Tứ Phần Luật, quyển 2

" Giải thích: dư thời, những lúc có việc khẩn cấp (như có người bị rắn độc cắn). Pāli: aññatra tathārūpā accāyikā karaṇīyā, trừ có sự việc khẩn cấp nào đó.

3 Trong giới văn không có từ thôn 村. Tụ lạc hay thôn đều thường là dịch từ gāma: làng xóm.

308

T22. 693a Chương v. Ba-dật-đề

Tỳ-kheo-ni, ba-dật-đề. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: tỳ-kheo lo việc của chúng Tăng, việc chùa tháp, việc nuôi bệnh, có báo lại tỳ-kheo khác; hoặc trên đường đi qua thôn; hoặc có việc cần nói; hoặc bị gọi; hoặc bị thế lực bắt; hoặc bị trói buộc dẫn đi; hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

LXXXIV. GIƯỜNG CAO QUÁ LƯỢNG4

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bây giờ, tôn giả Ca-lưu-đà-di đoán biết đức Thế Tôn sẽ đi qua con đường này,

5 liền trải dọn giường chõng cao đẹp ngay giữa đường. Ca-lưu-đà-di từ xa trông thấy đức Thế Tôn đến, bạch Phật rằng:

"Thế Tôn xem giường chõng của con đây! Thiện Thệ xem giường chõng của con đây!"

Đức Thế Tôn dạy:

"Nên biết, kẻ ngu si này trong lòng chứa đầy điều xấu ác." Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, bảo các tỳkheo rằng: "Ca-lưu-đà-di ngu si này trải dọn giường cao rộng lớn chỉ vì mình. "

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách Ca-lưu-đà-di rồi, bảo các tỳ-kheo:

4 Ngũ phần, và các bộ: ba-dật-đề 85. Pāli, Pāc. 87. 5 Pāli, Vin.iv. 168: bhagavā … senāsanacārakaṃ āhiṇḍanto, Thế tôn đi xem xét chỗ nằm của các tỳ-kheo. Ngũ phần 9 (tr.70b15): thông lệ, mỗi năm ngày Thế tôn đi tuần phòng các tỳ-kheo một lần. 309

693b

"Kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, làm giường dây hay giường gỗ, chân giường chỉ cao bằng tám ngón tay của đức Như lai,1 đã trừ phần từ lỗ mộng để ráp thanh giường trở lên. Nếu quá, ba-dật-đề, phải cắt bỏ.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Giường: có năm thứ giường như trước đã nói.2 Nếu tỳ-kheo tự làm giường dây, [693b] giường gỗ, bề cao của chân giường cắt rồi bằng 8 ngón tay của đức Như Lai, nếu quá, ba-dậtđề. Làm mà không thành phạm đột-kiết-la. Sai người làm, cắt xong quá tám ngón tay, ba-dật-đề, làm mà không thành phạm đột-kiết-la. Nếu vì người khác làm, thành không thành, tất cả đều phạm độtkiết-la. Tỳ-kheo-ni, ba-dật-đề. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: làm với chiều cao bằng tám ngón tay hoặc thấp hơn tám ngón tay; người khác làm thành đem cho; cắt bỏ khúc dư rồi dùng; hoặc tháo chân bỏ thì không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

1 Ngũ phần: của tu-già-đà 修伽陀. Tăng kỳ: của tu-già-đà, và giải thích: của Phật. Căn bản: của Phật; và giải thích: 8 ngón tay (chỉ 指) của Phật dài bằng 1 khuỷu (chẩu 肘) của người trung bình. Pāli: sugataṅgula: ngón tay của Sugata (Thiện Thệ). Cước chú của bản dịch Anh: sugata đây có nghĩa là "tiêu chuẩn" được chấp nhận (không phải chỉ cho ngón tay của Phật). 2 Xem Ch.iv, ba-dật-đề 14 & cht. 100.

310

T22. 693b Chương v. Ba-dật-đề

LXXXV. ĐỆM BÔNG3

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo đem nệm lớn, nệm nhỏ, giường gỗ, giường dây, độn đâu-la-miên4

vào trong. Các cư sĩ thấy đều cùng

nhau cơ hiềm, nói: "Sa-môn Thích tử này không biết xấu hổ, không có lòng thương, đoạn mạng sống của chúng sanh. Bên ngoài tự xưng rằng tôi tu chánh pháp mà độn đâu-la-miên vào trong giường cây, giường dây, nệm lớn, nệm nhỏ, giống như quốc vương, như Đại thần. Như vậy có gì là Chánh pháp?"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao độn đâu-la-miên vào trong giường dây, giường cây, nệm lớn, nệm nhỏ?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao độn đâu-la-miên vào trong giường dây, giường gỗ, nệm lớn, nệm nhỏ, khiến cho cư sĩ cơ hiềm?" Quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

3 Ngũ phần: ba-dật-đề 84; Tăng kỳ, Thập tụng, Căn bản: ba-dật-đề 86. Pāli, Pāc. 88.

4 Đâu-la-miên 兜羅綿. Xem giải thích đoạn sau. Pāli: tūla, bông gòn. 311

693c

Tỳ-kheo nào, dùng bông đâu-la, dồn làm nệm lớn, nệm nhỏ, giường dây, giường gỗ,

1 đã dồn thành, ba-dật-đề.

2

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Đâu-la: bông cây bạch dương, bông cây dương liễu, bông bồ đài.3 Giường cây: có năm thứ như trước.

Giường dây: cũng có năm thứ như đã giải ở trước. Nệm lớn: dùng để nằm.

Nệm nhỏ: dùng để ngồi.

[693c]Nếu tỳ-kheo dùng đâu-la-miên dồn vào trong giường gỗ, giường dây, nệm lớn, nệm nhỏ, tự mình làm mà thành ba-dật-đề; không thành, phạm đột-kiết-la. Nếu bảo người làm mà thành thì phạm ba-dật-đề, không thành phạm đột-kiết-la. Nếu vì người khác làm, thành hay không thành đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, ba-dật-đề. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc cỏ cưu-la-da, cỏ văn nhã, cỏ ta-bà4 hoặc dùng lông chim, kiếp bối, giẻ rách các thứ, hoặc dùng làm vật lót vai, làm gối để trên xe thì không phạm.

1 Ngũ phần: độn đâu-la làm tọa cụ.

2 Tăng kỳ 20 (tr.392a28): "

... sau khi đã móc ra, ba dật-đề.

" Pāli: ... uddālanakaṃ

pācittiyaṃ, (phạm) ba-dật-đề, phải xé bỏ (móc bông gòn ra bỏ). 3 Ngũ phần: đâu-la, gồn hoa bạch dương, hoa liễu, hoa bồ-lê. Tăng kỳ: các loại đâu-la: a-già đâu-la, bà-ca đâu-la, cưu-tra-xà đâu-la, giác (sừng) đâu-la, thảo (cỏ) đâu-la, hoa đâu-la. Thập tụng: đâu-la miên: hoa bạch dương, hoa liễu, hoa a-cưula, hoa ba-ưu-la, hoa cưu-xá-la, hoa gian-xà, hoa ba-ba, hoa li-ma. Căn bản: các thứ nhồi độn (trữ vật 貯物): bông cây, bông cỏ, bồ-đài, kiếp-bối, lông dê; độn năm thứ này làm nệm, ba-dật-đề. Pāli: tūla, bông gòn, có loại: rukkhatūla, bông của cây; latātūla, gòn dây leo; poṭakitūla, bông cỏ. 4 Cưu-la-da, văn nhã, sa-bà 鳩羅耶草文若草娑婆草; 312

T22. 693c Chương v. Ba-dật-đề

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

LXXXVI. ỐNG ĐỰNG KIM 5

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật thành La-duyệt. Bấy giờ, có người thợ 6 tin ưa Phật pháp. Vì làm ống đựng kim cho tỳkheo bằng các loại xương, răng, sừng… khiến cho người thợ này bỏ phế công ăn việc làm của nhà, của cải bị khánh tận, không đủ cơm ăn áo mặc.

Bấy giờ, người đời đều nói: "Người thợ này khi chưa cúng dường sa-môn Thích tử thì của cải dồi dào. Từ khi cúng dường sa-môn Thích tử đến nay, nhà bị nghèo khốn, cơm không có để ăn. Sở dĩ cúng dường, hy vọng là được phước, mà lại gặp phải tai ương!" Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách các tỳ-kheo: "Sao các thầy khiến ông thợ làm ống đựng kim bằng xương, ngà, sừng, đến độ họ bỏ công việc làm, của cải bị khánh tận?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách các tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Này các tỳ-kheo, sao các ông lại khiến người 5 Ngũ phần: ba-dật-đề 86; Tăng kỳ: ba-dật-đề 83; Thập tụng, Căn bản: ba-dật-đề 84. Pāli, Pāc. 86.

6 Công sư 工師. Ngũ phần: nha giác sư 牙角師; thợ chế biến răng thú và sừng. Thập tụng: trị giác sư 治角師; thợ chế biến sừng. Căn bản: công nhân 工人. Pāli: dantakāra, thợ chế biến ngà voi.

313

694a

thợ công nghiệp làm ống đựng kim bằng xương, ngà, sừng, đến độ tài sản của họ khánh tận?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách các tỳ-kheo rồi bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này đầu tiên. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

1

Tỳ-kheo nào, dùng xương, răng,

sừng, làm ống đựng kim,

đục khoét, và làm thành, phạm ba-dật-đề.

2

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Nếu tỳ-kheo tự mình đục khoét xương, ngà, sừng để làm ống đựng kim mà thành, phạm ba-dật-đề; không thành, phạm đột-kiết-la. Nếu dạy người khác làm mà thành, [694a1] ba-dật-đề; không thành, đột-kiết-la. Nếu vì người khác làm, thành hay không thành đều phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: nếu làm bằng sắt, bằng đồng, bằng chì, bằng thiếc, bạch lạp, tre, cây, trúc hoặc cỏ xá-la… thì không phạm. Hoặc làm chóp bịt đầu tích trượng, hoặc làm chóp bịt cán lọng, hoặc làm chóp bịt cán vá, hoặc làm móc để móc, hoặc làm dao cạo bẩn, làm cái như ý, làm khoen nút, thìa, cán gáo, câu móc y, đồ để nhỏ thuốc 1 Nha 牙. Thập tụng: nha xỉ 牙齒; giải thích: nha, chỉ ngà voi, răng nanh của ngựa, răng nanh heo; xỉ, chỉ răng voi, răng ngựa, răng heo. Pāli: danta, giải thích: danto nāma hatthidanto vuccati, răng, là nói răng của voi (ngà voi). 2 Tăng kỳ 20: "

... sau khi đập vỡ, ba-dật-đề.

" Nghĩa là, đập vỡ rồi sám, ba-dật-đề.

Pāli: bhedanakaṃ pācittiyaṃ, ba-dật-đề, cần đập vỡ (ống đựng bằng ngà). 314

T22. 694a Chương v. Ba-dật-đề

con mắt, đồ nạo lưỡi, cây xỉa răng, đồ móc tai, thiền trấn,3 ống xông lỗ mũi. Làm các vật dụng linh tinh trên đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

LXXXVII. NI-SƯ-ĐÀN QUÁ LƯỢNG4

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Ngày hôm ấy, đức Thế Tôn không đi thọ thỉnh, đàn-việt đem thức ăn đến dâng. Như thường pháp của chư Phật, ngày nào không đi thọ thỉnh, Phật đi xem các phòng xá. Hôm ấy, đức Phật đến các phòng xá, thấy nhiều chỗ khác nhau ngọa cụ của chúng Tăng trải trên đất bị dính dơ bởi bất tịnh. Lúc ấy, trời sắp mưa lớn. Đức Thế Tôn liền dùng thần lực khiến cho các ngọa cụ của chúng Tăng khỏi bị thấm ướt bởi nước mưa. Khi các tỳ-kheo trở về, đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, nói: "Vừa rồi, Ta có đi xem các phòng xá, thấy nhiều chỗ khác nhau, ngoạ cụ của chúng Tăng trải trên đất bị dính bẩn bởi sự bất tịnh. Lúc ấy trời sắp mưa, Ta dùng thần lực khiến cho ngọa cụ khỏi bị thấm ướt bởi nước mưa. Các ông nên biết, sự bẩn thỉu này là của người có dục, chẳng phải là người không có dục; là người sân nhuế, chẳng phải là kẻ không sân nhuế, là người si, chẳng phải là người không si. Những người ly dục, Tiên nhân ngoại đạo ly dục còn không có việc này, huống chi là A-la-hán. Nếu tỳ-kheo chánh niệm không tán loạn thì ngủ cũng không có việc này, huống chi là 3 Thiền trấn 禪鎮, không rõ cái gì. Ngũ phần: làm ống nhỏ mũi 灌鼻筒, không phạm. Pāli: dùng làm các thứ sau đây không phạm: gaṇṭhika, nút móc y; araṇka, dùi lửa; vidha, hộp nhỏ; añjani, hộp đựng thuốc bôi mắt; añjanisalāka, que bôi thuốc; vāsijaṭa, cán búa nhỏ; udakapuñchani, đồ chùi bụi. 4 Ngũ phần, Căn bản, ba-dật-đề 87; Tăng kỳ, 86; Thập tụng: ba-dật-đề 89. Pāli, Pāc. 89.

315

694b

A-la-hán. Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo, vì để ngăn che thân, ngăn che y, ngăn che ngọa cụ, cho sắm ni-sư-đàn." Khi đức Thế Tôn cho phép sắm ni-sư-đàn, nhóm sáu tỳ-kheo liền sắm nhiều ni-sư-đàn, vừa rộng, vừa dài. Các tỳ-kheo thấy hỏi: "Đức Thế Tôn chế giới cho phép chứa ba y, không được dư, đây là y của ai?"

Nhóm sáu tỳ-kheo nói:

"Đó là ni-sư-đàn của chúng tôi."

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, [694b] ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy lại sắm nhiều ni-sư-đàn, vừa rộng vừa dài?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các ông may ni-sư-đàn vừa rộng vừa lớn?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo xong, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, làm ni-sư-đàn, cần phải làm đúng lượng. Trong đây đúng lượng là dài hai gang tay, và rộng một gang tay rưỡi của Phật. Nếu quá, ba-dật-đề, phải cắt bỏ. Thế Tôn vì các tỳ-kheo kết giới như vậy. Khi ấy tôn giả Ca-lưu-đàdi thân hình thì lớn, ni-sư-đàn lại nhỏ; không đủ để ngồi. Tôn giả 316

T22. 694b Chương v. Ba-dật-đề

biết đức Thế Tôn sẽ đi qua con đường đó, bèn đứng bên đường, lấy tay kéo ni-sư-đàn ra, muốn cho nó dài rộng thêm. Đức Thế Tôn thấy Ca-lưu-đà-di lấy tay kéo ni-sư-đàn ra; biết mà Phật vẫn cố hỏi: "Vì sao kéo ni-sư-đàn như vậy?"

Tôn giả thưa:

"Con muốn khiến cho nó dài rộng thêm, cho nên kéo như vậy." Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn nhân việc này, vì các tỳ-kheo tùy thuận nói pháp, khen ngợi hạnh đầu-đà, thiểu dục tri túc, an lạc của sự xuất ly, và bảo các tỳ-kheo: "Từ nay trở đi, cho phép các tỳ-kheo may ni-sư-đàn dài rộng thêm, mỗi bên nửa gang tay. "

Từ nay trở đi nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo nào, làm ni-sư-đàn, cần phải làm cho đúng lượng. Trong đây đúng lượng là dài hai gang, rộng một gang tay rưỡi Phật;1 lại thêm một bên nửa gang tay nữa làm lề. Nếu quá, ba-dật-đề, phải cắt bỏ.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trên.

Ni-sư-đàn:2 đồ trải xuống để ngồi. Nếu tỳ-kheo làm ni-sư-đàn, chiều dài quá mức định, chiều rộng không quá; hoặc chiều rộng quá, chiều dài không quá; hay là chiều rộng cũng như chiều dài đều quá, tự mình may mà thành, ba-dật-đề. Không thành, phạm độtkiết-la. Bảo người khác may mà thành, ba-dật-đề; không thành, đột-kiết-la. Vì người khác may, thành hay không thành đều phạm đột-kiết-la.

1 Phật trách thủ 佛搩手. Ngũ phần: tu-già-đà trách thủ 修伽陀磔手 Căn bản: Phật trương thủ 佛張手; giải thích: 1 gang tay Phật bằng ba gang tay người trung bình. Pāli: sugatavidatthiyā, gang tay (tiêu chuẩn) được chấp nhận (theo bản Anh); xem cht. ch ba-dật-đề 84 trên.

2 Pāli: nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccati, nói ni-sư-đàn, là cái có viền. Căn bản: ni-sư-đán-na 尼師但那 là đồ trải lót (phu cụ 敷具). 317

694c

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, [694c] sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: may đúng lượng, hoặc giảm hơn; hoặc từ người khác nhận được vật đã làm thành, cắt bỏ đúng mức định; hoặc may xấp lại thành hai lớp thì không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

LXXXVIII. PHÚ SANG Y1

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có các tỳ-kheo bị bệnh ghẻ nhọt. Các loại ghẻ phát sinh, máu mủ chảy ra nhớp thân, bẩn y, bẩn ngọa cụ. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo chứa y che ghẻ. 2"

Các tỳ-kheo sắm y che ghẻ bằng loại vải thô, nên nhiều lông dính vào mụt ghẻ, lúc gỡ ra bị đau. Tỳ-kheo bạch Phật, Đức Phật dạy: "Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo dùng thứ vải cao giá, mềm mịn, làm y che ghẻ rồi khoác niết-bàn-tăng3 lên. Nếu khi đến nhà bạch y, được mời ngồi, thì nói: "Tôi có nhọt. " Nếu người chủ nói:

"Thầy cứ ngồi.

" Khi ấy vén niết-bàn-tăng lên, dùng y này phủ lên trên mụt ghẻ rồi ngồi.

Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo nghe đức Thế Tôn cho phép may y che ghẻ bèn may nhiều y che ghẻ, vừa dài vừa rộng. Các tỳ-kheo thấy, hỏi:

"Đức Thế Tôn chế giới, chỉ cho chứa ba y, không được quá. Vậy y này của ai?"

1 Tăng kỳ: ba-dật-đề 87; các bộ khác: ba-dật-đề 88. Pāli, Pāc. 90. 2 Phú sang y 覆瘡衣. Pāli: kaṇḍupaṭicchādi. 3 Niết-bàn-tăng 涅槃僧. Pāli: nivāsana, nội y. 318

T22. 695a Chương v. Ba-dật-đề

Nhóm sáu tỳ-kheo nói: "Y che ghẻ của chúng tôi đấy!" Các tỳ-kheo nghe, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy may nhiều y che ghẻ, vừa dài vừa rộng thế?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông may nhiều y che ghẻ, vừa dài vừa rộng?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, làm y che ghẻ, cần phải làm đúng lượng. Trong đây đúng lượng là dài bốn gang, rộng hai gang tay Phật, sau khi đã cắt,1

nếu quá, ba-dật-đề.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Y che ghẻ: y dùng phủ lên thân khi có các loại ghẻ. Nếu chiều dài [695a1] đúng lượng, chiều rộng không đúng lượng; hay chiều dài không đúng lượng, chiều rộng đúng lượng; hoặc cả chiều dài và chiều rộng đều không đúng lượng, tự mình may mà thành, ba-dật-đề; không thành đột-kiết-la. Bảo người may mà 1 Tăng kỳ: nếu quá, sau khi cắt bỏ (rồi sám ba-dật-đề). Căn bản: nếu quá, cần phải cắt bỏ. Pāli: taṃ atikkāmayato chedanakaṃ, nếu quá, phải cắt bỏ. 319

695a

thành, phạm ba-dật-đề; không thành đột-kiết-la. Nếu vì người mà (may) thành hay không thành đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: may đúng lượng hoặc giảm hơn; hoặc nhận được từ người khác mà cắt may đúng lượng; hay may xấp thành hai lớp; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

LXXXIX. ÁO TẮM MƯA2

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, Tỳ-xá-khư Mẫu 3 nghe đức Như Lai cho phép các tỳkheo may áo tắm mưa,4 liền may rất nhiều áo tắm mưa, sai người mang đến trong Tăng-già-lam cúng cho các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo nhận xong liền đem phân chia.

Đức Phật dạy: "Loại y này không nên phân chia như vậy. Từ nay trở đi, nếu nhận được y tắm mưa, theo thứ bậc Thượng tọa mà trao. Nếu không đủ thì ghi nhớ. Khi nhận được lần kế tiếp, theo thứ tự đó mà trao cho đủ."

Sau đó, được y quý giá, theo thứ tự trao. Đức Phật dạy: "Không nên như vậy. Nên đổi cho bậc Thượng tọa. Rồi lấy y mà Thượng tọa đã nhận trước kia, chuyển đến vị thứ tọa. Nếu không đủ hết, thì nên lấy y vật có thể phân của Tăng, đem trao cho đủ hết."

2 Ngũ phần, Căn bản: ba-dật-đề 89; Thập tụng: 87; Tăng kỳ: ba-dật-đề 88. Pāli, Pāc. 91.

3 Tỳ-xá-khư Mẫu 毘舍佉母, xem cht. chương 3, Bất-định 1; Ch.iv ni-tát-kỳ 27. 4 Vũ dục y 雨浴衣. Xem Ch.iv ni-tát-kỳ 27.

320

T22. 695b Chương v. Ba-dật-đề

Lúc ấy, nhóm sáu tỳ-kheo nghe đức Như Lai chế giới cho phép các tỳ-kheo may y tắm mưa, liền tự mình may nhiều y tắm mưa, vừa dài vừa rộng. Các tỳ-kheo thấy, hỏi: "Đức Như Lai chế giới, cho phép tỳ-kheo chứa ba y, không được quá. Vậy y này là y của ai?" Nhóm sáu tỳ-kheo nói: "Đó là y tắm mưa của chúng tôi." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy lại may nhiều y tắm mưa vừa dài vừa rộng thế?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông may nhiều y tắm mưa vừa dài vừa rộng?"

Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều [695b] giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, may áo tắm mưa phải may đúng lượng. Trong đây đúng lượng là dài sáu gang rộng hai gang rưỡi tay Phật, sau khi đã cắt.

1Nếu quá, ba-dật-đề.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Áo tắm mưa: áo dùng để các tỳ-kheo mặc tắm khi trời mưa. 1 Xem ba-dật-đề 88, cht. 495.

321

695b

Nếu tỳ-kheo may áo tắm mưa bề dài không đúng lượng, bề rộng đúng lượng, hoặc bề rộng không đúng lượng, bề dài đúng lượng, hay cả bề dài và bề rộng đều không đúng lượng, tự tay mình may mà thành, ba-dật-đề; không thành, phạm đột-kiết-la. Nếu bảo người may mà thành, ba-dật-đề, không thành đột-kiết-la. Nếu vì người may, thành không thành đều phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: may đúng lượng hoặc giảm hơn; hay là nhận được từ người khác, cắt may đúng như pháp; hoặc may xấp lại thành hai lớp; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

XC. LƯỢNG Y NHƯ LAI2

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở trong vườn Ni-câu-loại, Thích-súy-sấu. 3 Bấy

giờ, chiều cao của Tôn giả Nan-đà thấp hơn đức Phật chỉ bốn ngón tay. Các tỳ-kheo từ xa thấy Nan-đà đến đều tưởng nhầm là đức Phật đến, nên liền đứng dậy để nghinh đón. Khi đến nơi mới biết là Nan-đà.4 Các tỳ-kheo đều xấu hổ trong lòng. Nan-đà cũng xấu hổ. Các tỳ-kheo đem việc này bạch đầy đủ lên đức Phật. Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Từ nay trở đi, quy định tỳ-kheo Nan-đà mặc y màu đen5 ."

2 Tăng kỳ: ba-dật-đề 89; các bộ: ba-dật-đề 90. Pāli, Pāc. 92. 3 Thích-súy-sấu: giữa những người họ Thích (không phải địa danh). 4 Thập tụng: "Trưởng lão Nan-đà, em trai của Phật, con của bà dì; thân hình gần giống Phật, có 30 tướng, thấp hơn Phật 4 ngón tay; lại khoác y giống Phật, nên các tỳ-kheo nhầm." Tăng kỳ: Tôn-đà-la Nan-đà 孫陀羅難陀, con của Di mẫu của Phật. Kể thêm nhân duyên A-la-quân-trà 阿羅軍荼 khoác y giống như Phật. 5 Hắc y 黑衣; bản Hán có thể nhầm. Các bộ không thấy có chi tiết này. 322

T22. 695c Chương v. Ba-dật-đề

Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo may y bằng hay quá với mức lượng của đức Phật.

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy may y bằng của y đức Phật hay quá mức lượng?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo, sao các ông may y bằng hay quá mức lượng y của Như Lai?"

Bằng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật [695c] nói với các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, may bằng lượng y của Như Lai, hoặc may quá lượng đó, ba-dật-đề. Trong đây lượng y của Như Lai là dài mười gang và rộng sáu gang tay Phật. Đó gọi là lượng y của Như Lai.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Y: có mười loại như đã nói ở trước.

Nếu tỳ-kheo may y, bằng lượng y của đức Như Lai, trong đó dài không đúng lượng, rộng đúng lượng, hoặc rộng không đúng lượng, dài lại đúng lượng, hay là cả dài và rộng đều không đúng lượng, tự mình may mà thành, phạm ba-dật-đề; không thành đột-kiết-la. Nếu 323

695c

bảo người may mà thành thì phạm ba-dật-đề; không thành đột-kiếtla. Nếu vì người khác may, thành hay không thành cũng phạm độtkiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: nhận từ người khác, vật đã may thành; cắt may như pháp. Hoặc không cắt bỏ mà xấp lại may thành hai lớp. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

324

CHƯƠNG VI

ĐỀ-XÁ-NI1

I. NHẬN THỨC ĂN PHI THÂN LÝ NI NƠI

TỤC GIA2

A. DUYÊN KHỞI

[695c17] Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xá-vệ. Lúc bấy giờ lúa gạo khan hiếm, nhân dân đói kém, người chết vô số, khất thực khó được.

Bấy giờ, tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc3 đến giờ khất thực đắp y bưng bát vào thành Xá-vệ khất thực. Ngày đầu nhận được thức ăn, mang đến cho tỳ-kheo. Ngày thứ hai, ngày thứ ba nhận được thức ăn, Liên Hoa sắc cũng mang đến cho tỳ-kheo.

Sau đó một thời gian, tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc khoác y bưng bát vào thành Xá-vệ khất thực. Lúc ấy có một ông trưởng giả đi xe cùng đoàn tuỳ tùng đến yết kiến vua Ba-tư-nặc. Đám tuỳ tùng xua đuổi người dẹp đường để đoàn xe ông truởng giả đi. Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc tránh qua bên lề đường, bị sụp chân vào chỗ bùn, té úp mặt xuống đất. Ông trưởng giả thấy, động lòng thương liền dừng xe, bảo người hầu cận ông xuống đỡ Liên Hoa Sắc đứng dậy và dìu ra khỏi chỗ bùn. Ông trưởng giả hỏi:

"Dì bị bệnh gì mà té ngã như thế?"

1 Tức Ba-la-đề đề-xá-ni 波羅提舍尼. Trong giới văn, dịch là hối quá 悔過. Ngũ phần 10 (tr.71c06): hối quá pháp 悔過法. Tăng kỳ 21 (tr.396b16): Đề-xá-ni 提舍 尼. Thập tụng 19 (tr.131a05): Ba-la-đề-xá-ni pháp 波羅提舍尼法. Căn bản 49 (tr.897a18): Ba-la-để đề-xá-ni pháp 波羅底提舍尼法. Pāli, Vin.iv. 175: cattāro pāṭidesanīyā.

2 Tăng kỳ: Đề-xá-ni 2. Các bộ, như Tứ phần.

3 Liên Hoa Sắc 蓮華色. Xem Ch. iv ni-tát-kỳ 4 & cht.36

696a

Liên Hoa Sắc trả lời: "Tôi không có bệnh hoạn gì cả. Chỉ vì đói nên như vậy."

Ông trưởng giả hỏi:

"Vì sao mà đói, khất thực khó được hay chăng?" Liên Hoa Sắc trả lời:

"Khất thực dễ được. Nhưng ngày thứ nhất tôi xin được, đem về cho tỳ-kheo. Ngày thứ hai, thứ ba, thức ăn tôi xin được cũng đem cho tỳ-kheo. Cho nên đói.

"

[696a1] Ông trưởng giả hiềm trách, nói:

"Sa-môn Thích tử thọ nhận không biết đủ, không nhàm chán, không biết hổ thẹn. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Nhận thức ăn của tỳ-kheo-ni không biết chút nhường nhịn. Người cho tuy không nhàm chán nhưng người nhận phải biết đủ chứ!"

Ông trưởng giả liền dẫn tỳ-kheo-ni này về nhà. Cho tắm rửa. Giặt y phục. Bảo người nấu cháo cho ăn. Cung cấp vật cần dùng; rồi nói: "Từ nay trở đi, cô cứ đến nhà tôi mà ăn. Khỏi phải đi đâu. Nếu có nhận được thêm nơi nào khác, thì tuỳ ý cho người." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách những tỳ-kheo kia rằng: "Sao các thầy nhận thức ăn nơi tỳ-kheo-ni?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách các tỳ-kheo kia:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông lại nhận thức ăn từ tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc kia mà không biết vừa phải?"

Dùng vô số phương tiện quở trách các tỳ-kheo kia rồi Phật bảo các tỳ-kheo:326

T22. 696a Chương vi. Đề-xá-ni

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, vào trong thôn xóm, tự mình nhận thức ăn từ tỳ-kheo-ni để ăn, tỳ-kheo ấy cần phải đối trước tỳ-kheo khác phát lồ rằng:

1 'Đại đức, tôi phạm pháp đáng khiển

trách, làm điều không đáng làm. Nay đối trước Đại đức xin phát lồ sám hối.' Đây là pháp hối quá.

Thế Tôn vì các tỳ-kheo kết giới như vậy.

Bấy giờ, các tỳ-kheo nghi, không dám nhận thức ăn nơi tỳ-kheo-ni bà con. Đức Phật dạy:

"Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo được nhận thức ăn từ tỳ-kheoni bà con." Các tỳ-kheo bệnh lại có sự nghi, không dám nhận thức ăn từ tỳkheo-ni không phải bà con. Đức Phật dạy: "Từ nay trở đi cho phép tỳ-kheo bệnh được nhận thức ăn từ tỳkheo-ni chẳng phải bà con." Bấy giờ, các tỳ-kheo lại có sự nghi, nên khi tỳ-kheo-ni chẳng phải bà con đem thức ăn để dưới đất, không dám nhận, hoặc khiến người trao cho cũng không dám nhận, đức Phật dạy: "Từ nay trở đi, cho phép các tỳ-kheo được nhận thức ăn như vậy." Từ nay trở đi nên nói giới như vầy:

1 Nguyên Hán: hướng dư tỳ-kheo thuyết 向餘比丘說. Ngũ phần: ưng hướng chư tỳ-kheo hối quá 應向諸比丘悔過. Tăng kỳ: ưng dư tỳ-kheo biên hối quá 應餘比 丘邊悔過. Thập tụng: ưng hướng dư tỳ-kheo thuyết thị tội 應向餘比丘說是罪. Căn bản: nghệ chư bí-sô sở các biệt cáo ngôn 詣諸苾芻所各別告言. Pāli: paṭīdesetabbaṃ tena bhikkhunā.

327

696b

Tỳ-kheo nào, vào trong thôn xóm, 1 [696b] nếu không bệnh

mà tự tay

2 nhận thức ăn từ tỳ-kheo-ni không phải thân quyến mà ăn, tỳ-kheo ấy cần phải đối trước tỳ-kheo khác3 phát lồ rằng: 'Đại đức,

4 tôi phạm pháp đáng khiển trách, làm điều không đáng làm. Nay đối trước Đại đức xin phát lồ sám hối.' Đây là pháp hối quá.5 B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Bà con và chẳng phải bà con: như trước đã giải. Bệnh: cũng như trước.

Thức ăn: có hai loại như trước đã giải. Tỳ-kheo kia vào trong thôn xóm, đến tỳ-kheo-ni chẳng phải bà con, nếu không có bệnh mà tự tay nhận thức ăn để ăn. Ăn như vậy, mỗi miếng phạm một ba-la-đề đề-xá-ni. 1 Căn bản: ư thôn lộ trung 於村路中, "ở đường trong thôn xóm." Ngũ phần: "tại các con đường…" Tăng kỳ: "trong nhà bạch y… " Pāli: (bhikkuniyā)

antaragharaṃ paviṭṭhāya,

"(tỳ-kheo-ni) sau khi đã đi vào nhà trong;" và giải: nhà (gharam) ở đây cũng chỉ luôn đường xe đi, đường hẻm, đường chữ thập…" Trong văn án, được hiểu là tỳ-kheo vào. Trong văn Pāli, nên hiểu là tỳ-kheo-ni đã vào.

2 Pāli, hatthato, (đựợc trao) từ tay (của tỳ-kheo-ni) thay vì để xuống đất mà nhận; không nói đến yếu tố "trừ bệnh. " Trong bản Hán, được hiểu là tự tay của tỳ-kheo nhận.

3 Ngũ phần, Căn bản: "trước các tỳ-kheo khác." 4 Tăng kỳ: Trưởng lão 長老. Ngũ phần: Chư Đại đức 諸大德. Pāli: āvuso, từ hô khởi, số nhiều. Vì sám hối trước nhiều tỳ-kheo, chứ không phải một như ba-dậtđề. 5 Tức Ba-la-đề-đề-xá-ni pháp 波羅提提舍尼法, dịch là Hối quá pháp 悔過法 Pāli: pāṭidesanīya dhamma (Skt. pratideśanīya dharma). Tăng kỳ (tr.396c25): "Ba-la-đề-đề-xá-ni, vì tội này hướng đến người (tỳ-kheo) mà phát lồ, không che giấu."

328

T22. 696b Chương vi. Đề-xá-ni

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: nhận thức ăn từ tỳ-kheo-ni bà con; hoặc có bệnh; hay để dưới đất mà cho;6 hoặc khiến người trao; hoặc cho trong Tăng-già-lam; hoặc cho ngoài thôn xóm; hay là cho trong chùa ni. Trao như vậy, nhận để ăn thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

II. THỌ THỰC DO NI CHỈ DẪN7

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo và nhóm sáu tỳ-kheo cùng ngồi ăn trong nhà bạch y.

8 Khi ấy, có nhóm sáu tỳ-kheo-ni đòi cơm canh cho nhóm sáu tỳ-kheo, nói rằng: "Đem canh cho vị này! Đem cơm cho vị kia.

" Họ bỏ qua các vị khác ở trung gian, chỉ đem thức ăn cho sáu tỳ-kheo này thôi.

Các tỳ-kheo nghe, trong số đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy lại ăn thức ăn do nhóm sáu tỳ-kheo-ni yêu sách?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhơn duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm 6 Tỳ-kheo-ni để xuống đất; tỳ kheo nhận không trực tiếp từ chính tay tỳ kheo ni trao cho.

7 Tăng kỳ: đề-xá-ni 3.

8 Ngũ phần, Thập tụng: có thí chủ thỉnh thực hai bộ Tăng. 329

696c

điều không nên làm. Tại sao các ông ăn thức ăn do tỳ-kheo-ni yêu sách, trong khi các tỳ-kheo khác không được?" Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói [696c] như vầy:

Tỳ-kheo nào, khi ăn trong nhà bạch y, trong đó có tỳ-kheoni, chỉ bảo rằng: 'Đem canh cho vị này, dâng cơm cho vị kia.

' tỳ-kheo nên nói với tỳ-kheo-ni ấy rằng: 'Này cô, hãy thôi đi! Hãy để yên cho các tỳ-kheo ăn xong!' Nếu không có một tỳ-kheo nào nói với tỳ-kheo-ni kia rằng: 'Này cô, hãy thôi đi! Hãy để yên cho các tỳ-kheo ăn xong!' tỳ-kheo cần đối trước tỳ-kheo khác mà phát lồ rằng: 'Bạch Đại đức, tôi phạm pháp đáng khiển trách, làm điều không đáng làm. Nay tôi đối trước Đại đức xin phát lồ sám hối.' Đây gọi là pháp hối quá.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Trong nhà: nơi có nam nữ ở.

Thức ăn: như trước đã nói.

Tỳ-kheo kia thọ thực nơi nhà bạch y, trong đó có tỳ-kheo-ni chỉ bảo rằng:

"Đem canh cho vị này! Đem cơm cho vị kia. " Tỳ-kheo kia nên nói:

"Này cô, hãy thôi đi! Để yên cho các tỳ-kheo ăn xong. " Nếu không

có một tỳ-kheo nào nói như vầy: "Này cô, hãy thôi đi! Để yên cho các tỳ-kheo ăn xong.

"; mỗi miếng ăn phạm một ba-la-đề-đề-xá-ni. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. 330

T22. 696c Chương vi. Đề-xá-ni

Sự không phạm: nếu có nói: "Này cô, hãy thôi đi! Để yên cho các tỳ-kheo ăn xong.

" Nếu tỳ-kheo-ni tự mình là đàn-việt hoặc đàn-việt thiết trai nhờ tỳ-kheo-ni chiếu liệu; hoặc không có tâm thiên lệch đối với các tỳ-kheo, như vậy thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

III. THỌ THỰC TỪ HỌC GIA1

A. DUYÊN KHỞI

1. Đệ tử kiến đế

Một thời, đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật tại thành La-duyệt. Khi ấy, có gia đình cư sĩ, vợ chồng đều có tín tâm, làm người đệ tử đức Phật. Thường pháp của người đệ tử chư Phật đã kiến đế, 2 đối với

các tỳ-kheo không có cái gì tiếc nuối, kể cả thịt trong thân mình. Mỗi khi các tỳ-kheo đến nhà thì luôn dùng thức ăn và các vật dụng cúng dường. Cúng dường như vậy cho đến nỗi nghèo khổ, cơm áo đều thiếu thốn. Những người hàng xóm đều nói như vầy: "Gia đình kia trước đây rất giàu có, của cải dư dật. Từ khi cúng dường samôn Thích tử đến nay, của cải khô cạn, bần cùng đến thế. Như vậy việc cung kính cúng dường chỉ đem lại sự nghèo khổ!" Các tỳ-kheo nghe biết, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách các tỳ-kheo: "Sao các thầy đến mãi nơi cư sĩ để nhận thức ăn và đồ cúng dường, không biết đủ, đến nỗi khiến cho của cải gia đình họ phải cạn kiệt như thế?"

1 Tăng kỳ: đề-xá-ni 4.

2 Kiến đế 見諦: đã thấy bốn Thánh đế, chứng đắc Tu-đà-hoàn. Ngũ phần: Trưởng giả Cù-sư-la 瞿師羅 tin ưa Phật pháp, thấy pháp, đắc quả. Tăng kỳ: Đại thần Tỳ-xà bố thí thái quá, gia sản khánh tận. Tăng tác yết-ma học gia. Thập tụng: tượng sư Thủ-la, thấy Bốn đế, đắc Sơ đạo. Căn bản: trưởng giả Sư Tử, đắc Sơ quả.

331

697a

Các tỳ-kheo đến [697a1] chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳkheo, quở trách các tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các ông lại đến mãi nơi nhà cư sĩ để nhận thức ăn cúng dường, đến nỗi khiến gia đình họ nghèo túng như vậy?"

2. Yết-ma học gia

Sau khi bằng vô số phương tiện quở trách các Tỳ-kheo, đức Phật bảo các Tỳ-kheo: "Từ nay trở đi cho phép Tăng tác pháp học gia1 cho gia đình kia, bằng pháp bạch nhị yết-ma. Tác pháp như vầy: Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, như trên mà tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Trong thành La-duyệt này có một gia đình cư sĩ, cả vợ lẫn chồng đều đắc tịnh tín, làm đệ tử của Phật. Gia tài họ bị cạn kiệt. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng tác pháp yếtma học gia, các tỳ-kheo không được đến gia đình kia nhận thức ăn mà ăn. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Trong thành La-duyệt này có một gia đình cư sĩ, cả vợ lẫn chồng đều đắc tịnh tín, làm đệ tử của Phật. Gia tài họ bị khô kiệt. Nay Tăng trao cho pháp yết-ma học gia, các tỳ-kheo không được đến nhà đó để nhận thức ăn mà ăn. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng trao cho cư sĩ kia pháp yết-ma học gia thì im lặng. Vị nào không chấp thuận xin nói.

1 Yết-ma học gia; Pāli: sekkhasammuti, xác nhận là học gia, cư sĩ thuộc hàng Hữu học.

332

T22. 697b Chương vi. Đề-xá-ni

"Tăng đã chấp thuận trao cho cư sĩ kia pháp yết-ma học gia rồi, Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

"Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy.

Tỳ-kheo nào, đã biết là nhà học gia, Tăng đã cho pháp yếtma học gia rồi, mà đến nhà ấy nhận thức ăn để ăn, phải đối trước các tỳ-kheo khác phát lồ rằng: 'Thưa Đại đức, tôi phạm pháp đáng khiển trách, nay đối trước Đại đức xin phát lồ sám hối.' Đây là pháp hối quá.

Thế Tôn vì các tỳ-kheo kết giới như vậy. Trong đó có tỳ-kheo trước có nhận sự thỉnh của gia đình, có sự nghi không dám đến. Đức Phật dạy:

"Có thỉnh trước thì cho phép đến."

Bấy giờ, có tỳ-kheo bệnh không dám nhận thức ăn của học gia, đức Phật dạy:

"Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo bệnh được nhận thức ăn nơi học gia để ăn."

Khi ấy các tỳ-kheo thấy người cho thức ăn để thức ăn xuống đất mà cho, nghi không dám nhận. Hoặc khiến người mang cho cũng không dám nhận. Đức Phật dạy:

"Cho phép nhận.

"

Từ nay trở đi nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo nào, nếu trước đó đã tác yết-ma học gia, đối với học gia đó, [697b] không có sự thỉnh trước, không bệnh, tự tay nhận thức ăn và ăn. Tỳ-kheo ấy cần đối trước tỳ-kheo khác phát lồ rằng: 'Tôi phạm pháp đáng khiển trách, làm điều không đáng làm. Nay tôi đối trước Đại đức, xin phát lồ sám hối.' Đây là pháp hối quá.

333

697b

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Học gia:1 là Tăng trao cho pháp bạch nhị yết-ma. Nhà cư sĩ: như trước đã nói.

Bệnh: cũng đã nói ở trước.

Tỳ-kheo nào, học gia như vậy, trước đó Tăng đã trao cho pháp yếtma cho họ rồi mà tỳ-kheo không được thỉnh trước lại không bệnh. Đối với trong nhà học gia như vậy mà nhận thức ăn để ăn, thì mỗi miếng ăn phạm ba-la-đề đề-xá-ni.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: nếu đã được thỉnh trước; hoặc có bệnh; hoặc để xuống đất mà cho; hoặc nhận từ nơi người khác; hoặc học gia sau khi dâng cúng tài sản vẫn còn nhiều. Thảy đều thì không phạm. 3. Giải yết-ma học gia

Học gia kia, tài sản có lại dồi dào, đến trong Tăng xin giải yết-ma học gia. Các Tỳ-kheo bạch Phật, đức Phật dạy: "Nếu tài sản của học gia có lại dồi dào, họ đến giữa Tăng, xin giải pháp yết-ma học gia thì Tăng nên tác pháp bạch nhị yết-ma, giải cho họ. Trong chúng nên sai một người có khả năng tác pháp yếtma, như trên mà tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Trong thành La-duyệt này có một gia đình cư sĩ, cả vợ lẫn chồng đều đắc tịnh tín, làm đệ tử Phật, ưa thích cúng dường nên của cải bị khánh kiệt. Trước đây Tăng đã cho pháp yết-ma học gia. Nay của cải có lại dồi dào, họ đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma học 1 Học gia 學家. Thập tụng: chỉ gia đình đã đắc Sơ quả. Pāli: sekkhasammatāni kulāni, những gia đình đã được xác nhận là hữu học; giải thích: đó là gia đình tăng trưởng với tín, nhưng tổn giảm với tài sản. 334

T22. 697c Chương vi. Đề-xá-ni

gia. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng giải pháp yết-ma học gia. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Trong thành La-duyệt này có một gia đình cư sĩ, cả vợ lẫn chồng đều đắc tịnh tín, làm đệ tử Phật, ưa thích cúng dường nên của cải bị khánh kiệt. Trước đây Tăng đã cho pháp yết-ma học gia. Nay của cải có lại dồi dào, họ đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma học gia. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng vì cư sĩ kia giải pháp yết-ma học gia thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. "Tăng đã chấp thuận vì cư sĩ kia giải pháp yết-ma học gia rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Khi ấy các tỳ-kheo đều nghi không dám nhận thức ăn từ cư sĩ đã được giải yết-ma học gia, bạch Phật. Đức Phật dạy: "Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo được nhận thức ăn nơi nhà đó. Nhận như vậy không phạm."

Người không phạm: Phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

IV. THỌ THỰC NGOÀI TRÚ XỨ A-LAN-NHÃ1

A. DUYÊN KHỞI

[697c] Một thời, đức Phật ở trong vườn Ni-câu-loại, Ca-duy-la-vệ, Thích-suý-sấu. Các phụ nữ trong thành Xá-di2 và các phụ nữ Câulê3 cùng nhau mang thức ăn đến trong Tăng-già-lam, cúng dường. 1 Tăng kỳ: đề-xá-ni 1.

2 Xá-di thành trung chư phụ nữ 舍夷城中諸婦女. Xá-di, chỉ các Thích nữ (Xem Tứ phần đoạn sau, phần ba, Ch. xiv, T22, tr.922c8). Ngũ phần, Thập tụng: chư Thích phụ nữ 諸釋婦女. Căn bản: Thích ca nữ 釋迦女. Pāli: Sākiyāniyo. 3 Câu-lê chư nữ nhân 俱梨諸女人. Không rõ. Ngũ phần: chư nô 諸奴. Pāli: sākiyadāsakā, những người nô lệ của họ Thích. 335

697c

Bấy giờ bọn giặc4 biết được, chặn đường nhiễu hại.5 Các tỳ-kheo nghe, đến bạch đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dạy. "Từ nay trở đi, các tỳ-kheo nên nói với các phụ nữ, 'Đừng đi ra. Đường có bọn giặc cướp khủng bố.

' Nếu họ đã ra ngoài thành thì

nên nói: 'Đừng đến Tăng-già-lam vì dọc đường có giặc khủng bố.' Từ nay trở đi Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo nào, sống tại a-lan-nhã, chỗ ở đáng nghi ngờ, có kinh sợ, không nhận thức ăn bên ngoài tăng-già-lam, mà chỉ bên trong tăng-già-lam nhận thức ăn để ăn,6 cần đối trước tỳ-kheo khác mà phát lồ rằng: 'Đại đức, tôi phạm pháp đáng khiển trách, nay tôi đối trước Đại đức xin phát lồ sám hối.' Đây là pháp hối quá.

Thế Tôn vì các tỳ-kheo kết giới như vậy. Bấy giờ, các đàn-việt biết trước là có sự khủng bố mà cố mang thức ăn đến. Các tỳ-kheo nghi không dám nhận để ăn. Đức Phật dạy:

"Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo được nhận thức ăn như vậy." Khi ấy, các tỳ-kheo bệnh cũng nghi không dám nhận thức ăn như vậy. Đức Phật bảo:

"Từ nay cho phép các tỳ-kheo bệnh được nhận thức ăn như vậy." 4 Pāli: tena kho pana samayena sākiyadāsakā avaruddhā honti, vào lúc đó, các nô lệ của dòng họ Sakka nổi loạn. Ngũ phần: các nô lệ của dòng họ Thích đón đường các Thích nữ để cướp.

5 Pāli: Các tỳ-kheo biết có giặc chặn đường, nhưng không báo cho các phụ nữ họ Thích biết để đừng đi.

6 Vì bọn cướp ẩn núp trong phạm vi Tăng-già-lam nên tỳ-kheo phải ra khỏi phạm vi ấy mà nhận thức ăn.

336

T22. 698a Chương vi. Đề-xá-ni

Bấy giờ, có thí chủ cúng dường bằng cách đem thức ăn để dưới đất, hoặc bảo người trao, các tỳ-kheo nghi không dám nhận. Đức Phật dạy:

"Từ nay cho phép các tỳ-kheo được nhận thức ăn như vậy. "

Từ nay trở đi nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo nào, sống nơi a-lan-nhã, xa xôi hẻo lánh, chỗ đáng nghi, có kinh sợ. Tỳ-kheo sống tại trú xứ a-lan-nhã như vậy, trước không nói cho đàn-việt biết,1 không thọ nhận thức ăn bên ngoài Tăng-già-lam; trái lại, không bệnh mà ở bên trong Tăng-già-lam, tự tay nhận thức ăn để ăn; tỳ-kheo ấy cần phải đến đối trước tỳ-kheo khác mà phát lồ rằng: 'Đại đức, tôi phạm pháp đáng khiển trách. Nay tôi đối trước Đại đức xin phát lồ sám hối.' Đây là pháp hối quá.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Chỗ a-lan-nhã: là nơi cách thôn năm trăm cung. Cung là cách đo của nước Giá-ma-la.

Có nghi ngờ, kinh sợ: là nghi có giặc cướp, khủng bố. Bệnh: như trước đã nói.

Nếu tỳ-kheo a-lan-nhã ở chỗ xa vắng như vậy, trước không nói với đàn-việt, không nhận thức ăn ngoài Tăng-già-lam mà nhận trong Tăng-già-lam, không bệnh, tự tay nhận lấy thức ăn để ăn; mỗi miếng ăn phạm [698a] ba-la-đề-đề-xá-ni.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. 1 Pāli: pubbe appaṭíaṃviditaṃ, không báo cho biết trước (rằng trong phạm vi Tăng-già-lam có giặc cướp).

337

698a

Sự không phạm: trước có nói với đàn-việt; hoặc có bệnh; hoặc để dưới đất mà trao; hoặc bảo người trao; hoặc khi đến thọ giáo sắc, lúc thính pháp, tỳ-kheo tự có thức ăn riêng nay trao cho; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

338

CHƯƠNG VII

THỨC-XOA-CA-LA-NI1

Điều 12

[698a9] Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo mặc niết-bàn-tăng,3 có lúc mặc thấp, có lúc mặc cao,4 hoặc làm như vòi con voi, hoặc như lá cây đa-la, hoặc có lúc xếp nhỏ lại. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Samôn Thích tử này không biết xấu hổ. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại bận niết-bàntăng khi thì thấp, khi thì cao, khi thì làm như vòi con voi, khi thì làm như lá cây đa-la, khi thì xếp nhỏ lại, giống như quốc vương, trưởng giả, đại thần, cư sĩ; giống như những ngày tiết hội, người trong phường chèo mặc y để làm trò?"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy lại bận niết-bàn-tăng khi thì thấp, khi thì cao, khi thì làm như vòi con voi, khi thì làm như lá cây đa-la, khi thì xếp nhỏ lại?" 1 Lời chua nhỏ trong bản Hán: "Tiếng của người Hồ (chỉ Ấn độ) chính xác phải nói là thức-xoa-ca-la-ni. Những chỗ nào đọc và viết, nên theo từ này. Vì không thể nhất nhất đều theo văn mà sửa, do đó mà cứ để nguyên như vậy. Đan bản gọi Trăm pháp Chúng học.

"

- Thức-xoa-ca-la-ni, phiên âm Phạn: śikṣā karaṇīyā, "điều cần phải học." Căn bản: Chúng đa học pháp 眾多學法. Các bộ khác: Chúng học pháp 眾學法. Pāli: sekhiyā dhammā (sikkhā karaṇīyā). Bản Skt. saṃbahulāḥ śaikṣā dharmāḥ (śikṣā karaṇīyā). Cf. Ngũ phần 10 (tr.73c27); Tăng kỳ 21 (tr.399b07); Thập tụng 19 (tr.133b14); Căn bản 50 (tr.901b17). Pāli, Vin. iv. 185.

2 Tăng kỳ, điều 1; Thập tụng, điều 12.

3 Xem Ch.v, Ba-dật-đề 88 & cht.494.

4 Pāli: puratopi pacchatopi olambentā, quấn nội y để phía trước, phía sau thòng xuống.

698b

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các ông lại bận niết-bàn-tăng khi thì thấp, khi thì cao, khi thì làm như vòi con voi, khi thì làm như lá cây đala, khi thì xếp nhỏ lại?" Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn [698b] nói giới nên nói như vầy:

Phải bận niết-bàn-tăng cho tề chỉnh,1 thức-xoa-ca-la-ni.2 Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Trong đó, bận không tề chỉnh, có nghĩa là khi bận thấp, khi bận cao, hoặc làm như vòi con voi, hoặc làm như lá cây đa-la, hoặc xếp nhỏ lại.

- Bận thấp: cột dây lưng dưới rốn, cao là trên đầu gối. - Vòi con voi: phía trước thòng xuống một góc. - Lá cây đa-la: phía trước thòng xuống hai góc. - Xếp nhỏ lại: xếp nhỏ quấn quanh eo lưng nhăn nhó. 1 Pāli, Sik. 1: parimaṇḍalaṃ nivāsessāmi, tôi sẽ quấn nội y tròn trịa. 2 Thức-xoa-ca-la-ni 式叉迦羅尼. Tứ phần tỳ-kheo giới bản (No 1429) và Tứ phần Tăng giới bản (No 1430) đều nói "ưng đương học 應當學. " Pāli: sikhkā

karaṇīyā.

340

T22. 698b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Tỳ-kheo bận niết-bàn-tăng cao hay thấp hoặc làm như cái vòi con voi, hoặc làm như lá cây đa-la, hoặc xếp nhỏ lại. Cố ý làm, phạm đột-kiết-la cần phải sám.3 Do cố ý làm cho nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la.4 Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc có khi bệnh như vậy, trong rốn sanh ghẻ nhọt nên phải mặc thấp, nơi ống chân có ghẻ nên phải mặc cao, hoặc trong Tăng-già-lam, hoặc bên ngoài thôn xóm, hoặc lúc làm việc, hoặc khi đi đường thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 25

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo quấn y, 6 hoặc quấn cao, hoặc quấn

thấp, hay làm như vòi con voi, hoặc làm như lá cây đa-la, hoặc xếp nhỏ lại. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết xấu hổ. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại quấn y khi thì thấp, khi thì cao, khi thì làm như 3 Hán: ưng sám đột-kiết-la 應懺突吉羅. Tứ phần phân biệt hai loại đột-kiết-la: nếu cố ý, phạm đột-kiết-la cần phải sám hối. Nếu không cố ý, phạm đột-kiết-la chỉ phải tự trách tâm. Xem thêm cht. 8 sau.

4 Ngũ phần (tr.74a13): "Nếu không hiểu, không hỏi mà làm như vậy, phạm độtkiết-la. Hiểu, nhưng không cẩn thận, làm như vậy phạm đột-kiết-la. Hiểu, nhưng khinh giới, khinh người mà làm như vậy, phạm ba-dật-đề." Tăng kỳ: việt học pháp 越學法, không phân biệt hiểu hay không hiểu, cố ý hay không cố ý. Pāli: anādariyaṃ paṭicca ...āpatti dukkaṭassa. anāpatti asañcicca, "

...vì thiếu cung

kính, phạm đột-kiết-la. Không cố ý, không phạm." 5 Tăng kỳ, điều 2. Thập tụng, điều 16; Căn bản, điều 8. Pāli, Sikkhā 2. 6 Hán: trước y 著衣. Pāli: pārupanti, quấn (thượng) y, phân biệt với nivāsenti, quấn nội y.

341

698c

vòi con voi, khi thì làm như lá cây đa-la, khi thì xếp nhỏ lại, giống như quốc vương, trưởng giả, đại thần, cư sĩ?" Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy quấn ba y khi cao, khi thấp, hoặc làm như vòi con voi, hoặc làm như là cây đa-la, hoặc có khi xếp nhỏ lại?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông quấn y khi cao, khi thấp, [698c] hoặc làm như vòi con voi, hoặc làm như lá cây đa-la, hay có lúc xếp nhỏ lại?"

Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Phải quấn ba y cho tề chỉnh,1 thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Trong đây, không tề chỉnh: có nghĩa là khi quấn cao, khi mặc thấp, hoặc làm như vòi con voi, hoặc làm như lá cây đa-la, hoặc có lúc xếp nhỏ lại.

Quấn thấp: thòng xuống quá khuỷu tay, trống bên hông. 1 Pāli, Sikkhā. 2: parimaṇḍalaṃ pārupissāmi, tôi sẽ quấn (thượng) y cho tròn trịa. Thập tụng (tr.134a23): châu tề bị y ưng đương học 周齊被衣應當學. 342

T22. 698c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Quấn cao: quấn cao quá ống chân.

Làm như vòi con voi: thòng xuống một góc.

Như lá cây đa-la: phía trước thòng xuống hai góc, phía sau vén cao lên.

Xếp nhỏ lại: là xếp nhỏ làm thành viền của y.

Nếu tỳ-kheo cố ý quấn cao, quấn thấp, làm thành vòi con voi, làm thành là cây đa-la, hoặc có khi xếp nhỏ lại, cố ý làm thì nên sám đột-kiết-la. Do cố ý làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc bị bệnh như vậy, hoặc nơi vai, nơi cánh tay có ghẻ phải mặc thấp, hay nơi ống chân có ghẻ nên phải mặc cao, hoặc ở trong Tăng-già-lam, hay bên ngoài thôn xóm, hoặc trên đường đi, hay lúc lao tác… thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 32

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo vắt ngược ba y mà đi vào nhà bạch y.

3 Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết tàm quý. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như thế có gì là chánh pháp? Tại sao vắt ngược y khi đi vào nhà bạch y, giống như quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư sĩ?"

2 Ngũ phần, điều 15; Tăng kỳ, điều 8; Thập tụng, điều 41; Căn bản, điều 16. 3 Pāli, Sikkhā. 9, ukkhittakāya antaraghare gacchati, vén y lên mà đi vào nhà thế tục. Sớ giải, VA 891: ekato vā ubhato vā ukkhittacīvaro hutvā ti attho, y được vén lên ở một bên, hay cả hai bên. Cf. Ngũ phần (tr.74a22): " ...hoặc vắt ngược y

lên vai phải... hoặc vắt ngược y lên vai trái... hoặc vắt ngược y lên cả hai vai..." Thập tụng (tr.136b04): "Lấy y trùm vai phải, vắt cả lên vai trái." 343

699a

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy vắt ngược y khi đi vào nhà bạch y?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, [699a] chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông vắt ngược y khi đi vào nhà bạch y?"

Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không vắt ngược y khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-ca-lani.1 Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Nhà bạch y: chỉ cho thôn xóm.

Vắt ngược y: hoặc vắt ngược y hai bên tả và hữu lên trên vai. Nếu tỳ-kheo cố ý vắt ngược y bên tả và bên hữu lên trên vai đi vào nhà bạch y, cố ý làm nên phạm đột-kiết-la. Do vì cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiếtla. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. 1 Cf. Thập tụng, điều 37-38: tả hữu phản sao y 左右反抄衣, vắt ngược y hai bên; điều 39-40: thiên sao y 偏抄衣, vắt ngược y một bên. 344

T22. 699a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Sự không phạm: hoặc có bệnh như vậy, hoặc bên hông có ghẻ, hoặc ở trong Tăng-già-lam, hoặc ngoài thôn xóm, hoặc trên đường đi, hay lúc làm việc thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 4

Không vắt ngược y khi ngồi trong nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni. (như trên)2 Điều 5

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo lấy y quấn cổ đi vào nhà bạch y, các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn mới lấy y quấn cổ khi đi vào nhà bạch y, như quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư sĩ."

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy quấn y nơi cổ khi đi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Các ông làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tuỳ thuận, làm việc không nên làm. Tại sao các ông lấy y quấn nơi cổ khi đi vào nhà bạch y?"

Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

2 Pāli, Sikkhā 10.

345

699b

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo [699b] kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không quấn y nơi cổ khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-ca-lani. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Quấn vào cổ: nắm hai chéo y quấn trên vai tả. Cố ý lấy y quấn vào cổ đi vào nhà bạch y, phạm tội nên sám độtkiết-la. Do cố ý làm nên phạm tội phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc là bị bệnh như vậy, có ghẻ trên vai, hoặc ở trong Tăng-già-lam hay ngoài xóm làng, hoặc khi làm việc hay lúc đi đường thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 6

Không quấn y nơi cổ khi ngồi nhà bạch y, thức-xoa-ca-lani. (như trên) Điều 71

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo lấy y trùm lên đầu, vào nhà bạch y. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. 1 Ngũ phần, điều 43; Tăng kỳ, điều 7; Thập tụng, điều 30; Căn bản, điều15. Pāli, Sikkhā 23.

346

T22. 699c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì gọi là chánh pháp? Tại sao lấy y trùm đầu đi như kẻ trộm." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy lấy y trùm lên đầu vào nhà bạch y?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông lấy y trùm lên đầu khi vào nhà bạch y?"

Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, Phật bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài.

"

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không lấy y trùm đầu khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni.1 Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Nhà bạch y: là thôn xóm.

Trùm đầu: Hoặc lấy lá cây, [699c] hay dùng vật xé thành mảnh, hoặc dùng y trùm trên đầu đi vào nhà bạch y.

Cố ý phạm nên sám, đột-kiết-la. Do cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. 1 Thập tụng điều 29-30: phú đầu 覆頭; điều 31-32: bộc đầu 襆頭. 347

699c

Sự không phạm: hoặc bị bệnh như vậy, hoặc bị lạnh trên đầu, hoặc có ghẻ trên đầu, hay mạng nạn, phạm hạnh nạn phải trùm đầu để chạy thì không phạm,

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 8

Không lấy y trùm đầu khi vào nhà bạch y mà ngồi, thứcxoa-ca-la-ni. (như trên)2 Điều 9

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo vừa đi vừa nhảy 3 đi vào nhà bạch y.

Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Nhún nhảy đi vào nhà như con chim sẻ."

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy nhún nhảy đi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các ông lại nhún nhảy đi vào nhà bạch y?" Dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

2 Pāli, Sikkhā 24. Bản Hán, hết quyển 19.

3 Khiêu hành 跳行.

348

T22. 700a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni "Những kẻ ngu si này,[700a1] là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không vừa đi vừa nhảy

1 khi đi vào nhà bạch y, thức-xoaca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trên.

Nhà bạch y: cũng như trước.

Vừa đi vừa nhảy: hai chân nhảy.

Tỳ-kheo cố ý vừa đi vừa nhảy đi vào nhà bạch y, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiếtla. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc bệnh như vậy; hoặc bị người đánh; hoặc có giặc, hoặc có ác thú, hoặc bị chông gai, hoặc lội qua rãnh, qua hầm, qua chỗ bùn lầy phải nhảy; thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 10

Không vừa đi vừa nhảy đi vào nhà bạch y ngồi, thức-xoaca-la-ni. (như trên) Điều 11

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh chúng Tăng sáng ngày mai về nhà thọ thực. Đêm ấy cư sĩ chuẩn bị đầy đủ thức ăn ngon bổ. Sáng sớm đến báo giờ đã đến.

1 Cf. Căn bản 50 (tr.902a11).

349

700b

Bấy giờ các tỳ-kheo đắp y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Nhóm sáu tỳ-kheo ngồi chồm hổm tại nhà bạch y. Tỳ-kheo ngồi gần dùng tay đụng vào người, nhóm sáu tỳ-kheo té ngửa lộ hình. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Ngồi chồm hổm trong nhà giống như bà-la-môn lõa hình."

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy lại ngồi chồm hổm trong nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông [700b] ngồi chồm hổm trong nhà bạch y?"

Dùng vô số phương tiện quở trách rồi, đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không ngồi chồm hổm trong nhà bạch y, thức-xoa-ca-lani.1 Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Nhà bạch y: cũng như trước.

1 Ngũ phần 10 (tr.74b01), điều 40: tốn hành 蹲行, ngồi chồm hỗm (?). Cf. Căn bản 50 (tr.902a06). Thập tụng (tr.135b16), điều 27. Pāli: ukkuṭikāya. 350

T22. 700b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Ngồi chồm hổm: ở trên đất hay ở trên giường mà mông không chạm đất.

Tỳ-kheo cố ý ngồi chồm hổm trong nhà bạch y, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc có bệnh như vậy; hoặc bên mông có ghẻ; hoặc có đưa vật gì, hoặc lễ bái, sám hối, hoặc thọ giáo giới; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 122

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo chống nạnh tay đi vào nhà bạch y. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm:

"Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Vênh váo đắc chí giống như người đời mới cưới vợ."

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy chống nạnh đi vào nhà bạch y?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

2 Ngũ phần 10 (tr.74a26), điều 29. Tăng kỳ 21 (tr.401a14), điều 10. Thập tụng 19 (tr.136a01), điều 35. Căn bản 50 (tr.901c28), điều18. Pāli, Sikkhā 21. 351

700c

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông chống nạnh đi vào nhà bạch y?" Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không chống nạnh khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-ca-lani. Tỳ-kheo: nghĩa [700c] như trước.

Nhà bạch y: như đã nói ở trước.

Chống nạnh: lấy tay chống lên hông thành góc vuông. Nếu tỳ-kheo cố ý chống nạnh đi vào nhà bạch y, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì chỉ phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc có bệnh như vậy; hay dưới hông có sanh ghẻ; hoặc ở trong Tăng-già-lam hay ngoài xóm làng; hoặc lúc làm việc, hay trên đường đi; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 13

Không chống nạnh khi ngồi trong nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni. Tay chống lên hông, khuỷu tay thành góc vuông, khi ngồi trong nhà bạch y, trở ngại người ngồi kế, cũng như vậy. 352

T22. 700c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Điều 141

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo đi lắc lư 2 khi vào nhà bạch y. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Đi lắc lư khi vào nhà bạch y, giống như quốc vương, đại thần!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Tại sao các thầy lắc lư thân mình đi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông đi lắc lư khi vào nhà bạch y?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không lắc lư thân mình khi vào nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trên.

Nhà bạch y: cũng nghĩa như trước.

1 Ngũ phần, điều 19; Tăng kỳ, điều 11; Căn bản, điều 25; Thập tụng, điều 53. Pāli, Sikkhā 15.

2 Dao thân hành 搖身行. Pāli: kāyappacālaka, dao động thân. 353

701a

Đi lắc lư: thân nghiêng bên tả, bên hữu khi rảo bước. Nếu tỳ-kheo cố làm cho thân lắc lư, nghiêng bên tả bên hữu, rảo bước vào nhà bạch y, phạm [701a1] đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố tâm làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố tâm làm thì chỉ phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc vì bị chứng bệnh như vậy; hoặc bị người đánh phải nghiêng mình để tránh; hoặc voi dữ đến; hoặc bị giặc, sư tử, ác thú tấn công, hoặc gặp người vác gai. Những trường hợp như vậy phải nghiêng mình để tránh. Hoặc lội qua hầm, qua mương, qua vũng bùn, cần nghiêng thân để lướt qua. Hoặc khi mặc y, xoay nghiêng mình để nhìn xem y có tề chỉnh không, có cao thấp không, có như cái vòi con voi không, có như lá cây đa-la không, có xếp nhỏ lại hay không. Vì vậy mà phải xoay mình để xem. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 15

Không lắc lư thân mình khi ngồi trong nhà bạch y, thứcxoa-ca-la-ni. (như trên) Điều 161

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo vung cánh tay2 khi đi vào nhà bạch 1 Pāli, Sikkhā 17; Ngũ phần, điều 33; Tăng kỳ, điều 13; Thập tụng, điều 47; Căn bản, điều 26.

2 Trạo tý hành 掉臂行; vừa đi vừa vung tay, đánh đàng xa. Pāli: bāhuppacalakaṃ.

354

T22. 701b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

y. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Đi đánh đàng xa khi vào nhà bạch y giống như quốc vương, đại thần, trưởng giả." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy đi đánh đàng xa khi vào nhà bạch y?"

Quở trách rồi, tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông vung tay khi đi vào nhà bạch y?"

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không vung cánh tay khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Vung cánh tay: thòng [701b] cánh tay đưa ra trước bước đi. Nếu tỳ-kheo cố đánh đàng xa đi vào nhà bạch y, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố tâm thì chỉ phạm đột-kiết-la mà thôi. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. 355

701b

Sự không phạm: hoặc bị chứng bệnh nào đó; hoặc bị người đánh đưa tay chận lại; hoặc gặp voi dữ đến, hoặc sư tử, ác thú, trộm cướp, người vác gai chạy lại nên phải đưa tay chận lại. Hoặc lội qua sông, nhảy qua hầm nước, vũng bùn, hoặc cùng đi với bạn mà không kịp, lấy tay ngoắt kêu. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 17

...ngồi. (cũng như trên)

Điều 181

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo không khéo che kín thân đi vào nhà bạch y. Các cư sĩ thấy cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Mặc y phục không khéo che kín thân đi vào nhà bạch y, giống như bà-la-môn. "

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy không khéo che kín thân đi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông mặc y không khéo che thân, đi vào nhà bạch y?"

1 Pāli: Sikkhā 3; Ngũ phần, điều 11; Tăng kỳ, điều 3; Thập tụng, điều 17; Căn bản, điều 12.

356

T22. 701c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Phải che kín thân thể khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trên.

Nhà bạch y: tức xóm làng.

Không khéo che kín thân: là trống trước trống sau. Nếu tỳ-kheo cố tâm không khéo che thân, đi vào nhà bạch y, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố tâm làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố tâm [701c] làm thì chỉ phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc bệnh như vậy; hoặc bị trói hay bị gió thổi bay y lìa thân thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 19

...ngồi, (cũng như trên).

Điều 201

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo liếc ngó hai bên khi đi vào nhà bạch 1 Pāli, Sikkhā 7; Ngũ phần điều 37; Tăng kỳ, điều 4; Thập tụng, điều 21. 357

701c

y, các cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Như kẻ trộm rình người, liếc ngó hai bên khi đi vào nhà bạch y."

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy liếc ngó hai bên khi đi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông liếc ngó hai bên khi đi vào nhà bạch y?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không liếc ngó hai bên khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-cala-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trên.

Nhà bạch y: nơi xóm làng.

Liếc ngó hai bên: nhìn quanh nhìn quất.

Nếu tỳ-kheo cố ý liếc ngó hai bên, đi vào nhà bạch y phạm độtkiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, độtkiết-la. Nếu không cố ý, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, Sa-di ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm.358

T22. 702a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Sự không phạm: hoặc bị bệnh như vậy; hay vì ngước mặt xem thời tiết; hoặc mạng nạn, phạm hạnh [702a1] nạn phải ngó mọi hướng để tìm cách thoát thân; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 21

...ngồi, (cũng như trên).

Điều 221

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo lớn tiếng kêu réo, khi đi vào nhà bạch y. Các cư sĩ nghe thấy cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Kêu la lớn tiếng giống như chúng bà-la-môn!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy kêu la lớn tiếng khi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông lớn tiếng cao giọng khi vào nhà bạch y?"

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

1 Ngũ phần, điều 47; Tăng kỳ, điều 5; Căn bản, điều 13; Thập tụng, điều 27; Pāli, Sikkhā 13.

359

702b

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Phải yên lặng

1 khi đi vào nhà bạch y, thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Trong đây, không yên lặng, là lớn tiếng cao giọng. Hoặc dặn dò, hoặc lớn tiếng thí thực. Nếu tỳ-kheo cố ý cao tiếng lớn giọng, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy; hoặc điếc không nghe tiếng nói phải lớn tiếng kêu, hoặc cao tiếng dặn dò, hoặc cao tiếng thí thực, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn, cao giọng để tẩu thoát thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 23

... ngồi, (cũng như trên).

Điều 242

[702b] Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo cười giỡn khi đi vào nhà bạch y. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là 1 Hán: tĩnh mặc 靜默.

2 Pāli. Sikkhā 11.

360

T22. 702b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Vừa đi, vừa cười giỡn khi vào nhà bạch y, giống như con khỉ đột." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Tại sao các thầy vừa đi vừa cười giỡn khi vào nhà bạch y?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông vừa đi vừa cười giỡn khi vào nhà bạch y?"

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không được cười giỡn khi vào nhà bạch y, thức-xoa-ca-lani. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Cười giỡn: cười để lộ răng.

Nếu tỳ-kheo cố ý cười cợt khi đi vào nhà bạch y thì phạm nên sám đột-kiết-la. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-Kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy; hoặc môi bị đau không phủ được răng; hoặc nghĩ đến pháp, hoan hỷ mà cười; thảy đều không phạm.

361

702c

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 25

... ngồi, (cũng như trên).

Điều 261

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời chúng Tăng sáng mai thọ thực. Đêm ấy, cư sĩ chuẩn bị đủ các thức ăn ngon bổ, sáng ngày đến thỉnh chúng tăng thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo mặc y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Chính tay cư sĩ sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo không chú ý khi nhận thức ăn, nên cơm canh bị rơi rớt. [702c] Cư sĩ thấy vậy, cùng nhau bàn tán: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại không chú ý khi nhận thức ăn, nhận nhiều với tâm tham, như thời đói kém!" Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Tại sao các thầy không để ý khi nhận thức ăn?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông không chú ý khi nhận thức ăn, để cơm canh bị rơi rớt?" 1 Pāli, Sikkhā 27; Ngũ phần, điều 51; Tăng kỳ, điều 24; Thập tụng, điều 62; Căn bản, điều 43.

362

T22. 702c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Phải dụng ý khi nhận thức ăn, thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo kia không dụng ý khi nhận thức ăn, để thức ăn bị rơi rớt, nếu cố tâm không để ý khi nhận thức ăn, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố tâm làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố tâm thì phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy; hoặc bát nhỏ nên khi nhận thức ăn bị rơi rớt; hoặc rớt trên bàn; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 272

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời chúng Tăng sáng ngày thọ thực. Trong đêm chuẩn bị các thức ăn đầy đủ, sáng sớm đến thỉnh chúng Tăng đi thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo đắp y, bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Chính tay cư sĩ sớt cơm canh đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳkheo nhận thức ăn đầy tràn cả bát, làm đổ cơm canh. Cư sĩ thấy, cơ 2 Pāli, Sikkhā 30; Ngũ phần, điều 52; Căn bản, điều 40; Thập tụng, diều 64. 363

703a

hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Nhận [703a1] thức ăn đầy tràn cả bát, giống như những người đói ham nhiều.

"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy nhận thức ăn đầy tràn cả bát, làm đổ cơm canh?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông nhận thức ăn đầy tràn cả bát, làm đổ cơm canh?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Thọ nhận thức ăn vừa ngang bát, thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Không ngang bằng bình bát: có nghĩa là đầy tràn. Nếu tỳ-kheo cố ý nhận thức ăn không ngang bằng bình bát, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý nên phạm phi oai nghi, độtkiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: ban đầu chưa chế giới, si cuồng loạn tâm, thống não bức bách; hay có bệnh, hoặc bát nhỏ, hoặc thức ăn rơi trên bàn.364

T22. 703b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 281

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh chúng Tăng sáng ngày thọ thực. Trong đêm sắm sửa đầy đủ các thức ăn, sáng sớm đến báo chư Tăng giờ thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo mặc y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Chính tay của cư sĩ sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳkheo nhận cơm quá nhiều, không còn chỗ để chứa canh, cư sĩ thấy vậy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Nhận thức ăn quá nhiều không còn chỗ để nhận canh, giống như người đói khát tham ăn!" Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy [703b] nhận cơm quá nhiều, không còn chỗ để nhận canh?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo.

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông nhận cơm quá nhiều, đến nỗi không còn chỗ để chứa canh?"

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

1 Pāli, Sikkhā 29. Thập tụng, điều 60.

365

703b

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Thọ nhận canh vừa ngang bát,2 thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo cố ý nhận canh không ngang bằng với bình bát, phạm độtkiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi độtkiết-la. Nếu không cố ý, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc vì có chứng bệnh như vậy, hoặc là cái bát nhỏ nên đổ thức ăn trên bàn, hoặc thọ ngang bằng với bát thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 293

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời chúng Tăng thọ thực vào sáng ngày mai. Trong đêm, ông chuẩn bị các thức ăn ngon bổ, sáng sớm đến báo chư Tăng giờ thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo mặc y, bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Chính tay cư sĩ sớt thức ăn, cơm và canh đến chư Tăng. Khi cư sĩ sớt cơm xong, vào trong nhà bưng canh. Canh bưng đến thì nhóm sáu tỳ-kheo đã ăn hết cơm.

Cư sĩ hỏi: "Cơm đâu rồi?"

2 Pāli, samasūpakaṃ piṇḍapātaṃ, nhận phần canh vừa phải. 3 Pāli, Sikkhā 34; Ngũ phần, điều 53; Tăng kỳ, điều 25; Thập tụng, điều 61. 366

T22. 703c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Tỳ-kheo trả lời: "Tôi ăn hết rồi."

Cư sĩ sớt canh rồi, lại vào nhà bưng cơm. Cơm bưng ra thì canh đã ăn hết.

Cư sĩ hỏi: "Canh đâu rồi?"

Tỳ-kheo trả lời:

"Tôi ăn hết rồi."

Cư sĩ bèn cơ hiềm, nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Cơm đến, canh chưa đến; đã ăn hết cơm. Canh đến, cơm chưa hết đã ăn hết canh. Giống như người đói khát!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết [703c] tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy nhận thức ăn, canh chưa đến cơm đã ăn hết; canh đến cơm chưa đến, canh đã ăn hết?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Phật, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông nhận cơm, canh chưa đến, cơm ăn đã hết; canh đến, cơm chưa đến, canh đã ăn hết?" Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Ăn cơm và canh đồng đều, thức-xoa-ca-la-ni. 367

703c

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Không bằng nhau có nghĩa là cơm đến, canh chưa đến mà cơm đã hết. Canh đến, cơm chưa đến mà canh đã hết. Tỳ-kheo cố ý ăn cơm canh không đều nhau, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, Sa-di ni. đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy; hoặc lúc cần cơm không cần canh, hay là cần canh không cần cơm. Hoặc gần quá giữa ngày, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn cần ăn mau. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 301

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời chúng Tăng sáng ngày mai thọ thực. Trong đêm, ông sửa soạn đầy đủ các thức ăn ngon bổ, sáng sớm đến báo chư Tăng giờ thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo đắp y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Tự tay cư sĩ sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo không theo thứ tự lấy thức ăn để ăn.2 Các cư sĩ thấy cơ hiềm: "Samôn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Không theo thứ tự nhận thức ăn để ăn; ăn giống như heo, chó; ăn giống như lừa, bò, chim, quạ." 1 Pāli, Sikkhā 33. Thập tụng, điều 83.

2 Pāli: tahaṃ tahaṃ omasitvā piṇḍapātaṃ bhuñjanti, thọc chỗ này chỗ kia mà ăn. 368

T22. 704a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, [704a1] ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy không theo thứ tự lấy thức ăn để ăn?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông không theo thứ tự để lấy thức ăn?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Theo thứ tự mà ăn,

1 thức-xoa-ca-la-ni.

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Không theo thứ tự có nghĩa là trong bát chỗ nào cũng moi để lấy thức ăn. Tỳ-kheo kia cố ý làm, không theo thứ tự lấy thức ăn để ăn, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di ni. đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy, hoặc sợ nóng nên moi lấy chỗ nguội để ăn, hoặc sắp quá giữa trưa, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn nên cần ăn vội; thảy đều không phạm. 1 Pāli, sapadānaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmi. Giải thích: sapadānanti tattha tattha odhiṃ akatvā anupṭipāṭiya, theo thứ lớp, không phân biệt lựa chọn chỗ này, chỗ kia.

369

704b

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 311

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh chúng Tăng sáng ngày mai cúng dường các thức ăn ngon. Trong đêm, ômg chuẩn bị đầy đủ, sáng sớm đến mời chư Tăng đi thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo đắp y mang bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Chính tay cư sĩ sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo nhận thức ăn bằng cách moi trống giữa bình bát. Cư sĩ thấy cơ hiềm nói:

"Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Nhận thức ăn giống như bò, lừa, lạc đà, heo, chó, chim quạ không khác!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: [704b] "Sao các thầy lại moi trống giữa bát để ăn?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Phật một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông thọ thực lại moi một lỗ trống giữa bát để ăn?"

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

1 Pāli, Sikkhā 35.

370

T22. 704b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không nên moi giữa bát2

mà ăn, thức-xoa-ca-la-ni.

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Moi giữa bát mà ăn: nghĩa là để chừa xung quanh mà khoét chính giữa bát xuống tới đáy.

Tỳ-kheo kia cố ý moi giữa bát để ăn, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoama-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy, hoặc sợ nóng nên moi chính giữa cho nguội, hoặc quá giữa trưa, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn, cần ăn gấp nên khoét giữa để ăn thì không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 323

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời chúng Tăng sáng ngày mai cúng dường các thức ăn tốt. Trong đêm, ông sửa soạn đủ rồi, sáng sớm đến thỉnh chư Tăng thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo mặc y bưng bát tới nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Chính tay cư sĩ sớt thức ăn ngon đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳkheo tự mình yêu sách thức ăn như kẻ đói khát. Cư sĩ thấy, cơ hiềm 2 Pāli: thūpakato omaditvā, moi trên chóp (bát). Sớ giải: thūpakatoti matthakato vemajjhato ti attho, moi chóp bát, tức moi giữa bát. 3 Pāli, Sikkhā 37; Ngũ phần, điều 79; Tăng kỳ, điều 44; Thập tụng, điều 84. 371

704c

nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp?"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy yêu sách thức ăn cho mình?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, [704c] đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông yêu sách thức ăn cho mình?" Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không được yêu sách thức ăn cho mình, thức-xoa-ca-la-ni. Thế Tôn vì các tỳ-kheo kết giới như vậy. Bấy giờ, có các tỳ-kheo bệnh, nghi không dám vì mình yêu cầu thức ăn, cũng không dám vì người khác yêu cầu thức ăn; người khác yêu cầu thức ăn đem cho cũng không dám ăn. Đức Phật dạy:

"Từ nay trở đi cho phép các tỳ-kheo bệnh được vì mình yêu cầu thức ăn, vì người khác yêu cầu, hoặc người khác vì mình yêu cầu, thì được ăn."

Từ nay trở đi nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo nào, không bệnh, không được vì mình yêu sách cơm canh, thức-xoa-ca-la-ni.

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

372

T22. 705a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Tỳ-kheo kia không bệnh, cố ý tự mình đòi hỏi cơm, canh, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: vì bệnh nên tự đòi, hoặc vì người khác hay người khác vì mình mà đòi, hoặc không đòi hỏi mà tự được thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 331

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh chúng Tăng cúng dường các thứ cơm canh vào ngày mai. Tối đó, ông sửa soạn đủ mọi thứ, sáng ngày đến mời chư Tăng đi thọ thực.

Đến giờ, các tỳ-kheo mặc y bưng bát tới nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt cơm canh đến chư Tăng. Khi ấy cư sĩ đem canh đến sớt vào bát cho một tỳ-kheo trong nhóm sáu tỳkheo, rồi ghi nhớ theo thứ tự để lấy canh sớt tiếp. Sau đó tỳ-kheo này lấy cơm phủ lên trên canh. Khi trở lại, cư sĩ hỏi: "Canh đâu rồi?" Tỳ-kheo nín thinh. Cư sĩ liền cơ hiềm, nói: "Samôn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. [705a1] Như vậy có gì là chánh pháp? Lấy cơm phủ lên trên canh, giống như người đói khát!"

Các tỳ-kheo nghe rồi đều hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy thọ thực lại lấy cơm phủ lên canh, mong được nhận canh thêm?"

1 Pāli, Sikkhā 36; Ngũ phần, điều 79; Tăng kỳ, điều 44; Thập tụng, điều 80. 373

705a

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông lấy cơm phủ lên canh để mong nhận thêm canh?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không được dùng cơm che lấp canh, thức-xoa-ca-la-ni. Thế Tôn vì tỳ-kheo kết giới như vậy. Có tỳ-kheo được mời ăn, canh làm bẩn tay, bẩn bát, bẩn khăn tay, vì có sự nghi, không dám dùng cơm phủ lên canh. Đức Phật dạy:

"Từ nay trở đi cho phép khi được mời ăn thì không phạm. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không được dùng cơm che lấp canh để mong được thêm, 2

thức-xoa-ca-la-ni.

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo cố ý dùng cơm phủ lên canh, mong nhận được thêm canh, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố tâm làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiếtla. Đó gọi là phạm. 2 Pāli: sūpaṃ vā vyañjanaṃ vā ... bhiyyokamyataṃ upādāyāti, để nhận thêm canh hay gia vị.

374

T22. 705b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh như vậy, hoặc được mời ăn; hoặc khi chỉ cần canh hay chỉ cần cơm; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 341

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời các tỳ-kheo sáng mai cúng dường cơm canh và các thức ăn ngon. Trong đêm, ông sửa soạn đầy đủ, sáng sớm đến thỉnh chư Tăng đến thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y mang bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt cơm canh và các thức ăn ngon đến chư Tăng. Trong nhóm sáu tỳ-kheo có một vị nhận được [705b] phần ăn ít, thấy vị ngồi gần nhận được nhiều, liền nói với cư sĩ: "Nay ông thỉnh Tăng đến thọ thực, tuỳ ý ông muốn sớt ai nhiều thì sớt, muốn sớt ai ít thì sớt phải không? Ông là một cư sĩ có thiên vị."

Cư sĩ trả lời:

"Tôi sớt thức ăn với tâm niệm bình đẳng, tại sao nói tôi có thiên vị?"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao các thầy liếc hai bên nhìn vào bát của người ngồi cạnh?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

1 Pāli, Sikkhā 38; Ngũ phần, điều 80; Tăng kỳ, điều 42; Căn bản, điều 65; Thập tụng, điều 81.

375

705b

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông liếc hai bên nhìn vào bát người ngồi cạnh để biết nhiều hay ít?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không liếc nhìn vào trong bát người ngồi bên cạnh sanh tâm tỵ hiềm,

2 thức-xoa-ca-la-ni.

Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Trong đây, liếc nhìn vào bát người ngồi cạnh là để biết ai nhiều ai ít. Tỳ-kheo cố ý liếc nhìn vào trong bát người ngồi cạnh để biết nhiều ít, phạm đột-kiết-la cần phải sám.

Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di ni đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc mắc bệnh như vậy; hoặc tỳ-kheo ngồi gần bị bệnh, hoặc mắt bị mờ, ngó để biết họ nhận được thức ăn hay chưa, tịnh hay bất tịnh, thọ hay chưa thọ, như vậy thì không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

2

ujjhānasaññī paresaṃ pattaṃ olokessāmi, liếc nhìn vào bát người khác với tâm tưởng bất mãn.

376

T22. 705c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Điều 351

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh Tăng tỳ-kheo sáng ngày mai cúng dường các thức ăn ngon. Trong đêm ấy, ông sửa soạn đầy đủ, sáng sớm đến mời chư Tăng đi thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y mang bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến chư Tăng. Có vị tỳ-kheo trong nhóm sáu tỳ-kheo nhận cơm canh rồi, nhìn ngó chung quanh. Bất ngờ tỳ-kheo ngồi cạnh lấy phần canh của vị ấy giấu. Vị tỳ-kheo nhìn lại không thấy canh, hỏi [705c] rằng:

"Phần canh tôi vừa nhận đâu rồi?"

Vị tỳ-kheo ngồi gần nói:

"Thầy đi đâu mới lại hay sao?"

Vị kia trả lời:

"Tôi ngồi đây, để canh trước mặt, mắt nhìn ngó hai bên thì phần canh đâu mất!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao thầy nhận canh rồi lại nhìn ngó hai bên?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao ông nhận cơm canh rồi, nhìn ngó hai bên?"

1 Pāli, Sikkhā 32; Ngũ phần, điều 58; Tăng kỳ, điều 43; Căn bản, điều 64; Thập tụng, điều 82.

377

705c

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Phải chú tâm vào bát mà ăn, thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Không chú tâm nơi bình bát, có nghĩa là nhìn ngó hai bên. Tỳ-kheo cố ý không chú tâm nơi bát, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc mắc bệnh như vậy; hoặc tỳ-kheo ngồi cạnh bị bệnh; hoặc mắt bị mờ; vì để nhận thức ăn mà xem ngó, tịnh bất tịnh, được chưa được, thọ chưa thọ; hay xem coi thời giờ; hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn cần xem ngó hai bên để trốn thoát; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 362

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh các tỳ-kheo sáng ngày mai cúng dường thức ăn ngon bổ. Trong đêm ấy, ông chuẩn bị đầy đủ, sáng sớm đến mời chư Tăng thọ thực.

2 Pāli, Sikkhā 39; Ngũ phần, điều 64; Tăng kỳ, điều 29; Căn bản, điều 45; Thập tụng, điều 64.

378

T22. 706a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Các tỳ-kheo mặc y bưng bát đến nhà cư sĩ an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo vắt nắm cơm lớn, miệng không đủ chứa. Cư sĩ thấy cơ hiềm nói: "Samôn Thích tử này không biết hổ thẹn, thọ nhận không biết nhàm chán. Ăn giống như heo, chó, lạc đà, lừa, bò, chim, quạ." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu [706a] dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳkheo: "Sao lại vắt nắm cơm lớn như thế?" Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông vắt năm cơm lớn như thế?"

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không được ăn vắt cơm lớn, thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo: nghĩa như trước.

Vắt lớn: tức là miệng không chứa hết.

Tỳ-kheo cố ý vắt cơm lớn, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc chứng bệnh như vậy, hoặc thời giờ muốn quá giữa ngày, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn, cần ăn gấp; thảy đều không phạm.

379

706b

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 371

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh các tỳ-kheo thọ thực vào sáng mai với những thức ăn ngon. Trong đêm, ông sửa soạn đầy đủ, sáng sớm đến mời các tỳ-kheo thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y mang bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo nhận thức ăn để ăn. Trong khi thức ăn chưa vào miệng đã há lớn miệng để đợi. Cư sĩ thấy vậy cơ hiềm, nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Tại sao thức ăn chưa đến mà đã há lớn miệng để chờ? Ăn giống như heo, chó, lạc đà, bò, lừa, chim, quạ!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Tại sao các thầy há lớn miệng để đợi ăn?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo:

"Việc các ông [706b] làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông há lớn miệng chờ thức ăn?"

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo:

1 Pāli, Sikkhā 41; Ngũ phần, điều 66; Tăng kỳ, điều30; Căn bản, điều 47; Thập tụng, điều 66.

380

T22. 706b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

"Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không há miệng lớn đợi cơm mà ăn, thức-xoa-ca-la-ni. Há lớn miệng: vắt cơm chưa đến mà đã há lớn miệng trước để đợi. Tỳ-kheo cố ý há lớn miệng đợi vắt cơm, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc chứng bệnh nào đó; hoặc thời giờ sắp quá giữa ngày; hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn, cần ăn vội; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 382

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh chúng tăng cúng dường cơm canh, các thức ăn tốt vào sáng ngày mai. Trong đêm lo chuẩn bị đầy đủ, sáng sớm đến mời chư Tăng thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn để cúng dường. Nhóm sáu tỳ-kheo vừa ngậm thức ăn vừa nói chuyện. Các cư sĩ cơ hiềm: "Sa-môn Thích tử này không biết xấu hổ, thọ nhận không nhàm chán. Tại sao vừa ngậm thức ăn vừa nói chuyện? Ăn tuồng như heo, chó, lạc đà, chim, quạ!"

2 Pāli, Sikkhā 43; Ngũ phần, điều 68; Tăng kỳ, điều 33; Căn bản, điều 48; Thập tụng, điều 67.

381

706c

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Tại sao các thầy vừa ngậm thức ăn vừa nói chuyện?" Các tỳ-kheo đến bạch đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Việc các ông làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các ông vừa ngậm thức ăn vừa nói chuyện?" Lúc bấy giờ đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Những kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười [706c] cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài.

" Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không được ngậm thức ăn mà nói chuyện, thức-xoa-ca-lani. Ngậm thức ăn mà nói chuyện: thức ăn ở trong miệng thì lời nói không rõ, người nghe không hiểu. Nếu tỳ-kheo cố ý ngậm thức ăn nói chuyện, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Không cố ý, phạm đột-kiết-la. Tỳkheo-ni, cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc có chứng bệnh như vậy; hoặc bị nghẹn, kêu nước; hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn mà lên tiếng khi đang ăn; không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 391

Một thời, đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà nước Xávệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh các tỳ-kheo cúng dường cơm canh và 1 Pāli, Sikkhā 44.

382

T22. 707a Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

các thức ăn tốt vào sáng ngày mai. Trong đêm, ông sửa soạn đầy đủ, sáng sớm đến mời chư Tăng thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y mang bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo cầm vắt cơm từ xa thảy vào miệng. Cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Samôn Thích tử này không biết xấu hổ, thọ nhận không nhàm chán. Giống như nhà ảo thuật!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách… (như trên) rồi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo… (như trên), cho đến "Từ nay trở đi Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không vắt cơm thảy vào miệng, thức-xoa-ca-la-ni. Tỳ-kheo cố ý vắt cơm từ xa thảy vào miệng, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc chứng bệnh như vậy; hoặc bị cột trói, quăng thức ăn vào miệng không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 401

[707a1] Một thời đức Phật ở vườn Cấp-cô-độc rừng cây Kỳ-đà nước Xá-vệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh các tỳ-kheo thọ thực với các 1 Pāli, Sikkhā 48; Ngũ phần, điều 59; Tăng kỳ, điều 40; Căn bản, điều 55. Thập tụng, điều 67.

383

707a

thức ăn ngon bổ vào sáng ngày mai. Trong đêm, ông chuẩn bị đầy đủ xong, sáng sớm đến mời chư Tăng thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo thọ thức ăn không như pháp, tay cầm vắt cơm, cắn phân nữa để ăn.2 Cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết xấu hổ, thọ nhận không nhàm chán, không biết đủ. Ăn giống như heo, chó, lạc đà, lừa, bò, chim, quạ!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dụ tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách rồi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn.

Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo (như trên) cho đến câu đầu tiên phạm giới này, rồi bảo các tỳ-kheo:

"Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không nên để cơm rơi vãi khi ăn, thức-xoa-ca-la-ni. Trong đây, rơi vãi,

3 nghĩa là phân nửa vào miệng, phân nửa ở nơi

tay. Tỳ-kheo cố ý lấy tay cầm vắt cơm, ăn phân nửa, để lại phân nửa, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố ý làm thì phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc có chứng bệnh như vậy; hoặc ăn bánh tráng, hoặc ăn thịt, hay ăn dưa, ăn mía, ăn rau trái, như trái am-bà-la, trái 2 Trong giới văn: làm rơi vãi cơm. Xem cht. dưới. 3 Hán: di lạc 遺落. Pāli: sitthāvakārakaṃ, làm rơi vãi hạt cơm. Giải thích: sitthaṃ avakiritvā avakiritvā, làm rơi hạt cơm chỗ này chỗ kia. Cf. Thập tụng (tr.138a18): bán giảo thực 半咬食, "cắn một nửa (vắt cơm) mà ăn" .

384

T22. 707b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni diêm-bặc, trái nho, tim, lá, nhụy của thảo mộc; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

1

Điều 412

[707b7]Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳđà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có cư sĩ thỉnh chư Tăng cúng dường cơm vào ngày mai. Trong đêm, ông sửa soạn đầy đủ, sáng sớm đến mời chư Tăng đến thọ thực.

Các tỳ-kheo mặc y bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến chư Tăng. Nhóm sáu tỳ-kheo phồng má mà ăn,3 cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không biết xấu hổ, ăn giống như con khỉ." Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách rồi đến chỗ đức Thế Tôn đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn.

Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu Tăng tỳ-kheo như trên, cho đến: "Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài." Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không phồng má mà ăn, thức-xoa-ca-la-ni.4 1 Bản Hán, hết quyển 20.

2 Pāli, Sikkhā 46; Ngũ phần, điều 69; Tăng kỳ, điều 27; Căn bản, điều 56; Thập tụng, điều 71.

3 Thập tụng (tr.138b13): "Bỏ cơm đầy miệng rồi mới nuốt." 4 Trong bản Hán: thi-xoa-kế-lại-ni 尸叉罽賴尼. Các đoạn sau đều giống như vậy.

385

707c

Trong đây, ăn phồng má tức là đưa thức ăn vào khiến cho hai má phồng lên, giống như tướng trạng của con khỉ. Nếu cố ý làm cho đầy miệng bằng thức ăn, khiến cho hai má phồng lên, phạm độtkiết-la cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm oai nghi, đột-kiếtla. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh thế nào đó; hoặc gần qua giữa ngày, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn nên phải ăn vội thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 421

Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời các tỳ-kheo cúng dường các thức ăn ngon bổ, vào sáng ngày mai. Trong đêm, ông sửa soạn đủ tất cả, sáng sớm đến thỉnh chư Tăng đến thọ trai. Các tỳ-kheo đắp y mang bát đến nhà cư sĩ, [707c] an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn. Nhóm sáu tỳ-kheo nhai cơm có tiếng, cư sĩ cơ hiềm, nói: "Sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn. Thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Ăn giống như heo, chó, lạc đà, lừa, chim, quạ!"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo: "Sao nhai thức ăn có tiếng?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. 1 Pāli, Sikkā 50 (cf. 51); Ngũ phần, điều 62; Tăng kỳ, điều 37; Căn bản, điều 51; Thập tụng, điều 70.

386

T22. 707c Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

Đức Thế Tôn liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo... như trước, cho đến câu "Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài.

"

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không nhai thức ăn có tiếng,

2 thức-xoa-ca-la-ni*.

Tỳ-kheo cố ý nhai thức ăn có tiếng, phạm đột-kiết-la cần phải sám. Do bởi cố tâm làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiết-la. Nếu không cố tâm làm, phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni, thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc có chứng bệnh thế nào đó; hay ăn cơm khô, cơm cháy, mía, dưa, xoài, trái diêm-bặc, bồ đào, hồ đào, ty đào lê, phong lê… thì không phạm.

Người không phạm: Phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 433

Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời các tỳ-kheo cúng dường các thức ăn ngon. Trong đêm, ông sửa soạn đầy đủ, sáng sớm đến thỉnh các tỳ-kheo đến thọ trai.

Các tỳ-kheo đắp y mang bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn. Nhóm sáu tỳ-kheo lua húp cơm canh có tiếng.4 Cư sĩ cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không có tàm quý… cho đến câu ăn như heo, chó, lạc đà, bò, lừa, chim, quạ!" 2 Pāli, Sikkhā 50: capucapukārakaṃ, nhai có tiếng "cháp cháp." 3 Pāli, Sikkhā 51, cf. 50.

4 Hán: đại hấp phạn thực 大噏飯食. Pāli, Sikkhā 51: surusurukārakaṃ khīraṃ pivanti, húp sữa thành tiếng "xu-ru-xu-ru."

387

708a

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo rồi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này tập hợp đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-[708a1] kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo... như trước, cho đến câu "Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài."

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Không nên húp thức ăn có tiếng mà ăn, thức-xoa-ca-la-ni* .

Trong đây, húp thức ăn có nghĩa là trương miệng lớn từ xa húp thức ăn vào. Nếu tỳ-kheo cố ý húp thức ăn có tiếng phạm đột-kiếtla cần phải sám. Do bởi cố ý làm nên phạm phi oai nghi, đột-kiếtla. Nếu không cố ý làm, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni cho đến sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc thời có mắc chứng bệnh thế nào đó; hay miệng bị đau, hoặc ăn canh, ăn lạc, lạc tương, tô-tỳ-la tương, hay rượu đắng; thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Điều 441

Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có cư sĩ mời các tỳ-kheo cúng dường các thức ăn ngon vào ngày mai. Trong đêm, ông chuẩn bị đầy đủ, sáng sớm đến thỉnh chư Tăng đến thọ trai.

Các tỳ-kheo mặc y, bưng bát đến nhà cư sĩ, an tọa nơi chỗ ngồi. Cư sĩ đích thân tự tay sớt thức ăn đến các ngài. Nhóm sáu tỳ-kheo le 1 Pāli, Sikkhā 52; Ngũ phần điều 63; Tăng kỳ, điều 35; Căn bản, điều 61; Thập tụng, điều 74.

388

T22. 708b Chương vii. Thức-xoa-ca-la-ni

lưỡi ra liếm thức ăn. Cư sĩ cơ hiềm nói: "Sa-môn Thích tử này không có tàm quý… cho đến ăn như heo, chó, lạc đà, bò, lừa, chim, quạ!" Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo (…) rồi, đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo... như trên, cho đến câu "Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu, chánh pháp tồn tại lâu dài.

" Muốn nói giới nên nói như vầy: