Kinh Phạm Võng - Phẩm Bồ Tát Tâm Địa

C - Chú ghi thêm

C - Chú ghi thêm

Sáu quả vị tu chứng của Bồ tát

1, 2, 3: Tam hiền vị: Trú-Hạnh-Hướng.

4: Thập thánh vị: 10 địa

5: Đẳng giác vị.

6: Diệu giác vị.

Mỗi vị điều có 5 pháp: Tánh - Quán - Tuệ - Kiên - Nhẫn.

Mỗi pháp đều có 6 loại.

I. Sáu chủng tánh pháp: 6 loại chủng tánh của

Bồ tát:

Tập chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 trú, tu không quán. Nhờ đó mà phá được sự mê lầm do kiên thức và tư tưởng (kiến tư hoặc).

Tánh chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 hạnh, trụ ở pháp không, mà luôn hành hóa độ sanh. Nhờ đó mà phá được tánh tướng của các pháp.

Đạo chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 hướng, tu tập quán chiếu trung đạo lý. Nhờ đó mà thông đạt hết thảy Phật pháp.

Thánh chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 địa. Từ 10 địa về trước (Trú - Hạnh - Hướng) chỉ được gọi là Hiền (Tam Hiền), đến vị 10 định, do thực tập phương pháp diệu quán trung đạo mà phá được 1 phẩm vô minh, nên chứng nhập thánh vị. Cho nên mới có tên là Thánh chủng tánh.

Đẳng giác tánh: Bồ tát ở vị Đẳng giác, nhìn về sau thì tuy còn 1 bậc nữa, nhưng cũng đã hơn các vị trước, vì vậy có tên Đẳng giác tánh.

Diệu giác tánh: Bồ tát ở vị Diệu giác, là quả vị Diệu cực giác mãn, vi diệu cao tột, giác ngộ viên mãn. Cho nên được gọi là Diệu giác tánh.

II. Sáu Quán pháp: 6 phương pháp quán chiếu của Bồ tát:

Trú quán: Bồ tát ở vị 10 trú, do tu không quán cẩn mật, nên tâm khế hợp với lý. Gọi là trú quán.

Hạnh quán: Bồ tát ở vị 10 hạnh do thăng tiến tu tập quán chiếu giả quán mà có tên hạnh quán.

Hướng quán: (Hồi nhân hướng quả, hướng đến quả vị) Bồ tát ở vị 10 hướng. Do tu tập quán chiếu về trung quán nhằm hướng đến Phật quả. Do đó mà có tên Hướng quán.

Địa quán: Địa có công năng sinh trưởng ( trú trì bất động). Ở đây Bồ tát ở vị 10 địa. Nhờ quán chiếu sâu sắc về lý trung đạo, mà trí tuệ được phát sanh. Do đó có tên Địa quán.

Vô tướng quán: Bồ tát ở vị Đẳng giác. Nhờ quán chiếu về trung đạo, mà thấy rõ sự mê hoặc, nhiễm ô vốn là vô tướng. Do đó có tên Vô tướng quán.

Nhất thiết chủng trí quán: Chủng có nghĩa là năng sinh trưởng. Bồ tát ở vị Diệu giác Phật quả, nhờ thành tựu quán chiếu trung đạo lý. Do đó đủ các loại trí tuệ để phá mọi hình tướng sai khác của các pháp thế, xuất thế gian.

III. Sáu Tuệ pháp: 6 loại trí tuệ của Bồ tát:

Văn tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 trú. Bồ tát ở vị nầy nhờ nghe nghĩa lý về trung đạo, mà phát sanh trí tuệ, thấy rõ các pháp, xa lìa nhị biên.

Tư tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 hạnh. Bồ tát ở vị nầy, sau khi nghe, nhờ suy tư lý trung đạo mà phát sanh trí tuệ.

Tu tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 hướng. Ở đây nhờ tu tập hành trì lý trung đạo mà có trí tuệ.

Vô tướng tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 địa. Ở địa vị nầy, Bồ tát do chứng tri lý trung đạo mà có trí tuệ thoát vượt ngoài mọi ý niệm phân biệt nhị biên. 5. Chiếu tịch tuệ: Chiếu là dụng của trung đạo.

Tịch là thể. Đây là loại trí tuệ của Bồ tát ở vị Đẳng giác. Dùng tuệ quán trung đạo, chiếu sáng lý thể trung đạo.

6. Tịch nhiên tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị Diệu giác Phật quả. Từ thể khởi dụng, lấy dụng chiếu thể, thể dụng không hai, Định tuệ bình đẳng.

IV. Sáu kiên pháp: 6 pháp kiên cố bất hoại diệt của Bồ tát:

Tín kiên: Bồ tát ở vị 10 trú. Bồtát an trú ở đây tu không quán. Tin rằng các pháp đều là chân đế. Tin chắc như vậy, không thể hoại diệt.

Pháp kiên: Bồ tát ở vị 10 hạnh. Ở vị nầy Bồ tát tu giả quán. Nhờ đó mà biết chắc chắn các pháp đều là tục đế, (giả có) tin chắc như vậy không thể hoại diệt.

Tu kiên: Bồ tát ở vị 10 hướng. Ở đây, Bồ tát thực tập trung quán. Nhờ đó mà biết chắc các pháp đều là trung đế, không thể hoại diệt.

Đức kiên: Bồ tát ở vị 10 địa. Ở đây nhờ tu trung đạo quán mà phá được 1 phần vô minh, nên hiển bày một phần tam đức (Pháp thân_Bát nhã_Giải thoát), chắc chắn như thế không thể hủy hoại.

Đảnh kiên: Bồ tát ở vị Đẳng giác, là đỉnh cao của 10 địa, do các mê hoặc đã đoạn nên các đức dần dần hiển hiện. Chắc chắn như vậy, không thể hủy hoại.

Giác kiên: Bồ tát ở vị Diệu giác Phật quả. Ở đây Bồ tát giác tri chắc chắn rằng, các pháp đều là trung đạo.

V. Sáu nh ẫ n pháp: 6 pháp an nhẫn của Bồ tát:

Tín nhẫn: Bồ tát ở vị 10 trú. Ở vị nầy Bồ tát tin tưởng các pháp đều vắng lặng. Ở trong nghĩa vắng lặng của các pháp, Bồ tát an nhẫn chứng tín.

Pháp nhẫn: Bồ tát ở vị 10 hạnh, thực tập giả quán nhờ quán chiếu sâu sắc, Bồ tát thấy các pháp đều không, không một pháp nào hiện hữu. Nhưng vì độ sanh Bồ tát giả lập các pháp tướng. Đối với các pháp giả lập ấy, Bồ tát an nhẫn chứng trí, vững tâm không bị chao động.

Tu nhẫn: Bồ tát ở địa vị 10 hướng. Ở đây Bồ tát hành trì trung đạo quán. Nhờ đó mà nhận ra các pháp sự lý dung thông. Đối với lý trung đạo Bồ tát an nhẫn chứng tín.

Chánh nhẫn: Bồ tát ở vị 10 địa, lần lượt phá

10 phẩm vô minh, đến gần với chánh giác. Đối với trung đạo chánh lý, Bồ tát an nhẫn chứng tín.

Vô cấu nhẫn: Bồ tát ở vị Đẳng giác, lại đoạn trừ thêm 1 phẩm vô minh. Đối với tự tánh thanh tịnh vô cấu, Bồ tát an nhẫn chứng tín.

Nhất thiết trí nhẫn: Bồ tát ở vị Diệu giác, lại đoạn tiếp 1 phẩm vô minh cuối, do đó thành tựu nhất thiết trí. Là loại trí biết cùng khắp các pháp thế, xuất thế gian. Đối với thành quả nầy Bồ tát an nhẫn chứng tín.

Bảng tóm tắt

Như vậy, Tâm Địa là 30 tâm và 10 địa vị cụ thể như sau:

1. 30 tâm,ở tam Hiền Vị:

10 trú vị: Phát 10 loại tâm : "Thú hướng". Trong 10 trú vị, ở mỗi một cấp trong 10 trú vị, Bồ tát phát 1 loại tâm và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, nhằm hướng đến quả vị Phật. Ở kinh Phạm võng, phẩm thượng nói: "Kiên tín nhẫn trung, thập phát thú tâm hướng quả". Có nghĩa là phát 10 loại tâm tu tập hướng tới Phật quả.

Kiên tín nhẫn, tức là tín kiên và tín nhẫn; hai pháp (Kiên và Nhẫn) trong 5 pháp tu mà 10 trú vị phải đi qua. 10 phát thú tâm ở 10 trú vị như sau:

Vị 1 : Phát tâm trú: Tâm thứ 1: Xã tâm

Vị 2 : Trì địa trú: Tâm thứ 2: Giới tâm

Vị 3 : Tu hành trú: Tâm thứ 3: Nhẫn tâm

Vị 4 : Sinh quý tử trú: Tâm thứ 4 : Tấn tâm

Vị 5 : PT cụ túc trú:

Tâm thứ 5 : Định tâm

Vị 6 : Chánh tâm trú: Tâm thứ 6 : Tuệ tâm

Vị 7 : Bất thối trú: Tâm thứ 7 : Nguyện tâm

Vị 8 : Đồng chân trú: Tâm thứ 8 : Hộ tâm

Vị 9 : Pháp Vương tử trú: Tâm thứ 9: Hỹ tâm

Vị 10: Quán đảnh trú: Tâm thứ 10 : Quán đãnh tâm

10 Hạnh vị: Phát 10 loại tâm "Trưởng dưỡng hướng quả" Ở 10 hạnh vị, ở đây mỗi một cấp trong 10 hạnh vị, Bồ tát khởi hạnh, phát một loại tâm và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, để nuôi lớn và tăng trưởng thêm các căn lành.

Cho nên ở Phạm võng phẩm thượng nói: "...

Tùng thị thập phát thú tâm, nhập kiên pháp nhẫn, thập trưởng dưỡng tâm hướng quả" Nghĩa là từ 10 phát thú tâm, đi vào Kiên pháp nhẫn. Ở đây Bồ tát phát 10 loại tâm và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, nhằm nuôi lớn các thiện căn, hướng về Phật quả. Kiên pháp nhẫn, tức pháp kiên và pháp nhẫn, hai pháp (Kiên và Nhẫn) trong 5 pháp tu, mà 10 hạnh vị phải đi qua.

10 Trưởng dưỡng tâm ở 10 hạnh như sau.

Vị 1 : Hoan hỷ hạnh : Tâm thứ 1 : Từ Tâm

Vị 2 : Nhiêu ích hạnh : Tâm thứ 2 : Bi Tâm

Vị 3 : Vô sân hận hạnh : Tâm thứ 3 : Hỷ Tâm

Vị 4 : Vô tận hạnh : Tâm thứ 4 : Xã Tâm

Vị 5 : Ly si loạn hạnh : Tâm thứ 5 : Thí Tâm

Vị 6 : Thiện hiện hạnh : Tâm thứ 6 : Hảo Tâm

Vị 7 : Vô trước hạnh : Tâm thứ 7 : Ích Tâm

Vị 8 : Tôn trọng hạnh : Tâm thứ 8 : Đồng Tâm

Vị 9 : Thiện pháp hạnh : Tâm thứ 9 : Định Tâm

Vị 10: Chân Thật hạnh : Tâm thứ 10: Tuệ Tâm

10 Hướng vị: Phát 10 loại tâm "Kim cang hướng quả".

Bồ tát khi viên mãn công đức ở 10 hạnh vị, khởi tâm đại bi, chuyển công phu tu tập ở 10 hạnh hướng về 3 nơi: 1. Chỗ sở chứng (tức hướng chân như thực tế); 2. Chỗ sở cầu (tức hướng vô thượng Bồ đề); 3. Nơi sở nguyện độ sanh (tức hướng nhất thiết chúng sanh). Lại đem tâm năng hồi và thiện hạnh sở hồi, hướng về chúng sanh để họ được giải thoát. Cho nên gọi là hồi hướng vị.

Ở 10 hướng vị nầy, mỗi một cấp trong 10 hướng vị, Bồ tát phát 1 loại tâm kiên cường dũng mãnh, tâm không bị thiên ma phá hoại và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, kiên trì hướng đến Phật quả. Cho nên ở kinh Phạm võng phẩm thượng, nói "Tùng thị thập trưởng dưỡng tâm, nhập kiên tu nhẫn trung, thập Kim cang tâm hướng quả". Có nghĩa là từ 10 Trưởng dưỡng tâm đi vào kiên tu nhẫn. Ở đây Bồ tát phát 10 loại tâm kiên cố như Kim cang và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập để hướng về Phật quả.

Kiên tu nhẫn là Tu kiên và tu nhẫn, gọi chung là "Kiên tu nhẫn" là 2 pháp môn (Kiên và Nhẫn) trong 5 pháp môn tu tập mà Bồ tát ở 10 hướng vị phải đi qua.

10 Kim cang tâm ở 10 hướng vị như sau:

2. 10 địa , ở thập thánh vị:

Ở 3 vị trước Trú - Hạnh - Hướng, gọi là tam hiền vị, trong quá trình nầy, tu tập thánh hạnh, công đức đầy đủ viên mãn, nên sẽ bước vào chánh đẳng địa, tổng trì pháp môn, tức 10 địa. Từ đây gọi là thánh vị, 10 thánh vị. Ở kinh Phạm võng phẩm thượng nói "Tùng thị thập Kim Cang tâm, nhập kiên chánh nhẫn trung, thập địa hướng quả". Có nghĩa là từ 10 Kim Cang tâm (tức 10 hồi hướng vị) tiến lên bước vào kiên chánh nhẫn, trong 10 địa, tu tập để hướng về Phật quả.

Tại sao ở tam hiền thì gọi là Tâm mà ở thập thánh thì gọi là Địa?

Vì ở địa vị tam hiền còn là tu nhân, chưa chứng chân như, chưa phải là nơi nương tựa rốt ráo. Còn ở địa vị 10 thánh, đã bước vào quả vị thánh là cảnh giới của chư Phật, là nơi nương tựa đích thực rốt ráo cho tất cả. Ở thập thánh lại là thuộc tánh của các công đức và có thể phát sanh tất cả các công đức thiện căn khác. Cho nên 10 địa gọi là thập thánh vị.

10 địa vị, ở mỗi cấp trong 10 địa, Bồ tát khởi hạnh, hành trì 5 pháp môn tu tập, nhằm hướng đến Phật quả.

"Kiên Chánh Nhẫn", có 2 nghĩa: 1. Ở 6 kiên, Bồ tát ở thập địa, thuộc đức kiên. 2. Ở 6 nhẫn, Bồ tát ở thập địa, thuộc chánh nhẫn. Gọi chung là Kiên Chánh Nhẫn là 2 trong 5 pháp tu của Bồ tát ở vị 10 địa phải đi qua.

Danh nghĩa của 10 địa:

D

- Giới Tướng

D.1. 10 Trọng

Giới thứ nhất

Không được sát sinh².

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình giết, hoặc bảo người khác giết³, phương tiện giết⁴, khen ngợi sự giết, thấy giết mà tùy hỷ. Cho đến dùng bùa chú để giết⁵, nhân giết, duyên giết, cách thức giết, nghiệp giết⁶.

Phàm, tất cả những loài hữu tình, có mạng sống đều không được giết. Đã là Bồ tát thì lẽ ra phải luôn luôn phát khới tâm từ bi, tâm hiếu thuận, tìm cách cứu giúp cho tất cả chúng sanh. Thế mà trái lại, tâm thì buông lung, ý thì thích khoái giết hại chúng sanh. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di⁷.

Giới thứ hai:

Không được trộm cắp⁸.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình trộm cắp, hoặc bảo người trộm cắp⁹, phương tiện trộm cắp, dùng bùa chú để trộm cắp, nhân trộm cắp, duyên trộm cắp, cách thức trộm cắp, nghiệp trộm cắp. Cho đến tất cả tài vật¹⁰¹⁰¹⁰ dù là vật của quỷ thần, hay vật của giặc cướp, dù chỉ một cây kim, một ngọn cỏ, đều không được trộm cắp. Đã là Bồ tát thì lẽ ra, phải luôn luôn phát khởi tâm từ bi, tâm Phật tánh hiếu thuận, thường giúp đỡ cho tất cả mọi người được phước đức, được an lạc. Thế mà trái lại, còn trộm cắp tài vật của người. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ ba:

Không được dâm dục¹¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử tự mình dâm dục, hoặc bảo người dâm dục, với tất cả phái nữ¹², đều không được dâm dục¹³. Cho đến chư thiên nữ, quỷ, thần nữ, đều không được dâm dục, và phi đạo hành dâm¹⁴. Nhân dâm, duyên dâm, pháp dâm, nghiệp dâm.

Đã là Bồ tát thì lẽ ra phải nên sanh tâm hiếu thuận, cứu độ cho tất cả chúng sanh, đem pháp thanh tịnh mà dạy bảo cho người¹⁵. Thế mà Bồ tát để đánh mất tâm từ bi, khởi tâm dâm dục với mọi người không luận là súc sanh nữ, cho đến cả những người lục thân quyến thuộc của mình như mẹ, như con gái, chị em gái. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ tư:

Không được vọng ngữ¹⁶.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử tự mình vọng ngữ¹⁷, hoặc bảo người vọng ngữ, phương tiện vọng ngữ, nhân vọng ngữ, duyên vọng ngữ, cách thức vọng ngữ, nghiệp vọng ngữ. Cho đến, không thấy nói thấy, thấy nói không thấy¹⁸, thân vọng ngữ, tâm vọng ngữ¹⁹.

Đã là Bồ tát, lẽ ra phải luôn luôn có chánh ngữ, chánh kiến. Thế mà trái lại, làm cho chúng sanh khởi tà ngữ, tà kiến, tà nghiệp²⁰. Bồ tát như vậy phạm Ba la di.

Giới thứ năm:

Không được bán rượu, nấu rượu, uống rượu²¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình bán rượu, hoặc bảo người bán rượu²²; nhân bán rượu, duyên bán rượu, cách thức bán rượu, nghiệp bán rượu. Tất cả loại rượu²³ đều không được bán, không được nấu, không được uống. Rượu là nguyên nhân sanh nhiều tội lỗi²⁴.

Đã là Bồ tát thì lẽ ra phải làm cho tất cả chúng sanh phát sanh trí tuệ sáng suốt. Thế mà trái lại, đem sự say mê điên đảo cho chúng sanh. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ sáu:

Không được nói lỗi tứ chúng²⁵.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử tự mình nói lỗi của tứ chúng là: Bồ tát xuất gia, Bồ tát tại gia²⁶, Tỳ kheo, Tỳ kheo ni; hoặc bảo người nói²⁷ lỗi tứ chúng²⁸; nhân nói, duyên nói, cách thức nói, nghiệp nói.

Đã là Bồ tát, lẽ ra khi nghe kẻ xấu trong hàng nhị thừa, ngoại đạo²⁹, đem lời công kích Pháp một cách phi pháp, phi luật, thì phải luôn luôn sanh tâm xót thương, giáo hóa cho hạng người này, để họ sanh khởi lòng tin đối với đại thừa. Thế mà Bồ tát trái lại, nói lỗi tứ chúng, Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ bảy:

Không được tự khen mình, chê người³⁰.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử tự khen mình chê người, bảo người khác khen mình chê người; nhân chê người, duyên chê người, cách thức chê người, nghiệp chê người.

Dĩ nhiên, đã là Bồ tát thì phải nên vì tất cả chúng sanh mà nhận lấy những điều khinh chê khổ nhục. Chuyện xấu thì mình nhận lấy, việc tốt thì nhường cho nguời³¹. Nếu Bồ tát tự phô trương tài đức của mình, mà dìm chê việc tốt của người³², làm cho người khác chịu nhiều khổ nhục. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ tám:

Không được lẫn tiếc, xua đuổi³³.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình lẫn tiếc, bảo người lẫn tiếc³⁴; nhân lẫn tiếc, duyên lẫn tiếc, cách thức lẫn tiếc, nghiệp lẫn tiếc³⁵.

Là Bồ tát thì khi thấy những người nghèo cùng khốn khó³⁶ đến cầu xin cấp dưỡng, phải tùy hoàn cảnh mà cung cấp³⁷ vật dụng cần thiết cho họ. Đã không như vậy, mà Bồ tát lại vì ác tâm, sân tâm, đến nỗi không thể ban bố cho họ được một đồng tiền, một cây kim, một ngọn cỏ. Thậm chí có người đến cầu nghe pháp mà cũng không nói cho họ được một câu pháp, một bài kệ³⁸, một mảy may vi trần giáo pháp, mà lại còn la mắng, xua đuổi, nhục mạ người ấy. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ chín:

Không được vì tâm sân hận, không chịu tiếp nhận sự sám hối của người³⁹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình sân, bảo người sân⁴⁰; nhân sân, duyên sân, cách thức sân, nghiệp sân.

Đã là Bồ tát thì phải làm sao cho tất cả chúng sanh, được tăng trưởng căn lành, nhất là đức tánh không gây gỗ⁴¹ và luôn luôn sanh khởi tâm từ bi, tâm hiếu thuận⁴² với hết thảy chúng sanh.

Đã không như vậy, mà trái lại, đối với hết thảy chúng sanh, cho đến những loài không phải chúng sanh⁴³, Bồ tát dùng lời thô ác mạ lị⁴⁴, dùng tay chân, dao gậy đánh đập, thế mà lòng vẫn chưa nguôi giận. Người ta đến trước mình để nói lời thành thật cầu xin sám tạ, vẫn cứ ôm lòng giận hờn không cho sám hối, không chịu giải tỏa. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Giới thứ mười:

Không được hủy báng Tam Bảo⁴⁵.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử tự mình hủy báng Tam bảo, bảo người hủy báng Tam bảo; nhân hủy báng, duyên hủy báng, cách thức hủy báng, nghiệp hủy báng.

Đã là Bồ tát khi nghe ngoại đạo và những người xấu ác⁴⁶, buông lời hủy báng giáo giới của Phật⁴⁷, thì tâm mình đau nhức như bị ba trăm mũi nhọn đâm vào tim gan, huống hồ tự mình đem lời hủy báng. Đã không phát khởi tâm chánh tín, tâm hiếu thuận; mà trái lại, còn trợ giúp cho người xấu ác, kẻ tà kiến hủy báng Tam Bảo. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

Kết thúc 10 giới nặng.

Các bậc thiện học⁴⁸ Bồ tát, đó là mười giới nặng⁴⁹ của Bồ tát. Các vị hãy học hỏi và thực tập. Trong mười giới nặng này, không nên hủy phạm bất cứ học giới nào, dù chỉ bằng mảy may cát bụi, huống nữa là hủy phạm cả mười học giới. Nếu người đã phạm thì hiện thân người ấy, đã không thể phát Bồ đề tâm, lại còn mất luôn địa vị Quốc vương⁵⁰, Chuyển luân⁵¹. Nếu người xuất gia thì cũng mất luôn địa vị vương Tỳ Kheo, Tỳ Kheo ni⁵²; không những vậy mà còn mất luôn các phẩm vị mười Phát thú, mười Trưởng dưỡng, mười Kim cang, mười Địa và quả vị Diệu giác Phật tánh thường trú; tất cả đều mất hết⁵³. Thân sau lại phải sanh vào ba đường dữ. Để rồi trải qua hai kiếp, ba kiếp không nghe nói đến danh từ cha mẹ và danh hiệu Tam bảo⁵⁴. Bởi vậy, không nên hủy phạm bất cứ một học giới nào. Tất cả các vị Bồ tát đang học, sẽ học và đã học mười học giới ấy, phải nên học hỏi thực tập và đem tâm cung kính mà phụng trì.

D.2. Bốn tám giới khinh^555555555555

Đức Phật bảo các Bồ tát: Như trên, Như Lai đã nói xong mười giới pháp Ba La Đề Mộc Xoa. Nay

Như lai sẽ nói bốn mươi tám giới nhẹ⁵⁶

Lần 10 thứ nhất:

Giới thứ nhất:

Không được không tôn kính thầy bạn⁵⁷.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử⁵⁸, khi sắp nhận địa vị Quốc vương hoặc Chuyển luân vương, hay các quan chức, trước hết phải lãnh thọ giới Bồ tát⁵⁹. Như vậy, tự thân các vị Quốc vương, Chuyển luân vương, bách quan ấy sẽ được các vị Hộ pháp thiện thần che chở, cứu hộ và được chư Phật hoan hỷ⁶⁰.

Khi đã lãnh thọ giới Bồ tát rồi, luôn luôn sanh tâm cung kính, tâm hiếu thuận. Mỗi khi thấy các vị Hòa thượng, Thượng tọa, A xà lê⁶¹, Đại đức, các người cùng sở học, cùng kiến giải, cùng sở hành, thì hãy đứng lên tiếp đón, lễ bái, thưa hỏi⁶². Đã không hành xử như vậy, Bồ tát trái lại, sanh tâm kiêu mạn, tâm sân si khinh lờn, không chịu đứng lên tiếp đón lễ bái, và cũng không như pháp cúng dường đầy đủ. Lẽ ra, Bồ tát phải hy sinh thân mạng⁶³, địa vị, con cái, tài vật thất bảo để cung cấp cúng dường đầy đủ. Nếu Bồ tát không như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai:

Không uống rượu.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới thì không được cố ý uống rượu⁶⁴, vì rượu là nguyên nhân phát sanh vô số lầm lỗi⁶⁵. Tự tay mình bưng rượu mời người khác uống, mà phải chịu năm trăm kiếp làm người không có tay thay, huống là tự mình uống. Cũng không được nài ép, xúi giục, hay bắt buộc người khác⁶⁶ uống rượu, hoặc luyện tập cho các loài vật khác uống rượu, huống nữa tự mình uống.

Bất cứ rượu gì cũng không được uống…Nếu Bồ tát cố ý uống hay bảo người khác uống rượu, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba:

Không được ăn thịt⁶⁷.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới mà cố ý ăn thịt; tất cả các loại thịt của chúng sanh, đều không được ăn. Ăn thịt chúng sanh là đoạn mất hạt giống từ bi, hạt giống Phật tánh. Người ấy làm cho mọi người thấy đều lánh xa, bỏ đi nơi khác⁶⁸. Vì lẽ đó, các vị Bồ tát đều không được ăn bất cứ một loại thịt nào của chúng sanh⁶⁹. Bởi vì ăn thịt thì có vô lượng tội lỗi.

Nếu Bồ tát cố ý ăn thịt, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ tư:

Không được ăn các thứ cay nồng.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ bồ Tát giới thì không được ăn năm loại cay nồng⁷⁰ như: tỏi, kiệu, hành, ném, hẹ. Năm loại ấy, làm gia vị có trong bất cứ thức ăn nào, đều không được ăn. Nếu Bồ tát cố ý ăn, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ năm:

Không được không khuyên dạy sám hối tội lỗi⁷¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, hễ thấy bất cứ người nào⁷² phạm vào 8 giới⁷³, 5 giới, 10 giới; những người ấy đã phạm cấm giới và tạo tội thất nghịch⁷⁴ hoặc các tội để phải chịu 8 nạn⁷⁵. Tất cả những người phạm tội như vậy, Bồ tát nên khuyên bảo sám hối, để giới thể được trở lại thanh Tịnh.

Bồ tát đã không khuyên bảo sám hối, mà trái lại cùng ở chung⁷⁶, cùng thọ nhận lợi dưỡng, cùng bố tát⁷⁷, cùng một chúng tụng giới mà không cử tội, cũng không khuyên bảo sám hối.

Bồ tát như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ sáu:

Không được không cúng dường⁷⁸, không kỉnh pháp.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, khi thấy các vị Pháp sư Đại thừa, hoặc các vị cùng học, cùng kiến giải, cùng sở hành Đại thừa, từ nơi khác đến trung tâm tu học của Tăng, hoặc nhà cửa, thành thị, thôn ấp, dù từ xa xôi trăm dặm ngàn dặm mà đến, đều phải đứng lên đón tiếp, đưa tiễn, đảnh lễ cúng dường⁷⁹. Mỗi ngày ba phen cung cấp cúng dường. Cho dù phải tốn vài ba lạng vàng⁸⁰ để mua sắm thức ăn uống, giường nằm, chỗ ngồi, y phục, thuốc men, mọi vật dụng cũng phải cung cấp đầy đủ cho vị pháp sư ấy⁸¹. Ngoài ra, mỗi ngày, ba lần đảnh lễ, thỉnh cầu Pháp sư thuyết pháp, để được nghe pháp. Ngày ngày hành trì như vậy, mà trong tâm không hề có mảy may phiền bực. Vì sự thỉnh pháp, mà phải tán thân thất mạng, cũng không biếng lười, mệt mỏi.

Bồ tát nếu không như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bảy:

Không được lười biếng không nghe pháp.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, đã thọ Bồ tát giới thì bất cứ nơi nào⁸² có giảng kinh, giảng luật⁸³ diễn giải Phật pháp⁸⁴, nơi đó dù là một ngôi nhà rộng lớn mà có thiết trí chỗ giảng pháp, thì các vị Bồ tát tân học⁸⁵, cũng nên đem kinh luật đến đó lắng nghe, tiếp nhận và hỏi han⁸⁶ vị pháp sư ấy. Hoặc ở chỗ núi rừng, dưới gốc cây, nơi tăng xá, có giảng thuyết giới pháp Bồ tát, tất phải đến lắng nghe, tiếp thu và hỏi han.

Bồ tát không hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ tám:

Không được bỏ Đại thừa, hướng Tiểu thừa⁸⁷. Đức Phật dạy, nếu Phật tử, đã thọ Bồ tát giới mà có tư tưởng phản bội kinh luật thường trú của Đại thừa⁸⁸, cho rằng những kinh luật ấy không do chư Phật tuyên thuyết. Rồi chỉ thọ trì đọc tụng những kinh luật tà kiến của nhị thừa Thanh văn và ngoại đạo ác kiến⁸⁹.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ chín:

Không được không chăm sóc người bệnh.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, hễ thấy người bệnh tật⁹⁰, thì nên khởi tâm giúp đỡ thường xuyên, như phụng sự cúng dường chư Phật vậy. Trong tám thứ ruộng⁹¹ làm phát sinh phước đức, thì sự chăm sóc cho người tật bệnh là thứ ruộng phước thù thắng nhất⁹²⁹²

Trong trường hợp nếu cha mẹ hoặc chư Tăng bệnh tật, các căn không vẹn toàn⁹³, chịu trăm thứ bệnh tật dày vò, thì Bồ tát phải nên thăm viếng, chăm nuôi, để người bệnh được bình phục⁹⁴.

Là Bồ tát mà vì tâm giận hờn, đã không chăm nuôi người bệnh, thậm chí nơi Tăng phòng, chốn thành thị, thôn ấp, trong núi rừng, nơi hoang dã, hoặc đi giữa đường gặp người bệnh tật, cũng không cứu giúp⁹⁵.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười:

Không được tàng trữ khí cụ giết hại chúng sanh⁹⁶.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì không được tàng trữ⁹⁷ các loại khí cụ giết hại chúng sanh như: dao, gậy, cung, tên, rìu, búa và mọi thứ khí giới chiến tranh, cũng như các loại dùng để bẩy lưới săn bắt, giết hại chúng sanh.

Tất cả các loại ấy đều không được tàng trữ.

Đã là Bồ tát thì cho dù đối với kẻ giết hại cha mẹ mình, cũng không được báo thù⁹⁸ thay, huống là những loài chúng sanh khác. Như vậy, đối với tất cả khí cụ sát hại, đều không được tàng trữ. Bồ tát cố ý tàng trữ, phạm tội khinh cấu. Đây là mười giới nhẹ thứ nhất, các vị nên học hỏi thực tập và đem tâm cung kính mà phụng trì.

Lần 10 thứ hai

Giới thứ mười một:

Không được làm sứ thần quốc tặc⁹⁹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì không nên đem tâm xấu ác¹⁰⁰, tâm vì lợi dưỡng mà làm kẻ liên lạc¹⁰¹ giữa quốc gia này với quốc gia kia. Nhất là hai bên đang giàn trận, khởi binh đánh nhau¹⁰², giết hại vô số chúng sanh.

Bồ tát còn không được vào ra qua lại chốn quân binh¹⁰³ thay, huống nữa là cố ý nhận làm kẻ liên lạc cho quốc tặc, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười hai:

Không được buôn bán¹⁰⁴.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì không được cố ý buôn bán lương dân, buôn bán nô bộc, tỳ thiếp, buôn bán súc vật¹⁰⁵. Đem ra chợ, buôn bán đổi chác các dụng cụ chôn cất tử thi như quan tài¹⁰⁶ và những vật tẩm liệm. Những sự buôn bán như vậy, tự mình còn không được làm thay, huống nữa là bảo người khác làm.

Nếu Bồ tát cố ý làm những việc ấy hoặc bảo người khác làm, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười ba:

Không được huỷ báng vô cớ¹⁰⁷.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, mà vì tâm xấu xa ác độc, vô cớ¹⁰⁸ huỷ báng người khác, huỷ báng người hiền đức lương thiện¹⁰⁹, huỷ báng Hoà thượng, A xà lê, huỷ báng Quốc vương, quý nhân… Huỷ báng rằng những người này phạm bảy tội nghịch và mười tội trọng.

Là Bồ tát đối với những người được xem như là cha mẹ anh em trong hàng sáu thân quyến thuộc¹¹⁰ ấy thì phải sanh tâm hiếu thuận, tâm từ bi. Đã không như vậy mà trái lại, còn gia thêm sự trái ý, nghịch lòng, làm cho cuộc sống bất như ý.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười bốn:

Không được phóng lửa thiêu đốt núi rừng¹¹¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới mà vì tâm địa xấu xa, phóng lửa¹¹² đốt phá rừng đồng nội; nhất là từ tháng tư¹¹³ đến tháng 9.

Phóng lửa đốt phá như vậy có thể làm lan sang nhà cửa, phòng ốc, thành thị, thôn ấp, ruộng vườn, cây cối của người khác¹¹⁴, cũng như cung miếu, tài vật thờ cúng quỉ thần¹¹⁵. Tất cả những nơi có sinh vật, không được cố ý đốt phá.

Nếu Bồ tát có ý đốt phá, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười lăm:

Không được dạy người lệch lạc¹¹⁶.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì từ hàng đệ tử Phật¹¹⁷ cho đến hàng ngoại đạo, kẻ xấu ác, lục thân quyến thuộc, người thiện tri thức…, nhất nhất đều phải hướng dẫn cho họ thọ trì kinh luật Đại thừa, hướng dẫn cho họ thông hiểu kinh luật Đại thừa¹¹⁸, để họ phát Bồ đề tâm, mười tâm phát thú, mười tâm Trưởng dưỡng, và mười tâm Kim cang. Trong ba mươi tâm nầy, nhất nhất phải hướng dẫn cho họ hiểu rõ thứ lớp và nội dung của các pháp hành¹¹⁹.

Là Bồ tát mà vì tâm xấu ác, tâm giận hờn, hiềm ghét, đã không làm như vậy mà lại còn đem kinh luật nhị thừa Thanh văn và luận thuyết tà kiến của ngoại đạo¹²⁰ để hướng dẫn cho người.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười sáu:

Không được vì lợi dưỡng, nói sai giới luật¹²¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, nếu vì hảo tâm¹²² mà xuất gia, thì trước hết phải học hỏi oai nghi của kinh luật Đại thừa¹²³ để mở mang sự hiểu của mình về nghĩa lý và ý thú của kinh luật ấy. Hễ thấy các vị tân học từ trăm, ngàn dặm đến để cầu học kinh luật Đại thừa, thì nên như pháp nói cho nghe về những khổ hạnh mà Bồ tát có thể phải làm¹²⁴, như thiêu đốt thân thể hoặc một phần thân thể như cánh tay, ngón tay để cúng dường chư Phật. Nếu không làm được như thế thì không phải là Bồ tát xuất gia. Không những vậy, mà Bồ tát hễ gặp cọp, beo, lang sói, sư tử quỷ thần đang đói ăn, cũng phải nên xả thân, xẻo thịt, cắt tay chân mà cung cấp.

Sau khi nói cho biết những khổ hạnh khó làm như vậy rồi, mới tuần tự nói cho họ nghe về những giới pháp chính yếu, làm cho họ tâm khai ý mở mà lãnh hội giới pháp.

Đã không như vậy, mà Bồ tát lại vì chút ít lợi lộc đến nỗi đối với những điều đáng giải đáp thì không giải đáp, lại nói năng sai lệch văn tự ý nghĩa, đảo lộn thứ tự trước sau của kinh luật¹²⁵. Làm như vậy, vô tình đã hủy báng Tam bảo¹²⁶.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tôi khinh cấu.

Giới thứ mười bảy:

Không được cậy quyền thế, tham cầu lợi dưỡng¹²⁷.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ bồ tát giới mà tự mình vì miếng ăn thức uống¹²⁸, vì của cải vật chất, vì quyền lợi danh vọng, gần gũi với quan quyền như Quốc vương¹²⁹, thái tử, đại thần bách quan, để rồi cậy thế tác oai¹³⁰, yêu sách dọa nạt, đánh đập bức hại, cướp đoạt tài sản¹³¹ của người một cách ngang ngược. Tất cả mọi hành vi ham cầu vì danh vì lợi như vậy, đều là sự tham cầu bất thiện quá đáng.

Đã như vậy, lại còn xúi dục những người khác cũng tham cầu như vậy nữa, thì không còn gì là tâm từ bi, tâm hiếu thuận.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười tám:

Không được làm thầy mà không hiểu giới luật¹³². Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì phải học hiểu 12 thể loại văn tự trong kinh điển¹³³¹³³g giới thì mỗi ngày sáu thời¹³⁴ trì tụng giới Bồ tát, hiểu rõ nghĩa lý sâu xa về tánh chất của Phật tánh¹³⁵.

Bồ tát đã không hiểu được một câu, một bài kệ¹³⁶ và cũng không hiểu được nguyên nhân Phật chế giới luật, thế mà tự dối rằng mình hiểu biết, thì quả là tự dối mình lại khinh dối người khác.

Bồ tát đã không có vốn liếng kiến thức đối với chánh pháp; đối với các pháp khác lại không thông hiểu gì.

Bồ tát như vậy mà lại làm thầy truyền giới pháp cho người khác, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ mười chín:

Không được nói hai lưỡi.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, vì tâm địa xấu xa, thấy vị Tỷ kheo trì giới¹³⁷ hoặc bất cứ¹³⁸ cúng dường chư Phật, hoặc ai, tay bưng lò hương

thấy người thực hành hạnh Bồ tát¹³⁹, thấy vậy mà tâm sanh đối kỵ, đến trước người khác phỉ báng, chê bai, nói xấu những người hiền thiện.

Bồ tát mà không từ chối bất cứ một điều xấu ác nào như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi:

Không được không phóng sanh¹⁴⁰ cứu hộ.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, vì lòng từ bi, phải thực hành hạnh phóng sanh. Chúng ta phải quán chiếu sâu để thấy rằng, tất cả những người phái nam, phái nữ đều là cha là mẹ chúng ta. Chúng ta đã từ nhiều đời, không ai không từ cha mẹ mà thọ sanh. Cho nên chúng sanh trong sáu đường đều là cha mẹ của chúng ta. Nếu chúng ta giết hại để ăn thịt, tức là chúng ta đã ăn thịt cha mẹ của chúng ta, mà cũng chính là ăn thịt tiền thân của chúng ta vậy. Tất cả các yếu tố đất, nước¹⁴¹ là thân trước của chúng ta. Yếu tố gió lửa¹⁴² là gốc gác của tự thân chúng ta. Chúng ta đời đời thọ sanh đều không ra ngoài khuôn khổ phép tắt đó. Bởi vậy, chúng ta thường hành phóng sanh, và khuyến khích người khác phóng sanh. Khi thấy người giết hại chúng sanh, thì phải tìm phương tiện cứu giúp¹⁴³ để chúng được thoát nạn. Ngoài ra, lại phải giáo hoá, giảng thuyết về Bồ tát giới để giúp người giải thoát giới. Nếu gặp ngày huý nhật cha mẹ, anh em¹⁴⁴ thì nên thỉnh Pháp sư giảng diễn kinh luật đại thừa. Nhờ đó mà giúp người mệnh chung được thấy như thật, được sanh làm người hoặc trên các cõi trời. Bồ tát không hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. Đây là mười giới nhẹ thứ hai, các vị nên học hỏi, thực tập và đem cung kính mà phụng trì.

Lần 10 thứ ba

Giới tứ hai mươi mốt:

Không được giận dữ đánh đập báo thù¹⁴⁵.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ giới Bồ tát giới, không nên vì giận dữ mà báo thù bằng sự giận dữ¹⁴⁶, vì sự đánh đập mà báo thù bằng sự đánh đập. Dù người ta có giết hại cha mẹ, anh em, bà con quyến thuộc của¹⁴⁷ Hay vị mình, cũng không được đem tâm báo thù quốc vương bị kẻ khác giết hại, cũng không được báo thù¹⁴⁸.

Giết hại sự sống để trả thù sự sống, là đều không thuận lẽ đạo hiếu thuận. Lại cũng không được nuôi nô bộc, tỳ thiếp¹⁴⁹, đôi lúc vì giận dữ mà đánh đập nhục mạ. Làm cho ngày ngày dấy khởi ba nghiệp, tạo vô lượng tội, huống nữa tạo các tội ngũ nghịch.

Xuất gia Bồ tát đã không có tâm từ bi, lại đang tâm thù báo, ngay cả với những người bà con quyến thuộc¹⁵⁰.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi hai:

Không được kiêu mạn¹⁵¹, không chịu học hỏi.

Đức phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, vì mới xuất gia¹⁵², kiến thức chưa có, mà lại ỷ mình thông minh tài trí¹⁵³, sang quí hơn, tuổi tác hơn, hoặc ỷ dòng họ cao sang, phước đức hơn người…

Vì tính khí kiêu mạn như vậy, mà không chịu học hỏi kinh luật giới pháp với các vị Pháp sư đã học trước mình. Mặc dù các vị Pháp sư như vậy¹⁵⁴, có dòng dõi không cao sang, giai cấp thấp, tuổi tác nhỏ, hoặc nghèo khó, sáu căn không hoàn bỉ… Nhưng lại là những bậc đức hạnh vẹn toàn, thông suốt kinh luật Đại thừa, oai nghi đáng kính.

Bồ tát tân học, nếu vì tâm kiêu mạn, chỉ biết dòm ngó giai cấp địa vị dòng họ của vị Pháp sư mà không chịu đến học hỏi đệ nhất nghĩa đế với vị Pháp sư, thì không phải là Bồ tát đích thực.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi ba:

Không được kiêu mạn¹⁵⁵, (thuyết pháp sai trái) nói năng lệch lạc, bất chính.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, sau khi Phật diệt độ, muốn phát tâm thọ Bồ tát, thì trước hết phải đối trước tượng Phật, tượng Bồ tát, tự mình phát lộ sám hối¹⁵⁶ trong thời gian 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày hoặc một năm, cốt để thấy hảo tướng. Nếu đã được thấy hảo tướng là có thể thọ giới và đắc giới. Nếu chưa thấy được hảo tướng thì dù có đối trước tượng Phật, Bồ tát mà thọ giới, thì cũng không được gọi là đắc giới.

Trong trường hợp đối trước vị Pháp sư đã thọ giới trước mình, để truyền giới cho, thì không cần thiết phải có thời gian hành sám 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày… để cầu thấy hảo tướng… Tại sao? Vì các vị Pháp sư nầy, đã được lớp lớp các vị Pháp sư tương tục truyền thọ¹⁵⁷ cho nhau từ vị này đến vị khác. Vì vậy mà không cần thời gian sám hối để cầu thấy hảo tướng. Cho nên đối trước các vị Pháp sư như vậy mà thọ giới thì sẽ đắc giới. Đắc giới là bởi tâm cung kính cẩn trọng cùng cực được phát sinh trong lúc ấy.

Trường hợp ở nơi xa ngàn dặm, không có vị Pháp sư đủ điều kiện trao truyền Bồ tát giới, thì có thể đến trước hình tượng Phật, Bồ tát mà tự mình phát nguyện lãnh thọ giới pháp. Nhưng với điều kiện phải sám hối để thấy hảo tướng mới đắc giới.

Nếu vị Pháp sư ỷ mình kiến giải kinh luật và các học giới Đại thừa, chỉ biết giao du bè bạn với quốc vương, thái tử, các nhà quyền quý; còn tân học Bồ tát, có đến hỏi han tìm hiểu nghĩa lý kinh luật, thì lại đem tâm xấu ác, khinh mạn, không nhiệt tình giải đáp, để làm ấm lòng người hỏi.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi bốn:

Không được không học kinh luật Đại thừa, lại học tập tạp luận ngoại đạo thế tục¹⁵⁸.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, đối với kinh luật, giáo pháp Đại thừa¹⁵⁹ đã được đức Phật chỉ dạy đầy đủ chánh kiến¹⁶⁰, chánh tánh, chánh pháp thân, mà không nỗ lực học hỏi, thực tập.

Bồ tát trái lại, bỏ kinh luật Đại thừa quý như trân bảo vô giá, để học tập sách vở thế tục ngoại đạo, nhị thừa tà kiến ngoại đạo¹⁶¹, như A Tỳ Đàm, tạp luận¹⁶² và sách vở sấm ký… những thứ ấy làm đoạn mất Phật tánh, là nhân duyên chướng ngại Thánh đạo, không phải là người thực hành Bồ tát đạo.

Bồ tát cố ý hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi lăm:

Không được tri chúng vụng về gây rối loạn¹⁶³.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, sau khi Thế tôn diệt độ¹⁶⁴, bất cứ đảm nhận một nhiệm vụ nào¹⁶⁵, hoặc chủ sự thuyết pháp, chủ sự hành pháp, chủ sự tăng xá, chủ sự giáo hoá, chủ sự tọa thiền, chủ sự vãng lai giao tiếp, đều phải có tâm từ bi khôn khéo giải hoà mọi mâu thuẫn¹⁶⁶ trong chúng, bảo toàn tài sản Tam bảo. Không được tiêu dùng vô độ tài sản Tam bảo như tài sản của riêng mình 5 .

Bồ tát trái lại, làm cho Tăng chúng tranh chấp, rối loạn và nhất là tự mình mặc sức tiêu dùng của Tam Bảo.

Bồ tát hành xử như vậy phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi sáu:

Không được riêng thọ lợi dưỡng, không quan

tâm đến khách Tăng¹⁶⁷

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, ở trong một trú xứ mà mình là người ở trước, sau có vị Tỷ kheo hoặc Tỷ kheo Bồ tát, từ xa đến nghỉ lại trong trú xứ ấy, hoặc trong nhà cửa, hoặc tại thôn ấp thành thị, hoặc trong các nhà nghỉ tạm do quốc vương xây dựng¹⁶⁸, cho đến các nơi an cư kiết hạ, các đại hội thiết lập để làm phước, trai tăng bố thí… mình là Tăng sĩ cựu trú, thì phải nghinh đón tiễn đưa, cúng dường ăn uống, chăm sóc phòng ốc, giường chiếu, chăn nệm, tọa cụ… mỗi mỗi phải cung cấp đầy đủ, không được thiếu sót.

Trong trường hợp nếu không có sẵn của cải vật chất thì dù có hy sinh bản thân, con cái hay cắt da xẻo thịt¹⁶⁹, thì cũng phải nỗ lực cung ứng đầy đủ cho khách

Tăng.

Nếu thí chủ cung thỉnh chư Tăng, thì các vị khách Tăng cũng được dự phần lợi dưỡng. Cho nên vị chủ sự Tăng, phải theo thứ tự mà thỉnh¹⁷⁰ khách Tăng thọ thỉnh. Nếu chư Tăng cựu trú, chỉ thọ thỉnh riêng mà không mời khách Tăng, thì vị chủ sự Tăng, thọ vô lượng tội¹⁷¹, không khác gì loài vật, không phải Sa môn, không phải dòng họ Thích¹⁷².

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi bảy:

Không được thọ biệt thỉnh¹⁷³.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì bất cứ trường hợp nào, cũng không nên thọ biệt thỉnh¹⁷⁴ để thu nhận lợi dưỡng về cho riêng mình. Bởi vì lợi dưỡng nầy, thuộc về mười phương Tăng, mà thọ nhân riêng biệt như vậy là lấy của mười phương Tăng làm của riêng mình. Và như vậy cũng là xâm phạm đến tài vật của Phật, của Thánh nhân, Sư Tăng, Phụ mẫu và người bệnh tật.

Trong tám loại phước điền nầy, mà Bồ tát chỉ dùng riêng một mình, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi tám:

Không được thỉnh Tăng riêng biệt¹⁷⁵.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới thì không luận là Bồ tát xuất gia¹⁷⁶, Bồ tát tại gia hoặc các nhà thí chủ¹⁷⁷, khi muốn cung thỉnh chư Tăng để cúng dường tạo phước đức và cầu nguyện¹⁷⁸, thì hãy đến Tăng phòng, gặp vị tri sự mà thưa rằng: Nay chúng con muốn cung thỉnh chư Tăng cúng dường cầu nguyện. Bấy giờ vị tri sự bảo cho thí chủ biết rằng: Nếu thỉnh chư Tăng theo Tăng pháp thứ tự thỉnh, như vậy là thỉnh mười phương hiền thánh Tăng. Nếu thỉnh riêng biệt như người thế tục, thì dù thỉnh được 500 vị A La Hán thánh Tăng cũng không bằng thỉnh một phàm Tăng theo Tăng pháp thứ tự thỉnh¹⁷⁹.