Bổn Phận Người Phật Tử Tại Gia

Lời Cẩn Bạch

BỔN PHẬN CỦA PHẬT TỬ TẠI GIA

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM

HT. THÍCH THIỆN HOA

BỔN PHẬN

NGƯỜI PHẬT TỬ TẠI GIA

(Tái bản lần thứ bảy)

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

HÀ NỘI – PL: 2557 – DL: 2013

MỤC LỤC

LỜI CẨN BẠCH.............................................................................................................. 5

BÀI THỨ NHẤT

Đạo Phật............................................................................................................................. 7

BÀI THỨ HAI

Lược Sử Đức Phật Thích ca Mâu Ni

(Từ Giáng Sanh Đến Thành Đạo)................................................................................. 21

BÀI THỨ TƯ

Qui Y Tam Bảo............................................................................................................... 59

BÀI THỨ NĂM

Ngũ Giới........................................................................................................................... 73

BÀI THỨ SÁU

Sám Hối............................................................................................................................ 99

BÀI THỨ BẢY

Thờ Phật, Lạy Phật, cúng Phật.................................................................................... 113

BÀI THỨ TÁM

Tụng Kinh, Trì Chú, Niệm Phật.................................................................................. 131

BÀI THỨ CHÍN

Bổn Phận Của Người Phật Tử Tại Gia....................................................................... 145

BÀI THỨ MƯỜI

Thập Thiện Nghiệp...................................................................................................... 161

LỜI CẨN BẠCH

Nhận thấy người tìm hiểu Đạo Phật ngày càng nhiều, mà việc đầu vào cửa Phật là phải hiểu mọi hành nghi lễ, bái, tụng niệm, cùng học hỏi giáo lý căn bản của người sơ cơ để đặt niềm tin vào đúng chỗ không đi lạc lối.

Giáo lý của Phật rất là sâu rộng, không phải ngày một ngày hai mà biết hết được. Vả lại, biết đúng và học tập đúng những điều cơ bản thiết thực mới là cần thiết cho Phật tử tại gia hành trì. Trước đây đã có bộ sách PHẬT HỌC PHỔ THÔNG của Cố Hòa Thượng Thiện Hoa soạn thảo căn bản từ thấp đến cao đều có thể làm kim chỉ nam trên đường tu học. chỉ ngại vì bộ sách quá lớn, giá trị cao nên người sơ tâm khó lòng mong có được.

Vì lẽ đó, mong muốn cho người học đạo có được tập sách cơ bản là trăn trở của tôi và mọi người, nhất là nhân dân tín đồ miền Bắc lâu nay khát ngưỡng giáo lý, nhưng vì tập quán lễ thức có khác miền Nam, nên tôi mạo muội thực hiện tập sách này rút ra từ giáo lý căn bản ở Phật Học Phổ Thông khóa thứ nhất, mà bớt đi hai phần sau hai bài thứ chín và mười, để thêm vào hai bài “Bổn phận của Phật tử tại gia” và “ Thập Thiện

nghiệp đạo” ở khóa thứ hai, cho phù hợp với tín đồ tại gia miền Bắc, làm nhân duyên hữu đạo cho mọi đối tượng cần học hỏi, ngõ hầu tu học hành trì đúng đường, giúp họ kết duyên và lớn tâm nguyện Bồ đề.

Nguyện đem công đức này, Hồi hướng về Pháp giới chúng sanh đồng đăng bất thối chuyển, đồng snh cõi Phật A DI ĐÀ ở Tây phương cực lạc.

NAM MÔ CHỨNG MINH SƯ BỒ TÁT MA HA TÁT.

THÍCH CHÂN THƯỜNG

Bài Thứ Nhất: Đạo Phật

BÀI THỨ NHỨT

ĐẠO PHẬT

• MỞ ĐỀ

PHẬT RA ĐỜI VÌ MỘT NHÂN DUYÊN LỚN: “KHAI THỊ CHÚNG SANH NGỘ NHẬP PHẬT TRI KIẾN”.

Người đời thường nói một cách hời hợt cho qua chuyện: -“Đạo nào cũng tốt”. Lời nói ấy, hoặc là xã giao để cho vui lòng khách, hoặc vì chưa rõ bề trong của các Đạo khác nhau thế nào, nên mới nói ra như thế. Thật ra về mục đích thì Đạo nào cũng có giá trị của nó, chẳng qua chỉ hơn nhau từng bực cao thấp mà thôi. Nhưng mục đích tốt, dù sao, cũng chưa đủ. Điều quan trọng là làm sao thực hiện được mục đích ấy, và đem lại lợi ích rộng lớn cho đời. Thử hỏi nếu Đạo nào cũng có giá trị như nhau, thì sao trước đây 2.500 năm, trong lúc xứ Ấn Độ đã có 94 thứ Đạo rồi, mà Đức Phật Thích Ca còn giáng sinh làm chi nữa?

Chẳng qua các Đạo tuy nhiều, mà chưa được toàn “chơn, thiện, mỹ”, nên Đức Phật mới ứng thân thị hiện, dạy chúng sanh đạo Vô

thượng Chánh đẳng Chánh giác, ngõ hầu giải thoát khỏi khổ sanh tử luân hồi, được tự tại vô ngại như Phật. Kinh Pháp Hoa chép “Vì một nhân duyên lớn, Phật mới xuất hiện ra đời”.

Nhân duyên ấy là gì? Chính là: “Khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến”, để cho chúng sanh được nhờ đó mà đổi mê ra ngộ thấy tánh tỏ tâm, vượt sống khỏi chết, lìa khổ được vui.

• CHÁNH ĐỀ:

1. ĐỊNH NGHĨA:

1. Chữ Đạo nghĩa là gì?

Chữ Đạo có ba nghĩa: Đạo là con đường; Đạo là bổn phận; Đạo là lý tánh tuyệt đối, là bản thể.

1. Đạo là con đường, như người ta thường dùng trong những chữ: nhân đạo, thiên đạo, địa ngục đạo, ngạ quỷ đạo, súc sanh đạo. Phàm là con đường thì có tốt, xấu, có thiện, ác v.v.... Theo Đạo Phật, hễ còn trong vòng đối đãi, thì không thể gọi là hoàn toàn rốt ráo.

2. Đạo là bổn phận, như người ta thường dùng những chữ: đạo vua tôi, đạo cha con, đạo thầy trò, đạo vợ chồng v.v... Phàm là bổn phận thì thường chịu ảnh hưởng cảu phong tục hay

tập quán. Phong tục và tập quán của nước này không giống nước kia. Vì vậy, chữ Đạo là bổn phận cũng chưa đúng với nghĩa chữ Đạo mà nhà Phật muốn nói.

1. Đạo là lý tánh tuyệt đối, là bản thể, nó lìa nói năng, không thể nghĩ bàn. Đức Lão Tử nói: “Đạo mà nói ra được, không phải là đạo”. Xưa có người hỏi một vị Tổ sư: - “Đạo là gì?”. Tổ sư đáp: - “Trước Phật Oai Âm Dương, không có tên Phật và chúng sanh, lúc ấy chính là Đạo”.

Chữ Đạo của nhà Phật chính là đồng nghĩa với bản thể vậy.

2. Chữ Phật nghĩa là gì?

Chữ Phật nói cho đúng tiếng Phạn là Bouddha (Phật Đà). Người Trung Hoa dịch nghĩa là Giác giả, (bậc đã giác ngộ, sáng suốt hoàn toàn). Giác có ba bực:

1. Tự giác: Nghĩa là tự mình giác ngộ hoàn toàn do phước huệ và công phu tu hành, khác với phàm phu là những người còn mê muội, bị luân hồi trong cõi trần lao, khổ hải.

2. Giác tha: Nghĩa là mình đã giác ngộ, lại đem phương pháp giác ngộ ấy dạy cho những người tu hành được giác ngộ như mình. Người tu theo Tiểu thừa không thể có được giác tha, vì chỉ lo giải thoát cho mình. Chỉ người tu theo

Đại thừa mới có được giác tha, nghĩa là giác ngộ cho hết thảy chúng sanh đang chìm đắm.

1. Giác hạnh viên mãn: Nghĩa là giác ngộ hoàn toàn đầy đủ cho mình và cho người. Những bậc Bồ tát, tuy đã giác ngộ cho mình và cho người, nhưng công hạnh chưa viên mãn, nên chưa được gọi là “Giác hạnh viên mãn”. Chỉ có Phật mới được gọi là giác hạnh viên mãn.

Chữ Phật là một danh từ chung để gọi những bậc đã tự giác, giác tha, và giác hạnh viên mãn, chứ không phải một danh từ riêng để gọi một người nào nhất định. Ai tu hành được chứng quả như đã nói trên đều được gọi là Phật cả.

3. Đạo Phật nghĩa là gì?

Theo những định nghĩa về chữ Đạo và chữ Phật đã nói trên, chúng ta có thể giải thích chữ Đạo Phật như sau:

• Đạo Phật là con đường chơn chánh, hoàn toàn sáng suốt đưa đến bản thể của sự vật, là lý tánh tuyệt đối, lìa tất cả hư vọng phân biệt, mà các đấng giác ngộ hoàn toàn đã phát minh ra.

• Đạo Phật gồm tất cacr tự lợi và lợi tha, tự giác, giác tha và có công hạnh độ mình, độ người được hoàn toàn thành tựu, rốt ráo viên mãn.

II- ĐẠO PHẬT CÓ TỪ HỒI NÀO?

Có hai nghĩa:

• Đứng về phương diện bản thể mà xét thì Đạo Phật có từ vô thỉ (nghĩa là không có đầu mối, không có giới hạn ở trong thời gian). Vì Đạo Phật là bản tánh sáng suốt của chúng sanh, nên có chúng sanh là có Đạo Phật; mà chúng sanh đã có từ vô thỉ thì Đạo Phật cũng có từ vô thỉ.

• Đứng về phương diện lịch sử và hạn cuộc trong thế giới này mà nói, thì Đạo Phật đã có từ 2501(1) năm nay (tính đến 1957), trước Thiên chúa giáo 544 năm.

III- AI KHAI SÁNG RA ĐẠO PHẬT?

Tín đồ Đạo Phật cần phải biết lịch sử Đức Giáo chủ của mình.

Dưới đây, xin kể sơ lược những điểm chính của đời Đức Giáo chủ, người đã khai sáng ra Đạo Phật, tức là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, nguyên là Thái tử nước Ca Tỳ La Vệ (Kapilavastu) xứ Trung Ấn

(1) Nếu tính theo năm Phật nhập Niết bàn (2501) thì trước chúa Giáng sinh 544 năm. Nếu tính năm Phật Đản sinh thì trước chúa Giáng sinh 642 năm.

Độ, Phụ hoàng tên Tịnh Phạn Vương Đầu Đà Na (Sudhodana); Mẫu hoàng tên là Ma Da (Maya). Họ Ngài là Kiều Đáp Ma, xưa dịch là Cù Đàm, tên Ngài là Tất Đạt Đa (Shidartha). Còn chữ Thích Ca (Sakya), Tàu dịch là Năng Nhơn: Năng là năng lực, Nhơn là từ bi. Mâu Ni (Muni) nghĩa là Tịch Mặc: Tịch là yên lặng, không bị khổ vui làm động tâm; Mặc là lặng lẽ, không bị phiền não khuấy rối, độ mình độ người, công đức đầy đủ.

Lúc nhỏ Ngài có trí tuệ sáng suốt và tài năng phi thường. Lớn lên nhìn thấy nhân sinh thống khổ, thế cuộc vô thường, nên Ngài cương quyết xuất gia tu hành, tìm đường giải thoát cho mình và cho người, ngõ hầu đưa tất cả chúng sinh lên bờ giác ngộ.

Sau sáu năm tu hạnh trong núi Tuyết (Hymalaya), Ngài thấy tu khổ hạnh ép xác như thế, không thể đạt được chân lý, nên Ngài đi qua núi Koda, ngồi dưới gốc cây Bồ đề (Tất bát la, dịch âm theo Ấn Độ) và thề rằng: “Nếu ta không thành đạo, thì dù thịt nát xương tan, Ta cũng quyết không đứng dậy khỏi chỗ này”. Với chí hùng dũng cương quyết ấy, sau 49 ngày tư duy, Ngài thấu rõ chân tướng của vũ trụ nhân sanh và chứng đạo Bồ đề. Sau khi thành đạo, Ngài chu du khắp xứ,

thuyết pháp độ sanh, để giúp chúng sanh chuyển mê thành ngộ, lài khổ được vui. Suốt thời gian 49 năm, như một vị lương y đại tài, xem bịnh cho thuốc, Ngài đã dắt dẫn chúng sanh lên đường hạnh phúc và vạch cho mọi người con đường giác ngộ giải thoát.

Đến 80 tuổi, Ngài nhập Niết bàn ở thành Câu Thi Na, trong rừng Ta la (Song thọ). Lúc bấy giờ, nhằm ngày rằm tháng 2 âm lịch.

IV- GIÁO LÝ CỦA ĐẠO PHẬT NHƯ THẾ NÀO?

Giáo lý của Đạo Phật gồm trong Tam tạng kinh điển là Kinh, Luật, Luận.

1. Kinh: Kinh là những lời của Đức Phật Thích Ca đã nói khi còn tại thế, để dạy chúng sanh dứt trừ phiền não và đạt đến quả Niết bàn.

2. Luật: Luật là những giới luật đã chế ra cho các đệ tử, để các đệ tử răn chừa các điều dữ, tu tập các điều lành, trau dồi thân tâm cho thanh tịnh.

3. Luận: Luận là những sách phần nhiều do các đệ tử Phật làm ra để bàn giải rõ ràng nghĩa lý mầu nhiệm trong king, luật, luận hoặc quyết đoán tánh, tướng của Pháp, phân biệt những lẽ phải, chẳng của Thánh đạo và tà đạo

khiến cho người đời khỏi nhận lầm phải trái, chánh tà.

Tam tạng kinh điển lại chia làm hai loại là Đại thừa và Tiểu thừa.

Chữ Thừa nghĩa là chở, có chỗ cũng gọi là Thặng, nghĩa là cỗ xe. Thừa hay Thặng đều có hàm ý nghĩa là: Giáo lý của Phật có công năng như một chiếc xe, đưa chúng sanh từ nơi cõi trần lao phiền não đến cảnh giới an vui thanh tịnh, từ biển khổ luân hồi đến Niết bàn, giải thoát.

Đại thừa như là cỗ xe lớn, có thể chở nhiều người trong một lúc; trái lại Tiểu thừa như là một cỗ xe nhỏ, chỉ chở mỗi lúc một vào người mà thôi.

Sở dĩ Giáo lý Đạo Phật chia ra làm Đại thừa và Tiểu thừa như thế, vì căn cơ và nguyện vọng chúng sanh không đồng nhau. Những hạng người nào nhận thấy mình chỉ đủ sức đẻ giải thoát cho riêng phần mình mà thôi, như chiếc xe nhỏ chỉ có thể chở được một vài người, thì theo giáo lý Tiểu thừa.

Những hạng người nào tự nhận thấy mình có thể giải thoát cho mình và cho người ra khỏi sanh tử luân hồi, tự nguyện độ mình và người cùng đi đến Niết bàn, như một cỗ xe lớn,

cùng chở trong một lúc được nhiều người, thì theo Đại thừa. Hạng người này rõ biết phiền não, sanh tử như huyễn hóa, nên không chịu sớm an vui ở quả vị cuối cùng của mình, mà thường độ sanh không bao giờ biết mỏi mệt; và vì nhận thấy chúng sanh và mình đồng một bản thể, cho nên khi chúng sanh còn đau khổ, thì mình chưa có thể an vui được.

V- SỰ TRUYỀN BÁ CỦA ĐẠO PHẬT

Sau khi Phật Thích Ca nhập diệt, hai vị đại đệ tử của Ngài là Ngài Ca Diếp và Ngài A Nan thay Phật hoằng truyền Phật pháp ở Ấn Độ. Đó là thời kỳ thứ nhứt. thời kỳ thứ hai do các vị Tổ sư Long Thọ, Mã Minh và Vô Trước lãnh đạo... Thời kỳ thứ ba do các vị Tổ sư Long Trì, Thiện Vô Úy và Liên Hoa Sanh đảm nhiệm.

Từ Ấn Độ, Phật giáo lan truyền dần vào các nước lân cận, rồi toàn cõi Á Đông, và cuối cùng toàn cả thế giới. Sự truyền bá này đi theo hai hướng: một hướng về phương Bắc và một hướng về phương Nam. (Xem Lịch sử truyền bá Phật giáo khóa 5)

Về phương Bắc, thì gọi là Bắc phương hay là Bắc tôn Phật giáo, hay Đại thừa Phật giáo, gồm có những nước: Tây Tạng, Trung Hoa, Mông Cổ, Mãn Châu, Cao Ly, Nhật Bản, Việt Nam v.v...

Về phương Nam, thì gọi là Nam phương hay Nam tôn Phật giáo, hay Tiểu thừa Phật giáo, hay Nguyên thủy Phật giáo, gồm những nước: Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Ai Lao, Cao Miên, Nam Dương v.v..

Nhưng hiện nay nhờ sự giao thông tiện lợi và kinh điển được trao đổi khắp các nước, nên sự chia rẽ giữa Bắc tôn và Nam tôn không còn được rõ ràng như trước: trong Đại thừa vẫn có Tiểu thừa và trong Tiểu thừa vẫn có Đại thừa.

IV- SỰ LỢI ÍCH CỦA ĐẠO PHẬT

Mục đích của Đạo Phật là đem lại những kết quả đẹp đẽ sau này cho chúng sanh:

1. Chơn thường: Chúng sanh trôi lăn, lặn hụp trong biển sanh tử luân hồi, chúng sanh sống trong cảnh vô thường, khi trẻ khi già, khi lành khi ốm, khi sống khi chết... Đạo Phật đem lại cho người tu hành một quả vị là không bao giờ bị luật vô thường nói trên chi phối.

2. Chơn lạc: Chúng sanh đang sống trong cảnh giới tối tăm, buồn tủi, khổ đau; nếu có vui thì chỉ vui được trong chốc lát, như người khát uống nước mặn vào, đỡ khát trong chốc lát, rồi về sau lại càng khát hơn lúc đầu. Đạo Phật có

mục đích đem lại cho người tu hành một sự an vui toàn vẹn và bất tận.

3. Chơn ngã: Chúng sanh bị không biết bao nhiêu nghịch cảnh ở chung quanh chi phối, ràng buộc, như kẻ tù tội bị giam hãm trong ngục thất, không bao giờ được tự do hoạt động theo ý muốn của mình. Đạo Phật có mục đích làm cho những người tu hành được giải thoát hoàn toàn ra ngoài những ràng buộc nói trên, làm cho con người đầy đủ năng lực để thể hiện ý nguyện tốt đẹp của mình, và sống một cuộc đời an nhiên tự tại.

4. Chơn tịnh: Chúng sanh đang sống trong cảnh giới ô trọc, lấm lắp, trong bùn nhơ của cõi tục, từ trong tâm hồn cho đến ngoài thể chất. Đạo Phật có mục đích làm cho người tu hành gạn lọc được bao nhiêu ô trọc ở cõi đời, được sống một cuộc sống trong trắng, tinh khiết, không vướng chút bùn nhơ của trần tục.

Không chỉ trong vị lai, Đạo Phật mới đem lại lợi ích cho đời, ngay trong xã hội hiện tại, Đạo Phật cũng đem lại nhiều lợi ích quý báu:

• Đạo Phật, nhờ tinh thần từ bi, làm cho xã hội, nhân loại thương yêu nhau hơn.

• Đạo Phật, nhờ ánh sáng trí tuệ, làm cho xã hội, nhân loại bớt si mê lầm lạc, thấy được đâu là giá trị thật, đâu là phỉnh phờ, giả dối.

• Đạo Phật, nhờ tinh thần bình đẳng tuyệt đối, san bằng được những bất công của xã hội, nhân loại, và làm cho cảnh giới Ta bà này được sáng sủa, an vui hơn.

Đó là những lợi ích mà Đạo Phật đem lại cho cõi đời.

• KẾT LUẬN

Những lợi ích nói trên quý báu như thế, nhưng sẽ không bao giờ đến với chúng ta, nếu chúng ta không học và hành theo Phật.

1. Học Phật: Đức Phật mặc dù là một đấng xuất phàm, thông minh xuất thế, nhưng khi xuất gia Ngài cũng phải học hỏi đêm ngày, hao tốn sức biết bao nhiêu, mới phát huy ra được cái giáo lý nhiệm màu để lại cho chúng ta. Vậy chúng ta muốn trở thành một Phật tử chân chính thì trước tiên phải học hỏi như Phật. Chúng ta không chỉ học trong giáo lý của Ngài mà còn học qua đời sống, đức hạnh, hành vi của đời Ngài nữa.

2. Hành theo Phật: Nhưng học mà không tập, không hành, thì chẳng khác gì cái đãy

đựng sách, chữ nghĩa kinh sách chất chứa thật nhiều, mà chẳng có lợi ích gì cả. Vậy nên học phải đi đôi với hành. Chúng ta phải cố gắng thực hành cho được những điều mình thấy là hay là phải. Phật đã làm gì, chúng ta phải tập làm theo; Phật đã có những đức tánh Từ bi, Hỷ xả, Hoa hỷ, Tinh tấn, Thanh tịnh... chúng ta cũng cố gắng thực hiện cho được những đức tánh ấy.

Có như thế, mới khỏi hổ với hai tiếng Phật tử và mới gọi là đền đáp trong muôn một, ân đức sâu dày của Đức Từ phụ Thích Ca.

HOẰNG PHÁP

Bài Thứ Hai: Lược Sử Đức Phật Thích Ca Mâu Ni

BÀI THỨ HAI

LƯỢC SỬ

ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

(Từ giáng sanh đến Thành đạo)

• MỞ ĐỀ

ĐỜI ĐỨC PHẬT THÍCH CA LÀ MỘT TẤM GƯƠNG SÁNG

Bất luận một Tôn giáo nào, vị Giáo chủ bao giờ cũng là một tấm gương sáng cho tín đồ soi chung để tiến bước. Nhưng trong các vị Giáo chủ của các tôn giáo hiện có trên thế giới này, không có một vị nào đầy đủ ý nghĩa cao đẹp, một đời sống sâu xa bằng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Mỗi một hành động, mỗi cử chỉ, mỗi lời nói, cho đến mỗi sự im lặng của Ngài đều là bài học quý báu cho chúng ta. Nếu chúng ta học giáo lý của Ngài mà không hiểu rõ đời sống của Ngài, thì sự học hỏi của chúng ta còn phiến diện, thiếu sót. Đời Ngài chính là những biểu hiện giáo lý của Ngài. Ngài nói và Ngài thực hành ngay những lời Ngài đã nói. Đời Ngài là một bằng chứng hiển nhiên để người đời nhận

thấy rằng giáo lý của Ngài có thể thực hiện được, chứ không phải là những lời nói suông, những không tưởng, những lâu đài xây dựng trên mây, trên khói.

Vậy cho nên khi chúng ta học hỏi đời Ngài, chúng ta không nên có cái quan niệm học cho biết để thỏa mãn tánh hiếu kỳ, mà chúng ta cần phải tìm hiểu ý nghĩa thâm thúy của đời sống ấy để đem áp dụng cho đời sống của chúng ta.

Làm được như thế mới khỏi phụ ý nguyện lớn lao của Đức Phật khi giáng sanh xuống cõi Ta bà này là đã cam chịu bao nỗi đau khổ, gian lao trong kiếp sống như mỗi con người chúng ta.

B- CHÁNH ĐỀ

• ĐỊNH NGHĨA HAI CHỮ “GIÁNG SINH”

Thường trong danh từ nhà Phật, khi nói đến sự hiện diện của Đức Phật Thích Ca trong cõi đời này, người ta thường dùng chữ đản sanh (nghĩa là một sự ra đời vui vẻ, làm hân hoan, sáng lạn cho cõi đời); hay thị hiện (nghĩa là hiện ra bằng xương bằng thịt, cho con mắt trần của ta thấy được); hay giáng

sanh (nghĩa là từ một chỗ cao mà xuống một chỗ thấp để sanh ra).

Ba chữ ấy đều có ba ý nghĩa khác nhau: Chữ đản sanh dùng để ca tụng một bậc tôn quý ra đời; chữ thị hiện hàm cái ý Phật bao giờ cũng có cả, nhưng vì mắt người không thấy được, phải hiện rõ ràng ra mới thấy; chữ giáng sanh hàm ý cái Đức Phật ở một cảnh giới cao hơn, tốt đẹp hơn mà hạ xuống cảnh giới phàm trần này. Ba chữ ấy mặc dù khác nhau, nhưng đều có thể dùng để chỉ sự ra đời của Đức Phật. Trái lại, khi một người phàm ra đời thì gọi là “đầu thai”. Đầu thai có nghĩa là bị nghiệp báo hoặc thiện hay ác bắt buộc phải luân hồi để chịu quả báo lành hay dữ. Còn giáng sanh hay thị hiện thì không hàm cái nghĩa bị nghiệp nhân câu thúc, mà do nơi lòng từ bi, muốn lợi ích cho chúng sanh; xong xuôi thì thâu thần tịch diệt, tự tại vô ngại ra ngoài sống chết.

II. HOÀN CẢNH VÀ DÒNG DÕI CỦA ĐỨC PHẬT THÍCH CA

Đức Phật giáng sanh ở xứ Trung Ấn Độ, nay là nước Népal, một nước ở ven sườn dãy núi Hy Mã Lạp Sơn, là một dãy núi cao nhất

thế giới. Phong cảnh ở đây rất đẹp; đến mùa xuân là cả nước đơm bông nảy lá như một vườn hoa vĩ đại. Dân cư ở xứ ấy rất là thuần lương. Vị vua trị vì là Tịnh phạn, một vị vua thuộc dòng Thích Ca, là một dòng họ lớn đã mấy mươi đời nối nghiệp trị vị đất nước này. Bà Hoàng hậu Ma Da, cũng là một người thuộc dòng dõi vua chúa đã lâu đời. Cả hai ông bà vua Tịnh Phạn đều là người đã nhiều kiếp tu hành, có đức hạnh lớn, xứng đáng là cha mẹ muôn dân.

Một hôm, trong thành Ca Tỳ La Vệ, là kinh đô của vua Tịnh Phạn, có lễ vía Tinh tú, vua tôi cùng nhau mở yến hội. Hoàng hậu Ma Da, sau khi dâng hương hoa cúng kiến trong cung điện rồi, ra ngọ môn bố thí thức ăn, đồ mặc cho dân bần cùng. Khi trở về cung an giấc, bà nằm mộng thấy con voi trắng sáu ngà từ trên hư không xuống, lấy ngà khai hông bên phải của bà mà chun vào. Bà đem điềm chiêm bao ấy thuật lại cho vua Tịnh Phạn nghe. Vua ra lệnh mời các thầy đoán mộng. Các nhà tiên tri đoán rằng: “Hoàng hậu sẽ sanh một quý tử tài đức song toàn”. Vua Tịnh Phạn rất mừng rỡ, vì ngôi báu từ đây sẽ có người truyền nối.

Đến sáng ngày mồng tám tháng tư âm lịch (trước Tây lịch 624 năm), tại vườn Lâm Tỳ Ni,

cách thành Ca Tỳ La Vệ 15 cây số, Hoàng hậu Ma Da đang ngoạn cảnh, thông thấy cành hoa Vô ưu mới nở, thơm ngát, bà đưa tay phải với hái, thì liền hạ sanh Thái tử.

Ngày đảnh sanh Thái tử, trong thành Ca Tỳ La Vệ, cảnh vật đều vui vẻ lạ thường, khí hậu mát mẻ, cây cỏ đều đơm hoa trổ trái; sông, ngòi, mương, giếng nước đều trong đầy; trên hư không chim chóc và hào quang chiếu sáng cả mười phương.

Vua Tịnh Phạn vui mường khôn xiết mời các vị tiên tri đến xem tướng Thái tử. Trong số ấy, có vị đọa sĩ tên A Tư Đà tu ở núi Hy Mã Lạp Sơn, tiên đoán rằng: Thái tử vì có 32 tướng tốt xuất hiện, nên sẽ trở thành một vị Thánh. Nhưng vua Tịnh Phạn chỉ muốn con mình trở thành một vị vua để nối dõi tông đường mà thôi. Vì thế, Tịnh Phạn muốn đổi số mệnh con mình, nên đặc tên Thái tử là Tất Đạt Đa (Siddartha) theo tiếng Phạn, nghĩa là “Kẻ sẽ giữ chức vị mà mình phải giữ”. Chức vị mà Tịnh Phạn vương muốn ám chỉ đây tức là ngôi Vua. Ngài không ngờ rằng chính thật chức vị của con Ngài là chức vị Phật.

Hoàng hậu Ma Da sau khi sanh Thái tử được bảy ngày, vui thú quá vì thấy mình đã

làm tròn nhiệm vụ cao quý, và đã rửa sạch được nghiệp báo, nên bà trút được xác phàm mà trở về cung trời Đao Lợi. Vua Tịnh Phạn giao Thái tử cho em gái Hoàng hậu là bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề nuôi dưỡng.

III. TÀI NĂNG VÀ ĐỨC HẠNH CỦA THÁI TỬ

Thái tử mỗi năm mỗi lớn, thì diện mạo càng thêm khôi ngô, tài năng càng phát lộ gấp bội. Ngài có một sức khỏe hơn người, một trí thông minh xuất chúng, từ nghề văn đến nghiệp võ, Thái tử họ với ông nào thì trong ít hôm sau, vị giáo sư ấy phải xin cáo thối, vì không còn đủ sức để dạy nữa. Cho đến ông thầy danh tiếng nhất thời bấy giờ là Sằn Đề Đề Bà cũng chịu khuất phục Ngài luôn.

Nhưng, mặc dù tài sức hơn người, thông minh xuất chúng, lại ở trong địa vị cao sang quyền quý tột bậc, Thái tử không bao giờ tỏ vẻ ngạo mạn, khinh người. Ngài có một thái độ rất nhã nhặn ôn hào, vô tư, bình đẳng. Lòng thương người, thương vật của Ngài không ai sánh kịp, hễ có dịp giúp đỡ, thì dù khó khăn bao nhiêu Ngài cũng không từ nan. Bởi thế, Ngài được trên vua cha yêu quý, dưới thần dân kính trọng, nể vì.

IV. NHỮNG RÀNG BUỘC CỦA TỊNH PHẠN ĐỂ NGĂN CHÍ XUẤT GIA CỦA THÁI TỬ

Càng thương yêu quý trọng con, Tịnh Phạn vương lại còn lo sợ con mình sẽ không ở lại với mình, mà sẽ xuất gia tìm Đạo để thành một vị Thánh, như lời tiên đoán của đạo sĩ A Tư Đà. Nhất là khi nhận thấy càng lớn, Thái tử lại càng tỏ vẻ suy nghĩ xa xăm, và nét mặt Thái tử lại càng tỏ vẻ không vui tươi như thời còn thơ ấu, vua Tịnh Phạn lại càng lo sợ rằng lời tiên tri xưa sẽ thành hiện thực. Bởi thế, vua cùng triều thần ngấm ngầm sắp đặt mọi kế hoạch để ràng buộc Thái tử ở lại ngôi báu. Ngài truyền xây dựng ba tòa lâu đài nguy nga tráng lệ để Thái tử thay đổi nơi ăn chốn ở cho hợp thời tiết quanh năm, và chọn từng trăm cung phi, mỹ nữ có tài đàn ca hay, múa giỏi để giải khuây cho Thái tử. Nhưng chừng ấy cũng chưa đủ, Ngài còn làm lễ thành hôn cho Thái tử với một Công chúa con vua Thiện Giác là nàng Da Du Đà La, một công chúa tuyệt đẹp và đức hạnh vô cùng.

Thái tử bị bắt buộc phải lập gia thất và có một con là La Hầu La.

Nhưng mặc dù sống một cuộc sống quá đầy đủ: nào chức tước danh vọng, nào lầu đài cung điện, nào đàn ca múa hát, nào vợ đẹp con

ngoan. Thái tử vẫn thấy lòng mình nặng trĩu bao nỗi băn khoăn, thắc mắc. Ngài cho cảnh đời Ngài đang sống đây không phải là hạnh phúc chân thật, mà là cảnh giả dối, mê muội, chỉ làm cho kiếp sống thêm nặng nề đau khổ. Ngài thấy cần phải tìm một lối thoát, một cuộc sống chân thật, có ý nghĩa và cao đẹp hơn.

V. NHẬN THẤY 4 TƯỚNG KHỔ Ở ĐỜI

Một hôm, nhân ngày lễ hạ điền, Thái tử theo vua cha ra đồng xem dân chúng cày cấy. Cảnh xuân, mới nhìn qua, thật đẹp mắt, nào hoa lá tốt tươi, muôn chim đua hót; nào bầu trời quang đãng, gió xuân phơi phới, cảnh tượng có vẻ thanh bình, an lạc lắm. Nhưng tâm hồn Thái tử không phải là một tâm hồn hời hợt, xét đoán một cách nông nỗi. Trái lại, Ngài nhìn sâu trong cảnh vật và đau đớn nhận thấy rằng cõi đời không đẹp đẽ an vui như khi mới nhìn qua. Ngài thấy người nông phu và trâu bò làm việc một cách cực nhọc dưới ánh nắng thiêu đốt, để đổi lấy bát cơm, nắm cỏ. Chim chóc tranh nhau ăn tươi nuốt sống côn trùng đang giãy giụa trên những luống đất mới cày. Cũng trong lúc ấy, trong bụi rậm người thợ săn đang nhắm bắn những con chim kia, và trong khu rừng gần đấy, bọn hổ báo đang rình bắt người thợ săn; thật là

một cảnh tương tàn, tương sát, không phút giây nào ngừng! Chỉ vì miếng ăn để sống mà người và vật dùng đủ mọi phương kế để giết hại lẫn nhau không biết gớm. Ngài nhận thấy rõ ràng sự sanh sống là khổ.

Một hôm khác, Ngài xin phép vua cha đi dạo ngoài bốn cửa thành để được tiếp xúc với thần dân. Ra đến cửa Đông, Ngài gặp một ông già tóc bạc, răng rụng, mắt lờ, tai điếc, lưng còng, nương gậy lần từng bước đi ngập ngừng như sắp ngã.

Đến cửa Tây, Ngài trông thấy một cái thay chết nằm giữa đường, ruồi lằn bu bám và sình lên trông rất ghê tởm.

Ba cảnh khổ già, đau, chết, cộng thêm vào cái ấn tượng tương tàn tương sát khi đi xem lễ cày ruộng, làm cho Ngài đau buồn, thương xót chúng sanh vô cùng.

Một hôm khác nữa, Ngài ra cửa Bắc, gặp một vị tu sĩ tướng mạo nghiêm trang, điềm tĩnh, và thản nhiên như người vô sự đi ngang qua đường. Thái tử thấy trong lòng

nẩy sanh một cảm mến đến với vị tu sĩ. Ngài vội vã đến chào mừng và hỏi về lợi ích của sự tu hành. Vị Sa môn đáp rằng: “Tôi tu hành là quyết dứt bỏ mọi sự ràng buộc giữa cõi đời, để cầu cho mình khỏi khổ và được thành Chánh giác để phổ độ chúng sanh đều được giải thoát như mình”.

Lời giải đáp đã dùng với hoài bảo mà Thái tử đang ấp ủ bấy lâu, nên Ngài khôn xiết vui mừng. Ngài liền trở về cung, xin vua cha cho mình xuất gia. Vua Tịnh Phạn không nhận lời. Thái tử yêu cầu vua cha 4 điều, nếu vua giải quyết định được thì Ngài sẽ hoãn cuộc đi tu, để ở lại lo chăn dân, trị nước. Bốn điều ấy là:

1. Làm sao cho con trẻ mãi không già.

2. Làm sao cho con mạnh mãi không đau.

3. Làm sao cho con sống hoài không chết.

4. Làm sao cho mọi người hết khổ.

Bốn điều này làm cho vua cha bối rối, không thể giải quyết được một điều nào cả.

VI. SỰ XUẤT GIA TÌM ĐẠO

Tịnh Phạn vương, khi biết được ý định xuất gia của Thái tử, lại càng lo sợ, tìm hết cách để ngăn cản, ràng buộc Ngài trong “Cung Vui”.

Nhưng một khi Thái tử đã quyết, thì không có sức mạng gì ngăn trở được ý định của Ngài.

Một đêm khuya, thừa dịp quân lính canh gác và cung phi mỹ nữ say ngủ sau một cuộc yến tiệc linh đình, Thái tử lén trổi dậy, nhìn vợ con từ biệt một lần cuối, rồi đánh thức tên giữ ngựa Xa Nặc dậy, thắng yên cương, và hai thầy trò cùng nhau trốn ra khỏi thành. Lúc bấy giờ nhằm đêm mồng tám tháng hai, và Ngài đã 19 tuổi.

Sau khi dứt bỏ cuộc đời vương giả, Thái tử đi vào rừng sâu tìm Đạo.

Ban đầu, Ngài đến ở tu với các vị tu khổ hạnh, những hạng người này sống một cách kham khổ, nhịn ăn nhịn uống, dãi nắng, dầm sương, hành thân hoại thể một cách rất ghê rợn. Thấy cách tu hành như thế không có hiệu quả, Ngài khuyên các vị ấy nên bỏ phương phấp tu hành ấy, nhưng họ không nghe. Ngài lấy làm thương cho họ, bèn tìm nơi khác mà tu hành. Ngài đi hết chỗ này đến chỗ khác, ở đâu nghe nói có vị tu hành đắc đạo thì Ngài tìm đến học; nhưng đến đâu Ngài thấy Đạo của học cũng còn hẹp hòi, thấp thỏi, không thể gải thoát cho con người hết khổ được. Từ đấy, Ngài tìm chốn tu tập một mình,

đêm ngày nghiền ngẫm đến đạo giải thoát, quên ăn bỏ ngủ, thân hình mỗi ngày mỗi tiều tụy. Một hôm Ngài kiệt sức, nằm ngã lịm trên cỏ, và được một người chăn cừu đến đổ sữa cho Ngài tỉnh lại. Từ đó, Ngài nhận thấy nếu muốn tìm đạo có kết quả, cần phải bồi dưỡng thân thể cho được mạnh khỏe, chú không thể bỏ quên nó đi được.

Khi thấy mình đã đầy đủ sức lực để chiến đấu trong một trận chiến cuối cùng với bóng tối si mê và dục vọng, và đem lại ánh sáng giác ngộ, Ngài đến ngồi nhập định dưới gốc cây Bồ đề và thề rằng: “Nếu Ta không thành Đạo thì dù thịt nát xương tan, Ta cũng quyết không đứng dậy khỏi chỗ này”.

VII. THÀNH ĐẠO

Đức Thích Ca đã ngồi nhập định suốt 49 ngày đêm dưới gốc Bồ đề. Trong 49 ngày ấy, Ngài đã chiến đấu với bọn giặc nội tâm như tham, sân, si, mạn, nghi.... và chiến đấu với bọn giặc thiên ma do ma vương Ba tuần chỉ huy.

Sau khi thắng được giặc cả cở nội tâm lẫn ngoại cảnh, tâm trí được khai thông, Ngài hốt nhiên đại ngộ

Trong đêm 49, vào canh hai, Ngài chứng được quả “Túc mệnh minh”, thấy rõ được tất cả quảng đời quá khứ của mình trong tam giới. Đến nửa đêm, Ngài chứng được quả “Thiên nhãn minh”, thấy được tất cả bản thể của vũ trụ và nguyên nhân cấu tạo của nó. Đến canh tư, Ngài chứng được quả “Lậu tận minh”, rõ biết nguồn gốc của đau khổ và phương pháp dứt trừ đau khổ để được giải thoát khỏi sanh tử luân hồi.

Từ ngày ấy, Ngài được Đạo Vô thượng, thành bậc “Chánh Đẳng Chánh Giác”, hiệu là Phật Thích Ca Mâu Ni. Ngày thành đạo của Ngài tính theo âm lịch là ngày mồng 8 tháng 12, vào lúc sao mai vừa mọc. Lúc ấy Ngài được 30 tuổi.

VIII. Ý NGHĨA CAO CẢ TRONG SỰ XUẤT GIA TÌM ĐẠO CỦA ĐỨC PHẬT

Những tướng sĩ chiến thắng quân địch ở ngoài chiến trường, thường được ca tụng là anh hùng. Càng chiến thắng được nhiều quân địch ở ngoài chiến trường, thường được ca tụng là anh hùng. Càng chiến thắng được càng nhiều quân địch lại càng được hoan hô là anh hùng. Nhưng những kẻ anh hùng cái thế ấy, như Nă Phá Luân, Thành Cát Tư Hãn, Xê Da (César), đã có

ai chiến chiến thắng được những dục vọng của chính mình? Cho nên thắng người đã khó tháng mình lại còn khó hơn. Đức Phật đã thắng được cả ngoại cảnh lẫn nội tâm, đã thắng được cả giặc Ma vương lẫn giặc Dục vọng. Đức Phật thật xứng đáng với các danh hiệu Đại Hùng, Đại Lực.

Ngài không phải vì quyền lợi riêng mình mà chiến đấu. Ngài chiến đấu vì tình thương. Mà tình thương ở đây không phải chỉ nằm trong phạm vi hẹp hòi của gia đình: thương cha me, vợ con, bè bạn. Tình thương ở đây là tình thương đối với tất cả chúng sanh, tất cả cõi đời. Tình thương ấy nó rộng sâu như trời bể, thiết tha như tình mẹ thương con. Đức Phật thật xứng đáng với danh hiệu Đại Từ, Đại Bi.

Lại vì tình thương ấy, Ngài đã hoan hỷ lìa bỏ ngôi báu, cung vàng điện ngọc, vợ đẹp con ngoan, đàn hay múa đẹp, mùi ngon vị lạ, để sống một cuộc đời kham khổ, đạm bạc, thiếu thốn, giữa rừng thiên nước độc. Và một khi đã rời bỏ những thứ mà người đời cho là quý báu nói trên, Ngài không một phút giây nào hối tiếc, muốn quay về để hưởng thụ lại. Bằng cớ là Ma vương đã sai con gái mình giả làm nàng Da Du đến kêu gọi van xin Ngài trở về cung mà Ngài cũng không chút động tâm thối

chuyển. Ngài thật xứng với danh hiệu Đại Hỷ, Đại Xả.

Cho nên ngày nay, mỗi khi xưng tán danh hiệu Ngài, chúng ta không thể không suy ngẫm cái ý nghĩa sâu sắc, và đúng đắn mà người đời từ xưa đến nay đã tôn xưng Ngài là Đại Hùng, Đại Lực, Đại Từ, Đại Bi, Đại Hỷ, Đại Xả.

C. KẾT LUẬN

CHÚNG TA NÊN PHÁT TÂM RỘNG LỚN VÀ MẠNH MẼ

Chúng ta đã được biết qua đời sống của Đức Phật từ khi sơ sinh đến khi thành đạo. Bài học của đời Ngài dạy cho chúng sanh nhiều ý nghĩa, nhiều phương diện quý báu.

Những điều quý báu nhấy cho những người sơ cơ như chúng ta là phải phát tâm Bồ đề rộng lớn, nguyện vì đời, vì đồng bào, đồng loại mà tu hành, chứ không phải vì lợi ích riêng cho mỗi cá nhân chúng ta.

Chúng ta lại phải phát tâm dõng mãnh, tích cực trong sự tu hành; một khi đã vào đường đạo, thì dù gặp nguy nan, hiểm trở khó khăn cũng nhất quyết không thối lui quay gót. Chúng ta phải tập cho được cái

đức kiên chí như Đức Phật khi ngồi thiền định dưới gốc Bồ đề.

Được như vậy mới xứng đáng là “Chơn chánh Phật tử”.

HOẰNG PHÁP

Bài Thứ Ba: Lược Sử Đức Phật Thích Ca Mau Ni (Từ Thành Đạo Đến Nhập Niết Bàn)

BÀI THỨ BA

LƯỢC SỬ

ĐỨC PHẬT THÍCH CA MÂU NI

(Từ thành Đạo đến nhập Niết bàn)

A. MỞ ĐỀ

Trong bài trước, chúng ta đã thấy Đức Phất Thích Ca vì một đại nguyện lớn lao, vì một lòng từ bi vô bờ bến mà xuất gia tìm Đạo. Đại nguyện và lóng từ bi lớn lao ấy là: “Cầu thành Phật quả để trên đền bốn ơn sâu, dưới cứu vớt ba đường khổ”. Cho nên sau khi giác ngộ, Ngài không vội nhập Niết bàn, mà nghĩ ngay đến sứ mạng của Ngài là: thay thế chư Phật đời trước, tiếp tục chuyển mê khai ngộ cho tất cả mọi người.

Sứ mạng ấy Ngài biết trước không phải dễ dàng, vì cái Đạo của Ngài thì cao thâm huyền diệu, mà chúng sanh căn cơ lại không đồng đều, và từ muôn kiếp đã lặn hụp trong si mê lầm lạc, khó có thể hiểu được ý nghĩa cao thâm của giáo lý Ngài. Chúng sanh từ lâu đời lâu kiếp quen sống trong bóng tối

của si mê, ngày nay chắc không khỏi chóa mắt, hoẳng sợ khi tiếp xúc với ánh sáng bừng chói của trí tuệ.

Nhưng Ngài xét biết rằng mặc dù sống trong tăm tối, nhưng mỗi chúng sanh đều có mầm Phật tánh, như hoa sen, mặc dù sống trong bùn tanh hôi, nhưng vẫn tỏa nhị vàng thơm ngát. Ngài cương quyết thực hiện sứ mệnh của mình.

B. CHÁNH ĐỀ

I. SỰ HÓA ĐỘ RỘNG LỚN VÀ CÙNG KHẮP CỦA ĐỨC PHẬT

Sứ mạng hóa độ của Đức Phật, như chúng ta đã biết, thật nặng nề và khó khăn. Nhưng nhờ trí tuệ sáng suốt, nhờ lòng từ bi sâu rộng, nhờ tinh tần bình đẳng triệt để và nhờ ý chí dõng mãnh không thối chuyển mà Đức Phật đã hoàn thành sứ mạng của mình một cách viên mãn. Trong khi hóa độ, Ngài đã dựa theo ba nguyên tắc sau:

1. Hóa độ theo lớp thứ căn cơ

Khi bắt đầu đi truyền đạo, ý nghĩ trước tiên của Ngài là đến vườn Lộc Uyển tìm mấy người bạn đồng tu với Ngài trước kia để thuyết pháp. Mấy người ấy là các ông: Kiều Trần Như,

Ác Bệ, Thập Lực, Ma Ha Nam và Bạc Đề. Bài thuyết pháp đầu tiên ấy là Tứ Diệu Đế. Năm vị này đều được khai ngộ, và trở thành năm đệ tử đầu tiên của Ngài. Kế đó, Ngài thuyết pháp luôn trong 3 tháng cho 55 người Bà la môn, mà người đứng đầu là ông Da Xá, 55 người này đều xin quy y theo Ngài và họp với 5 người trong nhóm ông Kiều Trần Như thành 60 đệ tử. 60 người đệ tử này, sau khi giữ đúng giới luật, được Ngài thọ ký cho đi truyền Đạo khắp nơi.

Ngài rời Lộc Uyển đi về phía Nam đến xứ Ưu Lầu Tần Loa và hàng phục một vị Tổ sư rất có uy tín của Đạo thò lửa là ông Ma Ha Ca Diếp và hai em ông.

Ông Ca Diếp mang tất cả số đệ tử của mình gồm 500 vị xin quy y theo Phật.

Nhớ lại lời hẹn xưa với vua Tần Bà Xa La, Ngài đi đến xứ Ma Kiệt Đà vào thành Vương Xá để độ cho vua. Vua Tần Bà Xa La gặp lại Ngài, vui mừng không xiết, truyền xây cất tịnh xá Trúc Lâm để thỉnh Phật và chúng Tăng ở lại thuyết pháp độ sanh.

Trong lúc Phật ở tại tịnh xá Trúc Lâm, thì vua Tịnh Phạn nghe tin Ngài đã thành Phật, truyền sứ giả đi thỉnh Ngài về thành Ca Tỳ La Vệ. Nhưng 9 lần sứ giả ra đi đều biệt

tăm, không trở lại. Thì ra những người này khi đến Trúc Lâm nghe Ngài thuyết pháp, đã say mê quên sứ mạng của mình và xin thọ giới xuất gia.

Lần thứ mười, Tịnh Phạn vướng sai một cận thần thân tín là Ưu Đà Di, mới thỉnh được Phật về. Trên đường từ thành Vương Xá trở về thành Ca Tỳ La Vệ, Đức Phật đã thuyết pháp độ không biết bao nhiêu người. Về thành Ca Tỳ La Vệ, Ngài ở lại bảy ngày. Mặc dù chỉ trong vòng thời gian ngắn ngủi ấy, Ngài cũng đã cảm hóa tất cả dòng họ Thích và tất cả những người trong dòng họ này đều xin xuất gia theo Phật, như các ông: Nan Đà, A Nan Đà, A Nậu Lâu Đà, La Hầu La...

Sai khi trở về thăm gia đình và quê hương Đức Phật cùng các đệ tử lại tiếp tục đi truyền Đạo. Ngài đi đến thành Xá Vệ là kinh đô của nước Kiều Tất La, thuộc quyền thống trị của vua Ba Tư Nặc. Ở thành này, có một vị đại thần tên là Tu Đạt Đa, giàu lòng bố thí cho kẻ bần cùng côi cút, nên được gọi danh hiệu Cấp Cô Độc Trưởng giả. Ông rất ngưỡng mộ Đức Phật nên đã trút tất cả tiền của vàng bạc trong kho ra mua khi vườn rộng lớn của Thái tử Kỳ Đà để làm Tịnh xá cho Phật và các đệ tử của Ngài ở, thuyết pháp độ sanh.

Được ít lâu, nghe tin vua Tịnh Phạn đau nặng, sắp băng hà, Đức Phật vội vã trở về thăm vua cha lần cuối cùng. Thấy phụ thân buồn rầu trên giường bệnh, Phật thuyết về “Lẽ vô thường, khổ, không, vô ngã” cho vua nghe. Nghe xong, vua liền dứt hết phiền não, gương mặt vui tười, cất tiếng niệm Phật, rồi băng hà một cách êm ái.

Sau khi Tịnh Phạn vương mất, bà mẹ nuôi của Thái tử là Ma Ha Ba Xà Ba Đề và Công chúa Da Du Đà La là vợ của Thái tử cùng nhiều người bên nữ giới họ Thích xin được phép xuất gia. Từ đó trong Đạo Phật, lần đầu tiên có hàng Tỳ Kheo Ni.

Đức Phật cùng các đệ tử đi truyền Đạo. Đi đến đâu Ngài cũng được sùng mộ, tin theo và nhiều người noi theo gương của ông Cấp Cô Độc lập tịnh xá, cất giảng đường để Ngài thuyết pháp độ sanh.

Như thế, chúng ta thấy Đức Phật đã tuần tự hóa độ và kết nạp đệ tử, từ những hạng người đủ căn trí dễ hiểu thấu giáo lý của Ngài rồi mới rộng ra những người khác; lập Tỳ Kheo trước, rồi Tỳ Kheo Ni sau.

2. Hóa độ tùy phương tiện

Trong suốt thời gian đi thuyết pháp độ sanh, lắm khi Ngài cũng gặp nhiều cảnh gay

go trái ngược do lòng đố kỵ của ngoại đạo, tà giáo, hay lòng ghanh ghét của nội thân quyến thuộc gây ra. Nhưng lúc nào Ngài cũng tùy phương tiện để cảm hóa họ và đưa họ về đường ngay lẽ phải. Chẳng hạn, khi thì Ngài bị con gái con của ngoại đạo độn bụng giả có chửa đến giữa đạo tràng để vu oan cho Ngài; khi thì Ngài bị anh chàng Vô Não đuổi theo quyết giết Ngài để lấy ngón tay gộp thêm cho đủ số 1.000 ngón mà nó đã giết người để lấy, vì theo thuyết tà đạo, nó tin rằng nếu làm được như thế mới chứng quả; khi thì Ngài bị Đề Bà Đạt Đa, người anh em họ hung ác; âm mưu hãm hại Ngài bằng cách thả bầy voi say cho chạy đến chà đạp Ngài, hay lăn đá to từ trên cao xuống đè Ngài.

Nhưng tất cả những âm mưu ấy đều vô hiệu quả, vì oai đức uy danh và trí huệ của Ngài bảo bọc Ngài, không một hành động xấu xa nào có thể hại Ngài được. Ngài có đủ phương tiện khôn ngoan khéo léo, xoay chiều đổi hướng dễ dàng, hoán cải được tất cả nghịch cảnh trở thành thuận lợi. Và cuối cùng, kẻ khinh ghét Ngài trở lại kính mến Ngài; người chống Ngài trở lại phục Ngài; kẻ ngoại đạo trở thành Phật tử. Bằng chứng là: Đề Bà Đạt Đa cũng được Ngài thọ ký, anh chàng Vô Não cũng được

quy y, bầy voi say cũng được sám hối, vua A Xà Thế cũng hối cải và quay về đường ngay.

Nói tóm lại, Đức Phật có đủ muôn ngàn phương tiện tích ứng với mọi người, mọi vật, mọi hoàn cảnh để hóa độ tất cả những ai mà Ngài đã gặp trên đường truyền đạo của Ngài. không phải chỉ ở ngoài đời, mà ngay trong giáo hội của Ngài, Ngài cũng tùy theo căn cơ, tâm lý của mỗi đề tử mà áp dụng phương pháp tích hợp. Chẳng hạn như đối với ông Nan Đà, mặc dù thân đã xuất gia mà tâm vẫn muốn ngao du, luyến ái với bạn bè, Ngài dùng thần thông để đưa ông lên cõi trời xem những cảnh sống tốt đẹp, vui thú khác thường, rồi đưa ông xuống địa ngục mục kích những hình phạt đau đớn rùng rợn, hãi hùng để ông so sánh hai cảnh đời trái ngược mà tự chọn lấy một đường.

Còn đối với ông A Nan, người học rộng nghe nhiều, nhưng vì nghiệp duyên còn nặng, nên mắc nạn “Ma đăng già”, thì Phật lại đem giáo lý thâm sâu là Kinh Lăng Nghiêm ra giảng dạy để cho ông A Nan thấy rõ được cái quý giá của chơn tâm mà lo tu luyện, chứ không giong ruổi theo giả cảnh nữa.

Xem như thế thì Đức Phật đã dùng phương tiện để tùy duyên hóa độ, như ông lương y giỏi

tùy bệnh cho thuốc, chứ không nhất thiết phải theo một đường lối cố định nào cả. Đối với kẻ thân, người thù, đối với kẻ thông minh hay người ngu độn, đối với kẻ giàu, người nghèo, Ngài đều có đủ pháp môn cho họ khai ngộ và quy y theo Ngài.

3. Hóa độ theo tinh thần bình đẳng

Tinh thần triệt để bình đẳng là một vết son quý giá nhất trong giáo lý của Đức Phật, cũng như trong tâm hồn của Ngài. Ngay từ khi còn ấu thơ, tinh thần ấy đữ được bộc lộ trong những cử chỉ cứu giúp những kẻ bần cùng, những con vật lâm nạn, như chúng ta đã thấy trong bài trước.

Khi thành đạo, tinh thần bìn đẳng ấy lại bộc lộ rõ ràng hơn nữa, Ngài đã có những câu nói bất hủ, khiến cho ngày nay, người ta vẫn đem ra làm khuôn vàng thước ngọc. Như khi Ngài xin nước của một người thuộc giai cấp hạ tiện nhất Ấn Độ người này sợ làm ô uế cho Ngài, thì Ngài phán bảo: “Không có giai cấp, trong dòng máu cùng đỏ, trong nước mắt cùng mặn. Mỗi người sanh ra đều có Phật tánh và có thể thành Phật”.

Trong giáo hội của Ngài, Ngài nhận cả những người thuộc giai cấp hạ tiện. Như ông

Ưu Bà Ly, một đệ tử có tiếng tăm của Ngài về phương diện giới luật, là một người thuộc giai cấp hạ tiện Chiên Đà La, làm nghề gánh phẩn.

Sự thâu nhận ấy đã làm cho các vị vua chúa bất mãn. Chính vua Ba Tư Nặc đã bạch Phật: “Đấng Chí tôn thâu nhận kẻ hèn hạ vào hàng Tăng đồ như vậy, không ngại rằng đá sỏi lẫn lộn với châu ngọc, làm mất giá trị của chúng Tăng sao?”

Phật dạy rằng:

“Người hèn hạ mà biết phát tâm Bồ đề, xuất gia tu hành, chứng được quả Thánh, thì quý báu vô cùng; chẳng khác gì hoa sen mọc ở bùn lầy nhơ bẩn mà vẫn tinh khiết thơm tho”.

“Một người sanh ra không phải liền thành Bà la môn (giai cấp trên hết) hay Chiền đà la (giai cấp thấp nhất), mà chính vì sở hành của người ấy, tạo thành Chiên đà la hay Bà la môn”.

Ngài xâu giùm kim cho người mù, hoan hỉ nhận hòn đất sét của đứa bè đã nắn dâng Ngài, thọ lãnh bữa cơm cuối cùng do một người đốt than nghèo nàn dâng cúng.

Chính vì sự hóa độ bình đẳng như thế, mà kinh Đại Bát Niết Bàn đã tán thán:

“Đức Như Lai không chỉ thuyết pháp cho những hạng người quyền quý như vua Bạt Đề Ca, mà cũng thuyết pháp cho hạng người bần cùng như ông Ưu Bà Ly; không riêng sự thọ lãnh cúng dường của những người giàu có như ông Tu Đạt Đa, mà cũng thọ lãnh cúng dường của các hạng nghèo khổ như ông Thuận Đà; không riêng cho phép xuất gia các hạng không có tánh tham như ngài Ca Diếp, mà cũng cho phép xuất gia những người có nhiều tánh tham như ông Nan Đà; không những thuyết pháp cho hạng người an tịnh không dự việc đời, mà cũng thuyết pháp cho vua Tần Bà Ta La trong lúc đang bận rộn việc nước; không những thuyết pháp cho những thanh niên trẻ tuổi, mà cũng thuyết pháp cho ông già 80 tuổi; không những thuyết pháp cho bà Hoàng hậu Mạt Ly mà cũng thuyết pháp cho dâm nữ Liên Hoa”.

II. NĂM THỜI NÓI KINH

Tóm lại, trong một đời của Đức Phật, tùy theo trình độ của mọi người mà thuyết pháp giáo hóa, mãi cho đến khi Ngài nhập diệt, công là 49 năm. Những kinh pháp của Ngài nói ra, về sau các đệ tử kiết tập chia ra làm năm thời”

1. Thời thứ nhất Phật nói Kinh Hoa Nghiêm

Khi Phật mới thành đạo, ở tại cội Bồ đề, nói kinh Hoa Nghiêm 21 ngày, vạch rõ chơn tánh, chỉ bày chỗ cao sâu mầu của Đạo Phật. Chủ đích có hai điều:

1. Dắt dẫn các vị Bồ tát lên địa vị Đẳng giác và Diệu giác.

2. Nêu bày giáo pháp rốt ráo của Như Lai, chỉ có Phật với Phật mới rõ mà thôi; ngoài ra hàng Nhị thừa ngồi nghe như đui, như điếc, huống chi ngoại đạo tà giáo làm sao hiểu nổi! Đức Phật trình bày giáo pháp siêu việt tuyệt vời ấy, là muốn cho đại chúng phải tu theo Đại thừa Phật giáo mới được hoàn toàn rốt ráo.

2. Thời thứ hai Phật nói Kinh A Hàm

Biết rằng: “Muốn đi xa phải do nơi gần, muốn lên cao phải từ nơi thấp”, Đức Thích Ca y theo lời chư Phật mà nói pháp Tam thừa. Vì vậy thời thứ hai, Ngài nói Kinh A Hàm trọn 12 năm, dùng thí dụ, thực tế, chỉ rõ chơn lý cho hàng Tiểu thừa dễ thừa nhận, mà lo dự về tự tu và tự độ.

3. Thời thứ ba Phật nói Kinh Phương Đẳng

Đạo Phật chẳng những dạy pháp giác ngộ phần mình mà Ngài còn chỉ bày phương pháp

giác tha nữa, tức là khuyến khích từ cái giác ngộ tiêu cực nhỏ hẹp của Tiểu thừa (A la hán) để tiến lên cái giác ngộ tích cực bao la của Đại thừa Phật giáo. Ấy là thời nói kinh Phương Đẳng trọn 8 năm, dẫn Tiểu thừa qua Đại thừa.

4. Thời thứ tư Phật nói Kinh Bát Nhã

Đến khi Đức Phật xem căn cơ của chúng sanh có thể tiến lên một từng cao nữa là hấp thụ được hoàn toàn giáo pháp Đại thừa, nên Ngài chỉ bày giáo lý chơn không của vũ trụ, thuyết minh cái thật tướng vô tướng cảu các pháp. Ấy là thời nói kinh Bát nhã trọn 22 năm.

5. Thời Đức Phật nói Kinh Pháp Hoa và Niết Bàn

Sự hóa độ một đời của Phật gần viên mãn, thêm thấy căn cơ của chúng sanh đã thuần thục, có thể gánh vác Đại thừa Chánh pháp của Như Lai, nên Ngài bèn nói rõ bản hoài của Ngài thị hiện ra đời là vị một nguyên nhân lớn: “Khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến”. Ngài phú chúc, thọ ký cho các hàng đệ tử, tương lai sẽ thành Phật. Ấy là thời nói Pháp Hoa và Niết Bàn trọn 8 năm. Đến đây nhiệm vụ thuyết pháp độ sanh của đời Ngài đã viên mãn.

Tóm lại 5 thời thuyết pháp, Cổ nhơn có làm bài kệ như sau”

“Hoa Nghiêm tối sơ tam thất nhựt

A Hàm thập nhị Phương Đẳng bát

Nhị thập nhị niên Bát Nhã đàm

Pháp Hoa Niết Bàn cộng bát nhiên”.

Dịch nghĩa:

Trước nói Hoa Nghiêm hăm mốt ngày

A Hàm mười hai, Phương Đẳng tám

Hai mươi hai năm nói Bát Nhã

Pháp Hoa Niết Bàn cộng tám năm.

III. SỰ HÓA ĐỘ VIÊN MÃN

Từ khi thành đạo dưới gốc cây Bồ đề cho đến ngày nhập diệt, trải qua một thời gian 49 năm, Đức Phật đã đi khắp xứ Ấn Độ rộng lớn bao la, hết nước này đến nước khác. Hễ chỗ nào có dấu chân Ngài dẫm đến là ánh Đạo vàng bừng tỏa huy hoàng.

Mỗi ngày, Ngài theo một thời dụng biểu, một chương trình nhất định, không bao giờ xao lãng, giải đãi, từ khi trẻ cho đến già, từ mùa mưa cho đến mùa nắng. Mỗi ngày, khi trời chưa sáng, Ngài đã lìa khỏi giường đi tắm rửa, thay đổi y phục rồi vào phòng quán căn

cơ chúng sanh cho đến lúc mặt trời xuất hiện. Sau đó Ngài thuyết pháp cho chúng Tăng đến lúc trưa mới nghỉ để thọ trai.

Buổi chiều, Ngài thuyết pháp cho tín đồ ở các vùng lân cận đến nghe; rồi lại giảng giải những nghi vấn của các chúng Tăng về những vấn đề mà Ngài đã thuyết buổi sáng.

Mỗi năm, Ngài đi chu du để thuyết pháp độ sanh trong chín tháng nắng ráo; còn ba tháng về mùa hạ có mưa lớn (theo thời tiết Ấn Độ), thì Ngài lại ở luôn trong các tịnh xá để an cư kiết hạ.

Ròng rã 49 năm như thế, hạt giống từ bi được Ngài tinh tấn gieo khắp các xứ ở Ấn Độ, từ Bắc chí Nam, từ Đông sang Tây, từ rừng núi đến đồng bằng, không nơi nào là Ngài không đặt chân đến, hay truyền đệ tử đến thay Ngài để hóa độ chúng sanh. Và ở đâu Ngài và các đệ tử cũng được nhân dân, từ vua đến dân, từ giàu đến nghèo, từ già đến trẻ, từ phái nam đến phái nữ, đổ xô ra đón tiếp Ngài, vui thú được tắm gội trong ánh sáng Trí tuệ và nước Từ bi do Ngài tưới xuống. Ở đâu có ánh Đạo vàng đến, thì tà giáo và ngoại đạo lui xa dần, tan biến như những làn mây, như những bóng tối, tan biến trước ánh bình minh đang lên. Giọng thuyết

pháp của Ngài có cái oai lực như tiếng sư tử rống, làm cho cầm thú phải khiếp phục, như tiếng hải triều lên, lấn át tất cả bao nhiêu tiếng tỉ tê của côn trùng, chim chóc.

Đạo Bồ đề từ đấy đã ăn sâu gốc rễ trên bán đảo Ấn Độ bao la, và trở thành một Tôn giáo chính của các nước lớn, nhỏ, thời bấy giờ tại Ấn Độ, Đức Phật sau khi tự giác, đã giác tha và đến đây giác hạnh của Ngài đã viên mãn.

IV. TRƯỚC KHI NHẬP NIẾT BÀN

1. Phật báo tin sắp lìa cõi đời

Khi giác hạnh của Ngài đã viên mãn thì Phật đã 80 tuổi. Đến đây, sắc thân của Ngài cũng theo luật vô thường mà biến đổi, yếu già. Năm ấy Ngài vào hạ ở rừng Sa La trong xứ Câu Ly, cách thành Ba La Nại chừng 120 dặm.

Một hôm, Ngài gọi ông A Nan, người đệ tử luôn luôn ở bên cạnh Ngài đến và phán bảo:

“A Nan! Đạo Ta nay đã viên mãn. Như lời nguyện xưa, nay Ta có đã đủ 4 hạng đệ tử: Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu bà tắc và Ưu bà di. Nhiều đệ tử có thể thay Ta chuyển xe pháp, và đạo Ta cũng đã truyền bá khắp nơi. Bây giờ Ta có thể rời các người mà ra đi. Thân hình Ta, theo luật vô thường, bây giờ như một cỗ xe đã mòn rã.

Ta đã mượn nó để chở Pháp, nay xe cũng vừa mòn mà pháp cũng đã lan khắp các nơi, vậy Ta còn mến tiếc làm gì trong cái thân tiều tụy này nữa? A Nan! Trong ba thnags nữa Ta sẽ nhập Niết bàn”.

Tin Đức Phật sắp vào Niết bàn, lan ra như một tiếng sét. Các đệ tử Ngài đi truyền giáo ở nơi xa, lục đục trở về cùng Đấng giác ngộ chia ly lần cuối.

Trong thời gian ba tháng cuối cùng của Ngài, Đức Phật vẫn không nghỉ ngơi, mà vẫn tiếp tục đi truyền đạo.

Một hôm, Ngài đi thuyết pháp ngang qua một khu rừng, gặp một người làm nghề đốt than, ông Thuần Đà, thỉnh Ngài về nhà để thọ trai. Ngài im lặng cùng các đệ tử đi theo sau ông. Đến nhà, ông Thuần Đà dọn ra cúng dường Ngài một bát cháo nấm, thường gọi là nấm heo rừng, vì thứ nấm này rất được giống heo rừng ưa thích.

Thụ trai xong, Phật cùng các đệ tử từ giả ông Thuần Đà ra đi. Được một khoảng đường, Ngài trao bình bát cho ông A nan và truyền treo võng lên trong rừng cây Ta La(1) để

———

(1) Ta La, Tàu dịch là Song thọ: cây có cành lớn chia ra như cái nạng.

Ngài nằm nghỉ. Ngài nằm xuống võng giữa hai cây Ta La, đầu trở về hướng Bắc, mình nghiêng về phía tay phải, mặt xây về phía mặt trời lặn, hai chân tréo vào nhau.

Nghe tin Ngài sắp nhập Niết bàn, dân chúng trong vùng đến kính viếng rất đông, trong số ấy có một ông già ngoài tám mươi tuổi, tên Tu Bạt Đà La đến xin xuất gia thọ giới Sa di với Ngài. Ngài hoan hỷ nhận lời. Đó là người đệ tử chót trong đời Ngài.

2. Phật nói Kinh Di Giáo và những lời phú chúc

Lúc bấy giờ các đệ tử Ngài đều có mặt đông đủ, chỉ trừ ông Ca Diếp đi thuyết pháp xa, chưa về kịp. Ngài hội tất cả đệ tử và tín đồ đến quanh Ngài và dặn dò một lần cuối. Ngài phú chúc như sau:

1. Y, bát của Ngài sẽ truyền cho ông Ma Ha Ca Diếp.

2. Các đệ tử phải lấy giới luật làm thầy.

3. Ở đầu các Kinh, phải nêu lên bốn chữ “Như thị ngã văn”.

4. Xá lợi của ngài sẽ chia ra làm ba phần:

• Một phần cho thiên cung.

• Một phần cho long cung.

• Một phần chia cho tám vị Quốc vương ở Ấn Độ.

Sau đây là lời vàng ngọc mà Ngài đã để lại trong giờ phút cuối cùng.

• “Này! Các ngươi phải tự thắp đuốc lên mà đi! Các người hãy lấy pháp của Ta làm đuốc! Hãy theo Pháp của Ta mà tự giải thoát! Đừng tìm sự giải thoát ở một kẻ nào khác, đừng tìm sự giải thoát ở một nơi nào khác, ngoài các người!...”

• “Này! Các người đừng dục vọng mà quên lời Ta dặn. Mọi vật ở đời không có gì quý giá. Thân thể rồi sẽ tan rã. Chỉ có đạo Ta là quý báu. Chỉ có Chơn lý của đạo Ta là bất di, bất dịch. Hãy tinh tấn lên để giải thoát, hỡi các người rất thân yêu của Ta!”

Sau khi đã dặn dò cặn kẽ xong, Ngài nhập định rồi vào Niết bàn. Lúc bất giờ nhằm ngày rằm tháng hai âm lịch (theo giáo sử Trung Hoa).

Rừng câu Ta La tuôn hoa xuống phủ lên thân Ngài, trời đất u ám, cây cỏ héo úa, chim chóc im bặt tiếng hót. Vạn vật như chìm lặn trong những giây phút nặng nề của sự chia ly.

Các đệ tử tẩn liệm xác Ngài vào kim quan và bảy ngày sau, đưa kim quan Ngài vào thành

Câu Thi để tại chùa Thiện Quang và làm lễ trà tỳ (lễ hỏa thiêu).

Tám vị Quốc vướng ở Ấn Độ kéo binh hùng tướng dũng đến toan tranh giành xá lợi. Nhưng ông Hương Tích y theo di chúc của Phật, đứng ra điều đình, và nhờ thế sự phân chia xá lợi đều được ổn thỏa.

C. KẾT LUẬN

Đức Phật đã nhập Niết bàn, nhưng gương sáng của đời Ngài vẫn còn chiếu sáng rực trước mắt chúng ta. Suốt một đời, trong 80 năm trời, không một lúc nào Ngài xao lãng mục đích tối thượng là hóa độ chúng sanh đang trầm luân trong bể khổ. Khi còn tại gia, Ngài là một người ở trong một địa vị có diễm phúc nhất, cao nhất của người đời, thế mà Ngài vẫn không màng tưởng đến; khi vào trong đạo, Ngài là người ở trong địa vị cao chót vót của Đạo, thế mà Ngài vẫn không chịu ở yên trong địa vị ấy, lại vất vả duỗi rong trên mọi nẻo đường bụi bặm, gai góc để đưa dắt chúng sanh lên con đường hạnh phúc an vui và giải thoát hoàn toàn. Lòng thương của Phật thật vô lượng, ân đức của Phật thật vô biên.

1. Người đời nên noi gương của Phật

Sự hy sinh cao cả, lòng từ bi rộng lớn, trí tuệ sáng suốt, ý chí dũng mãnh của Ngài không những là bao nhiêu gương sáng cho riêng hàng Phật tử, mà còn cho tất cả mọi người. Nếu chúng ta quan niệm Ngài là một vĩ nhân, thì đó là một vĩ nhân trên hết các vĩ nhân của nhân loại từ xưa đến nay. Nếu chúng ta quan niệm Ngài là một bậc siêu nhân, thì đó là một bậc siêu nhân cao hơn bao nhiêu bậc siêu nhân khác. Nếu chúng ta quan niệm đời Ngài là một sự thị hiện của Phật, thì đó là sự thị hiện đẹp đẽ nhất và đầy đủ ý nghĩa hơn hết trong các sự thị hiện.

Cho nên không những đối với tín đồ Phật giáo, mà đối với toàn thể mọi người, Đức Phật đáng được kính cẩn tôn sùng và chiêm ngưỡng.

2. Tín đồ nên ghi nhớ những lời di chúc của Phật

Chúng ta, những Phật tử, ai cũng biết cuộc đời Đức Phật là đẹp đẽ, cao cả; bài học của đời Ngài là quý báu, sâu xa. Nhưng nếu chúng ta không cố gắng học tập, thì bài học dù hay ho quý báu bao nhiêu cũng vô ích. Đức Phật, trước khi nhập diệt, đã dặn chúng ta một câu cuối cùng:

- “Mọi vật ở đời không có gì quý giá. Thân thể rồi sẽ tan rã. Chỉ có đạo Ta là quý báu. Chỉ có Chơn lý của đạo Ta là bất di, bất dịch.

Hãy tinh tấn lên để giải thoát!”

Vậy thì điều kiện trọng yếu nhất để giải thoát là sự tinh tấn. Chúng ta đừng bao giờ quên điều kiện ấy trong sự tu hành.

HOẰNG PHÁP

Ghi chú:

NIÊN LỊCH của PHẬT THÍCH CA

(Theo kinh điển Đại thừa)

1. PHẬT GIÁNG SANH NGÀY MÙNG 8 THÁNG TƯ

(trước Chúa giáng sanh 624 năm. Nếu tính năm Phật Nhập diệt thì trước Chúa giáng sanh 544 năm).

1. 19 TUỔI XUẤT GIA, NHẰM NGÀY MÙNG 8 THÁNG 2.

2. 5 NĂM TẦM HỌC CÁC ĐẠO.

3. 6 NĂM TU KHỔ HẠNH.

4. 49 NGÀY NHẬP ĐỊNH.

5. 30 TUỔI THÀNH ĐẠO, NHẰM NGÀY MÙNG 8 THÁNG CHẠP.

6. 49 NĂM THUYẾT PHÁP ĐỘ ĐỜI.

7. 80 TUỔI NHẬP NIẾT BÀN, NHẰM NGÀY RẰM THÁNG HAI.