Kinh Phạm Võng - Phẩm Bồ Tát Tâm Địa

Thỉnh riêng biệt là pháp ngoại đạo. Trong Phật giáo từ bảy đời các đức Phật¹⁸⁰, không có quy chế thỉnh riêng, vì không thuận lẽ đạo.

Nếu cố ý thỉnh riêng, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ hai mươi chín:

Không được sinh sống bằng Tà mạng¹⁸¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới mà vì tâm xấu, tâm vụ lợi dưỡng¹⁸², buôn bán sắc đẹp của người con trai, con gái; hoặc tự tay xay giã, làm thức ăn; hoặc xem tướng cho kẻ nam người nữ; giải mộng tốt xấu, đoán thai trai gái; hoặc sử dụng chú thuật, công nghệ tiểu xảo; điều khiển súc vật, luyện tập chim ưng để lùng bắt muông thú; hoặc pha chế trăm ngàn thứ độc dược như nọc rắn, nọc sâu¹⁸³, vàng bạc sống… để giết hại sinh mạng. Như vậy, còn đâu là tâm từ bi, tâm hiếu thuận!

Bồ tát cố ý hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi:

Không được không trân quý thời gian tốt¹⁸⁴.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới mà lại vì tâm địa xấu xa¹⁸⁵, tự mình huỷ báng Tam bảo, mà bên ngoài thì giả hiện tướng thiết tha cung kính. Mở mi ệ ng thì nói toàn tánh không mà khi làm thì toàn tướng có. Không từ bỏ bất cứ một mối lợi nhỏ nhặt nào. Thậm chí còn tham gia vào công việc của thế tục¹⁸⁶, vì thế tục làm mai đưa mối cho trai gái gặp nhau, gây nhiều hệ luỵ buộc ràng, Không chịu giữ gìn trai tịnh sáu ngày mỗi tháng¹⁸⁷, ba tháng mỗi năm¹⁸⁸. Lại còn sát sanh trộm cắp, phá trai phạm giới. Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. Đây là mười giới nhẹ thứ 3, các vị nên học hỏi, thực tập và đem tâm cung kính mà phụng trì.

Lần 9 thứ nhất

Giới thứ ba mươi mốt:

Không được không cứu sanh chuộc mạng¹⁸⁹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, sau khi Thế Tôn diệc độ¹⁹⁰, trong thời buổi nhiễu nhương, thấy ngoại đạo¹⁹¹, hoặc kẻ bất lương, hoặc kẻ đạo tặc đem hình tượng Phật, hình tượng Bồ tát đi bán, bán kinh bán luật¹⁹², bán dụng cụ thờ cúng cha mẹ. Hoặc thấy những kẻ xấu nầy, mua chuộc bắt ép Tỷ kheo, Tỷ kheo ni, các vị Bồ tát mới phát tâm Bồ đề, đem bán cho các quan lại sai sử, hoặc bán cho những người khác làm nô bộc tỳ thiếp.

Bồ tát khi thấy tình cảnh như vậy, nên sanh tâm thương xót, tìm mọi phương tiện cứu giúp¹⁹³, đồng thời, khuyến hoá mọi người bỏ tài sản để chuộc lại tượng Phật, tượng Bồ tát, các Tỷ kheo, Tỷ kheo ni, các vị Bồ tát mới phát tâm và tất cả kinh luật. Bồ tát nếu không làm như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi hai:

Không được tổn hại chúng sanh.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, không được buôn bán các loại dụng cụ mang tính tổn hại chúng sanh, như cung tên, đao, gậy¹⁹⁴, cân non, đấu nhỏ¹⁹⁵… Hoặc dựa thế quyền, tước đoạt tài sản¹⁹⁶ của người, đem tâm độc ác, trói giam hại người¹⁹⁷, phá hoại thành quả của kẻ khác; hoặc nuôi mèo, chồn, heo, chó¹⁹⁸… Bồ tát cố ý hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi ba:

Không được tà tâm phóng túng¹⁹⁹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, không được đem tâm xấu ác, cố ý đến xem nam nữ đấu võ²⁰⁰, quân tướng dàn trận đánh nhau, hoặc những nơi giặc cướp tranh dành nhau của cải cướp được²⁰¹. Cũng không được xem đánh trống thổi kèn²⁰², đánh đàn sắt, đàn cầm, đàn tranh, đàn không hầu, thổi ống tiêu, ống địch, hoặc những lời ca điệu múa của các ca sĩ, nhạc công²⁰³.

Lại cũng không được cờ bạc²⁰⁴, bói toán²⁰⁵, từ trò du hý cho đến đồng bóng xin xăm, coi quẻ, đoán việc tốt xấu. Cũng không được làm liên lạc cho kẻ đạo tặc trộm cướp.

Những việc như trên, nhất thiết không được làm.

Nếu Bồ tát cố ý làm, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi bốn:

Không được khởi niệm nghĩ đến Tiểu thừa²⁰⁶.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì phải hộ trì giới cấm, cả bốn oai nghi đi-đứng-nằmngồi, cả ngày lẫn đêm trong cả sáu thời đọc tụng giới pháp²⁰⁷ ấy; giữ gìn với tâm kiên cố như chất kim cang; giữ như bám vào phao bơi qua biển²⁰⁸ cả; Như vị Tỷ kheo trì giới bị trói bằng ngọn cỏ non²⁰⁹. Như vậy để nơi mình luôn luôn được sanh khởi đức tin cao cả của Đại thừa và tin chắc rằng mình là Phật sẽ thành, mà chư Phật là Phật đã thành. Tin tưởng như vậy, không một phút giây thối thất tâm Bồ đề.

Nếu Bồ tát khởi niệm, dù chỉ một niệm thôi, nghĩ tưởng đến nhị thừa ngoại đạo, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi lăm:

Không được không phát đại nguyện²¹⁰.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thường nên phát đại nguyện, hiếu thuận với cha mẹ, sư Tăng, nguyện được gặp minh sư được gần gũi các bậc thiện tri thức đồng học để được dạy dỗ kinh luật Đại thừa, hướng dẫn thực tập mười tâm Phát thú, mười tâm Trưởng dưỡng, mười tâm Kim cang, mười Địa. Như vậy, để mở mang trí tuệ và như pháp tu hành. Kiên trì giữ gìn giới pháp chư Phật, dù có phải tán thân thất mạng, cũng không một niệm xả bỏ tâm nguyện.

Nếu Bồ tát không phát nguyện như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi sáu:

Bồ tát sau khi phát nguyện, phải phát thệ²¹¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, sau khi đã phát mười đại nguyện để hành trì cấm giới, thì nay phải phát những lời thệ rằng: Thà đem thân này nhảy vào hầm lửa, hang sâu hoặc núi dao, quyết không huỷ phạm kinh luật của ba đời chư Phật, để hành bất tịnh hạnh với phái nữ (hoặc phái nam). Lại phát lời thệ rằng, thà dùng trăm ngàn lớp lưới sắt hừng đỏ, quấn vào thân mình, quyết không đem thân phá giới này mà thọ dụng mọi thứ y phục của tín tâm Đàn việt. Lại phát lời thệ rằng, dù miệng này có nuốt Hoàn sắt nóng, uống dòng lửa cháy, trăm kiếp ngàn đời, quyết không bao giờ đem miệng phá giới này, ăn trăm thứ thức ăn vị uống của tín tâm Đàn việt. Lại phát lời thệ rằng, dù cho thân này có phải nằm ngồi trên hầm lửa lớn, trên lưới sắt cháy đỏ, quyết không đem thân phá giới này để thọ dụng trăm thứ giường nằm, chỗ ngồi của tín tâm Đàn việt. Lại phát lời thệ rằng, dù cho thân này có chịu phải đâm chích bằng 300 mũi kin ngọn, đau đớn một kiếp hai kiếp cũng cam chịu, quyết không đem thân phá giới này để thọ dụng trăm thứ thuốc thang của tín tâm Đàn việt. Lại phát lời thệ rằng, dù thân này có nhảy vào vạc nước đồng sôi, trải qua trăm kiếp ngàn đời vẫn cam chịu, quyết không đem thân phá giới này thọ dụng của tín tâm Đàn việt trăm ngàn thứ, phòng xá, nhà cửa, ruộng vườn, đất đai. Lại phát lời thệ rằng, dù cho thân này có bị đánh đập bằng gậy sắt từ đầu đến chân, nát tan như đất bụi, cũng cam chịu, quyết không đem thân phá giới này mà thọ dụng sự cung kính lễ bái của tín tâm Đàn việt. Lại phát lời thệ rằng, dù có phải đem trăm ngàn mũi dao nhọn nung cháy đâm vào mắt cũng cam chịu, quyết không đem tâm niệm phá giới nầy để nhìn thấy sắc đẹp.

Lại phát lời thệ rằng, thà đem trăm ngàn dao nhọn đâm vào tai, trải qua một hai kiếp, quyết không đem tâm phá giới để được nghe tiếng hay.

Lại phát lời thệ rằng, thà dùng trăm ngàn dao bén xẻo mũi, quyết không đem tâm phá giới để được ngửi mùi thơm. Lại phát lời thệ rằng, thà dùng trăm ngàn dao bén cắt lưỡi, quyết không đem tâm phá giới để được nếm trăm thứ tịnh thực của Đàn việt cúng dường. Lại phát lời thệ rằng, thà dùng lưỡi búa sắt chém bổ thân thể, quyết không đem tâm phá giới để được đụng chạm vào các thứ súc giác êm dịu. Lại phát lời thệ rằng, quyết làm cho tất cả chúng sanh, ai nấy đều được thành Phật.

Bồ tát không phát những lời thệ như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi bảy:

Không được mạo hiểm du hành đến những nơi có thể gặp tai nạn.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, mỗi năm hai kỳ thực hành hạnh đầu đಹ². Mùa đông mùa hạ thì phải toạ thiền, kết hạ an cư. Thực tập hạnh đầu đà thì thường dùng cành dương làm tăm, nước bồ kết để tắm rửa, ba y, bình bát, tọa cụ, tích trượng, lò hương, đãy lọc nước, khăn tay, dao con, dụng cụ lấy lửa, nhíp, giường giây, kinh, luật Bồ tát, tượng Phật hoặc Bồ tát.

Vị Bồ tát thực tập hạnh đầu đà, khi du phương hành hóa, đi lại trong vòng trăm dặm, ngàn dặm, thì mười tám vật²¹³ này phải luôn luôn mang theo bên mình.

Trong hai kỳ thực tập đầu đà, từ rằm tháng Giêng đến rằm tháng ba và từ rằm tháng tám đến rằm tháng mười, mười tám vật này phải luôn luôn có bên mình, như hai cánh của loài chim vậy.

Đến ngày Bồ tát, tân học Bồ tát²¹⁴, thường cứ mỗi nữa tháng Bồ tát tụng giới pháp này, tức tụng mười giới nặng và bốn mười tám giới nhẹ. Khi tụng giới thì phải đứng trước tượng Phật, tượng Bồ tát mà tụng. Nếu chỉ có một người Bồ tát thì một người tụng. Nếu hai người, ba người, cho đến trăm người, ngàn người thì cũng một người tụng, đại chúng lắng nghe. Người tụng ngồi trên cao còn đại chúng thỉnh giới ngồi chỗ thấp hơn, và ai ai cũng đắp y chín điều, bảy điều hoặc năm điều. Nhất là trong mùa kiết hạ an cư, mỗi mỗi đều phải như pháp mà hành trì.

Còn khi thực tập hạnh đầu đà, thì không nên ở những chỗ thường có tai nạn, như ở chỗ biên giới nguy hiểm, chỗ quốc vương hung bạo, chỗ đất đai quá thắp hay quá cao, chỗ có cỏ cây quá âm u rận rạm, nhiều sư tử lang sói, chỗ hay xảy ra thiên tai bão lụt, hoả hoạn, chỗ nhiều trộm cướp, đường đi có lắm rắn độc.

Nói tóm lại, tất cả những chỗ nạn xứ²¹⁵ như vậy, đều nên tránh xa, không nên bước vào.

Thực hành hạnh đầu đà hoặc kiết hạ an cư, đều không được thực hành ở nơi có nạn xứ.

Bồ tát cố ý bước vào chỗ có nạn xứ, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi tám:

Không được trái tôn ty thứ tự²¹⁶.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, nên như pháp thứ tự mà ngồi, nghĩa là thọ giới trước ngồi trước, thọ giới sau ngồi sau, không luận già trẻ. Từ Tỷ kheo, Tỷ kheo ni, quý nhân quốc vương²¹⁷, vương tử cho đến hoạn quan, nô bộc tỳ thiếp… hễ ai thọ giới trước thì ngồi trước, người thọ giới sau cứ tuần tự thứ lớp như vậy mà ngồi. Chớ như kẻ ngoại đạo, người ngu si²¹⁸, hoặc già hoặc trẻ, không trước không sau, ngồi nằm không thứ tự tôn ty, như kẻ binh nô.

Nếu Bồ tát, không nhất nhất tuân theo thứ tự đúng theo chánh pháp, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ ba mươi chín:

Không được không tu phước tuệ²¹⁹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thường phải nên khuyến khích mọi người kiến lập tăng xá, núi rừng, ruộng vườn, xây dựng tháp Phật; thiết lập những trú xứ an cư kiết hạ, tọa thiền. Nói chung là nên thiết lập những cơ sở hành đạo. Ngoài ra, Bồ tát nên vì tất cả chúng sanh mà diễn thuyết kinh luật Đại thừa, cho những người bệnh tật, giặc giả, quốc nạn…; hoặc những ngày huý nhật của cha mẹ, anh em của Hòa thượng, A xà lê; những ngày thuộc tam tuần, tứ ngủ tuần cho đến thất tuần, cũng nên diễn thuyết kinh luật Đại thừa; những lúc trai hội cầu nguyện, tìm kế sinh nhai, những lúc lửa dữ thiêu đốt, đại thuỷ cuốn trôi, gió bão thổi bạt thuyền bè trôi dạt, những lúc gặp nguy khốn trong sông sâu biển cả… cũng nên đọc tụng diễn giảng kinh luật Đại thừa. Cho đến đối với các tội báo trong ba đường dữ, tám nạn, bảy nghịch, gông cùm xiềng xích trói buộc, kềm kẹp, đa dâm, đa sân, đa ngu si, nhiều tật bệnh, đều nên diễn giảng kinh luật Đại thừa.

Nếu Bồ tát không hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Đây là chín giới nhẹ thứ nhất, các vị nên học hỏi, thực tập và đem tâm cung kính mà phụng trì.

Lần 9 thứ hai

Giới thứ bốn mươi:

Bình đẳng truyền giới²²⁰.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, khi trao giới cho người, không được lựa chọn²²¹. Đối với tất cả mọi người như Quốc vương, vương tử, đại thần, bách quan, Tỷ kheo, Tỷ kheo ni, thiện nam tín nữ, dâm nam dâm nữ, 18 cõi phạm thiên, 6 vị thiên tử trong cõi dục²²², kẻ vô căn, hai căn, hoạn quan, nô bộc tỳ thiếp và các loại quỷ thần, thảy đều được thọ giới và đắc giới. Khi đến cầu giới, nên hướng dẫn giới tử mặc pháp y hoặc hoại sắc, cho hợp với lẽ đạo. Hoại sắc nghĩa là phải nhuộm pháp y, tọa cụ để phá hỏng các sắc chính như: xanh, đỏ, trắng, đen, tía. Mọi thứ y phục khác mặc trong thân cùng đều phải nhuộm hoại sắc như vậy.

Nói chung, bất cứ quốc độ nào, nhân dân quần chúng ăn bận như thế nào thì màu sắc y phục của Tỷ kheo phải khác người thế tục.

Nếu có ai muốn thọ giới thì giới sư nên hỏi rằng, hiện thân của người trong đời này có phạm bảy tội nghịch không? Pháp sư Bồ tát²²³ không được truyền giới cho những ai mà hiện thân phạm bảy tội nghịch. Bảy tôi nghịch là làm thân Phật chảy máu, (Ngày nay là phá huỷ hình tượng Phật), hại cha, mẹ, Hòa thượng, A xà lê, phá yết ma chuyển pháp luân Tăng²²⁴, hại Thánh nhơn.

Nếu phạm bảy tội ấy thì hiện thân không đắc giới. Ngoài ra, ai cũng được thọ giới.

Phép của người xuất gia, không được lễ bái quốc vương, không được lễ bái cha mẹ, không gần gũi lục thân, không thờ cúng quỉ thần… Cho nên không được thiên vị lựa chọn. Hễ bất cứ ai hiểu được tiếng nói của vị pháp sư, từ trăm ngàn dặm đến cầu giới pháp, mà vị pháp sư Bồ tát, tâm niệm xấu xa, giận dữ, không truyền giới pháp cho người cầu giới. Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi mốt:

Không được vì lợi làm thầy²²⁵.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì khi giáo hoá cho mọi người phát khởi được đức tin đối với Đại thừa rồi, thì mình là Bồ tát làm pháp sư chỉ dạy²²⁶ cho người. Cho nên khi thấy người muốn phát tâm thọ Bồ tát giới, phải chỉ bày hướng dẫn cách thỉnh hai vị pháp sư²²⁷ là Hòa thượng và A xà lê. Hai vị pháp sư nầy lại phải hỏi người cầu giới ấy rằng, các người có phạm bảy tội nghịch không? Nếu người cầu giới mà hiện thân của đời nầy có phạm bảy tội nghịch, thì pháp sư không nên cho thọ Bồ tát giới. Còn không phạm vào bảy tội nghịch thì được thọ. Nếu người thọ giới mà phạm mười giới nặng, thì phải bày vẽ cho người sám hối, bằng cách đối trước hình tượng Phật, Bồ tát, ngày đêm sáu thời, trì tụng 10 giới nặng và 48 giới nhẹ, thiết tha lễ sám ngàn đức Phật trong ba đời, để cầu được thấy tướng tốt. Hành trì lễ sám như vậy hoặc một tuần, hai tuần, ba tuần cho đến một năm, cốt yếu là để thấy được tướng tốt, như thấy chư Phật đến sờ đầu, thấy hào quang, thấy hoa sen… Đó là những điểm lành, là những tướng tốt mầu nhiệm, thấy được như vậy là tội được tiêu. Nếu không được thấy tướng tốt, thì tuy có sám hối cũng vô ích. Người đó tự thân không phục hồi giới thể mà chỉ được tăng thêm lợi ích cho việc thọ giới lại trong tương lai mà thôi.

Nếu người thọ Bồ tát mà phạm 48 giới nhẹ, thì được sám hối bằng cách đối thủ sám hối, được tiêu tội, không như phạm 7 tội nghịch. Làm một vị pháp sư dạy dỗ cho người, thì đối với các cách thức như trên, mỗi mỗi đều phải thấy hiểu rành mạch.

Nếu không thấy rõ được các sự tướng phải trái, nặng nhẹ của kinh luật Đại thừa, cũng không lý giải được đệ nhất nghĩa đế, tập chủng tánh, trưởng dưỡng tánh, tánh chủng tánh, bất khả hoại tánh, đạo chủng tánh, chánh pháp tánh; trong tất cả các chủng tánh của Bồ tát vị như vậy, cũng không hiểu rõ được quán hạnh ít nhiều²²⁸, xuất nhập ra sao, cho đến mười chi phần của thiền định²²⁹ và tất cả các pháp hành như vậy, nhất nhất đều cũng không rõ ý nghĩa hàm ẩn trong các pháp ấy như thế nào. Thế mà Bồ tát lại vì lợi dưỡng danh vọng, vì ham có nhiều đồ đệ, đem tâm không tốt tham cầu quá độ làm ra vẻ ta đây học rộng hiểu sâu kinh luật để được cúng dường. Như vậy là người tự khinh dối mình và khinh dối người khác. Bồ tát như vậy mà cố ý truyền trao Bồ tát giới cho người khác, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi hai:

Không được nói giới cho người bất thiện²³⁰.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, không được vì cầu lợi dưỡng mà nói giới pháp Đại thừa của ngàn đức Phật cho những kẻ xấu ác, người ngoại đạo, người chưa thọ Bồ tát giới trừ các vị Quốc vương , ngoài ra không đượ cho bất cứ ai²³¹.

Những người ngoại đạo ác nhân, không thọ giới pháp của chư Phật, tâm hành như loài vật, đời đời sinh bất cứ chỗ nào cũng không được gặp Tam bảo, như đá như cây, không chút thiện tâm, nên gọi là người ngoại đạo ác nhân. Còn những người tà kiến chẳng khác nào cây gỗ khô. Bồ tát đối trước những người ngoại đạo ác nhân mà nói giới pháp của bảy đức Phật, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi ba:

Không được móng tâm hủy phạm²³² cấm giới.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử vì tín tâm²³³ mà xuất gia thọ chánh giới của đức Phật rồi, móng tâm huỷ phạm chánh giới; thì kẻ ấy không đáng được thọ dụng sự cúng dường của thí chủ, không đáng được đi trên đất²³⁴, không đáng được uống nước tổ quốc. Năm ngàn quỷ dữ²³⁵ thường ngăn chặn phía trước người ấy và bảo với nhau rằng, đó là tên giặc. Người ấy nếu đi vào trong phòng ốc, thôn ấp, thành thị, thì quỷ dữ thường quét sạch dấu chân đi của người ấy. Và hết thảy mọi người đều nhục mạ rằng, đó là tên giặc trong Phật pháp. Chúng sanh không ai muốn nhìn. Người phạm giới khác gì loài vật, khối gỗ.

Bồ tát cố ý móng tâm phạm giới, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi bốn:

Phải tôn kính kinh luật.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thường phải nên nhất tâm thọ trì đọc tụng kinh luật Đại thừa²³⁶. Lột da làm giấy, lấy máu làm mực, rút tuỷ làm nước, chẻ xương làm bút, để viết chép giới pháp của chư Phật. Lại nữa, sao chép trên giấy bằng vỏ cây, vải, lụa, thẻ, tre, gấm. Để giữ gìn kinh luật, thường dùng các loại thất bảo vô giá, hương, hoa và các loại ngọc quý làm rương, làm hộp, làm tủ để tôn trí kinh luật Đại thừa.

Nếu Bồ tát không tôn trí cúng dường kinh luật đúng như vậy²³⁷, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi lăm:

Không được không giáo hoá chúng sanh²³⁸.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, phải luôn luôn phát khởi tâm đại bi. Nếu khi vào các chốn thành thị, thôn ấp, nhà cửa… gặp bất cứ chúng sanh nào, cũng tâm niệm nói lên rằng, tất cả chúng sanh, các người hãy nên lãnh thọ ba pháp quy y và mười giới pháp²³⁹. Nếu gặp các loài thú vật như trâu, ngựa, heo, dê, đều nên tâm niệm nói rằng²⁴⁰²⁴⁰ng sanh các con hãy phát tâm Bồ đề. Bồ tát đến bất cứ nơi nào, hoặc núi rừng, sông ngòi, khe suối, nơi hoang dã, cũng phải làm cho hết thảy chúng sanh phát khởi tâm Bồ đề.

Nếu Bồ tát không giáo hoá cho chúng sanh phát tâm, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi sáu:

Không được thuyết pháp không đúng pháp²⁴¹.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì nên luôn luôn giáo hoá để người được khởi sanh tâm từ bi rộng lớn. Nhưng mỗi khi vào nhà thí chủ²⁴² hoặc nhà vua quan quyền quý, hoặc các nơi hội họp, người xuất gia đều không được đứng mà thuyết pháp cho người tại gia cư sĩ. Nên ngồi ở chỗ cao và trước mặt người tại gia. Vị Pháp sư Tỷ kheo dù thuyết pháp cho 4 chúng, cũng không được đứng đất mà nói.

Khi thuyết pháp, vị Pháp sư phải được mời ngồi chỗ cao, đơm hoa, xông hương cúng dường. Còn 4 chúng thì ngồi ở chỗ thấp và khởi niệm hiếu thuận với vị Pháp sư như đối với cha mẹ vậy. Và kính thuận đối với lời giáo huấn của vị Pháp sư như sự kính thuận của đạo sĩ Bà La Môn đối với sự thờ lửa²⁴³ vậy. Bồ tát thuyết pháp, nếu không đúng pháp như vậy, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi bảy:

Không được hạn chế phi pháp người tu tập²⁴⁴.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, bất cứ là quốc vương, thái tử, bách quan hay bốn chúng đệ tử Phật²⁴⁵… đều là những người đã đem đức tin Đại thừa mà lãnh thọ giới pháp của chư Phật, lại tự ỷ²⁴⁶ mình quyền quý cao sang mà phá hoại Phật pháp, giới pháp của chư Phật bằng cách đặt ra những quy tắc nhằm hạn chế mọi sinh hoạt của bốn chúng đệ tử; không cho xuất gia²⁴⁷, hành đạo, cũng không cho tạo lập Phật tượng, chùa tháp và truyền bá kinh luật.

Đồng thời đặt ra chức thống quản²⁴⁸ để chế ngự chư tăng, lập sách tịch để kiểm tra lý lịch. Tỷ kheo Bồ tát thì đứng đất, tại gia cư sĩ thì ngồi cao, làm nhiều điều phi pháp, tạo tình trạng như kẻ binh nô thờ chủ. Tỷ kheo Bồ tát thì phải là những bậc đáng để cho mọi người kính trọng, lẽ nào mà lại làm kẻ sai sử của quan quyền một cách phi pháp phi luật như vậy, còn gì là chánh pháp.

Nếu hàng Quốc vương, bách quan đã đem hảo tâm mà lãnh thọ giới pháp Phật, thì đừng làm những điều có tội với Tam bảo như vậy.

Nếu Bồ tát cố ý làm những điều phá hoại Tam bảo²⁴⁹, phạm tội khinh cấu.

Giới thứ bốn mươi tám:

Không được phá huỷ Phật pháp²⁵⁰.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, đã hảo tâm xuất gia²⁵¹ mà lại vì danh vọng lợi dưỡng, đối trước các vị quốc vương, bách quan, nói về giới pháp chư Phật mà lại nói một cách ngang ngược phi lý, làm cho Tỷ kheo, Tỷ kheo ni, Bồ tát bị liên luỵ, trói buộc bằng những hình thức lao ngục tù tội, khác nào phép tắc của kẻ binh nô²⁵². Như vậy là con sâu trong thân Sư tử, trở lại ăn thịt Sư tử, chứ không loài sâu nào khác. Cũng vậy, chính những người con Phật, chứ không ngoại đạo, ma vương nào phá được Phật pháp²⁵³. Cho nên, nếu người đã lãnh thọ giới pháp của

Phật thì phải giữ gìn giới pháp ấy như cha mẹ giữ gìn đứa con duy nhất, như con cái phụng thờ cha mẹ, không được huỷ phạm.

Là Bồ tát, khi nghe ngoại đạo hoặc người xấu ác đem lời thô dữ huỷ báng giới pháp của Phật, lòng quặn đau như ba trăm mũi nhọn đâm vào tim gan, cũng chẳng khác nào ngàn lưỡi dao, vạn cây gậy đánh đập, cắt xẻ thân thể.

Thà rằng tự mình đi vào cảnh địa ngục, trải qua trăm đời ngàn kiếp, chứ không muốn một lần nghe kẻ ngoại đạo ác nhân đem lời phỉ báng giới pháp của Phật. Huống chi tự mình phỉ báng và tạo điều kiện, khuyến khích người khác huỷ báng giáo pháp chư Phật, không còn gì là tâm hiếu thuận.

Bồ tát có ý hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

Đây là chín giới nhẹ thứ hai, các vị nên học hỏi, thực tập và đem tâm cung kỉnh mà phụng trì.