Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Kinh Luật Luận Đại thừaTrang 3/3

Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Kinh tạng

Kinh Đại Tập Hội Chánh Pháp

Dịch giả
Nguyên Hiển Dịch
Thông tin
Đại Chính số 424Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

Quyển thứ năm

Bấy giờ, đức Như Lai Nguyệt Thượng Cảnh Giới bảo Bồ Tát Dược Vương Quân rằng: - Các ông nên biết, tất cả chúng sanh vì có thân nên phải khổ, sanh già bệnh chết buồn rầu đau khổ, oán thù gặp nhau, ân ái xa lìa, cầu mong không thành. Tất cả điều đó đều là khổ, bức bách chúng sanh chẳng thể giải thoát. Tất cả những đau khổ này rất đáng sợ, nhưng các chúng sanh đối với nghĩa lý của các khổ này chẳng nghe chẳng biết.

Bấy giờ trong hội các người mới sanh nghe đức Phật nói tên các khổ ấy, đều chấp tay bạch đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Chúng con thích được nghe nghĩa lý của các khổ nầy, cúi mong đức Phật nói cho.

Đức Phật bảo: - Này các Thiện Nam Tử! Chẳng phải chỉ có các ông mới thích nghe, tất cả chúng sanh cũng đều như vậy.

Các vị mới sanh lại bạch Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Nói chết, nghĩa ấy thế nào?

Đức Phật lời: - Này các Thiện Nam Tử! Đó là thức đã diệt, thân hoại nên gọi là chết. Tất cả chúng sanh lúc sắp mạng chung, có ba thứ gió thổi đến phá hoại. Đó là gió diệt thức, gió động chuyển thức, gió khởi thức. Ba thứ gió nầy lúc mạng chúng sanh sắp hết, khiến cho thức tan mất, động chuyển, thay đổi.

Các vị mới sanh thưa rằng: - Bạch Thế Tôn! Loại gió diệt thức ấy, làm sao có thể khiến cho thức của chúng sanh bị diệt, thân bị hoại?

Đức Phật dạy: - Loại gió diệt thức nầy có ba thứ. Đó là dao, kim châm và đại lực. Do ba thứ gió nầy có thể làm tiêu diệt thức. Khi thức bị diệt, thân liền bị hoại.

Các vị mới sanh thưa rằng: - Bạch Thế Tôn! Sao gọi là thân?

Đức Phật dạy: - Gọi là thân vì như huyễn, như ánh lửa, lại như gánh nặng, lại như đờm dãi, các vật hư thối. Những người vô trí không thể biết rõ. Sanh là khổ lớn, do sanh phát khởi, duyên pháp tụ tập, nên mạng căn liên tục được duy trì, nhưng kỳ thật là do tương ứng với ái. Những điều như vậy giả danh gọi là thân.

Những vị mới sanh thưa rằng: - Bạch Thế Tôn! Sao gọi là mạng? Và sao gọi là diệt?

Đức Phật dạy: - Thức chủ trì liên tục gọi đó là mạng. Nghiệp báo suy vi tàn tạ, thức pháp ly tán, mạng căn đoạn tuyệt, thân phần bị hủy hoại gọi là diệt. Này các Thiện Nam Tử! Nay Ta lại nói cho các ngươi biết những sở hữu của thân phần. Nên biết các phần gân mạch trong thân con người số đến một câu chi, có tám vạn bốn ngàn lỗ chân lông, có một ngàn hai trăm chi tiết của thân thể, có ba trăm lẻ tám đốt xương. Những thứ ấy cọng lại thành thân con người.

Lại có tám vạn bốn ngàn loại trùng. Những loại ký sinh như vậy đồng nương nơi thân con người, ngày đêm cắn hút nơi thân con người, lại bị các trùng cắn hút lẫn nhau, nên các khổ theo đó mà sanh. Tám vạn bốn ngàn loại trùng như vậy, trong đó có hai loại trùng lớn, trong bảy ngày đêm giao đấu với nhau, đến ngày thứ bảy một trùng bị chết, còn lại một trùng chúng lại giao đấu với nhau, trùng này chết trùng kia lại sanh. Như vậy xoay vần, cho đến lúc mạng người chấm dứt. Các loại trùng thảy đều bị hoại diệt vì không còn chỗ nương tựa. Các loại phàm phu chẳng thể biết được điều này, nên khổ pháp trong ngoài nối nhau sanh diệt, già bệnh chết đều chẳng hề sợ hãi, hoặc thuận hoặc nghịch giao tranh lẫn nhau. Như hai loại trùng trong thân, khổ não theo đó sanh ra mà chẳng hay biết, khi thân hoại mạng chung thì chẳng còn gì cả.

Này các Thiện Nam Tử! Có một phàm phu lúc sắp mạng chung, có thiện tri thức đến an ủi hỏi rằng: Ngay lúc đang sống bạn có từng thấy biết sanh già bệnh chết là các khổ nạn không? Người đó đáp: Tôi đã từng thấy biết như thế. Thiện tri thức ấy nói: Nay bạn đã tự thấy biết những khổ đau như vậy, sao không sanh tâm nhàm chán, phát khởi tâm thù thắng? Ở giữa hai đời trồng ít thiện căn, đoạn các pháp ác, tu các chánh hạnh. Nếu có thể làm được như vậy, khi xả báo thân nầy, sanh đến chỗ tốt đẹp khác, lìa các sợ hãi, đó là nhờ pháp lành ấy làm chỗ nương tựa. Huống chi ở thế gian các khổ đau thật là rõ ràng, bạn có thể quan sát tất cả. Chẳng lẽ bạn không nghe, đại địa nếu lúc kích động có thể phát tiếng gầm lớn, nếu hành pháp lành sẽ có thắng lực lớn.

Vì vậy, ở trong cõi thanh tịnh của các đức Như Lai gieo trồng các pháp lành. Như là đem các vòng hoa, hương thoa ẩm thực, áo mặc ngọa cụ, thuốc men, cúng dường đức Như Lai cùng các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Cận sự nam, Cận sự nữ, bốn chúng thanh tịnh. Cúng dường như vậy gọi là trồng các giống lành trong cõi Phật, sẽ phát sanh tất cả thiện quả. Nay bạn đã gặp được Đại Pháp Vương xuất hiện ở thế gian, nếu không gieo trồng các căn lành thì thiệt là vô ích. Lúc đó, vị thiện trí thức vì người phàm phu nói bài kệ tụng:

Như Lai hiện thế gian

Đánh trống pháp quảng đại

Mở pháp môn vi diệu

Khiến tất cả đi vào

Rộng độ các chúng sanh

Về Niết Bàn tịch diệt

Nay bạn thấy việc này

Sao chẳng khởi tinh tấn

Lúc bấy giờ, người kia cũng nói bài kệ tụng đáp lời thiện trí thức:

Nếu ngu si vô trí

Lại được gặp bạn ác

Rộng tạo nhân ô nhiễm

Là các việc tham dục

Càng khởi thêm ngã kiến

Phá hòa hợp tăng già

Hủy hoại chùa và tháp

Chẳng tin sâu Tam Bảo

Chỉ tạo các ác nghiệp

Chẳng tạo nhân duyên lành

Trong tất cả mọi thời

Thường phạm các lỗi lầm

Làm não loạn mẹ cha

Không sanh tâm hiếu kính

Nói ra lời vô pháp

Khinh chê bậc hiền thiện

Vì tạo nhân ác nầy

Phải đọa xuống Địa ngục

Thân phải chịu khổ não

Không ai cứu giúp được

Ngục hãi hùng, ép nát

Nóng cháy và vô gián

Trong các ngục như vậy

Lần lượt chịu các khổ

Vừa từ ngục lớn ra

Lại vào trong ngục nhỏ

Là hoa sen đao binh

Bị thọ khổ liên tục

Ngục lớn nhỏ như vậy

Có vô số chúng sanh

Tùy nhân duyên nghiệp mình

Mà thọ báo nặng nhẹ

Hoặc trăm kiếp ngàn kiếp

Hoặc thời gian lâu dài

Dây ác nghiệp trói buộc

Không thể nào thoát khỏi

Trong Địa ngục đao binh

Rộng đến trăm do tuần

Không thấy cửa ra ngục

Chỉ thấy người khổ thọ khổ

Số trăm ngàn câu chi

Rừng gươm và núi đao

Xua đuổi tội nhân vào

Thân thể bị chặt đứt

Tạm thời tuy chết đi

Gió nghiệp lại thổi đến

Tức thì sống liền lại

Phải chịu các khổ não

Địa ngục không ngằn mé

Chúng sanh cũng vô cùng

Do nhân duyên ác nghiệp

Liên tục không gián đoạn

Người tạo các ác nghiệp

Phải đọa vào Địa ngục

Ngày nay thiện tri thức

Nghe nói nghiệp đã tạo

Ta từng khởi tâm tham

Tạo nhà cửa cao lớn

Tô vẽ và chạm trổ

Vàng ngọc dùng trang trí

Lại làm các vườn hoa

Kho tàng với sản nghiệp

Nuôi các loại trâu ngựa

Dùng phục vụ đời sống

Cha mẹ và quyến thuộc

Số nội ngoại rất nhiều

Tôi tớ và kỹ nữ

Số ấy nhiều vô cùng

Thường khiến suốt ngày đêm

Tấu các thứ âm nhạc

Chỉ để mình vui thích

Không nhớ người khác khổ

Coi thường kẻ nghèo khó

Tạo các thứ trang nghiêm

Những đồ vật sử dụng

Toàn vàng bạc châu báu

Dùng dầu thơm tắm rửa

Lại thoa các hương thơm

Long não và chiên đàn

Cùng các loại xạ hương

Dùng nước hoa tắm xong

Tiếp theo là trang điểm

Tay mang xuyến đeo nhẫn

Đều làm bằng châu ngọc

Dùng trân châu anh lạc

Để trang nghiêm nơi cổ

Chơn kim đẹp tối thượng

Dùng làm đôi bông tai

Trang nghiêm thân thể xong

Đầu cài các hoa đẹp

Tô-ma-na, chiêm bà

Cùng các thứ hương lạ

Lại mặc y phục đẹp

Bằng dạ mềm tối thượng

Trắng tinh lại thanh khiết

Xông ướp bằng hương thơm

Ăn uống vị ngon bổ

Ngọt ngào lại thơm tho

Người hầu dâng thức cần

Không hề thấy đói khát

Mặt đất trải chiếu đẹp

Đi trên đó dạo chơi

Hai bên có người hầu

Tự tại lại tôn quý

Trang sức rộng như vậy

Để thân được yêu thích

Thường luyến tiếc gìn giữ

Không sanh tưởng phá hoại

Đã đầy đủ giàu sang

Không còn nghĩ gì khác

Buông lung tâm nhiễm dục

Tạo lầm lỗi bất thiện

Mắt tham đắm cảnh sắc

Các căn khác cũng vậy

Họ vì nhân lỗi lầm

Tự chẳng thể hiểu rõ

Chỉ biết nơi thấy nghe

Các phiền não tùy sanh

Ở trong cảnh thuận nghịch

Khởi dậy tham sân si

Các xúc thật mềm dịu

Thân tâm xúc sanh ái

Tưởng ái ấy đã sanh

Đều tạo các nghiệp tội

Ta đã từng có lúc

Vô cớ hại hữu tình

Dùng tên bắn thân nai

Khiến cho nó phải chết

Chỉ lấy thịt để ăn

Chẳng nghĩ trong đời sau

Quả báo phải tự thọ

Không ai thế ta được

Ta ngu si vô trí

Chỉ muốn nuôi thân mình

Ngày kia chết, khổ đến

Thức diệt thân hư nát

Chỉ nhóm các khổ não

Chẳng có gì khả ái

Cha mẹ cùng thân quyến

Nhìn nhau chẳng cứu được

Lương y và thuốc tốt

Cũng chỉ uổng công sức

Những tăng thêm phiền não

Không cách nào cứu được

Khi mạng ta chấm dứt

Bỏ nơi bãi tha ma

Bị các trùng chim thú

Ăn uống thật no nê

Tất cả vô sở hữu

Hiện tiền là không huyễn

Các cảnh đều là không

Duy quả báo chẳng mất

Bấy giờ biết nương đâu

Chỉ nương tựa thiện pháp

Như ta tạo nhân ác

Sẽ đọa xuống Địa ngục

Rộng tích chứa tội nghiệp

Sau tùy sanh khổ não

Ấy ở trong ba đời

Phá hoại giống thiện pháp

Thọ tưởng hai pháp hành

Dùng các xúc làm nhân

Do xúc tâm ái sanh

Nên buồn khổ trói buộc

Thiện pháp như thuốc hay

Hay trị tâm tham ái

Tham ái đã không sanh

Các ác mới không tạo

Ta thật không phước huệ

Dối thọ lấy thân người

Phật nói cửa phương tiện

Bố thí và trì giới

Ta không thể tự làm

Không tùy hỷ thấy nghe

Không thể nghe chánh pháp

Ngu si ngày một tăng

Vô minh và phiền não

Chuyển hóa đến vô cùng

Ngăn nhân duyên thiện pháp

Làm sao được giải thoát

Tâm mê hoặc tán loạn

Không lúc nào yên tĩnh

Lửa phiền não đốt cháy

Bị các thứ trói buộc

Với thân chẳng an vui

Chẳng bao giờ thích pháp

Mạng sống sắp kết thúc

Tất cả đều hư nát

Chỉ thắng pháp chư Phật

Năng cứu khổ chúng sanh

Giới pháp cửa chân thật

Ai vào được vui lớn

Như nghiệp ta đã tạo

Trong lòng rất hối hận

Nay gặp thiện tri thức

Vì vậy nói sự thật

Bấy giờ, đức Như Lai Nguyệt Thượng Cảnh Giới bảo Bồ Tát Dược Vương Quân: - Này Thiện Nam Tử! Người phàm phu lúc sắp mạng chung hết sức sợ hãi, đau khổ trong lòng vì không ai cứu hộ, chỉ có các thiện pháp mới làm chỗ nương cho họ, đem lại quả báo tốt đẹp mà không bị tổn thất.

Bấy giờ Đức Phật liền nói bài kệ:

Chúng sanh tạo nghiệp ác

Phải đọa vào Địa ngục

Lúc đó nuốt sắt viên

Khát uống nước đồng sôi

Thân bị lửa dữ đốt

Vì nghiệp ác tự thiêu

Toàn thân bị phá nát

Bị kinh hãi khổ đau

Chẳng được thấy cảnh vui

Chẳng nghe tên chánh pháp

Khổ bức bách thân tâm

Tất cả chẳng gì vui

Chúng sanh tạo pháp lành

Được sanh vào đường thiện

Được gặp thiện tri thức

Hướng dẫn tu pháp lành

Phát sanh hiểu, chánh tín

Đủ giới huệ, đa văn

Diệt trừ các phiền não

Sẽ thành chánh đẳng giác

Hành tinh tấn tối thượng

Phật xuất thế đã dạy

Khuyên phát các thiện căn

Không sanh tâm lùi bước

Từ bi chân phạm hạnh

Cứu tất cả chúng sanh

Tự lợi lại lợi tha

Đều khiến được giải thoát

Thiện Nam Tử! Lắng nghe

Lời Phật nói chân thật

Bằng pháp âm vi diệu

Khiến tất cả điều phục

Tâm đại bi là cha

Tâm Bồ-đề là mẹ

Thiện pháp là tri thức

Hay cứu giúp chúng sanh

Chánh giác hiện ở đời

Thuyết pháp môn tối thắng

Phương tiện dạy chúng sanh

Khiến trụ nơi tịch diệt

Phật là bậc đại bi

Bậc tối thượng thế gian

Khắp xem các hữu tình

Đều như con của Phật

Bình đẳng không có hai

Khiến tất cả quy y

Bấy giờ, khi đức Phật nói pháp này, ba ngàn Đại thiên thế giới có sáu thứ chấn động, tức thì Bồ Tát Dược Vương Quân chấp tay cung kính bạch đức Phật rằng: - Do nhân duyên gì mà đại địa chấn động? Cúi mong đức Phật từ bi nói cho con biết.

Đức Phật ấy đáp: - Thiện Nam Tử! Ngươi hãy quán sát bốn phương có thấy gì không? Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân theo thánh chỉ của Phật liền quan sát bốn phương, thấy đại địa này bị chấn động, trong thời gian ngắn mặt đất bị nứt ra, có sáu mươi lăm câu chi người sanh ra từ mặt đất.

Lúc bấy giờ, sáu mươi lăm câu chi mới sanh, đều chấp tay bạch đức Phật rằng: - Chúng con từ đâu sanh ra?

Đức Phật ở trong hội chỉ những người mới sanh trước, bảo những người từ đất sanh ra rằng: - Này các Thiện Nam Tử! Các ngươi có thấy những người nầy chăng?

Thưa rằng: - Chúng con có thấy.

Đức Phật dạy: - Như họ sanh ra, các ngươi cũng từ đất sanh ra.

Họ lại hỏi: - Các người nầy cũng sẽ diệt chăng?

Đức Phật đáp: - Đúng vậy, đúng vậy! Họ sẽ bị diệt. Này các Thiện Nam Tử! Đâu phải chỉ có các người này, tất cả hữu tình đều phải chết.

Bấy giờ, các người mới sanh ra trước hội của Phật đều đứng dậy chấp tay bạch Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Như Phật đã nói về hai pháp sanh và tử, chúng con đều nhàm chán tai họa ấy, không có ưa thích.

Đức Phật dạy: - Các ngươi đã có thể nhàm chán tai họa sanh tử, sao không thể phát tâm tinh tấn?

Các người mới sanh lại bạch đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Chúng con ở trước đức Như Lai được thỉnh thọ chánh pháp, thấy đại chúng Bồ Tát Thanh văn có đại thần thông, đầy đủ oai đức. Đó là điều chúng con ưa thích. Chúng con cũng muốn hướng đến các vị ấy để tinh tấn tu tập, xa lìa sanh tử.

Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân lại thấy có các người từ đất sanh ra, Ngài cùng với năm trăm Đại Bồ Tát đều dùng sức thần thông của mình ở trong hội, bay lên hư không cao đến hai vạn do tuần, ở trên hư không, hoặc hiện tướng kinh hành, hoặc hiện tướng ngồi kiết già, hoặc hiện tướng vua sư tử bước đi, hoặc hiện tướng voi chúa bước đi, hoặc hiện tướng các loài thú lạ bước đi. Các vị hiện những tướng như vậy xong, lại ở trên không trung làm các thần biến. Khi ấy các Bồ Tát nầy thân phát ra ánh sáng, như ánh sáng ở trong không trung của trăm ngàn mặt trời mặt trăng.

Bấy giờ các vị từ đất sanh ra đều bạch đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì mà có ánh sáng vĩ đại nầy? Và trên không trung hiện các thần biến hy hữu này?

Đức Phật bảo: - Này các Thiện Nam Tử! Các ngươi có thấy các Bồ Tát ở trên không trung chăng?

Thưa rằng: - Chúng con có thấy.

Đức Phật dạy: - Luồng ánh sáng lớn ấy là do thân của các Bồ Tát phát ra. Các Bồ Tát này, mỗi vị đều có thể hiện các thần thông biến hóa như vậy.

Lúc đó, Bồ Tát Dược Vương Quân cùng các chúng Bồ Tát, ở trên hư không liền phát ra tiếng nói vi diệu đồng bạch đức Phật rằng: - Cúi mong đức Phật từ bi vì các chúng sanh tuyên thuyết pháp yếu, hoặc trời hoặc người nếu được nghe pháp, đều được lợi ích an lạc tối thượng. Chúng con nay đều nhờ phương tiện đại bi của đức Như Lai, mà nguyện lực tinh tấn được kiến lập. Nguyện đức Phật hiển lộ ánh sáng pháp soi sáng khắp thế gian. Nói như vậy xong, liền từ hư không hạ xuống đứng trước đức Phật.

Đức Phật ấy bảo Bồ Tát Dược Vương Quân rằng: - Này Thiện Nam Tử! Nay ngươi thấy ba ngàn Đại thiên thế giới này có sáu thứ chấn động chăng?

Bồ Tát Dược Vương Quân thưa rằng: - Con đã thấy, bạch Thế Tôn! Nhưng hiện nay chúng con chẳng thể hiểu được lý do vì sao có việc như vậy. Lại nữa hiện nay con có chút nghi hoặc muốn hỏi đức Thế Tôn mong Ngài chỉ dạy.

Đức Phật đó dạy: - Này Thiện Nam Tử! Nay ngươi có nghi ngờ gì cứ tự ý hỏi, hoặc đó là những việc của ba đời, quá khứ vị lai hiện tại. Ta sẽ phân biệt từng việc như thật diễn nói cho ngươi.

Bồ Tát Dược Vương Quân bạch Đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Vì sao hiện nay trong hội có tám vạn bốn ngàn chúng thiên tử, tám vạn bốn ngàn câu chi chúng Đại Bồ Tát, một vạn hai ngàn chúng Long vương, một vạn tám ngàn chúng ác quỷ, hai vạn năm ngàn chúng quỷ đói.

Tại sao số lượng chúng nhiều như vậy?

Đức Phật ấy đáp: - Này Thiện Nam Tử! Nay ngươi nên biết rằng, các đại chúng này đều đến đây tập hội, để nghe Phật thuyết pháp, ngay trong ngày hôm nay họ sẽ được lợi ích lớn, vĩnh viễn thoát khỏi luân hồi. Lại ở trong chúng ấy có người được an trụ pháp thập địa, có người được an trụ cõi Niết Bàn, có người được giải thoát khỏi khổ già bệnh chết, trụ pháp an lạc, có người được giải thoát khỏi sự trói buộc của phiền não, có người được thâm nhập vào chánh pháp của Phật.

Bồ Tát Dược Vương Quân lại bạch đức Phật: - Bạch Thế Tôn! Đức Như Lai khéo vì tất cả chúng sanh làm các sự nghiệp phương tiện thiện xảo tùy thuận nhiếp hóa, vì sao trong việc làm ấy Ngài vẫn không thấy mệt mỏi?

Đức Phật đáp: - Này Thiện Nam Tử! Ngươi hãy lắng nghe! Đức Như Lai khởi tâm đại bi, bày các phương tiện, nhiếp hóa tất cả hữu tình đều khiến cho họ được giải thoát, mà không có sự mệt mỏi. Chỉ vì các chúng sanh u mê đối với thiện pháp, dầu gặp được đức Như Lai chẳng năng gần gũi, thỉnh thọ tu tập, chẳng cầu giải thoát.

Này Thiện Nam Tử! Hôm nay Như Lai ở trong đại chúng thổi loa đại pháp, đánh trống đại pháp, phát ra tiếng nói đại pháp, diễn nghĩa đại pháp, hoặc trời hay rồng, cho đến tám bộ bốn chúng, và các người mới sanh, tất cả đại chúng như vậy, trong ngày hôm nay được đại tổng trì, viên mãn thiện pháp, an trụ thập địa, tất cả đều được lợi lạc. Đều là do phương tiện thần thông của Như Lai tạo ra, khiến cho các chúng sanh trụ vào địa vị tinh tấn, được đầy đủ pháp như Phật Thế Tôn.

Bấy giờ, trong số sáu mươi lăm câu chi chúng, có năm ngàn vị mới sanh, đều từ tòa ngồi đứng dậy chấp tay hướng về đức Phật bạch rằng: - Bạch Thế Tôn! Chúng con có thân như là gánh nặng, nên hết sức kinh sợ, làm sao được giải thoát? Lại nữa, tất cả chúng sanh ở trong luân hồi, chẳng phút nào được tịch tĩnh, dục vọng làm chướng ngại tâm, chẳng thể nào biết rõ, sống trong tăm tối, chẳng thể nào biết sáng suốt. Cúi mong đức Thế Tôn, nhiếp thọ cho chúng con và các chúng sanh, ban bố cho chúng con sự vô úy để tất cả được an lạc. Cúi mong đức Thế Tôn tuyên thuyết diệu pháp, khiến cho các chúng sanh ít trí tuệ được tăng trưởng trí tuệ chân chánh, khổ não chúng sanh đều được giải thoát, đời đời sanh ra đều được thấy Phật nghe pháp.

Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân hướng về các vị mới sanh nói bài kệ tụng:

Các ngươi nếu muốn nghe chánh pháp

Trước phải ăn uống nuôi thân mạng

Sau khởi tâm quảng đại vô úy

Sẽ được pháp vị tối thượng diệu

Khi ấy các vị mới sanh cũng nói bài kệ đáp lại Bồ Tát Dược Vương Quân:

Thưa Tôn giả đại trí

Khéo điều phục các căn

Có tiếng tăm rộng khắp

Mọi người đều ái kính

Đã viên mãn thiện pháp

Chẳng điều gì chẳng biết

Vì sao nói như vầy

Ăn uống nuôi thân mạng

Theo ý của chúng tôi

Ăn uống là lỗi lầm

Thức ăn vào trong bụng

Thành các thứ tạp uế

Dầu tăng trưởng sức lực

Nhưng sẽ sanh pháp ác

Ở trong ba đường ác

Sẽ sanh nhiều kinh sợ

Các tội nghiệp chúng sanh

Cũng do ăn uống sanh

Do có tâm tham ái

Vì ăn uống khơi dậy

Kẻ ngu si thế gian

Sanh các thứ tâm tham

Sắm ruộng vườn to lớn

Nhà cửa và lầu gác

Các y phục tốt đẹp

Cùng trang sức tối thượng

Các diệu bảo bảy báu

Trân châu và anh lạc

Voi ngựa và xe cộ

Với thật nhiều tôi tớ

Tuy tạm thời giàu sang

Cuối cùng bị vô thường

Như khi thọ mạng hết

Lưu chuyển trong các đường

Chẳng thể nghe chánh pháp

Xa lìa thiện tri thức

Giả sử bốn đại châu

Họ làm Chuyển Luân Vương

Có đầy đủ bảy báu

Và cả ngàn người con

Giàu sang đại tự tại

Dũng mãnh lại oai nghiêm

Tất cả đều nương nhờ

Và cung kính tán dương

Suốt đời quả báo tốt

Nhưng cũng bị vô thường

Khi thọ mạng chấm dứt

Phải theo nghiệp thiện, ác

Tuy giàu có của cải

Dũng mãnh đại oai đức

Khi thọ mạng kết thúc

Tự lực không thể cứu

Tôn giả, như tôi nói

Tất cả không thể nương

Chỉ chư Phật Như Lai

Chỗ nương tựa chơn thật

Như cha và như mẹ

Hay nuôi dưỡng con mình

Thương yêu thật bình đẳng

Xem tất cả như con

Như ánh sáng trời trăng

Chiếu khắp nơi tăm tối

Các nỗi khổ luân hồi

Đoạn diệt không sanh nữa

Chặt đứt gốc phiền não

Khiến lìa các sợ hãi

Khiến các loài hữu tình

Chứng Bồ-đề vô thượng

Tuyên thuyết chánh pháp môn

Khiến trụ bất thối chuyển

Thế gian vì ăn uống

Chẳng lợi sanh lỗi lầm

Không được sanh lên trời

Chẳng phải quả khả ái

Ở thế gian không vui

Phải thọ báo cực khổ

Thọ mạng bị tổn giảm

Vì tạo nghiệp bất thiện

Sống giàu, ưa tham ái

Không hiểu rõ vô thường

Chẳng tạo nghiệp tốt đẹp

Chẳng hiểu rõ diệu pháp

Không nghĩ lìa lỗi lầm

Chẳng trụ tâm tịch tĩnh

Thọ mạng đã kết thúc

Thọ các khổ luân hồi

Bị gậy vô thường đánh

Dây năm dục trói buộc

Khổ não càng tăng thêm

Nghiệp báo chẳng thể thoát

Nghiệp quá khứ soi chiếu

Không cứu không chỗ nương

Phải biết khi sắp chết

Thêm sầu bi sợ hãi

Ta nên đem châu báu

Vàng bạc và pha lê

Rộng thí cho mọi người

Không hề sanh tiếc lẫn

Ta nên đem sức mình

Phục vụ cho người khác

Trải qua thời gian dài

Vẫn không sanh mỏi mệt

Nếu khởi tưởng tham ái

Chứa nhóm nhiều của cải

Cùng ăn uống thượng vị

Ta liền sanh sợ hãi

Nguyện Tôn giả lắng nghe

Những lời của chúng tôi

Ví dù cho chư Thiên

Thọ quả báo thắng diệu

Đồ dùng toàn diệu bảo

Chứa đầy món thượng vị

Ngon ngọt lại thơm lừng

Ăn uống thấy sảng khoái

Lợi ích thân trời người

Sắc đẹp và uy lực

Khi quả báo kết thúc

Tất cả đều không thật

Vì vậy nên chúng tôi

Không ưa thích ăn uống

Chỉ thích chánh pháp môn

Cầu giải thoát các khổ

Xa lìa khổ tham ái

Được tự tại vô ngại

Quy y Phật Thế Tôn

Bậc Chơn Thánh Đại Tiên

Thưa Tôn giả đại trí

Con cung kính đảnh lễ

Lòng từ bi quảng đại

Chúng sanh đều thích nhìn

Tên của Ngài là gì

Xin Tôn giả nói cho

Ai nghe thấy tùy hỷ

Được các căn thanh tịnh

Bấy giờ Bồ Tát Dược Vương Quân trả lời bằng kệ tụng các người mới sanh:

Nay ngươi muốn nghe tên của ta

Các tên gọi chỉ Phật mới biết

Trăm ngàn câu chi chúng mới sanh

Tất cả tên họ Phật mới biết

Các người mới sanh lại nói bài kệ:

Tôi từng theo Phật được thỉnh thọ

Tất cả tên mới sanh, sanh lâu

Chỉ tên của Ngài rất sâu xa

Chưa từng được nghe Phật rộng nói

Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân lại trả lời các vị mới sanh bằng bài kệ:

Nên biết tên của ta

Hiệu là Dược Vương Quân

Diệu dược cứu chúng sanh

Vì vậy có tên ấy

Tất cả mọi chúng sanh

Bị các bệnh trói buộc

Ta dùng các phương tiện

Tùy thuận để cứu giúp

Tham là bệnh lớn nhất

Não hại cả thế gian

Do bệnh nầy làm nhân

Sanh ra các lỗi lầm

Bệnh sân như lửa lớn

Thiêu đốt tâm tịch tĩnh

Chỉ pháp dược cam lồ

Năng trừ các khổ não

Bệnh si rất đáng sợ

Che khuất tâm trí huệ

Chết đọa vào đường ác

Chẳng được nghe chánh pháp

Do ba thứ bệnh này

Dần dần sanh các bệnh

Thêm ngu si tăm tối

Ta đều ban pháp dược

Khiến xa lìa lỗi lầm

Diệt tất cả nghiệp nhân

Các khổ não hết sanh

Tuyệt dứt các sợ hãi

Đã được lìa các bệnh

Mau thấy bậc Chánh giác

Vì ta là y vương

Tùy bệnh mà cho thuốc

Tất cả loài hữu tình

Thường bị lửa đốt cháy

Hừng hực không thể tắt

Phát sanh các khổ não

Tham dục là gánh nặng

Không lúc nào giải thoát

Tâm sân si cũng vậy

Dần dà thêm lầm lỗi

Tuy thường mang gánh nặng

Chẳng tìm cửa giải thoát

Lại chẳng nghĩ vô thường

Chẳng tìm đường xuất ly

Nghiệp phiền não đeo đuổi

Khổ não cũng chẳng biết

Các bệnh bức bách thân

Chẳng năng cầu diệu dược

Do nhân duyên vô minh

Các hành liền sanh khởi

Các hành pháp đã khởi

Tham ái sanh lỗi lầm

Các hành không cùng tận

Tất cả pháp đều không

Vô trí, không thể biết

Không thể sanh chánh niệm

Không tu hành tịch tĩnh

Thức diệt, khổ não tăng

Trải qua vô số kiếp

Không thể được giải thoát

Phật xuất hiện ở đời

Làm thầy của trời người

Như cha mẹ thương con

Khai thị đường chánh giác

Lại mưa pháp bảo lớn

Tế độ các chúng sanh

Trừ những kẻ tà trí

Không thu nhận chánh pháp

Người phát Bồ-đề tâm

Được vào cửa chánh pháp

Biết tất cả hành không

Với không cũng vô ngại

Nếu rõ không, vô ngã

Tất cả không thể nương

Các phiền não cũng không

Xa lìa các lầm lỗi

Bấy giờ, các vị mới sanh lại nói bài kệ tụng:

Bồ Tát, bậc đại bi

Cứu độ các chúng sanh

Đại y vương tinh tấn

Luôn luôn mãi siêng năng

Nghĩ nhớ khổ luân hồi

Đem công đức nhiếp trì

Con thâm tín quy y

Phát dũng mãnh tinh tấn

Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân lại nói bài kệ:

Nay các ngươi nên biết

Phật là đấng tối thượng

Thế gian, xuất thế gian

Phước trí đều đầy đủ

Ba mươi hai tướng tốt

Các vẻ đẹp trang nghiêm

Lòng từ bi rộng lớn

Độ khắp các quần sanh

Phật oai dung cao tột

Giống như núi diệu cao

Trí tuệ vô cùng tận

Bao la như biển cả

Khéo mở các phương tiện

Tùy thuận độ chúng sanh

Chiêm lễ và quy y

Đều được quả an lạc

Bấy giờ, đức Như Lai Nguyệt Thượng Cảnh Giới phát ra âm thanh trong suốt vi diệu như tiếng chim Ca-lăng-tần-già mười phương đều nghe, lại từ trên gương mặt của Ngài phóng ra tám vạn bốn ngàn luồng ánh sáng đủ màu sắc, đó là xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía, ngọc biếc.

Những ánh sáng như vậy rộng lớn rực rỡ, chiếu khắp ba ngàn Đại thiên thế giới, làm cho ba mươi hai Địa ngục lớn, nhờ ánh sáng chiếu đến tất cả đều bị phá hủy. Các cung điện của chư Thiên, ánh sáng này chiếu đến làm cho sáng lạng rộng lớn. Những luồng ánh sáng như vậy chiếu đến ba ngàn Đại thiên thế giới xong, ở trong ánh sáng trên hư không lại hiện ra tất cả nhạc cụ của chúng sanh. Sau khi làm xong những biến hóa như vậy, luồng ánh sáng quay trở về nhiễu quanh đức Phật bảy vòng, rồi nhập vào trên đảnh của đức Phật.

Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân lại từ tòa đứng dậy, chấp tay cung kính bạch đức Phật ấy: - Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì, Ngài lại phóng ra luồng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới? Lúc bấy giờ đức Phật bảo Bồ Tát Dược Vương Quân rằng: - Này Thiện Nam Tử! Ngày hôm nay Ta làm một Phật sự lớn. Nay ở trong hội có các chúng sanh được sự lợi lạc lớn. Do nhân duyên đó nên Ta phóng luồng ánh sáng này.

Bồ Tát Dược Vương Quân lại bạch đức Phật rằng: - Nay con có sự nghi ngờ muốn được thưa hỏi, cúi mong đức Thế Tôn giải thích cho con rõ.

Đức Phật ấy bảo: - Này Thiện Nam Tử! Những điều ngươi nghi ngờ cứ tự ý hỏi.

Bồ Tát Dược Vương Quân thưa: - Bạch Thế Tôn! Vì sao các người mới sanh trong hội này, lại được đức Thế Tôn hiện ra các việc hy hữu và tuyên thuyết pháp môn vi diệu như vậy. Còn đối với những người sanh lâu, thì đức Thế Tôn lại không làm như vậy. Hay là những người này không thể hiểu được chánh pháp của Phật chăng?

Đức Phật ấy đáp: - Này Thiện Nam Tử! Vì sao nay ngươi lại đem những lời như vậy, thưa hỏi Như Lai? Đó không phải là những lời nhu thuận. Vì sao? Vì Như Lai bình đẳng hóa độ các chúng sanh, tùy thuận phương tiện mà thuyết pháp. Ai nghe xong đều được lợi ích, đầy đủ điều kiện được nhập vào các môn tổng trì, tất cả công đức đều được thành tựu. Bấy giờ, ở trên hư không lại có vô số lầu gác bằng bảy báu thù diệu rộng lớn hiện ở trên đức Phật.

Lúc đó, đức Phật bảo Bồ Tát Dược Vương Quân: Này Thiện Nam Tử! Nay ngươi có thấy lầu gác tuyệt đẹp nầy chăng?

Bồ Tát Dược Vương Quân thưa: - Con đã thấy, bạch Thế Tôn!

Đức Phật bảo: - Nay ngươi nên biết rằng những lầu gác tuyệt đẹp ấy đều do các vị mới sanh biến hiện ra. Vì sao? Vì các vị mới sanh này ngày hôm nay đã viên mãn tất cả thiện pháp.

Lại nữa, ngày hôm nay Ta đánh trống đại pháp, có vô số chư Thiên và nhân loại được pháp cụ túc, vô số chúng sanh Địa ngục được lìa các khổ não, lại có vô số chúng sanh, sanh chánh niệm chốc lát quy y Phật trí, nên đều được giải thoát.

Đức Phật nói lời ấy xong, thì trong hội có chín vạn chín ngàn câu chi các vị sanh lâu, chứng đắc quả Tu-đà-hoàn, được pháp cụ túc, đoạn trừ nghiệp chướng, xa lìa các khổ. Những loại như vậy đều xuất sanh từ chánh pháp của Như Lai.

Bấy giờ ở phương đông, có năm mươi câu chi hằng hà sa số các chúng Bồ Tát, đi vào trong hội, phương nam có sáu mươi câu chi hằng hà sa số các chúng Bồ Tát đi vào trong hội, phương tây có bảy mươi câu chi hằng hà sa số các chúng Bồ Tát đi vào trong hội, phương bắc có tám mươi câu chi hằng hà sa số các chúng Bồ Tát đi vào trong hội, phương dưới có chín mươi câu chi hằng hà sa số các chúng Bồ Tát đi vào trong hội, phương trên có trăm câu chi hằng hà sa số các chúng Bồ Tát đi vào trong hội.

Bấy giờ, Bồ Tát Dược Vương Quân bạch đức Phật: - Bạch Thế Tôn! Vì sao trên hư không được bao phủ bởi hai màu đỏ và đen như vậy?

Đức Phật đáp: - Này Thiện Nam Tử! Nay ngươi không biết nhân duyên như vậy sao?

Thưa rằng: - Bạch Thế Tôn! Con không thể biết được.

Đức Phật dạy: - Chỉ có đức Phật Như Lai mới tự biết quán sát. Này Thiện Nam Tử! Nay ngươi nên biết rằng, các phương thế giới liên can đều có nhiều câu chi hằng hà sa số chúng Bồ Tát đi vào Phật hội. Như vậy, các chúng Bồ Tát tùy từng phương mà đến Phật hội, liền từ hư không hạ xuống đứng trước đức Phật ấy, đảnh lễ dưới chân đức Phật ấy rồi đứng qua một bên.

Khi ấy, Bồ Tát Dược Vương Quân bạch đức Phật rằng: - Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì mà có các chúng Đại Bồ Tát đều đến tập hội?

Đức Phật dạy: - Này Thiện Nam Tử! Các đại chúng Bồ Tát đến tập hội, đều vì các vị mới sanh làm duyên phát khởi.

Khi đức Phật ấy nói lời này xong, ở trong hội các vị mới sanh, liền được các pháp cụ túc, an trụ thập địa. Lại nữa, ở trong hội của đức Phật ấy có vô số vị tu hành Bồ Tát, đều được an trụ các pháp Bồ Tát, được đại thần thông thấy nghe tùy hỷ, tất cả chúng sanh đều được lợi lạc. Những vị trụ nơi địa vị Bồ Tát, không còn thối chuyển nữa, mà càng thêm kiên cố thực hành Bồ Tát hạnh.

Đức Phật nói kinh nầy xong, Bồ Tát Phổ Dũng và các Đại Bồ Tát, Tôn giả A Nhã Kiều Trần Như cùng các Đại Tỳ kheo, cho đến Trời, người của thế gian, A-tu-la… và tất cả đại chúng, nghe đức Phật dạy như vậy, thảy đều hoan hỷ tín thọ phụng hành.

Phật nói kinh Chánh Pháp Đại Tập Hội Quyển thứ năm

Tài Liệu Tham Khảo

Kinh Đại Tập Hội Chánh Pháp, Hồng Như Hồ Anh

Phật nói kinh Chánh Pháp Đại Tập Hội, Thích Chánh Lạc

The Noble Sanghata Sutra, Damcho Diana Finnegan

Le Noble Sanghata Sutra, Christian Charrier

Hán Tạng Kinh số 424 Đại Chánh Tân Tu

Bản điện tử CBETA

Lời Nguyện

Nguyện đem công đức phổ biến kinh Chánh Pháp Đại Tập Hội này

Cầu cho Thiên Long Bát Bộ an lạc, thế giới hòa bình, mưa thuận gió hòa, giáo lý của Phật phổ biến rộng rãi, cứu độ muôn loài.

Hết

Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.