Kinh Phạm Võng - Phẩm Bồ Tát Tâm Địa

Việc truyền trao Bồ tát giới phải thỉnh 2 lớp tam sư: 1 lớp thuộc vế quá khứ, lớp nầy chỉ nghe oai đức mà không thấy hình tượng. Đó là đức Thích Ca, ngài Văn Thù và ngài Di Lặc (theo Kinh Thiện Giới và Kinh Phổ Hiền). Giới tử đắc giới là nhờ sức trợ phát của tam sư nầy. Một lớp khác thuộc hiện tại, chúng ta trông thấy được. Đó là các vị Tăng đảm nhận các chức Hòa Thượng, Giáo thọ, Yết ma. Lớp nầy dạy giới tử thỉnh và đứng ra thỉnh lớp tam sư trên. Vậy là theo nghi thức hiện lưu hành. Còn kinh phạm võng nầy, ở giới 23 (muốn thọ Bồ tát giới, phải đến trước một vị giới sư đã thọ Bồ tát giới trước mình) và nay giới 41, chỉ nói đến trước 1 giới sư, và vị giới sư nầy dạy cho thỉnh 2 vị Hòa Thượng và A xà lê. Có nghĩa là chỉ dẫn cho người cầu giới, cách thỉnh vị Hòa Thượng và A xà lê. Vị giới sư nầy dẫn giới tử đứng trước bàn thờ Phật, quỳ giữa và mình ngồi, hoặc đứng xê bên và theo nghi mà làm các việc của Hòa thượng, Yết ma và Giáo thọ để truyền Bồ tát giới cho giới tử. Riêng lớp tam sư không thấy (quá khứ) là Phật Thích Ca, Bồ tát Di Lặc và Phổ Hiền, thì vị giới sư nầy quì trước bàn Phật, Bồ tát mà tác bạch cúng dường. Kiết ma về việc truyền thọ Bồ tát giới. Truyền Bồ tát giới thì bạch trước Phật, Bồ tát, truyền giới Tỷ kheo thì bạch trước Tăng. Nhân đây, chúng ta cần chú ý: 189 Bổn phận hay cách thức làm một vị Pháp sư Đại thừa, có 4 giai đoạn: - Giai đoạn 1: Dạy cho người phát khởi tín tâm Đại thừa: tin mình sẽ thành Phật, có chí nguyện, hy sinh vì đạo, vị tha… - Giai đoạn 2: Dạy cách thức thọ Bồ tát giới: Xét không cho truyền Bồ tát giới cho người phạm thất giá. Không cho thọ nhưng phải dạy dỗ để người nầy có thể tu tập, tạo những phước đức khác. Người không phạm thất giá thì truyền giới cho bằng cách chỉ vẽ cách thức thỉnh 3 vị giới sư Hòa Thượng và A xà lê. - Giai đoạn 3: Dạy cách thức sám hối: a. Phạm trọng; b. Phạm khinh; c. Phạm 7 giá, không cho thọ. Nếu Bồ tát phạm 7 giá… - Giai đoạn 4: Hiểu Bồ tát giới và Bồ tát vị: a/ Hiểu Bồ tát giới: là biết các tội tướng: Khinh, trọng, sai đúng, hiểu nội dung Bồ tát giới, cách truyền, cách thọ, sám hối… b/ Hiểu Bồ tát vị: là hiểu biết về căn bản Bồ tát vị. Từ đệ nhất nghĩa, căn bản Phật tánh, thật tánh bát nhã. - Chủng tánh bồ tát vị; tức 6 chủng tánh. - Pháp hành Bồ tát vị: Quán hạnh xuất nhập, Pháp hành. - Căn bản Bồ tát vị: Là đệ nhất nghĩa đế, cũng là Phật tánh căn bản, cũng gọi là thật tướng bát nhã. Như "Tâm địa giới": Thể, Vắng lặng, chẳng phải trọng, chẳng phải khinh, nhưng khinh trọng vẫn minh bạch. Tánh: Rỗng sáng, không phải, không chẳng phải, nhưng phải và chẳng phải vẫn rõ ràng, vượt ngoài nhị biên, đối đãi, dứt hết nghĩ bàn nói năng, gọi là đệ nhất nghĩa đế. - Chủng tánh của Bồ tát vị: Theo kinh Anh lạc thì có 6 loại gọi là lục chủng tánh: 1. Tập chủng tánh, là 10 trú, tức 10 tâm phát Thú; 2. Tánh chủng tánh, là 10 hạnh, tức 10 tâm trưởng dưỡng; 3. Đạo chủng tánh, là 10 hướng, tức 10 tâm Kim cang; 4. Thánh chủng tánh, là 10 địa; 5. Đẳng giác tánh, là đẳng giác; 6. Diệu giác tánh là diệu giác. - Chủng tánh của Bồ tát vị, theo kinh Phạm võng thì có 5 loại: 1.Tập chủng tánh, là 10 phát thú tâm (10 tâm hướng đến quả vị Phật) (10 trú). 2.Trưởng dưỡng tánh, là 10 Trưởng dưỡng tâm (Phát 10 tâm nuôi lớn chủng tánh), (10 hạnh). 3.Bất hoại tánh, là 10 Kim cang tâm (Phát 10 loại tâm kiên cố), (10 hướng). (Bước vào 10 hướng vị thì kiên trì tu tập các thiện pháp). 4.Đạo chủng tánh (10 địa). Địa có nghĩa là nương tựa (sở y). (Bước vào Bồ tát vị; nương vào sự chuyển thắng, hướng đến Phật vị). 5.Chánh pháp tánh, là Phật địa. Tóm lại, Anh Lạc và Phạm Võng: 10 trú, 10 hạnh, 10 hướng 2 kinh giống nhau ý nghĩa, danh từ có khác. 10 địa thì kinh Anh Lạc tách Đẳng giác và Diệu giác ra làm 2 chủng tánh nữa, 10 địa ở kinh Phạm Võng thì bao gồm 10 địa và 2 giác. Vậy, tổng hợp ta có: 1. Tập chủng tánh, là 10 phát thú (10 trú); 2. Trưởng dưỡng tánh, là 10 Kim Cang (10 hướng); 3. Bất hoại tánh, là 10 Kim Cang (10 hướng); 4. Đạo chủng tánh và 5. Chánh Pháp tánh, là 10 địa (10 địa và 2 giác). Tánh chủng tánh: Phẩm cách luyện tập, tu tập để xuất phát đi nhanh đến (Phát thú), vững vàng trong Bồ tát vị (trú). 191 Trưởng dưỡng tánh: Phẩm cách tu dưỡng, bồi bổ thêm hơn lên (trưởng dưỡng) để đi đến Bồ tát vị (hạnh hay hành). Bất hoại tánh: Phẩm cách kiên cố, kiên cố như Kim cang (Kim cang) nghĩa là đã hướng đến Phật quả (hướng). Đạo chủng tánh: Phẩm cách bát nhã, và Chánh pháp tánh: Phẩm cách chân thật như Phật. (Địa và Đẳng giác, Diệu giác). - Pháp hành Bồ tát vị: Tức quán hạnh xuất nhập, Pháp hành. Quán hạnh: là 3 pháp quán: Không, Giả, Trung; Pháp hành là 10 chi thiền (sẽ giải thích dưới)

Kỳ trung đa thiểu quán hạnh xuất nhập: Trong tất cả các chủng tánh (tức 40 tâm) của Bồ tát vị, mà không thấu hiểu quán (các pháp quán: Không-Giả-Trung) (hạnh hay hành, tức 10 chi thiền) ít nhiều vào ra thế nào. Có nghĩa là, từ tam hiền (Trú-Hạnh-Hướng), thập tánh (10 địa), tuỳ căn tánh chúng sanh có lợi, độn, nên việc tu tập có thiền quán công hạnh không đồng. Việc đoạn hoặc chứng chân có chậm có nhanh sai khác. Chẳng hạn như, lợi căn dụng công ít mà thành tựu nhanh; độn căn, dụng công nhiều mà chứng quả chậm. (kỳ Trung (tam hiền, thập Thánh) đa Thiểu). Các việc như vậy, Bồ tát phải biết. Quán hạnh: Là 3 quán: Không-Giả-Trung. Tập chủng tánh (10 phát thú) từ giả quán vào không quán; giai đoạn này tu không quán đang "Ít" (thiểu); mãi đến: Trưởng dưỡng tánh (10 trưởng dưỡng). Tu không quán mới tăng trưởng "Nhiều" (đa) ở vị trưởng dưỡng, ra khỏi (xuất) "không quán" để vào "nhập" giả quán. Tánh chủng tánh: Tu giả quán nhiều (đa) Đạo chủng tánh: Tu trung quán ít (thiểu), đến Chánh pháp tánh: Tu trung quán mới nhiều (đa) Lại có một giải thích khác: Trong mười địa: Từ Sơ địa đến Tứ địa: Tu quán vô tướng ít, hữu tướng nhiều. Từ Ngũ địa đến Thất địa: Tu quán hữu tướng ít, vô tướng nhiều. Từ Bát địa đến Đẳng giác: Thuần giác vô tướng. Diệu tánh: Tu quán Nhất Thiết Trí. -10 Phát thú: Từ giả quán vào không quán: Không quán ít. -10 Trưởng dưỡng: Ra không quán, vào giả quán: Không quán nhiều, giả quán ít. -10 Kim cang: Hoán chuyển không quán và giả quán vào trung quán: Giả quán nhiều, trung quán ít. 10 địa: Trung quán nhiều

10 chi thiền: Tức pháp hành của Bồ tát vị. 10 chi thiền còn gọi là Thập nhất thiết xứ, Thật nhất thiết xứ định, Thập nhất thiết xứ tam muội, Thập biến xứ. 10 chi thiền theo Ngài Hoàng Tán thì: 1. Giác chi; 2. Quan; 3. hỷ; 4. Lạc; 5. Nhất tâm; 6. Nội tịnh; 7. Xã; 8. Niệm; 9. Tuệ; 10. Bất khổ bất lạc. Các chỗ khác thì: Địa, Thuỷ, Hỏa, Phong, Không, Thức, Thanh, Hoàng, Xích, Bạch. Là phép Thiền quán 10 chất khắp nơi tứ thiền vậy.

Ác nhân có nhiều hạng. Nay chỉ nêu lên 3 hạng: Không thọ Bồ tát giới, Không tin Tam bảo, Hủy báng chánh giới pháp (tà kiến). Nói giới cho hạng người nầy, thì vô tình mình đã làm cho họ thêm tội ác hủy báng. Cho nên không được làm.

Dư nhất thiết bất đắc thuyết: Ngoài ra, tất cả kẻ ác, người tham, sân, si, kẻ sát, dâm, thiện tâm bị che khuất… 194 những người nầy, trong Phật pháp, họ là những người có tai mà không được nghe, có mắt mà không được thấy, có tâm mà không hiểu biết. Như vậy, đối với nhân loại họ là súc sinh trong loài người.

Nước tàm quí có thể rửa sạch tội cấu. Nếu không biết tàm quí, tội lỗi ngày càng sâu dày. Cho nên người phạm tội cấu, vẫn an nhiên thọ cúng dường, thì thật đáng thương hại. 195 Cho nên Phật chế giới nầy. học giới nầy dịch sát nghĩa là "Không được không hỗ thẹn khi thọ cúng dường". Ở đây dịch là "không được móng tâm phạm giới" là vì nội dung học giới nầy chính là đề cập đến Tỷ kheo phạm giới mà vẫn thọ dụng cúng dường, không biết xấu hổ.

Bồ tát có hai loại tâm: 1. Có phát tín tâm xuất gia, thọ trì giới pháp tu hành, gọi là hảo tâm xuất gia vì đạo, làm ruộng phước cho tín đồ nhân thiên. Như vậy, đáng được thọ dụng cúng dường; 2. Nếu biến tín tâm ban đầu thành bất tín tâm, huỷ phạm cấm giới. Tỷ kheo ấy đã đánh mất phước điền, không nên kham thọ cúng dường. Vì không hổ thẹn khi thọ dụng cúng dường.

Bất đắc địa thượng hành: Phạm giới mà vẫn thản nhiên thọ hưởng sự cúng dường không hổ thẹn, thì kẻ ấy, đất tuy rộng cũng không đáng được có một chỗ để đi; Nước tuy đầy, cũng không đáng được cho 1 giọt để uống. Giới kinh căn dặn cặn kẻ như vậy. Chúng ta không thấy hổ thẹn sao!

Ngũ thiên đại quỷ: Chỉ các vị hộ pháp thiện thần, thiên long, bát bộ hộ vệ cho chốn già lam thanh tịnh, cho người trì giới nghiêm mật.

Tôn trọng kinh giới có 6 cách: 1.Thọ trì; 2.Đọc tụng; 3.Viết chép; 4.Lễ bái; 5.Diễn giảng; 6.Cúng dường. Lại nữa lưu thông, tôn trọng giới kinh có 2 phương diện Sự và Lý. a. Về Sự: có nhiều nhưng không ra ngoài 2 việc. Xả bỏ thân mạng: Lột da làm giấy, Lấy huyết làm mực, dùng tuỷ làm nước, chẻ xương làm viết. Như vậy là xả bỏ các thân giả tạm vô thường của thế gian để viết chép kinh, bảo trì pháp là pháp thân tuệ mạng xuất thế gian. Xả bỏ của cải vật chất: Cũng có 2: - Bỏ khinh tài: Vỏ cây, lụa, tơ, thẻ tre; - Trọng tài: Thất bảo vô giá, hương hoa… b. Về Lý: Như vậy là xả bỏ loại tài sản giả tạm vô thường, không bền vững của thế gian, để bảo trì lưu thông pháp bảo xuất thế gian thường trụ vĩnh hằng tại thế gian

Nếu không như pháp bảo trì như vậy, trái lại tiếc nuối của cải thế gian giả tạm mà xả bỏ pháp thân tuệ mạng xuất thế gian, thì không phải là hàng Bồ tát chân thật.

Giới thứ 44 nói xả thân, xả của cải để viết chép bào trì giới pháp được lưu thông tồn tại trong thế gian, nếu không hết lòng khuyến khích giáo hoá mọi người thọ tam quy, Thập thiện thì cũng là một cách khác làm cho giới pháp không lưu thông.

Mười giới pháp: Ở đây là chỉ mười thiện pháp.

Trong chánh văn là "Ưng tâm niệm khẩu ngôn" có nghĩa là mỗi lúc gặp bất cứ một trong chúng sanh nào, luôn luôn tâm niệm nghĩ tới những khổ đau sanh tử của họ mà nguyện cầu rằng, hỏi các vị ai nấy cũng đều có giới tánh trong lòng, nhưng từ vô thỉ đến nay, bội giác hiệp trần, không giữ gìn năm cấm giới nên đường đi đến nhân thiên đã bị đoạn 198 tuyệt. Nay nên khởi tâm xả bỏ niệm ác, nắm giữ tam quy mười giới là để ngăn cản các niệm vọng sau, không cho sinh khởi. Vì tam quy thập giới là con đường chánh để chúng sanh trở về bờ giác và cũng là chánh nhân để đến Phật quả.

Vì vậy, giới kinh dạy "Hễ chúng sanh thọ giới Phật, tức đã đi vào Phật Vị".

Giới trước nói khi vào thành ấp làng mạc hễ gặp bất cứ ai đều phải giáo hoá để họ phát tâm Bồ đề. Nhưng trường hợp nầy chỉ gặp trong giây lát, thì tuỳ phương tiện mà khuyến khích. Còn giới nầy, cũng đề cập đến thuyết pháp độ sinh, nhưng ở đây mang tính giải thích, phân tích diễn giải với thời gian dài thì không nên để họ khinh dễ, sẽ mang tội.

Đàn Việt, quý nhân: Đàn việt: Danh từ để chỉ người hảo thí để cầu vượt thoát sanh tử; Quý nhân giả: Chỉ giai cấp thượng lưu như vua, quan, thái tử…

Sự hỏa Bà la môn: Bà la môn thờ lửa, đạo thờ lửa gọi "Bái lửa", thành kính giữ gìn chăm sóc cho lửa khỏi tắt. Tương truyền rằng, khi thế giới mới thành lập, thiên mẫu cỏi trời Đao lợi, muốn xem vườn rừng ao suối của nhân gian, họ vận thần thông xuống cõi diêm phù đề… xem xong, khi vận thần thông Đạo lên lại cõi Đao lợi, thì thần thông rực sáng như một khối lửa lớn sáng rực bầu trời. Bấy giờ có ngoại đạo tu thiền trong rừng, thấy vậy có ảo tưởng và nghĩ rằng cúng dường lửa sẽ sanh thiên. Do đó mỗi ngày khi mặt trời lặn, họ đốt lửa sáng và thành khẩn quỳ lạy, từ đó có đạo Bái Hỏa nầy.

Giới thứ 46 nói, người thuyết pháp ngồi ở tòa cao và nói pháp như pháp. Giới 47 nầy sợ người nghe pháp tự ỷ vào sự cao sang của mình mà không như pháp nghe pháp, lại đem tâm xấu xa cao ngạo làm những điều phi pháp, phá hoại Tam bảo, cấm càn mọi sinh hoạt chánh pháp của chư Tăng. Vì vậy Phật chế giới nầy.

Bốn bộ đệ tử: Đó là; Cư sĩ, Cư sĩ phụ, Đông nam, Đồng nữ. Cũng có nơi gọi đó là xuất gia (tăng và ni), tại gia ( nam, nữ). Nhưng thuyết trước thì đúng hơn. Hỏi: Nếu không có địa vị quyền hành thì làm sao phá pháp, phá Tăng?... Mượn thế lực người khác để pháp hoại, cha mẹ ngăn cản con xuất gia…

Tự ỷ mình: Có 3 cách: 1. Tuy đã xuất gia thọ giới, nhưng tâm cao ngạo chưa trừ, thấy Hòa Thượng, Thượng Tọa ngồi trên cao, sanh tâm ngã mạn, khởi tâm muốn phá hoại; 2. được thầy bạn chỉ cho chỗ sai lầm mà không biết phục thiện, sám hối, lại sanh tâm tức giận, mà khởi tâm phá pháp; 3. Trước có tín tâm, Thân ở trong Đạo, về sau có người nói thế nầy thế nọ, do đó mà ngã lòng, khởi tâm muốn phá pháp, không tin Tam bảo nữa.

Không cho xuất gia hành đạo: Là phá tăng bảo; Không cho tạo lập hình tượng Phật, Tháp: Phá Phật bảo; Không cho tạo, in ấn kinh luật: Phá pháp bảo.

Lập thống quản chế: Đối với người phát tâm xuất gia thì hạn chế, không cho xuất gia. Đối với cư sĩ, không xuất gia thì tìm cách lùa vào vòng kim cô để quản lý, biệt lập thống thuộc, cấm chỉ.

Phá Tam bảo: Ngăn cấm, hũ hoá người xuất gia. Cấm làm chùa đúc tượng. Không cho in ấn, phát triển kinh luật luận, sách báo Phật giáo.

Giới 47 chú trọng người tại gia Bồ tát phá hoại Phật pháp bằng cách hạn chế sinh hoạt Phật pháp. Giới 48 nầy nói về người xuất gia Bồ tát phá hoại Phật pháp bằng cách nịnh hót, thân cận nhà cầm quyền làm tên tôi đòi chỉ điểm bách hoại Phật pháp

Nguyên nhân xuất gia thì có nhiều, không giống nhau (hảo tâm xuất gia và nguyên nhân xuất gia). Sợ khủng bố, bức bách, giận hờn cha mẹ và gia đình, danh vọng, lợi dưỡng, ham vui, sanh tử… Còn hảo tâm xuất gia là vì sự nghiệp giải thoát sanh tử

Như "Binh nô chi pháp, như Sư tử thân trung trùng": Ý muốn nói sự phản bội Phật pháp bằng cách chính các Bồ tát Tỷ kheo, đem giới pháp giải thích có lợi cho nhà cầm quyền, và đem sự giải thích ấy đề nghị với nhà cầm quyền, hoặc theo ý nhà cầm quyền để gây ra nghi ngờ hay công nhận, đồng tình sự bắt bớ tù đầy khổ sai đồng đạo, nhất là đối với người xuất gia. Không những giải thích chìu ý chính quyền mà còn biện mình, hộ trợ cho chính quyền, gây khó khăn khủng bố đến mọi sinh hoạt của đạo pháp. Ngày xưa sư tổ thì "Xã thân vì đạo", còn nay thì lắm kẻ "Xã đạo để vinh thân"! Đây chính là những Bồ tát Tỷ kheo, trưởng tử Như lai, tự phá huỷ Phật pháp, chứ không ngoại đạo, ma vương quỉ sứ nào huỷ phá được Phật pháp.

Kinh Thắng mang dạy "Hà sa đại nguyện, không bằng một đại nguyện. Đó là nguyện tận hình hộ trì chánh pháp. Hộ 204 trì chánh pháp là một nguyện lực cao quí nhất. Một chút ít của nguyện lực nầy cũng đủ làm cho ma vương hoảng sợ. Ta không thấy một việc thiện nào, làm cho ma vương hoảng sợ bằng một chút ít của việc hộ trì chánh Pháp

Đoạn nầy kết thúc 48 giới khinh, tổng quát 48 giới khinh bao gồm: ba lần mười và hai lần chín

Từ "chư Phật tử thính cho đến hoan hỷ phụng hành", đây là đoạn kết thúc tổng quát cả 10 Trọng và 48 Khinh bằng cách khuyên thực hành 5 hạnh là: 1. Thọ trì; 2. Đọc; 3. Tụng; 4. Giải thuyết; 5. Viết chép. Và kết quả sau khi đã thực hành 5 hạnh là: 1. Được thấy ngàn đức Phật; 2. Được ngàn Phật dắt tay; 3. Đời đời không đoạ ác đạo, không lâm 8 nạn; 4. Thường được sanh nhân đạo thiên đạo.

Tam thiên học sĩ: Ba ngàn các học sĩ trong ba ngàn đại thiên. Chi tiết thì đó là các vị Bồ tát trong chúng hội. Các vị Thiên long Bát bộ và Đạo tục Quí tiện…

Mười vô tận giới pháp: Chỉ 10 giới trọng trong phẩm Pháp môn tâm địa vậy.

Thập trú xứ thuyết pháp phẩm: Chỉ nội dung 10 chỗ thuyết pháp, được khai lược bằng các kho tàng chánh pháp như sau: 1. Kho tàng tâm: Tức 30 tâm (Trú_Hạnh_Hướng) 2. Kho tàng địa: tức 10 địa, tâm và địa là nói về Bồ tát giới. 3. Kho tàng giới: 10 trọng và 48 khinh, là nói về Bồ tát giới. 4. Kho tàng hạnh: Tam hiền Thập Thánh, sở phát vô lượng (diệu hạnh). 5. Kho tàng nguyện: Tam hiền Thập Thánh, sở phát vô lượng đại nguyện. 6. Kho tàng nhân: 100 kiếp tu thắng nhân. 7. Kho tàng quả: Thành vô thượng chánh giác (tức Phật tánh thường trú). Như vậy: Tâm + Địa + Giới + Hạnh + Nguyện = nhân thành chánh giác (Phật tánh thường trú) = Quả. -Tâm; Địa; Giới; Hạnh; Nguyện; Nhân; Quả: Biệt -Phật tánh thường trú: Tổng

Diệt thọ tưởng định: Người tu vào định nầy, không còn 2 tâm sở, tâm sở thọ và tưởng nữa. Có nghĩa là những tâm lý suy tư nghĩ tưởng và những cảm giác vui buồn đều không còn, dần dần vượt khỏi cỏi trời phi tưởng phi phi tưởng

Hữu học: nói đủ là Hữu học xứ: là bậc Thanh Văn đang trên bước đường tu học tìm chân đoạn hoặc nên gọi là hữu học. Còn Vô học là Vô học xứ, là bậc Thanh Văn trên đường tu học đã đoạn sạch mê hoặc chứng đắc chân thường gọi là chân cùng hoặc tận, gọi là Vô học. Trong tứ quả Thanh Văn, ba quả đầu là hữu học, quả thứ tư (A la hán) là Vô học.