguyện, nay được thành thục.

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói!

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bồ-tát làm sao hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hiện nhập không định?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán các sắc, thọ, tưởng, hành, thức là không; khi quán như thế không làm cho tâm rối loạn. Nếu tâm không loạn thì như thật thấy pháp, tuy như thật thấy pháp nhưng không chứng đắc.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bồ-tát làm sao tuy thấy pháp là không, mà không chứng đắc?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các Bồ-tát này, khi quán pháp không, trước hết nghĩ: “Ta nên quán tướng các pháp đều không, mà ở trong đó chẳng nên chứng đắc. Ta vì học nên quán các pháp không, chẳng vì chứng mà quán các pháp không. Nay là thời gian học, chẳng phải thời gian chứng.” Các Bồ-tát này, chưa nhập vào ngôi vị định, nhiếp tâm ở cảnh chẳng phải cảnh khi nhập định. Bồ-tát bấy giờ, tuy chẳng lui mất pháp phần Bồ-đề mà chẳng sạch các lậu. Vì sao? Vì các Bồ-tát này đã thành tựu căn lành, trí tuệ rộng lớn, có thể tự nghĩ kỹ: “Ta đối với pháp không, bây giờ là thời gian học, chẳng phải thời gian đắc. Ta nên giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán các pháp không, để viên mãn tất cả pháp phần Bồ-đề. Nên không chứng Niết-bàn, không vào địa vị Nhị thừa, không đắc Bồ-đề.”

Giống như có người lực lưỡng, dũng mãnh, đứng đi vững chắc, hình dáng đoan nghiêm, sáu mươi bốn tài năng đều đầy đủ. Đối với các kỹ thuật khác, học đến chỗ rốt ráo; đầy đủ nhiều công đức vi diệu tối thắng, thông minh trí tuệ, nói năng khéo léo, thường giỏi đối đáp, đủ từ đủ nghĩa; có thế lực lớn, làm bất cứ điều gì đều có thể thành tựu sự nghiệp tốt đẹp, nên công ít lợi nhiều; do đó mọi người đều kính mến. Người ấy có nhân duyên, nên đem cha mẹ, vợ con, quyến thuộc đi đến nơi khác. Giữa đường, ngang qua đồng hoang, hiểm nạn, trong đó có nhiều thú dữ, oán tặc; thân thuộc lớn bé đều rất kinh hoàng. Người đó cậy vào nhiều kỹ thuật, sức mạnh, sự dũng mãnh, nên thân ý thơ thới, an ủi cha mẹ, vợ con, quyến thuộc: “Chớ có lo buồn, chắc chắn con làm cho thoát khổ, mau vượt qua đồng hoang, đến chỗ an ổn.”

Bấy giờ, người kia hóa làm các thứ binh trượng tinh nhuệ, gặp các oán địch làm cho bọn họ trông thấy, tự nhiên giải tán, nên tráng sĩ kia ở giữa đồng hoang, ác thú, oán tặc không có thể làm tổn hại, nhờ phương tiện khéo dùng nên đã đem các quyến thuộc nhanh chóng vượt qua đồng hoang, đến chỗ an vui.

Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Thương xót các loài hữu tình bị khổ sinh tử, nên luôn luôn an trụ Từ, Bi, Hỷ, Xả; bảo vệ căn lành thù thắng của Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng phương tiện thiện xảo như Phật đã cho, đem các công đức, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Tuy tu hoàn bị pháp không, mà chẳng chứng đắc, hết lòng thương xót, nghĩ đến tất cả hữu tình, đối với các hữu tình luôn muốn ban cho họ sự an lạc.

Các Bồ-tát này vượt các loại phiền não, cũng vượt các loại ma và địa vị Nhị thừa. Tuy trụ không định mà chẳng hết các lậu, tuy khéo học tập không mà chẳng chứng đắc. Bấy giờ Bồ-tát trụ trong không định, tuy chẳng chấp tướng mà chẳng chứng vô tướng. Như chim có cánh khỏe, bay lượn giữa hư không, nhào liệng tự tại, lâu mà không bị rơi xuống. Tuy nương hư không đùa giỡn mà chẳng trụ hư không, cũng chẳng bị hư không làm trở ngại. Các chúng Bồ-tát này cũng như thế, tuy học pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng chẳng trụ Không, Vô tướng, Vô nguyện. Cho đến khi Phật pháp chưa được viên mãn cùng cực thì hoàn toàn không nương nơi đó, dứt hẳn các lậu.

Như có người khỏe mạnh, thông thạo nghệ thuật bắn cung, muốn biểu diễn tài nghệ của mình, ngửa mặt bắn lên hư không, vì muốn mũi tên ở trên không, không rơi xuống đất nên lại lấy mũi tên sau bắn đuôi mũi tên trước... lần lượt như thế, trải qua nhiều giờ, mũi tên trước, mũi tên sau nương nhau không rơi xuống đất. Nếu muốn cho rơi xuống thì ngưng bắn mũi tên sau, bấy giờ các mũi tên mới rơi xuống.

Các Bồ-tát này cũng như thế. Hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, giữ gìn phương tiện thiện xảo thù thắng, cho đến khi căn lành chưa cùng cực thuần thục, nửa đường hoàn toàn chẳng chứng Niết-bàn. Nếu khi căn lành đã rất thuần thục, liền chứng Niết-bàn, đắc đại Bồ-đề.

Thế nên, Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phương tiện thiện xảo đều nên như thế, quán sát kỹ pháp tánh sâu xa. Nếu chưa cùng cực viên mãn pháp của chư Phật thì chẳng nên chứng đắc.

Bấy giờ, Thiện Hiện bạch Phật:

–Thật kỳ lạ, kính bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, kính Bạch Thiện Thệ! Các Bồ-tát này thường làm việc khó làm, tuy học pháp sâu xa nhưng không chứng đắc.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Các Bồ-tát này, thề không xả bỏ tất cả hữu tình nên có thể làm xong việc như thế. Nghĩa là các Bồ-tát phát tâm rộng lớn, vì giải thoát khổ sinh tử cho hữu tình, nên dù có luôn phát khởi ba pháp môn giải thoát mà ở nửa đường cũng chẳng chứng Niết-bàn. Vì sao? Vì muốn độ thoát họ nên chẳng thể bỏ họ vậy. Vả lại được phương tiện thiện xảo hộ trì nên nửa đường chẳng chứng Niết-bàn.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát, đối với chỗ sâu xa, muốn dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa quán sát kỹ, đó là cách thức tu hành ba pháp môn giải thoát Đẳng trì là Không, Vô tướng, Vô nguyện. Các Bồ-tát này nên nghĩ: “Hữu tình luôn luôn phát khởi tưởng hữu tình, chấp có sở đắc, dễ đưa đến các nẻo tà kiến xấu, luân hồi sinh tử, chịu khổ không cùng. Ta vì dứt trừ nẻo tà kiến xấu kia, nên cầu quả vị Giác ngộ cao tột, nên vì các hữu tình thuyết pháp sâu xa, làm cho họ dứt trừ chấp kia để ra khỏi khổ sinh tử. Thế nên tuy học pháp môn giải thoát Không, mà chẳng chứng Niết-bàn nửa đường.”

Các Bồ-tát này, do phát khởi niệm phương tiện thiện xảo, tuy ở nửa đường chẳng chứng Niết-bàn mà chẳng lui mất bốn pháp Thắng định là Từ, Bi, Hỷ, Xả. Vì sao? Vì các Bồ-tát này được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hộ trì, nên càng tăng bạch pháp, các căn lanh lợi dần, các chi, lực, giác, đạo càng thêm tăng trưởng.

Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát này thường hay nghĩ: “Hữu tình từ lâu, ở trong các tướng, phát khởi các loại chấp trước, do đây luân hồi chịu khổ không cùng. Ta vì dứt các tướng chấp kia, nên cầu quả vị Giác ngộ cao tột, thuyết pháp không tướng cho các hữu tình, khiến cho họ dứt tướng chấp, để ra khỏi khổ sinh tử.” Do đấy thường nhập Đẳng trì vô tướng. Các Bồ-tát này, do trước đây để thành tựu phương tiện thiện xảo và đã phát sinh tác ý, nên tuy luôn hiện nhập Đẳng trì vô tướng mà nửa đường chẳng chứng Niết-bàn; tuy nửa đường chẳng chứng Niết-bàn, nhưng chẳng lui mất bốn định vô lượng. Vì sao? Vì các Bồ-tát này, được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hộ trì, nên càng tăng bạch pháp, các căn bén dần, các chi, lực, giác, đạo càng thêm tăng trưởng.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này thường hay nghĩ: “Hữu tình từ lâu, tâm của chúng thường phát khởi tưởng thường, tưởng lạc, tưởng ngã, tưởng tịnh, do đó phát sinh chấp trước điên đảo, luân hồi sinh tử, chịu khổ không cùng. Ta vì muốn dứt bốn điên đảo, nên cầu quả vị Giác ngộ cao tột, thuyết pháp không điên đảo cho các hữu tình. Nghĩa là nói sinh tử không thường, không lạc, không ngã, không tịnh, chỉ có Niết-bàn là vắng lặng, nhiệm mầu, đầy đủ các thứ công đức chân thật.” Do đó thường nhập đẳng trì Vô nguyện. Các Bồ-tát này do trước đây thành tựu phương tiện thiện xảo và phát khởi tác ý, nên tuy thường hiện nhập Vô nguyện đẳng trì, nhưng các Phật pháp chưa rốt ráo viên mãn, thì hoàn toàn chẳng nửa đường chứng Niết-bàn, mà chẳng thoái thất bốn định vô lượng. Vì sao? Vì các Bồ-tát này, được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hộ trì, nên càng tăng bạch pháp, các căn bén dần, các chi, lực, giác, đạo càng thêm tăng trưởng.

Thiện Hiện, các Bồ-tát này thường hay nghĩ: “Hữu tình trước đây đã luôn luôn hành có sở đắc, nay cũng hành có sở đắc trước đã hành có tướng, nay cũng hành có tướng; trước đã hành điên đảo, nay cũng hành điên đảo; trước đã hành tưởng hòa hợp, nay cũng hành tưởng hòa hợp; trước đã hành tưởng hư vọng, nay cũng hành tưởng hư vọng; trước đã hành tà kiến, nay cũng hành tà kiến. Do đây mà luân hồi chịu khổ không cùng. Ta vì muốn dứt trừ tội lỗi như thế cho hữu tình nên cầu quả vị Giác ngộ cao tột, thuyết pháp sâu xa cho họ, làm cho lỗi lầm của họ đều dứt trừ hẳn, chẳng còn luân hồi chịu khổ sinh tử, mau chứng Niết-bàn thường lạc chân tịnh.”

Các Bồ-tát này, nhờ rất thương xót và luôn nghĩ đến tất cả hữu tình, nên mới thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng, được Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hộ trì nên thường ưa quán sát pháp tánh sâu xa, đó là không, vô tướng, vô nguyện, vô tác, không sinh, không diệt, không tánh, Niết-bàn.

Các Bồ-tát này đã thành tựu tri kiến thù thắng như thế; nếu rơi vào pháp không có tướng, không có tạo tác; hoặc trụ ba cõi thì hoàn toàn không có lẽ đó.

Các Bồ-tát này đã thành tựu công đức thù thắng như thế, mà xả bỏ hữu tình để thẳng đến viên tịch, chứng quả vị Giác ngộ cao tột, chẳng đem lợi ích gì cho hữu tình, cũng không có lẽ đó.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát muốn đắc quả vị Giác ngộ cao tột thì cần nên thưa hỏi các Bồ-tát khác rằng: “Bồ-tát làm sao tu tập tất cả pháp phần Bồ-đề? Phát khởi tâm nào để có thể làm cho Bồ-tát học không, vô tướng, vô nguyện, không tác, không sinh, không diệt, không tánh, Niết-bàn mà chẳng chứng đắc nhưng vẫn tu Bát-nhã ba-la-mật-đa?”

Nếu các Bồ-tát khác khi được hỏi như thế mà trả lời: “Các chúng Bồ-tát chỉ nên tư duy về không, vô tướng...”, chứ chẳng dạy: “Cần phải ghi nhớ, không từ bỏ tất cả hữu tình và cứu độ bằng phương tiện thiện xảo thù thắng”, nên biết, Bồ-tát đó trước đây chưa từng được chư Phật thọ ký không thoái chuyển nơi quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì các Bồ-tát đó chưa có thể chỉ dạy và phân biệt rõ ràng về địa vị không thoái chuyển và pháp tướng Bất cộng của các chúng Bồ-tát, chẳng biết rõ ràng điều người ta thưa hỏi về các hành trạng tướng của địa vị không thoái chuyển nên cũng chẳng thể trả lời được.

Khi ấy, Thiện Hiện bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, có nhân duyên nào để biết được đó là các Bồ-tát không thoái chuyển không?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Cũng có nhân duyên để biết các Bồ-tát đó là không thoái chuyển. Nghĩa là có các Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hoặc nghe, hoặc chẳng nghe cũng có thể trả lời đúng những điều người ta thưa hỏi trước đây và có thể thực hành đúng các hạnh của Bồ-tát ở địa vị không thoái chuyển. Do nhân duyên đó nên biết, Bồ-tát đó là không thoái chuyển.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Vì nguyên nhân gì có nhiều Bồ-tát hành hạnh Bồ-đề, mà lại ít có vị có thể trả lời đúng được?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Mặc dù có nhiều Bồ-tát hành hạnh Bồ-đề, nhưng có ít Bồ-tát được thọ ký đắc trí tuệ vi diệu ở địa vị không thoái chuyển như thế. Nếu có vị nào được thọ ký như thế thì vị ấy có thể trả lời đúng.

Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này căn lành trong sáng, trí tuệ rộng sâu. Trời, Người, A-tố-lạc... trong thế gian không thể phá hoại tâm đại Bồ-đề.

Phẩm 19: Việc trong mộng

Này Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát cho đến trong giấc mộng chẳng đắm trước ba cõi và cũng chẳng ca ngợi địa vị Nhị thừa; tuy quán các pháp như những gì thấy trong giấc mộng mà đối với Niết-bàn có thể chẳng thọ chứng, đó là tướng Bồ-tát không thoái chuyển.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát trong giấc mộng thấy Phật thuyết pháp cho vô lượng trăm ngàn đại chúng vây quanh, hoặc thấy tự thân cũng làm như thế, đó là tướng các Bồ-tát không thoái chuyển.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát trong giấc mộng thấy Phật đủ các tướng tốt, có hào quang chiếu sáng rực rỡ bao chung quanh một tầm, cùng vô lượng chúng phóng lên hư không, hiện ra các đại thần thông, giảng thuyết các điều cốt yếu của chánh pháp và hóa làm các hóa sĩ, bảo đi đến vô biên cõi Phật ở phương khác làm các Phật sự, hoặc thấy tự thân cũng làm như thế, đó là tướng các Bồ-tát không thoái chuyển.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát, trong giấc mộng thấy kẻ giặc dữ, phá hoại thành ấp; hoặc thấy lửa cháy bùng lên thiêu đốt xóm làng; hoặc thấy thú dữ muốn đến hại thân; hoặc thấy oan gia muốn chém đầu mình; hoặc thấy cha mẹ sắp chết; hoặc thấy chính thân mình có các việc khổ đến bức bách... Tuy thấy các việc sợ hãi như thế nhưng chẳng kinh sợ, cũng chẳng lo buồn, khi thức dậy, luôn tư duy đúng đắn: “Ba cõi chẳng chân thật, đều như chiêm bao. Khi ta đắc quả vị Giác ngộ cao tột sẽ thuyết pháp cho các hữu tình biết rằng ba cõi đều là hư vọng, đều như cảnh chiêm bao”, đó là tướng các Bồ-tát không thoái chuyển.

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát cho đến trong giấc mộng, thấy có các loài hữu tình ở cảnh giới địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, liền nghĩ: “Ta phải siêng năng tu hạnh Bồ-tát, mau thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột, ở trong cõi Phật của ta không có những cảnh giới và tên xấu ác như địa ngục, ác thú, súc sinh, ngạ quỷ... .” Khi thức dậy cũng nghĩ như thế và Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy khi thành Phật, quốc độ sẽ thanh tịnh, không có nẻo ác và tên các nẻo xấu kia, đó là tướng các Bồ-tát không thoái chuyển.

Thiện Hiện, hoặc các Bồ-tát trong giấc mộng, thấy lửa thiêu đốt các loài hữu tình trong địa ngục..., hoặc lại thấy thiêu đốt xóm làng, thành ấp; liền phát nguyện: “Ta nếu đã được thọ ký không thoái chuyển thì nguyện lửa dữ này biến thành mát mẻ.” Nếu Bồ-tát này, khi phát nguyện như thế, trong giấc mộng thấy lửa lập tức tắt ngay; thì nên biết Bồ-tát đã được thọ ký không thoái chuyển. Nếu Bồ-tát này khi phát nguyện như thế, mà trong giấc mộng thấy lửa chẳng tắt ngay, thì nên biết chưa được thọ ký không thoái chuyển. Khi thức dậy, thấy lửa thiêu đốt các thành ấp; theo nguyện, lửa tắt hay chẳng tắt thì cũng như trong mộng là đã thọ ký không thoái chuyển hay là chưa.

Thiện Hiện, hoặc các Bồ-tát khi thức dậy thấy lửa thiêu đốt các thành ấp, liền nghĩ: “Nếu ta thật có tướng không thoái chuyển thì nguyện lửa dữ này lập tức tắt ngay và biến thành mát mẻ.” Nghĩ xong, nói ra nhưng lửa chẳng tắt ngay, lại còn thiêu đốt từ làng này lan qua làng khác, hoặc thiêu đốt từ nhà này lan qua nhà khác. Lần lượt như thế lửa đó mới tắt, nên biết các Bồ-tát này cũng đã được thọ ký không thoái chuyển nhưng bị thiêu đốt là do ương họa của hủy báng chánh pháp còn lại, hoặc biểu hiện tướng khổ của hủy báng chánh pháp ở tương lai.

Này Thiện Hiện, hoặc các Bồ-tát thấy có nam hoặc nữ đang bị phi nhân mê hoặc, chịu các khổ não, chẳng thể xa lìa; liền nghĩ: “Nếu các Đức Như Lai biết ta đã được ý muốn thanh tịnh, biết ta đã được thọ ký không thoái chuyển, đã xa lìa địa vị Thanh văn, Độc giác... chắc chắn đắc quả vị Giác ngộ cao tột; nguyện các Ngài rủ lòng thương xót, soi xét tâm niệm của ta đã nghĩ. Nếu ta thật có thể tu hạnh Bồ-tát, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột, cứu giúp dứt khổ sinh tử cho hữu tình thì nguyện nam hoặc nữ này chẳng bị phi nhân làm não loạn. Chúng sẽ theo lời ta nói lập tức bỏ đi.” Các Bồ-tát này khi nói như thế, nếu phi nhân kia chẳng chịu bỏ đi, nên biết là chưa được thọ ký không thoái chuyển. Nếu phi nhân kia lập tức bỏ đi, nên biết các Bồ-tát đó đã được thọ ký không thoái chuyển.

Này Thiện Hiện, có các Bồ-tát thật sự chưa được thọ ký không thoái chuyển, thấy nam hoặc nữ đang bị phi nhân mê hoặc, chịu các khổ não chẳng thể xa lìa, bỗng liền phát lời chân thật chí thành rằng: “Nếu ta đã được thọ ký không thoái chuyển, thì khiến cho nam hoặc nữ này chẳng bị phi nhân làm não loạn. Phi nhân vâng theo lời ta, sẽ nhanh chóng bỏ đi.” Khi ấy, ác ma vì dối gạt người kia nên liền xua đuổi, hối thúc, làm cho phi nhân lập tức bỏ đi. Vì sao? Vì oai lực của ác ma mạnh hơn phi nhân nên phi nhân vâng lời ma, lập tức bỏ đi. Khi ấy Bồ-tát kia nghĩ: “Phi nhân bỏ đi là nhờ oai lực của ta. Vì sao? Vì phi nhân kia vâng theo lời thệ nguyện của ta, lập tức buông thả những nam, nữ này, chứ không do nguyên nhân nào khác.” Các Bồ-tát này, chẳng thể biết rõ được đó là việc làm của ma, mà bảo là do năng lực của mình, sinh tăng thượng mạn, khinh chê các Bồ-tát khác; nên tuy siêng năng tinh tấn, nhưng hoàn toàn chẳng thể nắm bắt quả vị Giác ngộ cao tột, rơi vào hàng Nhị thừa, luôn bị ác ma mê hoặc. Thế nên, Bồ-tát nên khéo hiểu biết cho rõ về việc tu các thiện nghiệp của các ác ma.

Này Thiện Hiện, có các Bồ-tát thật chưa được thọ ký đắc không thoái chuyển, mà xa lìa phương tiện thiện xảo Bát-nhã ba-la-mật-đa nên không tánh khỏi bị ma dối gạt. Nghĩa là, có các ác ma vì muốn lừa gạt, nên tìm cách biến hóa ra các thứ hình tượng, đi đến chỗ Bồ-tát nói thế này: “Bạn có biết không? Chư Phật quá khứ đã từng thọ ký cho bạn đại Bồ-đề. Tên tuổi sai khác trong bảy đời của bạn cho đến quyến thuộc ta đều biết hết. Bạn sinh ở phương đó, nước đó, thành đó, ấp đó, trong xóm làng đó. Bạn sinh năm đó, tháng đó, ngày đó, giờ đó, sinh vào ngôi sao của Thiên vương đó... ”

Như thế, ác ma nếu thấy Bồ-tát bẩm tánh yếu đuối, các căn ám độn, liền dối trá thọ ký rằng: “Bạn ở đời trước bẩm thọ căn tánh đã từng như thế.”

Nếu thấy Bồ-tát bẩm tánh kiên cường, các căn sáng suốt, lanh lợi, liền dối trá thọ ký: “Bạn ở đời trước cũng từng như thế.”

Nếu thấy Bồ-tát đầy đủ các công đức Đỗ-đa và hạnh thù thắng khác, liền dối trá thọ ký rằng: “Bạn ở đời trước cũng từng như thế, đầy đủ các công đức, nên tự vui mừng, chớ nên coi nhẹ.”

Bấy giờ, các Bồ-tát kia nghe ác ma nói về các công đức quá khứ, hiện tại của mình, vui mừng hớn hở, sinh tâm kiêu mạn, tự mãn, chê bai khinh miệt các Bồ-tát khác. Ác ma biết rồi, lại bảo rằng: “Bạn nhất định thành tựu công đức thù thắng, chư Phật đã thọ ký cho bạn đại Bồ-đề nên đã có tướng điềm lành thù thắng đang hiện ra như thế.”

Bấy giờ, ác ma vì làm rối loạn nên lại giả làm các thứ hình tượng, đi đến chỗ Bồ-tát, tỏ vẻ thân ái, nói: “Bạn nay đã đủ đức không thoái chuyển, nên tự kính trọng, chớ nên tôn người.” Khi Bồ-tát này nghe những lời của ác ma xong, lòng kiêu ngạo tự mãn lại càng vững chắc thêm, khiến cho vốn đã xa trí Nhất thiết trí lại càng xa hơn. Thế nên, Bồ-tát muốn đắc Bồ-đề, nên biết rõ về các việc làm của ác ma.

Này Thiện Hiện, có các Bồ-tát chẳng thể biết rõ danh tự thật tướng; chỉ nghe danh tự hư dối, sinh chấp trước. Đó là do ác ma tìm cách biến hóa thành các thứ hình tượng, đến bảo Bồ-tát: “Sự tu hành của bạn, hạnh nguyện đã viên mãn, không lâu sẽ chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Khi bạn thành Phật sẽ được danh hiệu tôn quý và công đức thù thắng như thế.” Nghĩa là các ác ma kia, biết Bồ-tát này luôn luôn ước nguyện: “Khi ta thành Phật sẽ được danh hiệu tôn quý như thế”; nên ác ma theo ước nguyện đó mà thọ ký cho.

Khi ấy, Bồ-tát này vì xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa phương tiện thiện xảo, nghe ma thọ ký nên suy nghĩ rằng: “Lạ thay! Người này thọ ký cho ta sẽ thành Phật với danh hiệu tôn quý, cùng tương ưng với ước nguyện từ lâu của ta. Do vậy nên biết, ta chắc chắn sẽ được thành Phật với danh hiệu tôn quý hơn người khác.” Ác ma cứ thọ ký danh hiệu cho người kia như thế, như thế... Vì vậy mà người kia kiêu mạn có tăng mãi, khinh miệt các Bồ-tát thật sự có đức khác. Do đó càng xa lìa quả vị Giác ngộ cao tột, rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác.

Các Bồ-tát này, nếu có thân như thế, mà gần gũi bạn lành, chí thành sám hối, tuy trôi lăn nhiều đời trong vòng sinh tử, nhưng cuối cùng cũng sẽ chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Hoặc nếu có thân này, mà chẳng gặp bạn lành có chí thành sám hối thì cũng nhất định trôi lăn sinh tử, nhiều đời ngu si điên đảo. Về sau mặc dù có tinh tấn tu các nghiệp lành nhưng vẫn rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác. Kiêu mạn, khinh chê các Bồ-tát khác như thế, tội nặng hơn tứ trọng và năm tội vô gián gấp vô lượng lần. Thế nên Bồ-tát phải hiểu biết rõ về sự thọ ký với danh hiệu hư dối... đó là việc làm vi tế của ma, không nên kiêu mạn khinh chê Bồ-tát khác.

Này Thiện Hiện, có các Bồ-tát ở núi rừng, đồng hoang, tu hạnh xa lìa. Bấy giờ có ác ma đi đến chỗ Bồ-tát đó, cung kính khen ngợi, nói thế này: “Đại sĩ thường tu hạnh chân thật xa lìa, hạnh xa lìa này Hiền thánh khen ngợi, các hàng Trời, Rồng, Thần đều bảo vệ.”

Thiện Hiện nên biết, Ta chẳng khen ngợi hạnh xa lìa này là chân thật.

Thiện Hiện bạch:

–Bạch Thế Tôn, hạnh xa lìa này nếu chẳng phải chân thật thì còn có hạnh nào?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát ở thành ấp, hoặc ở núi rừng, đồng hoang, chỉ xa lìa phiền não, tác ý Nhị thừa, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì gọi là hạnh chân chánh xa lìa của Bồ-tát. Hạnh xa lìa này chư Phật Thế Tôn chấp nhận, khen ngợi. Bồ-tát nên học, nó làm cho các Bồ-tát mau chứng Bồ-đề.

Thiện Hiện nên biết, Ma thường khen ngợi những người ở núi rừng, đồng hoang; ngồi yên tịnh tư duy, nhưng còn xen tạp phiền não, tác ý Nhị thừa, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chẳng thể viên mãn trí Nhất thiết trí.

Có các Bồ-tát, tuy ưa tu hành pháp hạnh xa lìa; được ma khen ngợi nên sinh lòng khinh miệt các Bồ-tát khác cũng thường ở xóm làm thành ấp, tu hạnh chân chánh xa lìa, thì Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này đã xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa; tuy trải qua thời gian lâu ở núi sâu, đồng hoang; tu hạnh xa lìa; nhưng chẳng biết rõ pháp chân xa lìa, tăng thêm kiêu mạn, càng sinh ưa đắm địa vị Nhị thừa, hoàn toàn chẳng thể nắm bắt quả vị Giác ngộ cao tột, chẳng phải là điều Phật Thế Tôn khen ngợi, chấp nhận; cũng chẳng phải chỗ nên tu hành của Bồ-tát.

Thiện Hiện nên biết, Ta khen ngợi pháp chân tịnh xa lìa của các chúng Bồ-tát. Các Bồ-tát này hoàn toàn chẳng thành tựu hạnh ấy. Ở trong hạnh chân tịnh xa lìa cũng chẳng thấy có hành tướng tương tợ, nhưng các ác ma vì muốn lừa gạt Bồ-tát kia, làm cho sinh kiêu mạn, khinh Bồ-tát khác, nên thường đi lại trong không trung ân cần khen ngợi: “Đây là pháp hạnh chân tịnh xa lìa”.

Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này ở núi rừng, đồng hoang nhưng tâm náo loạn, chẳng thể nào tu học hạnh chân chánh xa lìa. Có các Bồ-tát tuy ở xóm làng, thành ấp nhưng tâm tịch tĩnh, thường hay tu học hạnh chân chánh xa lìa.

Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này đối với các chúng Bồ-tát thường tu học hạnh chân chánh xa lìa, khinh chê hủy báng như kẻ hàng thịt; còn đối với các chúng Bồ-tát chẳng thể tu học hạnh chân chánh xa lìa, thì cung kính cúng dường, tôn trọng như Phật Thế Tôn.

Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, phát sinh các thứ phân biệt chấp trước, thường suy nghĩ: “Sự tu học của ta là chân xa lìa, nên được phi nhân đi đến chỗ ta khen ngợi, hộ niệm. Người ở thành ấp thân tâm rối loạn, ai mà hộ niệm, khen ngợi, kính trọng!” Các Bồ-tát này tâm nhiều kiêu mạn, ác nghiệp và phiền não ngày đêm tăng trưởng.

Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát này đối với chúng Bồ-tát là kẻ hàng thịt, làm nhơ nhớp chúng Đại Bồ-tát, cũng là giặc lớn trên cõi trời, trong loài người, dối gạt Trời, Người, A-tố-lạc. Thân tuy mặc pháp y của Sa-môn nhưng tâm thường ưa ôm ấp ý như kẻ giặc. Những bậc phát tâm hướng đến Bồ-tát thừa thì chẳng nên gần gũi, cung kính cúng dường họ. Vì sao? Vì những hạng người này ôm lòng tăng thượng mạn, bề ngoài thì giống như Bồ-tát nhưng bên trong lại nhiều phiền não, ác nghiệp dẫy đầy.

Thế nên này Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát chân thật thì chẳng bỏ trí Nhất thiết trí, cầu chứng quả vị Giác ngộ cao tột, làm lợi ích an vui cho khắp tất cả loài hữu tình chẳng nên gần gũi hạng người ác như thế.

Thiện Hiện nên biết, các chúng Đại Bồ-tát thường nên tinh tấn tu sự nghiệp chân tịnh, nhàm chán và xa lìa sinh tử, chẳng đắm trước ba cõi; đối với hạng người hàng thịt và ác tặc kia cũng nên phát tâm Từ, Bi, Hỷ, Xả; thường nghĩ: “Ta chẳng nên phát khởi như kẻ ác kia mà mắc phải lỗi lầm. Giả sử lúc bị thất niệm, mà thoáng khởi lên như họ, thì liền nên tỉnh giác, trừ diệt ngay.”

Thế nên Bồ-tát muốn chứng quả vị Giác ngộ cao tột, phải khéo tỉnh giác biết rõ việc của các ác ma. Nên siêng năng tinh tấn xa lìa, trừ diệt tội lỗi như Bồ-tát kia đã mắc phải, siêng năng cầu quả vị Giác ngộ cao tột.

Nếu các Bồ-tát học như thế thì chính là khéo tỉnh giác về việc làm của ma.

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 564

Phẩm 20: Ý muốn thù thắng

Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát với ý muốn thù thắng, để cầu chứng quả vị Giác ngộ cao tột, thì thường phải gần gũi, cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen bạn lành chân tịnh.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Những ai là bạn lành chân tịnh của Bồ-tát?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Chư Phật đều là bạn lành của Bồ-tát. Nếu người nào có thể tuyên thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dạy bảo, trao truyền cho các chúng Bồ-tát, làm cho họ đối với pháp môn sâu xa Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể ngộ nhập, thì cũng được gọi là bạn lành của Bồ-tát. Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; nên biết đó cũng là bạn lành của Bồ-tát. Như vậy, sáu pháp Ba-la-mật-đa là thầy, là bậc dẫn đường, là ánh sáng, là bó đuốc, là sự rực rỡ, là sự sáng soi, là nhà cửa, là sự hộ trì, là chỗ quay về, là nơi hướng đến, là hòn đảo, là cồn bãi, là cha lành, là mẹ hiền của các Bồ-tát. Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều nương sáu pháp Ba-la-mật-đa mà được thành tựu sự nghiệp công đức. Vì sao? Vì sáu pháp Ba-la-mật-đa như thế, có khả năng thu nhiếp, hộ trì khắp tất cả Phật pháp.

Thế nên này Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát muốn chứng quả vị Giác ngộ cao tột thì nên học sáu pháp Ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát muốn học sáu pháp Ba-la-mật-đa thì đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa phải chí tâm lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, quán sát nghĩa lý, cầu xin xác quyết điều nghi ngờ. Vì sao? Vì kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, có thể làm tôn chỉ, làm người dẫn đường, làm mẹ sinh đẻ nuôi dưỡng cho sáu pháp Ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, nếu các Bồ-tát muốn được hạnh chẳng theo người khác chỉ dạy, muốn trụ địa vị chẳng theo người khác chỉ dạy muốn dứt nghi ngờ cho tất cả hữu tình, muốn làm mãn nguyện cho tất cả hữu tình, nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy gì làm tướng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa lấy vô ngại làm tướng.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có nhân duyên nào, tướng vô ngại của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, mà tất cả các pháp cũng có được chăng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Có nhân duyên nên tướng vô ngại của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với các pháp khác cũng có thể nói là có. Vì sao? Vì tất cả pháp đều như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là không và xa lìa.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu tất cả pháp đều là không và xa lìa, thì tại sao hữu tình có nhiễm, có tịnh? Vì sao? Vì chẳng phải pháp không, xa lìa có thể nói là có nhiễm, có tịnh; chẳng phải pháp không, xa lìa có thể chứng Bồ-đề; chẳng phải lìa pháp không, xa lìa thì có riêng pháp khác có thể đắc. Làm sao để con hiểu được nghĩa như thế?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Hữu tình từ lâu có ngã... và tâm chấp ngã... không?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như thế!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Hữu tình do chấp ngã và ngã sở mà có không, xa lìa phải không?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như thế!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Hữu tình do chấp ngã, ngã sở nên lưu chuyển sinh tử phải không?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, đúng như thế!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Hữu tình lưu chuyển sinh tử như thế, nên tạo ra có tạp nhiễm và thanh tịnh. Do các hữu tình chấp trước sai lầm về ngã và ngã sở nên nói có tạp nhiễm; nhưng ở trong đó chẳng có sự tạp nhiễm. Do các hữu tình không chấp trước về ngã và ngã sở một cách sai lầm nên nói có thanh tịnh, nhưng ở trong đó chẳng có sự thanh tịnh.

Thế nên này Thiện Hiện, tuy tất cả pháp đều không, xa lìa; nhưng các hữu tình cũng có thể tạo ra có nhiễm, có tịnh. Nếu các Bồ-tát luôn thực hành như thế, thì gọi là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Hy hữu thay! Kính bạch Thế Tôn, tuy tất cả pháp đều không, xa lìa; nhưng các hữu tình có nhiễm, có tịnh. Nếu các Bồ-tát có thể hành như thế thì chẳng hành sắc, thọ, tưởng, hành, thức; Trời, Người, A-tố-lạc... trong thế gian cũng chẳng thể chế phục, hơn hẳn tất cả hạnh tu hành của Thanh văn và Độc giác và đạt đến chỗ không gì hơn.

Các Đại Bồ-tát này, do tác ý tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa nên ngày đêm an trú phương tiện thiện xảo, hướng thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy!

Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Giả sử tất cả hữu tình trong châu Thiệm-bộ này cùng một lúc đều được thân người, rồi đều phát tâm Bồ-đề, trọn đời bố thí, lại đem việc bố thí này hồi hướng Bồ-đề. Do nhân duyên này được phước nhiều chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Rất nhiều! Kính bạch Thế Tôn!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu có Bồ-tát dù chỉ một ngày an trụ, tác ý tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì đạt được công đức nhiều hơn trước vô lượng, vô số. Vì sao? Vì Bồ-tát này, đúng như thật đã an trụ tác ý tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và cả ngày như thế thì có thể làm ruộng phước cho tất cả hữu tình. Do Bồ-tát này đã phát sinh tâm từ nên các loài hữu tình không ai bằng, chỉ trừ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

Bồ-tát như thế là có đầy đủ trí tuệ, thù thắng vi diệu. Do trí tuệ thù thắng vi diệu nên thấy được các hữu tình chịu khổ não lớn như bị hình phạt chém giết, sinh lòng đại Bi. Lại dùng Thiên nhãn thấy loài hữu tình tạo nghiệp vô gián, đọa chốn vô gián, chịu các khổ não; hoặc bị lưới tà kiến phủ che, chẳng thấy được đường chánh. Bồ-tát thấy xong thương xót, càng sinh lòng nhàm chán, sợ hãi, duyên khắp cho tất cả hữu tình ở thế gian, khởi tác ý tương ưng với đại Từ bi: “Ta phải làm bậc thầy dẫn đường lớn để cho tất cả hữu tình thoát khỏi các khổ.” Mặc dầu nghĩ như thế nhưng không an trú tưởng này, cũng chẳng an trú tưởng khác. Như thế gọi là Bồ-tát có ánh sáng trí tuệ lớn.

Do an trú trên sự an trú này, nên có thể làm ruộng phước cho tất cả thế gian. Tuy chưa chứng đắc trí Nhất thiết trí, nhưng đối với Bồ-đề không còn thoái chuyển, có thể thọ nhận tất cả sự cúng dường của thí chủ. Bồ-tát như thế là an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, đã có thể đền ân thí chủ một cách trọn vẹn, cũng đã gần gũi trí Nhất thiết trí.

Thế nên, Bồ-tát muốn chẳng nhận lãnh sự cúng dường của tín thí thế gian một cách hư dối, muốn chỉ dạy con đường chân tịnh cho hữu tình, muốn làm lợi ích lớn cho hữu tình, muốn làm ánh sáng lớn cho thế gian, muốn giải thoát cho hữu tình ra khỏi lao ngục sinh tử, muốn ban cho hữu tình Pháp nhãn thanh tịnh; thì phải nên an trú tác ý tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Do tác ý này, nên nói ra điều gì, cũng đều tương ưng với nghĩa thú của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các tác ý khác không bao giờ khởi lên. Vì sao? Vì Bồ-tát tác ý tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, cứ tiếp nối lưu chuyển...

Ví như có người trước kia chưa từng có ngọc báu mạt-ni, sau có được, hoan hỷ vui mừng, nhưng chẳng may bị mất, lòng rất buồn khổ, luôn nhớ nghĩ than tiếc khôn nguôi, suy nghĩ nên tìm phương kế gì để được lại ngọc ấy. Người kia do đó tác ý tương ưng ngọc báu này, không lúc nào dừng. Bồ-tát cũng thế, nên thường an trú tác ý tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nếu chẳng an trú tác ý như thế, thì làm tiêu tan mất tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí.

Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu tất cả pháp và các tác ý đều lìa tự tánh thì vì lẽ gì Bồ-tát chẳng lìa tác ý tương ưng trí Nhất thiết trí của Bát-nhã?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát, biết tất cả pháp và các tác ý đều lìa tự tánh, thì các Bồ-tát chẳng lìa trí Nhất thiết trí của Bát-nhã. Vì sao? Vì trí Nhất thiết trí của Bát-nhã sâu xa và các tác ý đều không có tự tánh, không tăng, không giảm.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tự tánh thường là không, không tăng, không giảm thì làm sao Bồ-tát tăng trưởng Bát-nhã ba-la-mật-đa để có thể gần gũi Bồ-đề?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, biết tất cả pháp không tăng, không giảm, thì đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng không tăng, không giảm. Nếu các Bồ-tát có thể nghe, biết tất cả pháp không tăng, không giảm như thế mà chẳng kinh chẳng sợ, cũng chẳng chìm đắm, thì các Bồ-tát này hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã đạt đến rốt ráo, an trụ địa vị Bồ-tát không thoái chuyển, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa có pháp có thể đắc mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi không của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa không của Bát-nhã ba-la-mật-đa, có pháp có thể đắc có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi không, mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa không, có pháp có thể đắc mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi không mà có thể hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa không, có pháp có thể đắc mà có thể hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa có pháp có pháp có thể mà có thể hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi sắc, thọ, tưởng, hành, thức... mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa sắc, thọ, tưởng, hành, thức... có pháp có thể đắc mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải ngay nơi không của sắc, thọ, tưởng, hành, thức... mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải!

–Kính bạch Thế Tôn, có phải xa lìa không của sắc, thọ, tưởng, hành, thức... mà có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và hành không chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải.

Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu như thế thì Bồ-tát dùng những pháp nào để có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và hành không?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ông thấy có pháp nào có thể hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và hành không chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ông thấy có Bát-nhã ba-la-mật-đa và thấy có không là chỗ sở hành của các Bồ-tát chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Pháp mà ông không thấy, pháp này có thể đắc được chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Pháp chẳng thể nắm bắt đó có sinh chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không!

Phật bảo Thiện Hiện:

–Thật tướng của pháp mà ông chẳng thấy, chẳng đắc; đó là Vô sinh pháp nhẫn của Bồ-tát; Bồ-tát thành tựu nhẫn như thế thì được thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột, cũng gọi là đạo Vô sở úy của Như Lai. Nếu các Bồ-tát siêng năng hành đạo này, mà chẳng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, chẳng đắc trí Đại, trí Diệu, trí Tự nhiên, trí Nhất thiết trí và trí Như Lai thì lẽ đó không thể có.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bồ-tát vì các pháp không sinh mà được thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột của Phật chăng?

–Này Thiện Hiện, chẳng phải vậy.

–Kính bạch Thế Tôn, nếu thế thì làm sao các Bồ-tát có thể được thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột của Phật?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Ông thấy có pháp để thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột của Phật chăng?

Thiện Hiện bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn, không! Con chẳng thấy có pháp nào có thể được thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột của Phật, cũng chẳng thấy có pháp nào có thể làm cho người được chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột của Phật; thời gian chứng, nơi chốn chứng và do đấy chứng; hoặc có pháp được chứng, cũng đều chẳng thấy.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Vì tất cả pháp là chẳng thể nắm bắt được nên chẳng nghĩ: “Đây là người chứng, đây là pháp chứng quả vị Giác ngộ cao tột của Phật.”

Khi ấy, Thiên đế Thích bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất là sâu xa, khó thấy, khó biết, rốt ráo, xa lìa; chẳng phải với chút ít căn lành mà các loài hữu tình có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, biên chép, lắng nghe, thọ trì, đọc tụng.

Bấy giờ Phật bảo Thiên đế Thích:

–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Này Kiều-thi-ca, giả sử tất cả hữu tình trong châu Thiệm-bộ này, đều thành tựu mười nẻo nghiệp thiện, phước như thế so với phước đạt được của người có thể biên chép, lắng nghe, thọ trì, đọc tụng kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì chẳng bằng một phần trăm, chẳng bằng một phần ngàn, cho đến cũng chẳng bằng một phần nhỏ nhất.

Khi ấy có Bí-sô bảo với Thiên đế Thích:

–Nếu có người biên chép, lắng nghe, thọ trì, đọc tụng Bát-nhã ba-la-mật-đa thì công đức đạt được sẽ hơn ngài?

Thiên đế Thích thưa:

–Các loài hữu tình kia, chỉ cần khi mới phát tâm lần đầu, còn hơn tôi, huống là biên chép, lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, tinh tấn tu học, tư duy đúng pháp Bát-nhã ba-la-mật-đa. Bí-sô nên biết, loài hữu tình đó chính là Bồ-tát, Bồ-tát ấy, đạt được lượng phước hơn khắp tất cả Trời, Người, A-tố-lạc... trong thế gian. Lượng phước mà Bồ-tát ấy đã đạt được, cũng hơn tất cả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác; cũng hơn tất cả Bồ-tát xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu hạnh Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa và các công đức khác.

Bí-sô nên biết, nếu các Bồ-tát đúng như lời dạy, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa phương tiện thiện xảo, thì các Bồ-tát này hơn khắp tất cả Trời, Người, A-tố-lạc... trong thế gian. Trời, Người, A-tố-lạc... trong thế gian đều nên cúng dường. Vì sao? Vì các Bồ-tát này làm đúng theo như lời dạy mà tu hành rốt ráo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; các Bồ-tát này có thể tiếp nối chủng tánh trí Nhất thiết trí làm cho chẳng dứt mất; thường chẳng xa lìa chư Phật Thế Tôn; thường không xa lìa tòa Bồ-đề vi diệu; thường có thể cứu vớt các loài hữu tình chìm đắm trong bùn sinh tử.

Các Bồ-tát này, khi tu học như thế thường học pháp cần nên học của Bồ-tát, chẳng học pháp nên học của Nhị thừa. Các Thiên thần... thường theo ủng hộ, bốn Đại thiên vương thường đi đến chỗ của người đó, cung kính cúng dường, cùng thưa: “Lành thay Đại sĩ, nên siêng năng tinh tấn tu học pháp cần nên học của chúng Bồ-tát, sẽ mau được an tọa tòa Bồ-đề vi diệu, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Như Thiên vương xưa kia dâng bốn bát, con cũng sẽ dâng.”

Bí-sô nên biết, đối với các Bồ-tát này, Thiên đế Thích chúng con còn đi đến chỗ của vị ấy cung kính cúng dường, huống là các Thiên thần khác.

Bí-sô nên biết, các Bồ-tát này khi học như thế, được tất cả Như Lai và các Bồ-tát, các hàng Trời, Rồng... thường theo hộ vệ. Do nhân duyên này, tất cả hiểm nạn, nguy khốn ở thế gian làm cho thân tâm buồn khổ đều chẳng thể làm tổn hại, cũng chẳng có thể phát sinh các thứ bệnh.

Bí-sô nên biết, các Bồ-tát này đạt được những lợi ích thù thắng hiện tại như thế và công đức ở đời sau thì vô lượng, vô biên.

Khi ấy, A-nan-đà thầm nghĩ: “Thiên chủ Đế Thích tự mình có biện tài khen ngợi công đức của Bồ-tát như thế, hay là nhờ oai thần của Như Lai gia bị?”

Thiên đế Thích nương oai thần của Phật, biết được ý nghĩ của A-nan-đà, nên thưa bạch Đại đức:

–Chẳng phải biện tài của tôi mà đều là nhờ oai thần của Như Lai gia bị.

Bấy giờ, Phật bảo A-nan-đà:

–Đúng vậy, đúng vậy! Thiên đế Thích nương oai thần của Phật nên có thể nói như thế.

Khánh Hỷ nên biết, nếu khi Bồ-tát tư duy, tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì khi ấy tất cả ác ma ở thế giới ba lần ngàn, đều sinh tâm nghi ngờ, sợ hãi nghĩ: “Các Bồ-tát này đang ở giai đoạn chứng Niết-bàn hay thoái lui vào địa vị Nhị thừa, hay là thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột, chuyển vận bánh xe diệu pháp, làm trống không cảnh giới của ta?”

Phẩm 21: Tu học

Khánh Hỷ, nếu khi Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, ngày đêm siêng năng, thường không lìa bỏ, thì khi ấy quyến thuộc của ma như bị tên găm vào tim, run sợ lo buồn, hoảng hốt, ngồi đứng chẳng yên.

Khánh Hỷ, nếu khi Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, ngày đêm tinh chuyên, sẽ đạt đến Niết-bàn, khi ấy quyến thuộc của ma sẽ đi đến chỗ của Bồ-tát đó, biến làm các sự việc đáng sợ, muốn làm cho thân tâm Bồ-tát khủng khiếp, kinh sợ, đủ để thoái lui dần tâm đại Bồ-đề.

Khánh Hỷ, chẳng phải các Bồ-tát khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa đều bị ác ma làm rối loạn hết cả. Nếu Các Bồ-tát nào đời trước nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này không có lòng tin hiểu, lại hủy báng, chê bai, các Bồ-tát ấy khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu các Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nghi ngờ do dự là có hay là không có; các Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu các Bồ-tát xa lìa bạn lành, bị bạn ác khống chế, chẳng nghe nghĩa thú sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Do chẳng nghe nên chẳng thấy, chẳng biết phải làm thế nào để tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, các Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu các Bồ-tát bị pháp tà khống chế, khi ấy ác ma liền nghĩ: “Bồ-tát này là bạn của ta, là người sẽ làm cho vô lượng người khác xả bỏ chánh pháp, làm cho nguyện của ta được viên mãn”; các Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu các Bồ-tát, khi nghe thuyết kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, bảo với các Bồ-tát khác rằng: “Bát-nhã ba-la-mật-đa này lý thú sâu xa, khó tin, khó hiểu, như thế thì biên chép, thọ trì, đọc tụng mà làm gì? Nguồn gốc này chính ta còn chẳng thể đạt được, huống là những người trí cạn, phước mỏng kia!”; các Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu có các Bồ-tát khinh chê các Bồ-tát khác và nói thế này: “Ta có thể an trụ hạnh chân thật xa lìa, còn các ông thì không thể.” Bấy giờ ác ma sẽ vui mừng hớn hở, các Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu có Bồ-tát tự ỷ vào tên tuổi, dòng họ và công đức tu hạnh Đỗ-đa của mình mà khinh miệt các chúng Bồ-tát tu các pháp thắng thiện khác; thường khen mình và hủy báng chê bai các vị khác: “Họ thật không có các hành trạng tướng của không thoái chuyển mà cho mình có, nên sinh nghiệp phiền não.” Khi ấy, ác ma rất vui mừng, nghĩ: “Bồ-tát này sẽ làm cho cung điện và quốc độ của ta chẳng trống không mà còn tăng thêm cảnh giới địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ.” Lúc này ác ma sẽ giúp thần lực cho người kia, làm cho người đó càng tăng thêm uy lực biện tài, do đó được nhiều người tin nhận lời của người đó. Nhân đó, khuyên phát đồng ác kiến như nhau, ác kiến đồng rồi, học theo pháp tà của người kia; học theo pháp tà rồi, phiền não thêm mạnh; vì tâm điên đảo nên phát sinh ba nghiệp, luôn nhận quả chẳng đáng ưa. Do nhân duyên này tăng thêm nẻo ác, làm cho cung điện của ma càng thêm đông đảo. Do đó ác ma vui mừng hớn hở, muốn làm điều gì đều tùy ý tự tại. Các Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ác ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu có các Bồ-tát cầu Thanh văn, Độc giác thừa, mà chê bai, gây gổ, phỉ báng lẫn nhau, bấy giờ ác ma nghĩ: “Nay Bồ-tát này, tuy xa Bồ-đề nhưng chẳng xa lắm, tuy gần nẻo ác nhưng chẳng gần lắm.” Nếu khi Bồ-tát cùng với thiện nam... an trụ Bồ-tát thừa, mà chê bai, gây gổ, phỉ báng nhau, khi ấy ác ma nghĩ: “Hai Bồ-tát này rất xa Bồ-đề, rất gần nẻo ác.” Nghĩ xong, ma rất vui mừng hớn hở và oai lực của chúng tăng thêm, làm cho hai bên bạn bè đấu tranh luôn chẳng dứt, làm cho vô lượng, vô biên hữu tình khác đều hết lòng nhàm chán Đại thừa. Các Bồ-tát này, khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa, liền bị ma làm rối loạn.

Khánh Hỷ, nếu có các Bồ-tát chưa được thọ ký không thoái chuyển Bồ-đề; đối với các Bồ-tát đã được thọ ký không thoái chuyển Bồ-đề, lại sinh tâm tổn hại, đấu tranh, khinh miệt, chê bai, mắng nhiếc, phỉ báng; tùy theo các Bồ-tát này đã phát khởi bao nhiêu niệm tâm chẳng lợi ích thì sẽ thoái lui bấy nhiêu kiếp từng tu thắng hạnh, trải qua bấy nhiêu đời xa lìa bạn lành, lại chịu bấy nhiêu đời sinh tử ràng buộc. Nếu chẳng xả bỏ tâm đại Bồ-đề, trở lại phải bấy nhiêu kiếp mặc áo giáp hoằng thệ, phải siêng tu thắng hạnh không lúc nào gián đoạn; rồi sau mới được bù đắp lại bấy nhiêu công đức.

Khánh Hỷ bạch Phật:

–Các Bồ-tát này đã phát khởi tâm ác sinh tử tội khổ, thì cần phải luân hồi trải qua bấy nhiêu đời, hay ở nửa chừng cũng được ra khỏi? Các Bồ-tát bị thoái lui thắng hạnh thì cần phải siêng năng trải bấy nhiêu kiếp không lúc nào gián đoạn, rồi sau đó mới được bù đắp hay là ở nửa chừng có thể phục hồi lại như trước?

Phật bảo Khánh Hỷ:

–Ta vì Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn nói cách xuất tội và phục hồi lại thiện pháp.

Khánh Hỷ nên biết, nếu các Bồ-tát sau khi tạo tội mà tâm không hổ thẹn, ôm ấp ác không bỏ, chẳng chịu như pháp mà tỏ bày sám hối, thì Ta nói: Hạng người ấy ở nửa chừng không thể xuất tội khổ và phục hồi thiện pháp. Nếu các Bồ-tát sau khi tạo tội, càng sinh lòng hổ thẹn, chẳng ôm ấp tâm ác, tìm người như pháp mà tỏ bày sám hối và nghĩ thế này: “Ta nay đã được thân người vốn khó được, sao lại để cho khởi lên tội lỗi như thế, làm cho mất lợi hành lớn! Ta nên làm lợi ích cho tất cả hữu tình, sao lại làm tổn hại chúng! Ta nên cung kính tất cả hữu tình như tôi tớ thờ chủ, sao lại kiêu mạn khinh miệt, hủy nhục chúng! Ta nên nhận chịu tất cả sự đánh đập, trách mắng của tất cả hữu tình, sao lại đem lời nói và hành động tàn bạo đáp lại chúng! Ta nên hòa giải tất cả hữu tình, làm cho kính mến nhau, sao lại đưa ra lời lẽ hung ác để họ chống chọi nhau! Ta nên chịu đựng tất cả hữu tình dẫm đạp mãi mãi như đường sá hay như chiếc cầu, sao lại trở lại lăn nhục chúng! Ta cầu quả vị Giác ngộ cao tột, vì cứu vớt khổ lớn sinh tử cho hữu tình, làm cho họ đạt được Niết-bàn an vui rốt ráo, sao lại muốn đem khổ đến cho chúng? Từ nay cho đến tận đời vị lai, ta nên như si, như câm, như mù, như điếc, đối với các hữu tình không phân biệt. Giả sử có bị chém đứt đầu, chân, cánh tay, hoặc móc mắt, cắt tai, xẻo mũi, cắt lưỡi, cưa xẻ tất cả các phần chi thể của thân, đối với hữu tình kia, ta quyết không khởi ác. Nếu ta khởi ác, liền thoái thất tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, chướng ngại cho sự cầu trí Nhất thiết trí, không thể làm lợi ích an vui cho hữu tình”; này Khánh Hỷ nên biết, Ta nói các Bồ-tát này, nửa chừng có thể thoát khỏi tội và phục hồi lại thiện pháp, chẳng cần phải trải qua nhiều kiếp số như thế; chẳng bị ác ma làm rối loạn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Khánh Hỷ, các chúng Bồ-tát cùng với những vị cầu Thanh văn, Độc giác thừa, chẳng nên giao thiệp. Giả sử có giao thiệp thì chẳng nên cùng ở chung. Giả sử cùng ở chung với họ thì chẳng nên cùng họ bàn luận, xác quyết, lựa chọn nghĩa lý; chớ có vì việc này mà để tâm phát sinh giận dữ, hoặc phát sinh lời lẽ thô ác; nó làm chướng ngại quả vị Giác ngộ cao tột, làm hư hoại vô biên pháp hạnh của Bồ-tát.

Nếu các Bồ-tát cùng thiện nam trụ nơi Bồ-tát thừa cùng ở chung thì nên xem nhau như bậc Đại sư, cung kính, tôn trọng, vâng lời. Lại nghĩ: “Chúng Bồ-tát kia là bạn lành chân tịnh của chúng ta, đồng ngồi một thuyền, đồng đi một đường, đồng đến một chỗ, đồng một sự nghiệp, cùng học một thời, cùng học một nơi và học một giáo pháp. Nếu học như thế thì không có gì khác.”

Lại nghĩ: “Nếu Bồ-tát kia trụ ý nghĩ xen tạp thì ta sẽ không học chung với Bồ-tát ấy. Nếu Bồ-tát kia lìa ý nghĩ xen tạp thì ta sẽ cùng học tập với họ. Nếu có Bồ-tát khi học như thế thì mau chứng sở cầu trí Nhất thiết trí.” Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật:

–Nếu các Bồ-tát vì tận nên học, vì chẳng sinh nên học, vì xa lìa nên học, vì diệt nên học, là học trí Nhất thiết trí phải không?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu các Bồ-tát khi học như thế thì chẳng phải học trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, do duyên nào, khi Bồ-tát học như thế, chẳng phải học trí Nhất thiết trí?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Phật chứng chân như rất viên mãn nên gọi danh hiệu Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Như vậy, chân như có thể gọi là tận cho đến diệt chăng?

Thiện Hiện bạch:

–Kính bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Vì chân như là vô tướng, không thể nói là tận cho đến diệt vậy.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Thế nên, Bồ-tát khi học như thế chẳng phải là học trí Nhất thiết trí. Nếu các Bồ-tát chẳng vì tận nên học, cho đến chẳng vì diệt nên học, khi học như thế là học trí Nhất thiết trí, cũng là học Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng học lực, địa, vô sở úy… của Phật và vô biên Phật pháp khác.

Thiện Hiện nên biết, nếu các Bồ-tát khi học như thế là đạt đến chỗ rốt ráo của tất cả sự học. Thiên ma, ngoại đạo chẳng thể chinh phục. Dứt trừ hết các điều ác, viên mãn các điều lành. Phần ít hữu tình có thể học như thế. Thế nên Bồ-tát muốn dự vào số hữu tình rất ít ấy thì phải siêng năng tu học phương tiện thiện xảo Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.