Tứ Phần Luật, quyển 4

Một lúc nọ, tỳ-kheo này từ tứ thiền xuất định, khi ấy có ma nữ đến đứng trước mặt. Tỳ-kheo kia nắm lấy, muốn phạm giới. Ma nữ liền ra ngoài. Tỳ-kheo cũng theo ra ngoài. Ma nữ ra ngoài lan can nhà. Tỳ-kheo cũng theo ra ngoài lan can nhà. Ma nữ kia ra giữa sân. Tỳkheo cũng đến giữa sân. Ma lại ra ngoài chùa. Tỳ-kheo cũng ra ngoài chùa. Bên ngoài chùa có một con ngựa mới chết. Bấy giờ ma đến nơi con ngựa chết liền biết mất, thân thời không thấy nữa. Bấy giờ tỳ-kheo Nan-đề hành bất tịnh hạnh với con ngựa chết. Hành bất tịnh hạnh rồi, Nan-đề hoàn toàn không có tâm che giấu, liền nghĩ: 1 Ngũ phần 28 (T22n2421, tr.182c10): một tỳ-kheo tọa thiền, không nói tên. Tăng kỳ 26 (T22n1425, tr.441a28): tỳ-kheo Thiền Nan-đề, phân biệt với các Nan-đề cùng tên khác. Thập tụng 57 (T23n1435, tr.425a14): tỳ-kheo khất thực (hành đầu-đà) tên là Nan-đề.

147

809b

"Đức Thế Tôn vì tỳ-kheo chế giới: Nếu tỳ-kheo làm bất tịnh hạnh, phạm ba-la-di, không được sống chung. Nay ta phạm bất tịnh hạnh, không có tâm che giấu, sẽ không phạm ba-la-di chăng? Nay ta nên thế nào đây?" Nan-đề liền nói với tỳ-kheo quen thân rằng: "Đức Thế Tôn vì tỳ-kheo chế giới, người nào làm bất tịnh hạnh, phạm ba-la-di, không được sống chung. Nay ta phạm dâm, bất tịnh hạnh, hoàn toàn không có tâm che giấu. Tôi há không phạm ba-ladi chăng? Lành thay, trưởng lão vì tôi đến bạch với đức Thế Tôn. Ngài dạy như thế nào tôi sẽ phụng hành như thế ấy. "

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo và bảo rằng: "Nay Tăng trao cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di bằng pháp bạch tứ yết-ma như vầy: bảo tỳ-kheo Nan-đề đến giữa Tăng, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, kính lễ sát chân Tăng, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi là tỳ-kheo Nan-đề phạm bất tịnh hạnh, hoàn toàn không có tâm che giấu. Nay đến xin Tăng cho giới ba-la-di. [809b] Cúi xin Tăng cho tôi giới ba-la-di. Từ mẫn cố.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo Nan-đề này phạm bất tịnh hạnh, hoàn toàn không có tâm che giấu. Nay đến giữa Tăng xin giới ba-la-di. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận. Nay Tăng cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo Nan-đề này phạm bất tịnh hạnh, không có tâm che giấu. Nay đến giữa Tăng xin giới ba-la-di. Nay Tăng cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-ladi. Đại đức nào chấp thuận Tăng cho tỳ-kheo Nan-đề giới 148

T22. 809c Chương i. Thọ giới

ba-la-di thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

"Tăng đã đồng ý cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Cho giới ba-la-di rồi, mỗi việc, mỗi việc phải tùy thuận phụng hành. Pháp tùy thuận phụng hành là: không được trao giới cụ túc cho người; không được cho người y chỉ; không được nuôi sa-di; nếu được Tăng sai giáo thọ tỳ-kheo-ni thì không được nhận, dù đã sai cũng không được đến giáo thọ; không được thuyết giới cho Tăng; không được hỏi đáp tỳ-ni trong Tăng; không được nhận làm người tri sự cho Tăng; không được nhận làm người xử đoán cho Tăng; không được nhận làm người sứ mạng cho Tăng; không được sáng sớm vào tụ lạc xẩm tối mới về; phải gần gũi tỳ-kheo, không được gần gũi ngoại đạo bạch y; phải thuận tùng pháp của tỳ-kheo; không được nói việc của thế tục; không được tụng luật trong chúng, nếu không có người tụng thì được phép; không được tái phạm tội này hay các tội khác, hoặc tội tương tợ hay tùng sanh, hoặc nặng hơn; không được phi Tăng yết-ma và tác yết-ma; không được nhận sự trải chỗ ngồi, nước rửa chân, lau guốc dép, xoa chà nơi thân và lễ bái, nghinh đón, thăm hỏi của tỳ-kheo thanh tịnh; không được nhận sự cầm nắm y bát của tỳ-kheo thanh tịnh; không được cử tội tỳ-kheo thanh tịnh, tác ức niệm, tác tự ngôn trị; không được làm chứng cho người chân chánh; không được ngăn tỳ-kheo thanh tịnh thuyết giới, tự tứ; không được cùng tỳ-kheo thanh tịnh tranh luận. Tỳ-kheo được trao giới ba-la-di rồi, khi Tăng thuyết giới yết-ma, đến hay không đến, Tăng không phạm.

Các tỳ-kheo nói như sau: Nếu tỳ-kheo được cho giới ba-la-di rồi, [809c] vị ấy lại phạm dâm bất tịnh hạnh thì có cho lại giới ba-la-di lần thứ hai không?

Đức Phật dạy:

"Không cho, mà phải diệt tẫn."

149

809c

2.11. Sa-di xuất gia

1. Bấy giờ đức Phật ở tại vườn Ni-câu-luật, Ca-duy-la-vệ, giữa những người họ Thích.1 Đến giờ, Ngài khoác y bưng bát vào thành Ca-duy-la-vệ khất thực. Khất thực xong, ra khỏi thành. Vào lúc đó mẹ của La-hầu-la2 cùng La-hầu-la ở trên lầu cao, thấy đức Phật đi đến, nói với La-hầu-la rằng:

"Người đang đi đến là cha của con.

"

La-hầu-la liền vội vàng xuống lầu, đến chỗ đức Như Lai, đảnh lễ sát chân Ngài, rồi đứng qua một bên. Đức Thế Tôn đưa tay sờ lên đầu La-hầu-la. La-hầu-la tự nghĩ rằng: "Từ nhỏ đến nay mình chưa từng có được cảm giác sung sướng nào cực kỳ dịu dàng như thế này."

Đức Phật hỏi: "Con có thể xuất gia học đạo hay chăng?" La-hầu-la thưa: "Con có thể xuất gia."3

Đức Phật đưa một ngón tay cho La-hầu-la và dẫn về trong Tănggià-lam, bảo Tôn giả Xá-lợi-phất rằng: "Ông độ cậu bé La-hầu-la này như pháp sau đây: cho cạo tóc, dạy mặc ca-sa, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

"Con là La-hầu-la, quy y Phật, quy y Pháp, quy Tăng tỳkheo. Con ở trong pháp của Như Lai xuất gia học đạo. Đức Như Lai là bậc Chí chân Đẳng chánh giác của con!"4 1 Hán: Thích-súy-sấu 釋翅搜; phiên âm cách số 6 (ư cách), số nhiều, śakyeṣu (Skt.) hay sakkesu (Pāli). Ngũ phần 17, tr.116c6. 2 La-hầu-la mẫu 羅睺羅母. Pāli: Rahulamātā.

3 Pāli, Vin.i. 82 kể như sau: Rāhula đứng trước Phật nói: "Cái bóng của Sa-môn mát quá.

" Rồi đi theo sau Phật, nói: "Bạch Sa-môn, cho con di sản. " (dāyajjaṃ

me, samaṇa, dehi) Phật liền dẫn về tinh xá. 4 Đọc đúng, nên đọc: "Như Lai, Chí chân... là Thế Tôn của con. " Xem mục

"Tam ngữ đắc giới" ở trước.

150

T22. 810a Chương i. Thọ giới

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Con là La-hầu-la, đã quy y Phật, Pháp, Tăng. Con xuất gia học đạo trong giáo pháp của đức Như Lai. Đức Như Lai là bậc Chí chân, Đẳng chánh giác của con !" Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

Nên dạy thọ giới, nói: Trọn đời không được giết hại là giới của sadi, cho đến không cầm vàng bạc, vật báu, là giới của sa-di. Mười giới này của sa-di trọn đời không được phạm. Tôn giả Xá-lợi-phất vâng lời dạy của đức Như Lai, độ đồng tử Lahầu-la, rồi dẫn đến chỗ đức Thế Tôn; đảnh lễ sát chân xong, đứng qua một bên. Tôn giả Xá-lợi-phất bạch đức Thế Tôn: "Con đã độ La-hầu-la xong. Việc phân phòng xá, ngọa cụ cho sa-di như thế nào?"

Đức Phật dạy: "Từ nay về sau, từ đại tỳ-kheo trở xuống, theo thứ tự phân chia."

Bấy giờ các sa-di nhỏ đại tiểu tiện, khạc nhổ, làm bẩn giường dây dệt,1 tọa cụ, ngọa cụ. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Từ nay về sau không được cho sa-di ngồi, nằm trên giường dây dệt. Nếu có thể giữ gìn sạch sẽ, không làm bẩn, thì mới cho nằm ngồi."

[810a1] Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Nếu khi chúng Tăng được phẩm vật cúng dường, thì phân cho sadi như thế nào?" Phật bảo Tôn giả:

"Nếu chúng Tăng hòa hợp thì nên chia đều. Nếu không hòa hợp thì nên cho phân nửa. Nếu không hòa hợp nữa thì cho một phần ba. Nếu không như vậy thì chúng Tăng không được chia. Nếu chia, sẽ như pháp trị."

1 Chức thằng sàng 織繩床.

151

810a

Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật:

"Bữa đại thực, tiểu thực, chia cho sa-di như thế nào?" Đức Phật dạy:

"Tùy đại Tăng, chia theo thứ tự.

"

Bấy giờ vua Thâu-đầu-đàn-na1 nghe đức Phật độ La-hầu-la xuất gia, buồn khóc, đến trong Tăng-già-lam, chỗ đức Phật Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi qua một bên, bạch đức Thế Tôn rằng: "Thế Tôn xuất gia, tôi còn một chút hy vọng nơi Đồng tử Nan-đà, sẽ kế thừa gia nghiệp. Nhưng rồi Thế Tôn lại độ cho xuất gia. Nanđà xuất gia rồi, tôi vẫn còn một chút hy vọng nơi La-hầu-la, sẽ kế thừa sự nghiệp, không bị tuyệt tự. Nay Thế Tôn lại độ La-hầu-la xuất gia. Cha mẹ mang lại cho con nhiều điều lợi ích, nuôi nấng bú mớm, chăm sóc, trông ngày trưởng thành. Quan niệm của người đời là thế. Nhưng cha mẹ không cho, mà các tỳ-kheo vẫn độ xuất gia. Cúi xin đức Thế Tôn từ nay về sau bảo các tỳ-kheo không được độ xuất gia những người con mà cha mẹ không đồng ý." Đức Thế Tôn im lặng chấp thuận thỉnh cầu vua. Vua biết đức Thế Tôn nhận lời yêu cầu của mình bằng cách im lặng rồi, liền rời chỗ ngồi đứng dậy, đầu mặt đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu ba vòng, cáo lui.

Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo và bảo các tỳ-kheo:

"Cha mẹ mang lại cho con nhiều điều lợi ích, nuôi nấng bú mớm, chăm sóc, trông ngày trưởng thành. Quan niệm của người đời là thế. Nhưng cha mẹ không đồng ý, mà các tỳ-kheo vẫn độ xuất gia. Từ nay về sau, cha mẹ họ không cho phép thì không được độ xuất gia. Nếu ai độ, sẽ như pháp trị."

1 Thâu-đầu-đàn-na 輸頭檀那. Trên kia, âm là Duyệt-đầu-đàn. Xem đoạn I. Thích thị thế phổ & cht. 4, Ch.i, Thọ giới. Pāli, Vin. i. 82, Suddhodana. Cf. Thập tụng 21, tr.152c13.

152

T22. 810b Chương i. Thọ giới

2. Phật du hóa tại vườn Cù-sư-la, Câu-thiểm-tỳ. Bấy giờ có con của người thợ công xảo1 đến trong Tăng-già-lam yêu cầu các tỳ-kheo cho xuất gia hành đạo. Các tỳ-kheo liền cho xuất gia hành đạo. Cha mẹ của nó đến trong Tăng-già-lam khóc than và hỏi các tỳ-kheo: "Có thấy đứa nhỏ hình dáng như vậy, như vậy đến đây không?" Tỳ-kheo không thấy nên trả lời không thấy. Cha mẹ nó liền đến các phòng tìm, thấy được con họ, nên cơ hiềm nói: "Sa môn Thích tử không biết thẹn, nói láo. Bên ngoài tự xưng tôi tu chánh pháp. Có chánh pháp nào như vậy? Độ [810b] con của tôi xuất gia mà nói không có?"

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dạy:

"Các ông hãy nghe kỹ, từ nay về sau, nếu muốn cạo tóc để độ người tại trong Tăng-già-lam thì phải bạch tất cả Tăng. Nếu tập hợp không được thì đến từng phòng để thưa cho biết, rồi sau mới cạo tóc. Nếu Tăng tập hợp được thì phải tác bạch rồi sau mới cho cạo tóc."

Văn tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người có tên là... nầy muốn cầu tỳ-kheo hiệu... cạo tóc. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho người có tên... nầy cạo tóc. Đây là lời tác bạch."

Nếu muốn độ cho xuất gia trong Tăng-già-lam nên bạch tất cả Tăng. Bạch rồi mới được phép xuất gia. Và tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người có tên là..., nầy muốn cầu tỳ-kheo hiệu..., cho xuất gia. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho người có tên... xuất gia. Đây là lời tác bạch."

1 Xảo sư 巧師. Pāli (Vin.i. 76): kammārabhaṇḍu, người thợ rèn đầu trọc. Thập tụng 21, tr.152a18: đoàn kim tiểu nhi 鍛金小兒.

153

810b

Bạch như vậy rồi sau mới cho xuất gia. Hướng dẫn người xuất gia mặc áo ca-sa, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, bảo họ chắp tay thưa:

"Con tên là... quy y Phật, Pháp, Tăng, theo đức Như Lai xuất gia, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Đức Như Lai bậc Chí chân, Đẳng chánh giác là Thế Tôn của con. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng thưa như vậy. "Con tên là...đã quy y Phật, Pháp, Tăng, theo đức Như Lai xuất gia, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Đức Như Lai bậc Chí chân, Đẳng chánh giác là Thế Tôn của con. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng thưa như vậy. Trao giới cho họ như vầy:

1- Trọn đời không sát sanh là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được. 2- Trọn đời không ăn trộm là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được. 3- Trọn đời không dâm dục là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được. 4- Trọn đời không nói dối là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được. 5- Trọn đời không uống rượu là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được. 6- Trọn đời không được đeo tràng hoa, thoa đồ thơm vào mình là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

7- Trọn đời không ca múa, xướng hát và cố ý xem nghe là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

8- Trọn đời không nằm ngồi trên giường cao rộng lớn 154

T22. 810c Chương i. Thọ giới

là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

9- Trọn đời không ăn phi thời là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được. 10- Trọn đời không cầm nắm sanh tượng vàng bạc, vật báu, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

Đây là mười giới của sa-di, [810c] trọn đời không được phạm. Nếu giữ được thì trả lời: Được.

3. Bấy giờ, có một sa-di nhỏ. Chúng Tăng không cho phép vào ở trong chùa gần xóm,1

và chỗ a-lan-nhã, nên sa-di nọ bị con beo làm hại. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: "Không được ngăn cả hai đường biên2 đối với sa-di nhỏ. "

Trường hợp chùa ở trên biên của thôn mà không phải a-lan-nhã, lại ngăn ông sa-di. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. "

Trường hợp chỗ a-lan-nhã mà không có chùa ở biên thôn, vị kia lại ngăn ông sa-di. Đức Phật dạy: "Không được như vậy." Vị kia lại ngăn ông sa-di không cho phép đến chỗ nhiều người, nơi nhà tắm, nhà ăn, nhà kinh hành, ông sa-di không có chỗ để nghỉ đêm. Đức Phật dạy: "Không được ngăn vào chỗ nhiều người, cho đến chỗ nhà kinh hành."

Nếu trên tầng gác chỗ nhiều người ngủ, dưới tầng gác chỗ nhiều người đi, dưới tầng gác chỗ nhiều người ngủ, trên tầng gác chỗ nhiều người đi thì cho phép nói: "Đừng vào chỗ tôi ngủ. "

Bấy giờ có sa-di không hầu hạ Hòa thượng, A-xà-lê, cũng không 1 Vin. i. 83: các sa-di phạm luật, các tỳ-kheo không biết trị pháp như thế nào; Phật dạy: cho phép cấm chỉ (anujāmi, bhikkave, āvaraṇaṃ kātun ti). Các tỳ-kheo bèn cấm sa-di vào Tăng viên...

2 Lưỡng biên 兩邊; chỉ đường biên của thôn xóm, và bìa rừng. Rừng không có thú dữ gọi là a-lan-nhã.

155

811a

hầu hạ các vị khác, nên ngăn không cho sa-di nhận vật lợi dưỡng trong Tăng. Đức Phật dạy: "Không được ngăn; vì đây là vật của thí chủ.

"

Đức Phật dạy: "Từ nay về sau nên nói với sa-di rằng: Ngươi nên như pháp hầu hạ Hòa thượng, A-xà-lê và chúng Tăng. Nếu Tăng phân công theo thứ tự thì nên làm."

4. Bấy giờ có tỳ-kheo trưởng lão dẫn một đứa trẻ nít xuất gia, vào thôn khất thực, đến chỗ chợ quán, nó thấy bánh và cơm, chìa tay ra và nói: "Cho tôi bánh. Cho tôi cơm."

Các trưởng giả thấy, đều cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử không biết hổ thẹn, vi phạm phạm hạnh. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy thì có gì là Chánh pháp? Xuất gia mà còn có con, dẫn đi theo!'

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: "Từ nay về sau không được độ trẻ nít dưới mười hai tuổi."1

Lúc bấy giờ Tôn giả A-nan gặp phải trường hợp có một đứa trẻ nhỏ con của nhà đàn-việt, mà gia đình đều chết hết. Tôn giả dẫn nó đến chỗ đức Phật, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, đức Phật biết mà cố vẫn hỏi: "Đứa nhỏ này là con ai?"

Tôn giả A-nan đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn, đức Thế Tôn hỏi: "Tại sao không độ cho nó xuất gia?" Tôn giả thưa: "Trước đây đức Thế Tôn có chế giới không được độ người dưới mười hai tuổi, cho con nên không độ. "

Đức Phật hỏi Tôn giả A-nan:

"Đứa trẻ này có thể đuổi quạ, có thể trì giới, có thể ăn một bữa được [811a1] không? Nếu có thể thì cho phép độ nó xuất gia." 1 Pāli, Vin.i. 79, không được độ con nít dưới 15 tuổi (na ūnapannarasavasso dārako pabbājetabbo).

156

T22. 811a Chương i. Thọ giới

5. Bấy giờ Bạt-nan-đà có nuôi hai sa-di, một tên là Kế-na, thứ hai tên là Ma-khư,

1 không biết hổ thẹn, phạm bất tịnh hạnh với nhau. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: "Từ nay về sau không được nuôi hai sa-di." Bấy giờ, có một đứa nhỏ đến trong Tăng-già-lam chơi. Một tỳ-kheo nói pháp cho nó như vầy: "Con nên biết, địa ngục là khổ, súc sanh là khổ, ngạ quỷ là khổ. Phật ra đời là điều khó gặp, như hoa Ưuđàm-bát lâu năm mới nở một lần. Tại sao con không xuất gia làm đạo?"

Thiếu nhi thưa: "Nếu Đại đức làm Hòa thượng thì con sẽ xuất gia." Tỳ-kheo kia vì đã có nuôi một sa-di rồi nên nghĩ: "Thế Tôn chế giới không được nuôi hai sa-di.

" Vị ấy nghi, nên không dám nuôi

hai sa-di. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Phật dạy: "Nếu có khả năng dạy cho nó trì giới, tăng tâm, tăng huệ, học vấn, phúng tụng thì cho phép nuôi." Bấy giờ có vị tuổi chưa đủ hai mươi mà thọ giới cụ túc, sau đó sanh nghi. Các tỳ-kheo đến thưa hỏi đức Phật, đức Phật nói: "Từ nay về sau, nếu thọ giới cụ túc rồi, có sự nghi ngờ như vậy, cho phép tính thêm tháng ở trong thai, hoặc tính tháng nhuần, hoặc tính mỗi lần thuyết giới mười bốn ngày cho đủ. Nếu đạt được A-la-hán tức là đã xuất gia thọ giới cụ túc vậy."

3. Nhân và sự như pháp

3.1. Kết và giải tiểu giới

Bấy giờ có người muốn thọ giới, nên ra ngoài cương giới. Nhóm sáu tỳ-kheo đến ngăn việc thọ giới. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy:

1 Kế-na 罽那 và Ma-khư 摩佉. Pāli: Kaṇḍaka và Mahaka. Ngũ phần 17, tr.115c17: Khiên-trà 騫茶 và Ma-kiệt-đà 磨竭陀. Thập tụng, tr.151c2: Ti-đà 卑 陀 và Ma-già 摩伽.

157

811b

"Các ông hãy nghe kỹ đây! Từ nay về sau, nếu người không đồng ý chưa ra ngoài cương giới; các tỳ-kheo ở ngoài cương giới nên nhanh chóng tập hợp lại một chỗ, kết tiểu giới bằng bạch nhị yếtma rồi trao giới." Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tăng tập hợp một chỗ kết tiểu giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận kết tiểu giới. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tập hợp lại một chỗ kết tiểu giới. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng tập hợp lại một chỗ để kết tiểu giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận kết tiểu giới rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Nếu người nào không đồng ý, ở ngoài cương giới mà ngăn; không thành ngăn.

Các vị kia không giải giới mà đi. Các [811b] tỳ-kheo khác nghi, bạch Phật. Phật dạy: "Từ nay về sau, nên giải giới rồi mới đi." Tác pháp giải giới bằng bạch nhị yết-ma. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tập hợp để giải giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận giải giới. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tập hợp để giải giới. Các trưởng lão nào chấp thuận chúng Tăng giải giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. "Tăng chấp thuận giải giới rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

3.2. Hòa thượng như pháp

Trường hợp không có Hòa thượng mà thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không được.

"158

T22. 811b Chương i. Thọ giới

Khi thọ giới, có hai Hòa thượng, được hay không? Đức Phật dạy: "Không được.

"

Với ba Hòa thượng, được thọ giới hay không? Đức Phật dạy: "Không được.

"

Thọ giới cụ túc với số đông Hòa thượng, được thọ giới hay không? Đức Phật dạy: "Không được thọ giới cụ túc." Thọ giới với Hòa thượng chín tuổi hạ, được gọi là thọ giới cụ túc; nhưng Chúng Tăng có tội.

3.3. Truyền tứ y

1. Phật du hóa tại nước Ba-la-nại. Bấy giờ, trong nước mất mùa, cơm gạo khan hiếm, khất thực khó được, nhân dân bị đói. Vào lúc đó, đức Phật và chúng Tăng nhận được nhiều phẩm vật cúng dường. Có một thiếu niên ngoại đạo thấy Phật và chúng Tăng nhận được nhiều phẩm vật cúng dường, bèn tự cạo tóc, mặc áo ca-sa, xuất gia thọ giới. Sau đó, phẩm vật cúng dường cho chúng Tăng không được nhận nữa. Các tỳ-kheo nói với thiếu niên: "Ông vào trong thôn khất thực."

Thiếu niên hỏi: "Chúng Tăng không có thức ăn sao?" Các tỳ-kheo nói: "Không."

Thiếu niên nói: "Tôi sẽ phải làm sao đây!" Các tỳ-kheo nói: "Ông phải đi khất thực." Thiếu niên nói: "Nếu phải khất thực thì ở đây khất thực, bên kia cũng khất thực, tôi sẽ trở về lại bên kia để khất thực. " Thiếu niên

kia liền thôi tu.

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy: "Từ nay về sau cho phép trao tứ y

1 trước."

2. Bấy giờ lại có một thiếu niên ngoại đạo đến trong Tăng-già-lam 1 Tứ y 四依; xem giải thích đoạn sau. Pāli, Vin. i. 58, cattāro nissayā. 159

811c

thưa với các tỳ-kheo,

"Con muốn xuất gia.

" Các tỳ-kheo liền cho

xuất gia và trước hết trao pháp tứ y. Ngoại đạo kia nói: "Thưa Đại đức, tôi có thể thọ hai y (chỉ) là y (chỉ) khất thực và y (chỉ) thọ hạ tọa. Tôi có khả năng thọ trì hai y này. Còn nạp y và hủ lạn dược, tôi không thể thọ trì hai y này. Tại sao vậy? Ai mà có thể đụng chạm đến hai thứ này.

" Do vậy, thiếu niên liền thôi tu không

xuất gia. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật. Phật dạy: "Ngoại đạo này không xuất gia, có điều mất mát lớn. Nếu xuất gia, sẽ chứng đắc đạo." Đức Phật dạy:

"Từ nay về sau, trước hết thọ giới rồi sau mới thọ [811c] tứ y." 3.4. Các già nạn (2)1

7. Phật ở tại vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ có một đại tướng dũng kiện2 đến trong Tăng-già-lam, nói với các tỳ-kheo: "Tôi muốn xuất gia làm đạo."

Các tỳ-kheo liền cho xuất gia thọ giới cụ túc. Sau đó, trong nước của vua Ba-tư-nặc, nhân dân nổi loạn,3 cần phải dùng binh lực để chinh phạt. Xuất quân lần đầu bị quân của bọn phản loạn đánh bại. Lần thứ hai cũng bị đánh bại. Nhà vua liền hỏi: "Kiện tướng của ta hiện nay ở đâu?"

Các quan tả hữu tâu: "Ông ấy xuất gia làm đạo trong sa-môn Thích tử rồi!"

Nhà vua liền cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử không biết hổ thẹn,4 nhiều ham muốn, không nhàm chán. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh 1 Tiếp theo nhân duyên già nạn thứ 6 ở trước.

2 Ngũ phần 17, tr.116b2: kiện tướng của vua A-xà-thế. 3 Vin. i. 73: quốc cảnh của Ma-kiệt-đà, dưới thời vua Bimbisāra có loạn. Nhưng phần lớn quân sĩ đã xuất gia, nên quân số thiếu. 4 Người biên tập thuật sự theo quán tính, nên gán cho vua Ba-tư-nặc (Pasenadi) nói điều chỉ trích Tăng như vậy. Tham chiếu, Pāli, ibid., trước khi xuất quân, vua (Bimbisāra) tập hợp tướng lãnh, thấy thiếu mấy viên dũng tướng, nên hỏi và được tâu trình. Vua liền tự thân đến hầu Phật. Thỉnh nguyện, không xuất gia cho 160

T22. 811c Chương i. Thọ giới

pháp, mà độ vị đại tướng dũng kiện của Ta xuất gia làm đạo. Như vậy có gì là chánh pháp? Cứ theo trường hợp này mà suy sét thì Samôn Thích tử đều là các nhà quan. "

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đầy đủ lên đức Phật, Phật dạy: "Từ nay về sau không được độ các quan, nếu độ sẽ như pháp trị."

8. Tỳ-kheo cho người không có y bát xuất gia thọ giới cụ túc. Các tỳ-kheo nói với vị ấy rằng: "Thầy vào thành khất thực." Vị ấy trả lời: "Tôi không có y bát.

"

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy: "Từ nay về sau, kẻ không có y bát không được thọ giới cụ túc." Có nhiều người mượn y bát của người khác thọ giới cụ túc. Thọ giới rồi, người chủ đòi lại. Vị ấy bị loã hình, ngồi xổm, hổ thẹn. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy: "Từ nay về sau không được mượn y bát để thọ giới cụ túc. Người cho mượn y nên bảo họ xin rồi cho. Nếu không cho, thì phải trả đúng giá.

9. Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo từ nước Câu-tát-la, trên đường đi đến bên sông Hắc ám,1 trong số đó có một tỳ-kheo nói: "Trong đây2, đã từng có người bạch y cùng với người mặc áo ca-sa hành dâm."

Mọi người hỏi: "Tại sao thầy biết?"

Vị ấy nói: "Tôi là một người trong số đó."

quan viên chưa được vua cho phép. Bởi vì, có những vua chúa không tin Phật, nhân sự việc này sẽ chỉ trích. Vua không chống đối việc các tướng tá xuất gia. Ngũ phân 17, lời chỉ trích là của vua A-xà-thế. 1 Hắc ám hà 黑闇河. Ngũ phần 17: con sông gần khu rừng sa-la, thuộc nước Câu-tát-la. Pāli: chuyện xảy ra trên con đường giữa Sāketa vāvatthi. 2 Hán: thử trung 此中, phiếm chỉ. Ngũ phần 17, tr.117b27: trong rừng sa-la bên bờ sông Hắc ám, nước Câu-tát-la. Đây là nơi nhiều tỳ-kheo phá phạm hạnh. 161

812a

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật. Phật dạy: "Nếu người phạm đến tỳ-kheo-ni thì ở trong pháp luật của ta không có trưởng ích, không được cho xuất gia thọ đại giới. Nếu đã xuất gia thọ đại giới rồi thì nên diệt tẫn." 10. Phật ở tại nước Ba-la-nại. Bấy giờ trong nước lúa gạo khan hiếm, khất thực khó được, mọi người đều bị đói. Vào lúc đó, đức Phật và Tăng tỳ-kheo lại nhận được nhiều món cúng dường. Bấy giờ có một thiếu niên ngoại đạo thấy Phật và Tăng nhận được nhiều phẩm vật cúng dường, [812a1] bèn nghĩ: "Nên làm cách nào để được thức ăn này mà khỏi phải xuất gia?" Thiếu niên kia liền tự cạo tóc mặc áo ca-sa, tay bưng bình bát, vào trong chúng ăn. Các tỳ-kheo hỏi rằng: "Thầy bao nhiêu tuổi?" Vị kia không biết.

Lại hỏi: "Thầy thọ giới lúc nào?"

Vị kia trả lời không biết.

Các tỳ-kheo hỏi tiếp:

"Hòa thượng của thầy là ai?" "A-xà-lê thầy là ai?" Vị kia cũng nói: "Không biết.

"

Các tỳ-kheo lại hỏi: "Thầy là ai?"

Vị kia nói:

"Tôi là ngoại đạo tên như vậy. Vì thấy Phật và Tăng nhận được nhiều vật cúng dường bèn nghĩ: 'Bằng cách nào để được thức ăn này mà khỏi phải xuất gia.

' Tôi bèn tự cạo râu tóc, mặc áo ca-sa vào trong chúng để tìm cầu thức ăn.

"

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Phật. Phật dạy:

"Từ nay về sau, người vào đạo với tặc tâm thì ở trong giáo pháp của ta không có lợi ích nào. Không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn. " Trong đây,

người vào đạo với tâm giặc là, hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-162

T22. 812a Chương i. Thọ giới

kheo, ba tỳ-kheo, chỗ chúng Tăng,1 cùng yết-ma thuyết giới; hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chỗ chúng Tăng, cùng yết-ma mà không thuyết giới; hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma nhưng thuyết giới. Hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, mà không đến chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma nhưng thuyết giới;2 hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo mà không đến chỗ ba tỳkheo, hay chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới; hoặc đến chỗ một tỳ-kheo mà không đến chỗ hai tỳ-kheo, hay ba tỳkheo, chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới.3 Trong đây,

4 người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, mà không đến chỗ hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, hay chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới. Người như vậy, nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì được phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc.5

Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, mà không đến chỗ ba tỳ-kheo hay chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới. Nếu người ấy chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì được phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc. Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳkheo, ba tỳ-kheo, không đến chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới, nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì cho 1 Đến chỗ có từ bốn tỳ-kheo trở lên, gọi là đến chỗ Tăng. 2 Đến chỗ có ba tỳ-kheo trở xuống, vì không túc số, nên chỉ có thể thuyết giới mà không thể làm các yết-ma.

3 Trở lên, nêu các trường hợp được gọi là tặc tâm xuất gia. 4 Từ đây trở xuống, phân biệt các trường hợp tặc tâm nhưng không bị diệt tẫn. 5 Chỉ dự nghe thuyết giới, chứ không dự tác pháp yết-ma chung với Tăng, nên tuy tặc tâm, nhưng không bị diệt tẫn. Các trường hợp tiếp theo cũng vậy. 163

812b

phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc. Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo hoặc Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới; nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã xuất gia thọ giới cụ túc thì cho phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc. Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chúng Tăng, yết-ma mà không cùng thuyết giới; nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.1 Trong số người vào đạo với tâm giặc, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chúng Tăng cùng yết-ma thuyết giới; nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn."2

[812b23] 11. Bấy giờ, có kẻ huỳnh môn3 đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo,

"Tôi muốn xuất gia thọ giới cụ túc.

" Các tỳkheo liền cho xuất gia thọ giới cụ túc. Thọ giới cụ túc rồi, vị ấy nói với các tỳ-kheo: "Hãy cùng tôi làm việc như vậy, như vậy.

"

Các tỳ-kheo nói: "Ngươi đi đi! Ngươi diệt đi! Ai cần ngươi?" Vị kia lại đến nơi người giữ vườn và sa-di nói: "Hãy cùng tôi làm việc như vậy, như vậy.

"

Người giữ vườn và sa-di nói: "Ngươi đi đi! Ngươi diệt đi! Ai cần ngươi?"

Kẻ huỳnh môn kia ra ngoài chùa cùng [812c] người chăn bò chăn dê làm việc dâm dục. Các cư sĩ thấy cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử đều là huỳnh môn, trong đó có đàn ông làm việc dâm dục với nhau.

"

1 Trường hợp không dự nghe thuyết giới, nhưng đã dự tác pháp yết-ma chung với Tăng, nên phải bị diệt tẫn.

2 Bản Hán, hết quyển 34.

3 Huỳnh môn 黃門. Pāli, Vin.i. 85 paṇḍaka, người bị thiến. 164

T22. 812c Chương i. Thọ giới

Các tỳ-kheo đem việc này bạch Phật. Phật dạy: "Huỳnh môn ở trong pháp của ta không có điều trưởng ích, không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã xuất gia thọ giới cụ túc thì phải diệt tẫn."

Trong đây, huỳnh môn có huỳnh môn do bẩm sinh (sanh), huỳnh môn do thiến (kiền), huỳnh môn do ghen (đố), huỳnh môn do đổi (biến), và huỳnh môn nửa tháng (bán nguyệt).1 Sanh: Khi sanh liền thành huỳnh môn.

Kiền: Sau khi sanh, cắt bỏ hết để làm huỳnh môn. Đố: Thấy người khác hành dâm, mình khởi tâm dâm. Biến: Khi cùng với người khác hành dâm, nam căn mất, biến làm huỳnh môn.

Nửa tháng: Nửa tháng có khả năng của người nam, nửa tháng không có khả năng của người nam.

12. Phật du hóa nước Ba-la-nại. Bấy giờ Thiện Hiện Long vương2 thọ mạng rất lâu, sanh tâm nhàm tởm thân rồng (rắn), bèn nghĩ: "Đời nay sanh trong loài rồng trường thọ này, không biết khi nào thoát khỏi được thân này?" Long vương lại nghĩ: "Sa môn Thích tử này tu hạnh thanh tịnh. Nay ta hãy đến đó cầu xuất gia làm đạo, có thể lìa khỏi thân hình rồng nầy.

" Long vương nghĩ xong, liền biến

làm một thân hình thiếu niên ngoại đạo, đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: "Tôi muốn xuất gia thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo không quán sát bổn nguyên, vội cho xuất gia thọ giới cụ túc và cho ở cùng phòng với một tỳ-kheo. Khi tỳ-kheo kia có việc ra ngoài, Thiện Hiện Long vương buông mình xuống ngủ. 1 Năm huỳnh môn: sanh huỳnh môn 生, kiền huỳnh môn 犍, đố huỳnh môn 妒, biến huỳnh môn 變, bán nguyệt huỳnh môn 半月. Pāli, Sớ giải, v.1016: āsittapaṇḍako usūyapaṇḍako opakkamika-paṇḍako pakkhapaṇḍako nupuṃsapaṇḍako ti pañca paṇḍakā.

2 Thiện Hiện Long vương 善現龍王. Pāli, Vin. i. aññataro nāgo, một con rắn (thần) nọ. Các từ "long" trong Hán dịch, thường chỉ loại rắn thần của Ấn Độ. 165

813a

Theo thường pháp của loài rồng, có hai trường hợp không lìa được nguyên hình; một là khi ngủ, hai là khi hành dâm. Bấy giờ, thân của Long vương trương ra đầy cả phòng, lòi ra cả ngoài cửa sổ nơi lỗ trống. Tỳ-kheo kia khi trở lại, lấy tay đẩy cánh cửa, chạm phải thân con rồng, hốt hoảng, biết bên trong phòng có gì khác, bèn lớn tiếng kêu: "Rắn! rắn!"

Tỳ-kheo ở phòng gần nghe tiếng kêu lớn, liền hỏi: "Chuyện gì la lớn vậy?"

Vị kia trình bày đầy đủ sự việc. Long vương cũng nghe tiếng tỳkheo kêu nên thức dậy, ngồi kết già, thẳng mình chánh ý, buộc ý niệm trước mặt. Tỳ-kheo liền vào hỏi: "Ngươi là ai?" Người ngồi kết già trả lời:

"Tôi là Thiện Hiện Long vương. Tôi sanh trưởng trong loài rồng, vì chán thân này, nên nghĩ: 'không biết bao giờ ta mới thoát khỏi thân rồng này?' Tôi lại nghĩ: 'Sa môn Thích tử tu hạnh thanh tịnh, nay ta có thể đến đó xin xuất gia làm đạo, ngõ hầu thoát khỏi thân hình rồng nầy.

'"

Các tỳ-kheo [813a1] đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy: "Loài súc sanh ở trong pháp của ta không có trưởng ích gì. Nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn." 13.1. Bấy giờ, có một thiếu niên ngoại đạo cố ý giết mẹ. Giết xong thường ôm lòng sầu ưu, luôn nghĩ: "Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?" Thiếu niên lại nghĩ: "Sa-môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy." Nghĩ xong, thiếu niên liền đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳkheo: "Tôi muốn xuất gia học đạo." Các tỳ-kheo thấy vậy, tưởng là Thiện Hiện Long vương, nên hỏi: "Người là giới nào?"

Thiếu niên trả lời: "Tôi là ngoại đạo tên như vậy. Tôi cố tâm giết mẹ tôi. Giết xong, thường ôm lòng ưu sầu, nghĩ: 'Ai có thể trừ nỗi166

T22. 813b Chương i. Thọ giới

ưu sầu cho ta?' Tôi lại nghĩ: 'Sa môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy.' Cho nên tôi đến đây cầu xin xuất gia."

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy: "Kẻ giết mẹ ở trong pháp của Ta không có trưởng ích gì. Nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn."

13.2. Bấy giờ, có một ngoại đạo cố ý giết cha. Giết xong thường ôm lòng sầu ưu, luôn nghĩ: "Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?" Thiếu niên lại nghĩ: "Sa-môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy. " Nghĩ xong,

thiếu niên liền đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: "Tôi muốn xuất gia học đạo."

Các tỳ-kheo tưởng là Thiện Hiện Long vương, nên hỏi: "Tôi là ngoại đạo tên như vậy. Tôi cố tâm giết cha tôi. Giết xong, thường ôm lòng ưu sầu, nghĩ: 'Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?' Tôi lại nghĩ: 'Sa-môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy.

' Cho nên tôi đến đây

cầu xin xuất gia."

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy: "Kẻ giết cha ở trong pháp của Ta không có trưởng ích gì. Nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn."

13.3. Bấy giờ có số đông tỳ-kheo từ nước Câu-tát-la, trên đường đi, gặp chỗ có a-lan-nhã, [813b] cùng nhau bàn nói: "A-lan-nhã này tên như vậy. Nơi đây có A-la-hán bị giết.

" Trong số đó có người

nói: "Vị ấy thật là A-la-hán."

Có người hỏi: "Tại sao biết?"

Đáp rằng: "Vì trong lúc bị giết, tâm không thay đổi." Có người hỏi: "Tại sao thầy biết?"

Vị ấy nói:"Tôi là một trong số người giết ấy." 167

813b

Các tỳ-kheo đem việc này bạch đầy đủ lên đức Phật. Đức Phật dạy: "Người giết A-la-hán ở trong pháp của ta không có lợi ích gì, nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn." 13.4. Bấy giờ, Tôn giả Ưu-ba-ly rời chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa: "Kính bạch đức Thế Tôn, nếu có người phá hoại Tăng, thì nên thế nào?"

Đức Phật dạy: "Hạng người như Đề-bà-đạt. Nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc, thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì phải diệt tẫn."

13.5. Ưu-ba-ly lại hỏi:

"Kẻ ác tâm làm thân Phật chảy máu thì nên thế nào? " Đức Phật dạy:

"Hạng người như Đề-bà-đạt, nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc, thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì phải diệt tẫn."

3.5. Các liên hệ già nạn

1. Bấy giờ có một tỳ-kheo biến đổi giống thành người nữ. Các tỳkheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy: "Không nên diệt tẫn. Cho phép đem luôn cả năm và tuổi thọ giới cụ túc trước đây, cùng với (tên của) Hòa thượng, A-xà-lê chuyển sang cho ở bên chúng của tỳ-kheo-ni.

"

2. Có một tỳ-kheo-ni biến thành hình nam tử. Các tỳ-kheo-ni nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy:

"Không được diệt tẫn. Cho phép đem luôn cả năm và tuổi thọ giới cụ túc trước đây, cùng với (tên) Hòa thượng (-ni), A-xà-lê (-ni) chuyển sang cho ở bên chúng của Tỳ-kheo.

"

3. Có một tỳ-kheo biến thành nam nữ hai hình. Các tỳ-kheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy: "Nên diệt tẫn."168

T22. 813c Chương i. Thọ giới

Có một tỳ-kheo-ni biến làm nam nữ hai hình. Các tỳ-kheo-ni nghĩ: "Nên tẫn xuất chăng?" Đức Phật dạy: "Nên tẫn xuất." 4. Có tỳ-kheo bị giặc chặt đứt nam căn và luôn cả hai trứng. Các tỳkheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy: "Không nên diệt tẫn."

Có tỳ-kheo bị oan gia cắt nam căn và luôn cả hai cái trứng. Các tỳkheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy: "Không nên diệt tẫn."

Có tỳ-kheo bị thú dữ cắn đứt nam căn và trứng. Các tỳ-kheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy:

"Không nên [813c] diệt tẫn."

Có tỳ-kheo vì nghiệp báo nhân duyên nam căn tự rụng. Các tỳkheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy: "Không nên diệt tẫn."

Có tỳ-kheo tự cắt nam căn. Các tỳ-kheo nghĩ: "Nên diệt tẫn chăng?" Đức Phật dạy: "Nên diệt tẫn."

5. Có vị muốn thọ giới cụ túc, được dẫn ra ngoài giới. Các tỳ-kheo hỏi: "Ngươi là ai?" Người ấy không chịu xưng danh. Lại hỏi: "Hòa thượng của ngươi là ai?" Lại cũng không nói tên của Hòa thượng. Được hướng dẫn bảo cầu xin giới, cũng không chịu xin. Các tỳkheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Có ba hạng người không được thọ giới cụ túc: không tự xưng tên mình, không chịu xưng tên Hòa thượng, dạy xin giới không chịu xin. Ba hạng người như vậy không được thọ giới cụ túc.

"

6. Có người khoác y phục của bạch y thọ giới cụ túc. Thọ giới rồi liền mặc vào thôn khất thực. Các cư sĩ thấy hỏi: "Ông là ai?" Vị ấy trả lời: "Tôi là sa-môn Thích tử."

Cư sĩ nói: "Sa môn Thích tử không phải như vậy." Đức Phật dạy: "Không được khoác y phục của bạch y thọ giới cụ túc."

169

814a

Lại có người khoác y của ngoại đạo thọ giới cụ túc. Thọ giới rồi liền mặc vào thôn khất thực. Các cư sĩ thấy hỏi: "Ông là hạng người nào?"

Vị ấy trả lời: "Tôi là sa-môn Thích tử." Cư sĩ nói: "Sa-môn Thích tử không phải như vậy." Đức Phật dạy: "Người khoác y phục ngoại đạo không được trao giới cụ túc."

Có người mang các đồ trang sức thân mình mà thọ giới cụ túc. Thọ giới cụ túc rồi vào thôn khất thực. Các cư sĩ thấy hỏi: "Ông là hạng người nào?"

Vị ấy trả lời: "Tôi là sa-môn Thích tử." Cư sĩ nói: "Sa-môn Thích tử không phải như vậy." Đức Phật dạy: "Người mang các đồ trang sức thân mình không được cho thọ giới cụ túc.

"

Có ba hạng người không được gọi là thọ giới cụ túc: mặc đồ thế tục, mặc đồ ngoại đạo, mang đồ trang sức thân mình. Ba hạng người này thọ giới cụ túc không thành. 7. Có vị trao giới cụ túc cho người ngủ. Khi thức dậy, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: "Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi."

Vị kia trả lời: "Tôi không thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: "Không được trao giới cụ túc cho người đang ngủ. "

8. Có vị trao giới cụ túc cho người say rượu. Khi thức dậy, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói:

"Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi." Vị kia trả lời: "Tôi [814a1] không thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: "Không được trao giới cụ túc cho người đang say rượu.

"170

T22. 814a Chương i. Thọ giới

9. Có vị trao giới cụ túc cho người cuồng. Khi hết cuồng, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói:

"Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi." Vị kia trả lời: "Tôi không thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: "Không được trao giới cụ túc cho người cuồng." Ba hạng người không được thọ giới cụ túc: người ngủ, người say, người cuồng. Đó gọi là ba hạng người không được thọ (truyền) giới cụ túc.

10. Có vị trao giới cụ túc cho người lõa hình. Khi được y phục rồi, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: "Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi." Vị kia trả lời: "Tôi không thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: "Không được trao giới cụ túc cho người lõa hình." Có vị trao giới cụ túc cho người đang sân nhuế. Khi hết sân nhuế, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: "Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi." Vị kia trả lời: "Tôi không thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: "Không được trao giới cụ túc cho người đang sân nhuế. "

Có vị trao giới cụ túc cho người bị ép thọ. Sau đó, người ấy bèn trốn chạy về nhà. Các tỳ-kheo nói: "Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi." Vị kia trả lời: "Tôi không thọ giới cụ túc." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: "Không được trao giới cụ túc cho người bị cưỡng ép. "

Ba hạng người không được thọ giới cụ túc: người lõa hình, người 171

814b

đang sân nhuế, người bị cưỡng ép. Đó gọi là ba hạng người không được thọ giới cụ túc.

Cũng như vậy, bị chặt tay, bị chặt chân, bị chặt cả tay chân; bị xẻo tai, bị xẻo mũi, bị xẻo tai mũi; bị cắt nam căn, bị thiến trứng, bị cắt nam căn và thiến trứng; bị chặt tay, bị chặt khủy tay, bị chặt ngón tay, thường bị ghẻ nhọt, hiện tướng chết, thân bị bướu, thân như thân người nữ, có danh tịch trốn thuế nhà quan, ung thư, thân minh loang đốm,1 đầu nhọn, cánh tay bên tả hư hoại,2 cánh tay bên hữu hư hoại, răng cưa, thân trùng,3 đầu trùng, tóc trên đầu bị bệnh tê,4 ngón tay bị cong, sáu ngón, ngón tay không có đốt,5 chỉ có một trứng, không có trứng, sa đì6, thân trong cong, thân ngoài cong, cả trong lẫn ngoài cong, bệnh thượng khí, mụt cóc7 , bệnh ói nước bọt,

v.v... hoặc bệnh, hoặc các khổ não, hoặc bệnh nam căn, hoặc mắt xanh, mắt vàng, mắt đỏ, mắt bét8, hoặc mắt có màu hồng, mắt có

màu vàng đỏ,

9 mắt có đốm xanh,10 mắt đốm vàng11 , mắt đốm trắng,

mắt đốm thủy tinh, mắt quá sâu, hoặc [814b] mắt ba góc, mắt khỉ, 12

mắt to bự, mắt lồi, hoặc một mắt, mắt lé, mắt mù, mắt nhọn,13 mắt xếch, mắt sân nộ, mắt trắng dã, hoặc mắt có mụt nhọt, hoặc thân bị lang lỗ, hoặc thân bị ghẻ chóc, hoặc mụt nhọt cùng mình; hoặc 1 Để bản: thân bác 身駮, thân hình loang lổ (lang ben?). TNM: thân giao 身鲛, thân mình cá nhám. Cf. Mahāvyutpatti 270(23): citrāṅga, thân mình loang đốm. 2 Nên hiểu là bị bại liệt.

3 Trùng thân 虫身: mình như con sâu (?). 4 Hán: đầu phát thiển thoản 頭髮痶瘓. Có lẽ chỉ bệnh hói đầu (?). Khang Hy: thiển thoản 痶瘓 (cũng đọc là than hoán), một chứng bệnh, từ chỉ bại liệt. 5 Mạn chỉ 縵指.

6 TNM: đồi (để bản: [病-丙+貴]) Khang Hy: đồi, tức đồi sán 頹疝. 7 Hầu bệnh 瘊病.

8 Lạn nhãn 爛眼.

9 Hoàng xích sắc nhãn 黃赤色眼.

10 Thanh ế nhãn 青翳眼.

11 Hoàng ế nhãn 黃翳眼.

12 Để bản: di li nhãn 彌離眼. TNM: di hầu nhãn 彌猴眼. 13 Tiêm xuất nhãn 尖出眼.

172

T22. 814b Chương i. Thọ giới

câm, điếc, hay điếc câm, hoặc ngón chân cuốn lại, hoặc thọt, hoặc lết, hoặc một tay, một chân, một tai, hoặc không tay, không chân, không tai, hoặc không tóc, không lông, không răng, hoặc tóc xanh, tóc vàng, tóc trắng, cao quá, thấp quá, bắp chân phụ nữ, con trời, con a-tu-la, con kiền-thát-bà, hoặc đầu voi, đầu ngựa, đầu lạc đà, hoặc đầu bò, đầu lừa, đầu chó, đầu dê đen, đầu dê trắng, đầu nai, đầu rắn, đầu cá, đầu chim, hoặc hai đầu, ba đầu, nhiều đầu, tất cả xanh, tất cả vàng, tất cả đen, tất cả đỏ, tất cả trắng, tất cả giống như sắc con khỉ, hoặc bệnh phong, bệnh nhiệt, bệnh đàm ấm, bệnh ăn không tiêu1, hoặc đau cuống họng,2 hoặc sứt môi, hoặc không có lưỡi, hoặc bị cắt lưỡi, hoặc không biết tốt xấu, hoặc ưởn ra phía trước, hoặc thân ưởn ra phía sau, hoặc cả trước lẫn sau đều ưởn, hoặc bệnh trùng, hoặc bệnh nước, hoặc bệnh trong, bệnh bên ngoài, hay trong ngoài đều bệnh, hoặc bệnh nghiện,3 bệnh thường nằm không chuyển động, hoặc quá già, hoặc có bệnh can tiêu, hoặc mất oai nghi đi đứng. Tất cả những trường hợp như trên, đưa đến sự xấu cho chúng Tăng. Những người như vậy không được độ thọ giới cụ túc.4

11. Lúc bấy giờ, có người có thần túc, ở trên hư không thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Như vậy không gọi là thọ giới cụ túc." Hòa thượng ở trên hư không cho người ở dưới thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Như vậy không gọi là thọ giới cụ túc." Dùng thần túc ở trên hư không, đủ túc số, thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc."

Có người ẩn hình không xuất hiện mà thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc."

1 Tịch bệnh 癖病. Khang Hy: tịch, thực bất tiêu 癖食不俏. Hoặc chỉ bệnh ghiền gì đó.

2 Hầu lệ 喉戾.

3 Hữu tịch bệnh 有癖病. Xem cht. 251 trước.

4 Danh sách các chứng tật không cho thọ cụ túc, Ngũ phần 17, tr.119a29; Thập tụng 21, tr.155b1; Xuất gia sự 4, tr.140c18.

173

814c

Hòa thượng ẩn hình truyền1 giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc.

"

Túc số, tỳ-kheo ẩn hình truyền thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc." Có người lìa chỗ thấy nghe thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc.

"

Hòa thượng lìa chỗ thấy nghe truyền thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc." Đủ số [814c] người, mà lìa chỗ thấy nghe thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc. " Có người ở ngoài giới thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc."

Hòa thượng ở ngoài giới truyền thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc." Đủ số người mà ở ngoài giới thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc." Có vị không được trao giới sa-di mà trao giới cụ túc. 2Đức Phật

dạy: "Vị ấy đắc cụ túc giới, mà chúng Tăng mắc tội." Đức Thế Tôn cũng dạy như vầy: "Tất cả những người làm xấu chúng Tăng, không được thọ giới cụ túc." 4. Pháp thức truyền thọ cụ túc 4.1. Giáo thọ giới tử

Bấy giờ, có người muốn thọ giới. Vị kia dẫn đến chỗ ngoài giới, cởi y phục để khám. Người thọ giới hổ thẹn. Việc thọ giới bị đình lại. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch lên đức Phật, Phật dạy: "Không được lộ hình như vậy để khám rồi truyền thọ giới. Từ nay 1 Trong bản, chép nhầm chữ thọ 受 là nhận. 2 Cf. Ngũ phần 17, tr.119b12.

174

T22. 814c Chương i. Thọ giới

về sau, cho phép hỏi mười ba nạn sự, sau đó mới trao giới cụ túc, bằng bạch tứ yết-ma. Nên hỏi như vầy:

"Ngươi không phạm biên tội chăng? Ngươi không xúc phạm tỳkheo-ni chăng? Ngươi không phải là người vào đạo với tâm giặc chăng? Ngươi chẳng phải là người phá hoại nội và ngoại đạo chăng? Ngươi chẳng phải là huỳnh môn chăng? Ngươi chẳng phải là người giết cha, giết mẹ chăng? Ngươi chẳng phải là người giết A-la-hán chăng? Ngươi chẳng phải là người phá Tăng chăng? Ngươi chẳng phải là người với ác tâm làm cho thân Phật chảy máu chăng? Ngươi chẳng phải là phi nhân chăng? Ngươi chẳng phải là súc sanh chăng? Ngươi chẳng phải là người có hai hình chăng?" Đức Phật dạy: Từ nay về sau, cho phép trước hỏi mười ba nạn sự, sau đó mới cho thọ giới cụ túc. Nên tác pháp yết-ma như sau để thọ giới cụ túc.

Bấy giờ bảo người muốn thọ giới đứng chỗ mắt thấy mà tai không nghe. Giới sư tác bạch yết-ma như sau:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Vị kia tên là..., theo tỳ-kheo hiệu..., cầu thọ giới cụ túc. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận sai tỳ-kheo hiệu... làm giáo thọ sư. Đây là lời tác bạch."

Bấy giờ, thầy giáo thọ đến chỗ người kia, nói: "Đây là an-đà-hội, đây là uất-đà-la-tăng, đây là tăng-già-lê, đây là bát. Y bát này là của ngươi phải không?" Vị kia trả lời: "Vâng, là của con."

Thầy giáo thọ nói:

"Thiện nam tử, lắng nghe! Nay chính là lúc cần sự chí thành. Tôi sẽ hỏi ông. Theo lời hỏi của tôi, ông cứ trả lời đúng như sự thật. Điều nào thật ông cứ nói thật. Điều nào không thật ông cứ nói không thật. Tên ông là gì? Hòa thượng ông là ai? Ông đủ hai mươi tuổi chưa? Y bát của ông đầy đủ không? Cha mẹ ông có cho phép không? Ông175

815a

không phải là người mắc nợ chăng? Ông không phải là đầy tớ chăng? Ông không phải là quan chức chăng? Ông có phải là đàn ông không? Đàn ông, có những chứng bệnh như hủi, ung thư,[815a1] hủi trắng, càn tiêu, điên cuồng. Hiện tại ông có các chứng bệnh đó không?" Nếu người thọ giới nói không, thầy giáo thọ nói tiếp: "Như tôi vừa hỏi ông, lát nữa giữa Tăng ông cũng sẽ được hỏi như vậy. Vừa rồi ông trả lời với tôi như thế nào thì giữa Tăng ông cũng trả lời như vậy.

"

Vị giáo thọ nói như vậy rồi, trở vào trong chúng, với oai nghi như thường lệ, đứng chỗ vừa tầm tay đối với chúng,1 tác bạch: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là... theo tỳkheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, tôi đã hỏi xong, cho phép người ấy vào. Đây là lời tác bạch.

"

4.2. Giới tử bạch Tăng

Người thọ giới vào rồi, thầy giáo thọ cầm hộ y bát, bảo người ấy kính lễ dưới chân Tăng, rồi dạy, trước giới sư, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay, hướng dẫn họ tác bạch để xin giới như sau: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Con tên là... theo tỳ-kheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Con tên là... nay đến trong chúng Tăng xin thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Xin chúng Tăng rủ lòng thương cứu vớt con. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng thưa như vậy. Bấy giờ vị giới sư nên tác pháp yết-ma như sau:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là... theo tỳkheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Nay người này tên là... theo chúng Tăng xin thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa 1 Khoảng cách giữa giáo thọ với các tỳ-kheo khác trong giới trường. 176

T22. 815b Chương i. Thọ giới

thượng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho phép tôi hỏi các nạn sự. Đây là lời tác bạch." "Thiện nam tử, lắng nghe! Nay chính là lúc cần sự chí thành, lúc nói thật. Nay tôi sẽ hỏi ông. Ông nên theo sự thật mà trả lời. Ông tên là gì? Hòa thượng ông là ai? Ông đủ hai mươi tuổi chưa? Ba pháp y và bát có đủ không? Cha mẹ ông có cho phép ông không? Ông có mắc nợ ai không? Ông có phải là đầy tớ không? Ông có phải là người của nhà quan không? Ông có phải là đàn ông không? Đàn ông có những chứng bệnh hủi, ung thư, hủi trắng, càn khô, điên cuồng. Hiện tại ông có những chứng bệnh như vậy không?

Nếu người ấy nói không, thì bạch tứ yết-ma như sau: 4.3. Bạch tứ yết-ma

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là... theo tỳkheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Người này tên là..., nay đến giữa Tăng xin thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Người này tên là..., tự nói thanh tịnh, không có các nạn sự, tuổi đủ hai mươi, ba y và bát đầy đủ. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng trao cho người tên là... giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Đây là lời tác bạch."

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là..., theo tỳkheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Nay người này tên là... đến xin Tăng thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Người này tên là..., tự [815b] nói thanh tịnh, không có các nạn sự, tuổi đủ hai mươi, ba y và bát đầy đủ. Nay Tăng trao cho người tên là... nầy giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Trưởng lão nào chấp thuận Tăng trao cho người tên... giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma thứ nhất.

"

177

815b

Lần thứ hai, thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã chấp thuận cho người tên là... thọ giới cụ túc, tỳkheo hiệu... làm Hòa thượng rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." 4.4. Truyền pháp tứ khí và tứ y Bấy giờ, có tỳ-kheo thọ giới cụ túc rồi, Chúng Tăng đều về lại trú xứ. Vợ cũ của vị ấy ở cách chỗ thọ giới không xa, đến hỏi: "Vừa rồi ông làm gì?"

Vị ấy trả lời: "Tôi thọ giới cụ túc. "

Vợ cũ nói: "Bây giờ ông có thể làm chuyện như vậy, như vậy, gọi là lần cuối cùng không?"

Người thọ giới cụ túc ấy liền làm việc bất tịnh như vậy như vậy rồi, sau đó mới về lại trú xứ. Các tỳ-kheo hỏi: "Thầy làm gì mà về sau?"

Vị kia liền đem nhân duyên trên trình bày đầy đủ lại với các tỳkheo. Các tỳ-kheo nói: "Ngươi hãy diệt nhanh đi! Ngươi hãy biến mất nhanh đi! Ngươi đã làm việc như vậy, không được ở lại đây nữa.

"

Người kia nói: "Việc tôi làm đó là việc không nên làm sao?" Các tỳ-kheo nói: "Dĩ nhiên là điều không được làm." Vị ấy nói: "Tại sao không nói trước với tôi, để tôi tránh không làm điều đó?" Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dạy:

a. Tứ khí

Từ nay về sau, tác pháp yết-ma rồi nên nói trước bốn pháp ba-la-di. "Thiện nam tử lắng nghe! Đức Như Lai, bậc Chí chân, Đẳng chánh giác nói bốn pháp ba-la-di. Nếu tỳ-kheo nào phạm mỗi một trong bốn thì chẳng phải là sa-môn, chẳng phải là Thích tử.

178

T22. 815c Chương i. Thọ giới

(1) "Tuyệt đối, ông không được phạm dâm, làm bất tịnh hạnh. Nếu tỳ-kheo phạm bất tịnh hạnh, hành pháp dâm dục, cho đến cùng loài súc sanh, thì chẳng phải sa-môn, chẳng phải Thích tử. Đức Thế Tôn nói thí dụ: Như người bị chặt đầu không thể sống trở lại. Tỳ-kheo cũng như vậy, phạm pháp ba-la-di rồi, không thể trở lại thành tỳ-kheo hạnh. Đây là điều mà trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

(2) "Tuyệt đối, ông không được trộm cắp, cho đến một lá cây, cọng cỏ. Nếu tỳ-kheo ăn trộm của người năm tiền trở lên, tự mình lấy, bảo người lấy, tự mình phá, bảo người phá, tự mình chặt, bảo người chặt, hoặc đốt, hoặc chôn, hoặc làm cho hoại sắc. Vị ấy chẳng phải là sa-môn, chẳng phải là Thích tử. Thí như [815c] cây đa-la bị moi ruột, không thể sanh trưởng. Tỳ-kheo phạm ba-la-di cũng vậy, không thể trở lại thành tỳ-kheo hạnh. Trong điều này, trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

(3) "Tuyệt đối, ông không được đoạn mạng sống của chúng sanh, cho đến loài kiến. Nếu tỳ-kheo cố ý tự tay mình đoạn mạng người, tìm dao trao cho người, dạy bảo cách chết, khen sự chết, khuyên cho chết, trao cho người phi dược, hoặc làm đọa thai, nguyền rủa cho chết, tự mình tạo phương tiện, bảo người tạo phương tiện, thì chẳng phải samôn, chẳng phải Thích tử. Thí như cây kim bị sứt trôn không thể dùng được nữa. Tỳ-kheo cũng vậy, nếu tỳ-kheo phạm ba-la-di, không thể trở lại thành tỳ-kheo hạnh nữa. Trong điều này, trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

(4) "Tuyệt đối, ông không được nói dối, cho đến nói giỡn 179

816a

chơi. Nếu tỳ-kheo chẳng phải chân thật, chẳng phải mình tự có mà tự nói: 'Tôi được pháp thượng nhân, được thiền, được giải thoát, được định, được bốn không định, được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, trời đến, rồng đến, quỷ thần đến,

' thì chẳng phải sa-môn,

chẳng phải Thích tử. Thí như hòn đá lớn bị vỡ làm hai không thể hiệp lại được. Tỳ-kheo cũng vậy, phạm pháp bala-di, không thể trở thành tỳ-kheo hạnh. Trong điều này, trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

b. Tứ y

"Thiện nam tử, hãy lắng nghe! Đức Như Lai là bậc Chí chân, Đẳng chánh giác, nói pháp tứ y. Tỳ-kheo y nơi đây được xuất gia, thọ giới cụ túc, thành pháp của tỳ-kheo. (1) "Tỳ-kheo y nơi y phấn tảo, nương nơi đây đặng xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp của tỳ-kheo. Trong đây, trọn đời ông có thể giữ được không? Trả lời là được. "Nếu được của lợi do đàn-việt thí y, y cắt rọc hư hoại, thì được nhận. (2) "Tỳ-kheo y nơi khất thực. Tỳ-kheo nương vào đây được xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp tỳ-kheo. Trong đây, trọn đời ông có thể giữ được không? Trả lời là được. "Nếu được của lợi, hoặc Tăng sai đi thọ thực hay đàn-việt dâng thức ăn vào những ngày mồng tám, rằm, mồng một, hoặc thường thực của Tăng, đàn-việt mời, thì được nhận. (3) "Tỳ-kheo nương dưới gốc cây được xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp của tỳ-kheo. Trong đây, trọn đời ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

"Nếu được của lợi hoặc phòng riêng, nhà nóc nhọn, phòng nhỏ, hang đá, hai phòng một cửa, thì được nhận. (4) [816a1] "Tỳ-kheo nương nơi thuốc hủ lạn này được 180

T22. 816a Chương i. Thọ giới

xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp tỳ-kheo. Đây là điều trọn đời không được phạm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

"Nếu được của lợi như bơ, dầu, sanh tô, mật, thạch mật thì được thọ."

4.5. Giáo giới và đắc giới

"Ông nay đã thọ giới rồi. Bạch tứ yết-ma như pháp, thành tựu đúng quy cách. Hòa thượng như pháp, A-xà-lê như pháp, chúng Tăng đúng số đầy đủ. Ông nên khéo thọ nhận giáo pháp, nên siêng năng giáo hóa, làm việc phước đức, tu bổ tháp, cúng dường Phật, Pháp, Chúng Tăng, Hòa thượng, A-xà-lê. Những gì các Ngài dạy như pháp, không được chống trái. Nên hỏi về tụng kinh, siêng năng cần cầu phương tiện, để ở trong Phật pháp mà đắc quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-đàm, A-na-hàm, A-la-hán. Có như vậy mới khỏi uổng công ban đầu phát tâm xuất gia, quả báo của nó sẽ không cùng tận. Ngoài ra những gì chưa biết, nên thưa hỏi Hòa thượng, A-xà-lê.

"

Từ nay về sau, nên bảo người thọ cụ túc nên đi trước rồi giải tán. 1. Bấy giờ có tỳ-kheo bị chúng cử tội liền thôi tu. Sau đó đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: "Tôi muốn xuất gia trở lại." Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Phật dạy: "Nên hỏi người kia: 'Ông có tự thấy tội hay không?' Nếu người ấy trả lời: 'Tôi không thấy tội' , thì không được cho xuất gia.

Nếu nói,

'Tôi thấy tội', thì cho xuất gia.

Sau đó lại hỏi: 'Ông có thấy tội hay không?' Nếu trả lời 'Không thấy tội', thì không được cho thọ giới cụ túc. Nếu nói 'Thấy tội' thì nên cho thọ giới cụ túc. Cho thọ giới cụ túc rồi nên nói: 'Ông có thuận sám hối không?' Nếu nói 'Không thuận sám hối' , thì không

được giải yết-ma. Nếu nói 'Có thể thuận sám hối' , thì nên giải yếtma.

181

816b

Giải yết-ma rồi bảo: 'Ông hãy sám hối. ' Nếu người ấy phải sám

hối, thì tốt. Nếu không vậy, chúng Tăng hòa hợp thì lại trao cho pháp cử tội. Nếu chúng Tăng không hòa hợp thì cùng chung sống, không phạm.

2. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất rời chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay, thưa: "Bạch đức Thế Tôn, người chưa đủ hai mươi tuổi mà thọ giới cụ túc, được gọi là người thọ giới cụ túc hay không?"1 Đức Phật dạy: "Được gọi là người thọ giới cụ túc." Lại hỏi: "Người trao giới cụ túc như vậy có phải là người trao đúng hay không? Đức Phật dạy: "Là người trao đúng." "Người yết-ma như vậy là người làm yết-ma đúng hay chăng?" Đức Phật dạy: "Là người làm yết-ma đúng. "

Từ khi đã chế giới rồi, nếu thọ giới cụ túc như vậy, không gọi là thọ giới cụ túc đúng.

3. Lại hỏi: "Tam ngữ thọ giới cụ túc, có phải là [816b] thọ giới cụ túc hay chăng?"

Đức Phật dạy: "Là thọ giới cụ túc." "Người trao giới cụ túc là người trao đúng hay chăng?" Đức Phật dạy: "Là người trao đúng." "Người làm yết-ma là người làm yết-ma đúng hay chăng?" Đức Phật dạy: "Là người làm yết-ma đúng." Từ khi đã chế giới rồi, nếu thọ giới cụ túc như vậy, không gọi là thọ giới cụ túc.

4.

"Không hỏi mười ba nạn sự mà thọ giới cụ túc như vậy có gọi là thọ giới cụ túc chăng?"

1 Những câu hỏi của Xá-lợi-phất đều liên hệ đến sự việc trước khi Phật quy định pháp thức thọ giới bằng bạch tứ yết-ma. 182

T22. 816b Chương i. Thọ giới

Đức Phật dạy: "Là thọ giới cụ túc."

"Người được thọ giới cụ túc như vậy là thọ giới cụ túc đúng hay chăng?"

Đức Phật dạy: "Là thọ giới cụ túc đúng." Hỏi: "Người làm yết-ma như vậy được gọi là tác yết-ma đúng hay chăng?"

Đức Phật dạy: "Là làm yết-ma đúng."

Từ khi đã chế giới rồi, nếu thọ giới cụ túc như vậy không gọi là thọ giới cụ túc.

5. Bấy giờ Tôn giả A-nan liền rời chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch Phật: "Nếu Hòa thượng có một trong mười ba nạn sự, mà trao giới cụ túc cho đệ tử, như vậy có gọi là thọ cụ túc đúng hay chăng?" Đức Phật dạy: "Là thọ giới cụ túc đúng." Lại hỏi: "Người được thọ giới cụ túc có gọi là thọ giới cụ túc đúng hay chăng?"

Phật dạy: "Là thọ đúng."

"Người làm yết-ma như vậy là làm yết-ma đúng hay chăng?" Đức Phật dạy: "Là làm yết-ma đúng."

Từ khi đã chế giới rồi, nếu trao giới cụ túc cho người như vậy, chúng Tăng có tội.

6. Bấy giờ, có người theo Hòa thượng không trì giới mà cầu thọ giới cụ túc, sau đó có sự nghi ngờ. Đức Phật hỏi: "Ông có biết vị Hòa thượng ấy không trì giới hay không?" Vị ấy thưa: "Không biết."

Đức Phật dạy: "Như vậy được gọi là thọ giới cụ túc." Lại có người theo Hòa thượng không trì giới mà thọ giới cụ túc, sau đó lại có sự nghi ngờ. Đức Phật hỏi: 183

816c

"Ông có biết Hòa thượng ấy không trì giới hay không?" Vị ấy trả lời: "Biết."

Đức Phật bảo: "Ông có biết là không được theo người như vậy thọ giới cụ túc hay không?"

Vị ấy trả lời: "Không biết." Đức Phật dạy: "Trường hợp này được gọi là thọ giới cụ túc." Lại có vị theo Hòa thượng không trì giới mà thọ giới cụ túc, sau đó có sự nghi. Đức Phật hỏi: "Ông có biết Hòa thượng không giữ giới chăng?"

Vị ấy trả lời: "Biết.

"

Đức Phật bảo: "Ông có biết người như vậy thì không được theo thọ giới cụ túc hay không?"

Vị ấy trả lời: "Biết."

Đức Phật bảo: "Ông có biết, người như vậy theo thọ giới cụ túc thì không đắc giới cụ túc hay không?" Đáp rằng: "Không biết."

Đức Phật dạy: "Trường hợp này được gọi là thọ giới cụ túc." Bấy giờ, lại có vị theo Hòa thượng không trì giới mà thọ giới cụ túc, sau đó có sự nghi.

Phật hỏi: "Ông có biết Hòa thượng không giữ giới chăng?" Vị ấy trả lời: "Biết."

[816c] Đức Phật dạy: "Ông có biết người như vậy thì không được theo thọ giới cụ túc hay không?" Vị ấy trả lời: "Biết."

Phật hỏi: "Ông có biết, theo người như vậy thọ giới cụ túc thì không thành thọ giới cụ túc hay không?" Vị ấy trả lời: "Biết."

Đức Phật dạy: "Không gọi là thọ giới cụ túc. "

184

CHƯƠNG II

THUYẾT GIỚI1

I. PHÁP THỨC THUYẾT GIỚI

1. Bố-tát

[816c6] Phật ở tại thành La-duyệt. Bấy giờ trong thành, các phạmchí ngoại đạo mỗi [nửa] tháng ba lần tập hội vào các ngày mồng 8, 14, 15.2 Mọi người tụ tập đông đảo, lui tới giao hữu với nhau, cung cấp thức ăn thức uống, cúng dường suốt ngày, rất là thân thiết. Khi ấy vua Bình-sa ở trên lầu cao, từ xa nhìn thấy quần chúng đến tụ hội chỗ phạm-chí, bèn hỏi các quan tả hữu:

"Hôm nay những người này muốn đi đâu mà đông thế?" Các quan tâu với vua: "Đại Vương nên biết, trong thành này, các phạm-chí mỗi [nửa] tháng ba lần tập hội vào các ngày mồng 8, 14, 15. Mọi người tụ tập đông đảo, lui tới giao hữu với nhau, cung cấp thức ăn thức uống, cúng dường suốt ngày, rất là thân thiết. Vì vậy, mọi người đang đi đến chỗ các phạm-chí đang tập hội." Vua Bình-sa nghe xong, liền xuống lầu, đi đến chỗ đức Thế Tôn; đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, bạch Phật: "Hiện nay trong thành La-duyệt, các phạm-chí mỗi [nửa] tháng ba lần tập hội vào các ngày mồng 8, 14, 15. Mọi người tụ tập đông đảo, lui tới giao hữu với nhau, cung cấp thức ăn thức uống, cúng dường suốt ngày, rất là thân thiết. Lành thay! Thế Tôn dạy cho các tỳ-kheo mỗi [nửa] tháng ba lần tập hội vào các ngày 8, 14 và 15, để mọi người các nơi tới lui, cùng giao hữu, cung cấp đồ ăn thức uống. Con và quần thần cũng sẽ đến tập hội."

1 Trong bản Hán, Chương VI của Phần II.

2 Tính theo tháng 15 ngày. Nếu tính theo tháng 30 ngày, thì mỗi tháng có sáu lần hội, vào các này: 8, 14, 15, 23, 29, 30.

817a

Đức Thế Tôn im lặng nhận lời. Vua Bình-sa biết đức Thế Tôn nhận lời bằng cách im lặng rồi, liền rời chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu ba vòng cáo lui.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo và bảo:

"Hiện nay trong thành La-duyệt, các phạm-chí mỗi [nửa] tháng tập hợp ba ngày mồng 8, 14 và 15, mọi người ở khắp nơi tới lui đông đảo, giao hữu với nhau, cung cấp đồ ăn thức uống. Các ông cũng nên mỗi [nửa] tháng tập hội ba ngày mồng 8, 14 và 15, để mọi người ở các nơi tới lui cùng nhau giao hữu, cung cấp đồ ăn thức uống. Vua Bình-sa và quần thần cũng sẽ đến tập hội." Các tỳ-kheo thưa:

"Chúng con sẽ phụng hành như vậy."

Các tỳ-kheo phụng hành lời dạy của đức Thế Tôn rồi, mỗi [nửa] tháng tập hội ba lần, vào các ngày mồng 8, 14 [817a1] và 15. Mọi người các nơi tới lui, cùng nhau giao hữu, cung cấp đồ ăn thức uống. Vua Bình-sa cũng dẫn các quần thần đến tập hội. Các tỳkheo đến tập hội đều ngồi im lặng. Các trưởng giả thưa với các tỳkheo: "Chúng con muốn nghe nói pháp." Các tỳ-kheo không dám nói. Đem nhân duyên này bạch Phật. Phật dạy: "Cho phép các ông nói pháp."

Đã được phép nói pháp rồi, các tỳ-kheo lại không biết nói pháp gì. Đức Phật dạy:

"Từ nay về sau cho phép nói Khế kinh."

Các tỳ-kheo muốn phân biệt thuyết nghĩa.1 Trong khi thuyết nghĩa, không nói đủ văn cú. Các vị đều sanh nghi. Đức Phật dạy: "Cho phép thuyết nghĩa, khỏi phải nói đủ văn cú2 ."

1 Thuyết nghĩa 說義, một loại thể tài văn học, Skt. upadeśa (ưu-ba-đề-xá), cũng dịch là luận nghị, giảng giải ý nghĩa kinh mà Phật đã nói tóm tắt. 2 Không cần phải dẫn chánh văn.

186

T22. 817a Chương ii. Thuyết giới 2. Thuyết pháp

Có hai tỳ-kheo cùng một tòa cao1 nói pháp. Đức Phật dạy:

"Không được như vậy."

Có hai tỳ-kheo có chung một tòa cao để thuyết pháp, nên tranh cãi nhau.

Đức Phật dạy:

"Không được như vậy."

Các vị ấy cùng trải toà cao gần nhau để thuyết nghĩa, moi móc sở trường, sở đoản của nhau. Đức Phật dạy: "Không được như vậy."

Các vị kia nhân việc thuyết nghĩa mà bức bách nhau. Đức Phật dạy: "Không được như vậy."

Bấy giờ, hai tỳ-kheo đồng thanh ngâm nga.2 Phật dạy: "Không được như vậy."

Bấy giờ, các tỳ-kheo muốn thuyết pháp với giọng ca vịnh. Đức Phật nói: "Cho phép."

Có một tỳ-kheo, ở cách đức Thế Tôn không xa, nói pháp bằng âm thanh ca vịnh quá du dương.3 Đức Phật nghe, liền bảo tỳ-kheo này rằng:

"Ngươi không được nói pháp với âm thanh như vậy. Ngươi nên nói pháp giống Như Lai, đừng như người phàm thế. Muốn nói pháp nên bình đẳng như Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên mà nói pháp, đừng nói như người phàm tục.

1 Pháp chúng học, điều 89: Tỳ-kheo không được thuyết pháp cho người ngồi chỗ cao hơn mình.

2 Hiệp bối 合唄. Bối, hay phạn bối, phiên âm từ Skt. bhāṇaka. Cũng âm là bối nặc. Chỉ sự tụng đọc kinh điển (tiếng Phạn) với giọng ngâm vịnh. 3 Nguyên Hán: quá sai 過差. 187

817b

"Này các tỳ-kheo, nếu nói pháp với giọng ca vịnh quá du dương, có năm điều lỗi: Nếu tỳ-kheo nói pháp với giọng ca vịnh thái quá, tự mình sẽ sanh tham đắm yêu thích âm thanh; đây là lõi thứ nhất. Nếu tỳ-kheo nói pháp với giọng ca vịnh thái quá, người nghe sẽ sanh tham đắm yêu thích âm thanh kia; đây là lỗi thứ hai. Nếu tỳkheo nói pháp với giọng ca vịnh thái quá sẽ khiến cho người nghe ham muốn học tập theo; đây là lỗi thứ ba. Nếu tỳ-kheo nói pháp với giọng ca vịnh thái quá, các trưởng giả nghe sẽ cơ hiềm rằng: 'Chúng ta học tập ca vịnh, tỳ-kheo nói pháp cũng như vậy. ' Họ bèn

sanh tâm khinh thường, không cung kính; đây là lỗi thứ tư. Nếu tỳkheo thuyết pháp với giọng ca vịnh thái quá, các vị tư duy nơi tịch tịnh sẽ duyên nơi âm thanh, loạn [817b] thiền định; đây là lỗi thứ năm."

Bấy giờ có các tỳ-kheo muốn tập hội lại một chỗ vào ban đêm để nói pháp. Phật nói: "Cho phép."

Các tỳ-kheo không biết tập hội vào ngày nào. Đức Phật nói: "Cho phép ngày rằm, mười bốn, mười ba, mồng mười, mồng chín, mồng tám, mồng năm, mồng ba và mồng hai; hoặc mỗi mỗi ngày nói cũng được. Nếu người thuyết pháp ít, thì theo thứ tự thỉnh để nói." Có vị không chịu nói. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Dù chỉ nói một bài kệ, cũng phải nói.

"

Một bài kệ là:

Các điều ác chớ làm,

Điều thiện phải phụng hành.

Giữ tâm ý thanh tịnh,

Là lời chư Phật dạy.

Nếu không chịu nói sẽ như pháp trị.

Các tỳ-kheo ban đêm tập hợp muốn nói pháp, chỗ ngồi thấp,1 sanh nghi. Đức Phật dạy:

1 Xem cht. 5 trước.

188

T22. 817b Chương ii. Thuyết giới

"Nếu ban đêm tập hợp nói pháp, chỗ ngồi cao hay thấp không ngại gì.

" Các tỳ-kheo ban đêm tập hợp, muốn ngồi thiền, Phật dạy: "Được phép ngồi."

Các tỳ-kheo ngủ gật. Phật dạy:

"Tỳ-kheo ngồi gần phải đánh thức họ. Hoặc bằng tay; nếu tay với không đến thì cầm cây gài cửa, hay cán cây phất trần để đánh thức. Nếu như họ đồng ý1 thì có thể lấy guốc dép liệng đến họ. Nếu họ vẫn cứ ngủ, nên cầm cây thiền trượng để cảnh giác. "

Có vị bị cảnh giác bằng thiền trượng; khi tỉnh, bèn phản đối. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Nếu không thuận, mà còn phản đối, thì như pháp trị."

Có vị vẫn cứ ngủ, đức Phật nói: "Cho phép dùng nước rảy." Ai bị rảy nước, mà phản đối không chịu, thì cũng nên như pháp trị. Nếu vẫn cố ngủ trở lại. Đức Phật bảo:

"Nên dụi con mắt, hoặc dùng nước rửa mặt." Có vị vẫn cứ ngủ. Đức Phật nói:

"Nên tự véo tai hay mũi; hoặc chà sát nơi trán." Nếu lại cứ ngủ thì nên vén kéo uất-đa-la tăng rồi lấy tay xoa chà mình; hoặc nên đứng dậy đi ra ngoài cửa xem ngắm bốn phương, ngửa mặt nhìn tinh tú; hoặc đến chỗ kinh hành, thủ nhiếp các căn, khiến tâm không tán loạn.

3. Ba-la-đề-mộc-xoa

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ở chỗ nhàn tịnh, tư duy rằng: "Ta vì các tỳ-kheo kết giới, thuyết ba-la-đề-mộc-xoa. Trong đó có tỳ-kheo có tín tâm, mới thọ giới, chưa được nghe, không biết làm sao để học giới. Nay Ta nên cho phép các tỳ-kheo tập trung lại một chỗ để thuyết giới ba-la-đề-mộc-xoa." Đức Thế Tôn ra khỏi chỗ tịch tịnh, do nhân duyên tập hợp các tỳ-kheo và bảo rằng: 1 Đây chỉ với bạn đồng tâm chí.

189

817c

"Vừa rồi Như Lai từ chỗ yên tịnh tư duy, suy nghĩ rằng: 'Ta vì các tỳ-kheo kết giới, thuyết ba-la-đề-mộc-xoa. Trong đó có tỳ-kheo có tín tâm, mới thọ giới, chưa [817c] được nghe, không biết làm sao để học giới.

' Ta lại suy nghĩ tiếp: 'Nay Ta nên cho phép các tỳkheo tập họp lại một chỗ để thuyết giới ba-la-đề-mộc-xoa. ' Vì vậy,

các tỳ-kheo nên cùng nhau tập hợp lại một chỗ, thuyết giới ba-lađề-mộc-xoa. Thuyết giới như vầy:

"Các Đại đức! Nay tôi muốn thuyết giới ba-la-đề-mộc-xoa. Các thầy lắng nghe,

1 khéo tâm niệm kỹ. Nếu tự mình biết

có phạm, nên tự mình sám hối.2 Không phạm thì im lặng. Do sự im lặng, tôi biết các Đại đức thanh tịnh. Cũng như được người khác hỏi, như sự thực mà trả lời. Cũng vậy, tỳkheo nào ở trong chúng cho đến ba lần hỏi, nhớ nghĩ có tội mà không sám hối, mắc tội cố ý vọng ngữ. Đức Phật dạy, cố ý vọng ngữ là pháp chướng đạo. Nếu tỳ-kheo kia nhớ nghĩ có tội, muốn cầu thanh tịnh, nên sám hối. Sám hối sẽ được an lạc."

Ba-la-đề-mộc-xoa: là giới vậy. Đó là sự tự mình nhiếp trì oai nghi, trú xứ, hành vi; là gốc rễ, là mặt, là đầu, tập hợp các pháp lành, thành tựu tam-muội.3

1 Hán dịch ở đây có nhảy sót. Xem đoạn giải thích tiếp theo 2 Sám hối 懺悔; tức phát lồ, hay thuyết tội. Vin.i. 103: So āvikareyya, giải thích: "phát lồ là, ở giữa Tăng, hoặc trước nhiều người, hoặc trước một người, mà cáo bạch, thuyết minh, giải bày, nêu rõ (điều đã vi phạm)." 3 Định nghĩa từ Ba-la-đề-mộc-xoa. Vin. i. 103: pātimokkhan'ti ādimetam mukhametam pamukhametam kusalānam dhammānam. "Ba-la-đề-mộc-xoa, đây

là khởi điểm (căn bản), là mặt, là đầu của hết thảy pháp thiện. " Xem Ngũ phần

18 (T22n1421 tr.122a15): "Nói là ba-la-đề-mộc-xoa, vì do giới này mà phòng hộ các căn, tăng trưởng thiện pháp. Đối với các thiện pháp, đây là cánh cửa đầu tiên vậy."

190

T22. 817c Chương ii. Thuyết giới

Tôi sẽ nói: nghĩa là, sẽ kết, sẽ phát khởi, diễn giải, tỏ bày, phân biệt lập đi lập lại.

Thưa các đại đức, nay tôi sẽ thuyết giới, (các tỳ kheo) cùng tập hợp lại một chỗ:1 nghĩa là, đồng yết-ma tập hợp lại một chỗ. Cần dữ dục, thì người nhận đem dục đến. Người hiện diện đáng quở trách thì không quở trách.2 Cho nên nói nên tập hợp lại một chỗ. Lắng nghe, khéo suy niệm kỹ: gom ý chuyên tâm nghe pháp, cho nên gọi là lắng nghe khéo suy niệm kỹ.

Có phạm: có trái phạm mà chưa sám hối.

Không phạm: không trái phạm, hay phạm mà đã sám hối. Cũng như được người khác hỏi, như sự thực mà trả lời: nghĩa là, giống như từng tỳ-kheo cùng hỏi và trả lời nhau. Đức Phật nói, cố ý vọng ngữ là pháp chướng đạo:3 tức là chướng ngại sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, không, vô tướng, vô nguyện; chướng ngại quả Tu-đà-hoàn, cho đến quả A-la-hán. Sám hối thì an lạc: được những gì là an lạc? Là đạt được sơ thiền, cho đến tứ thiền, không, vô tướng, vô nguyện; là đắc quả Tu-đàhoàn, cho đến quả A-la-hán. Cho nên sám hối thì được an lạc. Bấy giờ, các tỳ-kheo muốn thuyết giới với giọng ca vịnh. Đức Phật bảo:

"Cho phép thuyết giới bằng giọng ca vịnh."

Các tỳ-kheo ngày nào cũng thuyết giới, nên mỏi mệt. Phật dạy: "Không được thuyết giới hằng ngày. Từ nay về sau, cho phép thuyết giới vào ngày Bố-tát.

"

1 Giải thích các câu trong phần mở đầu thuyết giới nêu trên. Nhưng bản Hán thường không nhắc lại đúng nguyên văn như đã nêu. 2 Nếu có tỳ-kheo phạm giới, đã phát lồ, cần tác yết-ma ha trách (cảnh cáo) thì hoãn lại để sau khi thuyết giới sẽ tác pháp riêng. Xem các đoạn sau, mục iii.4 "Sám hối".

3 Chướng đạo pháp 障道法. Pāli: antarayiko dhammo. 191

818a

4. Lịch pháp

Có trưởng giả hỏi Tỳ-kheo:

"Hôm nay là ngày mấy?"

Tỳ-kheo không biết nên hổ thẹn. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này bạch Phật, Phật dạy:

[818a1] "Từ nay về sau nên đếm số ngày." Đếm ngày mà phần nhiều quên. Phật dạy: "Nên ghi số đếm."1 Các tỳ-kheo dùng vật báu để ghi số đếm. Phật dạy: "Không được như vậy. Cho phép dùng xương, ngà, sừng, hoặc đồng, thiếc, chì, kẽm, bạch lạp, đá, viên đất sét để ghi." Các tỳ-kheo lo ngại số đếm được ghi bị lạc mất. Phật dạy: "Cho phép làm cái lỗ, dùng dây xâu lại, treo chỗ đại thực, tiểu thực của Tăng, hoặc chỗ ban đêm tập hợp để thuyết giới; hoặc móc trên cây trụ, trên móc ngà voi.

"

Một hôm có các trưởng giả đến hỏi Tỳ-kheo: "Nay là hắc nguyệt hay là bạch nguyệt?"2 Các tỳ-kheo không biết, nên ôm lòng hổ thẹn, đem việc này đến bạch đức Phật. Phật dạy: "Cho phép làm ba mươi con số đếm. Mười lăm con số thuộc hắc nguyệt, mười lăm con số thuộc bạch nguyệt.

"

Bấy giờ, các tỳ-kheo dùng số đếm lẫn lộn. Con số ghi hắc nguyệt rơi qua bên số ghi bạch nguyệt. Con số ghi bạch nguyệt rơi qua số ghi hắc nguyệt. Đức Phật dạy: "Từ nay về sau, con số ghi hắc nguyệt nhuộm màu đen. Con số ghi bạch nguyệt nhuộm màu trắng."

Nếu lo ngại con số chạm nhau bị vỡ, Đức Phật dạy: 1 Tức làm lịch.

2 Hắc nguyệt 黑月, bạch nguỵêt 白月. Một tháng chia làm hai phần: 15 ngày trăng tối (hắc nguyệt) và 15 ngày trăng sáng (bạch nguyệt). 192

T22. 818a Chương ii. Thuyết giới

"Cho phép khoảng chính giữa dùng vật cách ly." Các tỳ-kheo muốn thuyết giới vào ngày thứ mười bốn hoặc ngày thứ mười lăm.1 Đức Phật dạy: "Nếu vua đổi ngày, thì theo ngày mà vua định."2

Các tỳ-kheo không biết hôm nay thuyết giới hay sáng mai thuyết giới. Đến bạch Phật. Phật dạy:

"Ngày bố-tát, vị Thượng tọa nên xướng rằng: 'Hôm nay chúng Tăng thuyết giới.

'"

Các tỳ-kheo không biết nói vào lúc nào. Đức Phật dạy: Cho phép đo bóng để định giờ. Rồi báo hiệu bằng gõ thẻ tre, hay đập xuống đất, hoặc đốt khói, hoặc thổi tù và, hoặc đánh trống, hoặc đánh kiền chùy, hay rao bảo nhau: "Thưa các Đại đức, giờ bốtát thuyết giới đã đến." Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo nghe đức Thế Tôn cho phép thuyết giới, bèn ở trong vườn hay phòng riêng, cùng Hòa thượng A-xà-lê, đồng Hòa thượng, đồng A-xà-lê, tri thức thân hậu tương thuận, thuyết giới riêng bộ.

3

Các tỳ-kheo nghe biết. Trong số có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu đà, ưa học giới, biết tàm quí, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Nghe đức Thế Tôn cho phép thuyết giới, sao lại tự tiện ở trong vườn hoặc phòng riêng, cùng Hòa thượng A-xà-lê, đồng Hòa thượng, đồng A-xà-lê, tri thức thân hậu thuyết giới riêng bộ?" Bấy giờ, Tôn giả Đại Ca-tân-nậu

4 ở tại trú xứ Tiên nhân, bên núi

1 Tức nghi ngờ về tháng thiếu hay tháng đủ.

2 Nghĩa là, tháng thiếu hay đủ, y theo lịch riêng của mỗi nước. 3 Biệt bộ thuyết giới 別部說戒, thuyết giới theo nhóm, không theo toàn thể Tăng trong trú xứ.

4 Đại Ca-tân-nậu 大迦賓㝹, cũng phiên âm là Ma-ha Kiếp-tân-na. Pāli, Mahāvagga ii, Vin. i. 105, Mahā-Kappinna. Ngũ phần 18, tr.121c27: Kiếp-tân-na 劫賓那. Thập tụng 22, tr.158a18: Đại Kiếp-tân-na 大劫賓那. 193

818b

Hắc thạch,1 chỗ yên tịnh tư duy với ý niệm: "Nay ta có đến hay không đến dự [818b] thuyết giới, Ta vẫn thường thanh tịnh bậc nhất."

Đức Thế Tôn, biết trong tâm trưởng lão Đại Ca-tân-nậu nghĩ như thế. Trong khoảnh khắc như lực sĩ co duỗi cánh tay, thoạt nhiên biến mất khỏi núi Kỳ-xà-quật, Thế Tôn hiện đến trú xứ Tiên nhân, bên núi Hắc thạch, trước mặt Đại Ca-tân-nậu, trải tòa ngồi. Đại Catân-nậu kính lễ sát chân đức Thế Tôn, rồi ngồi qua một bên. Đức Thế Tôn biết vẫn cố hỏi:

"Vừa rồi nơi chỗ nhàn tịnh, ông tư duy với ý nghĩ: 'Nay ta có đến hay không đến dự thuyết giới, Ta vẫn thường thanh tịnh bậc nhất.' Có phải như vậy không?"

Trưởng lão thưa: Vâng!

Đức Phật dạy:

"Như vậy, đúng như vậy Ca-tân-nậu! Như lời ông nói, Ông có đến hay không đến dự thuyết giới, ông vẫn thường thanh tịnh bậc nhất. Song, này Ca-tân-nậu, pháp thuyết giới cần phải được cung kính, tôn trọng, thừa sự. Nếu ông không cung kính bố-tát, không tôn trọng thừa sự, thì ai cung kính, tôn trọng, thừa sự? Cho nên ông phải đến dự thuyết giới, không được không đi. Nhưng nên đi bộ, không nên dùng thần túc mà đi. Ta cũng sẽ đến." Ca-tân-nậu mặc nhiên vâng lời Phật dạy.

Đức Thế Tôn vì nhân duyên này dạy bảo Ca-tân-nậu rồi, trong khoảnh khắc như lực sĩ co duỗi tay ra, liền biến khỏi trú xứ Tiên nhân, bên núi Hắc thạch, trở lại núi Kỳ-xà-quật, an tọa nơi chỗ ngồi.

1 Tiên nhân trú xứ Hắc thạch sơn 仙人住處黑石山. Pāli: tại Maddakucchi, trong vườn Nai. Ngũ phần, ibid.: núi Ất-sư-la 乙師羅山.

194

T22. 818c Chương ii. Thuyết giới

II. KẾT GIỚI

1. Giới trường

Bấy giờ, có các tỳ-kheo đến chỗ Phật, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch Phật. Đức Phật thuật lại đầy đủ sự việc trên và bảo các tỳ-kheo:

"Ta cho phép các tỳ-kheo tại một trú xứ hòa hợp thuyết giới. Tại sao các ông cùng Hòa thượng, A-xà-lê, đồng Hòa thượng, đồng Axà-lê, tri thức thân hậu thuyết giới riêng bộ? Nếu cùng một trú xứ mà không hòa hợp thuyết giới, mắc tội đột-kết-la. Từ nay về sau cho phép tập hợp lại một chỗ để thuyết giới."

Các tỳ-kheo biết đức Thế Tôn cho phép thuyết giới một chỗ, nên cùng đợi nhau. Hoặc cùng đợi nhau tại núi Hắc thạch, Tiên nhân trú xứ. Hoặc đợi nhau tại hang Thất diệp trong núi Tỳ-ha-lặc. Hoặc cùng đợi nơi gò mả. Hoặc cùng đợi nhau bên suối nước; đợi nhau tại khu Ca-lan-đà trong Trúc viên; đợi nhau tại núi Kỳ-xà-quật; hoặc cùng đợi nơi có nhà lớn, nhà ăn, nhà kinh hành, dưới bóng cây, nơi bãi cỏ. Khiến mỏi mệt. Các tỳ-kheo bạch Phật. Phật dạy: "Từ nay về sau, tùy theo người ở nhiều hay ít tại một trú xứ, cùng tập họp lại một chỗ để thuyết giới."

Các tỳ-kheo [818c] không biết nên thuyết giới chỗ nào. Đức Phật dạy:

"Cho phép làm thuyết giới đường, bằng pháp bạch nhị yết-ma để làm. Tác bạch như vầy: nên xưng tên của địa điểm, như đại đường, trên nhà gác, nhà kinh hành, bên mé sông, dưới bóng cây, bên hòn đá, hoặc chỗ bãi cỏ.v.v... Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, làm thuyết giới đường tại chỗ... Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tại chỗ... làm thuyết giới đường. Trưởng lão nào chấp thuận, Tăng tại 195

818c

chỗ... làm thuyết giới đường thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận tại chỗ... làm thuyết giới đường rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ, trước đó đã lập thuyết giới đường trong núi Kỳ-xà-quật. Sau đó lại muốn lập thuyết giới đường tại Ca-lan-đà Trúc viên. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

Từ nay về sau, cho phép giải thuyết giới đường trước, bằng bạch nhị yết-ma để giải. Sau đó kết lại thuyết giới đường. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận giải thuyết giới đường tại địa điểm... Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay giải thuyết giới đường tại chỗ... Trưởng lão nào chấp thuận Tăng giải thuyết giới đường tại chỗ... thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. "Tăng đã chấp thuận giải thuyết giới đường tại chỗ... rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ, có trú xứ làm hai thuyết giới đường. Hai vị doanh sự cùng cạnh tranh nhau. Hai người đều nói chúng Tăng nên đến nơi thuyết giới đường của tôi trước. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Phật dạy: "Từ nay về sau cho phép hai vị thay nhau, bắt đầu từ vị Thượng tọa."1

Có trú xứ, đến ngày bố-tát, chúng tập hợp để thuyết giới đông mà nhà thuyết lại nhỏ, không đủ để chứa. Các tỳ-kheo nghĩ rằng: 1 Pāli, Vin. i. 107: Phật quy định: trong một trú xứ không được có hai thuyết giới đường (uposathāgāra). Ai làm thế, phạm đột-kiết-la. 196

T22. 819a Chương ii. Thuyết giới

"Đức Thế Tôn đã chế giới, nếu không kết thuyết giới đường, không được thuyết giới. Nay nên làm thế nào?" Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy:

"Tăng được tự tại. Kết hay không kết, đều được thuyết giới."1 Có vị tỳ-kheo Thượng tọa đến nơi thuyết giới đường trước; lau quét, trải tọa cụ, múc bình tịnh thủy, bình rửa chân, đốt đèn, sắp thẻ xá-la, nên quá mỏi mệt. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Phật dạy: "Từ nay về sau tỳ-kheo nhỏ tuổi nên làm các việc ấy." Đến ngày bố-tát [819a1] tỳ-kheo nhỏ tuổi nên đến thuyết giới đường lau quét, trải tọa cụ, múc bình tịnh thủy, bình rửa chân, đốt đèn, sắp thẻ xá-la. Nếu tỳ-kheo nhỏ tuổi không biết thì Thượng tọa nên dạy. Nếu Thượng tọa không dạy thì phạm đột-kết-la. Nếu tỳkheo nhỏ tuổi không nghe theo lời Thượng tọa dạy cũng phạm độtkết-la. Có khi Thượng tọa thuyết giới rồi, phải ở lại sau, tự mình dọn dẹp sàng tòa, bình tịnh thủy, bình rửa chân, tắt đèn lửa, xá-la, v.v... để mọi thứ lại chỗ cũ, nên quá mệt mỏi. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Phật dạy:

"Từ nay về sau, thuyết giới rồi, tỳ-kheo nhỏ tuổi phải dọn dẹp bình tịnh thủy, bình rửa chân, đèn lửa, xá-la, để lại chỗ cũ. Nếu tỳ-kheo nhỏ tuổi không biết thì Thượng tọa nên dạy. Thượng tọa không dạy phạm đột-kết-la."

Bấy giờ, đến ngày thuyết giới, nhóm sáu tỳ-kheo làm các việc như chào hỏi và nói chuyện với bạch y, tác yết-ma thuyết giới, thuyết pháp.

2 Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch đức Thế Tôn, Thế Tôn dạy:

1 Pāli, Vin.i. 108: nếu ngồi trên mặt đất mà nghe giới được, kết hay không kết, đều được thuyết giới. Sớ giải: ngồi trong phạm vi duỗi tay chạm nhau (hatthapāse nisinno).

2 Mahāvagga ii. Vin.i. 113ff, phận sự Thượng tọa trong ngày thuyết giới: thuyết pháp, vấn đáp luật giữa Tăng, và thuyết giới.

197

819a

"Đây là việc làm của vị Thượng tọa." Có một trú xứ, Si Hòa-tiên là hàng Thượng tọa, nhưng không có khả năng làm các việc trong ngày thuyết giới như chào hỏi và nói chuyện với bạch y, tác yết-ma thuyết giới, thuyết pháp. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch đức Phật. Đức Phật dạy: "Cho phép thỉnh vị có khả năng để tác pháp thay Thượng tọa. Nếu Thượng tọa không thỉnh người có khả năng, thì phạm đột-kết-la. Nếu vị có khả năng mà không nhận lời thỉnh của Thượng tọa cũng phạm đột-kết-la."

Bấy giờ, các bạch y hỏi tỳ-kheo, khi thuyết giới có bao nhiêu vị. Các tỳ-kheo không biết số lượng nên hổ thẹn. Đến bạch đức Phật. Phật dạy:

"Cho phép đếm số tỳ-kheo.

"

Tuy đếm rồi vẫn quên. Đức Phật dạy: "Nên đếm xá-la."1

Có vị dùng vật báu làm xá-la. Phật dạy: Không được dùng vật báu làm xá-la mà nên dùng xương, ngà, sừng, đồng, thiếc, bạch lạp, chì, kẽm, tre, trúc, cây để làm. Sợ lạc mất. Phật dạy:

"Nên dùng dây buộc lại.

"

Tuy buộc, vẫn còn thất lạc. Phật dạy: "Nên làm cái hộp để đựng."

Vị ấy lại dùng vật báu để làm. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Nên dùng xương, ngà, sừng, đồng, thiếc, bạch lạp, chì, kẽm, tre, trúc, cây để làm. "

Nếu đựng trong hộp bị đổ ra, Phật dạy: "Nên làm cái nắp để đậy lại. "

1 Xá-la 舍羅, thẻ hay thăm, hay phiếu. Pāli (Vin.i. 117): salāka. 198

T22. 819b Chương ii. Thuyết giới

Vị ấy lại dùng vật báu để làm cái nắp. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Nên dùng xương, ngà, sừng, đồng, thiếc, bạch lạp, chì, kẽm, tre, trúc, cây để làm. "

Các vị không biết để cái hộp ấy vào chỗ nào. Phật dạy: "Nên để dưới giường dây hoặc giường cây, trên cây trụ, hoặc trên cây long nha, trên móc áo.

"

2. Đại giới cộng trú

Các tỳ-kheo nghe đức Phật cho phép các [819b] tỳ-kheo đến thành La-duyệt thuyết giới. Các nơi xa nghe, nhưng phải đến tập hợp để thuyết giới nên mỏi mệt. Bấy giờ, các tỳ-kheo bạch Phật. Phật dạy: Từ nay về sau, thuyết giới tùy theo từng trú xứ, trong phạm vi hoặc thôn hoặc ấp. Cho phép kết giới bằng pháp bạch nhị yết-ma, như sau:

Xướng tiêu tướng cương giới của mỗi phương: hoặc khoảng không, hoặc cây, hoặc núi, hoặc hang đá, hoặc hang núi cao, hoặc đất trống, hoặc đụn cỏ, hoặc gần bên vườn, hoặc gò mả, hoặc mé nước, hoặc đống đá, hoặc nơi chòm cây, bên đống gai, nơi vực sâu, bên ngòi kênh, hoặc nơi đống phân, hoặc thôn, cương giới của thôn... làm tiêu tướng. Một vị xướng tướng bốn phương rồi, trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Như tiêu tướng cương giới đã công bố, nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận nơi đây kết giới cho đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Như tiêu tướng cương giới đã công bố, nay Tăng kết giới nơi đây cho đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới. Các trưởng lão nào chấp thuận, Tăng kết giới nơi đây cho đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. "Chúng Tăng đã chấp thuận kết giới nơi đây cho đồng nhất 199

819c

trú xứ, đồng nhất thuyết giới rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Đức Phật dạy tiếp: Từ nay về sau cho phép kết giới theo pháp thức như vầy: Nên trải tòa, đánh kiền chùy, tất cả đều tập trung lại một chỗ, không cho phép nhận dục. Trong chúng vị nào là tỳ-kheo cựu trú nên xướng tiêu tướng bốn phương của đại giới: phương đông có núi thì lấy núi làm tiêu tướng; hoặc thôn, hoặc thành, hoặc bờ, hoặc ruộng, hoặc vườn, hoặc rừng, hoặc ao, hoặc cây, hoặc đá, hoặc tường, hoặc miễu thần, hoặc nhà... Như tiêu tướng của phương đông, các phương kia cũng vậy. Trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo trong trú xứ này đã xướng tiêu tướng bốn phương của đại giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng dựa vào nội tướng bốn phương này kết làm đại giới đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo nơi trú xứ này đã xướng tiêu tướng bốn phương của đại giới. Nay Tăng dựa vào bên trong tiêu tướng bốn phương kết làm đại giới đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới. Các trưởng lão nào chấp thuận, nay Tăng dựa vào bên trong tiêu tướng bốn phương này kết làm đại giới đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. "Chúng Tăng đã chấp thuận bên trong tiêu tướng bốn phương này kết làm đại giới cho đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới rồi.[819c] Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ có trường hợp các tỳ-kheo chỉ cần chúng bốn người để tác yết-ma; hoặc chúng tỳ-kheo năm người, chúng tỳ-kheo mười người, chúng tỳ-kheo hai mươi người, để tác yết-ma. Trong khi đó, tập hợp cả đại chúng rất mỏi mệt. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

200

T22. 819c Chương ii. Thuyết giới

Cho phép kết giới trường, bằng pháp bạch nhị yết-ma như vầy: Xướng giới tướng bốn phương: hoặc đóng nọc để làm tiêu tướng, hoặc đá, hoặc bờ ruộng... qui định ngang với mức nào đó. Rồi trong chúng sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo trong trú xứ này xướng tướng bốn phương của tiểu giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, dựa vào bên trong tiêu tướng bốn phương của tiểu giới kết làm giới trường. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo nơi trú xứ này xướng tướng bốn phương của tiểu giới. Nay Tăng dựa vào bên trong tiêu tướng bốn phương của tiểu giới kết làm giới trường. Các trưởng lão nào chấp thuận, Tăng dựa vào bên trong tiêu tướng bốn phương này kết làm giới trường thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Chúng Tăng đã chấp thuận bên trong tiêu tướng bốn phương này kết làm giới trường rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ. Các tỳ-kheo có ý muốn mở rộng giới, hoặc thu hẹp giới lại. Đức Phật dạy:

Từ nay về sau, nếu muốn thay đổi tiêu tướng của giới thì trước hết phải giải cương giới của giới cũ, sau đó mới nới rộng ra hay thu hẹp lại tùy ý. Giải cũng bằng pháp bạch nhị yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay đây là trú xứ đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới của tỳ-kheo. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận giải giới. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Đây là trú xứ đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới của tỳ-kheo. Nay giải giới. Các trưởng lão nào chấp thuận, đây là trú xứ đồng một trú xứ,201

820a

đồng một thuyết giới của tỳ-kheo, nay Tăng giải giới, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Chúng Tăng đã chấp thuận, đây là trú xứ đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới của tỳ-kheo, nay Tăng giải giới. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

3. Thất y giới

Bấy giờ, có một tỳ-kheo yểm ly, thấy nơi a-lan-nhã có một cái hang lý tưởng, tự nghĩ rằng: "Nếu ta được lìa y để ngủ đêm,1 thì ta sẽ ở hang này.

"

Các tỳ-kheo đem vấn đề này đến bạch lên đức Phật. Đức Phật dạy: "Từ nay về sau, nên kết giới không mất y, bằng pháp bạch nhị yếtma. Trong chúng nên sai một vị có thể tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Đây là trú xứ đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận kết [820a1] giới không mất y. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Đây là trú xứ đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới, nay Tăng kết giới không mất y. Các trưởng lão nào chấp thuận, nơi đây đồng nhất trú xứ, đồng nhất thuyết giới, Tăng kết giới không mất y, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận, nơi đây đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới, kết giới không mất y rồi. Tăng đã chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Bấy giờ, các tỳ-kheo thay y để nhà cư sĩ. Trong khi thay y, loã hình. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy: 1 Xem Phần III, Ch. iv. ni-tát-kỳ 2.

202

T22. 820a Chương ii. Thuyết giới

"Từ nay về sau, cho phép các tỳ-kheo kết giới không mất y trừ thôn và ranh giới ngoài của thôn, bằng pháp bạch nhị yết-ma. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Đây là trú xứ đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận kết giới không mất y, trừ thôn và cương giới ngoài của thôn ra. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Đây là trú xứ đồng một trú xứ đồng một thuyết giới. Nay Tăng kết giới không mất y, trừ thôn và cương giới ngoài của thôn ra. Các trưởng lão nào chấp thuận, Tăng ở trú xứ này đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới này, kết giới không mất y, trừ thôn và cương giới ngoài thôn ra, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận nơi đây đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới, kết giới không mất y, trừ thôn và cương giới ngoài thôn ra rồi. Tăng đã chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ, các tỳ-kheo kết hai giới tiếp nhau. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Cần phải có tiêu tướng. "

Hai cương giới chồng lên nhau. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Cần phải có khoảng trống giữa hai giới." Có các tỳ-kheo nọ giải đại giới trước rồi giải giới không mất y. Đức Phật dạy: "Không được như vậy. Trước phải giải giới không mất y, rồi mới giải đại giới.

"

Trường hợp kết giới không mất y cách dòng nước chảy mạnh, khi tỳ-kheo đến lấy y, bị nước cuốn trôi. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Từ nay về sau, không được kết giới không mất y cách bởi dòng nước chảy mạnh, trừ có cầu đi qua lại."

203

820b

4. Đại giới liên kết

Bấy giờ có hai trú xứ có lợi dưỡng riêng, thuyết giới riêng. Các tỳkheo muốn kết chung lại thành đồng nhất thuyết giới, đồng nhất lợi dưỡng. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: Từ nay về sau, cho phép giải giới; rồi sau đó mới kết, bằng pháp bạch nhị yết-ma.

Hai trú xứ đều tự giải giới, rồi tập họp hết lại một chỗ; không được nhận [820b] dục. Nên xướng tướng của cương giới bốn phương hoặc chỗ a-lan-nhã, nơi gốc cây, chỗ đất trống, hoặc núi, hoặc hang, hoặc hang núi, cỏ, vườn, rừng, gò, mả, bên sông, hoặc đá, gốc cây chặt trụi, hoặc chòm gai, hoặc hào, kênh, ao, đống phân, hoặc thôn, cương giới của thôn... xướng cương giới ngang bằng chỗ nào rồi, trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yếtma, dựa theo sự việc trên nên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Như giới tướng đã công bố, nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nơi trú xứ này và trú xứ kia kết đồng nhất lợi dưỡng, đồng nhất thuyết giới. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Như giới tướng đã công bố, nay Tăng đối với trú xứ này và trú xứ kia kết đồng nhất thuyết giới, đồng nhất lợi dưỡng. Các trưởng lão nào đồng ý, Tăng đối với trú xứ này và trú xứ kia kết đồng nhất thuyết giới, đồng nhất lợi dưỡng, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận nơi trú xứ này và trú xứ kia kết đồng nhất lợi dưỡng, đồng nhất thuyết giới rồi. Tăng đã chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Bấy giờ có hai trú xứ thuyết giới riêng, có lợi dưỡng riêng. Ý các tỳ-kheo muốn kết thành đồng một thuyết giới nhưng lợi dưỡng riêng. Đức Phật dạy:

Từ nay về sau, cho phép giải giới, sau đó kết lại bằng bạch nhị yếtma. Hai bên đều tự giải rồi, tập trung lại một chỗ, không được nhận204

T22. 820c Chương ii. Thuyết giới

dục. Nên xướng tướng ở cương giới hoặc a-lan-nhã, hoặc chỗ trống không... cho đến cương giới của thôn như trước. Xưng tên của hai trú xứ. Trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Như cương giới bốn phương đã công bố. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nơi đây kết đồng một thuyết giới, nhưng riêng lợi dưỡng. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Như cương giới bốn phương đã công bố. Nay Tăng nơi trú xứ này kết đồng một thuyết giới, nhưng lợi dưỡng riêng. Các trưởng lão nào đồng ý, trong phạm vi cương giới bốn phương, Tăng kết đồng một thuyết giới, nhưng riêng lợi dưỡng, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã đồng ý trong cương giới bốn phương nầy kết đồng một thuyết giới nhưng riêng lợi dưỡng rồi. Tăng đã chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Bấy giờ có hai trú xứ thuyết giới riêng, lợi dưỡng riêng. Các tỳkheo muốn thuyết giới riêng nhưng đồng một lợi dưỡng, lý do là để giữ gìn trú xứ. Đức Phật dạy:

Cho phép tập Tăng giải giới, rồi bạch nhị yết-ma kết. Trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nơi [820c]trú xứ này kết thuyết giới riêng, nhưng đồng một lợi dưỡng vì để giữ gìn trú xứ vậy. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nay Tăng nơi trú xứ này kết thuyết giới riêng, nhưng đồng một lợi dưỡng vì muốn giữ gìn trú xứ. Các trưởng lão nào đồng ý, Tăng đối với trú xứ này kết thuyết giới riêng, nhưng đồng một lợi dưỡng, vì để giữ gìn trú xứ, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. 205

820c

"Tăng đã đồng ý nơi trú xứ này kết thuyết giới riêng, nhưng đồng một lợi dưỡng, vì để giữ gìn trú xứ rồi. Tăng đã chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ có hai trú xứ đồng một thuyết giới, đồng một lợi dưỡng. Các tỳ-kheo muốn được thuyết giới riêng, lợi dưỡng riêng. Đức Phật dạy:

Từ nay về sau cho phép tập họp một chỗ để giải giới, rồi tùy theo trú xứ kia, mỗi bên đều tự kết giới.

Bấy giờ có hai trú xứ cách xa nhau, đồng một thuyết giới, đồng một lợi dưỡng. Trú xứ kia nhận được một ít đồ ăn thức uống cúng dường đều đem đến trú xứ này, đến nơi thì giờ ăn đã qua. Trú xứ này nhận được một ít đồ ăn thức uống cúng dường đều mang đến trú xứ kia, đến nơi thì giờ ăn đã qua. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Không được hai trú xứ cách xa nhau mà đồng một thuyết giới, đồng một lợi dưỡng. Từ nay về sau cho phép nói lời như vầy: nếu trú xứ này đặng một ít đồ ăn thức uống cúng dường thì chỉ cần phân chia nơi trú xứ này. Trú xứ kia được một ít đồ cúng dường thì chỉ cần phân chia nơi trú xứ kia mà thôi."

5. Tiểu giới

Bấy giờ gặp ngày bố-tát, có số đông tỳ-kheo, trên đường kinh qua đồng trống, không thôn xóm, tâm tự nghĩ rằng: "Đức Thế Tôn chế giới, phải tập hợp lại một chỗ hòa hợp để thuyết giới. Chúng ta nên làm sao đây?" Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy:

"Các tỳ-kheo lắng nghe, nếu ngày bố-tát mà đang đi nơi đồng trống, không có thôn xóm, chúng Tăng nên hòa hợp, tập trung lại một chỗ để cùng nhau thuyết giới. Nếu Tăng hòa hợp không được thì tùy theo đồng Hòa thượng, đồng yết-ma, thiện hữu tri thức, cùng nhau dừng bên đường, tập hợp lại một chỗ, kết tiểu giới để thuyết giới, bằng pháp bạch nhị yết-ma, như vầy:206

T22. 821a Chương ii. Thuyết giới

Trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nay chừng này tỳ-kheo gồm... vị tập hợp. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận kết tiểu giới. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nay có chừng này tỳ-kheo tập hợp kết tiểu giới. Các trưởng lão nào chấp thuận nay chừng này tỳ-kheo tập hợp kết tiểu giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận, chừng này tỳ-kheo[821a1] tập hợp kết tiểu giới rồi. Tăng đã đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ, các tỳ-kheo kết giới rồi, nhưng không giải giới mà bỏ đi, mọi người cơ hiềm; đến bạch Phật. Đức Phật dạy: Không được không giải giới mà bỏ đi. Nên bạch nhị yết-ma để giải như vầy: Trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nay số chừng này tỳ-kheo tập hợp. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận giải tiểu giới nơi đây. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nay số chừng này tỳ-kheo tập hợp để giải tiểu giới này. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng giải tiểu giới nơi đây thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã đồng ý giải tiểu giới này rồi. Tăng đã đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Bấy giờ, trời mưa nước sông lớn. Các tỳ-kheo lại kết giới cách một con sông mà đồng một trú xứ, đồng một thuyết giới. Ngày mười lăm, muốn qua bên kia sông thuyết giới mà không thể lội qua được, nên không thành tựu được việc thuyết giới. Các tỳ-kheo đem việc này bạch Phật, Phật dạy:

207

821b

Không được cách hai bên dòng sông mà kết đồng một thuyết giới, trừ có thuyền, cầu qua lại.

Trường hợp có hai trú xứ cách xa nhau, kết đồng một thuyết giới. Đến ngày mười lăm, các tỳ-kheo muốn đến tụ hợp để thuyết giới mà nội trong ngày không đến kịp nên không thành tựu việc kết giới. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: Không được hai trú xứ cách xa nhau mà kết chung một thuyết giới. Nếu trú xứ cách dòng sông quá xa mà đồng một trú xứ đồng một thuyết giới thì các tỳ-kheo ngày mười lăm thuyết giới, ngày mười bốn phải đến trước; ngày mười bốn thuyết giới, ngày mười ba phải đến trước. Không được nhận dục.

III. TẬP TĂNG

1. Bạch Tăng

1. Trường hợp có trú xứ nọ, đến ngày thuyết giới, có một tỳ-kheo vào phòng đóng cửa ngủ. Các tỳ-kheo thuyết giới rồi, vừa đứng dậy để giải tán, vị tỳ-kheo ngủ kia nghe tiếng khua động thức dậy, hỏi các tỳ-kheo: "Các Đại đức, muốn đi đâu, không thuyết giới sao?" Các tỳ-kheo trả lời: "Chúng tôi đã thuyết giới rồi. Vậy nãy giờ thầy đi đâu?"

Vị kia nói: "Sáng giờ tôi ở nhà đóng cửa phòng ngủ chứ đi đâu." Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

Ngày thuyết giới, không được đóng cửa phòng mà ngủ. Từ nay về sau, cho phép vị ngồi gần kiểm tra để biết người nào đến, người nào không đến.

Từ nay cho phép bạch trước, sau đó mới thuyết giới. Văn bạch như vầy:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Nay là ngày mười lăm, chúng Tăng thuyết [821b] giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận hòa hợp thuyết giới. Đây là lời tác bạch."

208

T22. 821b Chương ii. Thuyết giới

Tác bạch như vậy rồi sau đó mới thuyết giới.1

2. Lúc bấy giờ, đến ngày thuyết giới, có tỳ-kheo ở một mình tại một trú xứ, tự nghĩ rằng: "Đức Phật chế pháp, nên hòa hợp tập trung lại một chỗ để thuyết giới. Nay ta nên thế nào đây?" Vị ấy liền nói với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: Các ông nên lắng nghe kỹ: Nếu đến ngày thuyết giới, tỳ-kheo ở một mình, tỳ-kheo ấy nên đến nơi thuyết giới đường, lau quét sạch sẽ, trải tọa cụ, múc bình nước súc miệng và rửa chân, thắp đèn, sắp xá-la. Nếu có khách tỳ-kheo đến, bốn vị hay hơn bốn vị thì tác bạch rồi mới thuyết giới.

Nếu có ba vị thì mỗi vị hướng vào nhau nói: 'Hôm nay là ngày mười lăm, Tăng thuyết giới, tôi tỳ-kheo... thanh tịnh.'2 Nói như vậy ba lần. Nếu có hai vị cũng hướng vào nhau nói: 'Hôm nay là ngày mười lăm, Tăng thuyết giới, tôi tên là... thanh tịnh. ' Nói như vậy ba

lần. Nếu có một vị thì nên tâm nghĩ miệng nói: 'Hôm nay là ngày mười lăm chúng Tăng thuyết giới, tôi tỳ-kheo tên là... thanh tịnh.' Nói như vậy ba lần.

Nếu ba người thì không được nhận dục thanh tịnh của người thứ tư, và bạch thuyết giới. Hai người thì không được nhận dục thanh tịnh của người thứ ba, mà mỗi người nên nói ba lời. Một người thì không được nhận dục thanh tịnh của người thứ hai, nên tâm niệm nói ba lần.

3. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo phi pháp biệt chúng yết-ma thuyết giới, phi pháp hòa hợp chúng, pháp biệt chúng yết-ma thuyết giới. Các tỳ-kheo đến bạch đức Thế Tôn. Ngài dạy:

Không được phi pháp biệt chúng yết-ma thuyết giới, phi pháp hòa hợp chúng. Không được dùng pháp biệt chúng yết-ma thuyết giới. Thuyết giới có bốn cách:

1 Bản Hán, hết quyển 35.

2 Pāli, Vin.i. 124: trường hợp tác pháp chỉ có ba tỳ-kheo, được gọi là thanh tịnh bố-tát (pārisuddhi-uposatha).

209

821c

Bấy giờ, các tỳ-kheo phi pháp biệt chúng, phi pháp hòa hợp [821c] chúng, như pháp biệt chúng, như pháp hòa hợp chúng yết-ma thuyết giới. Nếu tỳ-kheo kia phi pháp biệt chúng yết-ma thuyết giới thì vị kia không thành thuyết giới. Nếu phi pháp hòa hợp chúng, như pháp biệt chúng yết-ma thuyết giới, thì không thành thuyết giới. Chỉ có như pháp hòa hợp chúng yết-ma thuyết giới, gọi là thuyết giới. Nên thuyết giới như vậy, đó là pháp của Ta. 2. Dữ dục

1. Bấy giờ, đến ngày thuyết giới, Tăng tập hợp vì có Tăng sự. Đức Thế Tôn bảo:

"Nay có việc của Tăng, các tỳ-kheo tĩnh lặng."1 Có tỳ-kheo đến bạch Phật: "Bạch Đại Đức, có tỳ-kheo bệnh không đến được.

"

Đức Phật dạy:

"Từ nay về sau, cho phép dữ dục.2 Người nhận dục nên đem dục đến.

" Vị kia nên gởi dục như vầy: Nên nói, 'Tôi gởi dục nơi Đại đức', hay nói, 'Tôi thuyết dục', hay nói, 'Nhớ thuyết dục dùm tôi',

hoặc ra dấu để dữ dục; tất cả đều thành dữ dục. Hoặc nói đầy đủ để dữ dục thì thành dữ dục. Nếu không hiện thân tướng, miệng không thuyết dục thì không thành dữ dục, cần phải dữ dục trở lại. Nếu tỳ-kheo nhận dục đến chỗ tỳ-kheo bệnh để nhận dục; nhận dục rồi qua đời, hoặc đi chỗ khác, hoặc thôi tu, hoặc vào trong ngoại đạo, hoặc vào nơi bộ chúng khác, hoặc đến trên giới trường, hoặc minh tướng xuất hiện, hoặc tự nói phạm biên tội, hoặc phạm tỳ-1 Ngũ phần 18 (T22n1421, tr.126a05): "Thế Tôn… ngày thuyết giới… bảo các tỳ-kheo, các ngươi hãy tĩnh lặng. Nay sẽ bố-tát thuyết giới. " Liền đó, tỳ-kheo

báo: có tỳ-kheo bệnh. Phật dạy: cho gởi dục thanh tịnh… " Cf. Pāli, Vin.i. 123:

(…) santi saṃghassa karanīyaṃ, cho gởi dục và thuyết tịnh, vì có Tăng sự cần phải làm.

2 Dữ dục 與欲. Pāli, Vin. 121, chandaṃ dātum, gởi cho sự thuận tình, tức gởi phiếu thuận (chấp thuận Tăng tác pháp).

210

T22. 822a Chương ii. Thuyết giới

kheo-ni, hoặc tặc tâm làm sa-môn, hoặc phá nội ngoại đạo, hoặc huỳnh môn, hoặc sát phụ mẫu, sát A-la-hán, hoặc đấu loạn chúng Tăng, hoặc với ác tâm làm thân Phật ra máu, hoặc phi nhân, hoặc súc sanh, hoặc hai hình, hoặc bị cử, hoặc diệt tẫn, hoặc đáng diệt tẫn, hoặc nương thần túc ở trên không, hoặc lìa chỗ thấy nghe; tất cả không thành dữ dục, phải gởi dục cho người khác. Trường hợp đến giữa đường hay đến trong Tăng cũng như vậy. Nếu người nhận dục ngủ, hoặc nhập định hay quên; không cố ý làm như vậy thì thành dữ dục. Nếu cố ý không nói thì phạm đột-kết-la. Nếu bệnh nhân có thể làm được như vậy thì tốt, bằng không thì dìu tỳ-kheo bệnh đến, hay để trên giường cây, giường dây khiêng đến trong Tăng. Nếu sợ khua động tỳ-kheo bệnh ảnh hưởng đến căn bệnh có thể bị chết, thì tất cả chúng Tăng nên đến xung quanh chỗ tỳ-kheo bệnh để tác yết-ma. Nếu số tỳ-kheo bệnh đông mà tập họp được lại một chỗ thì tốt, bằng không thì các tỳ-kheo phải ra ngoài giới tác yết-ma. Không có cách nào được phép biệt chúng tác yết-ma. 2. Bấy giờ, [822a1] đến ngày thuyết giới, chúng Tăng tập hợp lại một chỗ để thuyết giới, đức Thế Tôn bảo các tỳ-kheo: "Đã đến giờ thuyết giới, các ông nên tĩnh lặng." Khi ấy có tỳ-kheo nọ bạch đức Thế Tôn rằng:

"Hiện có tỳ-kheo bệnh không đến được."

Đức Phật dạy:

Từ nay về sau cho phép gởi sự thanh tịnh,1 cho phép tỳ-kheo đến nhận sự thanh tịnh. Tỳ-kheo kia nên gởi như sau: Nói "Tôi thanh tịnh" tức thành gởi sự thanh tịnh, cho đến, nói đầy đủ để gởi sự thanh tịnh như pháp dữ dục trên, thì thành gởi sự thanh tịnh. Nếu thân không hiện tướng, miệng không nói lên sự thanh tịnh thì không thành gởi sự thanh tịnh. Cũng như pháp gởi dục trên kia, pháp gởi sự thanh tịnh cũng vậy. Nếu người nhận thanh tịnh đến 1 Dữ thanh tịnh 與清淨. Pāli (Vin.i. 120): pārisuddhiṃ dātuṃ. Gởi thanh tịnh, trong trường hợp yết-ma thuyết giới.

211

822b

chỗ tỳ-kheo bệnh nhận sự thanh tịnh; khi nhận sự thanh tịnh rồi thì mạng chung hay đi nơi khác, hoặc thôi tu, hoặc gia nhập chúng của ngoại đạo, hoặc vào bộ chúng khác, hoặc đến trên giới trường, hoặc tướng bình minh xuất hiện, hoặc tự nói phạm biên tội, hoặc phạm tỳ-kheo-ni, hoặc tặc tâm làm sa-môn, hoặc phá nội ngoại đạo, hoặc huỳnh môn, hoặc sát cha mẹ, sát A-la-hán, hoặc đấu loạn chúng Tăng, hoặc với ác tâm làm thân Phật ra máu, hoặc phi nhân, hoặc súc sanh, hoặc hai hình, hoặc bị cử, hoặc diệt tẫn, hoặc đáng diệt tẫn, hoặc nương thần túc ở trên không, hoặc lìa chỗ thấy nghe; thảy đều không thành gởi sự thanh tịnh, cần gởi cho người khác. Trường hợp đến giữa đường hoặc đến trong chúng cũng như vậy. Người nhận sự thanh tịnh hoặc ngủ, hoặc nhập định hoặc quên, mà không cố ý làm như vậy thì thành gởi sự thanh tịnh. Nếu vị ấy cố ý không nói thì phạm đột-kết-la. Nếu tỳ-kheo bệnh có thể làm như vậy được càng hay, bằng không thể làm được thì nên dìu người bệnh đến hay để trên giường dây, giường cây khiêng đến trong Tăng.

Bấy giờ, các tỳ-kheo nghĩ rằng: Nếu khiêng tỳ-kheo bệnh đến sợ bệnh tình tăng thêm, hoặc đưa đến mạng chung, chúng Tăng nên đến đó tác yết-ma thuyết giới. Nếu có số đông tỳ-kheo bệnh thì tập hợp lại một chỗ được thì càng hay, nếu không thì các tỳ-kheo nên ra ngoài giới để tác yết-ma thuyết giới. Nếu không ra ngoài giới thì không được biệt chúng tác yết-ma thuyết giới, không có cách nào cho phép biệt chúng yết-ma thuyết giới.

Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo gởi dục mà không gởi thanh tịnh, trong Tăng có sự việc khởi lên, không thuyết giới được. Bấy giờ, tỳ-kheo mang dục đến nói:

"Tôi đem dục đến chứ không đem được sự thanh tịnh. " Việc yếtma thuyết giới được đình lại, khiến các tỳ-kheo mỏi mệt, nên đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

Từ nay [822b] về sau, khi gởi dục nên gởi thanh tịnh. Nên nói như sau: "Tôi gởi dục và thanh tịnh cho thầy."

212

T22. 822b Chương ii. Thuyết giới

Nhóm sáu tỳ-kheo dựa theo sự việc, nói:

"Tôi gởi dục và thanh tịnh cho thầy theo sự việc này." Trong Tăng có nhiều sự việc khác khởi lên, bấy giờ tỳ-kheo đem dục đến nói:

"Tôi đem dục và thanh tịnh cho sự việc này chứ không đem dục và thanh tịnh cho việc khác.

" Do vậy, công việc bị đình lại. Các tỳkheo đều bị mỏi mệt, đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Không được theo từng sự việc mà gởi dục và thanh tịnh. Cho phép gởi dục và thanh tịnh cho Tăng sự như pháp.

"

Trường hợp tỳ-kheo nhận dục thanh tịnh hoặc qua đời, hoặc thôi tu, hoặc vào trong chúng của ngoại đạo, hoặc vào bộ chúng khác, hoặc đến trên giới trường, hoặc dấu hiệu bình minh xuất hiện. Các tỳkheo nghĩ, "Gởi dục và thanh tịnh như vậy bị mất hay không?" Đức Phật dạy: "Bị mất."

Trường hợp tỳ-kheo nhận dục và thanh tịnh trên đường đi bị cách trở,

1 hay nạn giặc, nạn thú dữ, hoặc nước lụt, không thể đến nơi được, bèn từ ngoài cương giới2 mà đến trong Tăng-già-lam gởi dục thanh tịnh. Các tỳ-kheo nghĩ, có bị mất dục và thanh tịnh chăng ? Đức Phật dạy: "Không mất."

Từ nay về sau cho phép tỳ-kheo gởi dục và thanh tịnh gặp mạng nạn, phạm hạnh nạn, hoặc trong giới mà không đến được trong Tăng, cho phép từ ngoài cương giới mà đến trong Tăng gởi dục và thanh tịnh, như vậy không bị mất dục. Gởi dục thanh tịnh như vậy là đúng lời Ta dạy.

Bấy giờ, các tỳ-kheo nhận dữ dục thanh tịnh một người rồi, nghi không dám nhận dục thanh tịnh người thứ hai. Đức Phật dạy: "Cho phép nhận."

1 Đường đi trong phạm vi trú xứ.

2 Đi vòng ra khỏi phạm vi trú xứ.

213

822c

Vị kia nhận dục thanh tịnh hai người rồi, lại nghi không dám nhận dục thanh tịnh người thứ ba. Đức Phật dạy: "Cho phép nhận." Vị kia nhận dục thanh tịnh ba người rồi, lại nghi không dám nhận dục thanh tịnh người thứ tư. Đức Phật dạy: "Cho phép nhận. "

Đức Phật dạy tiếp: "Nếu có thể nhớ tên bao nhiêu thì tùy theo đó nhận nhiều hay ít. Nếu không thể nhớ tên thì nói họ, không thể nhớ họ thì nói tướng mạo. Không nhớ tướng mạo thì nói số đông tỳkheo như pháp Tăng sự dữ dục thanh tịnh." 3. Thuyết giới

1. Bấy giờ, có một nơi, đến ngày thuyết giới, đại chúng tập hợp thuyết giới, nhưng âm thanh nhỏ, đại chúng không nghe được. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Từ nay về sau, cho phép đứng giữa chúng để thuyết giới. Nếu đứng nói mà vẫn không nghe thì nên lập tòa rất cao giữa chúng để ngồi nói. Nếu vẫn không nghe thì nên làm toà cao chuyển luân1 đứng thẳng người ngang tầm tay với, từ nơi đó thuyết giới. "Khi tụng bị quên hay lộn thì tỳ-kheo [822c] ngồi gần nên nhắc. Nếu vẫn quên thì vị tỳ-kheo thứ hai nên thay thế để nói. Nên nói tiếp theo chứ không được nói trở lại."

2. Trường hợp có việc xảy ra cho tỳ-kheo đem dục thanh tịnh, như việc Tăng, việc Phật, việc Pháp, việc tỳ-kheo bệnh. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

Từ nay về sau, cho phép chuyển trao dục thanh tịnh cho các tỳkheo khác. Nên nói như sau: 'Tôi nhận dục thanh tịnh cho số đông tỳ-kheo. Vị kia và bản thân tôi, Tăng sự như pháp, gởi dục thanh tịnh.'

3. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo nói đến tên Hòa thượng, A-xà-lê. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy: 1 Chuyển luân cao tòa 轉輪高座; không hiểu làm như thế nào. Có lẽ là một kiểu bục giảng, hay pháp tòa.

214

T22. 822c Chương ii. Thuyết giới

"Không được gọi tên Hòa thượng, A-xà-lê."

Các tỳ-kheo hỏi với nhau, Hòa thượng, A-xà-lê của thầy tên là gì? Vị kia không dám trả lời.

Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Nếu có người hỏi thì cho phép xưng tên của Hòa thượng, A-xàlê. "

Trường hợp tỳ-kheo hành ba-lợi-bà-sa, bổn nhật trị, ma-na-đỏa, aphù-ha-na, hoặc khi yết-ma lập chế, hoặc khi thọ giới, hoặc khi sai người, hoặc khi giải (yết-ma) thì nên xưng tên Hòa thượng, A-xàlê. Khi tỳ-kheo có nhân duyên nên xưng tên Hòa thượng, A-xà-lê mà không dám xưng. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Nếu có nhân duyên thì cho phép xưng danh tự Hòa thượng, A-xà-lê. "

Nếu tỳ-kheo bận việc nên dữ dục thanh tịnh, dữ dục rồi, công việc xong, sanh nghi không dám đến chỗ thuyết giới. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Nếu công việc xong nên đến, không đến nên như pháp trị." Nhóm sáu tỳ-kheo có ý nghĩ không đến chỗ thuyết giới do sợ tỳkheo khác vì mình tác yết-ma ngăn không cho thuyết giới. Các tỳkheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Không được như vậy." Vị kia lại nghĩ không đến chỗ thuyết giới sợ vì thân hữu tri thức của ta tác yết-ma hoặc ngăn việc thuyết giới. Đức Phật dạy: "Không được như vậy."

Vị kia lại nghĩ, ta đến chỗ thuyết giới không ngồi, sợ các tỳ-kheo khác vì ta tác yết-ma, hoặc ngăn thuyết giới. Đức Phật dạy: "Không được như vậy.

"

Nếu vì thân hậu tri thức mà đến chỗ thuyết giới không ngồi, cũng như vậy.

4. Bấy giờ, có trú xứ, đến ngày thuyết giới, chúng Tăng tập hợp đông. Khi sắp thuyết giới, nghe có giặc đến, thảy đếu sợ hãi nên rời 215

823a

chỗ ngồi bỏ đi, [823a1] không thành thuyết giới. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Từ nay về sau, khi tám nạn sự khởi, hoặc có các duyên, cho phép thuyết giới lược. Tám nạn sự là: vua, giặc cướp, lửa, nước, bệnh, nhân, phi nhân, ác trùng. Các duyên khác là: đại chúng tập hợp đông mà chỗ ngồi ít, hoặc phần đông trong chúng bị bệnh, thì cho phép thuyết giới lược.

"

"Trường hợp đại chúng tập hợp đông mà trên chỗ ngồi che không hết, hoặc trời mưa thì cho thuyết giới lược. Hoặc bố-tát nhiều, 1 đêm

đã khuya, hoặc có tranh cãi, hoặc luận biện A-tỳ-đàm, Tỳ-ny, hoặc nói pháp quá khuya. Từ nay về sau, cho phép tất cả chúng chưa đứng dậy, khi dấu hiệu bình minh chưa xuất hiện nên tác yết-ma thuyết giới, chứ không có cách nào có thể được phép thọ dục và thanh tịnh cách đêm2

yết-ma thuyết giới."

Tỳ-kheo nọ có ý nghĩ, vì nạn duyên cho phép thuyết giới lược, nạn duyên chưa đến gấp, chúng ta có thể thuyết giới đầy đủ. Tỳ-kheo kia nên thuyết giới đầy đủ; không thuyết giới đầy đủ, sẽ như pháp trị.

Tỳ-kheo nọ có ý nghĩ, vì nạn duyên này đã đến gần, chúng ta không thể thuyết giới đầy đủ, chỉ có thể nói đến chín mươi sự. 3 Vị

tỳ-kheo nọ nên nói chín mươi sự; không nói sẽ như pháp trị. Các tỳ-kheo có ý nghĩ, vì nạn sự đã đến gần, chúng ta không thể thuyết giới đầy đủ đến chín mươi sự, mà chỉ có thể nói đến ba mươi sự4 thì nên nói đầy đủ ba mươi sự; không nói sẽ như pháp trị. 1 Có lẽ muốn nói là quá đông người.

2 Theo cách tính của Luật, khi ánh sáng ban mai xuất hiện mới tính là sang ngày khác, chứ không kể bắt đầu từ giữa khuya. Thọ dục và thanh tịnh trước khi ánh sáng ban mai xuất hiện, nhưng lại thuyết giới sau khi nó đã xuất hiện, gọi là thuyết giới với thọ dục và thanh tịnh cách đêm. 3 Tức 90 pháp ba-dật-đề.

4 Tức 30 ni-tát-kỳ.

216

T22. 823b Chương ii. Thuyết giới

Các tỳ-kheo nghĩ, vì nạn sự này gần, chúng ta nói đầy đủ ba mươi sự không được, chỉ có thể nói đến hai pháp bất định. Tỳ-kheo nên nói đến hai pháp bất định; không nói sẽ như pháp trị. Bấy giờ, các tỳ-kheo khởi nghĩ, vì nạn sự gần quá, chúng ta không thể nói đầy đủ đến hai pháp bất định, có thể nói đến mười ba sự. Vị kia phải nói đến mười ba sự, không nói sẽ như pháp trị. Các tỳ-kheo kia nghĩ, nạn sự này gần, không thể nói đến mười ba việc, có thể nói đến bốn việc. Tỳ-kheo kia nên nói bốn việc; không nói sẽ như pháp trị.

Tỳ-kheo kia nghĩ, vì nạn sự này, chúng ta nói bốn việc không được, chỉ có thể nói bài tựa của giới. Vị kia phải nói đến bài tựa của giới; không nói sẽ như pháp trị.

Bấy giờ, các tỳ-kheo nghĩ, nạn sự này đến rồi, chúng ta nói bài tựa của giới không được. Do nhân duyên của nạn sự này, các tỳ-kheo phải rời chỗ ngồi đứng dậy đi liền. Năm cách [823b] thuyết giới: Nói bài tựa rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói bài tựa và bốn việc rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói bài tựa, bốn sự và mười ba sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe. ' Nói bài tựa, bốn sự, mười

ba sự, và hai việc rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe. ' Nói

đầy đủ là thứ năm. Như vậy gọi là năm cách thuyết giới. Lại có năm cách nói: Nói bài tựa và bốn sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói bài tựa, bốn sự và mười ba sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe. ' Nói bài tựa, bốn sự, mười

ba sự và hai sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe. ' Nói

bài tựa, mười ba sự, hai sự và ba mươi sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói đầy đủ là thứ năm.

Lại có năm cách nói: Nói bài tựa, bốn sự, và mười ba sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói bài tựa, bốn sự, mười ba sự, và hai sự rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe. ' Nói bài tựa,

bốn việc, mười ba việc, hai việc, và ba mươi việc rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói bài tựa, bốn việc, mười ba việc,217

823c

hai việc, ba mươi việc, chín mươi việc rồi, còn lại nên nói 'Như Tăng thường nghe.

' Nói đầy đủ là cách thứ năm. Như vậy gọi là năm cách thuyết giới.

5. Thế Tôn ở tại thành La-duyệt, trong núi Kỳ-xà-quật. Bấy giờ có một tỳ-kheo tên là Na-na-do1 tâm loạn cuồng si, có khi nhớ ngày thuyết giới, có khi không nhớ, có khi đến có khi không đến. Các tỳkheo đem việc này đến bạch Phật. Đức Phật dạy: Từ nay về sau, trao cho tỳ-kheo Na-na-do pháp bạch nhị yết-ma tâm loạn cuồng si, theo phương thức như sau: Trong chúng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch: "Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo Na-na-do nầy tâm loạn cuồng si, có khi nhớ ngày thuyết giới, có khi không nhớ; có khi đến, có khi không đến. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, trao cho tỳ-kheo này yếtma tâm loạn cuồng si, hoặc nhớ, hoặc không nhớ, hoặc đến, hoặc không đến đối với việc Tăng tác yết-ma thuyết giới. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo Na-na-do nầy tâm loạn cuồng si, hoặc nhớ ngày thuyết giới, hoặc không nhớ, hoặc đến, hoặc không đến. Nay Tăng trao cho tỳ-kheo Nana-do yết-ma tâm loạn cuồng si, hoặc nhớ, hoặc không nhớ, hoặc đến, hoặc không đến đối với việc yết-ma thuyết giới. Các trưởng lão nào chấp thuận, Tăng trao cho Na-nado này pháp [823c] cuồng si tâm loạn, nhớ không nhớ, đến không đến đối với việc yết-ma thuyết giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận, trao cho tỳ-kheo Na-na-do yết-ma 1 Nguyên trong bản: Na-na (-do) 那那由. Các đoạn dưới đều gọi là tỳ-kheo Nana-do; có thể dư từ "do" vì ảnh hưởng của sự ngắt từ sai ở đây. Ngũ phần 18 (T22n1421, tr.125c10): Già-già 伽伽; Thập tụng 22 (T23n1435, tr.161a29): Thiviệt 施越. Pāli, Vin. i. 123, Gagga. 218

T22. 823c Chương ii. Thuyết giới

cuồng si tâm loạn, nhớ không nhớ, đến không đến rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Có ba loại cuồng si: Một là khi thuyết giới, nhớ không nhớ, đến không đến. Hai là loại cuồng si nhớ thuyết giới mà không đến. Ba là loại cuồng si không nhớ thuyết giới, không đến. Trong ba loại cuồng si này, loại có nhớ thuyết giới, không nhớ thuyết giới, có đến không đến, tỳ-kheo như vậy chúng Tăng nên trao cho yết-ma cuồng si. Vị kia nhớ thuyết giới mà không đến, chúng Tăng không nên trao yết-ma cuồng si. Vị cuồng si không nhớ thuyết giới cũng không đến, không được trao yết-ma cuồng si. Tỳ-kheo kia, Tăng trao yết-ma rồi, sau đó bệnh cuồng si chấm dứt, khởi lên ý nghĩ,

"Nay ta nên làm thế nào?" Vị ấy liền thưa với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: Nếu người cuồng si được trao yết-ma rồi, sau đó bệnh cuồng si hết, nên bạch nhị yết-ma để giải, theo pháp thức như sau: Tỳ-kheo Nana-do nên đến giữa chúng Tăng, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tôi là tỳ-kheo Na-na-do, trước đây mắc bệnh cuồng si. Khi thuyết giới, hoặc nhớ hoặc không nhớ, hoặc đến, hoặc không đến, Tăng đã cho tôi yết-ma bệnh cuồng si. Nay tôi trở lại được chánh niệm, cầu giải yết-ma cuồng si.

"

Cầu xin như vậy ba lần. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch: "Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo Na-na-do nầy, trước đây mắc bệnh cuồng si. Khi thuyết giới, hoặc nhớ hoặc không nhớ, hoặc đến hoặc không đến, chúng Tăng đã trao cho yết-ma cuồng si. Sau đó bệnh cuồng si hết, nay tỳkheo này cần cầu giải yết-ma bệnh cuồng si. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho phép giải yếtma bệnh cuồng si. Đây là lời tác bạch. 219

824a

"Đại đức Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo Na-na-do nầy, trước kia mắc bệnh cuồng si. Khi thuyết giới hoặc nhớ hoặc không nhớ, hoặc đến hoặc không đến, Tăng đã trao cho pháp yết-ma bệnh cuồng si. Sau khi trao yết-ma rồi, bệnh cuồng si chấp dứt, nay tỳ-kheo này cần cầu chúng Tăng giải yết-ma cuồng si. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng giải yết-ma cuồng si cho tỳ-kheo Na-na-do[824a1] thì im lặng, vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng đã chấp thuận giải yết-ma bệnh cuồng si cho tỳ-kheo Na-na-do rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Bấy giờ, các tỳ-kheo đều nghĩ, người được trao cho pháp yết-ma cuồng si rồi, sau đó bệnh lành, được giải yết-ma bệnh cuồng si; thời gian sau, bệnh cuồng si lại trở lại, có được trao pháp yết-ma lại hay không?

Đức Phật dạy: "Từ nay về sau, tùy theo bệnh cuồng si phát khởi thì trao pháp yết-ma, khi bệnh cuồng si hết thì giải." 6. Bấy giờ đức Thế Tôn ở nước Chiêm-bà, bên bờ sông Già-già. Vào ngày thứ mười lăm thuyết giới, Thế Tôn ngồi nơi đất trống, chúng Tăng ngồi vây xung quanh. Phần đầu của đêm đã qua, bước sang phần giữa của đêm, Tôn giả A-nan rời chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay thưa với đức Phật rằng: "Đầu đêm đã qua, cúi xin đức Thế Tôn thuyết giới."

Đức Thế Tôn im lặng. Tôn giả A-nan thấy đức Phật im lặng, liền trở về chỗ ngồi. Đầu đêm, giữa đêm đã qua, Tôn giả A-nan lại rời chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay bạch Phật:

"Đầu đêm, giữa đêm đã qua, cúi xin đức Thế Tôn thuyết giới." Đức Thế Tôn vẫn im lặng. Tôn giả thấy đức Thế Tôn im lặng, liền trở về chỗ ngồi. Đầu đêm giữa đêm cuối đêm đều đã qua, dấu hiệu bình minh đã xuất hiện, các loài chim bắt đầu kêu. Tôn giả liền rời220

T22. 824b Chương ii. Thuyết giới

chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay bạch Phật:

"Đầu đêm, giữa đêm và cuối đêm đều đã qua, dấu hiệu bình minh đã xuất hiện, các loài chim đã bắt đầu kêu, chúng Tăng ngồi đã lâu, cúi xin đức Thế Tôn thuyết giới. Đức Phật bảo A-nan: "Trong chúng có người bất tịnh. Nếu trong chúng có người bất tịnh mà muốn cho Như Lai thuyết giới với một chúng như vậy, không có lý đó."

Bấy giờ, Tôn giả A-nan im lặng về lại chỗ ngồi. Tôn giả Đại Mụckiền-liên nghĩ, trong chúng này có ai bất tịnh nên đức Như Lai mới nói, 'Nếu trong chúng có người bất tịnh mà muốn cho Như Lai thuyết giới với một chúng như vậy, không có lý đó. ' Tôn giả Đại