Đại Tập 24 · Bộ Bát-nhã VII · Số 220 (Quyển 301–350)

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La-Mật- Đa Quyển 341, Phẩm 55: Học Phương Tiện Thiện Xảo(5)

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 341

Phẩm 55: HỌC PHƯƠNG TIỆN THIỆN XẢO (5)

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, như ông đã hỏi, nếu Đại Bồ-tát vì sự đoạn tận của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Nếu Đại Bồ-tát vì sự rời xa của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Nếu Đại Bồ-tát vì sự diệt trừ của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Nếu Đại Bồ-tát vì sự không sinh của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Nếu Đại Bồ-tát vì sự không diệt của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Nếu Đại Bồ-tát vì bản lai tịch tĩnh của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Nếu Đại Bồ-tát vì tự tánh Niết-bàn của Như Lai mà học, là học trí Nhất thiết trí chăng? Này Thiện Hiện, theo ý ông thì sao? Chân như của Như Lai có tận, diệt, đoạn chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không!

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát đối với chân như, học như thế là học trí Nhất thiết trí. Này Thiện Hiện, nên biết chân như không tận, không diệt, không đoạn, chẳng thể tác chứng. Nếu Đại Bồ-tát đối với chân như, học như thế là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học Bố thí ba-la-mật-đa, là học Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu Đại Bồ-tát học Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học pháp không bên trong, là học pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa,

pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh. Nếu Đại Bồ-tát học pháp không bên trong, pháp không bên ngoài cho đến pháp không không tánh tự tánh là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học chân như, là học pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn. Nếu Đại Bồ-tát học chân như, pháp giới cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học Thánh đế khổ, là học Thánh đế tập, diệt, đạo. Nếu Đại Bồ-tát học Thánh đế khổ, Thánh đế tập, diệt, đạo là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học bốn Tĩnh lự, là học bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc. Nếu Đại Bồ-tát học bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học tám Giải thoát, là học tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ. Nếu Đại Bồ-tát học tám Giải thoát, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học bốn Niệm trụ, là học bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo. Nếu Đại Bồ-tát học bốn Niệm trụ, bốn Chánh đoạn cho đến tám chi Thánh đạo là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học pháp môn giải thoát Không, là học pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện. Nếu Đại Bồ-tát học pháp môn giải thoát Không, pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học bậc Cực hỷ, là học bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc

Pháp vân. Nếu Đại Bồ-tát học bậc Cực hỷ, bậc Ly cấu cho đến bậc Pháp vân là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học năm loại mắt, là học sáu phép thần thông. Nếu Đại Bồ-tát học năm loại mắt, sáu phép thần thông là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học mười lực của Phật, là học bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng. Nếu Đại Bồ-tát học mười lực của Phật, bốn điều không sợ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học pháp không quên mất, là học tánh luôn luôn xả. Nếu Đại Bồ-tát học pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học trí Nhất thiết, là học trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng. Nếu Đại Bồ-tát học trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học tất cả pháp môn Đà-la-ni, là học tất cả pháp môn Tam-ma-địa. Nếu Đại Bồ-tát học tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học tất cả hạnh Đại Bồ-tát. Nếu Đại Bồ-tát học tất cả hạnh Đại Bồ-tát là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật. Nếu Đại Bồ-tát học quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật là học trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là đạt đến chỗ rốt ráo viên mãn của tất cả sự học. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì tất cả Thiên ma và các ngoại đạo không thể phá hoại. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì mau đạt đến quả vị không thoái chuyển của Bồ-tát. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì là tự tu hành chỗ nên tu hành nơi Tổ phụ của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì đối với pháp năng hộ, không bị chuyển theo sự điên đảo. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì có khả năng tu hành pháp

thích ứng để xa lìa mọi nẻo hôn ám. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì học pháp làm nghiêm tịnh cõi Phật của mình. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì là học pháp đem lại sự thành tựu đầy đủ cho các hữu tình. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì có khả năng như thật làm nghiêm tịnh cõi Phật. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì có khả năng như thật đem lại sự thành tựu đầy đủ cho các hữu tình. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì có khả năng phát khởi đại Từ, đại Bi, thương yêu tất cả. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học mười hai hành tướng vi diệu của ba lượt chuyển pháp luân. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học sự độ thoát tất cả hữu tình đưa vào cảnh giới Niết-bàn tuyệt đối. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học hạnh thâm diệu không làm đoạn diệt dòng giống Phật. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học theo chư Phật vì các loài hữu tình mà mở cửa cam lồ. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học sự an lập cho vô lượng, vô số, vô biên hữu tình trụ ở pháp của ba thừa. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế là học sự thị hiện cảnh giới chân vô vi tịch diệt rốt ráo của tất cả hữu tình, là sự tu học trí Nhất thiết trí đúng đắn nhất. Việc học như thế thì hàng hữu tình căn cơ thấp kém không thể học được. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì có khả năng cứu vớt thật sự các đường sinh, lão, bệnh tử của tất cả hữu tình, nên phải siêng năng tu học điều nên tu học.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế, quyết định chẳng hề bị đọa trở lại vào ba đường ác là địa ngục, bàng sinh, quỷ giới. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế, quyết định chẳng sinh vào hàng hạ liệt ở chốn biên địa ác kiến. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế, quyết định chẳng sinh vào gia đình thấp kém, vào các nhà làm nghề khiêng xác chết, hoặc vào các gia đình bần cùng ti tiện, chẳng biết phép tắc khác. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế, chẳng bao giờ mang lấy thân tướng bị điếc, đui, câm ngọng, cùi cụt, các căn, chi chẳng đủ, lưng gù, điên cuồng và bao nhiêu thứ bệnh ung nhọt hiểm ác khác. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì đời đời thường được quyến thuộc đông đảo trọn vẹn, dung mạo đẹp đẽ, lời nói oai nghiêm, được mọi người kính mến. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì đời đời sinh ra ở chốn xa lìa mọi sự giết hại sinh mạng, xa lìa việc không cho mà lấy, xa lìa dâm dục, tà hạnh, xa lìa lời nói hư dối, lời nói thô ác, lời nói ly gián, lời nói hỗn tạp, cũng xa lìa tham dục, sân hận, tà kiến. Nếu Đại Bồ-tát khi học

như thế thì đời đời sinh vào chốn chẳng dùng tà pháp để sinh sống, chẳng bao giờ dung túng loại tà pháp hư dối, cũng chẳng chấp nhận hạng hữu tình phá giới, ác kiến, hủy báng chánh pháp. Nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì chẳng bao giờ sinh vào chốn có thọ mạng lâu dài hoặc chết non, đam mê dục lạc, trí tuệ kém cỏi. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát ấy thành tựu được diệu lực từ các phương tiện thiện xảo, do diệu lực từ phương tiện thiện xảo này nên tuy thường nhập vô lượng pháp tĩnh lự và định vô sắc, nhưng chẳng theo lực dẫn ấy mà thọ sinh. Vì được Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nhiếp thọ nên đã thành tựu các phương tiện thiện xảo như thế, ở trong các định tuy thường nhập xuất tự tại nhưng chẳng theo lực dẫn của các định ấy mà sinh vào các cõi có thọ mạng lâu dài hoặc chết non, bỏ tu hạnh Đại Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì đối với các pháp như mười lực của Phật, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cùng vô lượng, vô số, vô biên pháp Phật khác đều được thanh tịnh, quyết định chẳng rơi vào tất cả các bậc Thanh văn và Độc giác.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu bản tánh của tất cả pháp là thanh tịnh thì làm sao Đại Bồ-tát ở trong các pháp để được thanh tịnh?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy! Như ông đã hỏi, bản lai của các pháp tự tánh là thanh tịnh, Đại Bồ-tát ấy ở trong bản tánh thanh tịnh của tất cả pháp tinh cần tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thông đạt như thật, không chìm đắm, không ngưng trệ, xa lìa tất cả phiền não nhiễm đắm, cho nên nói là Bồ-tát được thanh tịnh.

Lại nữa Thiện Hiện, tuy tất cả pháp bản tánh thanh tịnh, nhưng các phàm phu chẳng biết, chẳng thấy, chẳng hiểu. Đại Bồ-tát ấy vì muốn cho họ biết, thấy, hiểu, nên tu hành pháp Bố thí ba-la-mật-đa, tu hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; an trú nơi pháp không bên trong, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng

tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh; an trú nơi chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; an trú nơi Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; tu hành bốn Tĩnh lự, tu hành bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; tu hành tám Giải thoát, tu hành tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ; tu hành bốn Niệm trụ, tu hành bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo; tu hành pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; tu hành bậc Cực hỷ, tu hành bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân; tu hành năm loại mắt, tu hành sáu phép thần thông; tu hành mười lực của Phật, tu hành bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng; tu hành pháp không quên mất, tu hành tánh luôn luôn xả; tu hành tất cả pháp môn Đà-la-ni, tu hành tất cả pháp môn Tam-ma-địa; tu hành trí Nhất thiết, tu hành trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát ấy đối với bản tánh thanh tịnh của tất cả pháp, khi học như thế thì đối với mười lực của Phật, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng… cùng vô lượng, vô số, vô biên pháp Phật khác đều được thanh tịnh, chẳng rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác; đối với sự sai biệt về tâm hành của các hữu tình đều có thể thông đạt đến chỗ rốt ráo, dùng phương tiện khéo léo khiến cho các hữu tình chứng đạt bản tánh thanh tịnh của tất cả pháp.

Này Thiện Hiện, nên biết ví như trên đại địa, có ít chỗ sinh ra vàng, bạc, châu báu, nhưng có nhiều chỗ sinh ra sỏi, đất, ngói, gạch; các loài hữu tình cũng giống như thế, phần ít có khả năng học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, còn phần nhiều thì học pháp của bậc Thanh văn, Độc giác.

Này Thiện Hiện, nên biết ví như trong loài người, chỉ thiểu số có khả năng tu tập theo sự nghiệp của Chuyển luân vương, còn đa số phải hành theo sự nghiệp của các tiểu vương; các loài hữu tình cũng giống

như thế, chỉ thiểu số có khả năng tu tập đạo trí Nhất thiết trí, còn đa số phải hành theo đạo Thanh văn, Độc giác.

Này Thiện Hiện, nên biết các chúng Bồ-tát cầu hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, chỉ số ít chứng đắc quả vị ấy còn phần nhiều thì rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác.

Này Thiện Hiện, nên biết các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, nếu chẳng xa lìa phương tiện thiện xảo nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì nhất định có khả năng nhập vào bậc không thoái chuyển. Nếu xa lìa phương tiện thiện xảo nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì nhất định đối với quả vị Giác ngộ cao tột sẽ bị thoái chuyển. Vì vậy, Đại Bồ-tát muốn đạt bậc Bồ-tát không thoái chuyển, muốn nhập Bồ-tát không thoái chuyển thì nên siêng năng tu học phương tiện thiện xảo nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát tu học phương tiện thiện xảo nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thì chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với các nẻo tham lam, keo kiệt, phá giới, sân giận, biếng trễ, tán loạn, ác tuệ; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với tham dục, sân hận, ngu si, kiêu mạn hoặc các tội lỗi khác; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của sắc, về tướng của thọ, tưởng, hành, thức; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của nhãn xứ, về tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của sắc xứ, về tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của nhãn giới, về tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của sắc giới, về tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của nhãn thức giới, về tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của nhãn xúc, về tướng của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, về tướng của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của địa giới, về tướng của thủy, hỏa, phong, không, thức giới; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương

ưng với sự chấp thủ về tướng của vô minh, về tướng của hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của Bố thí ba-la-mật-đa, về tướng của Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của pháp không bên trong, về tướng của pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của chân như, về tướng của pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của Thánh đế khổ, về tướng của Thánh đế tập, diệt, đạo; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của bốn Tĩnh lự, về tướng của bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của tám Giải thoát, về tướng của tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của bốn Niệm trụ, về tướng của bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của pháp môn giải thoát Không, về tướng của pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của bậc Cực hỷ, về tướng của bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của năm loại mắt, về tướng của sáu phép thần thông; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của mười lực của Phật, về tướng của bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng; chẳng bao giờ phát

khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của pháp không quên mất, về tướng của tánh luôn luôn xả; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của trí Nhất thiết, về tướng của trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của tất cả pháp môn Đà-la-ni, về tướng của tất cả pháp môn Tam-ma-địa; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của quả Dự lưu, về tướng của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của quả vị Độc giác; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng của tất cả hạnh Đại Bồ-tát; chẳng bao giờ phát khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về tướng nơi quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật. Vì sao?

Này Thiện Hiện, vì Đại Bồ-tát ấy hành theo phương tiện thiện xảo nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hoàn toàn chẳng thấy pháp nào có thể đạt được; vì không có sở đắc nên chẳng khởi tâm tương ưng với sự chấp thủ về pháp tướng như sắc…

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát tu học phương tiện thiện xảo nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thì có khả năng gồm thâu, tập trung, dẫn dắt tất cả Ba-la-mật-đa. Vì sao?

Này Thiện Hiện, vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa bao gồm hết tất cả Ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, ví như thân kiến có khả năng gồm thâu tất cả sáu mươi hai kiến chấp, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng vậy, bao gồm hết tất cả Ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, ví như các người chết, vì mạng căn diệt nên các căn đều diệt theo, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như thế, tất cả pháp học về Ba-la-mật-đa đều tùy thuộc vào đấy; nếu không có Bát-nhã ba-la-mật-đa thì cũng không có tất cả Ba-la-mật-đa. Vì vậy, này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát muốn đạt đến bờ bên kia của tất cả Ba-la-mật-đa một cách rốt ráo thì phải siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Này Thiện Hiện, nên biết nếu Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì đối với các hữu tình là bậc cao tột. Vì sao? Này Thiện Hiện, vì Đại Bồ-tát ấy đã có khả năng tu học chỗ tột cùng vậy.

Lại nữa Thiện Hiện, theo ý ông thì sao? Ở thế giới ba lần ngàn này, các loài hữu tình có nhiều chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều! Các loài hữu tình trong châu Thiệm-bộ hãy còn nhiều vô số huống là các loài hữu tình trong thế giới ba lần ngàn!

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, giả sử, các loài hữu tình ở thế giới ba lần ngàn, chẳng phải trước, chẳng phải sau, đều được thân người rồi đều chứng quả vị Giác ngộ cao tột, có thiện nam, thiện nữ nào đó trụ nơi Bồ-tát thừa, suốt cả cuộc đời, thường dùng y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc thang đều thuộc loại thượng diệu cung kính cúng dường, tôn trọng ngợi khen các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ấy, thì thiện nam, thiện nữ đó, do nhân duyên này, được phước nhiều chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Bạch Thiện Thệ, rất nhiều!

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu thiện nam, thiện nữ nào trụ nơi Bồ-tát thừa, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thường lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, sao chép, tư duy, tu tập thì công đức đạt được nhiều hơn vị trước vô lượng, vô số. Vì sao? Này Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa gồm đủ mọi lợi ích lớn, có khả năng giúp cho chúng Đại Bồ-tát mau đạt đến quả vị Giác ngộ cao tột, hơn hẳn các căn lành đã được của vị trước. Vì vậy, này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát muốn làm bậc Thượng thủ đối với tất cả hữu tình thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nếu Đại Bồ-tát muốn đem lại lợi ích rộng khắp cho tất cả hữu tình, đối với người không ai cứu hộ làm người cứu hộ; người không nơi nương tựa, làm chốn nương tựa, người không nơi hướng về làm chỗ hướng về, người không có mắt làm đôi mắt sáng, người không có ánh sáng thì làm ánh sáng, người lạc đường thì chỉ cho đường đi; người chưa đạt Niết-bàn, khiến đạt được Niết-bàn thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Nếu Đại Bồ-tát muốn chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, muốn hành hóa nơi cảnh giới chư Phật đã hành hóa, muốn thể hiện diệu dụng nơi chỗ Phật đã thể hiện, muốn

gầm lên tiếng rống Đại sư tử của chư Phật, muốn gióng to tiếng trống pháp Vô thượng của chư Phật, muốn khua vang tiếng chuông pháp Vô thượng của chư Phật, muốn thổi lớn tiếng loa pháp Vô thượng của chư Phật, muốn bay lên tòa pháp Vô thượng của chư Phật, muốn giảng nói nghĩa pháp Vô thượng của chư Phật, muốn phá sạch lưới nghi của tất cả hữu tình, muốn hòa vào cõi pháp cam lồ của chư Phật, muốn thọ nhận niềm hỷ lạc vi diệu của chư Phật… thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thì không có bất cứ thiện căn công đức nào mà không thể đạt được.

Khi ấy, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì cũng đâu có thể đạt được thiện căn công đức của hàng Thanh văn, Độc giác.

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, thiện căn công đức của hàng Thanh văn, Độc giác, các chúng Đại Bồ-tát này cũng đều có thể đạt được, chỉ đối với bậc ấy, không trụ, không vướng, dùng tri kiến thù thắng quán sát đúng đắn rồi vượt qua bậc ấy, nhập vào Chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, cho nên chúng Bồ-tát này không có bất cứ thiện căn công đức nào mà không thể đạt được.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì được gần gũi trí Nhất thiết trí, mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì chính là phước điền chân thật của tất cả hàng Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì vượt lên trên tất cả phước điền của Sa-môn, Phạm chí, nơi thế gian và cả bậc Thanh văn, Độc giác, mau chứng đắc trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi học như thế thì tùy theo chỗ thọ sinh, chẳng hề bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, luôn hành theo Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nên biết đối với trí Nhất thiết trí đã đắc nẻo

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La-Mật- Đa Quyển 341, Phẩm 56: Nguyện Dụ (1)

không thoái chuyển, xa lìa bậc Thanh văn, Độc giác, gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, suy nghĩ như thế này: “Đây chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây là lúc tu, đây là chỗ tu, ta thường tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà lìa bỏ pháp cần lìa bỏ, chắc chắn sẽ chứng đắc trí Nhất thiết trí.” Nếu suy nghĩ như thế thì chẳng phải là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa; đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng chẳng thể hiểu rõ, lãnh hội được sự thâm diệu của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Cũng chẳng nghĩ như thế này: “Đây là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây là lúc tu, đây là chỗ tu, đây là người tu, đây là phiền não là pháp gây chướng ngại cho Bát-nhã ba-la-mật-đa cần phải xa lìa, đây là quả vị Giác ngộ cao tột, đối tượng được chứng đắc của Bát-nhã ba-la-mật-đa.” Nếu Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, suy nghĩ thế này: “Đây chẳng phải là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây chẳng phải là lúc tu, chẳng phải là chỗ tu, chẳng phải người tu, chẳng do Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể có sự xa lìa và chứng đắc.” Vì sao? Vì tất cả pháp đều trụ nơi chân như, pháp giới, thật tế không hề sai biệt. Nếu hành như thế là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Phẩm 56: NGUYỆN DỤ (1)

Khi ấy, Thiên đế Thích suy nghĩ: Nếu Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tu hành Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình huống hồ là tu hành và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát an trú nơi pháp không bên trong, an trú nơi pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là an trụ và chứng đắc

quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát an trú nơi chân như, an trú nơi pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là an trụ và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Thánh đế khổ, an trú nơi Thánh đế tập, diệt, đạo hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là an trụ và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành bốn Tĩnh lự, tu hành bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành tám Giải thoát, tu hành tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành bốn Niệm trụ, tu hành bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành pháp môn giải thoát Không, tu hành pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành bậc Cực hỷ, tu hành bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành năm loại mắt, tu hành sáu phép thần thông hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành mười lực của Phật, tu hành bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành pháp không quên mất, tu hành tánh luôn luôn xả hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành trí Nhất thiết, tu hành trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành tất cả pháp môn Đà-la-ni, tu hành tất cả pháp môn Tam-ma-địa hãy còn vượt lên

trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành hạnh Đại Bồ-tát hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu Đại Bồ-tát tu hành quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật hãy còn vượt lên trên tất cả hữu tình, huống hồ là tu tập và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Nếu các hữu tình nghe nói về danh tự trí Nhất thiết trí, tâm sinh tin hiểu, hãy còn đạt được lợi ích tốt đẹp trong cõi người và có được thọ mạng tối thắng trong thế gian, huống hồ là còn phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, hoặc thường nghe kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy. Nếu các hữu tình thường phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, lãnh hội kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khiến cho các hữu tình khác đều cũng ưa thích thì công đức đạt được, các hàng Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian chẳng hề sánh kịp.

Bấy giờ, Thế Tôn biết rõ tâm niệm của Thiên đế Thích, liền bảo rằng:

–Này Kiều-thi-ca, đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông đã nghĩ!

Khi ấy, Thiên đế Thích lòng rất vui mừng, liền dùng các loại hoa hương vi diệu của cõi trời tung rải để cúng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và các chúng Đại Bồ-tát; xong việc, bèn phát lời nguyện: “Nếu các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, hướng cầu đến quả vị Giác ngộ cao tột, thì tôi sẽ đem căn lành từ công đức của tôi có được, khiến cho sự mong cầu về Phật pháp vô thượng của vị ấy mau được viên mãn, cả các sự mong cầu về trí Nhất thiết trí, về pháp tự nhiên nơi cõi người, về pháp vô lậu đích thực, về tất cả pháp mong muốn được lãnh hội của vị ấy mau được viên mãn. Nếu vị ấy cầu các quả vị nơi Thanh văn, Độc giác thừa thì cũng khiến cho sở nguyện đó mau được đầy đủ.” Phát nguyện như thế rồi, liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa đã phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, con không bao giờ phát sinh một niệm nào khác khiến vị ấy thoái chuyển tâm Đại Bồ-đề, con cũng chẳng sinh một ý niệm nào khác khiến các chúng Đại Bồ-tát chán nản, xa lìa quả vị Giác ngộ cao tột, lui trụ nơi bậc Thanh văn hoặc Độc giác.

Bạch Thế Tôn, nếu các chúng Đại Bồ-tát đối với quả vị Giác ngộ cao tột, tâm đã sinh ưa thích, thì con nguyện cho tâm ấy càng

thêm thăng tiến, mau chứng đắc quả vị đó thấy đủ bao nỗi khổ trong nẻo sinh tử rồi, vì muốn đem lại lợi lạc cho các hàng Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian, nên phát khởi các loại đại nguyện kiên cố: “Ta đã vượt qua biển lớn sinh tử, cũng sẽ tinh cần độ những chúng sinh chưa vượt qua. Ta đã tự giải thoát khỏi những buộc ràng của sinh tử, cũng sẽ tinh cần độ những chúng sinh chưa giải thoát. Đối với các thứ sợ hãi trong sinh tử, ta đã tự đạt an ổn, cũng sẽ tinh cần làm cho chúng sinh chưa an ổn đạt được an ổn. Ta đã tự chứng Niết-bàn rốt ráo, cũng sẽ tinh cần khiến cho chúng sinh chưa chứng đều được chứng đắc.

Bạch Thế Tôn, nếu thiện nam, thiện nữ đối với công đức của Bồ-tát mới phát tâm, khởi tâm tùy hỷ thì được bao nhiêu phước? Đối với công đức của Bồ-tát đã phát tâm từ lâu, khởi tâm tùy hỷ thì được bao nhiêu phước? Đối với công đức của Bồ-tát ở bậc không thoái chuyển, khởi tâm tùy hỷ thì được bao nhiêu phước? Đối với công đức của Bồ-tát bậc Nhất sinh bổ xứ, khởi tâm tùy hỷ thì được bao nhiêu phước?

Bấy giờ, Phật bảo Thiên đế Thích:

–Này Kiều-thi-ca, thế giới bốn đại châu có thể biết nhờ tính toán, đo lường, nhưng phước đức tùy hỷ ấy thì chẳng thể nêu bày, lường tính.

Lại nữa Kiều-thi-ca, thế giới tiểu thiên có thể biết nhờ tính toán, đo lường, nhưng phước đức tùy hỷ ấy thì chẳng thể nêu bày, lường tính.

Lại nữa Kiều-thi-ca, thế giới trung thiên có thể biết nhờ tính toán, đo lường, nhưng phước đức tùy hỷ ấy thì chẳng thể nêu bày, lường tính.

Lại nữa Kiều-thi-ca, thế giới ba lần ngàn này của ta có thể biết nhờ tính toán, đo lường, nhưng phước đức tùy hỷ ấy thì chẳng thể nêu bày, lường tính.

Lại nữa Kiều-thi-ca, giả sử thế giới ba lần ngàn, hợp lại làm một biển, lại nếu có người có thể lấy một sợi tóc tách ra làm trăm phần, lấy đầu mối của một phần tóc ấy châm vào nước của biển kia để có thể biết được số giọt nước của biển, nhưng phước đức tùy hỷ nọ thì chẳng thể đếm biết. Vì sao? Này Kiều-thi-ca, vì phước đức tùy hỷ của thiện nam, thiện nữ ấy là vô cùng vô tận.

Thiên đế Thích lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu các hữu tình đối với căn lành công đức của

các Bồ-tát mà chẳng tùy hỷ thì nên biết là đều bị ma làm cho mê hoặc.

Bạch Thế Tôn, nếu các hữu tình đối với căn lành công đức của các Bồ-tát mà chẳng tùy hỷ thì nên biết đó đều là quyến thuộc của ma.

Bạch Thế Tôn, nếu các hữu tình đối với căn lành công đức của các Bồ-tát mà chẳng tùy hỷ thì nên biết đều là ma từ cõi trời, chết đi và sinh vào chốn này. Vì sao? Vì nếu các chúng Đại Bồ-tát hướng cầu đạt đến quả vị Giác ngộ cao tột, đối với công đức ấy nếu có người phát tâm hết mực tùy hỷ thì diệu lực đó đã có thể phá hủy tất cả quyến thuộc cùng cung điện của ma quân, và hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột.

Bạch Thế Tôn, nếu các hữu tình dốc lòng ái kính ba ngôi báu Phật, Pháp, Tăng thì đối với căn lành công đức của các Bồ-tát nên sinh tùy hỷ, đã tùy hỷ rồi thì hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột, mà chẳng nên sinh những suy tưởng khác; nếu được như thế tất mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, độ thoát hữu tình, diệt trừ các loại quyến thuộc của ma.

Bấy giờ, Phật bảo Thiên đế Thích:

–Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói! Này Kiều-thi-ca, nếu thiện nam, thiện nữ nào đối với căn lành công đức của các Bồ-tát, phát sinh tùy hỷ, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột, thì thiện nam, thiện nữ ấy mau chứng đắc quả vị Giác ngộ, mau thực hiện viên mãn các hạnh Bồ-tát, mau tạo được sự cúng dường tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thường gặp bạn lành, thường được nghe kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; thiện nam, thiện nữ ấy thành tựu căn lành công đức như thế, tùy theo chỗ thọ sinh, luôn được tất cả hàng Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian cung kính cúng dường, tôn trọng ngợi khen, chẳng thấy sắc xấu, chẳng nghe tiếng ác, chẳng ngửi mùi hôi, chẳng nếm vị đắng, chẳng xúc chạm điều khó chịu, thường chẳng suy nghĩ về pháp chẳng như lý, chẳng bao giờ xa lìa chư Phật Thế Tôn, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác luôn gần gũi chư Phật, vun trồng các thiện căn, đem lại sự thành tựu đầy đủ cho các hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật. Vì sao? Này Kiều-thi-ca, vì thiện nam, thiện nữ ấy đối với vô lượng, vô số, vô biên căn lành công đức của Đại Bồ-tát lúc mới bắt đầu phát tâm, sinh tùy hỷ sâu xa, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột, thường đối với vô lượng, vô số, vô biên căn lành công đức của Đại Bồ-tát đã trụ Sơ địa cho đến Thập địa, phát sinh tùy hỷ sâu xa, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột, thường đối với vô lượng, vô số, vô biên căn lành công đức của Đại

Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ, phát sinh tùy hỷ sâu xa, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột. Do nhân duyên này, thiện nam, thiện nữ ấy căn lành tăng trưởng, mau gần tới quả vị Giác ngộ cao tột; chứng đắc quả vị Đại giác ngộ rồi, thường độ vô lượng, vô số, vô biên các loài hữu tình đạt đến cảnh giới Niết-bàn tuyệt đối. Vì vậy, này Kiều-thi-ca, các thiện nam, thiện nữ đối với căn lành công đức của Đại Bồ-tát mới phát tâm nên sinh tùy hỷ, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột; khi hồi hướng thì chẳng nên chấp trước là chính tâm ấy đã tùy hỷ, hồi hướng hay lìa tâm ấy mà tùy hỷ hồi hướng; cũng chẳng nên chấp trước chính tâm ấy hay lìa tâm ấy mà tu hành. Các thiện nam, thiện nữ đối với căn lành công đức của Đại Bồ-tát đã phát tâm từ lâu, nên sinh tùy hỷ, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột; khi hồi hướng thì chẳng nên chấp trước là chính tâm ấy đã tùy hỷ, hồi hướng hay lìa tâm ấy mà tùy hỷ hồi hướng; cũng chẳng nên chấp trước chính tâm ấy hay lìa tâm ấy mà tu hành. Các thiện nam, thiện nữ đối với căn lành công đức của Đại Bồ-tát không thoái chuyển, nên sinh tùy hỷ, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột; khi hồi hướng thì chẳng nên chấp trước là chính tâm ấy đã tùy hỷ, hồi hướng hay lìa tâm ấy mà tùy hỷ hồi hướng; cũng chẳng nên chấp trước chính tâm ấy hay lìa tâm ấy mà tu hành. Các thiện nam, thiện nữ đối với căn lành công đức của Đại Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ, nên sinh tùy hỷ, hồi hướng về quả vị Giác ngộ cao tột; khi hồi hướng thì chẳng nên chấp trước là chính tâm ấy đã tùy hỷ, hồi hướng hay lìa tâm ấy mà tùy hỷ hồi hướng; cũng chẳng nên chấp trước chính tâm ấy hay lìa tâm ấy mà tu hành. Nếu trong khi tùy hỷ hồi hướng như thế mà không có những chấp trước, thì mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, độ các hàng Trời, Người, A-tố-lạc… khiến họ thoát khỏi nẻo sinh tử, đạt được an vui của Niết-bàn.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, tại sao Đại Bồ-tát dùng tâm như huyễn mà có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, theo ý ông thì sao? Ông có thấy tâm như huyễn cũng như thấy Đại Bồ-tát chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Con chẳng thấy huyễn, cũng chẳng thấy có tâm như huyễn.

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, theo ý ông thì sao? Nếu ở chỗ không có huyễn, không có tâm như huyễn, thì ông thấy có tâm ấy có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Con hoàn toàn chẳng thấy có chỗ không có huyễn, không có tâm như huyễn, lại có tâm ấy có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, theo ý ông thì sao? Nếu ở chỗ lìa huyễn, lìa tâm như huyễn, ông thấy có pháp ấy có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không! Bạch Thiện Thệ, không! Con hoàn toàn chẳng thấy có chỗ lìa huyễn, lìa tâm như huyễn, lại có pháp ấy có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Bạch Thế Tôn, con hoàn toàn chẳng thấy ngay nơi pháp lìa tâm mà nói những pháp nào là có, pháp nào là không, vì tất cả pháp đều hoàn toàn xa lìa. Nếu tất cả pháp đều hoàn toàn xa lìa thì chẳng thể nêu bày pháp này là có, pháp kia là không. Nếu pháp chẳng thể nêu bày là có, không thì chẳng thể nói là có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, vì chẳng phải pháp không sở hữu có thể chứng quả Bồ-đề. Vì sao? Vì tất cả pháp đều không có tánh sở hữu, chẳng có thể đạt được, không nhiễm, không tịnh. Vì sao?

Bạch Thế Tôn, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn xa lìa, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì pháp không bên trong hoàn toàn xa lìa; pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh,

pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì chân như hoàn toàn xa lìa; pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì Thánh đế khổ hoàn toàn xa lìa; Thánh đế tập, diệt, đạo cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì bốn Tĩnh lự hoàn toàn xa lìa; bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì tám Giải thoát hoàn toàn xa lìa; tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì bốn Niệm trụ hoàn toàn xa lìa; bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì pháp môn giải thoát Không hoàn toàn xa lìa; pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì bậc Cực hỷ hoàn toàn xa lìa; bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì năm loại mắt hoàn toàn xa lìa; sáu phép thần thông cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì mười lực của Phật hoàn toàn xa lìa; bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì pháp không quên mất hoàn toàn xa lìa; tánh luôn luôn xả cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì trí Nhất thiết hoàn toàn xa lìa; trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì tất cả pháp môn Đà-la-ni hoàn toàn xa lìa; tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì tất cả hạnh Đại Bồ-tát cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, vì trí Nhất thiết trí cũng hoàn toàn xa lìa.

Bạch Thế Tôn, nếu pháp hoàn toàn xa lìa thì pháp ấy chẳng nên tu, chẳng nên hủy hoại, cũng chẳng nên dẫn dắt. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hoàn toàn xa lìa nên chẳng cần phải dẫn dắt.

Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa đã hoàn toàn xa lìa thì tại sao có thể nói Đại Bồ-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột?

Bạch Thế Tôn, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng hoàn toàn xa lìa thì làm sao xa lìa pháp mà có thể chứng đắc pháp đã xa lìa? Vì vậy, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng nên nói chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La-Mật- Đa Quyển 342, Phẩm 56: Nguyện Dụ (2)

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 342

Phẩm 56: NGUYỆN DỤ (2)

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, hay thay, hay thay! Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông đã nói! Này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn xa lìa, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, pháp không bên trong hoàn toàn xa lìa; pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, chân như hoàn toàn xa lìa; pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, Thánh đế khổ hoàn toàn xa lìa; Thánh đế tập, diệt, đạo cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, bốn Tĩnh lự hoàn toàn xa lìa; bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, tám Giải thoát hoàn toàn xa lìa; tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, bốn Niệm trụ hoàn toàn xa lìa; bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, pháp môn giải thoát Không hoàn toàn xa lìa; pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, bậc Cực hỷ hoàn toàn xa lìa; bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, năm loại mắt hoàn toàn xa lìa; sáu phép thần thông cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, mười lực của Phật hoàn toàn xa lìa; bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, pháp không quên mất hoàn toàn xa lìa; tánh luôn luôn xả cũng hoàn toàn xa lìa. Này Thiện Hiện, trí Nhất thiết hoàn toàn xa lìa; trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, tất cả pháp môn Đà-la-ni hoàn toàn xa lìa; tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, tất cả hạnh Đại Bồ-tát cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, trí Nhất thiết trí cũng hoàn toàn xa lìa.

Này Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn xa lìa, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì pháp không bên trong hoàn toàn xa lìa; pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì chân như hoàn toàn xa lìa; pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly

sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì Thánh đế khổ hoàn toàn xa lìa; Thánh đế tập, diệt, đạo cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì bốn Tĩnh lự hoàn toàn xa lìa; bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì tám Giải thoát hoàn toàn xa lìa; tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì bốn Niệm trụ hoàn toàn xa lìa; bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì pháp môn giải thoát Không hoàn toàn xa lìa; pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì bậc Cực hỷ hoàn toàn xa lìa; bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì năm loại mắt hoàn toàn xa lìa; sáu phép thần thông cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì mười lực của Phật hoàn toàn xa lìa; bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì pháp không quên mất hoàn toàn xa lìa; tánh luôn luôn xả cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì trí Nhất thiết hoàn toàn xa lìa; trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có

thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì tất cả pháp môn Đà-la-ni hoàn toàn xa lìa; tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì tất cả hạnh Đại Bồ-tát cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, vì trí Nhất thiết trí cũng hoàn toàn xa lìa, nên Đại Bồ-tát có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là Bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, nếu pháp không bên trong chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là pháp không bên trong; nếu pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là pháp không bên ngoài cho đến pháp không không tánh tự tánh.

Này Thiện Hiện, nếu chân như chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là chân như; nếu pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là pháp giới cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.

Này Thiện Hiện, nếu Thánh đế khổ chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là Thánh đế khổ; nếu Thánh đế tập, diệt, đạo chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là Thánh đế tập, diệt, đạo.

Này Thiện Hiện, nếu bốn Tĩnh lự chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bốn Tĩnh lự; nếu bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.

NàyThiện Hiện, nếu tám Giải thoát chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là tám Giải thoát; nếu tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ.

Này Thiện Hiện, nếu bốn Niệm trụ chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bốn Niệm trụ; nếu bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bốn Chánh đoạn cho đến tám chi Thánh đạo.

Này Thiện Hiện, nếu pháp môn giải thoát Không chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là pháp môn giải thoát Không; nếu pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện.

Này Thiện Hiện, nếu bậc Cực hỷ chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bậc Cực hỷ; nếu bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bậc Ly cấu cho đến bậc Pháp vân.

Này Thiện Hiện, nếu năm loại mắt chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là năm loại mắt; nếu sáu phép thần thông chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là sáu phép thần thông.

Này Thiện Hiện, nếu mười lực của Phật chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là mười lực của Phật; nếu bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là bốn điều không sợ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng.

Này Thiện Hiện, nếu pháp không quên mất chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là pháp không quên mất; nếu tánh luôn luôn xả chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là trí Đạo tướng, tánh luôn luôn xả.

Này Thiện Hiện, nếu trí Nhất thiết chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là trí Nhất thiết; nếu trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng

chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Này Thiện Hiện, nếu tất cả pháp môn Đà-la-ni chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là tất cả pháp môn Đà-la-ni; nếu tất cả pháp môn Tam-ma-địa chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là tất cả pháp môn Tam-ma-địa.

Này Thiện Hiện, nếu tất cả hạnh Đại Bồ-tát chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là tất cả hạnh Đại Bồ-tát.

Này Thiện Hiện, nếu quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.

Này Thiện Hiện, nếu trí Nhất thiết trí chẳng hoàn toàn xa lìa thì chẳng phải là trí Nhất thiết trí.

Này Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn xa lìa nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa hoàn toàn xa lìa nên gọi là Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, vì pháp không bên trong hoàn toàn xa lìa nên gọi là pháp không bên trong; vì pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh hoàn toàn xa lìa nên gọi là pháp không bên ngoài cho đến pháp không không tánh tự tánh.

Này Thiện Hiện, vì chân như hoàn toàn xa lìa nên gọi là chân như; vì pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn hoàn toàn xa lìa nên gọi là pháp giới cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.

Này Thiện Hiện, vì Thánh đế khổ hoàn toàn xa lìa nên gọi là Thánh đế khổ; vì Thánh đế tập, diệt, đạo hoàn toàn xa lìa nên gọi là Thánh đế tập, diệt, đạo.

Này Thiện Hiện, vì bốn Tĩnh lự hoàn toàn xa lìa nên gọi là bốn

Tĩnh lự; vì bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc hoàn toàn xa lìa nên gọi là bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.

Này Thiện Hiện, vì tám Giải thoát hoàn toàn xa lìa nên gọi là tám Giải thoát; vì tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ hoàn toàn xa lìa nên gọi là tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ.

Này Thiện Hiện, vì bốn Niệm trụ hoàn toàn xa lìa nên gọi là bốn Niệm trụ; vì bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo hoàn toàn xa lìa nên gọi là bốn Chánh đoạn cho đến tám chi Thánh đạo.

Này Thiện Hiện, vì pháp môn giải thoát Không hoàn toàn xa lìa nên gọi là pháp môn giải thoát Không; vì pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện hoàn toàn xa lìa nên gọi là pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện.

Này Thiện Hiện, vì bậc Cực hỷ hoàn toàn xa lìa nên gọi là bậc Cực hỷ; vì bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân hoàn toàn xa lìa nên gọi là bậc Ly cấu cho đến bậc Pháp vân.

Này Thiện Hiện, vì năm loại mắt hoàn toàn xa lìa nên gọi là năm loại mắt; vì sáu phép thần thông hoàn toàn xa lìa nên gọi là sáu phép thần thông.

Này Thiện Hiện, vì mười lực của Phật hoàn toàn xa lìa nên gọi là mười lực của Phật; vì bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng hoàn toàn xa lìa nên gọi là bốn điều không sợ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng.

Này Thiện Hiện, vì pháp không quên mất hoàn toàn xa lìa nên gọi là pháp không quên mất; vì tánh luôn luôn xả hoàn toàn xa lìa nên gọi là trí Đạo tướng, tánh luôn luôn xả.

Này Thiện Hiện, vì trí Nhất thiết hoàn toàn xa lìa nên gọi là trí Nhất thiết; vì trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng hoàn toàn xa lìa nên gọi là trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Này Thiện Hiện, vì tất cả pháp môn Đà-la-ni hoàn toàn xa lìa nên gọi là tất cả pháp môn Đà-la-ni; vì tất cả pháp môn Tam-ma-địa hoàn toàn xa lìa nên gọi là tất cả pháp môn Tam-ma-địa.

Này Thiện Hiện, vì tất cả hạnh Đại Bồ-tát hoàn toàn xa lìa nên gọi là tất cả hạnh Đại Bồ-tát.

Này Thiện Hiện, vì quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật hoàn toàn xa lìa nên gọi là quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.

Này Thiện Hiện, vì trí Nhất thiết trí hoàn toàn xa lìa nên gọi là trí Nhất thiết trí.

Này Thiện Hiện, vì vậy, Đại Bồ-tát chẳng phải chẳng nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Tuy chẳng phải lìa pháp mà có thể chứng đắc pháp đã lìa, nhưng chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột thì chẳng phải chẳng nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Cho nên chúng Đại Bồ-tát muốn chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột thì phải siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Khi ấy, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, diệu nghĩa nơi pháp tu hành của các Đại Bồ-tát là hết mực sâu xa.

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông đã nói! Diệu nghĩa nơi pháp tu hành của các Đại Bồ-tát là hết mực sâu xa.

Này Thiện Hiện, nên biết các Đại Bồ-tát có thể thực hiện những sự việc khó khăn. Tuy hành hóa các pháp với diệu nghĩa sâu xa như vậy, nhưng đối với pháp của bậc Thanh văn, Độc giác đều chẳng tác chứng.

Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, như con hiểu ý nghĩa mà Phật đã dạy thì việc làm của các Đại Bồ-tát chẳng khó. Vì sao? Vì diệu nghĩa nơi pháp là đối tượng chứng đắc của các Đại Bồ-tát hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; chủ thể chứng là Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng chẳng thể nắm bắt được; pháp để chứng, người chứng, nơi chứng, thời gian chứng cũng đều chẳng thể nắm bắt được.

Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát quán xét tất cả pháp đã chứng chẳng thể nắm bắt được thì có diệu nghĩa nơi pháp nào có thể làm đối tượng chứng? Có Bát-nhã ba-la-mật-đa nào có thể làm chủ thể chứng? Lại có những pháp nào để có thể thiết lập pháp được chứng, người chứng, nơi chứng, thời gian chứng? Đã vậy, thì tại sao có thể chấp là do đây mà chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột? Quả vị Giác

ngộ vô thượng còn chẳng chứng, huống hồ là pháp chứng của bậc Thanh văn, Độc giác?

Bạch Thế Tôn, đó gọi là hạnh vô sở đắc của Bồ-tát. Nếu Đại Bồ-tát có khả năng tu hành hạnh vô sở đắc như thế thì đối với tất cả pháp không bị chướng ngại, mờ tối.

Bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát nghe lời nói ấy, tâm chẳng chìm đắm, chẳng kinh, chẳng sợ, cũng chẳng buồn lo hối tiếc là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy khi tu hành như thế, chẳng thấy mình tu hành, chẳng thấy mình chẳng tu hành, chẳng thấy Bát-nhã ba-la-mật-đa là đối tượng tu hành của mình, chẳng thấy quả vị Giác ngộ cao tột là đối tượng chứng đắc của mình, lại cũng chẳng thấy nơi chứng, thời gian chứng…

Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột.”

Bạch Thế Tôn, ví như hư không, chẳng nghĩ thế này: “Ta cách ly pháp này, hoặc xa, hoặc gần. Vì sao? Vì hư không không động, cũng không sai biệt, không phân biệt.” Các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như vậy, chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không hề có sự phân biệt.”

Bạch Thế Tôn, ví như nhà ảo thuật, chẳng nghĩ thế này: “Các pháp tựa như ảo thuật cách ta xa, còn vật dụng ảo thuật và nhà ảo thuật thì cách ta gần, quần chúng tụ tập cũng gần cũng xa. Vì sao? Vì trò huyễn thuật và nhà ảo thuật không có sự phân biệt.” Các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như vậy, chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không hề có sự phân biệt.”

Bạch Thế Tôn, ví như hình ảnh chẳng nghĩ thế này: “Ta nhờ cái đó mà hiện ra nên cách ta gần, còn cái không nhờ thì cách ta xa. Vì sao? Vì hình ảnh hiện ra không hề phân biệt.” Các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như thế, chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao

tột. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không hề có sự phân biệt.”

Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không hề có sự thương, ghét. Vì sao? Vì tự tánh thương ghét của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và tất cả pháp đều chẳng thể nắm bắt được.

Bạch Thế Tôn, như chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không hề có sự thương, ghét, các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như thế, không thương, không ghét. Vì sao? Vì chư Phật, Bồ-tát đã đoạn trừ mọi sự phân biệt thương ghét.

Bạch Thế Tôn, như chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã đoạn trừ vĩnh viễn tất cả vọng tưởng phân biệt. Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như vậy, tức đã diệt trừ tất cả vọng tưởng phân biệt. Vì sao? Vì sao? Vì chư Phật, Bồ-tát đối với tất cả pháp đều không phân biệt.

Bạch Thế Tôn, như chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột”. Các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng giống như thế, chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột”. Vì sao? Vì chư Phật đều không phân biệt.

Bạch Thế Tôn, như thân biến hóa của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột”. Vì sao? Vì thân biến hóa ấy không hề phân biệt. Các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như vậy, chẳng nghĩ thế này: “Ta xa lìa bậc Thanh văn và Độc giác, ta gần gũi quả vị Giác ngộ cao tột”. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không hề có sự phân biệt.

Bạch Thế Tôn, như chư Như Lai muốn làm việc gì bèn hiện ra Hóa thân để thực hiện việc đó, nhưng Hóa thân chẳng nghĩ thế này: “Ta có thể tạo nên các sự việc như thế.” Vì sao? Vì các hóa thân ấy không hề phân biệt Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng sâu xa cũng giống như thế, vì có đối tượng cần làm nên tinh cần tu tập, đã tu tập rồi, tuy có thể hoàn thành công việc nhưng đối với việc làm ấy hoàn toàn không phân biệt. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không hề phân biệt. Bạch Thế Tôn, ví như người thợ mộc khéo tay hay học trò của

ông ta với việc làm là tạo ra các bộ phận trong cơ thể con người có thể vận động được, hoặc nơi người nữ, hoặc nơi người nam, hoặc các loài voi, ngựa… Các bộ phận này tuy luôn vận hành nhưng đối với sự việc ấy hoàn toàn không phân biệt. Vì sao? Vì việc làm của các bộ phận ấy là không phân biệt. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng giống như thế, vì có đối tượng cần làm nên thành lập, thể hiện, đã thành lập rồi, tuy đã làm xong đủ các loại sự việc, nhưng đối với việc đã làm ấy hoàn toàn không phân biệt. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tất cả pháp không hề phân biệt.

Bấy giờ, Cụ thọ Xá-lợi Tử hỏi Cụ thọ Thiện Hiện:

–Thưa ngài Thiện Hiện, có phải chỉ có Bát-nhã ba-la-mật-đa là không phân biệt, hay Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa cũng không phân biệt.

Thiện Hiện đáp:

–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, chẳng phải chỉ có Bát-nhã ba-la-mật-đa là không phân biệt, hay Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa cũng không phân biệt.

Cụ thọ Xá-lợi Tử lại hỏi Thiện Hiện:

–Thưa ngài Thiện Hiện, có phải sắc cũng không phân biệt, thọ, tưởng, hành, thức cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải nhãn xứ cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải sắc xứ cũng không phân biệt, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải nhãn giới cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải sắc giới cũng không phân biệt, thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải nhãn thức giới cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải nhãn xúc cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cũng không phân biệt, các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải địa giới cũng không phân biệt, thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải vô minh cũng không phân biệt, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải Bố thí ba-la-mật-đa cũng không phân biệt, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải pháp không bên trong cũng không phân biệt, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải chân như cũng không phân biệt, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải Thánh đế khổ cũng không phân biệt, Thánh đế tập, diệt, đạo cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải bốn Tĩnh lự cũng không phân biệt, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải tám Giải thoát cũng không phân biệt, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải bốn Niệm trụ cũng không phân biệt, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải pháp môn giải thoát Không cũng không phân biệt, pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải bậc Cực hỷ cũng không phân biệt,

bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải năm loại mắt cũng không phân biệt, sáu phép thần thông cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải mười lực của Phật cũng không phân biệt, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải pháp không quên mất cũng không phân biệt, tánh luôn luôn xả cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải trí Nhất thiết cũng không phân biệt, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải tất cả pháp môn Đà-la-ni cũng không phân biệt, tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải quả Dự lưu cũng không phân biệt, quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải quả vị Độc giác cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải tất cả hạnh Đại Bồ-tát cũng không phân biệt, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng không phân biệt chăng?

Thưa ngài Thiện Hiện, có phải cảnh giới hữu vi cũng không phân biệt, cảnh giới vô vi cũng không phân biệt chăng?

Cụ thọ Thiện Hiện đáp:

–Thưa ngài Xá-lợi Tử, sắc cũng không phân biệt, thọ, tưởng, hành, thức cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, nhãn xứ cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, sắc xứ cũng không phân biệt, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, nhãn giới cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, sắc giới cũng không phân biệt, thanh,

hương, vị, xúc, pháp giới cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, nhãn thức giới cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, nhãn xúc cũng không phân biệt, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cũng không phân biệt, các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, địa giới cũng không phân biệt, thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, vô minh cũng không phân biệt, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, Bố thí ba-la-mật-đa cũng không phân biệt, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, pháp không bên trong cũng không phân biệt, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, chân như cũng không phân biệt, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, Thánh đế khổ cũng không phân biệt, Thánh đế tập, diệt, đạo cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, bốn Tĩnh lự cũng không phân biệt, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, tám Giải thoát cũng không phân biệt, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, bốn Niệm trụ cũng không phân biệt, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, pháp môn giải thoát Không cũng không phân biệt, pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, bậc Cực hỷ cũng không phân biệt, bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, năm loại mắt cũng không phân biệt, sáu phép thần thông cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, mười lực của Phật cũng không phân biệt, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, pháp không quên mất cũng không phân biệt, tánh luôn luôn xả cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, trí Nhất thiết cũng không phân biệt, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, tất cả pháp môn Đà-la-ni cũng không phân biệt, tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, quả Dự lưu cũng không phân biệt, quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, quả vị Độc giác cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, tất cả hạnh Đại Bồ-tát cũng không phân biệt, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng không phân biệt.

Thưa ngài Xá-lợi Tử, cảnh giới hữu vi cũng không phân biệt, cảnh giới vô vi cũng không phân biệt.

Cụ thọ Xá-lợi Tử nói:

–Thưa ngài Thiện Hiện, nếu tất cả pháp đều không phân biệt thì tại sao có sự sai biệt của năm cõi là địa ngục, bàng sinh, quỷ giới, người, trời? Tại sao lại có các bậc tu hành khác nhau như Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, Bồ-tát, chư Phật?

Cụ thọ Thiện Hiện đáp:

–Thưa ngài Xá-lợi Tử, bởi vì hữu tình bị điên đảo, phiền não, nên tạo tác đủ các loại nghiệp về thân, ngữ, ý; từ đấy chiêu cảm theo