Sa Di Ni Kinh Luật

SA DI NI OAI NGHI 187

SA DI NI OAI NGHI

(Hòa Thượng Thích Trí Quang Việt dịch.)

Phật qui định, ni chúng thì giới luật càng phải nghiêm như đại tăng, lý do là vì chánh pháp của Phật liên hệ đến họ mà tăng giảm. Xét rõ thánh điển, sẽ thấy sự qui định ấy tự thuyết minh như vậy. Đến như sa di ni mà tự họ không biết việc họ phải làm, thì không cho lãnh thọ giới pháp cận viên, vì việc đại tỳ kheo ni lại càng khó làm. Phải bảo họ học thuộc, thấu hiểu đã, mới cho lãnh thọ giới pháp cụ túc. Như họ không thấu hiểu mà vẫn tức thì truyền thọ cho họ giới pháp cụ túc, thì người ta bảo Phật pháp dễ tu, Á tăng dễ làm. Vì lý do ấy, sa di ni trước hết phải tôn trọng sự huấn thị trên đây.

Những điều tắc dưới đây, từ trong kinh Đại Ái Đạo, văn sa di ni giới, và tùy luật uy nghi của phần thứ hai nói về tỳ kheo ni, tỉa bớt mà rút ra. Thêm nữa, trong sách sa di luật nghi yếu lược của ngài Vân Thê, phàm điều gì sa di ni có thể thông dụng thì cũng lượm lặt mà tập hợp. Vì lẽ ni chúng thời kỳ mạt pháp lòng lắm giải đãi, nghe nhiều thì chán, lại sợ văn tự sống sít, do đó, tôi tước bớt phồn toái mà tóm lấy cốt yếu, nhưng vẫn phân loại để tiện cho việc đọc và học. Tựu trung, có chỗ nào chưa đủ, tôi theo ý nghĩa mà phụ thêm một vài điều. Ai thích xem cho rộng thì nên tự cứu xét toàn văn các sách [trên đây].

1. Kính Tam Bảo

● Phải thường kính Phật, hết lòng mà không theo ai, đem đầu não đặt sát đất để thường tự sám hối tội ác đời trước.

● Thường kính Pháp, tâm dồn nơi đạo, từ hiếu với kinh.

● Thường kính Tăng, lòng bình tĩnh, không từ bỏ, chí thành tin tưởng.

● Không được nhân việc nhỏ mà giận bỏ Tam Bảo.

● Không được mang tượng Phật đến chỗ đại tiểu tiện.

● Không được mang giày dép dơ bẩn vào trong điện

Phật và tháp Tăng.

● Bắt đầu từ lúc xuất gia thọ giới, cuối cùng đến lúc kết thúc đời sống, giờ khắc nào cũng thường xuyên tập trung sự nghĩ nhớ lại nơi Tam Bảo.

● Sớm tối lạy Phật phát nguyện, nguyện sanh ra ở đâu cũng đủ tướng trượng phu, đồng chân xuất gia, liền biết thân cận Tam Bảo mà cúng dường phụng sự. ● Trước cận trú nữ và đàn việt, phải tán thán công đức của Tam Bảo, làm phát sanh và tăng thêm tín tâm cho họ.

● Mặc một cái áo, ăn một bữa cơm, uống một chén nước, đều luôn luôn không quên ơn Phật; khi mang áo giày mới phải lạy Phật trước, lúc hưởng thụ uống ăn phải cúng Phật trước, thường hổ thẹn mà khởi niệm tri túc. SA DI NI OAI NGHI 189

2. Kính Đại Sa Môn

● Không được gọi tên chữ của đại tăng hai bộ.

● Không được lén nghe đại tăng hai bộ thuyết giới. ● Không được nói chuyền lầm lỡ của đại tăng hai bộ. ● Không được thấy đại tăng hai bộ đi qua mà không đứng dậy, trừ lúc đọc kinh, lúc bịnh, lúc cắt tóc, lúc ăn cơm, lúc làm việc tăng chúng.

● Không được cố nói lời nói khác lạ để xúc não đại tăng hai bộ.

● Không được vì tức giận mà phỉ báng vô căn cứ đối với đại tăng hai bộ.

● Không được đối với đại tăng hai bộ mà khiêu khích xúi dục bên kia bên này.

● Không được cố làm phiền não đại tăng hai bộ bằng cách làm bộ hỏi kinh hỏi luật. ● Không được mắng chửi đại tăng hai bộ.

● Không được đi trước mặt đại tăng hai bộ.

● Không được khinh lờn đại tăng hai bộ, cố ý giỡn cười trước mặt, nhái giọng nói, hình dáng và bước đi của các ngài.

● Không được rình chỗ khuất để nhìn đại tăng hai bộ đi qua mà chỉ trỏ sau lưng.

● Khi đi, nếu gặp đại tăng hai bộ thì phải ở chỗ thấp, cúi đầu, đứng một bên, kính nhường các ngài đi rồi mới đi.

3. Thờ Thầy ● Chiêm ngưỡng hòa thượng, xà lê, như chiêm ngưỡng Phật. ● Phải kính thầy, thường gần gũi thầy để hành trì đúng pháp đúng luật.

● Phải giữ đúng huấn dụ của thầy, với sự kính thuận thường xuyên.

● Thường nên dậy sớm, đừng dậy sau thầy; tự cảnh giác tâm mình, đừng để thầy phải gọi dậy.

● Sáng sớm, khi thức dậy, phải trước hết súc miệng và gột rửa sạch sẽ, mặc pháp y lạy Phật lạy Pháp rồi lui ra lạy thầy.

● Muốn vào cửa, trước hết nên đàn chỉ ba lần. ● Khi lạy thầy thì lạy cách sáu thước xưa, hỏi thăm sức khỏe rồi đi lui mà ra cửa. ● Thầy ngồi thiền không nên lạy, thầy kinh hành không nên lạy, thầy thọ thực, thầy đánh răng, thầy rửa tắm, thầy ngủ nghỉ vân vân, không nên lạy.

● Muốn lạy mà thầy ngăn cản thì nên thuận theo mạng lịnh của thầy, đừng lạy.

● Thầy đóng cửa, không nên ở ngoài cửa mà lạy;

muốn vào cửa mà lạy thì phải đàn chỉ ba lần, thầy không trả lời thì nên đi.

● Nếu bảo đổ đồ bất tịnh thì không nên nhổ nước miếng, không nên giận tức.

● Phải chân thành đối với thầy, lòng ngay thẳng, chắc thật.

● Hãy từ hiếu với thầy, quấn quýt bên thầy, không rời bữa ăn giấc nghỉ.

● Đi trong quốc gia, thấy sự quái lạ thì nên trình bạch với thầy, hỏi thầy sự quái lạ ấy.

● Theo thầy học kinh, phải nghiêm chỉnh tâm trí, cùng tột chân thật, thân tâm miệng ý không làm khác đi chút nào. SA DI NI OAI NGHI 191

● Thầy bảo đi đến chỗ nào thì nên đi mau về mau; nếu có ai hỏi, sa di ni, thầy của cô còn không, thì nên yên lặng đi thẳng, không được trả lời cho họ biết.

● Giả sử có tội ác, thì phải liền liền đến thầy thú tội, nói ra rồi không còn tội trạng nữa. ● Hoàn toàn tin tưởng nơi thầy; nếu ai nói thầy có lỗi thì nên trách liền cho họ thôi đi.

● Cầm đồ uống đồ ăn của thầy đều nên bưng hai tay.

Ăn rồi, dọn đồ thì phải từ từ.

● Hầu thầy, không được đứng đối diện, không được đứng chỗ cao, không được đứng quá xa; phải đứng sao để thầy nói nhỏ mình nghe được, khỏi phí sức thầy. ● Nếu xin hỏi Phật pháp thì phải sửa y, lễ bái, chắp tay nghe kỹ suy nghĩ vào sâu.

● Nếu hỏi việc thường của trú xứ thì không cần lễ bái, chỉ đứng ngay thẳng cạnh thầy, cứ thật trình bày.

● Nếu thầy mệt mỏi cơ thể hay tâm trí, bảo đi thì nên đi, không được lòng dạ không vui, hiện ra sắc mặt.

● Không được ngồi chơi chỗ ngồi của thầy, và nằm chơi giường thầy, dùng chơi áo mão của thầy, vân vân.

● Thầy đau ốm thì lo liệu từ đầu đến cuối. Phòng thất, chăn nệm, thuốc thang, cháo cơm vân vân, nhất nhất chú ý coi sóc. Cầm áo, đưa giày, giặt bẩn, sấy phơi, vân vân, thì dạy đủ cả trong Luật, ở đây không phiền sao chép. ● Phàm hầu thầy, thầy không bảo ngồi thì không dám ngồi, không hỏi thì không dám thưa, trừ mình có việc muốn hỏi.

● Phàm đứng hầu thì không được dựa vách, tựa ghế, mà nên mình ngay thẳng, chân tề chỉnh, đứng cạnh thầy.

● Thầy có sai khiến gì thì nên kịp thời làm cho xong, không được trái, nhác, hay khinh thường.

● Phàm ngủ nghỉ, không được trước thầy, trừ lúc có bịnh, bạch thầy cho phép nghỉ ngơi. ● Ai hỏi tên thầy, nên nói trên chữ x, dưới chữ x.

● Không được kiễng chân tréo lưng, an nhiên nằm ngồi ở trước mặt thầy.

● Như thầy bảo ngồi thì khi thầy đứng dậy, mình phải tức tốc đứng dậy.

● Giữ đồ của thầy như giữ thân mạng của mình, không được theo ý riêng mà tự cho người. ● Không được nhìn thầy bằng con mắt ác cảm.

● Không được rời thầy ở riêng.

● Nếu thầy mạng chung, nếu thầy có duyên sự đi xa mà không được đi theo, thì phải lạy bạch thầy bổn sư hỏi nên y chỉ thầy nào.

● Phải đúng như mạng lịnh của thầy, y chỉ mà ở, và tất cả lại làm giống với cách thờ thầy, không khác chi cả.

● Nếu thầy không chỉ thị mà mạng chung ngay, thì phải lại chọn bậc lương đạo y chỉ mà ở. ● Nếu thầy phá giới, phá kiến, bị đại tăng y pháp y luật trị đuổi, thì cũng phải tìm riêng vị minh sư, y chỉ mà ở, không được buông thả tự chuyên. ● Không được y chỉ tỳ kheo tăng mà ở. SA DI NI OAI NGHI 193

● Không được cùng sa di ở chung.

● Không được theo thầy ở chỗ du ngoạn, chỗ vườn hoa.

● Không được theo thầy ở miếu thần, am mộ.

● Nếu thầy ở, thì phải lạy mà khuyên can như Luật đã dạy.

● Lúc hạ an cư thì phải theo thầy ở gần khu vức đại tỳ kheo, không được ở chỗ không có tỳ kheo ở mà hạ an cư.

● Hoặc thầy có cho gì thì nên cung kính đảnh lễ mới nhận; nếu thứ mình đã có thì nên nói có, không được vọng nhận.

4. Theo Thầy Đi Ra ● Không được ghé qua nhà người khác.

● Không được dừng ở bên đường cùng người nói chuyện.

● Không được ngoái nhìn hai bên, mà nên cúi đầu, mắt nhìn ngang tầm mắt, đi theo sau thầy. ● Đến nhà đàn việt, nên đứng một bên thầy, thầy dạy ngồi mới ngồi.

● Đến tự viện khác, thầy lạy Phật hoặc mình lạy, đều không được tự ý đánh khánh.

● Thầy thọ trai thì phải đứng hầu xuất sanh, thọ trai xong lại phải đứng hầu thâu nhận đồ hiến cúng.

● Nếu có duyên cớ, ra đi không có thầy thì phải cùng ba người đi chung. Hoặc phải cùng vị ni sư lớn đi chung.

● Nếu cùng ưu bà di đi chung thì phải mang pháp y mà đi, và mang pháp y thì phải tề chỉnh.

● Không được đi mà vắt trái y ra phía sau. ● Không được đi mà y quấn cổ.

● Không được đi mà nhảy.

● Không được đi mà chéo tay sau lưng. ● Không được đi mà lắc mình.

● Không được đi mà vung cánh tay.

● Không được đi mà giỡn cười. ● Đi theo sau thầy, không được dẫm lên bóng của thân hình thầy. ● Bên đường, gặp hoa trái, không được tự ý hái lấy. ● Theo thầy đi về xa gần, không được oán rằng khổ quá, lộ vẻ mệt nhọc.

● Trên đường nếu gặp con trai thì không được nhìn và nhớ, phải quán không, tu cái tưởng bất tịnh.

● Trên đường nếu thấy sự kỳ lạ của thế tục thì không được buột miệng khen đẹp.

5. Nhập Chúng ● Không được tranh chỗ ngồi. ● Không được trên chỗ ngồi mà gọi vói nhau, nói hay cười.

● Trong chúng có ai mất uy nghi, nên ẩn ác dương thiện.

● Không được khoe cái mệt để tỏ cái công của mình.

● Không được cùng đại tỳ kheo và đại tỳ kheo ni ngồi chung.

● Không được coi tướng hình dáng mà cười.

● Không được lớn tiếng hỉ mũi, nôn ọe, khạc nhổ.

● Không được bốn phía tháp Phật mà đại tiện tiểu tiện, làm cho hơi hôi bay vào tháp. SA DI NI OAI NGHI 195

● Không được hướng về phía tháp Phật mà đại tiện tiểu tiện.

● Không được hướng về phía tháp Phật duỗi cẳng mà ngồi.

● Khi uống trà nước, không được dùng một tay còn lại mà thi lễ. ● Không được nói nhiều, cười nhiều, và ngáp thì phải lấy tay áo bưng miệng. ● Hoa cúng Phật thì lấy thứ nở vừa, và không được ngửi trước. Loại trừ thứ héo mới cúng thứ mới.

Thứ héo cũng không được bỏ xuống đất dẫm đạp lên, mà nên đặt ở chỗ khuất.

● Nên vì đại tỳ kheo ni mà cung cấp tăm dương chi, nước rửa vân vân, tùy sức có thể làm gì là nên làm, không được cầu an mà nên cầu cái phước thù thắng. ● Nếu nghe gọi thì tức khắc niệm Phật mà trả lời, không được nói có đây hay nói tôi đây.

● Phàm nhặt của rơi thì phải bạch vị tỳ kheo ni chủ sự.

● Phàm lên điện Phật, phải nghiêm kính hình dung và cử chỉ, không được buông thả tự tiện.

● Không được dùng lời nói thô độc mà giễu chọc nhau, không được bày cho người nói lời không tốt.

● Không được ngồi nhìn đại chúng làm việc mệt nhọc, mà mình tránh, nhác, cầu an. ● Không được lấy riêng của chiêu đề như tre cây, hoa trái, rau lá, mọi thứ đồ uống đồ ăn, mọi thứ đồ vật vân vân.

● Phàm tự xưng thì nên nói hai chữ pháp danh, không được nói ta hay nói xx. ● Không được nhân việc nhỏ mà tranh chấp. Nếu việc lớn khó nhẫn thì cũng phải tâm bình tĩnh, khí ôn hòa, lấy lẽ thảo luận; không được thì từ mà đi. Nếu nỗi giận nói thô thì không phải là sa di ni. ● Vào đại tăng đường, trước lạy tượng thánh tăng, kế làm lễ mười phương tăng chúng. ● Nếu thấy thức xoa ma na và sa di, thì cũng nên thi lễ.

6. Theo Chúng Thọ Thực

● Nghe tiếng kiền chùy là phải chỉnh đốn y phục.

● Lúc ăn, chú nguyện thì phải cung kính.

● Xuất sanh thì cơm không quá bảy hạt, bún không quá một tấc, bánh không quá cỡ móng tay; nhiều là tham, ít là lẫn; ngoài ra, rau lá và đậu hũ không xuất sanh. Phàm khi xuất sanh, hãy niệm thầm bài kệ sau đây: Chúng quỉ thần các người, Nay tôi cho cúng phẩm, Cúng phẩm này khắp cả,

Quỉ thần cùng hưởng thụ.

● Sắp ăn uống, phải làm năm quán tưởng: một, xét kể công lao nhiều ít và ước lượng lý do của thực phẩm; hai, nghĩ kỹ đức hạnh của mình đủ hay thiếu để ứng thọ sự cúng dường; ba, đề phòng tâm lý, tránh những tội lỗi mà tham sân si vẫn làm chủ yếu; bốn, chính vì lấy thực phẩm làm dược phẩm SA DI NI OAI NGHI 197 tốt để trị liệu thân hình khô yếu; năm, vì thành đạo nghiệp mới ứng thọ thực phẩm này.

● Không được la rầy đồ ăn tốt xấu.

● Không được lấy đồ ăn cho riêng, hoặc trích cho chó.

● Người đến thêm đồ ăn, không được bảo không dùng; nếu no rồi thì phải lấy tay từ khước.

● Không được lấy móng tay gãi đầu, làm cho gió thổi hắt mạt vụn rơi trong bát của người ngồi bên cạnh.

● Không được ngậm đồ ăn mà nói.

● Không được cười bàn chuyện tạp. ● Không được nhai đồ ăn ra tiếng.

● Muốn khêu răng, phải lấy tay áo che miệng.

● Trong đồ ăn hoặc có sâu kiến, nên kín đáo che giấu đi, đừng để người ngồi đơn bên cạnh thấy, sanh nghi ngại.

● Phải ngồi ăn một lần mà thôi, không được ăn xong, rời chỗ ngồi rồi, lại ngồi ăn nữa.

● Không được ăn xong, lấy ngón tay vét chén bát mà ăn.

● Phàm ăn, không được quá mau, không được quá chậm. ● Người đi thêm đồ ăn chưa đến, không được sanh phiền não.

● Hoặc có cần gì, thì yên lặng dùng ngón tay mà trao ý, không được lớn tiếng gọi to.

● Không được khua chén bát ra tiếng.

● Không được ăn rồi dậy trước.

● Nếu trái qui chế tăng chúng, nghe bạch kiền chùy, không được kháng cự bất phục. ● Trong cơm có lúa thì bỏ vỏ mà ăn.

● Không được thấy mỹ vị thì sanh tham tâm, phóng túng miệng mà ăn.

● Không được ăn riêng tăng chúng.

● Khi thọ thực, tay trái bưng bát, tay phải dựa mà giữ bát.

● Nghi thức thọ thực chưa hoàn tất, không được dậy trước; phải đợi kiết trai, đồng chúng mà dậy.

● Sau giờ ngọ, không được vọng nhớ sự ăn. Phải chận tham tâm, kính tuân giới luật, thà chết chứ không ăn phi thời.

● Không được tự cất đồ ăn đêm. ● Không được cất đồ ăn đêm cho người khác.

● Không được bày cho sa di ni khác ăn phi thời.

7. Lễ Bái ● Lễ bái, không được chiếm chỗ chính giữa điện Phật, vì đó là vị trí của vị trú trì. ● Có người lạy Phật, không được hướng tới trước đầu người ấy mà đi tắt.

● Phàm chắp tay, không được mười ngón so le, không được trống rỗng ở giữa, không được đưa ngón tay cắm vào lỗ mũi, phải để tay ngang ngực, cao thấp đúng chỗ.

● Không được lễ bái không phải lúc; muốn lễ bái không phải lúc thì phải đợi lúc mọi người yên tĩnh.

● Thầy lạy Phật, không được cùng thầy lạy ngang nhau, mà phải theo sau thầy và lạy cách xa. ● Thầy xá lạy người, không được cùng thầy đồng xá lạy. SA DI NI OAI NGHI 199

● Ở trước thầy, không được cùng đồng bậc lạy nhau. ● Ở trước thầy, không được nhận người lạy.

● Tay mình cầm kinh tượng thì không được lạy người.

● Phàm lễ bái, phải tinh thành mà quán tưởng. Giáo lý liệt kê bảy cách lạy, không thể không biết.

● Sau khi ăn cháo, ăn cơm, phải đánh răng, gột rửa sạch sẽ, mới làm việc lễ kính. ● Không được mặc áo ngắn lạy người khác, cũng không được mặc áo ngắn nhận đàn việt lạy, trường hợp nào cũng phải thường mặc ca sa man điều.

● Đến nhà tục thăm người thân, thì không được lạy thân nhân bà con thế tục, chỉ chí thành chắp tay hỏi thăm.

8. Học Tập Kinh Điển ● Phải trước học mười giới luật và các uy nghi của sa di ni, sau học kinh, không được trái vượt thứ tự ấy. ● Phàm học kinh nào thì phải bạch thầy trước, kinh ấy xong thì lại bạch thầy mà học kinh khác.

● Không được tay dơ mà cầm kinh điển.

● Không được dùng miệng thổi bụi trên kinh.

● Không được trên bàn kinh để quyển pho bừa bãi.

● Không được trên bàn kinh mà cất để trà mạt, tạp vật.

● Đối với Kinh như đối với Phật. ● Không được mượn kinh của người để coi mà không trả, lại không gia tâm quí trọng để đến nỗi hư hỏng. ● Không được cười lời trong kinh luật.

● Phàm lúc đọc kinh luật thì trước lạy kinh luật ba lạy, mới hai tay thỉnh quyển kinh luật ấy đến nơi bàn đọc; sắp mở quyển ra để đọc thì trước hết phải chắp tay tụng bài kệ khai kinh; đọc và xếp quyển lại rồi, vẫn thỉnh quyển ấy đem để thờ cúng trước tượng Phật, làm lễ ba lạy mới lui ra.

● Bàn đọc kinh luật thì phải lau sạch sẽ và đốt hương trong lò.

● Không được đem sách sa di ni luật nghi để trên kinh luật đại thừa.

● Không được đem mão để trên cuốn kinh luật. ● Không được hai người cùng giỡn cười mà đọc kinh luật. ● Khi đọc kinh luật thì không được vỗ bàn, cong mình, kiễng chân, chồng gót.

● Không được đọc lớn tiếng động chúng.

● Không được nằm đọc ra tiếng.

9. Nghe Pháp ● Phải chỉnh đốn y phục. Nhìn ngang tầm mắt, tới thẳng pháp đường. Ngồi, tất phải thẳng và nghiêm. Không được nói bậy. Không được ho và nhổ.

● Phàm nghe pháp, phải nghe mà nghĩ, nghĩ mà tu, không được chuyên nhớ danh ngôn để cung cấp cho việc đàm luận.

● Không được chưa lãnh hội xưng lãnh hội, vào tai ra miệng. SA DI NI OAI NGHI 201

● Đến chỗ thuyết pháp, trước lạy pháp tòa ba lạy mới ngồi, nghe rồi, đứng dậy vẫn lạy ba lạy, đứng ra một bên, hầu vị thuyết pháp xuống pháp tòa, mới về chỗ của mình.

● Không được đi lại vô lễ, ngồi lâu sinh chán.

10. Vào Tự Viện

● Phàm vào cửa chùa, không được đi chính giữa.

Phải ven theo bên trái bên phải mà đi. Ven bên trái thì trước bước chân trái, ven bên phải thì trước bước chân phải.

● Không được vô cớ lên đại điện dạo chơi.

● Không được vô cớ lên tháp. ● Vào điện tháp, phải đi vòng quanh bên phải, không được đi vòng quanh bên trái.

● Không được trong điện tháp mà hỉ nước mũi, nhổ nước miếng.

● Nhiễu tháp thì hoặc ba vòng, bảy vòng, cho đến mười vòng, trăm vòng, và phải biết số vòng ấy.

● Không được đem nón gậy vân vân để dựa vào vách điện Phật.

● Không được mang guốc gỗ và giày không sạch vào trong điện tháp.

● Không được trong điện Phật mà coi hình coi tướng tượng Phật. ● Không được trong điện tháp mà ngồi duỗi chân.

● Không được lên tháp, hướng ra cửa sổ cửa vách mà nhìn ngắm. 11. Vào Nhà Thiền Với Đồng Chúng

● Không được lớn tiếng to lời.

● Nhẹ tay thả sáo phải đỡ tay phía sau. ● Không được kéo giày ra tiếng.

● Không được ho khan ho đàm lớn tiếng. ● Phàm rửa mặt, không được sử dụng nhiều nước. ● Súc miệng nhổ nước, phải cúi đầu đưa nước xuống, không được phun nước tạt ướt người. ● Không được đối với ba pháp y mà cẩu thả thiếu sót.

● Không được sắm nhiều y phục, nếu có thừa thì nên bỏ ra mà cho. ● Không được mặc y phục và dùng đồ trang sức vân vân giống với đàn bà con gái thế tục.

● Không được dùng dải trắng buộc lưng.

● Không được tay không sạch mà đắp y. ● Không được đem đèn của Phật dùng riêng cho mình.

● Thắp đèn, phải lấy lồng che kín, đừng để loại phi trùng gieo vào.

● Không được đi dạo.

● Không được cùng người kết làm bà con bạn bè.

● Không được ở chỗ khuất khỏa thân, tự mân mê thân thể.

● Không được soi gương xoa mặt, kẻ mắt, vẽ mày.

● Lên đơn xuống đơn đều phải nhẹ nhàng, đừng làm người trên đơn bên cạnh động niệm.

● Không được trên đơn may vá áo chăn. SA DI NI OAI NGHI 203

12. Làm Việc

● Phải thương tiếc vật của tăng chúng.

● Phải tùy giáo lịnh của vị tri sự, không được trái, ngang.

● Phàm rửa rau, phải ba lần đổi nước.

● Phàm múc nước, trước phải sạch tay. ● Phàm dùng nước, phải nhìn kỹ có trùng không trùng, nếu có trùng thì lấy là dày lọc đi mới dùng;

mùa đông lạnh lắm thì không được lọc nước sớm, phải chờ mặt trời mọc.

● Phàm đốt bếp, không được đốt củi thối mục.

● Phàm làm đồ ăn, không được để bẩn trong móng tay. ● Phàm đổ bỏ nước dơ, không được đổ ra đường đi, không được cao tay dơ lên đổ xuống bắn ra; phải cách đất bốn năm tấc từ từ đổ bỏ nước ấy. ● Phàm quét đất, không được quét ngược gió, không được dồn đất bụi vào sau cánh cửa.

● Giặt áo trong, trước hết phải nhặt bỏ rận chấy.

● Những tháng hè, dùng chậu nước rồi, phải lật úp xuống làm cho khô ráo, nếu để ngửa ra là sinh trùng.

● Không được nước sôi đang nóng mà rót bắn trên đất.

13. Vào Nhà Tắm ● Không được cùng ưu bà di tắm rửa chung. ● Không được cùng tỳ sử tắm rửa chung. ● Không được cùng trẻ con tắm rửa chung.

● Trước, lấy nước nóng rửa mặt. Rồi từ trên đến dưới, từ từ mà rửa.

● Không được tinh nghịch, lấy nước nóng tạt người khác.

● Không được trong nhà tắm mà tiểu giải.

● Không được tự nhìn chỗ ẩn của hình thể.

● Không được cùng người nói cười. ● Phàm có ghẻ nhọt ghẻ lở thì nên tắm sau; hoặc có ghẻ nhọt đáng sợ, càng nên tránh đi.

● Không được mặc ý tắm rửa lâu, trở ngại người sau. ● Cởi áo mặc áo nên thung dung tự tại.

● Cần nước nóng đã nguội hay còn nóng thì y lệ mà đánh mõ dài, không được gọi lớn.

14. Vào Nhà Xí ● Muốn đại tiện tiểu tiện là đi ngay, đừng đợi trong cơ thể bức bách mà thảng thốt.

● Trên sào tre treo áo trực chuyết thì phải gấp xếp cho tề chỉnh, lấy khăn tay hoặc dây lưng buộc áo ấy, một là làm dấu nhận biết, hai là phòng rơi xuống đất. ● Phải cởi đổi giày dép, không được mang giày dép sạch vào nhà xí.

● Không được cùng người đi chung một lần trong nhà xí.

● Không được vào trong nhà xí đàn ông.

● Đến nhà xí, phải đàn chỉ hoặc dặng hắng, để cho người ở trong đó biết.

● Không được thúc bách người ở trong đó cho họ phải ra. SA DI NI OAI NGHI 205

● Đã lên nhà xí, lại phải đàn chỉ ra tiếng, làm cho loài không phải người ở trong nhà xí biết.

● Không được cúi đầu nhìn xuống.

● Không được cầm cỏ vẽ đất.

● Không được rán hơi ra tiếng.

● Không được cách vách cùng người nói chuyện.

● Không được nhổ nước miếng vào vách. ● Tiện lợi hoàn tất, phải trước hết rửa sạch, kế đó rửa tay; chưa rửa tay thì không được cầm nắm đồ vật. ● Chưa rửa sạch và rửa tay, thì gặp người không được thi lễ; phải nghiêng mình tránh họ. ● Không được ven theo đường vừa đi vừa buộc áo, dải.

15. Nằm Ngủ ● Ở đâu, ngủ không trước người, dậy không sau người.

● Không được cùng đại tỳ kheo ni ngủ đồng phòng.

● Không được cùng sa di ni đồng sự và thức xoa ma na chung giường, nếu không có giường khác thì không được chung chăn, nếu không có chăn khác thì phải ai cũng mặc áo lót mình.

● Không được vào trong tháp Phật mà ngủ, trừ vì giữ gìn tháp ấy.

● Nằm ngủ nên xoay đầu về phía Phật. ● Nên nằm cong lưng, không được duỗi cẳng, không được ngả ngửa, co duỗi.

● Không được hở hang tự lộ.

● Không được để tay gần chỗ bất tịnh.

● Phàm treo giày, tất, áo nhỏ vân vân, không được quá đầu và mặt người.

● Không được cùng người trên đơn bên cạnh nói chuyện, động chúng.

● Thiện kiến luật nói, khi sắp ngủ thì trước phải tưởng nhớ Phật, tưởng nhớ Pháp, tưởng nhớ Tăng, tưởng nhớ giới luật, tưởng nhớ chư thiên, tưởng nhớ vô thường; trong 6 sự tưởng nhớ như vậy, tùy đó mà tưởng nhớ.

16. Quanh Lò Lửa ● Không được giao đầu tiếp tai nói chuyện.

● Không được gảy búng cáu bẩn vào trong lửa. ● Không được hơ sấy giày, tất.

● Không được hơ lửa quá lâu, trở ngại người sau. Hơi ấm, liền nên về chỗ.

17. Ở Trong Phòng ● Chào hỏi nhau, phải biết lớn nhỏ. Tứ phần luật nói, sa di nên lấy năm sinh làm thứ tự, nếu năm sinh ngang nhau thì nên lấy năm tháng xuất gia làm thứ tự. Tuy nhiên, hãy lấy đức tính khiêm tốn hòa nhã mà làm cao thượng. Sa di ni cũng vậy.

● Muốn cầm lửa đèn vào, phải bảo trước trong phòng biết, rằng tôi cầm lửa đèn vào; muốn tắt lửa đèn, phải hỏi trước người cùng phòng còn dùng nữa không.

● Không được dùng miệng thổi lửa đèn, mà nên từ từ hạ tim làm cho tắt đi. SA DI NI OAI NGHI 207

● Sau khi tắt đèn, không được lớn tiếng tụng niệm. ● Nếu có bịnh nhân thì nên từ tâm coi sóc từ đầu đến cuối. ● Có người ngủ thì không được đụng đồ ra tiếng, và lớn tiếng nói cười.

● Không được vô cớ vào phòng khác.

● Không được ho nhổ xuống nền đất sạch và bốn phía tường vách trong phòng.

● Không được cùng bạn hý luận, nói việc thế gian, không cấp bách.

18. Đến Nhà Đàn Việt ● Có chỗ ngồi khác mới nên ngồi, không được ngồi tạp.

● Không được ngoái nhìn hai bên.

● Không được cùng tớ gái nói riêng với nhau.

● Người ta hỏi kinh thì phải biết lúc, thận trọng đừng làm cái việc nói không phải lúc. ● Thuyết pháp cho nam tử thì không được thấp tiếng nói thầm.

● Không được nói nhiều.

● Không được nói dối trá chánh pháp của Phật, đáp rối loạn lời hỏi của người, tự khoe đa văn, cầu họ cung kính.

● Không được trá hiện uy nghi, giả trang thiền tướng.

● Chủ nhân thiết trai, dẫu không phải pháp hội, cũng đừng bỏ nghi thức.

● Không được đến ngồi dưới bếp mà ăn.

● Không được ngồi xen tiệc rượu.

● Không được ở trong nhà vắng, hoặc ở chỗ khuất, cùng nam tử ngồi với nhau, nói với nhau.

● Không được thư từ qua lại, và mượn nhờ vân vân. ● Không được đưa biếu lễ vật, học đòi sự giao hảo của người đời.

● Không được cùng người đời kết làm cha mẹ, chị em, anh em. ● Không được lo liệu việc nhà của người.

● Không được nói lỗi lầm trong tăng chúng.

● Đến nhà tục thăm người thân, phải trước hết vào nhà chính lạy Phật, hoặc đến trước tượng thánh trong nhà nghiêm chỉnh chắp tay, thứ đến cha mẹ bà con vân vân, nhất nhất chào hỏi.

● Không được hướng về cha mẹ nói những việc như cái nghiêm của phép thầy, cái khó của xuất gia, cô liêu đạm bạc, gian nan khổ sở vân vân; nên vì cha mẹ nói Phật pháp, làm cho cha mẹ phát sinh tín tâm và tăng trưởng phước đức. ● Không được cùng thân tộc, thiếu niên vân vân, ngồi lâu đứng lâu, nói tạp giỡn cười.

● Không được cùng ưu bà di coi hình thể của nhau và cả cười.

● Không được một mình đến sau nhà người ta.

● Đừng phạm cái lỗi đi đêm.

● Nếu trời tối, ngủ lại, phải dùng riêng một giường, ngồi nhiều nằm ít, nhất tâm niệm Phật; việc xong về liền, không được lưu luyến.

SA DI NI OAI NGHI 209

19. Khất Thực

● Nên cùng bậc lão thành đi chung. Nếu không có bậc lão thành đi chung thì phải biết chỗ có thể đi. ● Đến cửa ngõ của người, phải xét kỹ cử động, không được để mất uy nghi. ● Nhà không có phụ nữ thì không được vào cửa.

● Nếu muốn ngồi, trước hết phải xem kỹ chỗ ngồi:

có khí giới không nên ngồi, có đồ quí không nên ngồi.

● Muốn nói kinh, phải biết lúc đáng nói, lúc không đáng nói.

● Không được nói cho tôi đồ ăn thì làm cho người được phước.

● Không được khẩn khoản nài nỉ.

● Không được nói nhiều về nhân quả, mong họ cho nhiều.

● Không được hay đến nhà thí chủ thân tình hoặc chỗ am viện thân tình mà đòi hỏi thực phẩm.

20. Vào Chỗ Dân Cư ● Có lý do cần thiết, là việc của Tam Bảo và thăm bịnh vân vân, mới vào; không có lý do cần thiết thì không được vào. Tức như có vào thì cũng kiếm người đúng phép làm bạn đi theo. ● Không được đi như chạy.

● Không được đi mà lay động cánh tay.

● Không được đi mà nhìn qua hai bên những người và vật; nên mình thẳng, mắt bằng, nhìn ngay mà đi. ● Không được đi mà cùng thiếu niên nói cười. ● Không được đi mà cùng nam nhân trước sau theo nhau.

● Không được đi mà cùng nam tăng trước sau theo nhau.

● Không được đi mà cùng người say người cuồng trước sau theo nhau.

● Gặp tôn túc, thân thức, thì nên đứng chỗ thấp hoặc đứng một bên, chào hỏi trước. ● Gặp những sự kỳ lạ như trò chơi, ảo thuật vân vân, đều không nên xem.

● Hoặc gặp quan quyền, bất luận lớn nhỏ, đều nên tránh đi.

● Gặp kẻ đánh nhau cãi nhau, cũng nên tránh xa, không được dừng ngó. ● Phàm gặp nước hố, nước lỡ, không được nhảy qua;

có đường khác thì nên đi vòng quanh, không có đường khác mà mọi người cùng nhảy qua thì được.

● Không được về chùa khoa trương những sự kỳ lạ đã thấy.

21. Mua Đồ ● Đừng tranh đắt rẻ.

● Nếu bị người xúc phạm thì phương tiện tránh đi, đừng theo mà mưu cầu giá rẻ. ● Đã hứa mua vật của ai, thì dẫu vật của người khác rẻ hơn, cũng đừng bỏ vật ấy lấy vật này, làm cho chủ vật ấy tức giận.

● Thận trọng, đừng bảo lãnh kẻo dẫn đến lỡ lầm và mắc nợ. SA DI NI OAI NGHI 211

22. Làm Gì Cũng Không Được Tự Ý

● Ra vào đi về, phải bạch thầy trước.

● Sắm pháp y mới, phải bạch thầy trước; mặc pháp y mới, phải bạch thầy trước. ● Cạo đầu, phải bạch thầy trước. ● Tật bịnh uống thuốc, phải bạch thầy trước.

● Làm việc tăng chúng, phải bạch thầy trước.

● Muốn có đồ riêng thuộc loại giấy bút, phải bạch thầy trước.

● Tụng kinh tán kệ, phải bạch thầy trước.

● Ai đem đồ cho mình, phải bạch thầy trước, thầy cho nhận mới nhận; mình đem đồ cho ai, phải bạch thầy trước, thầy chấp thuận mới cho.

● Ai mượn đồ, phải bạch thầy trước, thầy chấp thuận mới cho mượn; mình mượn đồ của ai, phải bạch thầy trước, thầy chấp thuận mới mượn. ● Bạch thầy, thầy chấp thuận hay không chấp thuận, đều phải làm lễ. Thầy không chấp thuận, không được có ý giận hờn.

● Không được đứng nơi cửa mà trông ngắm, và lấy ngón tay cắm vào trong miệng.

KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC 213

KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC

(Hòa Thượng Thích Thanh Từ Việt dịch.)

Chúng ta là hàng Phật tử, Cả đêm lẫn ngày hằng giữ thọ trì.

Chí thành tụng niệm nhớ ghi, Tám điều giác ngộ của vì Đại Nhân.

1. Thứ nhất phải thường giác ngộ:

Thế gian vô thường quốc độ bở dòn. Khổ không tứ đại thon von, Năm ấm vô ngã có còn chi đâu.

Đổi đời sanh diệt chẳng lâu, Giả dối không chủ lý mầu khó tin.

Tâm là nguồn ác xuất sinh, Thân hình rừng tội mà mình chẳng hay.

Người nào quán sát thế này, Lần hồi sanh tử sớm chầy thoát ra.

2. Thứ hai lại cần giác biết:

Tham dục càng nhiều, khổ thiệt thêm nhiều.

Nhọc nhằn sanh tử bao nhiêu, Bởi chưng tham dục, mà chiêu khổ nầy.

Bớt lòng tham dục chẳng gây, Thân tâm tự tại vui nầy ai hơn.

3. Thứ ba phải thêm giác biết:

Đắm mê trần tục mải miết chẳng dừng. Một bề cầu được vô chừng, Tội kia thêm lớn có ngừng được đâu. Những hàng Bồ-tát hiểu sâu, Nhớ cầu tri túc chẳng lâu chẳng sờn. Cam nghèo giữ đạo là hơn, Lầu cao trí tuệ chẳng khờn dựng lên.

4. Thứ tư cần nên giác biết:

Những kẻ biếng lười hạ liệt trầm luân.

Thường tu tinh tấn vui mừng, Dẹp trừ phiền não ác quân nhiều đời.

Bốn ma hàng phục như chơi, Ngục tù ấm giới thảnh thơi ra ngoài.

5. Thứ năm lại thêm giác ngộ:

Ngu si chính là gốc khổ luân hồi.

Bồ-tát thường nhớ không ngơi, Nghe nhiều học rộng chẳng lơi chút nào.

Vun bồi trí tuệ càng cao, Biện tài đầy đủ công lao chóng thành. Đặng đem giáo hóa chúng sanh,

Niết-bàn an lạc còn lành nào hơn.

6. Thứ sáu phải nên giác biết:

Người nghèo người khổ lắm kết oán hờn.

KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC Không duyên tạo ác đâu sờn, Bồ-tát bố thí, ai hơn kẻ này.

Lòng không còn thấy kia đây, Ít khi nhớ đến buồn gây thuở nào.

Dù người làm ác biết bao, Một lòng thương xót, khổ đau cứu giùm.

7. Thứ bảy là thường giác ngộ:

Năm dục tạo gây lầm lỗi ngất trời. Tuy người thế tục ngoài đời, Mà lòng không nhiễm vui chơi thế tình.

Ba y thường nhớ của mình, Ngày nào sẽ được ôm bình ngao du.

Chí mong lìa tục đi tu, Đạo gìn trong sạch chẳng lu không mờ.

Hạnh lành cao vút kính thờ, Thương yêu tất cả không bờ bến đâu.

8. Thứ tám lại nên giác ngộ:

Tử sanh mải miết đau khổ vô cùng.

Phát tâm dõng mãnh đại hùng, Quyết lòng độ hết đồng chung Niết-bàn.

Thà mình chịu khổ muôn vàn, Thay cho tất cả an nhàn thảnh thơi.

Mọi người đều được vui tươi, Đến bờ giác ngộ rạng ngời hào quang.

215 (Đại Đức Thích Nguyên Hùng Việt dịch.)

Là đệ tử Phật Thì nên hết lòng Ngày cũng như đêm Trì tụng tám điều Đại nhân giác ngộ.

1. Các Pháp Vô Thường

Thứ nhất giác ngộ: Thế gian vô thường

Quốc độ không bền Bốn đại khổ, không Năm uẩn vô ngã Sanh diệt đổi khác Giả dối không thật Tâm là nguồn ác Thân là rừng tội Quán thấy như vậy

Xa dần sinh tử.

2. Thường Tu Thiểu Dục Thứ hai biết rằng:

Tham muốn càng nhiều Càng thêm đau khổ Sống chết nhọc nhằn Đều từ tham dục.

Nếu như ít muốn KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC 217

Sống đời vô vi Thân tâm tự tại.

3. Tri Túc Thủ Đạo

Thứ ba biết rằng:

Tâm không biết đủ Một mực tham cầu Thì làm tăng trưởng Những điều tội ác.

Bồ tát chẳng vậy, Thường nhớ biết đủ Cam chịu phận nghèo Giữ đạo trong sạch Chỉ lấy trí tuệ

Làm nghiệp giải thoát.

4. Thường Hành Tinh Tấn Thứ tư biết rằng:

Lười biếng hư hỏng.

Thường tu tinh tiến Phá các phiền não Dẹp hết bốn ma

Thoát ngục ấm, giới.

5. Đa Văn - Trí Tuệ Thứ năm giác ngộ Ngu si nên bị Trôi lăn sinh tử Bồ-tát thường nhớ Học rộng nghe nhiều Tăng thêm trí tuệ Thành tựu biện tài Giáo hoá hết thảy Đều được an vui.

6. Bố Thí Bình Đẳng

Thứ sáu biết rằng Nghèo khổ thường hay

Oán thán, trách móc Vì vậy càng thêm Kết tạo điều ác.

Bồ-tát bố thí Oán thân đồng đều Không nhớ thù xưa

Chẳng ghét người ác.

7. Phạm Hạnh Bất Nhiễm Thứ bảy giác ngộ Năm dục gây hoạ Vì vậy người tu Ở giữa cuộc đời Mà không nhiễm ô

Theo thói trần tục Thường nhớ ba y Bình bát, Pháp khí Chí nguyện xuất gia KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC 219

Giữ đạo trong sạch Phạm hạnh thanh cao Thương yêu muôn loài.

8. Đại Tâm Phổ Tế

Thứ tám biết rằng Ngọn lửa sinh tử Thiêu đốt chúng sinh Khổ não vô cùng

Vì vậy phải nên Phát tâm đại thừa Cứu giúp tất cả Nguyện vì chúng sinh Chịu mọi đau khổ Khiến cho chúng sinh

Được vui giải thoát.

Tóm Lược

1. Điều giác ngộ thứ nhất:

a. Thắng tri: Các pháp vô thường, khổ, không, b. vô ngã.

Tưởng tri: Nhận thức ngược lại, cho các pháp là thường, ngã.

2. Điều giác ngộ thứ hai:

a. Thắng tri: Thiểu dục.

b. Tưởng tri: Tham dục. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Điều giác ngộ thứ ba:

a. b. Thắng tri: Biết đủ, lấy trí tuệ làm sự nghiệp. Tưởng tri: Không biết đủ, lấy ngũ dục làm sự nghiệp.

Điều giác ngộ thứ tư:

a. Thắng tri: Tinh tấn.

b. Tưởng tri: Giải đãi.

Điều giác ngộ thứ năm:

a. b. Thắng tri: Học rộng nghe nhiều.

Tưởng tri: Ngu si, không học.

Điều giác ngộ thứ 6 a. b. Thắng tri: Bố thí bình đẳng.

Tưởng tri: Oán thán, trách móc.

Điều giác ngộ thứ 7 a. b. Thắng tri: Giữ giới thanh tịnh, chí nguyện xuất gia.

Tưởng tri: Nhiễm ô, đắm nhiễm năm dục.

Điều giác ngộ thứ 8 a. Thắng tri: Phát tâm đại thừa cứu độ chúng sinh thoát khỏi nhà lửa tam giới KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC 221 b. Tưởng tri: Không ý thức được ba cõi bất an

(Thượng Tọa Thích Minh Quang Việt dịch.)

Người con Phật phát tâm học đạo Luôn ngày đêm y giáo phụng hành Đại nhân giác ngộ đành rành Tám điều ghi nhớ, chí thành niệm tu.

1. Điều thứ nhất tâm luôn giác biết

Cõi thế gian quả thiệt vô thường Đổi dời sinh tử tang thương Cõi nước tuy lớn cũng dường mỏng manh!

Thân tứ đại sinh thành tử hoại Già bệnh đeo khổ ải, giả không

Hòa hợp năm ấm lửa vòng Chỉ là ảo ảnh, ngã không thể tìm. Thế mới biết thế gian hư huyễn Diệt lại sinh biến chuyển vô thường

Chúng sinh mê đấm chấp nương Vô ngã chấp ngã vào đường khổ đau.

Tâm là cội nguồn bao nghiệp ác Thân nghe theo tạo tác tội khiên Xuống lên sinh tử triền miên Tội kia đầy dẫy như miền rừng hoang.

Người con Phật phải toan quán sát Đạo lý này bao quát đường tu Đó là thiền quán công phu Dứt mê, chuyển nghiệp, khỏi tù tử sinh.

2. Điều thứ hai phải nên giác ngộ

Ham muốn nhiều, lụy khổ càng sâu Nhọc nhằn sinh tử bấy lâu Đều do tham dục dẫn đầu gây nên. Tâm ít muốn, giữ bền đạo nghiệp Hạnh vô vi, không tiếp nghiệp duyên Tự nhiên sẽ hết não phiền An vui tự tại giữa miền nhân gian.

3. Điều thứ ba biết tâm giong ruổi

Luôn tìm cầu, đeo đuổi chẳng nhàm Không sao thỏa được lòng tham Tội kia theo đó, càng làm càng sâu

Bậc Bồ tát vô cầu, biết đủ Vui phận nghèo, qui củ tu hành

Trau dồi tuệ nghiệp lợi sanh Vung gươm trí tuệ, cắt mành vô minh.

4. Điều thứ tư phải luôn ghi nhớ Lười biếng làm lỡ dở đạo tâm Quen theo thói tục lạc lầm Đắm mê sa đọa trong hầm khổ đau.

Nên thường phải dồi trau tinh tấn Dũng mãnh tu phá những não phiền Bốn ma hàng phục bình yên Khỏi ngục ấm giới về miền chân như.

KINH BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC 5. Điều thứ năm nằm lòng giác biết

Vì ngu si muôn kiếp tử sanh Bồ tát phát nguyện tu hành Nghe nhiều học rộng Pháp lành Như lai.

Để tăng trưởng gia tài trí tuệ Và tựu thành xuất thế biện tài Giảng Kinh giáo hóa muôn loài Cho niềm vui lớn, cùng ngồi tòa sen.

6. Điều thứ sáu phải nên giác ngộ

Nghèo khổ nhiều tật đố trách phiền Thường gây lắm việc oan khiên Ngang nhiên kết buộc ác duyên với người!

Bậc Bồ tát độ đời bố thí Bình đẳng tâm không nghĩ oán thân Càng thương những kẻ ác nhân Khoan dung hỉ xả những phần lỗi xưa.

7. Điều thứ bảy nhớ ghi giác biết

Ngũ dục là muôn kiếp họa tai Thân tuy ở tục qua ngày Tâm không đắm nhiễm trần ai thói đời. Thường nhớ nghĩ ba y, bình bát Tiêu biểu cho Bồ tát xuất gia Chí mong sớm được xa nhà Sống đời giải thoát an hòa thanh cao.

Lập nguyện lớn cầu Vô thượng đạo Hạnh kiên trì hoài bão độ sanh Dù bao chướng ngại tu hành Vẫn không lay chuyển hạnh lành từ bi!

8. Điều thứ tám nhớ ghi giác biết

Lửa tử sinh muôn kiếp đốt thiêu Chúng sinh khổ não đủ điều Xưa nay không biết bao nhiêu đọa đày. Phát tâm lớn chịu thay đau khổ Hạnh Đại thừa rộng độ quần sinh Khiến cho tất cả hữu tình Đồng lên bờ giác thanh bình an vui.

KINH PHẬT DI GIÁO 225

KINH PHẬT DI GIÁO

[PHẬT THÙY BÁT NIẾT BÀN LƯỢC THUYẾT GIÁO GIỚI KINH]

(Hòa Thượng Thích Trí Quang Việt dịch.)

TỰA KINH Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, chuyển đẩy bánh xe chánh pháp lần đầu tiên hóa độ tôn giả Kiều Trần Như, thuyết pháp lần cuối cùng hóa độ tôn giả Tu Bạt Đà La. Những người có thể hóa độ, Ngài đã hóa độ tất cả. Hôm nay, trong rừng Sa la, giữa cây song thọ, Ngài sắp Niết bàn. Bấy giờ là lúc giữa đêm, hoàn toàn yên lặng, không một tiếng động, Ngài đã vì các đệ tử mà nói tóm tắt những điều cốt yếu của chánh pháp.

hãy tránh như tránh hố lửa. Kể cả việc chặt phá cỏ cây và đào cuốc đất đai. Những việc chế thuốc thang, coi bói tướng, coi thiên văn, đoán thời tiết, tính lịch số, đều không thích hợp với các thầy. Các thầy hãy tiết chế cơ thể, ăn đúng thì giờ, sống bằng cách sống trong sạch, không được tham dự thế sự, lãnh sứ mạng liên lạc. Chú thuật, thuốc tiên, giao hảo quyền quí, và thân thiết với họ, rồi hèn hạ, ngạo mạn, tất cả đều không được làm. Phải tự đoan tâm, chánh niệm cầu độ. Không được che giấu lầm lỗi, tỏ ra kỳ dị để mê hoặc quần chúng. Đối với bốn sự hiến cúng thì phải biết tự lượng và biết vừa đủ. Hễ được hiến cúng thì không nên tích trữ. Đó là Như Lai nói tóm tắt về sự giữ giới. Giới thì chính thuận với căn bản của sự giải thoát, nên Như Lai mệnh danh Ba La Đề Mộc Xoa. Nhờ giới mà phát sinh thiền định, và trí tuệ có năng lực hủy diệt thống khổ.

Thế nên, các thầy tỳ kheo, hãy giữ tịnh giới, đừng cho vi phạm, thiếu sót. Ai giữ tịnh giới thì người đó có thiện pháp. Không có tịnh giới thì mọi thứ công đức không thể phát sinh. Do đó mà biết tịnh giới là chỗ yên ổn nhất, làm nơi trú ẩn cho mọi thứ công đức.

KINH PHẬT DI GIÁO 227 không được chế ngự bằng giây cương, thì sẽ mang người lao xuống hầm hố. Giặc cướp làm hại, khổ chỉ một đời, còn giặc giác quan họa đến nhiều kiếp: tai hại rất nặng, các thầy không thể không cẩn thận. Thế nên người có trí thì chế ngự mà không theo, giữ như giữ giặc, không cho phóng túng. Giả sử phóng túng năm thứ giác quan, thì cũng không bao lâu ta sẽ thấy chúng tàn diệt tất cả.

Các thầy tỳ kheo, năm thứ giác quan do tâm chủ động, vì vậy mà các thầy lại phải thận trọng chế ngự tâm mình. Tâm còn đáng sợ hơn cả rắn độc, thú dữ, giặc thù, lửa dữ bùng cháy lan tràn cũng chưa đủ để ví dụ cho tâm. Như một kẻ tay bưng bát mật mà chuyển động chạy nhảy, chỉ thấy bát mật chứ không thấy hố sâu, như thế không khác gì voi điên mà không có móc sắt, vượn khỉ mà được cây rừng, thì sẽ hung hăng nhảy vọt, khó mà ngăn cản; các thầy phải cấp tốc tỏa chiết, đừng cho phóng túng. Phóng túng tâm ra thì làm tan nát việc thiện của người. Chế ngự tâm lại một chỗ thì không việc gì không thành. Thế nên, các thầy tỳ kheo, hãy nỗ lực tinh tiến mà chiết phục tâm mình.

biết lượng sức lực con trâu của mình chịu đựng nhiều ít, không dùng quá sức đến nỗi kiệt lực.

KINH PHẬT DI GIÁO 229 phát ra lời tiếng không tốt. Tâm giận dữ nổi lên là tự hại đạo nghiệp, hư mất công đức. Đức tính của Nhẫn, giữ giới và khổ hạnh không thể sánh bằng. Thực hành đức Nhẫn mới được mệnh danh là bậc thượng nhân có sức mạnh. Kẻ nào không thể tiếp nhận cái độc nhục mạ một cách hoan hỷ như uống nước cam lộ, kẻ ấy không thể được ca tụng là người nhập đạo có trí. Tại sao, vì giận dữ thì phá hủy hết thảy thiện pháp và danh tiếng đáng quí, hiện tại vị lai không ai muốn nhìn. Sự giận dữ hơn cả ngọn lửa ác liệt, vì thế mà các thầy phải đề phòng một cách thường trực, đừng cho xâm nhập tâm trí. Giặc cướp công đức không chi hơn giận dữ. Thế gian hưởng thụ dục lạc, không phải là kẻ hành đạo, không có phương pháp để tự khống chế, thế nên giận dữ thì còn có thể tha thứ được. Còn người xuất gia hành đạo là kẻ loại bỏ dục vọng, vậy mà giận dữ thì thật bất đáng; không khác gì giữa bầu trời mây trong mát mà sấm sét lóe lửa là điều không thích hợp. KINH PHẬT DI GIÁO 231 cũng vẫn bất mãn. Không biết vừa đủ thì giàu mà nghèo, biết vừa đủ thì nghèo mà giàu. Không biết vừa đủ thì luôn luôn bị cả năm thứ dục lạc lôi kéo, làm cho người biết vừa đủ phải xót thương. Đó là hạnh biết vừa đủ. KINH PHẬT DI GIÁO 233 không phải xuất gia, lại không phải thế tục, không còn biết gọi là gì. Trí tuệ chân thật là chiếc thuyền chắc nhất vượt biển sinh lão bịnh tử, là ngọn đèn sáng nhất đối với hắc ám vô minh, là thần dược cho mọi kẻ bịnh tật, là búa sắt chặt cây phiền não. Vì thế mà các thầy hãy dùng cái tuệ văn tư tu chứng để tự tăng tiến ích lợi. Có trí tuệ soi chiếu, thì dẫu mắt thịt, cũng vẫn là kẻ thấy rõ nhất. Đó là hạnh trí tuệ. thuốc, còn uống hay không, không phải lỗi của lương y. Lại như người dẫn đường rất tốt, chỉ dẫn đường tốt cho người, nhưng nghe rồi mà không đi, thì không phải lỗi của người dẫn đường.

KINH PHẬT DI GIÁO 235 đi. Còn những người tu học đã hoàn tất, đã vượt qua biển khổ, thì chỉ nghĩ rằng, đức Thế Tôn diệt độ sao mà mau chóng như vậy.

Do đó, tôn giả A Nâu Lâu Đà tuy đã bạch Phật, rằng chư Tăng ai cũng thấu triệt bốn chân lý, nhưng đức Thế Tôn muốn làm cho tất cả đều được kiên định, nên vẫn đem tâm đại bi mà huấn dụ thêm nữa. Các thầy tỳ kheo, không nên buồn rầu; nếu Như Lai ở đời lâu đến một đại kiếp đi nữa, thì sự kết hợp nào rồi cũng phải tan rã. Kết hợp mà không tan rã là điều không thể có được. Chánh pháp tự lợi lợi tha đã có đầy đủ. Như Lai sống cho lâu cũng không còn ích lợi gì nữa. Ai có khả năng tiếp nhận hóa độ, thì ở trên chư thiên hay ở trong nhân loại, Như Lai đã hóa độ tất cả. Ai chưa thể tiếp nhận hóa độ, thì Như Lai cũng đã tạo yếu tố hóa độ cho họ. Từ nay về sau, đệ tử của Như Lai hãy triển chuyển thực hành. Như thế là pháp thân của Như Lai thường trú bất diệt.

KẾT LUẬN

Các thầy tỳ kheo, hãy thường nhất tâm, nỗ lực cần cầu tuệ giác giải thoát. Toàn thể vũ trụ, dầu pháp biến động hay pháp bất động, đều là trạng thái bất an và tan rã. Thôi, các thầy hãy yên lặng, không nên nói nữa. Thì giờ sắp hết, Như Lai muốn diệt độ. Trên đây là những lời giáo huấn tối hậu của Như Lai.

KINH TỨ THẬP NHỊ CHƯƠNG 237

KINH TỨ THẬP NHỊ CHƯƠNG

(Hòa Thượng Thích Viên Giác Việt dịch.)

TỰA KINH

Sau khi Đức Thế Tôn thành đạo, Ngài suy nghĩ rằng: “Con đường ly dục là con đường tốt nhất để đạt được sự thanh tịnh. An trú trong đại thiền định mới hàng phục được chúng ma.”

Ở tại vườn Lộc Uyển, Ngài chuyển bánh xe pháp về 4 chân lý độ cho 5 anh em Kiều Trần Như đều chứng được đạo quả. Mỗi khi có những thầy tỳ kheo nào nêu lên những điều chưa rõ, cầu Phật chỉ giáo, Đức Thế Tôn giảng giải làm cho tất cả đều được khai ngộ, chắp tay cung kính theo lời Phật dạy. Chương 1 Xuất Gia Chứng Quả

Từ giã cha mẹ đi xuất gia học đạo, thấu rõ nguồn tâm, hiểu vô vi pháp, được gọi là bậc sa môn, thường giữ gìn 250 giới, sống đời thanh tịnh, thực hành 4 chân đạo, thành tựu quả vị A La Hán.

Vị chứng quả A La Hán có thể phi hành, biến hoá, kéo dài mạng sống, ở đời động cả trời đất.

Thứ đến là quả A Na Hàm. Vị chứng A Na Hàm, khi tuổi thọ hết, thần thức sẽ sinh lên cõi trời thứ 19 thì chứng quả A La Hán. Thứ đến là quả Tư Đà Hàm, người chứng quả Tư Đà Hàm, một lần sanh lên cõi trời, một lần sanh xuống cõi người thì chứng quả A La Hán. Kế đến là quả Tu Đà Hoàn. Người chứng quả Tu Đà Hoàn phải 7 lần sanh, 7 lần tử mới chứng quả A La Hán. Người chứng quả A La Hán là người đã đoạn tận ái dục, như tay chân bị chặt không thể sử dụng trở lại được.

Chương 2 Rõ Lý Đạo Cao

Đức Phật dạy: “Người xuất gia làm sa môn thì phải từ bỏ ái dục, biết được nguồn tâm, thấu triệt giáo pháp của Phật, hiểu pháp vô vi. Bên trong không có cái để được, bên ngoài không có chỗ để cầu. Tâm không chấp thủ nơi đạo, cũng không hệ lụy bởi nghiệp, không có suy tưởng, không có tạo tác, không có tu, không có chứng, chẳng cần trải qua các thành vị mà tự thành cao tột, gọi đó là đạo.”

Chương 3 Mong Cầu Vừa Đủ Đức Phật dạy: “Cạo bỏ râu tóc để trở thành vị sa môn, lãnh thọ giáo pháp của Phật thì phải xả bỏ của cải thế gian, mong cầu vừa đủ, giữa ngày ăn một bữa, dưới gốc cây ở một đêm, cẩn thận không trở lại lần thứ hai. Điều làm cho người ta ngu muội là ái dục.

” KINH TỨ THẬP NHỊ CHƯƠNG 239

Chương 4 Chuyển Ác Thành Thiện

Đức Phật dạy: “Chúng sanh lấy 10 việc làm điều thiện, cũng lấy 10 việc làm điều ác. Mười việc ấy là gì? Thân có 3, miệng có 4, ý có 3. Thân có 3 là: giết hại, trộm cắp, dâm dục. Lưỡi có 4 là: nói hai lưỡi, nói độc ác, nói dối trá, nói hoa mỹ. Ý có 3 là: tật đố, sân hận, ngu si. Mười điều ấy không phù hợp với con đường của bậc Thánh, gọi là hành vi ác. Nếu mười điều ác ấy được đình chỉ thì gọi là 10 điều thiện vậy.” Chương 5 Sửa Lỗi Tội Diệt

Đức Phật dạy: “Người có lầm lỗi mà không tự sám hối để mau chấm dứt tâm tạo tội ấy, thì tội lỗi càng chồng chất vào thân như nước chảy về biển, dần dần trở nên sâu rộng. Nếu người có tội mà tự nhận biết tội, bỏ ác làm lành thì tội lỗi tự diệt, như bệnh được đổ mồ hôi, dần dần sẽ khỏi bệnh.” Chương 6 Nhịn Ác Đừng Sân Đức Phật dạy: “Người ác nghe nói ai làm điều thiện thì đến để phá hoại. Khi gặp người như vậy, các ông phải tự chủ, đừng có tức giận trách móc bởi vì, kẻ nào mang điều ác đến thì họ sẽ lãnh thọ điều ác đó.” Chương 7 Làm Ác Gặp Ác

Đức Phật dạy: “Có người nghe ta giữ đạo, thực hành tâm đại nhân từ, nên đến mắng ta; ta im lặng không phản ứng. Người kia mắng xong, ta liền hỏi: 'Ông đem lễ vật biếu người khác, người kia không nhận thì lễ vật ấy trở về với ông không?' . Đáp: 'Về chứ'' . Ta bảo: 'Nay ông mắng ta, ta không nhận thì tự ông rước họa vào thân, giống như vạng theo tiếng, bóng theo hình, rốt cuộc không rời nhau được.

' Vậy, hãy cẩn thận, đừng làm điều ác. ” Chương 8 Hại Người Hại Mình Đức Phật dạy: “Kẻ ác hại người hiền giống như ngước mặt lên trời mà nhổ nước miếng rơi xuống mặt mình. Ngược gió tung bụi, bụi chẳng đến người khác, trở lại dơ thân mình. Người hiền không thể hại mà còn bị họa diệt thân.”

Chương 9 Vững Chí Ngộ Đạo Đức Phật dạy: “Học rộng, nghe nhiều, mến đạo thì đạo khó gặp. Thủ chí hành đạo thì đạo rất lớn.”

Chương 10 Tùy Hỷ Được Phước Đức Phật dạy: “Thấy người thực hành bố thí, hoan hỉ giúp đỡ thì được phước rất lớn.