SỐ 199 — NĂM TRĂM VỊ ĐỆ TỬ CỦA ĐỨC PHẬT TỰ NÓI VỀ BỔN KHỞI

SỐ 199

NĂM TRĂM VỊ ĐỆ TỬ CỦA ĐỨC PHẬT TỰ NÓI VỀ BỔN KHỞI

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng

Pháp sư Trúc Pháp Hộ.

Khi Đức Phật còn tại thế, có một vị Long vương tên là A-nậu-đạt (đời Tần gọi là Vô Phàn). Bấy giờ, Thế Tôn độ riêng cho các vị Bồ-tát có uy đức lớn tại cung điện báu của vị Long vương ấy. Cung điện đó tọa lạc tại núi Côn lôn, nơi bắt nguồn của năm con sông (Ngũ hà), đứng tại đấy có thể trông thấy tất cả. Tại vùng ấy có một ao nước mọc đầy hoa báu bảy màu. Nước trong ao có đủ tám vị ai uống nước đó liền biết được các hạnh nghiệp đã làm trong đời quá khứ.

Bấy giờ Long vương thỉnh Đức Phật Thế Tôn cùng năm trăm vị đệ tử thượng thủ của Ngài đến thọ thực. Sau khi thọ trai xong, Đức Phật và chư Bồ-tát ngồi trên tòa sen, giảng nói lại những nhân duyên tội phước đã tạo trong đời quá khứ. Tất cả các Bồ-tát đều do những nghiệp nhân rất nhỏ nhiệm nên nhận lãnh báo ứng luân chuyển trong nhiều đời nhiều kiếp không thể tự tế độ, phải nhờ gặp Bậc Chánh Giác mới có thể độ thoát. Lúc ấy mỗi vị đều tự soạn các bài kệ tụng.

Phẩm 1: ĐẠI CA-DIẾP (19 bài kệ)

Phật, Bậc Pháp Ngự khắp trời người

Đến Xá-vệ đoạn trừ triền phược

Thân căn tịch tịnh, đức cao vời

Như Lai truyền dạy các Tỳ-kheo:

“Kỳ hoa dị thảo nhiều vô số

Bốn dòng tuôn chảy về bốn phương

Rồi lại hợp chung quay về biển

Tư-đầu, Na-đề hai nguồn sông

Nơi ấy sức người không thể tới

Nhẹ vượt tầng không mới đến được

Mau cùng Ta đến vùng tuyền lãnh.”

Chúng Tỳ-kheo vâng lời giáo huấn

Đều là bậc đạt đại thần thông

Theo lời Phật dạy vận thần túc

Ví như nhạn chúa lướt dẫn đoàn

Sải cánh trên không dạo hồ hải

Cùng nhìn nhau lòng rộn niềm vui,

Phật cũng thế, Bậc Đại Thiên Chủ

Cùng các đệ tử nhẹ vượt không.

Đến nơi Phật bảo các đồ chúng:

Việc tiền thân các ông đã rõ

Hãy nói Ta nghe tạo nghiệp gì

Nên nay phước đức thật vô lượng.

Đệ tử Phật là ngài Ca-diếp

Tợ như sư tử dạo non sâu

Các kiếp trải qua không dám giấu

Kính tỏ bày hạnh nghiệp tiền thân:

“Xưa con thu hoạch ruộng lúa mạch

Dành một phần dâng Phật-bích-chi

Tâm vô lậu, niệm vui giải thoát

Thường cúng dường bậc Hạnh tịch không.

Lúc ấy lòng con luôn nguyện ước

Suy tư, tìm kiếm pháp Thượng thừa

Cùng người đồng chí hợp một nơi

Khi mạng chung sinh cõi Uất-đơn

Hưởng phước báo do nhân duyên ấy.

Uất-đơn-việt ngàn đời sinh lại

Thắng mạng Thiên, sau đó hóa sinh

Thân Thiên tướng đẹp không ai sánh

Con nương phước ấy tu đức hạnh

Đao-lợi Thiên cung sống ngàn đời

Được tướng mỹ diệu, luôn tự tại

Trang điểm hoa, hương và ngọc báu

Thọ mạng tròn đủ, xả thân trời

Lại trú thân nơi cõi Uất-đơn

Theo nguyện quá khứ nên có duyên.

Cũng do phước báo vui hiến cúng

Sinh nhà Phạm chí thật giàu sang

Tài sản sự nghiệp nhiều vô số

Sống trong ngũ dục nhưng chẳng tham

Được Đấng Toàn Giác, Bậc Tối Thượng

Từ bi thương xót truyền giảng pháp

Năm lực, nhất tâm an định căn

Hành theo Thất giác và Bát chánh

Nhờ các pháp ấy nên tâm con

Lậu hoặc vắng lặng, tuệ bừng sáng

Hợp cùng Thánh chúng thân tối hậu

Cùng nhau lìa tà, tu hạnh chánh.

Pháp của Như Lai là tối thiện

Khiến người giữ giới tròn chí nguyện

Những điều mong ước đều toại ý

Thân tối hậu, con nay đã đạt

Trừ cội nguồn sinh tử, tử sinh

Dây ái dục dứt hẳn từ đây

Mới xứng gọi là Pháp vương tử

Đệ nhất tịch tĩnh, luôn nhớ đạo

Tâm trong lặng không hề nhiễm vướng

Chí con bền vững không chuyển dời

Ví như núi lớn chẳng lay động.”

Như vậy Đức Ca-diếp

Giữa chúng hội Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói duyên đời trước.

Phẩm 2: XÁ-LỢI-PHẤT (12 bài kệ)

Xưa con là Tiên nhân

Gặp Sa-môn giữa rừng

Bích-chi-phật tôn quý

Y hoại sắc vấn thân

Thấy Ngài, lòng hoan hỷ

Nguyện giặt y cho Phật

Lại vì y ca-sa

Luôn kính thành đảnh lễ,

Nên Ngài thương xót con

Hiện thân giữa không trung

Trên dưới phun nước lửa

Phút chốc liền biến mất.

Con lập tức chắp tay

Tự tâm phát nguyện rằng:

“Mong con ở tương lai

Được thông minh, đại tuệ

Chớ sinh nhà hào quý

Cũng chẳng sinh nghèo hèn

Thường sinh nhà bậc trung

Sa-môn là chí nguyện”.

Bởi nhờ công đức ấy

Con suốt năm trăm đời

Thường làm được thân người

Đời đời làm Sa-môn.

Nay là đời sau chót

Cũng sinh lại cõi người

Nhờ gặp Đấng Chánh Giác

Bậc Đạo Sư tối thượng

Nên được làm Sa-môn

Là con dòng họ Thích

Thành tựu A-la-hán

Diệt độ rất thanh lương.

Đời này được Thế Tôn

Giữa chúng Tỳ-kheo Tăng

Khen con trí bậc nhất

Chuyển vận chánh pháp luân.

Bậc trí Xá-lợi-phất

Ở trước chúng Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói về tiền thân.

Phẩm 3: MA-HA MỤC-KIỀN-LIÊN (15 bài kệ)

Xưa con là Tiên nhân

Nhàn cư ở giữa rừng

Có người đến chỗ ấy

Xin con làm Sa-môn

Con bèn cạo râu tóc

Giặt y phục cho người

Vá xong rồi nhuộm y

Trong lòng tự vui sướng.

Vị ấy lui sang bên

Thẳng thân ngồi kiết già

Hiện thân Bích-chi-phật

Bay vút lên hư không.

Lúc đó con phát nguyện:

“Nay Ngài hiện sức thần

Mong con cũng như thế

Có đại lực thần thông.”

Bởi nhờ phước đức ấy

Ở chỗ nào sinh ra

Trên trời hay cõi người

Phước đức đều sáng rực.

Nay là đời sau chót

Lại thọ sinh nhân gian

Nhờ gặp Đấng Chánh Giác

Bậc Đạo Sư tối thượng

Xuất gia làm Sa-môn

Con Pháp vương họ Thích

Đạt quả A-la-hán

Diệt độ trong thanh lương

Chỉ làm ít điều thiện

Được vô lượng an ổn.

Con từng làm điều ác

Nay thưa xin lắng nghe,

Phía Đông La-duyệt-kỳ

Sinh con nhà quyền quý

Rời khỏi nhà dạo chơi

Đến nhà người ăn uống

Liền thấy cha mẹ họ

Lấy hai người đùa vui

Thấy thế họ đánh con

Chửi mắng và rượt đuổi,

Chỉ cần sống chân chánh

Nhưng con lại không làm

Nên đọa ngục Hắc thằng

Thọ khổ vô số kiếp

Tai ương xưa còn sót

Bây giờ đời sau cùng

Bị ngoại đạo dị học

Đánh thân con tan nát.

Con gánh lấy tội lỗi

Mạng chung rồi diệt độ

Dư ác nghiệp xưa kia

Bây giờ mới diệt hết

Cho nên phải vui lòng

Chí hiếu thờ cha mẹ

Nhờ tâm hoan hỷ này

Sinh cõi trời tối thắng.

Như vậy Câu-luật-tôn

Ở trong chúng Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói nhân duyên trước.

Phẩm 4: LUÂN-ĐỀ-ĐÀ (Tịnh Trừ - 17 bài kệ)

Xưa con đi đến chùa

Thấy đất chùa không sạch

Bèn cầm lấy chổi quét

Dọn sạch các rác dơ

Xong thấy chùa thanh tịnh

Trong lòng rất sướng vui

Nguyện lòng không trần cấu

Trong sạch như chùa này.

Bởi nhờ công đức ấy

Bất cứ sinh ở đâu

Sắc mặt luôn hòa ái

Đoan chánh không ai bằng.

Con nhờ dư phước đó

Ở thân mạng sau cùng

Được cha mẹ yêu quý

Đặt tên là Tịnh Trừ.

Con ở trong thân tộc

Lúc sống cũng trong lành

Mọi người đều kính yêu

Ngắm mãi không nhàm chán,

Nhờ gặp Đấng Chánh Giác

Bậc Đạo Sư tối thượng

Nên thành A-la-hán

Thanh lương mà diệt độ.

Chính nhờ chí nguyện ấy

Khiến lòng con vắng lặng

Chứng La-hán vô cấu

Hành nghiệp đều vô lậu.

Giả sử quét dọn hết

Khiến thế gian sạch trong

Không bằng lìa dục ái

Quét dọn chỗ kinh hành,

Như quét sạch thiên hạ

Và nơi đi kinh hành

Không bằng tại tinh xá

Một tấc đất quét sạch;

Giả như quét dọn sạch

Tinh xá khắp thế gian

Không bằng tại Phật đường

Quét sạch một tấc đất

Tự thân đã tạo phước

Nhờ đó biết diệu kỳ.

Ngay khi quét nền chùa

Trong lòng rất hân hoan

Theo đó nên biết rõ

Đức của Phật cao thâm

Nên cúng thờ chùa Phật

Được vô lượng phước đức.

Nay con tự nhớ lại

Việc thiện xưa đã làm

Quả ấy đến viên thành

Thật khả ý, an lạc

Cho nên với chùa Phật

Tịnh tâm vui hiến cúng.

Nhân giả đó đệ nhất

Phước điền không ai bằng

Quá khứ hay cúng dường

Nay an ổn vô lượng

Phá trừ sạch hoàn toàn

Dâm, nộ, si, ngã mạn

Lòng lặng không hỷ lạc

Được phước đức đâu ít

Theo Như Lai Chánh Giác

Và các đệ tử Phật.

Luân-đề-đà như thế

Ở trước chúng Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói nhân đời trước.

Phẩm 5: TU-MAN (Thiện Niệm - 14 bài kệ)

Thuở xưa con ra ngoài

Cùng thân hữu dạo chơi

Đầu đội vòng hoa quý

Tai mang bông Tu-man

Phật Duy Vệ thần thông

Kiến tạo chùa tại đó

Con xa thấy thường dân

Cùng đến để phụng sự

Bạn thân cũng tới đó

Mỗi vị mang hoa tươi

Với tất cả lòng thành

Rải hoa cúng chùa Phật.

Thấy mọi người dâng cúng

Con cũng khởi niệm lành

Liền vào rừng hái hoa

Đem dâng lên điện Phật.

Lúc sống không đọa lạc

Lên trời, xuống làm người

Đều nhờ công đức ấy

Tỏ thiện sự đã làm

Sau gặp Đấng Chánh Giác

Bậc Đạo Sư Vô Thượng

Chứng quả A-la-hán

Được diệt độ thanh lương.

Chỉ cúng một cành hoa

Trong suốt trăm ngàn năm

Sinh cõi trời vui sướng

Phước dư được Niết-bàn.

Giả sử con biết trước

Công đức Phật vô lượng

Sẽ xây dựng chùa tháp

Phước ấy không thể lường

Chư Thiên tâm hỷ hoan

Phước ấy vẫn còn nhỏ.

Bạch Phật, Đấng Toàn Giác

Cùng đệ tử Thế Tôn

Nay con nhớ việc lành

Công đức của tự thân

Nay đạt được quả Thánh

Thật khả ý, an lạc

Đều do thiện sự ấy

Cắt dứt vòng sinh tử

Vô lậu, không đắm trước

Nên diệt độ thanh lương,

Năm đường đã thoát khổ

Không còn thọ thai sinh

Đây là đời sau chót

Không còn phải tái sinh

Giải thoát cội tử sinh

Đã vượt qua biển Hữu

Con do nhân duyên ấy

Nên có hiệu Tu-man.

Trưởng giả Tu-man đó

Cùng ở trong chúng Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc tiền thân.

Phẩm 6: LUÂN LUẬN (Minh Thính - 11 bài kệ)

Con nhớ Phật Duy Vệ

Tại nước Bát-đầu-ma

Xưa vì bốn phương Tăng

Tạo lập các phòng thất

Đầy đủ giường, ngọa cụ

Đều đem để cúng dường.

Con sinh tâm hoan hỷ

Lúc đó phát nguyện rằng:

“Nay gặp Đấng Chánh Giác

Mong mãi làm Sa-môn

Đạt thắng pháp tối thượng

Diệt độ thật thanh lương.”

Chính nhờ công đức xưa

Chín mốt kiếp an ổn

Đều tự nhiên quả thành,

Tại trời hay cõi thế

Nương phước đức hậu báo

Nên nay đời sau cùng

Hưởng sinh nhà trưởng giả

Là con một quý yêu

Được thân phụ thương mến.

Theo lời Phật khuyên dạy

Ông vì con bố thí

Vô số ức báu vật.

Chân mọc lông lạ thường

Tự nhiên dài bốn tấc

Thân vô cùng đẹp xinh

Luôn an ổn vô hại

Quá khứ chín mươi đời

Tất cả đều như vậy.

Dẫu sống trong cõi trần

Lòng con vẫn vô nhiễm

Nay là đời sau chót

Lại được làm thân người

Thành bậc Vô sở trước

Diệt độ rất thanh lương.

Phật thấy rõ dạy con

Là Tinh tấn đệ nhất

Giải thoát hết các lậu

Đã được Bất động tâm.

Tôn giả dòng Câu-lê

Ở giữa hội chúng Tăng

Bên ao A-nậu-đạt

Tự nói công đức xưa.

Phẩm 7: PHÀM KỲ (Thủ Thiện - 8 bài kệ)

Con không tường phước đức

Vốn cũng không hiểu nghĩa

Gặp chùa Phật Duy Vệ

Theo cúng dường phụng thờ

Thấy chùa vàng sắc đỏ

Treo phan, hiến hương hoa

Do cúng dường chùa tháp

Nên được sinh cõi lành

Thường ở trong trời, người

Mọi sở hành tự tại,

Hơn chín mươi mốt kiếp

Chưa từng đọa ác đạo

Làm rất ít công đức

Được an lạc thật nhiều

Nay thành bậc Vô nhiễm

Diệt độ rất thanh lương.

Giả sử xưa con biết

Công đức Phật như vậy

Đã thường cúng chùa tháp

Ắt được phước nhiều hơn.

Vì thế cần biết rõ

Phật đức rất cao thâm

Nên cúng dường chùa tháp

Phước báo sẽ vô cùng.

Phật thấy rõ bảo con

Là bậc nhất thường lạc

Học rộng giỏi kiến văn

Đức biện tài tối thắng.

Khi ấy vị trưởng giả

Đã ở giữa chúng Tăng

Bên bờ A-nậu-đạt

Tự nói việc tiền thân.

Phẩm 8: TÂN-ĐẦU-LÔ (Khất Bế Môn - 11 bài kệ)

Xưa con được mẹ cha

Sinh con, yêu quý nhất

Luôn cung kính thờ cha

Và hiếu dưỡng với mẹ

Hiếu hòa cùng các em

Nô tỳ và người ở,

Được song đường dạy răn

Ăn uống đúng thời tiết

Liền khởi ý ghét, tham

Không ăn của cha mẹ

Ôm tâm dữ nhiếc mắng

Để được hưởng tài thực.

Vì làm tội ác ấy

Đọa địa ngục Thái sơn

Ngục Hắc thằng thiêu đốt

Chịu vô lượng khổ đau,

Dù rời khỏi ngục tối

Đời đời sinh ở đâu

Thường đói khát dữ dội

Cần khổ vẫn chết đói.

Nay là đời sau cuối

Lại được làm thân người

Được Đấng Chánh Đẳng Giác

Bậc Đạo Sư Tối Thượng

Nhờ đức Bậc Thích Vương

Nên giữ chí tịch tĩnh

Thành tựu đạo Vô trước

Diệt độ được thanh lương.

Do vậy bây giờ con

Dẫu có sức phi hành

Nhưng phải vào hang sâu

Thì mới được ăn uống

Cho nên phải hoan hỷ

Cúng dường cho mẹ cha

Một lòng cúi đầu lạy

Được phước nhiều vô kể.

Dù con nhớ việc xưa

Bỏ ác hạnh đã làm

Vẫn thọ nhân đã gieo

Tội, phước không thể mất.

Tôn giả Tân-đầu-lô

Lúc ấy ở trong chúng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 9: HÓA KIỆT (Thiện Lai - 21 bài kệ)

Xưa con là quốc vương

Tại nước Bàn-đầu-ma

Dòng họ rất giàu có

Được quyến thuộc quây quần

Thân cận hầu bốn phía

Khoái lạc vô cùng tận

Tướng tốt ai cũng thích

Diện mạo đẹp vô cùng.

Lúc con sắp rời cung

Quan dân theo lũ lượt

Muốn cùng các thể nữ

Đi khắp nơi thưởng ngoạn.

Khi đến nơi ngắm cảnh

Thấy Sa-môn tướng tịnh

Oai nghi thật an tĩnh

Thân vận y ca-sa,

Khi con thấy vị kia

Liền phát khởi ác ý

Giận ghét tướng hình người

Lòng bực bội không vui:

Vì sao cạo râu tóc

Hình mạo xấu, gầy đen

Thân thể ghẻ, mụt nhọt

Chỉ còn da bọc xương?

Do vậy đã tạo tội

Miệng nói lời ác khinh.

Sau khi bị mạng chung

Lập tức đọa địa ngục

Mãn địa ngục thoát ra

Thọ tướng đen dơ xấu

Thân thể đầy ung nhọt

Gầy trơ xương ốm yếu

Cầm chén bể xin ăn

Mặc áo người chết vất

Rách rã lại xấu thô

Chỗ ở không yên ổn,

Muốn đi đến nơi nào

Xin ăn cho đỡ đói

Bị gậy đánh đuổi xua

Bị ghét, bị hủy nhục

Suốt thế năm trăm năm

Bất cứ sinh ở đâu

Luôn đói khát khốn cùng

Chịu khổ mà chết đói.

Gặp Đấng Chánh Đẳng Giác

Vì chúng Tỳ-kheo Tăng

Cùng đại chúng câu hội

Giảng thuyết Chân diệu pháp

Vừa thấy chúng hội đông

Liền nhanh chân chạy đến

Ý muốn vào trong chúng

Hy vọng được ăn uống

Đến nơi thấy đại chúng

Đều ngồi nghe pháp diệu

Không đạt được ước mong

Chẳng ai cho ăn uống.

Đức Đại Từ, Như Lai

Thương xót gọi con bảo:

“Nhân giả, khéo đến đây

Hãy ngồi vào tòa này!”

Bấy giờ con vui sướng

Liền một lòng chắp tay

Lạy dưới chân Thế Tôn

Rồi ngồi qua một phía.

Lúc ấy Bậc Trượng Thế

Cù-đàm rất từ bi

Phân biệt theo tuần tự

Vì con giảng Tứ đế

Năng Nhân cạo râu tóc

Nhờ đó con thấy đạo

Tâm chí được tịch tĩnh

Đắc thần thông ngay đó

Do vậy con có hiệu

Hóa Kiệt là tên con.

Phật theo đó bảo con

Là bậc nhất Chánh thọ (Chánh định).

Phật, Thế Tôn dũng mãnh

Bậc Thế Hùng tối thắng

Thật vô lượng từ tâm

Độ con giải thoát khổ.

Tôn giả Thiện Lai ấy

Ở trong chúng Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói hạnh nghiệp xưa.

Phẩm 10: NAN-ĐÀ (Hân Lạc - 12 bài kệ)

Phía Đông Vương xá thành

Xưa là người giàu sang

Gặp phải lúc đói kém

Có đạo sĩ du hóa

Khi con đang ngồi ăn

Đạo sĩ ấy vào nhà

Bậc Duyên giác phá ác

Tự tại, không phiền não

Con sinh ý tham, ghét

Trong lòng khởi ác niệm:

“Nay vị Tỳ-kheo ấy

Chưa phải là Thánh nhân

Chỉ nên cho uống ăn

Cơm lẫn với lúa ngựa.”

Đạo nhân khi ăn xong

Mạng chung ngay tức khắc.

Sau khi con mạng chung

Mãi đọa trong địa ngục

Hội nhau cùng kêu la

Đời đời bị chưng nấu,

Rời khỏi chốn địa ngục

Trở lại làm thân người

Thân thường nhiều bệnh tật

Táng thân trong buồn khổ.

Năm trăm đời như vậy

Bất cứ sinh ở đâu

Thường gặp nạn đau khổ

Luôn áo não qua đời.

Nay là đời sau chót

Đã được sinh làm người

Gặp Đấng Chánh Đẳng Giác

Bậc Đạo Sư Tối Thượng

Xuất gia làm Sa-môn

Là Pháp tử dòng Thích

Đạt được đạo La-hán

Diệt độ trong thanh lương.

Con dẫu chứng quả Thánh

Có sức thần vô lậu

Thân thể vẫn nhiều bệnh

Chỗ ở không an ổn

Bây giờ nhớ nghĩ lại

Hạnh nghiệp xưa của con

Phải nhận lấy quả báo

Tội, phước không hề mất.

Như vậy, ngài Nan-đà

Ở trong chúng Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc tiền thân.

Phẩm 11: DẠ-DA (Danh Văn - 26 bài kệ)

Xưa có một đạo nhân

Vào xóm làng khất thực

Thấy thi thể nữ nhân

Sình đen rất hôi thối

Ngài ngồi thẳng kiết già

Tâm quán vô thường tưởng

Xét rõ toàn bất tịnh

Quyết chí học định tâm

Liền ngay trên chỗ ngồi

Có âm thanh tinh tế

Ngài nghe tiếng hãi hùng

Theo đó nhất tâm khởi.

Thấy bụng tử thi vỡ

Hiện toàn đồ bất tịnh

Thất khiếu nước chảy ra

Hôi thối không chịu nổi,

Năm tạng, ruột, bao tử

Tim, gan đều rã nát

Sinh ra vô số trùng

Quán xong tâm lại tịnh.

Xem thân chết bên ngoài

Quán soi lại nôi thân

Người vậy, ta nào khác?

Biết thân vốn hư ngụy

Tự khởi tâm tịch tịnh

Tu hành không giải đãi

Không du hành khất thực

Cũng không nghĩ uống ăn.

Nếu phải vào xóm làng

Để đi xin thức ăn

Tuy thấy sắc đẹp xinh

Thường quán thấy bất tịnh

Xem các hình sắc kia

Như người chết không khác,

Quán nó vốn tiêu hoại

Tất cả chẳng gì vui

Con suy tư như vậy

Mà lìa được dục ái.

Sống theo bốn phạm hạnh

Phòng hộ không phóng dật

Tại đó, sau mạng chung

Liền sinh Phạm thiên giới.

Thọ mạng cõi trời hết

Sinh xuống Ba-la-nại

Làm con nhà trưởng giả

Giàu có, đầy uy thế

Ai thấy cũng kính yêu

Chánh định độ vô cùng

Suốt ngày luôn tu hành

Buổi tối không ngủ nghỉ,

Thấy tất cả người nữ

Đều xem như đồ hôi

Kẻ gối trống mơ màng

Người ôm đàn, sáo ngủ

Nhạc khí bày ngổn ngang

Trong mộng miệng nói mơ

Thấy thế con tự tỉnh.

Xưa vốn làm công đức

Nhớ quán hạnh bất tịnh

Đời trước đã trải qua

Vừa quán thấy vậy rồi

Tâm ý cầu vô dục

Lúc đó lòng bức bách

Con quyết phải ra đi

Từ sàng tọa khởi thân

Xuống điện bỏ chạy trốn

Chư Thiên thương xót con

Làm cửa thành tự mở.

Khi con ra khỏi thành

Đến được bên dòng sông

Xa trông bờ bên kia

Thấy Sa-môn tịch tĩnh

Và thấy Đấng Đại Tịch

Nên cất tiếng kêu lớn

Bảo rằng con khốn cùng

Ý nguyện quyết ly dục.

Tiếng Thế Tôn nhẹ nhàng

Vì cứu khổ bảo con:

“Hãy đến đây đừng sợ

Chốn này rất an ổn.”

Tâm con lìa khổ sầu

Liền vượt sang bờ kia

Đến chỗ Đấng Đại Từ

Thế Tôn, Bậc Tối Thượng

Thuyết pháp diệu tối thắng

Con như người đói khát

Thẩm tư pháp cam lộ

Thấu rõ chân thật nghĩa

Ngay đó thấy lý Đạo

Theo Phật cầu xuất gia

Đức Phật đại từ bi

Độ con thành Sa-môn,

Tức thời trong một đêm

Trời vừa rạng ánh hồng

Con dứt hết các lậu

Được diệt độ thanh lương.

Đó là thân đời trước

Đã làm thiện hạnh này

Nay là đời cuối cùng

Con thấy Chân diệu pháp.

Như vậy Hiền Dạ-da

Bậc Tôn giả thần thông

Bên ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 12: THI-LỢI-LA (20 bài kệ)

Xưa thành Ba-la-nại

Phật Ca-diếp Niết-bàn

Vua Cơ Duy dựng tháp

To lớn bằng thất bảo

Vua do phước đức này

Sinh con thái tử báu.

Lúc đó con kính Phật

Cũng xây tháp bậc nhất

Nương theo công đức ấy

Đời đời sinh ở đâu

Trên cõi trời hay người

Phước báo tự nhiên hiện;

Dù sinh ở nơi đâu

Đều giàu bậc nhất nước

Của cải nhiều vô cùng

Thường thích bố thí lớn.

Con suốt năm trăm năm

Tuệ thí, không tham tiếc

Cung cấp cho thường dân

Tỳ-kheo và Phạm chí,

Nhờ hành theo hạnh giác

Tâm đạt vô ái lậu

Lòng thanh tịnh hỷ hoan

Cúng năm trăm tu sĩ.

Bởi nhờ công đức đó

Tại đây đời cuối cùng

Sinh tộc Thích thế lực

Vừa sinh, miệng liền nói:

“Trong nhà có của báu

Tiền bạc và vật dụng

Tôi sẽ đem tất cả

Cứu cho kẻ bần cùng

Sẽ thí không luyến tiếc

Cấp tế người nghèo hèn

Đã tin có thiện quả

Sao lại không bố thí.”

Trong nhà nghe con nói

Lòng kinh hãi buồn lo

Bỏ chạy khắp tán loạn

Nhũ mẫu cũng xa lánh

Mẹ con vì yêu quý

Liền nhẹ bảo con rằng:

“Là Trời, Người, Quỉ thần

Sao nói lời quái dị?”

Lúc đó con liền thưa:

“Là người, chẳng phải quỉ

Con bố thí bao đời

Nên ưa theo hạnh thí.”

Mẹ con nghe lời ấy

Vui mừng chẳng hãi kinh

Còn hứa khuyến trợ con

Tùy ý mà bố thí.

Trong nhà nhiều quyến thuộc

Mẹ truyền cúng dường con

Được mọi người kính yêu

Ai thấy cũng hoan hỷ.

Khi con vừa mới sinh

Trong nhà liền hưng thạnh

Nhờ vậy các Tịch chí

Gọi con: Thi-lợi-la.

Ở nhà vui bố thí

Cấp dưỡng các người nghèo

Gặp Bậc Chánh Đẳng Giác

Liền bỏ nhà học đạo

Khi sinh nhà hưng thịnh

Chạm đất liền biết nói

Cho nên gọi Thi-lợi

Tiếng tăm ai cũng biết.

Chẳng tham luyến gia đình

Cũng chẳng vì sợ hãi

Vì tín xuất gia học

Nên đạt đủ thần thông

Được quốc chủ khâm phục

Đại thần và nhân dân

Đều cúng nhiều y thực

Sàng tọa, các đồ dùng.

Như vậy Thi-lợi-la

Ở giữa Tỳ-kheo Tăng

Bên ao A-nậu-đạt

Tự nói việc đời trước.

Phẩm 13: BẠT-CÂU-LÔ (Họ Cổ - 12 bài kệ)

Xưa con từng bán thuốc

Ở nước Bàn-đầu-ma

Ngay đời Phật Duy Vệ

Thường cung kính chư Tăng

Khi có vị ốm đau

Đem thuốc trị lành bệnh

Cung cấp các thuốc quý

Cúng dường các Tỳ-kheo

Chúng Tăng suốt trọn năm

Chẳng thiếu thốn vật gì.

Do cúng dường Sa-môn

Chỉ một Ha-lê-lặc

Trong chín mươi mốt đời

Chưa từng vào đường ác

Sinh cõi trời hay người

Phước đó tự nhiên gặp;

Tạo công đức rất ít

Hưởng phước vô cùng tận

Cúng một Ha-lê-lặc

Luôn mãi sinh thiện xứ.

Theo dư phước thuở trước

Nay thọ làm thân người

Gặp Đấng Chánh Đẳng Giác

Bậc Đạo Sư Tối Thượng

Việc xưa tự nhớ lại

Quận, huyện, chỗ thọ thí

Con chỉ trong hai đêm

Chứng thông Tam đạt trí

Thường mặc y xấu thô

Chằm vá rất nhiều lớp

Bỏ nhà đi học đạo

Vui thích chốn thanh nhàn

Thọ một trăm sáu mươi

Ở chỗ không dơ uế

Chưa từng có tật bệnh

Thường sinh chốn an vui.

Phật biết rõ dạy con

Thiểu dục, không ngủ nghỉ

Quán công đức quý thuốc

Nên phước lớn như vậy

Nay con đã nhớ rõ

Xưa gieo ít công đức

Mà đạt quả chân thật

Thật khả ý, an ổn.

Hiền giả Bạt-câu-lô

Giữa chúng Tỳ-kheo Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 14: MA-HA-TRỞ (Đại Trường - 12 bài kệ)

Xưa làm thợ thuộc da

Đời sống cũng an ổn

Gặp lúc lúa thóc hiếm

Làm mềm da để thuộc

Khi gặp nhiều da tốt

Nấu chín làm thật đẹp.

Lúc đó Sa-môn đến

Khất thực muốn xin ăn

Con thấy lòng hoan hỷ

Chia phần cơm cúng dường

Vị Tịch chí ăn xong

Liền bay lên hư không.

Thấy đạo nhân bay vút

Lúc ấy con chắp tay

Kính lễ theo dấu Ngài

Tùy tùng theo chân Thánh

Tâm vô cùng hoan hỷ

Liền tự phát nguyện rằng:

“Mong con luôn như vậy

Được theo cùng Tôn giả

Như pháp bậc đạo nhân

Ngài đã được pháp thân

Khiến thân con cũng thế

Mau hoàn thành tâm nguyện.”

Chỗ thí không hình sắc

Khí chất cũng nhiễm ô

Không vị cũng không hương

Tôi đã thí như thế

Dẫu tạo chút ít đức

Được phước rất an lạc.

Ở cõi trời hay người

Phước đó tự nhiên đến.

Nay là đời cuối cùng

Lại thọ thân làm người

Gặp Đấng Chánh Đẳng Giác

Bậc Đạo Sư Tối Thượng.

Con xưa đã cầu nguyện

Gặp Thế Tôn, Thượng Nhân

Bây giờ được như ý

Diệt độ rất thanh lương

Lúc ấy mới biết rõ

Tạo công đức thuở xưa

Tất phải được thật quả

Rất hoan hỷ, khả ý.

Như thế bậc Tôn giả

Tên Trở-la Đại Thông

Bên bờ ao A-nậu

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 15: ƯU-VI CA-DIẾP (8 bài kệ)

Hai đệ tử chúng con

Xưa anh em đồng họ

Thấy tháp Phật Ca-diếp

Hư nát, bị sụp đổ

Tập hợp các thương nhân

Cùng nhau tu bổ tháp.

Lúc đó, hai anh em

Cũng phụ xây dựng tháp

Nhờ công đức xưa này

Sinh cõi trời rất lâu,

Lại sinh xuống nhân gian

Vào dòng họ thế tộc

Chưa gặp Bậc Chánh Giác

Bỏ nhà theo dị đạo

Ở tại bờ Nê-liên

Mãi tu hạnh bện tóc.

Thế Tôn, Bậc Tối Thắng

Xót thương bọn chúng con

Ở bên dòng sông Hằng

Cảm động liền hiển hóa

Chúng con thấy hóa hiện

Theo Phật xin xuống tóc

Thế Tôn vì xót thương

Cho chúng con xuất trần.

Cúng dường chùa tháp Phật

Và trước tháp đảnh lễ

Nhờ vậy bọn chúng con

Thanh lương mà diệt độ.

Ưu-vi Ca-diếp tôn

Và Giang hà Ca-diếp

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói hạnh nghiệp xưa.

Phẩm 16: CA-DA (Tróc Thủ - 15 bài kệ)

Xưa làm người bán hương

Khi đem hương đi bán

Có một nàng thiếu nữ

Đến chợ để mua hương

Nhan sắc thật tuyệt trần

Thấy cô đến chỗ con

Liền nắm tay đùa giỡn.

Ý dù đắm nhiễm dục

Thân vẫn chưa tiếp xúc

Và cũng không hội hiệp

Tuy chỉ nắm cánh tay

Vì giỡn con gái người

Do vậy bị tội ác

Mạng chung đọa địa ngục.

Trở lại làm thân người

Tay phải tự gầy khô

Như thế năm trăm đời

Sinh ở đâu cũng vậy

Tay mặt thường teo tóp

Khổ đau rất bất tiện.

Nhân giả, nên biết rằng:

Tạo tội tuy rất ít

Bị tai ương vô cùng

Thiện, ác không lìa thân.

Nay gặp Bậc Chánh Giác

Bỏ nhà làm Sa-môn

Đã chứng A-la-hán

Thanh lương nhập Niết-bàn.

Nhân giả, con lúc đó

Có thần túc tự tại

Nhưng nay cánh tay mặt

Không được như tay trái.

Giả sử có người nam

Thích phạm người nữ khác

Mạng chung đọa địa ngục

Chịu khổ đau tàn khốc.

Không nên xúc chạm sắc

Như xa rời lửa mạnh

Người trí, bậc thông tuệ

Luôn luôn biết dừng đủ

Nếu thấy hàng nữ lưu

Phải thường thấy bất tịnh.

Con ở trong địa ngục

Chịu khổ não vô cùng

Khi con phạm tội ấy

Tự biết không thể tránh

Phải lãnh lấy thật quả

Tội phước chẳng lìa thân,

Gặp Đấng Chánh Đẳng Giác

Bậc Đạo Sư vô song

Đã thành bậc Ly thủ

Được diệt độ thanh lương

Đây là đời sau cùng

Hưởng được cam lộ pháp

Đã hết tất cả khổ

Diệt độ rất thanh lương.

Ngài Ca-da như thế

Giữa hội chúng Tăng-già

Tại ao A-nậu-đạt.

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 17: THỌ-ĐỀ-CÙ (37 bài kệ)

Thời Thế Tôn Duy Vệ

Tại thành Bàn-đầu-ma

Là vị phú trưởng giả

Tên A-năng-càn-na.

Đệ tử của Phật có

Sáu triệu hai trăm ngàn

Con thỉnh Phật Duy Vệ

Và chúng, cúng ba tháng.

Quốc chủ Bàn-đầu-ma

Cùng con cúng Đức Phật

Dâng trai thực ngon quý

Cúng dường đệ tử Phật

Như cúng dường Thế Tôn.

Ở thành Bàn-đầu-ma

Vào ngày cúng sau cuối

Vua Bàn-đầu muốn dâng

Đồ uống ăn thượng vị

Y phục và giường nằm

Trai đường thật mỹ diệu

Chính do vua tạo nên,

Dâng lên các tiện nghi

Đến trăm ngàn sàng tọa

Cứ mỗi một Tỳ-kheo

Đều khiến được vừa ý.

Vào ngày cuối quốc vương

Đã cúng dường như thế

Phụng sự chư Thế hùng

Bậc Đạo Sư uy đức.

Lúc ấy thấy vua cúng

Giường nằm các tiện nghi

Hiến y phục, ẩm thực

Sàng tọa đều đầy đủ

Bậc Tôn Quý cõi trời

Đế Thích đến bên con

Thiên Đế Thích bảo rằng:

“Ta là bạn của ông.”

Liền biến ra trai đàn

Nghiêm đẹp như Thiên giới

Đặt các tòa Thiên báu

Bày trai phẩm chư Thiên.

Con đến trước Thế Tôn

Duy Vệ, Đấng Tối Thượng

Thỉnh Phật cùng Tỳ-kheo

Cúng trọn trong một tháng.

Con mang trai phẩm trời

Cúng dường Bậc Đạo Sư

Và dâng hiến Thiên y

Cho Phật và Tăng chúng

Do nhờ công đức ấy

Hưởng phước báo vô cùng

Suốt chín mươi mốt đời

Chưa từng vào đường ác,

Thấy rõ phước đã làm

Trên trời hay nhân gian

Luôn kính hầu Đại Thánh

Phật Duy Vệ tối tôn.

Nay là đời sau chót

Sinh thành La-duyệt-kỳ

Trong cung vua Bình-sa

Tài sản nhiều vô lượng

Thường được bậc quốc chủ

Và mọi người kính yêu

Tất cả đều cung phụng,

Các quan và nhân dân

Lúc ở trời ca hát

Đời bây giờ tự vui

Sinh ra được thân người

Lại vui trong Thiên nhạc.

Bấy giờ Đấng Toàn Giác

Bậc Đạo Sư vô song

Đến thành La-duyệt-kỳ

Đức Phật lòng từ mẫn

Con nghe Bậc Đại Trí

Vừa đến thành Vương xá

Lòng rộn vui vội đến

Yết kiến Bậc Thắng Nhân.

Xa thấy hào quang Phật

Chiếu sáng khắp mọi nơi

Con liền bước xuống xe

Đi bộ đến chỗ Phật

Vui mừng con đến trước

Cúi lạy dưới chân Ngài

Khi lạy Như Lai xong

Liền ngồi qua một phía.

Con từ lâu mong đợi

Nay mới thấy Đại Nhân

Đạo Sư, Bậc tuệ sáng

Hàng phục lưới của Ma

Thế Tôn, Bậc Vô Thượng

Lúc đó thương xót con

Giải rõ pháp Tứ đế

Như xưa Ngài đã giảng.

Ngài bảo: “Chớ buồn lo!”

Thế Tôn nói như vậy

Lòng con thông khởi niệm

Mong xuất gia thọ giới

Tức thì Bậc Đại Trí

Đấng Trọn Lành tuyên bảo:

“Hãy đến đây Tỳ-kheo!”

Con thành bậc Cụ túc

Nhờ vậy chẳng buông lung

Bền tâm tu định ý

Đã ngộ cam lộ pháp

Giải thoát tâm bất động

Được gặp Đấng Chánh Giác

Bậc Đạo Sư tối tôn

Nên thành A-la-hán

Diệt độ trong thanh lương.

Nhân giả, con nhớ lại

Thân xưa từng làm ác

Đều phải lãnh thật quả

Nay được vui, an ổn

Các hạnh đều tròn đầy

Lìa sinh, già, bệnh, chết

Thoát tất cả khổ sầu

Ưu buồn và khóc lóc.

Như thế ngài Thọ-đề

Ở trong chúng Tỳ-kheo

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc đời trước.

Phẩm 18: LẠI-TRA-HÒA-LA (26 bài kệ)

Xưa vua Tu-duy-ni

Có một vị thái tử

Tên Lại-tra-bạt-đàn

Là con út của vua.

Phật Ca-diếp tốt lành

Xây dựng chùa tháp lớn

Thái tử xin phụ vương

Để tạo lập cột chùa

Vua thuận, lòng vui mừng

Xây dựng bao quanh tháp

Nguyện được làm Sa-môn

Cùng gặp Bậc Chánh Giác.

Bởi nhờ công đức đó

Đời đời sinh ở đâu

Hoặc cõi trời, hay người

Tự nhiên được đức ấy.

Nay thọ sinh lần cuối

Tại nước Đầu-lâu-tra

Sinh vào nhà giàu sang

Chỉ có một người nữ

Tất cả đều yêu mến.

Vua nước ấy Câu-liệp

Là người trong dòng tộc

Quốc thổ cũng như thế

Được tướng rất mỹ diệu

Sắc mặt luôn hoan hỷ

Vui chơi ở trong đời

Thọ hưởng tất cả dục.

Bấy giờ Đức Thế Tôn

Đi đến Đầu-lâu-tra

Con thấy tâm hoan hỷ

Liền xin làm Sa-môn

Công đức xưa đã tạo

Biến hóa khó so lường.

Đức Từ Bi thương xót

Cất lời khuyên bảo con:

“Trong đạo của chư Phật

Cha mẹ không cho phép

Không được làm Sa-môn

Tộc tánh tử nên biết.”

Con liền trở về nhà

Đến trước cha mẹ thưa:

“Xin cha mẹ cho con

Xuất gia theo đạo Thích.”

Song đường nghe con nói

Ưu sầu không xiết kể:

“Con dẫu có mạng chung

Còn không muốn xa lìa.”

Lúc ấy con bỏ ăn

Trọn lòng luôn buồn khổ

Chí cầu làm Sa-môn

Sống trong pháp thanh bạch.

Lúc ấy con tuyệt thực

Nằm dài trên mặt đất

Cha mẹ nếu không cho

Con thề chết nơi ấy,

Sáu ngày không ăn uống

Một lòng chỉ buồn lo

Chí mong pháp trong lành

Muốn cầu làm Sa-môn

Khiến các bạn thân hữu

Đến bảo cha mẹ con:

“Lành thay, nên thuận ý

Giữ thân chết làm gì?

Nếu vui lòng cho đi

Làm Sa-môn vẫn sống.

Người sống có thể gặp

Chết rồi sau thấy bóng?”

Nghe xong song thân hiểu

Đồng buông lời thở than:

“Nếu cho làm Sa-môn

Về thăm nhà mới được.”

Lúc đó các bạn thân

Liền đến bảo con rằng:

“Cha mẹ anh đã cho

Sáng mai làm tu sĩ.

Hai bác đồng giao ước:

Nếu anh làm Sa-môn

Phải thường về thăm nhà

Mới thuận cho xuất gia.”

Con nghe, nói: “Lành thay!”

Tự bồi dưỡng sức khỏe

Đi đến chỗ Thế Tôn

Tới trước thưa Đức Phật:

“Cha mẹ đã cho phép

Thọ giáo pháp của Phật.”

Thế Tôn cạo râu tóc

Độ con thành Sa-môn

Nhờ cúng cột quanh tháp

Được an ổn khoái lạc

Ở cõi trời hay người

Công đức tự nhiên đến

Phật thấu tỏ bảo con:

Thích nhàn cư bậc nhất.

Con đã chứng La-hán

Diệt độ thật thanh lương

Cho nên phải hoan hỷ

Lòng vui hướng Thế Tôn

Nên cúng dường chùa tháp

Được thoát lo sợ lớn.

Tôn giả Lại-tra-hòa

Vận ca-sa nhàn cư

Bên ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 19: HÓA-ĐỀ (27 bài kệ)

Xưa ở thành Vương xá

Thọ thân đại phú hào

Có năm trăm đạo sĩ

Ở nhà con một năm

Năm trăm trưởng giả khác

Đều được ân như vậy.

Bấy giờ các đạo nhân

Chia thọ trai mỗi nhà

Vì thế các trưởng giả

Nhà nào cũng nấu cơm

Với các vị Tỳ-kheo

Cũng cúng dường như thế.

Con thỉnh vị Trưởng lão

Riêng đến nhà thọ trai

Ngài là tôn quý nhất

Tâm niệm con như vậy.

Từng cúng năm trăm người

Các món trai thượng vị

Đều dâng cúng đầy đủ

Cấp dưỡng chư Tỳ-kheo

Như thế suốt hai ngày

Con cúng dường Trưởng lão.

Lúc đó con khởi ý

Niệm tham, ghét và ác:

“Không đủ của để nuôi

Vợ con, anh chị em

Họ hàng và thân quyến

Sao với Tỳ-kheo này

Phải cúng dường trai phạn?

Mà phải dâng ba tháng

Cúng dường năm trăm người

Nhà ta rất hao tốn.

Ta muốn tìm phương tiện

Khiến chư Tỳ-kheo chết

Nếu họ đều chết rồi

Nhà ta khỏi hao tổn.”

Ác niệm vừa nghĩ xong

Liền đem lúa của ngựa

Để nấu cơm cúng dường

Nghĩ giết người, không khổ.

Khi ăn cơm ấy xong

Trưởng lão bệnh đau đớn

Ruột thắt, bao tử xé

Thương tổn cả năm tạng

Bậc ưa pháp, đắc đạo

Vì vậy phải mạng chung.

Chư Thiên và Quỉ thần

Đồng thanh mà kêu lên:

“Trưởng giả ấy rất ác

Giết hại bậc Đạo nhân

Vị Duyên giác tôn kính

Bậc vô lậu thanh lương.”

Con nghe được lời ấy

Rất sầu khổ than vãn:

“Chúng ta tội vô lượng

Đã giết bậc Thánh nhân.”

Họ hàng nghe than vãn

Đều lo lắng, buồn rầu

Mời các Đạo nhân lại

Cúi đầu xin sám hối

Quy y các Đạo nhân,

Cúi đầu sám hối rồi

Thỉnh năm trăm Tỳ-kheo

Dâng trai phạn hiến cúng

Lại sám hối tội lỗi

Quy y chúng Thanh tịnh.

Trai lễ vừa viên mãn

Con tự phát nguyện rằng:

“Nguyện cho con cùng với

Chư trưởng giả hiệp hội

Đều đắc độ như ngài

Tâm con thoát điều ác

Đời đời sinh ở đâu

Không bị nạn bần cùng

Chớ để con khởi lên

Tâm niệm tham, ganh ghét.”

Vì hại Bích-chi-phật

Phạm tội ác như thế

Sau khi bị mạng chung

Đọa Thái sơn địa ngục

Đau khổ vô số đời

Áo não không kể xiết.

Khi trở lại thân người

Tuổi thọ ngắn, chết yểu

Hiện tại tuy giàu có

Được mọi người cúng dường

Ruột, bao tử thiêu đốt

Sau đó mới mạng chung.

Rời bỏ nhà xuất gia

Nhưng chẳng được ai kính

Siêng tu theo lời Phật

Đoạn trừ tất cả dục

Khi con bỏ thân này

Để thể nhập Niết-bàn

Ruột, bao tử, năm tạng

Tất cả đều thối nát.

Tội lỗi con đã tạo

Ác ý hại Tỳ-kheo

Dư tội từ thuở xưa

Cuối cùng mới thấy rõ

Thân con đã tạo ác

Và làm các điều lành

Đều phải nhận quả báo

Thiện ác cùng theo nhau.

Sống tại thành Xá-vệ

Đại thần túc Hóa-đề

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 20: THIỀN THỪA CA-DIẾP (11 bài kệ)

Thuở xưa các Tỳ-kheo

Suốt cả bảy năm trường

Gặp lúa gạo khan hiếm

Đói kém rất hãi hùng.

Con gặp một khất sĩ

Đạo nhân tên Ma-kiệt

Bậc Duyên giác tôn kính

Bậc Thanh lương vô lậu

Lúc đó con phát sinh

Khởi lên ý độc ác:

“Ta giữ đồ ăn lại

Cúng Tỳ-kheo làm gì?

Cần đem cất giữ hết

Để sinh giòi hôi thối

Đến xem các người ở

Sau đó mới dâng cúng.”

Vì tạo tội ác ấy

Mạng chung đọa địa ngục

Ở trong lửa đốt thiêu

Đau khổ không thể tưởng,

Khi mãn báo địa ngục

Đời đời sinh ở đâu

Dù làm bao nhiêu cách

Kiếm sống thật khó khăn.

Nay là đời sau chót

Lại được sinh cõi người

Gặp Bậc Đẳng Chánh Giác

Là Đạo Sư vô thượng

Theo lòng tin xuất gia

Được vô lậu, bất hại

Thành bậc không đắm trước

Diệt độ rất thanh lương.

Nhân giả, con lúc đó

Dù sức thần tự tại

Khất thực, tìm đủ cách

Nhưng vẫn không thể được

Đi xa, tránh đường chính

Mệt mỏi không thể bàn

Nay mới có phúc duyên

Trai thực được đầy đủ.

Ngài Thừa-già Ca-diếp

Tu tập rất nổi danh

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc tiền thân.

Phẩm 21: CHÂU-LỢI-BÀN-ĐẶC (8 bài kệ)

Thuở xưa, kiếp quá khứ

Con là người nuôi heo

Sống ở cạnh dòng sông

Một hôm cột miệng heo

Muốn sang bên kia dòng

Nhưng chỉ con qua được

Bầy heo không được thở

Giữa dòng đều chết chìm.

Lúc ấy đường sinh nhai

Mất sạch chẳng còn gì

Tiên nhân từ xa đến

Dung mạo hiện từ mẫn

Khuyên nhủ, giáo hóa con

Cạo bỏ râu và tóc

Dùng dụ dạy Thiện luật

Tu tập định Vô tướng.

Sau khi thọ mạng hết

Được sinh lên cõi trời

Tuổi thọ trời đã tận

Liền sinh xuống nhân gian

Gặp Bậc Chánh Đẳng Giác

Bỏ nhà làm Sa-môn.

Khi đó con mê muội

Nghe kinh xong liền quên

Chỉ học một bài kệ

Ba tháng mới thuộc lòng

Tập đọc tụng bốn câu

Đoạn tuyệt được ái dục.

Khi đó Thế Tôn hỏi

Châu-lợi-bàn-đặc thưa:

Việc thiện ác từ xưa

Tại ao A-nậu-đạt.

Phẩm 22: ĐỀ HỒ THÍ (27 bài kệ)

Phật Ca-diếp diệt độ

Con là đệ tử cuối

Học rộng biết khứ lai

Thường bỏn xẻn kinh pháp

Không nói cho Tỳ-kheo

Không chịu giảng cho người

Dù có người xin hỏi

Cùng chúng con luận bàn.

Nếu có Tỳ-kheo đến

Chỗ con để hỏi chuyện

Thì con lừa dối họ

Họ không hiểu, bực tức.

Chúng Tỳ-kheo đều giận

Buồn lo bèn khiển trách:

“Sao sẻn không giảng pháp

Nhân giả sống mãi sao?”

Đến khi sắp mạng chung

Lòng hối hận tự trách:

“Chưa từng giảng luận pháp

Đó là điều rất ác.”

Con tự biết sắp chết

Chỉ còn bảy ngày nữa

Tập hợp toàn chúng Tăng

Ngay khi ấy thuyết pháp

Ngày đêm giảng yếu nghĩa

Trừ bỏ tham, tật đố

Thuyết pháp chưa hoàn tất

Đã bỏ thân mạng chung.

Theo lời con phân biệt

Thính chúng rất vui mừng

Nhớ rõ suy tư nghĩa

Thay nhau cùng khuyến hóa.

Con thuyết pháp rất ít

Chúng hội nghe bảy ngày

Nhờ vậy được sinh Thiên

Vui hưởng các Thiên nhạc.

Thọ cõi trời vừa mãn

Trở lại làm thân người

Tại Ca-duy-la-vệ

Sinh vào dòng Thích vương

Xinh đẹp ai cũng kính

Được mọi người mến yêu

Ban của cải châu báu

Đem bố thí tất cả.

Thấy con cháu hoàng tộc

Theo đạo lìa bỏ nhà

Con cũng muốn xuất gia

Bỏ nhà, của, ái dục.

Thế Tôn, Đấng Tối Thắng

Từ niệm, thương xót con

Đã nhiều phen khích lệ

Khuyên bảo con xuất trần

Con kính vâng lời Phật

Học giáo pháp thượng thừa.

Thưa Nhân giả, thân con

Bảy năm hành bố thí

Lúc ấy con tuệ thí

Hết bảy năm đó rồi

Sau đó làm Sa-môn.

Theo lời Bậc Thắng Trí:

“Bảy năm là lâu dài

Mạng người rất ngắn ngủi

Hôm nay đem bố thí

Ai giữ được thân mình.”

Nhờ Thế Tôn dạy bảo

Con liền làm Sa-môn

Nhân giả trong bảy ngày

Con cạo tóc xuất gia

Tin tưởng làm Sa-môn

Tu tập theo pháp Phật.

Suốt hai mươi lăm năm

Tâm lặng trong như nước

Bỗng khởi niệm tệ ác

Đắm nhiễm, nhớ việc nhà

Làm những điều tổn hại

Cũng bỏ luôn diệu pháp

Với y, rất hổ thẹn

Mong cầu việc lợi dưỡng

Hủy nhục cả họ hàng

Bị mọi người căm ghét.

“Việc ấy nếu không làm

Sẽ không bị thù hận

Đã có chí giữ tịnh

Há lại nhớ nhà cửa

Mong gia tộc thanh lương

Mê đắm trong tà lợi.

Phải nên bỏ ý kia

Trọn đời không lìa giới

Thà thân này bị chết

Chẳng sống mà oán hận

Ta nên tìm dao bén

Hủy bỏ thân mạng này.”

Liền cầm lấy kiếm dao

Đoạn trừ duyên ràng buộc

Cắt đứt cấu trược rồi

Tâm liền được giải thoát

Trọn lòng hành độ tha

Khiến người dần an định.

Nay hưởng quả Từ bi

Nên mau gặp pháp sáng.

Xưa tuổi thọ sắp hết

Giảng thuyết pháp vi diệu

Nhờ làm được điều này

Tâm tịnh, được giải thoát.

Bậc Thích tử thần túc

Nhược căn Tát-ba-đạt

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 23: A-NA-LUẬT (Vô Liệp - 9 bài kệ)

Xưa con từng nhịn ăn

Suốt đời để bố thí

Gặp được bậc Sa-môn

Đại thông Hòa-liệp-tra

Nên sinh vào tộc Thích

Hiệu là A-na-luật

Hưởng phước, tự vui chơi

Với tất cả kỹ nhạc,

Thấy Bậc Chánh Đẳng Giác

Liền khởi niệm ngưỡng vọng

Trong lòng rất sung sướng

Bỏ nhà làm Sa-môn.

Đời trước tu tinh cần

Tâm hành luôn kiên cố

Đã được Tam đạt trí

Đầy đủ như Phật dạy.

Tự biết mạng kiếp trước

Hành nghiệp đã trải qua

Bảy lần sinh cõi trời

Ngự Đao-lợi Thiên cung,

Bảy lần sinh nhân gian

Vào trong nhà tôn kính

Giàu sang, có đức lớn

Vàng, ngọc tự nhiên hiện.

Ở đây bảy, kia bảy

Sinh tử mười bốn lần

Đều biết rất rõ ràng

Việc làm ở đời trước

Quả bố thí như vậy

Ý chưa từng tham, ghét

Đời đời sinh ở đâu

Thường cầu không sinh tử.

Lúc ấy A-na-luật

Ở trong hội chúng Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc tiền thân.

Phẩm 24: DI-CA-PHẤT (Lộc Tử - 14 bài kệ)

Xưa con dắt chó dữ

Đi đến chợ bán thuốc

Gặp được bậc Duyên giác

Thân thể bị bệnh tật

Con cung cấp thuốc men

Điều dưỡng ngài bảy ngày

Vị ấy sau bảy ngày

Liền bay lên hư không

Thấy thế con kinh hoàng

Trẻ ở, người nhà bảo:

“Bậc Chúng Hựu quang lâm

Xuất gia học như thế.”

Tôi nghe trẻ nói vậy

Thấy Phật nhẹ vượt không

Trong tâm rất hoan hỷ

Một lòng chắp tay vái.

Nhờ ý được vui vẻ

Bố thí ngài thuốc men

Ở cõi trời hay người

Công đức tự nhiên hiện.

Nay là đời sau chót

Lại được làm thân người

Gặp Đấng Chánh Đẳng Giác

Bậc Đạo Sư tối thượng

Vào trong chúng họ Thích

Xuất gia làm Sa-môn

Đã đạt tâm vô trước

Diệt độ rất thanh lương.

Do xưa đã tạo phước

Nay được cúng rất nhiều

Y phục và ẩm thực

Giường nằm và ngọa cụ

Được chúng vá pháp y

Nhờ bố thí thang dược

Được mọi người cúng thuốc

Không thiếu thốn, thường an.

Trời, người đến khuyên bảo:

“Bậc quốc chủ Bình-sa

Ngài nên đem thuốc thang

Cúng dường Di-ca-phất

Nước ngài sẽ được lợi

Các loại thuốc đầy đủ.”

Sai y vương Kỳ-vực

Đem thuốc cúng Lộc Tử

Bốn phương dâng y dược

Đều đem đến cho con.

Ở trước vua Bình-sa

Con hiển bày sức thần

Bao nhiêu thuốc đem đến

Đầy chật cả gian nhà

Dâng đủ cho một ngàn

Hai trăm năm mươi vị.

Vị Tỳ-kheo Lộc Tử

Sức thần đủ Lục thông

Bên bờ A-nậu-đạt

Tự nói việc làm trước.

Phẩm 25: LA-VÂN (10 bài kệ)

Xưa con từng làm vua

Làm chủ nước Ma-kiệt

Với đông đảo nhân dân

Cai trị bằng nhân nghĩa.

Lúc ấy có Tiên nhân

Uống nước trong hào rãnh

Liền đi đến chỗ con

Trình tấu con như vầy:

“Đại vương, tôi là giặc

Uống trộm nước của Ngài

Xin hãy trách phạt tôi

Như trị người trộm cắp.”

Lúc đó con liền đáp:

“Tiên nhân giữ pháp dược

Tôi tha thứ cho ngài

Cứ đi, tùy ý thích.”

“Đại vương, tôi hồ nghi

Tội ấy chưa trừ được

Xin hãy trách phạt tôi

Để tiêu trừ tội chướng.”

Con nhốt ông sau vườn

Rồi quên luôn sáu ngày

Sau sáu ngày qua rồi

Cũng không cho ăn uống

Do nhân duyên như vậy

Dù không có ác ý

Vẫn đọa ngục Hắc thằng

Bị đốt sáu vạn năm.

Do dư ương thuở xưa

Nay thọ sinh lần cuối

Phải ở trong bụng mẹ

Sáu năm mới được sinh.

Chưa từng khởi loạn ý

Thân, miệng không phạm tội

Mới biết được thật quả

Tội phước không lìa mình.

Như vậy ngài La-vân

Ở giữa các Tỳ-kheo

Bên ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

Phẩm 26: NAN-ĐỀ (14 bài kệ)

Vào thời Phật Duy Vệ

Con cúng nhà tắm ấm

Cho các Tỳ-kheo Tăng

Tự phát thệ nguyện rằng:

“Mong được như các ngài

Ở trong chúng Tôn quý

Đời đời được trong lành

Ly dục, không trần cấu

Thân tướng luôn tốt đẹp

Thanh tịnh như diệu hoa.”

Nhờ vậy khi mạng chung

Được sinh lên Thiên giới

Ở cõi trời hay người

Nhan sắc đẹp đoan chánh

Nhiều kiếp sinh ở đâu

Đều có thế lực lớn.

Mạng chung rời cung trời

Sinh ở chốn nhân gian

Chư Thiên và nhân dân

Ngắm con không biết chán.

Gặp tháp Bích-chi-phật

Con tu bổ trở lại

Trang hoàng thật đẹp nhã

Phan lọng treo ở trên

Lúc đó con phát nguyện:

“Muốn cầu được tướng tốt

Thân chói sáng vàng tía

Trang nghiêm không ai bằng.”

Nhờ đã làm phước này

Sinh nước Ba-la-nại

Làm con Chỉ-duy-ni

Tâm không hề giận, hại.

Thấy tháp Phật Ca-diếp

Trong lòng rất vui mừng

Vội vào trong chùa tháp

Dựng cột thật chắc vững

Do sửa sang tháp ấy

Và trang hoàng tháp Phật

Dựng trên một trụ đá

Được hưởng phước vô cùng.

Nhờ dư phước thuở xưa

Nên nay đời cuối cùng

Sinh vào tộc Thích vương

Được làm em Đức Phật,

Thân con tự nhiên có

Tướng tốt của Đại nhân

Trang nghiêm thành La-hán

Tâm trải khắp tam thiên.

Phật thấy khắp gọi con

Là đoan chánh bậc nhất

Đã trừ hết các lậu

Đạt được chân diệu pháp.

Nan-đề, em của Phật

Giữa chúng Tỳ-kheo Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc tiền thân.