Trí Tịnh Toàn Tập - Tập 5 - Kinh Bát Nhã Ba La Mật

Phẩm Vấn Thừa - Thứ Mười Tám

KINH MA-HA

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT

PHẨM VẤN THỪA

THỨ MƯỜI TÁM

Ngài Tu Bồ Đề bạch đức Phật:

Bạch đức Thế Tôn! Những gì là đại Bồ tát Đại thừa? Thế nào sẽ biết là đại Bồ tát phát xu Đại thừa? Thừa ấy pháp từ đâu? Thừa ấy đến chỗ nào? Sẽ an trụ chỗ nào? Ai sẽ ngồi nơi thừa ấy để ra?

Đức Phật nói:

Nầy Tu Bồ Đề! Sáu ba la mật là đại Bồ tát Đại thừa. Đây là sáu ba la mật: Đàn na ba la mật, Thi la ba la mật, Sằn đề ba la mật, Tỳ lê gia ba la mật, Thiền na ba la mật và Bát nhã ba la mật.

Thế nào gọi là Đàn na ba la mật?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng tâm đúng với Nhứt thiết trí để bố thí những sở hữu trong thân ngoài thân, cùng chung tất cả chúng sanh hướng về Vô thượng Bồ đề, vì pháp dụng vô sở đắc vậy. Đây gọi là đại Bồ tát Đàn na ba la mật.

Thế nào gọi là Thi la ba la mật?

Nâỳ Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng tâm đúng với Nhứt thiết trí, để tự thực hành thập thiện đạo và cũng dạy người khác thực hành, vì vô sở đắc vậy. Đây gọi là Bồ tát Thi la ba la mật.

Thế nào gọi là Sằn đề ba la mậ ?

Nâỳ Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng tâm đúng với Nhứt thiết trí, tự đầy đủ nhẫn nhụcvà cũng dạy người khác thực hành nhẫn nhục, vì vô sở đắc vậy. Đây gọi là đại Bồ tát Sằn đề ba la mật.

Thế nào gọi là Tỳ lê gia ba la mật?

Nâỳ Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng tâm đúng với Nhứt thiết trí, thực hành năm ba la mật kia, siêng tu không thôi nghĩ, cũng an lập chúng sanh nơi năm ba la mật, vì vô sở đắc vậy. Đây gọi là đại Bồ tát Tỳ lê gia ba la mật.

Thế nào gọi là Thiền na ba la mật?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng tâm đúng với Nhứt thiết trí, tự dùng phương tiện nhập các thiền chẳng thọ sanh theo thiền và cũng dạy người khác nhập các thiền, vì vô sở đắc vậy. Đây gọi là đại Bồ tát Thiền na ba la mật.

Thế nào gọi là Bát nhã ba la mật?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng tâm đúng với Nhứt thiết trí, chẳng chấp trước tất cả các pháp và quán pháp tánh vì vô sở đắc vậy. Cũng dạy người khác chẳng chấp trước tất cả các pháp và quán pháp tánh vì vô sở đắc vậy. Đây gọi là đại Bồ tát Bát nhã ba la mật.

Nầy Tu Bồ Đề! Đây là đại Bồ tát Đại thừa.

Đại Bồ tát lại có Đại thừa. Những là nội Không, ngoại Không, nội ngoại Không, Không Không, đại Không, đệ nhứt nghĩa Không, hữu vi Không, vô vi Không, tất cánh Không, vô thỉ Không, tán Không, tánh Không, tự tướng Không, chư pháp Không, bất khả đắc Không, vô pháp Không, hữu pháp Không, vô pháp hữu pháp Không.

Những gì là nội Không?

Nội pháp là nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Xét về nhãn thì nhãn rỗng không, nhẫn đến xét về ý thì ý rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng

phải diệt. Tại sao vậy? Vì tự tánh như vậy. Đây gọi là nội Không.

Những gì là ngoại Không?

Ngoại pháp là sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp. Xét về sắc thì sắc rỗng không, nhẫn đến xét về pháp thì pháp rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là ngoại Không.

Những gì là nội ngoại Không?

Nội ngoại pháp là thập nhị nhập: nội lục nhập tức là sáu căn và ngoại lục nhập tức là sáu trần. Xét về nội pháp thì nội pháp rỗng không, xét về ngoại pháp thì ngoại pháp rỗng không, vì đều chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là nội ngoại Không.

Những gì là Không Không?

Không là tất cả pháp rỗng không. Không nầy cũng là rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tự tánh như vậy. Đây gọi là Không Không.

Những gì là đại Không?

Đại là nói mười phương. Xét về đông phương thì đông phương rỗng không, nhẫn đến hạ phương thì hạ phương rỗng không, vì chẳng phải thường

chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là đại Không.

Những gì là đệ nhứt nghĩa Không?

Đệ nhứt nghĩa là nói Niết bàn. Xét về Niết bàn thì Niết bàn rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây là đệ nhứt nghĩa Không.

Những gì là hữu vi Không?

Hữu vi pháp là nói tam giới: Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Xét về Dục giới thì Dục giới rỗng không, Sắc giới thì Sắc giới rỗng không, Vô sắc giới thì Vô sắc giới rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là hữu vi không.

Những gì là vô vi không?

Vô vi pháp là nói không tướng sanh, không tướng trụ, không tướng diệt. Xét về vô vi pháp thì vô vi pháp rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là vô vi không.

Những gì là tất cánh không?

Tất cánh là nói các pháp rốt ráo bất khả đắc, tức là tất cánh rỗng không, vì chẳng phải thường

chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là tất cánh Không.

Những gì là vô thỉ Không?

Xét về chỗ khởi đầu đến các pháp thì bất khả đắc, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là vô thỉ Không.

Những gì là tán Không?

Tán là nói các pháp không diệt. Không diệt nầy cũng rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là tán không.

Những gì là tánh Không?

Hoặc hữu vi pháp tánh, hoặc vô vi pháp tánh, tánh nầy chẳng phải Thanh văn, Bích chi Phật làm ra; chẳng phải Phật làm ra, cũng chẳng phải người khác làm ra. Xét về tánh nầy, thì tánh nầy rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là tánh Không.

Những gì là tự tướng Không?

Tự tướng là nói sắc thì tướng biến hoại, thọ thì tướng lãnh thọ, tưởng thì tướng lấy tướng dạng, hành thì tướng tạo tác, thức thì tướng rõ biết. Tự tướng của những pháp hữu vi, pháp vô vi

đều rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là tự tướng Không.

Những gì là chư pháp không?

Chư pháp là nói ngũ ấm, thập nhi nhập, thập bát giới. Xét về chư pháp nầy thì chư pháp nầy rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tự tánh như vậy. Đây gọi là chư pháp không.

Những gì là bất khả đắc không?

Tìm cầu các pháp bất khả đắc đây là bất khả đắc Không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là bất khả đắc Không.

Những gì là vô pháp Không?

Nếu pháp không có thì cũng rỗng không, vì chẳng thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là vô pháp không.

Những gì là hữu pháp không?

Hữu pháp là nói trong các pháp hòa hiệp có tự tánh tướng. Hữu pháp nầy rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là hữu pháp không.

Những gì là vô pháp hữu pháp Không?

Vô pháp trong các pháp và hữu pháp trong các pháp đều rỗng không, vì chẳng phải thường chẳng phải diệt. Tại sao vậy? Vì tánh tự như vậy. Đây gọi là vô pháp hữu pháp Không.

Nầy Tu Bồ Đề! Lại còn pháp pháp tướng Không, vô pháp vô pháp tướng Không, tự pháp tự pháp tướng Không, tha pháp tha pháp tướng Không.

Những gì gọi là pháp pháp tướng Không?

Pháp nơi đây là nói ngũ ấm. Ngũ ấm rỗng không. Đây gọi là pháp pháp tướng Không.

Những gì gọi là vô pháp vô pháp tướng Không?

Vô pháp nơi đây là nói vô vi pháp. Đây gọi là vô pháp vô pháp tướng Không.

Những gì gọi là tự pháp tự pháp tướng Không?

Xét về các pháp thì tự pháp rỗng không. Rỗng không nầy chẳng phải do biết cũng chẳng phải do thấy. Đây gọi là tự pháp tự pháp tướng Không.

Những gì gọi là tha pháp tha pháp tướng Không?

Hoặc Phật xuất thế hoặc Phật chưa xuất thế; pháp trụ, pháp tướng, pháp vị, pháp tánh, như, thiệt tế vượt quá những pháp không nầy. Đây gọi là tha pháp tha pháp tướng Không.

Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa.

Nầy Tu Bồ Đề! Lại có đại Bồ tát Đại thừa. Chính là Thủ lăng nghiêm tam muội, Bữu ấn tam muội, Sư tử du hý tam muội, Diệu nguyệt tam muội, Nguyệt tràng tướng tam muội, Xuất chư pháp tam muội, Quán đảnh tam muội, Tất pháp tánh tam muội, Tất tràng tướng tam muội, Kim cang tam muội, Nhập pháp ấn tam muội, Tam muội vương an lập tam muội, Phóng quang tam muội, Lực tấn tam muội, Cao xuất tam muội, Tất nhập biện tài tam muội, Thích danh tự tam muội, Quán phương tam muội, Đà la ni ấn tam muội, Vô cuống tam muội, Nhiếp chư pháp hải tam muội, Biến phú hư không tam muội, Kim cang luân tam muội, Bửu đoạn tam muội, Năng chiếu tam muội, Bất cầu tam muội, Vô trụ tam muội, Vô tâm tam muội, Tịnh đăng tam muội, Vô biên minh tam muội, Năng tác minh tam muội, Phổ chiếu minh tam muội, Kiên tịnh chư tam muội tam muội, Vô cấu minh tam muội, Hoan hỷ tam muội, Điển quang tam muội, Vô tận tam muội, Oai đức tam muội, Ly tận tam muội, Bất động tam muội, bất thối tam muội, Nhựt đăng tam muội, Nguyệt tịnh tam muội, Tịnh minh tam muội, Tăng tác minh tam muội, Tác hành tam muội, Tri tướng tam muội, Như kim cang tam muội, Tâm trụ tam muội, Phổ minh tam muội, An lập tam muội, Bửu

tụ tam muội, Diệu pháp ấn tam muội, Pháp đẳng tam muội, Đoạn hỷ tam muội, Đáo pháp đảnh tam muội, Năng tán tam muội, Phân biệt chư pháp cú tam muội, Tự đẳng tướng tam muội, Ly tự tam muội, Đoạn duyên tam muội, Bất hoại tam muội, Vô chủng tướng tam muội, Vô xứ hành tam muội, Ly mông muội tam muội, Vô khứ tam muội, Bất biến dị tam muội, Độ duyên tam muội, Tập chư công đức tam muội, Trụ vô tâm tam muội, Tịnh diệu hoa tam muội, Giác ý tam muội, Vô lượng biện tam muội, Vô đẳng đẳng tam muội, Độ chư pháp tam muội, Phân biệt chư pháp tam muội, Tán nghi tam muội, Vô xứ tam muội, Nhứt trang nghiêm tam muội, Sanh hành tam muội, Nhứt hành tam muội, Bất nhứt hành tam muội, Diệu hành tam muội, Đạt nhứt thiết hữu để tán tam tam muội, Nhập danh ngữ tam muội, Ly âm thanh tự ngữ tam muội, Nhiên cự tam muội, Tịnh tướng tam muội, Phá tướng tam muội, Nhứt thiết chủng diệu túc tam muội, Bất hỷ khổ lạc tam muội, Vô tận tướng tam muội, Đà la ni tam muội, Nhiếp chư tà chánh tướng tam muội, Diệt tắng ái tam muội, Nghịch thuận tam muội, Tịnh quang tam muội, Kiên cố tam muội, Mãn nguyệt tịnh quang tam muội, Đại trang nghiêm tam muội, Năng chiếu nhứt thiết thế tam muội, Tam muội đẳng

tam muội, Nhiếp nhứt thiết hữu tránh vô tránh tam muội, Bất lạc nhứt thiết trụ xứ tam muội, Như trụ định tam muội, Hoại thân suy tam muội, Hoại ngữ như hư không tam muội, Ly trước như hư không bất nhiễm tam muội.

Thế nào gọi là Thủ lăng nghiêm tam muội?

Biết chỗ hành xứ của các tam muội, đây gọi là Thủ lăng nghiêm tam muội.

Thế nào gọi là bửu ấn tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể ấn các tam muội, đây gọi là Bửu ấn tam muội.

Thế nào gọi là Sử tử du hý tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể du hý trong các tam muội như sư tử, đây gọi là Sư tử du hý tam muội.

Thế nào gọi là Diệu nguyệt tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể soi sáng các tam muội như mặc nguyệt sáng, đây gọi là Diệu nguyệt tam muội.

Thế nào gọi là nguyệt tràng tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể nắm giữ tướng của các tam muội, đây gọi là Nguyệt tràng tướng tam muội.

Thế nào gọi là xuất Chư pháp tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể xuất sanh các tam muội, đây gọi là xuất Chư pháp tam muội.

Thế nào gọi là Quán đảnh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể xem thấy tột đảnh của các tam muội, đây gọi là Quán đảnh tam muội.

Thế nào gọi là Tất pháp tánh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì quyết định biết pháp tánh, đây gọi là Tất pháp tánh tam muội.

Thế nào gọi là Tất tràng tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể nắm giữ bửu tràng của các tam muội, đây gọi là Tất tràng tướng tam muội.

Thế nào gọi là Kim cang tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể phá các tam muội, đây gọi là Kim cang tam muội.

Thế nào gọi là Nhập pháp ấn tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nhập vào các pháp ấn, đây gọi là Nhập pháp ấn tam muội.

Thế nào gọi là Tam muội vương an lập tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì an trụ vững vàng trong tất cả tam muội như đế vương, đây gọi là Tam muội vương an lập tam muội.

Thế nào gọi là Phóng quang tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể phóng quang chiếu các tam muội, đây gọi là Phóng quang tam muội.

Thế nào gọi là Lực tấn tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể làm thế lực đối với các tam muội, đây gọi là Lực tấn tam muội.

Thế nào gọi là Cao xuất tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể tăng trưởng các tam muội, đây gọi là Cao xuất tam muội.

Thế nào gọi là Tất nhập biện tài tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể biện thuyết các tam muội, đây gọi là Tất nhập biện tài tam muội.

Thế nào gọi là Thích danh tự tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể giải thích danh tự của các tam muội, đây gọi là Thích danh tự tam muội.

Thế nào gọi là Quán phương tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể quán sát phương hướng các tam muội, đây gọi là Quán phương tam muội.

Thế nào gọi là Đà la ni ấn tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể nắm giữ các tam muội ấn, đây gọi là Đà la ni ấn tam muội.

Thế nào gọi là Vô cuống tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì không khi dối đối với các tam muội, đây gọi là Vô cuống tam muội.

Thế nào gọi là Nhiếp chư pháp hải tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể nhiếp lấy các tam muội như nước đại hải, đây gọi là Nhiếp chư pháp hải tam muội.

Thế nào gọi là Biến phú hư không tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì che trùm các tam muội như hư không, đây gọi là Biến phú hư không tam muội.

Thế nào gọi là Kim cang luân tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể nắm giữ các tam muội phần, đây gọi là Kim cang luân tam muội.

Thế nào gọi là Bửu đoạn tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể dứt trừ phiền não cấu của các tam muội, đây gọi là Bửu đoạn tam muội.

Thế nào gọi là Năng chiếu tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể dùng quang minh chiếu rõ các tam muội, đây gọi là Năng chiếu tam muội.

Thế nào gọi là Bất cầu tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì không có pháp để cầu, đây gọi là Bất cầu tam muội.

Thế nào gọi là Vô trụ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy tất cả pháp trụ, đây gọi là Vô trụ tam muội.

Thế nào gọi là Vô tâm tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì tâm và tâm sở chẳng hiện hành, đây gọi là Vô tâm tam muội.

Thế nào gọi là Tịnh đăng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì đối với các tam muội chiếu sáng như đèn sáng, đây gọi là Tịnh đăng tam muội.

Thế nào gọi là Vô biên minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì làm ánh sáng vô biên cho các tam muội đây gọi là Vô biên minh tam muội.

Thế nào gọi là Năng tác minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì liền có thể làm sáng cho các tam muội, đây gọi là Năng tác minh tam muội.

Thế nào gọi là Phổ chiếu minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể chiếu các tam muội môn, đây gọi là Phổ chiếu minh tam muội.

Thế nào gọi là Kiên tịnh chư tam muội tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể làm cho tướng của các tam muội bền chắc trong sạch, đây gọi là Kiên tịnh chư tam muội tam muội.

Thế nào gọi là Vô cấu minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể trừ cấu nhơ của các tam muội, đây gọi là Vô cấu minh tam muội.

Thế nào gọi là Hoan hỷ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì lãnh thọ sự hoan hỷ của các tam muội, đây gọi là Hoan hỷ tam muội.

Thế nào gọi là Điển quang tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chiếu suốt các tam muội như điển quang, đây gọi là Điển quang tam muội.

Thế nào gọi là Vô tận tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì đối với các tam muội chẳng thấy cùng tận, đây gọi là Vô tận tam muội.

Thế nào gọi là Oai đức tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có oai đức chiếu rõ đối với các tam muội, đây gọi là Oai đức tam muội.

Thế nào gọi là Ly tận tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các tam muội cùng tận, đây gọi là Ly tận tam muội

Thế nào gọi là Bất động tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì làm cho các tam muội chẳng động, chẳng lay, đây gọi là Bất động tam muội.

Thế nào gọi là Bất thối tam muội?

An trụ torng tam muội nầy thì có thể chẳng thấy các tam muội thối thất, đây gọi là Bất thối tam muội.

Thế nào gọi là Nhựt đăng tam muội.

An trụ trong tam muội nầy thì phóng quang chiếu các tam muội môn, đây gọi là Nhựt đăng tam muội.

Thế nào gọi là Nguyệt tịnh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể trừ sự tối tăm của các tam muội, đây gọi là Nguyệt tịnh tam muội.

Thế nào gọi là Tịnh minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy nơi các tam muội được tứ vô ngại trí, đây gọi là Tịnh minh tam muội.

Thế nào gọi là Năng tác minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nơi các tam muội môn có thể làm sáng, đây gọi là Năng tác minh tam muội.

Thế nào gọi là Tác hành tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể làm cho các tam muội có chỗ tạo tác, đây gọi là Tác hành tam muội.

Thế nào gọi là Tri tướng tam muội?

An trụ trong các tam muội nầy thì thấy các tam muội liền biết tướng của các tam muội, đây

gọi là Tri tướng tam muội.

Thế nào gọi là như Kim cang tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể quán xuyến thấu suốt các pháp, nhưng cũng chẳng thấy có thấu suốt, đây gọi là như Kim cang tam muội.

Thế nào gọi là Tâm trụ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì tâm chẳng động, chẳng chuyển, chẳng não, cũng chẳng nghĩ nhớ có tâm nầy, đây gọi là Tâm trụ tam muội.

Thế nào gọi là Phổ minh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì thấy khắp quang minh của các tam muội, đây gọi là Phổ minh am muội.

Thế nào gọi là An lập tam muội?

An trụ ở trong tam muội nầy thì ở nơi các tam muội an lập chẳng động, đây gọi là An lập tam muội.

Thế nào gọi là Bửu tụ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì thấy khắp các tam muội như thấy đống châu báu, đây gọi là Bửu tụ tam muội.

Thế nào gọi là Diệu pháp ấn tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể ấn khả

các tam muội, vì dùng vô ấn để ấn vậy, đây gọi là Diệu pháp ấn tam muội.

Thế nào gọi là Pháp đẳng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì quán sát các pháp bình đẳng, không pháp nào chẳng bình đẳng, đây gọi là Pháp đẳng tam muội.

Thế nào gọi là Đoạn hỷ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì dứt sự hỷ trong tất cả pháp, đây gọi là Đoạn hỷ tam muội.

Thế nào gọi là Đáo pháp đảnh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì diệt các pháp ám, cũng là ở trên các tam muội, đây gọi là Đáo pháp đảnh tam muội.

Thế nào gọi là Năng tán tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể phá tan các pháp, đây gọi là Năng tán tam muội.

Thế nào gọi là Phân biệt chư pháp cú tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì phân biệt các pháp cú của các tam muội, đây gọi là Phân biệt chư pháp cú tam muội.

Thế nào gọi là Tự đẳng tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì được tự đẳng

của các tam muội, đây gọi là Tự đẳng tướng tam muội.

Thế nào gọi là Ly tự tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nơi các tam muội nhẫn đến không thấy một chữ, đây gọi là Ly tự tam muội.

Thế nào gọi là Đoạn duyên tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì dứt duyên của các tam muội, đây gọi là Đoạn duyên tam muội

Thế nào gọi là Bất hoại tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các pháp biến dị, đây gọi là Bất hoại tam muội.

Thế nào gọi là Vô chủng tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các pháp có nhiều thứ loại, đây gọi là Vô chủng tướng tam muội?

Thế nào gọi là Vô xứ hành tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy xứ hành của các tam muội, đây gọi là Vô xứ hành ta muội.

Thế nào gọi là Ly mông muội tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì lìa rời sự tối tăm vi tế của các tam muội, đây gọi là Ly mông

muội tam muội.

Thế nào gọi là Vô khứ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy tướng đi của tất cả tam muội, đây gọi là Vô khứ tam muội.

Thế nào gọi là Bất biến dị tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy tướng biến dị của các tam muội, đây gọi là Bất biến dị tam muội.

Thế nào gọi là Độ duyên tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì vượt qua cảnh giới của các tam muội duyên, đây gọi là Độ duyên tam muội.

Thế nào gọi là Tập chư công đức tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chứa nhóm công đức của các tam muội, đây gọi là Tập chư công đức tam muội.

Thế nào gọi là Trụ vô tâm tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì đối với các tam muội tâm vô sở nhập, đây gọi là Trụ vô tâm tam muội.

Thế nào gọi là Tịnh diệu hoa tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì làm cho các

tam muội tịnh diệu như hoa xinh đẹp sạnh thơm, đây gọi là Tịnh diệu hoa tam muội.

Thế nào gọi là Giác ý tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì được thất giác phần ở trong các tam muội, đây gọi là Giác ý tam muội.

Thế nào gọi là Vô lượng biện tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì ở trong các pháp được vô lượng biện, đây gọi là Vô lượng biện tam muội.

Thế nào gọi là Vô đẳng đẳng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì được tướng vô đẳng đẳng nơi các tam muội, đây gọi là Vô đẳng đẳng tam muội.

Thế nào gọi là Độ chư pháp tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì vượt qua tất cả tam giới, đây gọi là Độ chư pháp tam muội.

Thế nào gọi là Phân biệt chư pháp tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì phân biệt thấy các tam muội và các pháp, đây gọi là Phân biệt chư pháp tam muội.

Thế nào gọi là Tán nghi ta muội?

An trụ trong tam muội nầy thì được tiêu tan

sự nghi đối với các pháp, đây gọi là Tán nghi tam muội.

Thế nào gọi là Vô trụ xứ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy chỗ trụ xứ của các pháp, đây gọi là Vô trụ xứ tam muội.

Thế nào gọi là Nhứt trang nghiêm tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì trọn chẳng thấy các pháp có hai tướng, đây gọi là Nhứt thiết trang nghiêm tam muội.

Thế nào gọi là Sanh hành tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các hành sanh khởi, đây gọi là Sanh hành tam muội.

Thế nào gọi là Nhứt hành tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các tam muội thử ngạn, bỉ ngạn, đây gọi là Nhứt hành tam muội.

Thế nào gọi là Bất nhứt hành ta muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các tam muội một tướng, đây gọi là Bất nhứt hành tam muội.

Thế nào gọi là Diệu hành tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy

các tam muội hai tướng, đây gọi là Diệu hành tam muội.

Thế nào gọi là Đạt nhứt thiết hữu để tán tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nhập vào tất cả cõi, tất cả tam muội, trí huệ thông đạt cùng không chỗ thông đạt, đây gọi là Đạt nhứt thiết hữu để tán tam muội.

Thế nào gọi là Nhập danh ngữ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nhập vào danh ngữ của tất cả tam muội, đây gọi là Nhập danh ngữ tam muội.

Thế nào gọi là Ly âm thanh tự ngữ tam muội?

An trũ trong tam muội nầy thì chẳng thấy âm thanh tự ngữ của các tam muội, đây gọi là Ly âm thanh tự ngữ của các tam muội.

Thế nào gọi là Nhiên cự tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì oai đức chiếu sánh như ngọn đuốc, đây gọi là Nhiên cự tam muội.

Thế nào gọi là Tịnh tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì sạch tướng của các tam muội, đây gọi là Tịnh tướng tam muội

Thế nào gọi là Phá tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy

tướng của các tam muội, đây gọi là Phá tướng tam muội.

Thế nào gọi là Nhứt thiết chủng diệu túc tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì tất cả tam muội chủng đều đầy đủ, đây gọi là Nhứt thiết chủng diệu túc tam muội.

Thế nào gọi là Bất hỷ khổ lạc tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các tam muội khổ lạc, đây gọi là Bất hỷ khổ lạc tam muội.

Thế nào gọi là Vô tận tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các tam muội chung tận, đây gọi là Vô tận tướng tam muội.

Thế nào gọi là Đà la ni tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể chấp trì các tam muội, đây gọi là Đà la ni tam muội.

Thế nào gọi là Nhiếp chư tà chánh tướng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nơi các tam muội chẳng thấy tướng tà chánh, đây gọi là Nhiếp

chư tà chánh tướng tam muội.

Thế nào gọi là Diệt tắng ái tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì không thấy sự ưa ghét của các tam muội, đây gọi là Diệt tắng ái tam muội.

Thế nào gọi là Nghịch thuận tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy sự nghịch thuận của các pháp, của các tam muội, đây gọi là Nghịch thuận tam muội.

Thế nào gọi là Tịnh quang tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy sự cấu nhơ nơi quang minh của các tam muội, đây gọi là Tịnh quang tam muội.

Thế nào gọi là Kiên cố tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy các tam muội chẳng kiên cố, đây gọi là Kiên cố tam muội.

Thế nào gọi là Mãn nguyệt tịnh quang tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì các tam muội đầy đủ như mặt nguyệt đêm rằm, đây gọi là Mãn nguyệt tịnh quang tam muội.

Thế nào gọi là Đại trang nghiêm tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì đại trang

nghiêm thành tựu các tam muội, đây gọi là Đại trang nghiêm tam muội.

Thế nào gọi là Năng chiếu nhứt thiết thế tam muội?

An trụ trog tam muội nầy thì có thể chiếu các tam muội và tất cả pháp, đây gọi là Năng chiếu nhứt thiết thế tam muội.

Thế nào gọi là Tam muội đẳng tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì nơi các tam muội chẳng thấy tướng định, tướng loạn, đây gọi là Tam muội đẳng tam muội.

Thế nào gọi là Nhiếp nhứt thiết hữu tránh vô tránh tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì có thể làm cho các tam muội chẳng phân biệt có kia đây, không kia đây, đây gọi là Nhiếp nhứt thiết hữu tránh vô tránh tam muội.

Thế nào gọi là Bất lạc nhứt thiết trụ xứ tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy chỗ y tựa của các tam muội, đây gọi là Bất lạc nhứt thiết trụ xứ tam muội.

Thế nào gọi là Như trụ định tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng vượt quá

tướng như của các tam muội, đây gọi là Như trụ định tam muội.

Thế nào gọi là Hoại thân suy tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy thân tướng, đây gọi là Hoại thân suy tam muội.

Thế nào gọi là Hoại ngữ như hư không tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì chẳng thấy ngữ nghiệp của các tam muội như hư không, đây gọi là Hoại ngữ như hư không tam muội.

Thế nào gọi là Ly trước như hư không bất nhiễm tam muội?

An trụ trong tam muội nầy thì thấy các tam muội như hư không vô ngại, cũng chẳng nhiễm tam muội nầy, đây gọi là Ly trước như hư không bất nhiễm tam muội.

Nầy Tu Bồ Đề! Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa.

Phẩm Quảng Thừa - Thứ Mười Chín

KINH MA-HA

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT

PHẨM QUẢNG THỪA

THỨ MƯỜI CHÍN

Đức Phật bảo ngài Tu Bồ Đề:

Có đại Bồ tát Đại thừa gọi là Tứ niệm xứ. Thế nào là bốn?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát, trong nội thân, theo thân quán sát, cũng không có thân giác, vì bất khả đắc vậy. Trong ngoại thân, theo thân quán sát, cũng không có thân giác, vì bất khả đắc vậy. Trong nội ngoại thân, theo thân quán sát, cũng không có thân giác, vì bất khả đắc vậy.

Đại Bồ tát quán thân siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian.

Nội thọ, nội tâm, nội pháp; ngoại thọ, ngoại tâm, ngoại pháp; nội ngoại thọ, nội ngoại tâm, nội ngoại pháp; đại Bồ tát theo thọ tâm pháp quán sát; cũng không có thọ giác, tâm giác, pháp giác, vì bất khả đắc vậy, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian.

Nầy Tu Bồ Đề! Thế nào là đại Bồ tát trong nội thân theo thân quán sát?

Lúc đại Bồ tát đi thì biết là đi, lúc đứng thì biết là đứng, lúc ngồi thì biết là ngồi, lúc nằm thì biết là nằm. Thân hành động thế nào thì biết như vậy. Đây là trong nội thân, đại Bồ tát theo thân quán sát, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian, vì bất khả đắc vậy.

Đại Bồ tát lúc đến, lúc đi, lúc nhìn ngó, co duỗi, cúi ngửa, lúc đắp y, cầm bát, lúc ăn uống, lúc nằ nghỉ, ngủ, thức, ngồi, đứng, nói, nín, lúc nhập thiền, xuất thiền cũng thường nhứt tâm. Đây là trong nội thân, đại Bồ tát theo thân quán sát lúc thực hành Bát nhã ba la mật, vì bất khả đắc vậy.

Trong nội thân, lúc theo thân quán sát, đại Bồ tát nhứt tâm niệm, lúc thở vào biết là thở vào, lúc thở ra biết là thở ra. Lúc thở vào dài thì biết là thở

vào dài, lúc thở ra dài thì biết là thở ra dài, lúc thở vào ngắn thì biết là thở vào ngắn, lúc thở ra ngắn thì biết là thở ra ngắn. Đây là trong nội thân, đại Bồ tát theo thân quán sát, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian, vì bất khả đắc vậy.

Đại Bồ tát quán sát thân tứ đại nghĩ rằng trong thân thể có địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại. Ví như nhà hành thịt dùng dao bén giết bò chia làm bốn phần rồi hoặc đứng hoặc ngồi quán sát bốn phần thịt bò nầy.

Cũng vậy, đại Bồ tát lúc thực hành Bát nhã ba la mật quán sát thân thể bốn đại: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại. Đây là trong nội thân, đại Bồ tát theo thân quán sát, vì bất khả đắc vậy

Đại Bồ tát lại quán sát thân thể từ đảnh đầu đến chân, da mỏng bao bọc, nhiều thứ bất tịnh đầy trong thân. Nghĩ rằng: thân thể có tóc, lông, móng, răng, da mỏng, da dầy, gân, thịt, xương, tủy, tim, gan, phổi, tùy, cật, mật, tiểu trường, đại trường, bao tử, bàng quang, phân dãi, mồ hôi, cáu ghét, nước mắt, nước mũi, nước miếng, máu, mủ, đàm, nhớt, não óc.

Ví như trong kho của nhà nông chứa lộn lạo đầy những lúa, nếp, mè, đậu, bắp. Người có đôi mắt sáng mở kho liền thấy rõ là lúa, là nếp, là mè,

là đậu, là bắp. Đại Bồ tát quán sát trong thân từ đầu đến chân thấy rõ từng chi tiết bất tịnh, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian, vì bất khả đắc vậy.

Đại Bồ tát nếu thấy thân người chết đã trải qua một ngày, hai ngày đến năm ngày, xanh ứ sình trương mủ nước rỉ chảy, tự nghĩ rằng: Thân thể của ta đây rồi cũng sẽ như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Đây là đại Bồ tát trong nội thân theo thân quán sát, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian, vì bất khả đắc vậy.

Đại Bồ tát nếu thấy thân người chết vất bỏ đã sáu ngày, bảy ngày bị chồn, chó, sài lang, quạ, kên kên xé ăn; tự nghĩ rằng: Thân thể của ta đây rồi cũng sẽ như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Đây là đại Bồ tát trong nội thân theo thân quán sát, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian, vì bất khả đắc vậy.

Đại Bồ tát nếu thân người chết vất bỏ bị cầm thú xé ăn rã rời hôi thúi bất tịnh, tự nghĩ rằng: Thân thể của ta đây rồi cũng sẽ như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Nếu thấy thân người chết vất bỏ, da thịt đã tan, lộ bày gân xương liên tỏa, đại Bồ tát tự nghĩ rằng: Thân thể của ta đây rồi cũng như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Nếu

thân người chết vất bỏ, xương cốt đã rã rời trên đất, đại Bồ tát tự nghĩ rằng: Thân thể của ta đây rồi cũng sẽ như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Nếu thấy thân người chết vất bỏ, xương cốt rã rời trên đất, xương chân chỗ nầy, xương đầu chỗ nọ, mỗi lóng, mỗi đốt đều khác chỗ, đại Bồ tát tự nghĩ rằng: Thân thể của ta rồi cũng như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Nếu thấy xương khô bỏ lâu ngày gió thổi, nắng soi, màu trắng như vỏ ốc, đại Bồ tát tự nghĩ rằng: Thân thể của ta rồi cũng như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Nếu thấy xương khô bỏ trên đất lâu ngày mục rã nát bấy lộn với đất, đại Bồ tát tự nghĩ rằng: Thân thể của ta rồi cũng như vậy, tất chẳng thoát khỏi thế ấy. Trong nội thân, đại Bồ tát theo thân quán sát, siêng tinh tấn nhứt tâm trừ sự tham ưu của thế gian, vì bất khả đắc vậy.

Như quán sát nội thân, với ngoại thân cùng nội ngoại thân, cũng theo thân quán sát như vậy. Cũng phải theo như trên đây mà giải thuyết rộng về thọ niệm xứ, tâm niệm xứ và pháp niệm xứ. Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Nầy Tu Bồ Đề! Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Tứ chánh cần. Những gì là bốn?

Đại Bồ tát đối với những pháp ác bất thiện chưa pháp sanh, vì làm cho pháp ác chẳng sanh

nên muốn có tâm siêng tinh tấn mà nhứt tâm hành đạo. Đối với pháp ác bất thiện đã pháp sanh, vì dứt trừ nên muốn có tâm siêng tinh tấn mà nhứt tâm hành đạo. Đối với pháp thiện chưa phát sanh, vì phát sanh nên muốn có tâm siêng tinh tấn mà nhiếp tâm hành đạo. Đối với pháp thiện đã phát sanh, vì làm cho còn mãi để tu tập đến được đầy đủ rộng lớn nên muốn có tâm siêng tinh tấn mà nhiếp tâm hành đạo, vì bất kảh đắc vậy. Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa.

Nầy Tu Bồ Đề! Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Tứ như ý phần. Những gì là bốn?

Đại Bồ tát dùng sự mong muốn định hạnh thành tựu mà tu như ý phần, dùng sự tinh tấn định hạnh thành tựu mà tu như ý phần, dùng sự tư duy định hạnh thành tựu mà tu như ý phần, dùng sự nhứt tâm định hạnh thành tựu mà tu như ý phần. Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy,

Nầy Tu Bồ Đề! Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Ngũ căn. Những gì là năm? Tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, huệ căn. Đây là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Ngũ lực. Những gì là năm? Tín lực, tinh tấn lực, niệm lực, định lực, huệ lực, đây là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Thất giác phần. Những gì là bảy? Đại Bồ tát tu niệm giác phần, trạch pháp giác phần, tinh tấn giác phần, hỷ giác phần, trừ giác phần, định giác phần và xã giác phần; nương nơi ly, nơi vô nhiễm hướng đến Niết bàn. Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có Bát thánh đạo phần là đại Bồ tát Đại thừa. Những gì là tám? Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định. Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có ba môn tam muội là đại Bồ tát Đại thừa. Những gì là ba? Không tam muội, Vô tướng tam muội và Vô tác tam muội.

Không tam muội là nói các pháp tự tướng rỗng không. Đây gọi là Không giải thoát môn. Vô tướng tam muội là nói diệt hoại các pháp tướng, không nghĩ, không nhớ. Đây gọi là Vô tướng giải thoát môn. Vô tác tam muội là nói đối với các pháp không mong cầu tạo tác. Đây gọi là Vô tác giải thoát môn. Ba môn nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là khổ trí, tập trí, diệt trí, đạo trí, tận trí, vô sanh trí, pháp trí, tỷ trí, thế trí, tha tâm trí, và như thiệt trí.

Thế nào gọi là khổ trí? Biết khổ chẳng sanh, đây gọi là khổ trí. Thế nào gọi là tập trí? Biết tập phải dứt, đây gọi là tập trí. Thế nào gọi là diệt trí? Biết khổ dứt diệt, đây gọi là diệt trí. Thế nào gọi là đạo trí? Biết Bát thánh đạo phần, đây gọi là đạo trí. Thế nào gọi là tận trí? Biết tham, sân, si diệt tận, đây gọi là tận trí. Thế nào gọi là vô sanh trí? Biết trong các cõi hữu lậu là vô sanh, đây gọi là vô sanh trí. Thế nào gọi là pháp trí? Biết bổn sự của ngũ ấm, đây gọi là pháp trí. Thế nào gọi là tỷ trí? Biết nhãn vô thường, nhẫn đến biết ý xúc nhơn duyên sanh thọ vô thường, đây gọi là tỷ trí. Thế nào gọi là thế trí? Biết nhơn duyên danh tự, đây gọi là thế trí. Thế nào gọi là tha tâm trí? Biết tâm niệm của những chúng sanh khác, đây gọi là tha tâm trí. Thế nào gọi là như thiệt trí? Biết Nhứt thiết chủng trí của chư Phật, đây gọi là như thiệt trí. Mười một trí nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có Tam căn là đại Bồ tát Đại thừa. Những gì là ba? Vị tri dục tri căn, tri căn và trí giả căn.

Tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn và huệ căn, ngũ căn của hành Hữu học chưa đắc quả, đây gọi là vị tri dục căn. Ngũ căn của hành Hữu học đã đắc quả, đây gọi là tri căn. Ngũ căn của bậc Vô học, hoặc A la hán, Bích chi Phật,

hoặc chư Phật, đây gọi là trí giả căn. Tam căn nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có Tam tam muội là đại Bồ tát Đại thừa. Những gì là ba? Hữu giác hữu quán tám muội, Vô giác hữu quán tam muội và Vô giác vô quán tam muội.

Rời những dục nhiễm và rời những pháp ác bất thiện có giác, có quán, rời dục nhiễm pháp sanh hỷ lạc nhập Sơ thiền, đây gọi là Hữu giác hữu quán tam muội. Chặng giữa của Sơ thiền và Nhị thiền, đây gọi là Vô giác hữu quán tam muội. Từ Nhị thiền đến phi hữu tưởng Phi vô tưởng định, đây gọi là Vô giác vô quán tam muội. Tam tam muội nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có thập niệm là đại Bồ tát Đại thừa. Những gì là mười? Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm xả, niệm Thiên, niệm thiện, niệm xuất nhập tức, niệm thân và niệm tử. Mười chánh niệm nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có Tứ thiền, Tứ vô lượng tâm, Tứ vô sắc định, Bát bội xả và Cửu thế đệ định là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Thập lực. Những gì là mười?

Một là Phật biết như thiệt những tướng thhị xứ, bất thị xứ của tất cả pháp. Hai là Phật biết như thiệt những nghiệp, những thọ pháp của chúng sanh khác, biết chỗ tạo nghiệp, biết nhơn duyên, biết báo của chúng sanh khác. Ba là Phật biết như thiệt những tướng cấu tịnh sai khác của các thiền giải thoát, các tam muội và các định. Bốn là Phật biết như thiệt những tướng căn tánh thượng hạ của chúng sanh khác. Năm là Phật như thiệt biết những loại dục giải của chúng sanh khác. Sáu là Phật như thiệt biết vô số tánh loại sai khác của thế gian. Bảy là Phật như thiệt biết chỗ đến của tất cả đạo hạnh. Tám là Phật như thiệt biết túc mạng của mình và của chúng sanh khác từ một đời đến vô lượng đời trong vô lượng kiếp, có tướng như vậy, có nhơn duyên như vậy. Chín là Phật Thiên nhãn thanh tịnh hơn chư Thiên, như thiệt thấy biết chúng sanh chết đây sanh kia, hoặc thiện đạo hoặc ác đạo. Mười là Phật biết như thiệt các lậu tận nên vô lậu tâm giải thoát, vô lậu huệ giải thoát, trong pháp hiện tại tự chứng biết nhập vào pháp ấy, nghĩa là chứng biết như thiệt ta đã hết sanh tử, đã thành Phạm hạnh, từ đời nay chẳng còn lại thấy có đời sau nữa.

Mười trí lực nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chánh là Tứ vô sở úy. Những gì là bốn?

Phật nói lời thành thiệt rằng: “Ta là bực Nhứt thiết chánh trí”. Đối với những điều như như thiệt gạn hỏi về các pháp của tất cả đại chúng, Phật không tự thấy có mảy may e sợ. Vì thế nên Phật được rất an ổn, được vô sở úy an trụ ngôi Thánh chúa, ở giữa đại chúng như sư tử hống chuyển pháp luân thanh tịnh mà tất cả hàng Sa môn, Bà la môn, chư Thiên Vương, Phạm Vương, Ma Vương, cùng chúng sanh khác đều không chuyển được. Đây là vô sở úy thứ nhứt.

Phật nói lời thành thiệt rằng: “Ta là bực tất cả lậu đã dứt diệt hết sạch”. Đối với chỗ gạn hỏi như thiệt về lậu phiền não dứt diệt đây của tất cả đại chúng, Phật không tự thấy có mảy may e sợ. Vì thế nên Phật được rất an ổn, được vô sở úy, an trụ ngôi Thánh chúa, ở giữa đại chúng chư sư tử hống chuyển pháp luân thanh tịnh mà tất cả trời, người cùng chúng sanh khác không chuyển được. Đây là vô sở úy thứ hai.

Phật nói lời thành thiệt rằng: “Đây là những pháp chướng ngại chánh đạo giải thoát”. Đối với những lời gạn hỏi như thiệt về pháp chướng đạo đây của tất cả đại chúng, Phật không tự thấy có

mảy may e sợ. Vì thế nên Phật được rất an ổn, được vô sở úy, an trụ bực Thánh chúa, ở giữa đại chúng như sư tử hống chuyển pháp luân thanh tịnh mà tất cả Nhơn, Thiên cùng chúng sanh khác đều không chuyển được. Đây là vô sở úy thứ ba.

Phật nói lời thành thiệt rằng: “Những Thánh đạo mà Ta đã dạy quyết định có thể ra khỏi thế gian, theo đây thực hành thì có thể hết khổ”. Đối với những lời gạn hỏi như thiệt về Thánh đạo đây của tất cả đại chúng, Phật không tự thấy có mảy may e sợ. Vì thế nên Phật được rất an ổn, được vô sở úy, an trụ bực Thánh chúa, ở giữa đại chúng như sư tử hống chuyển pháp luân thanh tịnh mà tất cả Nhơn, Thiên cùng chúng sanh khác đều không chuyển được. Đây là vô sở úy thứ tư.

Tứ vô sở úy nầy là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Tứ vô ngại trí. Những gì là bốn? Pháp vô ngại trí, Nghĩa vô ngại trí, Từ vô ngại trí và Lạc thuyết vô ngại trí. Đây là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chánh là Thập bát bất cộng pháp. Những gì là mười tám?

Một là thân của chư Phật không lỗi. Hai là khẩu của chư Phật không lỗi. Ba là ý niệm của

chư Phật không lỗi. Bốn là chư Phật không có dị tướng. Năm là chư Phật không có tâm bất định. Sáu là chư Phật không có tâm chẳng biết rồi mà xả. Bảy là nguyện dục không diệt. Tám là tinh tấn không diệt. Chín là chánh niệm không diệt. Mười là huệ không diệt. Mười một là giải thoát không diệt. Mười hai là giải thoát tri kiến không diệt. Mười ba là tất cả thân nghiệp của chư Phật đều theo nghiệp trí huệ mà hiện hành. Mười bốn là tất cả khẩu nghiệp đều theo trí huệ mà hiện hành. Mười lăm là tất cả ý nghiệp đều theo trí huệ mà hiện hành. Mười sáu là trí huệ của chư Phật thấy biết thuở quá khứ không ngại, không chướng. Mười bảy là trí huệ thấy biết thuở vị lai không ngại, không chướng. Mười tám là trí huệ thấy biết thuở hiện tại không ngại, không chướng. Đây là đại Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Lại có đại Bồ tát Đại thừa, chính là Tự đẳng Ngữ đẳng chư tự nhập môn.

Những gì là Tự đẳng Ngữ đẳng chư tự nhập môn?

A tự môn, vì tất cả pháp từ đầu vốn là bất sanh vậy.

LA tự môn, vì tất cả pháp ly cấu vậy.

BA tự môn, vì tất cả pháp đệ nhứt nghĩa vậy.

GÍA tự môn, vì tất cả pháp trọn bất khả đắc vậy, vì tất cả pháp bất diệt, bất sanh vậy.

NA tự môn, vì tất cả pháp rời danh tánh tướng bất đắc bất thất vậy.

LÃ tự môn, vì tất cả pháp thoát khỏi thế gian vậy, cũng là vì ái chi nhơn duyên dứt diệt vậy.

ĐÀ tự môn, vì tất cả pháp thiện tâm phát sanh, cũng là tướng xả thí vậy.

BÀ tự môn, vì các pháp BÀ tự rời lìa vậy.

ĐỒ tự môn, vì các pháp ĐỒ tự thanh tịnh vậy.

SA tự môn, vì các pháp tự tại tánh thanh tịnh vậy.

HÒA tự môn, vì nhập vào các pháp, dứt bặt ngữ ngôn vậy.

ĐA tự môn, vì nhập vào các pháp, như tướng bất động vậy.

DẠ tự môn, vì nhập vào các pháp, như thiệt bất sanh vậy.

TRA tự môn, vì nhập vào các pháp, chiết phục bất khả đắc vậy.

CA tự môn, vì nhập vào các pháp, tác giả bất khả đắc vậy.

TA tự môn, vì nhập vào các pháp, thì gian bất khả đắc vậy, vì các pháp thì gian lay chuyển vậy.

MA tự môn, vì nhập vào các pháp, ngã sở bất khả đắc vậy.

GÌA tự môn, vì nhập vào các pháp, khứ giả bất khả đắc vậy.

THA tự môn, vì nhập vào các pháp, xứ sở bất khả đắc vậy.

XÀ tự môn, vì nhập vào các pháp, sanh bất khả đắc vậy.

BẢ tự môn, vì nhập vào các pháp, BẢ tự bất khả đắc vậy.

ĐÀ tự môn, vì nhập vào các pháp, tánh bất khả đắc vậy.

XA tự môn, vì nhập vào các pháp, định bất khả đắc vậy.

KHƯ tự môn, vì nhập vào các pháp, hư không bất khả đắc vậy.

XOA tự môn, vì nhập vào các pháp, diệt tận bất khả đắc vậy.

ĐÁ tự môn, vì nhập vào các pháp, hữu bất khả đắc vậy.

NHÃ tự môn, vì nhập vào các pháp, trí bất khả đắc vậy.

THA tự môn, vì nhập vào các pháp, tha tự bất khả đắc vậy.

BÀ tự môn, vì nhập vào các pháp, phá hoại bất khả đắc vậy.

XA tự môn, vì nhập vào các pháp, dục bất khả đắc vậy, ngũ ấm như ảnh cũng bất khả đắc vậy.

MA tự môn, vì nhập vào các pháp, MA tự bất khả đắc vậy.

HỎA tự môn, vì nhập vào các pháp, kêu gọi bất khả đắc vậy.

TA tự môn, vì nhập vào các pháp, TA tự bất khả đắc vậy.

NOA tự môn, vì nhập vào các pháp, chẳng đến, chẳng đi, chẳng đứng, chẳng ngồi, chẳng nằm vậy.

PHẢ tự môn, vì nhập vào các pháp, biên bờ bất khả đắc vậy.

CA tự môn, vì nhập vào các pháp, tụ họp bất khả đắc vậy.

SAI tự môn, vì nhập vào các pháp, SAI tự bất khả đắc vậy.

GÌA tự môn, vì nhập vào các pháp, hiện hành bất khả đắc vậy.

TRA tự môn, vì nhập vào các pháp, cong vạy bất khả đắc vậy.

ĐỒ tự môn, vì nhập vào các pháp, chỗ tột biên bờ nên chẳng diệt chẳng sanh vậy.

Quá chữ ĐỒ thì không chữ có thể tuyên thuyết. Tại sao vậy? Vì không còn có chữ vậy. Các chữ vô ngại vô danh, cũng diệt, chẳng nói được, chẳng thấy được, chẳng thấy được, chẳng biên chép được.

Nầy Tu Bồ Đề! Phải biết tất cả pháp như hư không. Đây gọi là đà la ni môn chính là nghĩa của chữ A. Nếu đại Bồ tát, nơi những tự môn ấn, A tự ấn nầy, hoặc nghe, hoặc thọ, hoặc đọc, hoặc tụng, hoặc trì, hoặc giảng nói cho người khác, thì biết rằng sẽ được hai mươi công đức. Những gì là hai mươi?

Được nhớ biết dai. Được tàm quí. Được tâm kiên cố. Được chỉ thú của kinh. Được trí huệ. Được lạc thuyết vô ngại. Dễ được những môn đà la ni khác. Được tâm không nghi hối. Được nghe lành chẳng mừng, nghe dữ chẳng giận. Được chẳng cao chẳng hạ, an trụ tâm không tăng không giảm. Được thiện xảo biết lời nói của chúng sanh. Được khéo phân biệt ngũ ấm, thập nhị nhập, thập bát giới, thập nhị nhơn duyên, tứ duyên và tứ đế. Được khéo phân biệt những căn tánh lợi độn của các chúng sanh. Được khéo biết tâm niệm của kẻ

khác. Được khéo phân biệt ngày, tháng, năm, mùa. Được khéo phân biệt Thiên nhĩ thông, Được khéo phân biệt túc mạng thông. Được khéo phân biệt sanh tử thông. Được có thể khéo tuyên thuyết thị xứ phi xứ. Được khéo biết thân oai, nghi, qua, lại, ngồi, đứng.

Những đà la ni môn, tự môn, A tự môn nầy gọi là đai Bồ tát Đại thừa, vì bất khả đắc vậy.

Phẩm Phát Thú - Thứ Hai Mươi

KINH MA-HA

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT

PHẨM PHÁT THÚ

THỨ HAI MƯỜI

Đức Phật bảo ngài Tu Bồ Đề:

Ông hỏi: “Thế nào là đại Bồ tát Đại thừa phát thú?”. Nầy Tu Bồ Đề! Nếu đại Bồ tát lúc thực hành sáu ba la mật, từ một địa đến một địa, đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa phát thú”.

Ngài Tu Bồ Đề thưa: "Bạch đức Thế Tôn! Thế nào là đại Bồ tát từ một địa đến một địa?".

Đức Phật nói:

Đại Bồ tát biết tất cả pháp không có tướng lai khứ, cũng không có pháp hoặc lai khứ, hoặc đến

chẳng đến, vì các pháp tướng bất diệt vậy. Đại Bồ tát đối với các địa chẳng niệm, chẳng tư duy mà tu tập trị địa nghiệp, cũng chẳng thấy địa. Những gì là trị địa nghiệp?

Lúc an trụ bực Sơ địa, đại Bồ tát thực hành mười việc: Một là thâm tâm kiên cố, vì dụng vô sở đắc vậy. Hai là đối với tất cả chúng sanh tâm bình đẳng, vì chúng sanh bất khả đắc vậy. Ba là bố thí cho người, vì thọ giả bất khả đắc vậy. Bốn là thân cận thiện tri thức, cũng chẳng tự cao vậy. Năm là cầu pháp, vì tất cả pháp bất khả đắc vậy. Sáu là thường xuất gia, vì gia bất khả đắc vậy. Bảy là mến thích Phật thân, vì tướng hảo bất khả đắc vậy. Tám là diễn nói giáo pháp xuất thế, vì các pháp chẳng phân biệt bất khả đắc vậy. Chín là phá kiêu mạn, vì pháp sanh huệ bất khả đắc vậy. Mười là thiệt ngữ, vì những ngữ ngôn bất khả đắc vậy. Trên đây là mười sự trị địa nghiệp của đại Bồ tát an trụ trong bực Sơ địa tu tập.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Nhị địa thường niệm tám pháp. Những gì là tám?

Một là giới thanh tịnh. Hai là biết ơn và báo ơn. Ba an trụ nhẫn nhục lực. Bốn là thọ hoan hỷ. Năm là chẳng rời bỏ tất cả chúng sanh. Sáu là nhập đại bi tâm. Bảy là tin kính và thưa hỏi nơi thầy.

Tám là cần cầu các môn ba la mật. Đây là đại Bồ tát an trụ trong bực Nhị địa đầy đủ tám pháp.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Tam địa thực hành năm pháp. Những gì là năm?

Một là học vấn nhiều không nhàm đủ. Hai là thanh tịnh pháp thí cũng chẳng tự cao. Ba là thanh tịnh Phật độ cũng chẳng tự cao. Bốn là nhận chịu vô lượng sự cần khổ thế gian mà vẫn chẳng nhàm. Năm là an trụ nơi tàm quý. Đây là năm pháp mà đại Bồ tát an trụ trong bực tam địa phải đầy đủ.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Tứ địa phải thọ hành chẳng bỏ mười pháp. Những gì là mười?

Một là chẳng bỏ chỗ ở a lan nhã. Hai là thiểu dục. Ba là tri túc. Bốn là chẳng bỏ công đức đầu đà. Năm là chẳng bỏ giới. Sáu là trách ghét các dục nhiễm. Bảy là nhàm tâm thế gian, thuận tâm Niết bàn. Tám là xả bỏ tất cả sở hữu. Chín là tâm chẳng trầm một. Mười là chẳng tiếc tất cả vật. Đây là mười pháp mà đại Bồ tát an trụ trong bực tứ địa chẳng bỏ .

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Ngũ địa xa rời mười hai pháp. Những gì là mười hai?

Một là xa lìa sự thân cận hành bạch y. Hai là lìa xa hàng Tỳ kheo ni. Ba là xa lìa sự tham tiếc nhà người khác. Bốn là xa lìa sự đàm thuyết vô ích. Năm là xa lìa sự giận hờn. Sáu là xa lìa sự tự tôn đại. Bảy là xa lìa sự khinh miệt người khác. Tám là xa lìa mười nghiệp đạo bất thiện. Chín là xa lìa đại mạn. Mười là xa lìa tự dụng. Mười một là xa lìa điên đảo. Mười hai là xa lìa tham sân si. Đây là mười hai điều mà đại Bồ tát an trụ trong bực ngũ địa xa lìa.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Lục địa nên đầy đủ sáu pháp, chính là sáu ba la mật.

Bực Lục địa lại có sáu pháp chẳng nên làm. Những gì là sáu? Một là chẳng móng tâm Thanh văn, Bích chi Phật. Hai là chẳng có ý lo ngại khi bố thí. Ba là bị đòi hỏi cầu xin, không có lòng trốn tránh. Bốn là những vật sở hữu đều đem bố thí. Năm là sau khi bố thí xong, không có lòng hối tiếc. Sáu là chẳng nghi ngờ pháp thâm diệu.

Đây là sáu pháp phải đầy đủ và sáu pháp phải xa lìa của đại Bồ tát an trụ trong bực Lục địa.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Thất địa phải xa lìa hai mươi pháp chẳng nên chấp trước. Những gì là hai mươi?

Một là chẳng chấp ngã. Hai là chẳng chấp chúng sanh. Ba là chẳng chấp thọ giả. Bốn là chẳng chấp chúng sanh số nhẫn đến tri giả kiến giả. Năm là chẳng chấp đoạn kiến. Sáu là chẳng chấp thường kiến. Bảy là chẳng nên khởi tướng dạng. Tám là chẳng nên khởi nhơn duyên kiến. Chính là chẳng chấp danh sắc. Mười là chẳng chấp ngũ ấm. Mười một là chẳng chấp thập nhị nhập. Mười hai là chẳng chấp thập bát giới. Mười ba là chẳng chấp tam giới. Mười bốn là chẳng khởi tâm chấp trước. Mười lăm là chẳng khởi chỗ mong cầu. Mười sáu là chẳng khởi chỗ y chỉ. Mười bảy là chẳng chấp trước nơi sự thấy là phải nương nơi Phật. Mười tám là chẳng chấp trước nơi sự thấy là phải nương nơi Pháp. Mười chín là chẳng chấp trước nơi sự thấy là phải nương nơi Tăng. Hai mươi là chẳng chấp trước nơi sự thấy là phải nương nơi giới. Đây là hai mươi điều chẳng nên chấp trước.

Lại có hai mươi pháp mà bực Thất địa phải đầy đủ. Những gì là hai mươi?

Một là đầy đủ Không. Hai là chứng vô tướng. Ba là biết vô tác. Bốn là ba phần thanh tịnh. Năm là ở trong chúng sanh đầy đủ trí từ bi. Sáu là chẳng niệm tưởng tất cả chúng sanh. Bảy là bình đẳng xem tất cả pháp, nơi trong đây cũng chẳng

chấp trước. Tám là biết thiệt tướng của các pháp, cũng chẳng niệm tưởng sự nầy. Chín là vô sanh pháp nhẫn. Mười là vô sanh trí. Mười một là tuyên thuyết các pháp nhứt tướng. Mười hai là phá tướng phân biệt. Mười ba là chuyển ức tưởng. Mười bốn là chuyển kiến. Mười lăm là chuyển phiền não. Mười sáu là đồng huệ đồng đẳng. Mười bảy là điều ý. Mười tám là tâm tịch diệt. Mười chín là vô ngại trí. Hai mươi là chẳng nhiễm ái.

Trên đây là hai mươi điều chẳng nên chấp trước và hai mươi điều phải đầy đủ của bực Thất địa đại Bồ tát.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong Bát địa phải đầy đủ năm pháp. Những gì là năm?

Một là thuận nhập vào tâm chúng sanh. Hai là du hý các thần thông. Ba là thấy các Phật quốc. Bốn là tự trang nghiêm quốc độ mình như Phật quốc đã thấy. Năm là quán thân Phật như thiệt, tự trang nghiêm Phật thân.

Lại phải đầy đủ năm điều. Một là biết các căn tánh thượng hạ. Hai là thanh tịnh Phật độ. Ba là nhập như huyễn tam muội. Bốn là thường nhập tam muội. Năm là tùy theo thiện căn mà chúng sanh đáng được để thọ thân.

Trên đây là năm pháp và năm điều mà đại Bồ tát Bát địa đầy đủ.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong Cửu địa phải đầy đủ mười hai pháp. Những gì là mười hai?

Một là nhiếp thọ vô biến thế giới mà phần mình hóa độ. Hai là Bồ tát được như chỗ nguyện cầu. Ba là biết tiếng nói của các Thiên, Long, Dạ xoa, Càn thát bà để thuyết pháp cho họ. Bốn là thành tựu thai sanh. Năm là thành tựu gia thế. Sáu là thành tựu chỗ sanh. Bảy là thành tựu họ. Tám là thành tựu quyến thuộc. Chín là thành tựu xuất sanh. Mười là thành tựu xuất gia. Mười một là thành tựu Bồ đề thọ trang nghiêm. Mười hai là thành tựu tất cả những công đức lành. Trên đây là mười hai pháp mà bậc Cửu địa đại Bồ tát phải đầy đủ.

Nầy Tu Bồ Đề! Phải biết bậc Thập địa đại Bồ tát thì như đức Phật.

Ngài Tu Bồ Đề thưa:

Bạch đức Thế Tôn! Thế nào là thâm tâm, nhẫn đến thế nào là thiệt ngữ?

Đức Phật nói:

Nếu đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí tích tập tất cả thiện căn, đây gọi là thâm tâm trị địa

nghiệp. Nếu sanh khởi tứ vô lượng tâm là từ , bi, hỷ và xả, đây gọi là tâm bình đẳng ở trong tất cả chúng sanh. Nếu bố thí cho tất cả chúng sanh mà không phân biệt, đây gọi là tu bố thí. Nếu thân cận học hỏi, cung kính cúng dường các bực có thể giáo hóa người an trụ trong Nhứt thiết trí, đây gọi là thân cận thiện tri thức. Nếu cầu pháp đúng với tâm Nhứt thiết trí, không sa vào hành Thanh văn, Bích chi Phật, đây gọi là cầu pháp. Nếu đời đời chẳng rời tâm xuất gia, luôn xuất gia trong Phật pháp không ai ngăn trở được, đây gọi là thường xuất gia trị địa nghiệp. Nếu thấy thân tướng của Phật, nhẫn đến khi thành Vô thượng Bồ đề trọn chẳng rời niệm Phật, đây gọi là ưa thích Phật thân. Hoặc Phật hiện tại hoặc Phật đã nhập diệt, nếu vì chúng sanh mà thuyết pháp sơ trung hậu đều thiện, diệu nghĩa hảo ngữ trong sạnh tinh thuần, hoàn cụ cả mười hai bộ kinh từ Tu đa la đến Luận nghị, đây gọi là diễn nói giáo pháp xuất thế trị địa nghiệp. Vì phá kiêu mạn nên trọn chẳng thọ sanh nhà hạ tiện, đây gọi là pháp kiêu mạn trị địa nghiệp. Đúng như lời mà thực hành, đây gọi là thiệt ngữ trị địa nghiệp. Trên đây là mười sự trị địa nghiệp của đại Bồ tát an trụ trong bực Sơ địa tu hành.

Thế nào là giới thanh tịnh, nhẫn đến cần cầu các ba la mật?

Nầy Tu Bồ Đề! Nếu đại Bồ tát chẳng có tâm niệm xu hướng Thanh văn, Bích chi Phật và những sự phá giới chướng ngại Phật đạo, đây gọi là giới thanh tịnh. Nếu thực hành Bồ tát hạnh, cho đến một chút ơn nhỏ còn chẳng quên huống là nhiều, đây gọi là biết ơn báo ơn. Nếu đối với tất cả chúng sanh không giận hờn không làm não hại, đây gọi là an trụ sức nhẫn nhục. Lấy sự thành tựu chúng sanh làm niềm vui, đây gọi là thọ hoan hỷ. Nghĩ nhớ muốn cứu tất cả chúng sanh, đây gọi là chẳng bỏ tất cả chúng sanh. Nếu nghĩ như vầy: tôi vì mỗi mỗi chúng sanh mà chịu cần khổ trong địa ngục đến hằng sa kiếp chừng nào chúng sanh ấy thành Phật nhập Niết bàn, đây là vì tất cả chúng sanh mười phương mà nhẫn thọ sự khổ nhọc nên gọi là nhập đại bi tâm. Nếu đối với bực Sư trưởng xem như Phật, đây gọi là tin tưởng cung kính học hỏi nơi thầy. Nếu nhứt tâm siêng cầu các môn ba la mật mà không cầu sự khác, đây gọi là cần cầu các ba la mật. Trên đây gọi là tám pháp đầy đủ của đại Bồ tát an trụ trong bực Nhị địa.

Thế nào là học vấn nhiều không nhàm đủ, nhẫn đến an trụ nơi tàm quý?

Nầy Tu Bồ Đề! Hoặc trong thế giới nầy hay ở thế giới mười phương có bao nhiêu chánh pháp của chư Phật tuyên thuyết thì đều muốn được nghe nhớ thọ trì cả, đây gọi là học vấn nhiều không nhàm đủ. Có bao nhiêu pháp thí vẫn không mong cầu, cho đến còn chẳng cầu Vô thượng Bồ đề huống là những sự khác, đây gọi là pháp thí chẳng cầu danh lợi, cũng gọi là thanh tịnh pháp thí. Đem tất cả thiện căn hồi hướng thanh tịnh Phật độ, đây gọi là tịnh Phật quốc độ. Vì đầy đủ thiện căn nên có thể thành tựu chúng sanh cũng trang nghiêm Phật độ cho đến đầy đủ Nhứt thiết trí trọn không mỏi nhàm, đây gọi là chịu lấy vô lượng sự cần khổ mà chẳng nhàm. Hổ thẹn nơi tâm Thanh văn, Bích chi Phật, đây gọi là an trụ nơi tàm quý. Trên đây là đại Bồ tát an trụ bực Tam địa đầy đủ năm pháp.

Thế nào là chẳng bỏ chỗ ở a lan nhã, nhẫn đến chẳng tiếc tất cả vật?

Nầy Tu Bồ Đề! Bồ tát có thể hơn bực Thanh văn, Bích chi Phật, đây gọi là chẳng bỏ chỗ ở a lan nhã. Còn không có niệm mong muốn Vô thượng Bồ đề huống là những sự mong muốn khác, đây gọi là thiểu dục. Được Nhứt thiết chủng trí, đây gọi là tri túc. Quán sát các thâm pháp nhẫn, đây gọi là chẳng bỏ đầu đà công đức.

Chẳng chấp lấy giới tướng, đây gọi là chẳng bỏ giới. Vì dục tâm chẳng phát sanh, đây gọi là trách ghét các dục nhiễm. Vì biết tất cả pháp chẳng tạo tác, đây gọi là nhàm tâm thế gian mà thuận tâm Niết bàn. Chẳng tiếc tất cả nội pháp ngoại pháp, đây gọi là xả bỏ tất cả sở hữu. Tâm chẳng sanh khởi nơi hai thứ thứ thức xứ, đây gọi là tâm chẳng trầm một. Đối với tất cả vật chẳng chấp trước, chẳng nghĩ nhớ, đây gọi là chẳng tiếc tất cả vật. Trên đây là mười pháp chẳng bỏ của đại Bồ tát an trụ trong bực Tứ địa.

Thế nào là xa lìa gần gũi hàng bạch y nhẫn đến xa lìa tham, sân, si?

Nầy Tu Bồ Đề! Bồ tát sanh nơi đâu cũng đều xuất gia, từ một Phật quốc đến một Phật quốc thường xuất gia cạo đầu mặc cà sa, đây gọi là xa lìa gần gũi bạch y. Chẳng ở chung với Tỳ kheo ni, nhẫn đến chẳng nghĩ tưởng dầu là khoảng khảy móng tay, đây gọi là xa lìa Tỳ kheo ni. Bồ tát suy nghĩ như vầy: Tôi phải an lạc chúng sanh, nay họ giúp tôi an lạc thì đâu nên sanh lòng tham tiếc, đây gọi là xa lìa sự lẫn tiếc nhà người khác. Nếu có chỗ nào luận đàm có thể phát sanh tâm Thanh văn, Bích chi Phật thì tôi phải xa lìa, đây gọi là xa lìa chỗ luận đàm vô ích. Chẳng để cho yâm giận hờn tâm não hại, tâm đấu tranh xen

vào, đây gọi là xa lìa tâm sân. Chẳng thấy có nội pháp, đây gọi là xa lìa sự tự tôn tự đại. Chẳng thấy có ngoại pháp đây gọi là xa lìa sự khi dễ người. Mười nghiệp đạo bất thiện còn là chướng ngại Bát Thánh đạo huống là Vô thượng Bồ đề, đây gọi là xa lìa mười nghiệp đạo bất thiện. Chẳng thấy có pháp gì có thể làm đại mạn, đây gọi là xa lìa đại mạn. Chẳng thấy có pháp gì có thể tự dùng được, đây gọi là xa lìa tự dụng. Chỗ điên đảo bất khả đắc, đây gọi là xa lìa điên đảo. Chẳng thấy được chỗ tham sân si, đây gọi là xa lìa tham sân si. Trên đây là đại Bồ tát an trụ trong bực Ngũ địa xa lìa mười hai pháp.

Thế nào là đầy đủ sáu pháp? An trụ trong sáu ba la mật có thể vượt đến bờ kia, đây gọi là đầy đủ sáu pháp.

Thế nào là chẳng móng tâm Thanh văn, Bích chi Phật, nhẫn đến chẳng nghi ngờ pháp thâm diệu?

Nầy Tu Bồ Đề! Bồ tát nghĩ rằng: Tâm Thanh văn, Bích chi Phật chẳng phải đạo Vô thượng Bồ đề, đây gọi là chẳng móng tâm Thanh văn, Bích chi Phật. Bồ tát nghĩ rằng: Bố thí có lòng lo ngại thì là chẳng phải đạo Vô thượng Bồ đề, đây gọi là bố thí chẳng sanh lòng lo sợ. Bồ tát nghĩ rằng: Thấy người cầu xin mà có tâm trốn tránh chẳng phải đạo Vô thượng Bồ đề, đây gọi là chẳng có

lòng trốn tránh khi bị cầu xin. Lúc bố thí chẳng nói: “Cái nầy cho được, cái nầy chẳng cho được”, đây gọi là những vật sở hữu đều đem bố thí. Vì sức từ bi nên sau khi bố thí chẳng ăn năn. Vì sức tín công đức nên chẳng nghi ngờ pháp thâm diệu. Trên đây là sáu pháp phải đầu đủ và sáu pháp phải xa lìa của đại Bồ tát an trụ bực Lục địa.

Thế nào là chẳng chấp ngã,nhẫn đến chẳng chấp nơi sự thấy là phải nương nơi giới?

Nầy Tu Bồ Đề! Vì rốt ráo vô ngã, vì chúng sanh đến tri giả, kiến giả đều rốt ráo bất khả đắc nên chẳng chấp trước những pháp ấy. Không có pháp đoạn diệt vì các pháp rốt ráo bất sanh nên chẳng chấp đoạn kiến. Nếu pháp đã chẳng sanh thì cũng chẳng thường nên chẳng chấp thường kiến. Vì không các phiền não nên chẳng chấp lấy tướng. Vì chư kiến đều chẳng thể thấy được nên chẳng khởi nhơn duyên kiến. Vì danh sắc, ngũ ấm, thập nhị nhập, thập bát giới, tam giới, tâm nguyện và y chỉ đều là tánh không nên chẳng chấp trước. Vì khởi sự thấy là phải nương nơi Phật thì chẳng thấy Phật nên chẳng khởi sự thấy y chỉ nơi Phật. Vì Pháp chẳng thể thấy nên chẳng khởi sự thấy y chỉ Pháp. Vì Tăng tướng vô vi chẳng thể nương nên chẳng khởi sự thấy y chỉ nơi Tăng. Vì nơi tội cùng vô tội đều không dính mắc

nên chẳng khởi sự thấy y chỉ nơi giới. Trên đây là hai mươi pháp chẳng nên chấp trước của đại Bồ tát an trụ trong bực Thất địa.

Thế nào là đầy đủ Không, nhẫn đến chẳng nhiễm ái?

Nầy Tu Bồ Đề! Đầy đủ tự tướng Không của các pháp, đây là đầy đủ Không. Chẳng tưởng nhớ các tướng, đây là chứng vô tướng. Chẳng tạo tác trong tam giới, đây là biết là vô tác. Đầy đủ mười nghiệp đạo lành, đây là ba phần thanh tịnh. Vì được đại bi nên đầy đủ trí từ bi. Vì đầy đủ thanh thanh tịnh Phật độ nên chẳng niệm tưởng tất cả chúng sanh. Vì chẳng tổn ích đối với tất cả pháp nên bình đẳng quán sát tất cả pháp. Vì các pháp thiệt tướng là vô tri nên Bồ tát biết thiệt tướng của các pháp. Vì các pháp bất sanh bất diệt, bất tác nên Bồ tát được vô sanh pháp nhẫn. Vì biết danh sắc bất sanh nên được vô sanh trí. Vì tâm chẳng hiện hành hai tướng nên tuyên nói các pháp nhứt tướng. Vì tất cả pháp chẳng phân biệt nên phá tướng phân biệt. Vì vô lượng tưởng niệm lớn nhỏ chuyển nên Bồ tát chuyển nhớ tưởng. Vì kiến chấp Thanh văn, Bích chi Phật chuyển nên chuyển kiến. Vì dứt trừ những phiền não nên chuyển phiền não. Vì được Nhứt thiết chủng trí nên định huệ đồng đẳng. Vì bất động đối với tam

giới nên ý được điều. Vì chế ngự sáu căn nên tâm tịch diệt. Vì được Phật nhãn nên trí vô ngại. Vì xả bỏ sáu trần nên chẳng nhiễm ái. Trên đây là hai mươi pháp phải đầy đủ của đại Bồ tát an trụ trong bậc Thất địa

Thế nào là đại Bồ tát thuận nhập tâm chúng sanh, nhẫn đến tự trang nghiêm Phật thân?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát dùng một tâm biết rõ tâm và tất sở của tất cả chúng sanh, đây là thuận nhập tâm chúng sanh. Dùng thần thông từ một Phật quốc đến một Phật quốc, cũng không có tưởng niệm Phật quốc, đây là các thần thông tự tại. Từ ở cõi mình mà thấy vô lượng Phật quốc, cũng không có tưởng Phật quốc, đây là xem thấy các Phật quốc. Trụ ngôi Chuyển Luân Thánh Vương đi khắp Đại thiên thế giới để tự trang nghiêm nước của mình, đây là tự trang nghiêm nước mình như Phật quốc đã được thấy. Vì như thiệt quán pháp thân nên là như thiệt quán Phật thân. Trên đây là đại Bồ tát an trụ trong bực Bát địa đầy đủ năm pháp.

Thế nào là biết các căn tánh thượng hạ, nhẫn đến thế nào là tùy theo thiện căn để thọ thân?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong Phật thập lực biết những căn tánh thượng hạ của tất cả

chúng sanh. Vì tịnh chúng sanh nên Phật độ tịnh. Trụ trong như huyễn tam muội thì có thể thành tựu tất cả sự, cũng chẳng phát sanh tâm tướng. Vì được báo sanh tam muội nên thường nhập tam muội. Vì thành tựu chúng sanh nên tùy theo thiện căn mà chúng sanh đáng được thọ thân hầu giáo hóa họ. Trên đây là năm điều mà đại Bồ tát trụ bực Bát địa được đầy đủ.

Thế nào là đại Bồ tát nhiếp thọ vô biên thế giới mà phần mình hóa độ, nhẫn đến công đức thành tựu đầy đủ?

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát hóa độ chúng sanh trong vô biên thế giới đúng như chỗ đáng được độ của Phật pháp mà độ thoát đó, đây là nhiếp thọ vô biên thế giới mà phần mình hóa độ. Được đầy đủ sáu ba la mật, đây la được như chỗ nguyện cầu. Do từ vô ngại biện lực nên biết tiếng nói của chư Thiên, Long, Càn thát bà. Vì đời đời được hóa sanh nên thai sanh được thành tựu. Vì thường sanh trong nhà vọng tộc nên nhà được thành tựu. Vì sanh nơi dòng Sát đế lợi hoặc Bà la môn nên chỗ sanh thành tựu. Như dòng họ của Bồ tát quá khứ sanh mà sanh trong đó nên dòng họ được thành tựu. Vì thuần dùng hàng đại Bồ tát làm quyến thuộc nên quyến thuộc được thành tựu. Vì lúc sanh ra quang minh của Bồ tát chiếu khắp vô

lượng vô biên thế giới cũng chẳng chấp lấy tướng quang minh nên xuất sanh được thành tựu. Vì khi xuất gia có vô lượng chư Thiên theo hầu hạ và quyết định đưa chúng sanh đến quả Tam thừa nên xuất gia thành tựu. Cây bồ đề dùng hoàng kim làm gốc, bảy báu làm thân nhánh lá, chiếu sáng khắp vô lượng vô biên thế giới mười phương, đây là trang nghiêm Phật thọ thành tựu. Chúng sanh được thanh tịnh, Phật độ cũng thanh tịnh, đây là tất cả công đức lành thành tựu đầy đủ. Trên đây là mười hai pháp của bực Cửu địa đại Bồ tát thành tựu đầy đủ.

Thế nào là đại Bồ tát an trụ trong bực Thập địa phải biết như Phật?

Nầy Tu Bồ Đề! Nếu đại Bồ tát đầy đủ sáu ba la mật, tứ niệm xứ, nhẫn đến đầy đủ mười tám pháp bất cộng và Nhứt thiết chủng trí, dứt tất cả phiền não và tập khí, thì gọi là đại Bồ tát an trụ trong bực Thập địa phải biết là chư Phật.

Nầy Tu Bồ Đề! Đại Bồ tát an trụ trong bực Thập địa nầy dùng sức phương tiện để thực hành sáu ba la mật, tứ niệm xứ nhẫn đến thực hành mười tám pháp bất cộng, vượt qua bực Càn huệ địa, bực Tánh địa, bực Bát nhơn địa, bực Kiến địa, bực Bạc địa, bực Ly dục địa, bực Dĩ tác địa, bực Bích chi Phật địa, bực Bồ tát địa. vượt qua

chín bực trên mà an trụ nơi Phật địa, đây là Bồ tát Thập địa.

Đây gọi là đại Bồ tát Đại thừa phát thú.