Đạo Bụt Nguyên Chất - Kinh Nghĩa Túc

Kinh Chấm Dứt Tranh Cãi

(Mãnh Quán Phạm Chí Kinh) Nghĩa Túc Kinh, kinh thứ 11, Đại Tạng Tân Tu 198 tương đương với Cùlaviyùha Sutta, Sutta-Nipàta 878-894

Bối Cảnh

Đây là kinh Mãnh Quán Phạm Chí. Trong một pháp hội có tới năm trăm vị la hán và rất nhiều nhân vật quan trọng, trong đó có bốn vị thiên vương từ bốn phương về nghe pháp. Vị Phạm Chí tên là Mãnh Quán vẫn nghi ngờ rằng không chắc vị đạo sư này (Bụt) là người đã nắm được chân lý tuyệt đối. Do đó Bụt nói kinh này. Khung cảnh dựng lên từ kinh Tạp A Hàm số 11 92 và kinh Trường A Hàm thứ 19.

1. Ai cũng có quan điểm của mình về chân lý, và đối phương cũng thế. Ai cũng nghĩ là mình có cái thấy cao nhất và muốn diễn bày cái thấy ấy ra. Ai có được cái thấy ấy thì người ấy mới thấy được Pháp. Còn những kẻ khác (vì chưa thấy được sự thật này thì) dù đi khắp nơi cũng không thấy được một góc nhỏ nào của sự thật.

2. Vì thiên hạ chấp thủ như vậy nên mới sinh ra tranh cãi loạn xị. Ai cũng nói rằng kẻ kia si mê; ta mới thật sự là người có trí tuệ. Vậy thì trong tất cả các sự thật ấy, cái nào mới thực sự là sự thật? Bởi vì ai cũng nói chỉ có mình là đang nắm được chân lý?

3. Kẻ nào không biết rằng người khác cũng có quan điểm của họ về sự thật thì kẻ ấy vẫn còn mờ ám, vẫn còn thiếu trí tuệ và vẫn còn kẹt vào trong quan điểm của chính mình.

4. Có cái quan điểm rồi thì mới có cái nói và cái làm. Người ta nghĩ rằng nhờ cái thấy đó của họ mà thân họ đã được tịnh hóa và tâm họ được thánh hóa. Nếu ai cũng đúng thì còn có ai sai lầm nữa? Bởi vì ai cũng đang có và cũng đang kẹt vào cái ý của họ?

5. "Đây là sự thật cao nhất, là đỉnh cao trí tuệ." Người ngu si có thể suy nghĩ và hành xử như thế, và tìm cách dìm kẻ khác xuống. Mình tự cho mình là người duy nhất đã thấy được sự thật. Tự mình còn là kẻ ngu si mà mình cứ nói là người ta ngu si.

6. Hỏi: Ai cũng nói pháp của họ là không ai bằng, rằng kẻ khác vốn chẳng có tuệ giác gì, chỉ biết vay mượn cái thấy của người khác rồi đi vào tranh chấp với người khác. Tại sao bậc đạo sư lại không đưa ra một chân lý duy nhất để tất cả mọi người có thể đi theo?

7. Trả lời: Chân lý chỉ là một, chứ không thể là hai. Nhưng chân lý chỉ có thể tự mình thực chứng. Một khi chứng thực được chân lý ấy rồi thì ta sẽ không còn bị một ai lung lạc được nữa. Nhưng vì đã có bao nhiêu ý tưởng cho nên đã có bấy nhiêu chân lý. Vì vậy bậc sa môn không cần phải nêu ra thêm một học thuyết về chân lý của riêng mình.

8. Có chân lý nào mà người khác chưa nói lên? Nên tin vào ai và vào chủ thuyết nào mà thiên hạ đang rao giảng? Những chủ thuyết được đưa ra là do đâu, hay cũng là chỉ do sự suy nghĩ riêng của từng người mà có?

9. Sự thực là một, nhưng cách diễn bày của tâm ý thì nhiều. Từ những góc độ tri giác khác nhau cho nên có những sự phân biệt lựa chọn khác nhau. Những gì mà con mắt nhận biết, nếu ta bị vướng mắc vào, sẽ làm nẩy sinh ra ý tưởng: cái này đúng và cái này sai.

10. Những gì ta nghe, ta thấy, và cả những giới điều cấm kỵ mà ta đang hành trì cũng đều bắt nguồn từ tâm ý ta. Nếu bị kẹt vào chúng thì ta sẽ dấn thân đi vào vòng tranh luận về những cái thấy khác nhau. Phải chấm dứt lại sự đối chiếu, so sánh, và quán sát xem có chỗ nào sai lầm (nơi tri giác ta) không, nếu không thì sự thực là chính mình sai lầm mà mình lại nói người khác sai lầm.

11. Mình sai lầm mà mình lại nói người khác sai lầm, kẻ kia cũng tự cho họ là đẹp là lành và muốn mình đi theo họ. Ai cũng tự khen mình là hay là giỏi, vì vậy cho nên mới sinh ra tranh cãi và oán thù.

12. Giữ chặt tà kiến, chỉ muốn làm thầy thiên hạ, người ta mãn ý tự cho là cái thấy của người ta là chí thiện, tin rằng cái thấy và cái hành của mình là ở ngôi cao nhất, tôi e rằng một người ba hoa như thế tự mình chưa đạt tới đâu cả.

13. Nếu mình cho cái hiểu biết của kẻ kia là sai lạc, là đáng hổ thẹn, thì kẻ kia cũng sẽ cho cái hiểu biết của mình là sai lạc, là đáng hổ thẹn. Nếu tất cả mọi người đều phân biệt và kỳ thị như thế thì trong đời còn ai không phải là kẻ si mê?

14. "Chỉ khi nào bạn chứng nghiệm được chân lý này thì bạn mới có thể nói rằng bạn được tịnh hóa." Nói như thế thì dễ gây ra biến loạn; đó là nguyên nhân làm phát sinh ra độc đoán, cố chấp và oán hận.

15. Đi theo hành trì một cách khác người, có những kiến giải và những phương pháp thanh lọc khác người, đó không có nghĩa là mình đã đạt tới chân lý tối hậu. Đó là thái độ dẫm chân tại chỗ, làm cho người ta càng ngày càng bị kẹt cứng vào tư kiến của mình.

16. Nếu ai cũng khư khư nắm chặt tư kiến, cho mình là minh triết, thì còn có ai là si mê nữa? Còn có ai để mình chê trách nữa? Nói rằng pháp của kẻ kia không có khả năng tịnh hóa, mình đang sử dụng cái kế đạt của mình để tự cho mình là cao diệu bậc nhất.

17. Kẹt vào cái thấy của mình, tự cho mình là tự tại, kẻ kia dấn thân vào các cuộc tranh chấp loạn xị trong đời. Buông bỏ mọi ý niệm về sở tác, bậc hiền giả đạt tới sự mầu nhiệm của cái vô tác và cái vô sở tác.

Đại Ý

Kinh này nói về thái độ độc quyền về chân lý và những tai hại do thái độ ấy gây ra. Khi ta tin rằng cái thấy của ta là chân lý thì ta cũng tin rằng con đường ta đi là con đường duy nhất đưa tới chân lý. Đây là gốc rễ của độc tài, của bạo động.

Có người đi tìm chân lý bằng cách học hỏi, suy tư, hay đi vay mượn cái thấy của người khác. Cái chân lý ấy không phải là chân lý vì đó chỉ là sản phẩm của trí năng mà không phải là một kinh nghiệm tâm linh mình đã trực tiếp thân chứng. Có bao nhiêu ý tưởng về chân lý là có bấy nhiêu chân lý. Thực ra chân lý chỉ có thể là một, và không thể có hai chân lý chống đối nhau. Kẹt vào cái thấy của mình, điều đó chứng tỏ mình chưa thực chứng được chân lý. Những chủ thuyết được đưa ra là do sự suy nghĩ riêng của từng người. Bài thi kệ thứ chín nói rõ: sự thật là một, những cái thấy về sự thật thì nhiều. Cái thấy là kiến, là tư kiến của từng người. Còn tư kiến là còn tà kiến. Chân lý vượt thoát mọi kiến, mọi tư kiến, mọi tà kiến. Chân lý vượt thoát mọi ý niệm. Ngôn ngữ và ý niệm không có khả năng chuyên chở chân lý. Cho nên người đạt đạo không đưa ra một chủ thuyết về chân lý. Cái quan trọng nhất không phải là một chủ trương về chân lý. Cho nên kẻ thành đạo không có nhu yếu thuyết giảng về chân lý, mà chỉ muốn cung cấp những phương pháp giúp người ta đi tới trên con đường chuyển hóa và tịnh hóa. Nghĩa là diệt trừ vô minh và phiền não. Chân lý không phải là một đối tượng có thể nắm bắt, cho nên người đạt đạo buông bỏ mọi sự nắm bắt và có tự do lớn. Không nắm bắt, bởi vì làm gì có đối tượng nắm bắt, đây là sự hình thành giáo lý vô nguyện, vô đắc, vô sở đắc sau này. Ta có thể thấy được sự khai thị này ở bài thi kệ thứ mười bảy.

Bài kệ 1 Nhân các niệm bỉ diệc tri 人 各 念 彼 亦 知 　　 Các dục thắng tuệ khả thuyết 各 欲 勝 慧 可 說 Hữu năng tri tận thị pháp 有 能 知 盡 是 法 Biến hành cầu mạc ngung giải 遍 行 求 莫 隅 解

Bài kệ 2 Thủ như thị tiện sanh biến 取 如 是 便 生 變 Si kế bỉ ngã thiện tuệ 癡 計 彼 我 善 慧 Chí thành ngôn vân vi đẳng 至 誠 言 云 為 等 Nhất thiết thị thiện ngôn thuyết 一 切 是 善 言 說

Bài kệ 3 Bất tri bỉ hữu pháp vô 不 知 彼 有 法 無 Minh vô tuệ tùy bỉ hiệt 冥 無 慧 隨 彼 黠 Minh nhất thiết thống viễn hiệt 冥 一 切 痛 遠 黠 Sở niệm hành tất bỉ hữu 所 念 行 悉 彼 有

Bài kệ 4 Tiên kế niệm khước hành thuyết 先 計 念 却 行 說 Tuệ dĩ tịnh ý thiện niệm 慧 已 淨 意 善 念 Thị tất bất vọng hiệt giảm 是 悉 不 望 黠 減 Tất sở niệm trước ý chỉ 悉 所 念 著 意 止

Bài kệ 5 Ngã bất cư thị tất thượng 我 不 据 是 悉 上 Ngu khả hành chuyển tướng khiên 愚 可 行 轉 相 牽 Tự kiến cẩn vị khả đế 自 見 謹 謂 可 諦 Tự kỷ si phục thọ bỉ 自 己 癡 復 受 彼

Bài kệ 6 Tự thuyết pháp độ vô cập 自 說 法 度 無 及 Dĩ tự không tham lai đạo 以 自 空 貪 來 盜 Dĩ bát minh chuyển tướng minh 已 八 冥 轉 相 冥 Học hà cố nhất bất đạo 學 何 故 一

不 道

Bài kệ 7 Nhất đế tận nhị hữu vô 一 諦 盡 二 有 無 Tri thị đế bất điên đảo 知 是 諦 不 顛 倒 Vị bất tận đế tùy ý 謂 不 盡 諦 隨 意 Dĩ cố học nhất bất thuyết 以 故 學 一 不 說

Bài kệ 8 Hà đế thị dư bất thuyết 何 諦 是 餘 不 說 Đương tín thùy tận dư thuyết 當 信 誰 盡 餘 說 Nhiêu dư đế đương hà tùng 饒 餘 諦 當 何 從 Tùng hà hữu sanh ý thức 從 何 有 生 意 識

Bài kệ 9 Thức vô dư hà thuyết dư 識 無 餘 何 說 餘 Tùng dị tưởng phân biệt trạch 從 異 想 分 別 擇 Nhãn sở kiến vi trước khả

眼 所 見 為 著 可 Thức nhược khi tận nhị Pháp 識 若 欺 盡 二 法

Bài kệ 10 Văn kiến giới tại ý hành 聞 見 戒 在 意 行 Trước dục hiệt biến tụng kiến 著 欲

黠 變 訟 見 Chỉ giáo kế quán hà tu 止 校

計 觀 何 羞 Thị dĩ si phục thọ bỉ 是 以 癡 復 授 彼

Bài kệ 11 Si hà tùng thụ dữ bỉ 癡 何 從 授 與 彼 Bỉ ỷ khả thiện hiệt ngã 彼 綺 可 善 黠 我 Tiện tự thự thiện thuyết dĩ 便 自 署 善 說 已 Hữu tụng bỉ tiện sanh oán 有 訟 彼 便 生 怨

Bài kệ 12 Kiên tà kiến vọng sư sự 堅 邪

見 望 師 事 Tà hiệt khốc mãn ỷ cụ 邪 黠 酷 滿 綺

具 Thường tự khủng ngữ bất đáo 常 自 恐 語 不 到 Ngã thường giới kiến thị tịch 我 常 戒 見 是 辟

Bài kệ 13 Kiến bỉ đế tà tàm tạng 見 彼 諦 邪 慚 藏 Bổn tự hữu tàm tạng hiệt 本 自 有 慚 藏 黠 Dĩ tất tri hiệt phân biệt 以 悉 知 黠 分 別 Si tất vô hợp hiệt hành 癡 悉 無 合 黠 行

Bài kệ 14 Thị vi đế trụ nãi thuyết 是 為 諦 住 乃 說 Tất khả tịnh tự sở Pháp 悉 可 淨 自 所 法 Như thị thủ tiện loạn biến 如 是 取 便 亂 變 Tự nhân duyên thống trước ô 自 因 緣 痛 著 污

Bài kệ 15 Tùng dị hành đắc giải tịnh 從 異 行 得 解 淨 Bỉ tuy tịnh bất chí tận 彼 雖 淨 不 至 盡 Thị dị học văn tọa an 是 異 學 聞 坐 安 Tự tham câu ngã kiên thịnh 自 貪 俱 我 堅 盛

Bài kệ 16 Tự kỷ thịnh kiên phòng tham 自 己 盛 堅 防 貪 Hữu hà si vi bỉ thuyết 有 何 癡 為 彼 說 Tuy giáo bỉ Pháp vị tịnh 雖 教 彼 法 未 淨 Sanh kế độ tự cao diệu 生 計 度 自 高 妙

Bài kệ 17 Đế trú thích tự tại tác 諦 住 釋 自 在 作 Tuy thượng thế diệc hữu loạn 雖 上 世 亦 有 亂 Khí nhất thiết sở tác niệm 棄 一 切 所 作 念 Diệu bất tác hữu sở tác 妙 不 作 有 所 作

Kinh Buông Bỏ Nắm Bắt

(Pháp Quán Phạm Chí Kinh)

Nghĩa Túc Kinh, Kinh thứ 12, Đại Tạng Tân Tu 198 (tương đương với Mahàviyùha Sutta,Sutta-Nipàta 895-914)

Bối cảnh

Đây là kinh Pháp Quán Phạm Chí. Khung cảnh dựng lên cho kinh cũng giống như khung cảnh của kinh thứ mười một: Trong pháp hội lớn tại thành Ca Tỳ La Vệ có 500 vị khất sĩ tham dự, có cả sự có mặt của các thiên thần, địa thần mười phương, và bốn vị thiên vương, vị Phạm Chí Pháp Quán có mặt đang nghi ngờ về đạo lý duyên khởi, cho nên nhân đó Bụt nói kinh này.

1.Khi đã bị kẹt vào cái thấy của mình rồi thì người ta ưa tuyên bố: "đây mới thật là chân lý." Cái xảy ra sau đó hoặc là bị mọi người chống đối, hoặc được mọi người khen ngợi.

2.Ít ai biết hổ thẹn về cái thấy còn thiếu sót của mình. Ít ai thấy rằng tranh cãi thường đưa tới một trong hai hậu quả ấy (một là hơn, một là thua). Vậy ta nên nhổ tận gốc cái ý muốn tranh cãi để thực tập mà đạt cho tới cái bình an, nơi đó không còn (nhu yếu) tranh cãi nữa.

3.Tất cả các pháp đều có thể tính bình đẳng, giống như mặt đất. Chưa nếm trải được điều đó thì phải tìm cách thực chứng cho được. Nếu không thấy được cái nền tảng bình đẳng ấy thì làm sao có thể sống chung an lạc với nhau? Và làm sao để những gì mình thấy, nghe và nói không đem lại tranh chấp?

4.Ham được người ta khen ngợi là nguyên nhân khiến cho kẻ khác không ưa thích mình. Kẹt vào những gì mình thấy và nghe, vướng vào nhận thức và lề thói tranh chấp lưỡng nguyên, những kẻ này ai có thể giúp cho họ sáng mắt ra được? Ái dục chưa được đoạn trừ, những kẻ ấy sẽ phải còn tiếp tục trong vòng luân hồi sinh tử.

5.Nghĩ rằng sử dụng những cấm giới và nghi lễ mà mình đang hành trì sẽ đem lại cho mình sự thanh tịnh, nghĩ rằng mình đã khám phá và nắm được chân lý, người kia chưa thực sự đạt tới tịnh hóa, người ấy chỉ có chủ tâm gặt hái tiếng ngợi khen của thế gian

6.Không có tuệ giác mà đi tìm sự hành trì, đó là nguyên nhân đưa tới bao lầm lỡ, cũng như đi tìm sự thanh tịnh nơi sự học hỏi các chủ thuyết thì tự mình đánh mất giáo nghĩa chân thật và tiếp tục đi vào cái khổ của sinh tử.

7.Không nỗ lực trong công phu hành trì thật sự, khi mà cái hiểu và cái làm chỉ còn nằm trong phạm vi tư duy, thì người ta không thể chấm dứt được sinh tử luân hồi. Tuệ giác đối với người ấy chỉ là những lý thuyết.

8.Buông bỏ tất cả những lễ nghi và cấm giới, buông bỏ tất cả mọi ý niệm về tội và phúc, thanh tịnh và ô nhiễm, lúc đó vị hành giả mới không còn bị vướng vào những lo lắng u sầu về vấn đề thanh tịnh và nhiễm ô.

9.Nói rằng tu theo phép này là tốt nhất, và ai không tu tập theo phép này đều là những người đang lầm đường, những người đã đi lạc quá xa, nói như thế thì sẽ gây tranh chấp biến loạn. Ai cũng chỉ nhân danh chân lý để đi tìm kiếm chút lợi danh trong cuộc đời.

10.Cho giáo lý của mình là toàn hảo, và các giáo lý khác đều còn thô lậu và có nhiều khiếm khuyết, không có giáo lý nào so được với giáo lý của mình, đó là lý do sinh ra tranh chấp và thù oán. Ai cũng có khuynh hướng muốn nói rằng cái thấy và cái hành trì của mình là cách thức duy nhất giữ cho mình không bị sa đọa vào ô nhiễm.

11.Ai cũng cho chủ thuyết của mình là hay nhất, không có giáo pháp nào có lợi lạc bằng, không có nguồn tuệ giác nào khác có thể đem tới sự tịnh hóa như nguồn tuệ giác của mình. Chính vì thế mà người ta bị kẹt cứng vào cái chủ thuyết của chính mình không thoát ra được.

12.Mỗi người tự tôn sùng cái chủ thuyết của mình, cho đó là điểm cao nhất của sự học hỏi, đã từng được chính bậc đạo sư đích thân diễn giải. Sự thật là chủ thuyết kia chỉ là một lý thuyết suông, không phải là một pháp môn thực tập. Trong khi đó, sự tịnh hóa chỉ có thể xảy ra khi người ta hết lòng hành trì.

13.Kẻ này nói sự thật là cái này, kẻ kia nói sự thật là cái kia, và cái thấy nào cũng có thể là đúng, cũng có thể là sai. Nhưng một khi đã bị kẹt vào cái thấy của mình rồi thì người ta dễ gây thù oán với kẻ khác. Lý do là khi mình đã cố chấp cho cái thấy của mình là cao nhất thì mình luôn luôn nói giọng tự cao tự đại.

14.Chấp nhận và vướng vào một chủ thuyết, cho rằng nhờ đó mà mình đã được giải thoát, tâm ý tuy có tin tưởng vào điều này nhưng trên thực tế chẳng có cái giải thoát thực sự nào xảy ra cả. Lý do là tại mình chỉ biết nói cho hay, và cái chủ thuyết kia chưa bao giờ đem lại sự giải thoát cho mình cả. 15.Hãy quán sát người đời đang kẹt vào tâm (ý niệm) và vật, đang lấy trí năng của họ để tìm hiểu về hai cái ấy. Dù ta có tìm hiểu được bao nhiêu về hai cái ấy thì cũng không phải nhờ thế mà ta được thanh tịnh và chuyển hóa.

16.Có được một pháp môn thực tập có công năng đưa tới tuệ giác thì mình không còn bị hệ lụy (vào bất cứ một chủ thuyết nào). Cái thấy và cái biết (của mình), mình cũng không bị vướng mắc vào đó. Không đi tìm cái khuyết điểm của người, chỉ lo hành trì cho đúng pháp, người hành giả vượt qua mọi tranh cãi, không chấp nhận tham dự vào bất cứ một cuộc tranh cãi nào.

17.Thực tập quán chiếu cho đến nơi đến chốn, không đi theo một học thuyết nào, không chấp chặt một ý thức hệ nào, như đóng chặt tất cả các cánh cửa để phòng ngự mọi tham đắm, người hành giả chỉ thực tập quán chiếu mà không đi tìm những lý thuyết hấp dẫn kỳ lạ.

18.Bậc Mâu Ni đã buông bỏ được tất cả những gì mà người đời thường hay nắm bắt, không còn lận đận với sở thủ và sở sinh (đối tượng nắm bắt và đối tượng trở thành). Vị ấy không chọn lựa một quan điểm hay đi theo một phe phái nào trong những cuộc tranh chấp và cảm thấy thanh thản tự tại giữa đám quần chúng phàm tục đang buồn khổ và oán ghét nhau.

19 Đã buông bỏ những ham muốn ngày xưa, và không đang xây dựng một ham muốn mới nào, vị ấy không còn cầu mong gì nữa, và do đó sẽ không còn vướng bận gì nữa. Vị ấy đã thoát ra khỏi mọi tín ngưỡng sai lạc, đã dũng mãnh bước qua, đã vượt thoát thời gian, đi vào kiếp ngoại.

20.Vị ấy không còn nghi nan gì nữa đối với tất cả các chủ thuyết, không còn bị kẹt vào bất cứ một cái gì đã nghe, đã thấy và đã nghĩ. Sau khi buông bỏ được gánh nặng, vị Mâu Ni đã thực sự giải thoát, không còn mong mỏi một cái gì nữa cả, hoặc cho quá khứ hoặc cho tương lai.

Đại Ý

Kinh này nối tiếp đề tài kinh thứ mười một và cũng nói về những tai hại do sự nắm bắt chân lý gây ra. Nhưng kinh cũng đưa ta đi xa hơn.

Người xuất sĩ phải quyết tâm diệt trừ ái dục, đừng để vướng vào nhận thức lưỡng nguyên và tranh chấp lưỡng nguyên. Đừng để thì giờ đi tìm và gặt hái tiếng khen ngợi của thế gian. Đó là tinh yếu của các bài thi kệ thứ tư và thứ năm của kinh. Muốn vượt thoát cái thấy nhị nguyên, phải quán chiếu về tính bình đẳng của vạn pháp để thấy được ta trong người, người trong ta, cái này trong cái kia, cái kia trong cái này. Chứng nghiệm được thể tính bình đẳng của vạn pháp sẽ không còn nhu yếu tự hào và tranh cãi. Đừng vướng vào bất cứ một chủ thuyết nào, một tư kiến nào, vì tất cả đều là lý thuyết suông, không phải là pháp môn thực tập. Không có công năng giúp ta chuyển hóa và trị liệu. Đó là thông điệp của bài thi kệ thứ mười hai.

Vị mâu ni là người buông bỏ được mọi nắm bắt bởi vì vị ấy thấy được chân lý không phải là một đối tượng có thể nắm bắt. Vị mâu ni cũng không mong cầu trở thành, bởi vì thấy được rằng không có đối tượng trở thành. Cũng như sóng đã là nước, sóng không cần đi tìm để nắm bắt nước, để trở thành nước. Vị mâu ni buông bỏ mọi trông cầu, dù là trông cầu vượt thoát sinh tử. Bởi vì vị ấy đã thoát ra khỏi mọi tín ngưỡng sai lạc, trong đó có ý niệm kiếp này và kiếp sau. Bởi vì vị ấy đã thoát ra được ý niệm thời gian, đi vào kiếp ngoại. Đây là chất liệu của giáo lý buông bỏ bốn ý niệm ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả của kinh Kim Cương và giáo lý thọ mạng vô lượng của kinh Pháp Hoa sau này.

Vị mâu ni là người đã buông bỏ được mọi gánh nặng, nhất là gánh nặng trông cầu.

Bài kệ 1 Như nhân duyên kiến hữu ngôn 如 因 緣 見 有 言 Như dĩ thủ tất thuyết thiện 如 已 取 悉 說 善 Nhất thiết bỉ ngã diệc khinh 一

切

彼

我

亦

輕 Diệc hoặc trí tại thiện duyên 亦

或

致

在

善

緣

Bài kệ 2 Thiểu tự tri hữu tàm tu 少 自 知 有 慚 羞 Tranh biến bổn thuyết lưỡng quả 諍 變 本 說 兩 果 Kiến như thị xả biến bổn 見

如

是

捨

變

本 Nguyện quán an vô biến xứ 願

觀

安

無

變

處

Bài kệ 3 Nhất thiết bình diệc như địa 一

切

平

亦

如

地 Thị vị thường đương kiến đẳng 是

未

嘗

當

見

等 Bổn bất đẳng tùng hà đồng 本 不 等 從 何 同 Kiến văn thuyết mạc tác biến 見 聞 說 莫 作 變

Bài kệ 4 Ỷ trước thị chúng khả ác 猗

著

是

眾

可

惡 Khả kiến văn diệc sở niệm 可

見

聞

亦

所

念 Vũ xuất tịnh thùy vi minh 雨

出

淨

誰

為

明 Ái vị trừ thân phục thân 愛

未

除

身

復

身

Bài kệ 5 Dĩ giới nhiếp sở phạm tịnh 以

戒

攝

所

犯

淨 Hành đế tường dĩ cụ trú 行 諦 祥 已 具 住 Ư thị ninh kinh chí tịnh 於 是 寧 經 至 淨 Khả khủng thế tại thiện thuyết 可

恐

世

在

善

說

Bài kệ 6 Dĩ ly đế cánh cầu hành 已 離 諦 更 求 行 Tất tùng tội nhân duyên thọ 悉 從 罪 因 緣 受 Diệc như thuyết lực cầu tịnh 亦

如

說

力

求

淨 Tự nghĩa thất sanh tử khổ 自

義

失

生

死

苦

Bài kệ 7 Hành lực cầu diệc bất thuyết 行

力

求

亦

不

說 Nhãn như hành diệc tư duy 眼

如

行

亦

思

惟 Tử sanh vô tận tùng thị 死

生

無

盡

從

是 Như thị tuệ diệc như thuyết 如

是

慧

亦

如

說

Bài kệ 8 Giới bỉ hành nhất thiết xả 戒 彼 行 一 切 捨 Tội diệc phước xả viễn khứ 罪

亦

福

捨

遠

去 Tịnh diệc cấu bất niệm giác 淨 亦 垢 不 念 覺 Vô triêm ô tịnh ai thọ 無

沾

污

淨

哀

受

Bài kệ 9 Tu thị pháp độ bỉ nhất 修 是 法 度 彼 一 Thuyết vô hành vi viễn khi 說 無 行 為 遠 欺 Thọ như thị tiện tăng biến 受 如 是 便 增 變 Các nhân đế thế tà lợi 各

因

諦

世

邪

利

Bài kệ 10 Tự sở Pháp tiện xưng cụ 自 所 法 便 稱 具 Kiến bỉ Pháp cật vi lậu 見 彼 法 詰 為 漏 Vô đẳng hành chuyển tướng oán 無 等

行 轉 相 怨 Tự kiến hành bất tùy ô 自 見 行 不 隨 污

Bài kệ 11 Phàm sở thuyết hiệt đại khủng 凡

所

說

黠

代

恐 Vô ư pháp hữu sở ích 無

於

法

有

所

益 Vô tuệ chúng dị thuyết tịnh 無

慧

眾

異

說

淨 Sở hệ trước trú các kiên 所

繫

著

住

各

堅

Bài kệ 12 Các tôn Pháp như văn chỉ 各 尊 法 如 聞 止 Diễn như giải tự sư thuyết 演 如 解 自 師 說 Vô Pháp hành đãn hữu ngôn 無 法 行 但 有 言 Bỉ sở tịnh nhân nhất tâm 彼 所 淨 因 一 心

Bài kệ 13 Ngôn như thị bỉ diệc thuyết 言 如 是 彼 亦 說 Nhất sở kiến tùng tịnh đọa 一 所 見 從 淨 墮 Tiện tự kiến oán sở tác 便

自

見

怨

所

作 Tọa thắng tuệ tự đại thuyết 坐

勝

慧

自

大

說

Bài kệ 14 Sở nhiếp trước cầu tiện thoát 所

攝

著

求

便

脫 Niệm sở tín vô sở trú 念

所

信

無

所

住 Bổn sở nhân tại hảo thuyết 本

所

因

在

好

說 Tịnh hạnh tại bỉ vị trừ 淨

行

在

彼

未

除

Bài kệ 15 Quán thế nhân kiến danh sắc 觀 世 人 見 名 色 Dĩ kỳ trí như thọ tri 以 其 智 如

受 知 Dục kiến đa thiểu ngã hữu 欲

見

多

少

我

有 Bất tùng thị thiện tịnh hữu 不

從

是

善

淨

有

Bài kệ 16 Hữu tuệ hành lụy vô hữu 有

慧

行

累

無

有 Tri diệc kiến chánh dĩ thủ 知 亦 見 正 以 取 Kiến vô quá thị pháp hành 見

無

過

是

法

行 Độ thị loạn bất cánh thọ 度

是

亂

不

更

受

Bài kệ 17 Tuệ ý đáo vô sở chí 慧

意

到

無

所

至 Bất kiến kiên thức sở giác 不

見

堅

識

所

覺 Như quan bế chế sở trước 如

關

閉

制

所

著 Đãn hành quán vô thủ dị 但

行

觀

無

取

異

Bài kệ 18 Tôn đoạn thế sở thọ thủ 尊 斷 世 所 受 取 Thủ dữ sanh bất ưng kiên 取 與 生 不 應 堅 Tĩnh diệc loạn tại quán xả 靜

亦

亂

在

觀

捨 Tại thị ác ai phàm nhân 在

是

惡

哀

凡

人

Bài kệ 19 Khí cố thành tân bất tạo 棄 故 成 新 不 造 Vô sở dục hà sở trước 無 所 欲 何 所 著 Thoát tà tín dũng mãnh độ 脫

邪

信

勇

猛

度 Tất dĩ thoát thế phi thế 悉

已

脫

世

非

世

Bài kệ 20 Nhất thiết pháp vô sở nghi 一 切 法 無 所

疑 Tất kiến văn diệc hà niệm 悉 見 聞 亦 何 念 Xả trọng đảm tôn chánh thoát 捨

重

擔

尊

正

脫 Bất nguyện quá thường lai kiến 不

願

過

常

來

見

Kinh Công Phu Thực Tập Căn Bản

(Đâu Lặc Phạm Chí Kinh) Nghĩa Túc Kinh, kinh thứ 13, Đại Tạng Tân Tu 198 tương đương với Tuvatake Sutta, Sutta-Nipàta 915-934

Bối Cảnh

Đây là kinh Đâu Lặc Phạm Chí. Khung cảnh dựng lên: Tại thành Xá Vệ, trên đỉnh núi Lê Sơn, có hai vị quỷ vương tên là Thất Đầu Tướng Quân và Ô Ma Việt Tướng Quân, mỗi vị thống lãnh một phần đất đai. Hai vị cam kết với nhau rằng nếu vị nào khám phá ra được một cái gì có thể gọi là trân quý thì phải báo cho vị kia. Ô Ma Việt phát hiện một bông sen ngàn cánh lớn như bánh xe màu hoàng kim. Cùng với năm trăm thuộc hạ, vị này tới báo tin cho Thất Đầu. Trong khi đó Thất Đầu đã phát hiện ra được sự có mặt của Bụt. Ông ta đọc một bài kệ dài trên sáu mươi câu để ca tụng Bụt rồi mời Ô Ma Việt với thuộc hạ cùng đi với mình tới thăm Bụt. Trong khi gặp gỡ, có một vị Phạm Chí tên là Đâu Lặc còn chưa rõ về giáo lý và sự thực tập của Bụt. Bụt liền nói kinh này.

1.Con xin hỏi bậc thiền giả, bậc thầy tâm linh: Một vị khất sĩ làm sao đạt tới sự lặng lẽ? Làm sao để có được sự mãn nguyện và niềm vui lớn? Vị ấy học hỏi, tu tập như thế nào để chứng nhập được niết bàn và hoàn toàn không còn nắm bắt gì nữa trong cuộc đời?

2.Người ấy trước hết phải thấy rằng gốc rễ của mọi ham muốn là tin tưởng vào sự hiện hữu của một cái bản ngã. Từ tri giác sai lầm về bản ngã ấy mà biết bao nhiêu loạn động phát sinh. Nếu trong tâm ái dục đang còn thì bên ngoài còn có nhiều đổ vỡ. Phải luôn luôn thực tập cảnh giác chánh niệm về điều này.

3.Đừng thấy mình hơn người, thua người hoặc bằng người. Mỗi khi được thiên hạ xưng tụng và khen ngợi, đừng để cho tâm ngạo mạn cống cao phát sinh.

4.Đừng kẹt vào cái sở tri và cái mình đã học hỏi. Phải quán chiếu cả bên trong lẫn bên ngoài. Cần nỗ lực tinh tiến hành trì. Không nắm bắt gì, và không thấy có gì cần nắm bắt.

5.Phải làm chủ được mình, phải thực hiện cho được sự bình an nội tâm. Cái bình an ấy không thể tiếp nhận được từ kẻ khác. Do sự thực tập quán chiếu bên trong mà tâm ý yên tĩnh lại được. Cái yên tĩnh ấy không tới từ bên ngoài.

6.Nên an trú trong hiện tại như an trú trong chiều sâu của biển cả. Ở đó có sự bình an, không hề có sóng gió. Sống tĩnh lặng, tất cả năm uẩn đều được làm cho lắng dịu. Đừng để cho tâm ý và các giác quan bị kích động.

7.Phải phát tâm cầu mong chứng đạt cho được con mắt của trí tuệ lớn. Tự mình chứng đạt và giúp cho kẻ khác chứng đạt. Phải nuôi dưỡng, chế tác đức từ bi và bao dung. Phải thực tập, quán chiếu và tập trung cho tới mức vững chãi.

8.Con mắt đừng nhìn láo liêng bên này bên kia. Không ham nói nhiều, không mất thì giờ nghe những câu chuyện đàm tiếu. Không chạy theo vị ngọt của tham dục. Không có nhu yếu làm sở hữu chủ của bất cứ một cái gì trong cuộc đời.

9.Phải có chánh niệm về những xúc tiếp của cảm quan. Đừng để nẩy sinh ra tâm ý đau buồn. Đừng để nẩy sinh ra tâm ý ham muốn. Đừng để nẩy sinh tâm giận hờn và tâm sợ hãi.

10.Khi được cúng dường thức ăn, thức uống và những vật dụng khác như quần áo, thuốc men… phải tiếp nhận vừa đủ nhu cầu của mình, đừng có tâm chất chứa để dành cho mai sau. Phải biết dừng lại, đừng để cho lòng tham kéo đi.

11.Phải siêng năng thực tập thiền định, ưa ngồi trong rừng cây. Đừng đi vào những nơi đám đông tụ họp, vào chốn hý trường tiêu khiển. Khi ngồi cũng như khi nằm, chọn nơi yên tĩnh và đem hết tâm lực mà hành trì.

12.Đừng ngủ nhiều, phải học hỏi và tu tập cho nghiêm túc. Đừng lơ là, cũng không nên bi quan. Không đánh mất thì giờ trong các cuộc vui rộn ràng. Những gì mà kẻ thế gian ưa chuộng và chạy theo, mình đều buông bỏ.

13.Không thực tập phù phép, bùa chú, đoán mộng. Không bói toán, chấm số tử vi, đoán vận mạng, đoán điềm tốt xấu. Không cầu tự, không làm thầy địa lý, không kết nghĩa với người thế gian.

14.Không mua bán, không tạo lãi. Không hùn vốn để kiếm lợi tức. Gặp gỡ người trong xóm làng, đừng đi theo họ với mục đích mưu cầu lợi dưỡng.

15.Đừng vừa đi vừa nói chuyện. Không được nói lưỡi hai chiều. Suốt một đời tu chỉ nhắm tới sự nghiệp tuệ giác. Hành trì giới luật đừng để sơ suất, kể cả những giới điều nhỏ nhặt.

16.Có ai cật vấn, đừng ngại ngùng. Có ai tôn kính, đừng nói lời đại ngôn. Đừng tham lam, đừng tật đố. Đừng nói lưỡi hai chiều, đừng giận dữ hoặc buồn phiền.

17.Không nói những lời thô, lậu, tà vọng. Đừng làm điều gì có thể gây ra thù oán. Những điều sai quấy đừng bắt chước làm theo. Phải biết hổ thẹn, phải đừng tự hào.

18.Khi nghe những lời thô ác, không dễ thương của những bạn đồng tu hoặc của người thế tục nên giữ im lặng. Đừng tham dự vào. Cũng đừng phản ứng bằng những lời nói tương tự.

19.Đã có cơ duyên gặp được chánh pháp của bậc Như Lai thì phải để hết tâm ý hành trì, đừng ham vui nữa. Nên thực tập hết lòng theo lời Gotama chỉ dạy để đạt tới cái yên tĩnh của niết bàn.

20.Nuôi lớn tuệ giác, chánh pháp không bao giờ lãng quên. Phải tập thấy được chân lý bằng con mắt của chính mình. Vị khất sĩ luôn luôn thực tập theo tuệ giác của đức Như Lai mà không chạy theo những cái hào nhoáng bên ngoài của thế gian nữa.

Đại Ý

Kinh này là một kinh rất quý đối với người xuất gia vì trong kinh Bụt chỉ dạy rất cặn kẽ và rất thiết thực về công phu thực tập hằng ngày của một vị xuất gia chân chính. Mỗi bài thi kệ là một viên ngọc bích. Có cả thảy là hai mươi bài thi kệ. Kinh này đáng để cho tất cả mọi người xuất gia học thuộc lòng. Kinh này đích thực là cẩm nang của người xuất gia.

Bài thi kệ thứ nhất là câu hỏi. Tu tập như thế nào để buông bỏ được mọi nắm bắt và thực chứng được niết bàn?

Bài thứ hai: Phải thực tập chánh niệm để thực chứng được vô ngã, và do đó mới nhổ được gốc rễ của ái dục.

Bài thứ ba: Đã thấy được vô ngã thì ba loại mặc cảm hơn người thua người và bằng người sẽ được tiêu tán.

Bài thứ tư: Vượt sở tri chướng, đừng ôm chặt kiến thức mình có.

Bài thứ năm: Phải có an mới có lạc. Bình an thật sự đến từ bên trong.

Bài thứ sáu: Phải an trú trong hiện tại mới thật sự có bình an. Phải biết cách thực tập chỉ và quán để làm lắng dịu thân và tâm.

Bài thứ bảy: Trái tim của sự thực tập là giới, định và tuệ. Tam học chế tác và nuôi dưỡng tình thương.

Bài thứ tám: Mắt đừng nhìn láo liêng, miệng đừng ham nói nhiều, không chạy theo vị ngọt của tham dục, đừng tìm cách làm sở hữu chủ của bất cứ một cái gì (như một cái hội hay một cái chùa).

Bài thứ chín: Hộ trì sáu căn, đừng để phát sinh tâm hành đau buồn, đam mê và sợ hãi.

Bài thứ mười: Tiêu thụ vừa đủ, có chừng mực.

Bài thứ mười một: Đừng tìm tới những đám đông, những nơi náo nhiệt.

Bài thứ mười hai: Đừng ngủ nhiều, để thì giờ mà học hỏi tu tập. Đừng đánh mất thì giờ trong những cuộc vui rộn ràng.

Bài thứ mười ba và mười bốn: Không sống bằng tà mạng.

Bài thứ mười lăm: Phải thực tập chánh ngữ, ái ngữ.

Bài thứ mười sáu, mười bảy và mười tám: Phải thực tập khiêm cung, tàm quý.

Bài thứ mười chín và hai mươi: Phải tiếp cận chân lý bằng kinh nghiệm của mình chứ không nên vay mượn kiến thức của kẻ khác.

Bài kệ 1 Nguyện vấn hiền Thần du viết 願

問

賢 神 俞

曰 Viễn khả tĩnh đại hỉ túc 遠

可

靖

大

喜

足 Tùng hà kiến học đắc diệt 從

何

見

學

得

滅 Tất bất thọ thế sở hữu 悉

不

受

世

所

有

Bài kệ 2 Bổn thị dục đa hiện ngã 本 是 欲 多 現 我 Tùng nhất ỷ tiện tất loạn 從 一 綺 便 悉 亂 Sở khả hữu nội ái dục 所 可 有 內 愛 欲 Tùng hóa hoại thường giác thức 從 化 壞 常 覺 識

Bài kệ 3 Mạc dụng thị tiện tự kiến 莫

用

是

便

自

見 Bất cập giảm nhược dữ đẳng 不

及

減

若

與

等 Tuy kiến dự chúng sở xưng 雖

見

譽

眾

所

稱 Mạc cống cao quyết bỉ trú 莫

貢

高

蹶

彼

住

Bài kệ 4 Như sở Pháp vi dĩ tri 如

所

法

為

已

知 Nhược tại nội nhược tại ngoại 若

在

內

若

在

外 Cường lực tiến sở tại tác 強

力

進

所

在

作 Vô sở đắc thủ vô hữu 無

所

得

取

無

有

Bài kệ 5 Thả tự thủ hành cầu diệt 且 自 守 行 求 滅 Học mạc tùng bỉ cầu diệt 學 莫 從 彼 求 滅 Dĩ nội hành ý trước diệt 以 內 行 意 著 滅 Diệc bất nhập tùng hà hữu 亦 不 入 從 何 有

Bài kệ 6 Tại xứ như hải trung ương 在 處 如 海 中 央 Vô triều ba an bình chánh 無 潮 波 安

平 正 Nhất thiết chỉ trụ diệc nhĩ 一 切 止 住 亦 爾 Giác mạc tăng thức dữ ý 覺 莫 增 識 與 意

Bài kệ 7 Nguyện tác Đại Tuệ nhãn thị 願

作

大

慧

眼

視 Dĩ chứng Pháp phục hiện bỉ 已

證

法

復

現

彼 Nguyện tác quang nhân thiện thứ 願

作

光

仁

善

恕 Chư kiểm thức tùng trí định 諸

撿

式

從

致

定

Bài kệ 8 Thả nhiếp nhãn tả hữu trước 攝

眼

左

右

著 Bất thọ ngôn quan bế thính 不

受

言

關

閉

聽 Giới sở vị mạc tham trước 戒

所

味

莫

貪

著 Ngã vô sở thế sở hữu 我

無

所

世

所

有

Bài kệ 9 Thân sở hữu nhược thô tế 身

所

有

若

麤

細 Mạc hoàn niệm tác bi tư 莫

還

念

作

悲

思 Sở khả niệm tiện sanh nguyện 所

可

念

便

生

願 Hữu lai khủng tuệ mạc úy 有

來

恐

慧

莫

畏

Bài kệ 10 Sở đắc lương cập ẩm tương 所

得

糧

及

飲

漿 Sở đương dụng nhược y bị 所

當

用

若

衣

被 Thủ túc chỉ mạc lự hậu 取

足

止

莫

慮

後 Tùng thị chỉ dư mạc tham 從

是

止

餘

莫

貪

Bài kệ 11 Thường hành định lạc thọ gian 常

行

定

樂

樹

間 Xả thị lý vô hí phạm 捨

是

理

無

戲

犯 Nhược tại tọa nhược tại ngọa 若

在

坐

若

在

臥 Nhàn tĩnh xứ học lực hành 閑

靜

處

學

力

行

Bài kệ 12 Mạc tự oán quyên thùy ngọa 莫

自

怨

捐

睡

臥 Tại học hành thường nghiêm sự 在

學

行

常

嚴

事 Khí ám hốt cập hí hư 　 棄

晻

忽

及

戲

譃 Dục thế hảo tất viễn ly 欲

世

好

悉

遠

離

Bài kệ 13 Xả binh tạc hiểu giải mộng 捨 兵 鑿 曉 解 夢 Mạc quán túc thiện ác hiện 莫 觀 宿 善 惡 現 Mạc hiện tuệ ư bào thai 莫 現 慧 於 胞 胎 Tất mạc tạc khả thiên thân 悉 莫 鑿 可 天 親

Bài kệ 14 Mạc tạo tác ư mại mãi 莫

造

作

於

賣

買 Mạc ư bỉ hành khi lợi 莫

於

彼

行

欺

利 Mạc tác tham chỉ huyền quốc 莫

作

貪

止

縣

國 Mạc tùng bỉ cầu dục lợi 莫

從

彼

求

欲

利

Bài kệ 15 Mạc lạc hành bất thành thuyết 莫

樂

行

不

誠

說 Tất mạc hành lưỡng diện từ 悉

莫

行

兩

面

辭 Tận thọ cầu tuệ sở hành 盡

壽

求

慧

所

行 Cụ trì giới mạc khinh lậu 具

持

戒

莫

輕

漏

Bài kệ 16 Hoành lai cật mạc khởi khủng 橫

來

詰

莫

起

恐 Kiến tôn kính mạc đại ngữ 見

尊

敬

莫

大

語 Sở tham khí bất khả tật 所

貪

棄

不

可

嫉 Xả lưỡng thiệt nhuế bi Pháp 捨

兩

舌

恚

悲

法

Bài kệ 17 Sở dục ngôn học tham trước 所

欲

言

學

貪

著 Mạc xuất thanh thô tà lậu 莫

出

聲

麤

邪

漏 Vô tu tàm mạc tùng học 無

羞

慚

莫

從

學 Sở thí hành mạc thủ oán 所

施

行

莫

取

怨

Bài kệ 18 Văn thô ác bất thiện thanh 聞

麤

惡

不

善

聲 Tùng đồng học nhược phàm nhân 從

同

學

若

凡

人 Thiện quan bế mạc dữ đồng 善

關

閉

莫

與

同 Tuệ phản ưng bất quá thân 慧

反

應

不

過

身

Bài kệ 19 Tri Như Lai đế dĩ chánh 知

如

來

諦

已

正 Bất hí tác trước ý tác 不

戲

作

著

意

作 Tùng yến tịnh kiến dĩ diệt 從

宴

淨

見

已

滅 Bất hí nghi Cồ Đàm giáo 不

戲

疑

瞿

曇

教

Bài kệ 20 Tự trí tuệ bất vong Pháp 自

致

慧

不

忘

法 Chứng Pháp vô số dĩ kiến 證

法

無

數

已

見 Thường tùng tuệ Như Lai học 常

從

慧

如

來

學 Hảo bất trước tùng thị tuệ 好

不

著

從

是

慧

Kinh Phòng Hộ

(Tỳ Khưu Ni Liên Hoa Sắc Kinh) Nghĩa Túc Kinh, kinh thứ 14, Đại Tạng Tân Tu 198 tương đương với Sàriputta Sutta, Sutta-Nipàta 955-975

Bối Cảnh

Đây là kinh Liên Hoa Sắc Tỳ Khưu Ni. Tỳ Khưu Ni Liên Hoa Sắc là một sư cô đã tu chứng, đã đắc quả a la hán và đã có thần thông. Khung cảnh dựng lên: Bụt lên cung trời Đao Lợi để thăm mẹ là phu nhân Mahamaya và dạy đạo cho Ngài. Chư thiên nhân dịp này được thừa hưởng sự giáo hóa của Bụt đầy đủ. Bụt ở trên ấy ba tháng. Dưới này thầy Mục Kiền Liên hướng dẫn tứ chúng tu tập. Sau ba tháng, thầy Mục Kiền Liên được tứ chúng khẩn cầu đi mời Bụt về. Bụt về đại chúng đi đón tiếp rất đông đảo. Hai giới trời và người quy tụ lại để được nghe Bụt giảng dạy và hướng dẫn thực tập. Sư cô Liên Hoa Sắc cũng có mặt tại đây. Cùng các vị hiền giả khác, sư cô đọc lên những lời tán thán đức Thế Tôn. Thầy Xá Lợi Phất cũng có dịp tán dương Bụt và sau đó đặt những câu hỏi về những khó khăn và hiểm nguy mà một vị xuất gia có thể gặp phải trên bước đường tu học. Và Bụt đã trả lời bằng kinh này.

1.Chưa từng thấy ai (sáng rỡ) như Bụt. Chưa từng nghe ai nói lời (tuyệt diệu) như Ngài. Từ cung trời Đao Lợi đi xuống, Đức Thế Tôn là bậc có uy lực tuyệt vời.

2.Được cả hai cõi thiên và nhân ngưỡng mộ, Ngài là hiện thân của một cái thấy có khả năng soi sáng cho cõi đời đầy tục lụy và tham đắm này. Cái bình an vĩ đại của Ngài không có gì có thể lay chuyển được. Mang niềm vui, một mình Ngài đi giữa cõi thế gian.

3.Con đã may mắn tìm tới được với Ngài, bậc giác ngộ, bậc vô ưu. Bậc đã lên tới đỉnh cao của sự giác ngộ và đã trở về cõi trần thế để giáo hóa. Ngài là người đã để ra bao nhiêu công phu tâm ý để đạt tới giải thoát. Đã đánh tan được dục vọng, đã thoát ra khỏi được cuộc đời ác trược. Xin Ngài ban cho chúng con một ít những giáo nghĩa tốt đẹp của Ngài.

4, 5. Nếu một vị khất sĩ quyết tâm từ bỏ cuộc sống trần lụy, can đảm đi tìm tới một chỗ vắng người, dưới một gốc cây, một vùng khoáng dã, nơi rừng sâu, hoặc trong một am thất. Hoặc ở trên núi cao, tìm một chỗ để ngồi và để nghỉ lưng thì vị ấy sẽ có thể gặp những tai nạn hiểm nguy nào? Làm sao để vị ấy đừng có sợ hãi? Làm sao để vị ấy có thể thực tập mà đạt tới chỗ thoát ly sinh tử?

6.Có bao nhiêu loại tai nạn và hiểm nguy của cuộc đời đang chờ đợi vị ấy? Có những dấu hiệu và âm thanh nào báo cho vị ấy biết những tai nạn và hiểm nguy kia?

Làm sao khi qua lại, khi nghỉ ngơi vị khất sĩ được vắng yên, không bị xáo động bởi những âm thanh vọng tới?

7.Vị khất sĩ muốn đạt tới an lành cần phải nói gì? Phải làm gì cho đúng? Phải trì giới như thế nào? Phải thực tập làm sao để đừng nửa chừng đánh mất sự hành trì của mình?

8.Tu tập như thế nào để giới thân không bị sứt mẻ? Làm sao để khi đi thì đi một mình, không đàn đúm với ai? Làm sao để có ý chí gột sạch được u mê, để tìm cầu tuệ nhãn, giống như một người thợ rèn luyện thép, loại ra được những chất quặng dơ bên trong?

9.Bụt dạy có năm cái hiểm nguy: ác thú bốn chân, sâu, muỗi, rắn rết và những con người có ý đồ không tốt. Nhưng nếu biết sống có chánh niệm và tinh cần thì vị khất sĩ sẽ không bị những thứ ấy làm hại. Vị ấy phải hết lòng tu tập, quyết tâm đừng chạy theo những cái khả ái.

10.Thấy những người ngoại đạo đừng để tâm tới họ. Đừng xuất hiện, đừng nói nhiều, đừng phô trương hình thức. Nếu biết quán chiếu lý vô ngã một cách sâu sắc thì có thể nhẫn xả được tất cả. Đừng ham tới lui chốn phố xá đông người.

11. Đau nhức, bệnh tật, đói lạnh, những cái ấy hãy học cách chịu đựng cho quen, đừng sợ hãi chúng. Hãy sử dụng chánh tinh tiến để chống cự lại và để tự bảo hộ mình.

12. Đừng chạy theo những cái vỏ quyến rũ bên ngoài. Diệt tận gốc những mầm mống của cái ác, đừng cho chúng tiếp tục. Đừng nắm bắt những cái không thể nắm bắt và cả những cái có thể nắm bắt. Đừng vướng mắc vào quá khứ, đừng trông ngóng về tương lai.

13. Duy trì tâm bồ đề, nuôi lớn thiện tâm. Vượt qua hàng rào thị phi, không bao giờ nói lời thô ác. Nhẫn nhịn được những điều bất như ý. Khi đi cũng như khi ngồi thực tập bốn phép nhẫn nhục để vượt qua nhu yếu than trách.

14."Đêm nay ta sẽ ngủ ở đâu? Sáng nay ta sẽ đi khất thực ở xóm nào? Khi trong người có bệnh, làm sao cho hết bệnh, hết đau nhức?" Nếu cả ngày chỉ cứ suy nghĩ về những chuyện như thế thì thật là đáng thương. Phải biết học hỏi cách thức buông bỏ, phải biết hành trì để có thể đạt tới viễn ly.

15.(Khi được cúng dường thức ăn và y dược), đừng nghĩ tới chuyện ngon hay dở, nhiều hay ít. Phải biết tiếp nhận có điều độ. Phải biết dừng lại khi nên dừng lại. Trong khi bước đi giữa thôn làng nếu nghe tiếng người chửi bới thì hãy giữ im lặng, đừng nói lời thô ác để đáp lại.

16.Vị khất sĩ bước đi, hai mắt nhìn xuống, không láo liêng. Dùng thì giờ mà thực tập thiền quán, đừng ham ngủ. Quán duyên khởi, làm cho tâm ý an lành. Đình chỉ vọng niệm, đoạn trừ mọi mối nghi ngờ.

17.Đừng nhận những gì không đáng nhận. Không cho những gì không đáng cho. Phải biết nhìn kẻ khác bằng con mắt từ bi, đừng nạt nộ ai. Nếu có xảy ra chuyện tranh chấp, thì biết đối xử với tâm bình đẳng. Đừng quan trọng hóa chuyện ai đúng ai sai.

18. Mỗi khi bị chửi mắng, đừng nổi cơn thịnh nộ. Đừng nói nặng lời với các bạn đồng tu. Lời nói dịu dàng sẽ thấm dần vào được như nước. Đừng có ý tìm cách dìm người khác xuống.

19.Nếu có ai muốn tỏ bày sự cung kính phải thực tập để đừng bị sự tôn kính ấy chạm đến mình. Sắc đẹp, tiếng hay, vị ngọt, hương thơm, cảm xúc dễ chịu, đừng để cho những cái ấy làm tổn hại đến tự thân.

20. Đối với những cám dỗ, đừng để bị đắm trước. Phải biết điều phục tâm ý mới không bị vướng vào chúng. Vị khất sĩ biết sử dụng giới pháp và thiền quán để đạt tới minh tuệ. Đưa tâm chuyên về một mối để phá cho vỡ được khối vô minh đã được chứa chất từ lâu đời.

Đại Ý

Kinh này bổ túc cho kinh đi trước, nói thêm về Công Phu Thực Tập Căn Bản của người xuất sĩ. Ta thấy rất rõ ràng là thầy Xá Lợi Phất đang đặt những câu hỏi để Bụt trả lời không phải là cho thầy mà cho tất cả các vị khất sĩ đang có mặt trong lúc ấy. Ngay chính những câu hỏi này đã là những lời dạy dỗ của một vị huynh trưởng cho đàn em rồi. Ví dụ những câu hỏi trong các bài thi kệ thứ bảy và thứ tám: vị khất sĩ muốn được an ổn, cần phải nói gì? Không nên nói gì? Phải làm gì cho đúng? Phải trì giới thế nào? Làm sao để đừng bỏ cuộc nửa chừng? Làm thế nào cho giới thân không bị sứt mẻ? Làm sao để mỗi khi bước đi thì đi một mình, đừng đàn đúm với ai? Làm thế nào để loại trừ các chất độc phiền não nội tâm?

Những câu trả lời của Bụt rất thiết thực. Cố nhiên các loài dã thú bốn chân, rắn, rết, sâu, muỗi v.v... có thể làm hại mình, nhưng nếu có chánh niệm thì mình sẽ không bị những thứ ấy làm hại. Nhưng còn một hiểm nguy khác: đó là loài người hai chân. Có những người có ý đồ không tốt, họ không muốn cho mình tu học. Lại có những người cũng ở trong giới tu tập nhưng vì ganh tỵ, vì sợ hãi cũng muốn loại trừ mình. Đối với những tai nạn do giới "hai chân" này gây ra, thì cách thức hay nhất là đừng tranh dành với họ, "Đừng xuất hiện, đừng nói nhiều, đừng phô trương hình thức. Đừng ham tới lui chốn phố xá đông người." Đó là lời dặn dò của Bụt trong bài thi kệ thứ mười.

Đã đi xuất gia thì đừng lo lắng về chuyện tối nay ngủ ở đâu, sáng mai ăn ở đâu, khi có bệnh thì ai săn sóc cho mình, khi đói lạnh thì ai lo lắng cho mình. Nếu nương vào Tăng thân và hết lòng tu tập thì mọi việc sẽ được sắp xếp, mình không cần lo lắng về những thứ ấy.

Đừng nắm bắt những cái không thể nắm bắt và ngay cả những thứ có thể nắm bắt. Đừng tiếc thương quá khứ, đừng trông ngóng tương lai. Đừng chạy theo cái vỏ hào nhoáng bên ngoài. Nội lời nhắn nhủ này trong bài thi kệ thứ mười hai cũng đã làm kim chỉ nam cho sự thực tập suốt đời của một vị khất sĩ.

Bài kệ thứ mười lăm dặn ta tiêu thụ cho có chừng mực. Phải biết dừng lại khi cần dừng lại. Gặp người chửi bới thì giữ im lặng đừng đáp lại. Như vậy sẽ có an ninh.

Bài kệ thứ mười sáu dặn vị khất sĩ khi bước đi hai mắt phải nhìn xuống, đừng láo liêng.

Bài kệ thứ bảy dạy về cách cho và cách nhận. Chỉ nhận những gì đáng nhận, cho những gì đáng cho. Phải đối xử bình đẳng, không thiên vị. Phải tập nhìn bằng mắt từ bi. Từ nhãn thị chúng sanh.

Bài kệ thứ mười chín dạy ta thực tập khiêm cung đừng để sự cung kính của người khác làm hại đến pháp thân của mình. Phải phòng hộ sáu căn, đừng để sắc đẹp, tiếng hay, vị ngọt, hương thơm, lạc xúc và tiếng khen kéo mình đi về nẻo hưởng thụ.

Cuối cùng bài kệ thứ hai mươi nhắc ta phải thực tập thiền quán để đạt tới minh tuệ, phá vỡ vô minh.

Bài kệ 1 Vị thường kiến hữu thị giả 　　 未

嘗

見

有

是

者 Vị thường văn hữu thuyết giả 未

嘗

聞

有

說

者 Tôn như thị uy thần Thiên 尊

如

是

威

神

天 Tùng đâu thuật lai chí thị 從

兜

術

來

至

是

Bài kệ 2 Thiên Nhân thế tất ủng hộ 天

人

世

悉

擁

護 Trọng ái tục như thân nhãn 重

愛

俗

如

身

眼 Nhất thiết an bất vi chuyển 一

切

安

不

為

轉 Lạc độc hành trước trung ương 樂

獨

行

著

中

央

Bài kệ 3 Vô ưu giác ngã thiện hành 無憂

覺

我

善

行 Đáo thượng giáo phục hoàn thế 到

上

教

復

還

世 Nhiêu tâm giải hoại dục thân 饒

心

解

壞

欲

身 Ác hành xuất hữu thiện nghĩa 惡

行

出

有

善

義

Bài kệ 4 Nhược Tỳ-kheo hữu yểm tâm 若

比

丘

有

厭

心 Hành hữu bại hữu không sanh 行

有

敗

有

空 生 Tại thụ hạ nhược khoáng dã 在

樹

下

若

曠

野 Tại thâm sơn vu thất trung 　 在

深

山

于

室

中

Bài kệ 5 Nhược cao xứ hạ sàng ngọa 若

高

處

下

床

臥 Lai khủng bố phàm kỷ bối 來

恐

怖

凡

幾

輩 Hành hà tùng chí bất úy 行

何

從

志

不

畏 Hoặc cửu hậu sở hành xứ 或

久

後

所

行

處

Bài kệ 6 Thế kỷ bối bỉ lai thanh 世

幾

輩

彼

來

聲 Nhược vãng lai tại phương diện 若

往

來

在

方

面 Tỳ-kheo xứ bất trước ý 比

丘

處

不

著

意 Sở chỉ xứ tịch vô hướng 所

止

處

寂

無

嚮

Bài kệ 7 Khẩu dĩ xuất thiện ác hưởng 口

已

出

善

惡

響 Tại hành xứ đương hà tác 在

行

處

當

何

作 Trì giới trú hành bất xả 持

戒

住

行

不

捨 Tỳ-kheo học cầu an tường 比

丘

學

求

安

祥

Bài kệ 8 Vân hà học giới bất lậu 云

何

學

戒

不

漏 Độc tại hành thường vô bạn 獨

在

行

常

無

伴 Dục tẩy minh cầu minh mục 欲

洗

冥

求

明 目 Dục cổ mân xuy nội cấu 　 欲

鼓

岷

吹

內

垢

Bài kệ 9 Ngũ khủng bố tuệ bất úy 五

恐

怖

慧

不

畏 Chí tâm học viễn khả dục 至

心

學

遠

可

欲 Cần trách mãnh diệc thuế trùng 勤

蚱

蜢

亦

蛻

蟲 Nhân ác thanh tứ túc thú 人

惡

聲

四

足

獸

Bài kệ 10 Phi thân Pháp ý mạc thức 非

身

法

意

莫

識 Vô sắc thanh quang vô hình 無

色

聲

光

無

形 Tất phi ngã tất nhẫn xả 悉

非

我

悉

忍

捨 Mạc văn thiện tham phụ huyền 莫 聞

善

貪

婦

縣

Bài kệ 11 Sở bị thống bất khả thân 所

被

痛

不

可

身 Khủng nhược các tất thọ hành 恐

若

各

悉

受

行 Thị tào khổ thống nan nhẫn 是

曹

苦

痛

難

忍 Dĩ tinh tấn tác cự hãn 以

精

進

作

拒

扞

Bài kệ 12 Nguyện ỷ tưởng niệm mạc tùy 願

綺

想

念

莫

隨 Quật ác tài căn bạt chỉ 掘

惡

栽

根

拔

止 Trước ái khả nhược bất khả 著

愛

可

若

不

可 Hữu dĩ quá hậu mạc vọng 有

已

過

後

莫

望

Bài kệ 13 Tồn hiệt tưởng thục thành thiện 存 黠 想 熟 成 善 Việt thị khứ tị thô thanh 越 是 去 避 麤 聲 Nhẫn bất lạc tọa tại hành 忍 不 樂 坐 在 行 Tứ khả nhẫn ai bi pháp 四 可 忍 哀 悲 法

Bài kệ 14 Thường hà chỉ tại hà thực 常

何

止

在

何

食 Khủng hữu thống vân hà chỉ 恐

有

痛

云

何

止 Hữu thị tưởng thậm khả bi 有

是

想

甚

可

悲 Học tạo khí hành viễn khả 學

造

棄

行

遠

可

Bài kệ 15 Hữu vị hữu khổ lạc khổ 有

未

有

苦

樂

苦 Tri kỳ độ thủ khả chỉ 知

其

度

取

可

止 Văn quan bế huyền quốc hành 聞

關

閉

縣

國

行 Thô ác thanh ưng mạc nguyện 麤

惡

聲

應

莫

願

Bài kệ 16 Cử nhãn nhân mạc vọng chiêm 舉

眼

人

莫

妄

瞻 Dữ thiền hội đa mạc ngọa 與

禪

會

多

莫

臥 Quán nhân duyên ý an tường 觀

因

緣

意

安

祥 Chỉ an niệm nghi tưởng đoạn 止

安

念

疑

想

斷

Bài kệ 17 Thủ mạc tà dữ vô khi 　 取

莫

邪

與

無

欺 Từ ai thị mạc khủng khí 慈

哀

視

莫

恐

氣 Như đối kiến đẳng tâm hành 如

對

見

等

心

行 Minh vô minh tùng cầu tiên 冥

無

明

從

求

鮮

Bài kệ 18 Bị ác ngữ mạc tăng ý 被

惡

語

莫

增

意 Cố oán ngữ ư đồng học 故

怨

語

於

同 學 Phóng thanh ngôn nhu nhược thủy 放

聲

言

濡

若

水 Quý tàm pháp thức mạc tưởng 媿

慚

法

識

莫

想

Bài kệ 19 Nhược vi bỉ kiến tôn kính 若

為

彼

見

尊

敬 Hữu hành ý ly mạc thọ 有

行

意

離

莫

受 Nhược sắc thanh nhược hảo vị 若

色

聲

若

好

味 Hương tế hoạt thị dục quyên 香

細

滑

是

欲

捐

Bài kệ 20 Ư thị pháp mạc tiết trước 於

是

法

莫

媟

著 Học chế ý thiện khả thoát 學

制

意

善

可

脫 Giới biến quán đẳng minh pháp 戒

遍

觀

等

明

法 Hành hữu nhất cựu khí minh 行

有

一

舊

棄

冥