Luận Đại Trí Độ Tập V

Quyển 99: Phẩm Thứ Tám Mươi Chín - Đàm Vô Kiệt

Luận Đại Trí Bộ

Quyển 99

Phẩm thứ tám mươi chín

Đàm Vô Kiệt

KINH:

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt bảo Bồ Tát Tát Đà Ba Luân: Này Thiện Nam Tử! Các đức Phật chẳng từ đâu đến , cũng chẳng đi về đâu.

Vì sao?

Các pháp như là tướng bất động. Pháp như tức là Phật.

Pháp vô sanh (chẳng sanh) là chẳng đến, chẳng đi. Pháp vô sanh tức là Phật.

Pháp vô diệt (chẳng diệt) là chẳng đến, chẳng đi. Pháp vô diệt tức là Phật.

Pháp không là chẳng đến, chẳng đi. Pháp không tức là Phật.

Pháp vô nhiễm (chẳng nhiễm) là chẳng đến, chẳng đi. Pháp vô nhiễm tức là Phật.

Pháp tịch diệt là chẳng đến, chẳng đi. Pháp tịch diệt tức là Phật.

Tánh hư không là chẳng đến, chẳng đi. Tánh hư không tức là Phật.

Này Thiện Nam Tử! Rời các pháp thì chẳng có Phật. Các pháp như, các đức Phật như là nhất như, chẳng có phân biệt.

Này Thiện Nam Tử! “Như” ấy là thường một, chẳng phải hai, chẳng phải ba… “như” ấy ra ngoài các pháp số, vì là vô sở hữu.

Ví như vào cuối mùa xuân, khi trời nóng bức, vào các ngày nóng gắt, người lữ hành đi trên khoảng đường trống, thấy ở đằng xa sóng nắng in bóng những vùng nước tươi mát. Người vô trí đuổi theo sóng nắng mong tìm được nước. Ý ông nghĩ sao! Nước đó từ sông nào, từ suối nào chảy đến chăng? Nước đó sẽ đi về đâu; Sẽ chảy về biển Đông, về biển Tây, về biển Nam, về biển Bắc chăng?

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thưa: Bạch Đại Sư! Ở trong sóng nắng còn chẳng có nước, thì làm sao có chỗ nước chảy đến và chỗ nước chảy đi được!

Bồ Tát Đàm Vộ Kiệt dạy: Này Thiện Nam Tử! Người vô trí, do bị nóng và khát bức bách, nên thấy sóng nắng in bóng các vùng nước ở đằng xa, mà tưởng đó là nước.

Này Thiện Nam Tử! Người phân biệt các đức Phật có đến, có đi cũng là như vậy.

Vì sao?

Này Thiện Nam Tử! Chẳng có thể do nơi sắc thân của Phật, mà thấy được Phật. Pháp

thân của Phật chẳng đến, chẳng đi; Cũng chẳng có chỗ đến, chẳng có chỗ đi.

Này Thiện Nam Tử! Ví như nhà huyễn thuật hóa tác ra nào là voi, ngựa, trâu, dê, nào là người nam, người nữ. Ý ông nghĩ sao? Các sự vật huyễn ấy từ đâu đến, rồi lại đi về đâu?

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thưa: Bạch Đại sư! Các sự vật huyễn ấy chẳng thật có, thì làm sao có chỗ đến, có chỗ đi được.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt dạy: Này Thiện Nam Tử! Người phân biệt các đức Phật có đến, có đi cũng là như vậy.

Này Thiện Nam Tử! Ví như người nằm mộng thấy có voi ngựa, có trâu dê, có người nam, người nữ. Ý ông nghĩ sao? Các sự vật thấy trong mộng ấy từ đâu đến, rồi lại đi về đâu?

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thưa: Bạch Đại Sư! Cảnh vật thấy trong mộng là hư vọng, thì làm sao có chỗ đến, chỗ đi được.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt dạy: Này Thiện Nam Tử! Người phân biệt các đức Phật có đến, có đi cũng là như vậy.

Này Thiện Nam Tử! Phật nói các pháp đều là hư mộng. Nếu có người nào chẳng biết pháp nghĩa

ấy, chấp danh tự sắc thân của Phật là Phật, thì phải biết đó là người ngu phu, vô trí.

Người phân biệt Phật có đến, có đi, là người chẳng biết được tướng thật tế của các pháp, nên cũng là người ngu phu, vô trí.

Những hạng người này phải qua lại mãi trong 5 đạo chúng sanh, xa rời Bát Nhã Ba La Mật, xa rời các Phật pháp.

Này Thiện Nam Tử! Phật thuyết các pháp như huyễn, như mộng. Nếu người nào biết như thật, thì phải biết đó là người chẳng phân biệt các pháp có đến, có đi, có sanh, có diệt.

Nếu chẳng phân biệt các pháp có đến, có đi, có sanh, có diệt, thì biết được thật tướng các pháp, là chỗ mà Phật thường nói đến. Phải biết người này hành Bát Nhã Ba La Mật, gần Vô Thượng Bồ Đề, gọi là bậc chân Phật tử, chẳng hư vọng thọ của tín thí. Người này xứng đáng thọ nhận sự cúng dường; xứng đáng là phước điền của thế gian.

Này Thiện Nam Tử! Ví như trong biển lớn có các châu báu. Các châu báu ấy chẳng từ phương Đông đến, chẳng từ phương Tây đến, chẳng từ phương Bắc đến, chẳng từ phương Nam đến, cũng chẳng từ phương trên, phương dưới và 4 phương chéo đến. Chỉ do nhân duyên thiện căn của chúng sanh mà trong biển lớn có các châu báu sanh ra.

Các châu báu ấy chẳng phải chẳng có nhân duyên

sanh. Thật sự, các châu báu ấy đều do các nhân duyên hòa hợp mà được sanh ra; Các châu báu ấy khi diệt lại cũng chẳng đi về đâu. Vì sao? Vì khi các nhân duyên hòa hợp thì sanh; Khi các nhân duyên ly tán thì diệt vậy.

Này Thiện Nam Tử! Thân của các đức Phật cũng là như vậy. Do bản nghiệp nhân duyên

quả báo của chúng sanh mà sanh, nên khi sanh chẳng từ 10 phương đến, khi diệt cũng chẳng đi về 10 phương. Vì khi các nhân duyên hòa hợp thì sanh; Khi các nhân duyên ly tán thì diệt vậy.

Này Thiện Nam Tử! Ví như cây đàn “khổng hầu” phát ra tiếng. Khi sanh tiếng đàn chẳng từ đâu đến; Khi diệt tiếng đàn cũng chẳng đi về đâu. Tiếng đàn do nhiều duyên hòa hợp mà có.

Ví như cây đàn do nhiều bộ phận rời ráp lại mà thành; Lại phải có người dùng tay đánh lên cây đàn… mới có được tiếng đàn.

Tiếng đàn ấy chẳng từ nơi cây đàn, cũng chẳng từ nơi tay của người đánh đàn mà có. Do hội đủ các nhân duyên hòa hợp, mà có phát ra tiếng đàn. Khi các nhân duyên ly tán, thì tiếng đàn ấy cũng chẳng đi về đâu.

Này Thiện Nam Tử! Thân Phật cũng là như vậy. Thân Phật do vô lượng nhân duyên công đức sanh, chẳng phải do một nhân duyên, một công đức mà sanh, cũng chẳng phải chẳng có nhân

duyên mà sanh ra như vậy. Hội đủ các nhân duyên hòa hợp, thì mới có thân Phật hiện ra; Chẳng phải do một nhân duyên riêng mà thành được. Thân Phật chẳng từ đâu đến, cũng chẳng đi về đâu.

Này Thiện Nam Tử! Phải nên biết tướng đến và tướng đi của các đức Phật là như vậy.

Này Thiện Nam Tử! Biết rõ các đức Phật cùng các pháp chẳng có tướng đến, tướng đi, tướng sanh, tướng diệt, là được Vô Thượng Bồ Đề, là thường hành Bát Nhã Ba La Mật và các lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật.

Lúc bấy giờ, Thiên Đế Thích Đề Hoàn Nhơn đem hoa trời mạn đà la trao cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân và nói rằng: Này Thiện Nam Tử! Ông hãy lấy hoa này cúng dường Bồ Tát Đàm Vô Kiệt. Tôi giữ gìn hoa này để ông cúng dường. Vì sao? Vì hôm nay ông đã có đầy đủ các lực nhân duyên để làm lợi ích cho trăm ngàn vạn ức chúng sanh, khiến họ được Vô Thượng Bồ Đề.

Này Thiện Nam Tử! Bậc thiện nhân như Bồ Tát Đàm Vô Kiệt rất khó gặp. Vì lợi ích cho hết thảy chúng sanh mà ngài đã thọ khổ trong vô lượng kiếp.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nhận hoa mạn đà la từ tay vị Đế Thích, dâng lên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, và thưa rằng: Bạch Đại Sư! Kể từ hôm nay thân con thuộc về Đại Sư; con xin đem thân này cúng dường Đại Sư.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tác bạch xong, chắp tay đứng sang một bên.

Lúc bấy giờ, vị trưởng giả nữ và 500 vị thị nữ nói với Bồ Tát Tát Đà Ba Luân rằng: Kể

từ hôm nay thân chúng con thuộc về ngài. Nhờ nhân duyên thiện căn mà chúng con được pháp như vậy, chúng con xin nguyên đời đời cúng dường ngài, và cùng với ngài đời đời cúng dường chư Phật.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân bảo chúng người nữ rằng: Các ngươi đã chí thành muốn thuộc về tôi, tôi sẽ nhận các ngươi.

Chúng người nữ thưa: Chúng con đem tâm thành xin được thuộc về ngài. Chúng con xin vâng theo sự chỉ dạy của ngài.

Ngay sau đó, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân cùng với chúng nữ đem các bảo vật trang nghiêm, các lễ vật cúng dường thượng diệu, và 500 cỗ xe báu dâng lên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, thưa rằng: Bạch Đại sư! Con xin đem dâng 500 người nữ này để hầu hạ Đại sư, và 500 cỗ xe này tùy Đại Sư sử dụng.

Lúc bấy giờ, vị Đế Thích tán thán rằng: Lành thay, lành thay! Này Thiện Nam Tử! Bồ Tát thí xả tất cả sở hữu. Bố thí như vậy sẽ mau được Vô Thượng Bồ Đề. Cúng dường vị pháp sư như vậy ắt sẽ được Bát Nhã Ba La Mật và các lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật. Chư Phật quá khứ, khi hành Bồ Tát đạo cũng an trú trong bố thí, mà được nghe Bát Nhã Ba

La Mật, được các lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật, được Vô Thượng Bồ Đề.

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt muốn khiến cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân được đầy đủ thiện căn, nên đã thọ nhận 500 cỗ xe, 500 vị thị nữ, cùng vị trưởng giả nữ; Thọ nhận xong, bèn đem trao lại cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân. Xong Bồ Tát Đàm Vô Kiệt thuyết pháp, mãi cho đến khi mặt trời lặn mới rời pháp tòa, trở vào cung.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tự nghĩ rằng: Tôi vì pháp mà đến đây, chẳng nên ngồi nằm. Tôi chỉ nên dùng 2 oai nghi, hoặc đi, hoặc đứng, chờ Pháp sư từ trong cung trở ra lại thuyết pháp.

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nhất tâm vào vô lượng a tăng kỳ tam muội; Suốt 7 năm nhất tâm hành Bát Nhã ba La Mật, hành lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân suốt 7 năm chỉ đi kinh hành, chẳng có nằm ngồi, chẳng ngủ nghỉ, chẳng dám sanh tâm sân não, chẳng dám tham luyến, mà chỉ tưởng niệm Bồ Tát Đàm Vô Kiệt đến bao giờ mới xuất tam muội, mới trở lại thuyết pháp.

Qua 7 năm, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tự nghĩ rằng, “Tôi phải vì Bồ Tát pháp sư lo việc trang trí pháp tòa để ngài ngồi trên đó thuyết pháp. Tôi phải quét dọn, lau rửa mặt đất cho sạch sẽ, thanh tịnh; Tôi phải rải các thứ hoa để trang nghiêm nơi mà Bồ

Tát pháp sư sẽ ngồi để thuyết Bát Nhã Ba La Mật”. Bởi vậy nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, vị trưởng giả nữ cùng 500 vị thị nữ đều vì Bồ Tát Đàm Vô Kiệt lo việc trang nghiêm pháp tòa. 500 vị thị nữ cởi thượng y của mình trải lên pháp tòa, nghĩ rằng, “Bồ Tát Đàm Vô Kiệt sẽ ngồi trên tòa này để thuyết Nhã Ba La Mật và các lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mât”.

Trang trí pháp tòa xong, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đi tìm nước để lau rửa mặt đất, nhưng chẳng tìm được. Vì sao? Vì ác ma che dấu, chẳng để cho nước hiện ra. Ác ma nghĩ rằng, “Bồ Tát Tá Đà Ba Luân tìm nước chẳng được, ắt sanh tạp niệm; Nếu ở nơi Vô Thượng Bồ Đề mà có sanh một niệm khác, thì tâm cầu đạo sẽ suy yếu, thiện căn sẽ chẳng tăng trưởng, trí huệ sẽ chẳng được chiếu minh, sẽ trở ngại sự thành tựu nhất thiết chủng trí.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tự nghĩ rằng, “Nếu chẳng tìm được nước, thì tôi phải tự lấy máu nơi thân tôi để tưới đất, khiến cho bụi chẳng bay lên làm dơ chỗ Đại Sư ngồi. Từ vô thỉ đến nay, tôi đã mất vô lượng thân, mà chưa bao giờ được xả thân vì pháp cả”. Nghĩ như vậy rồi, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân bèn cầm dao bén, tự đâm vào thân lấy máu rưới xuống mặt đất.

Ác ma thấy Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, vị trưởng giả nữ cùng 500 thị nữ đều giữ vững tâm bất động, nên chẳng thể hại được.

Lúc bấy giờ, vị Thiên Đế Thích Đề Hoàn Nhơn nghĩ rằng, “Thật là chưa từng có. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân mến pháp đến độ cầm dao tự đâm mình để lấy máu rơi xuống mặt đất. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân và người nữ giữ tâm kiên cố, bất động như vậy, nên ma ba tuần chẳng sao phá hoại được thiện căn của họ. Tất cả đều giữ tâm kiên cố, phát đại trang nghiêm, chẳng tiếc thân mạng, thâm tâm cầu Vô Thượng Bồ Đề, để độ hết thảy chúng sanh thoát khỏi vô lượng khổ sanh tử.

Vị Đế Thích nghĩ như vậy rồi, tán thán Bồ Tát Tát Đà Ba Luân rằng: Lành thay, lành thay! Này Thiện Nam Tử! Ông có sức tinh tấn rất kiên cố, chẳng thể lay chuyển, chẳng thể nghĩ bàn được. Tâm ái pháp và cầu pháp của ông thật là vô thượng.

Này Thiện Nam Tử! Các đứng Phật trong quá khứ cũng làm như vậy; cũng do thâm ái pháp, tôn trọng pháp, chứa nhóm các công đức mà được Vô Thượng Bồ Đề.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân lại nghĩ rằng, “Tôi đã vì Bồ Tát Đàm Vô Kiệt trang trí pháp tòa, quét dọn và lau rửa mặt đất rồi. Nay tôi phải tìm các hoa quí để trang nghiêm pháp tòa. Lại nữa, khi Bồ tát pháp sư ngồi lên pháp tòa thuyết pháp, còn phải rải hoa cũng dường. Tôi phải tìm hoa ở đâu đây!”.

Vị Đế Thích biết các tâm niệm của Bồ Tát Tát Đà

Ba Luân, liền đem 3000 bó hoa trời mạn đà la trao cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nhận hoa, lòng vui mừng phấn khởi, liền đem phân nửa số hoa rải xuống đất. Ngài giữ lại phân nửa số hoa, chờ lúc Bồ Tát Đàm Vô Kiệt đăng đàn thuyết pháp sẽ rải để cúng dường.

Sau 7 năm nhập tam muội, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt từ trong tam muội ra, lên pháp tòa thuyết Bát Nhã Ba La Mật. Hàng thính chúng gồm vô lượng trăm ngàn vạn ức trời và người đoanh vây pháp tòa.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thấy Bồ tát Đàm Vô Kiệt, rất vui mừng tợ như vị Tỷ Kheo vào đệ tam thiền vậy.

LUẬN:

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tuy đã biết các pháp là không, là chẳng có đến, chẳng có đi, nhưng vì ngài chưa thật sự thâm nhập vào pháp không, nên ở nơi các đức Phật còn sanh tâm cung kính, chẳng chịu quán các đức Phật cũng là không.

Ví như sóng ở ngoài biển khơi, tuy có sức mạnh đến tận chân núi Tu Di, mà vẫn phải thối lui, chẳng thể làm núi lay chuyển được.

Cũng như vậy, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, tuy có trí lực “đại không”, đến được gần bên Phật, mà vẫn chưa dùng được trí lực đó vậy.

Nay Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, vì Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nói rằng: “Các đức Phật chẳng từ đâu đến, lại cũng chẳng đi về đâu”.

Nơi đây Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nói lên các nhân duyên, các pháp như là tướng bất động; pháp như tức là Phật.

Hỏi: Những pháp gì gọi là pháp như?

Đáp: Hết thảy các pháp ở nơi thật tướng đều là không, là vô sở hữu, nên đều là như. Chẳng có pháp nào mà chẳng phải như.

Hỏi: Trong pháp đại thừa có 6 Ba La Mật. Ở nơi pháp đệ nhất đó nếu chẳng có Phật, thì chẳng có ai nói được Bát Nhã Ba La Mật, chẳng ai có 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp, 10 Phật lực, 4 vô sở úy, 4 vô ngại trí… dẫn đến 18 bất cộng pháp; Chẳng ai có được bình đẳng ở nơi sắc pháp và vô sắc pháp. Phải bình đẳng, tinh diệu hòa hợp với năm ấm mới được gọi là Phật.

Ví như 5 ngón tay hòa hợp gọi là nắm tay, chẳng thể nói là chẳng có nắm tay được. Danh tự khác, hình thức cũng khác, lực dụng cũng khác, nên chẳng thể gọi là chẳng có nắm tay được vậy.

Hỏi: Nếu nói có nắm tay, thì vì sao lại nói chẳng có Phật?

Đáp: Chẳng thể nói như vậy được. Trong Phật pháp có hai đế, là thế tục đế và đệ nhất nghĩa đế.

Y theo thế tục đế, nên nói Phật thuyết Bát Nhã Ba La Mật. Y theo đệ nhất nghĩa đế, nên nói các đức Phật là tánh không, là chẳng có đến và chẳng có đi.

Ví như nói có 5 ấm thanh tịnh hòa hợp mới gọi là Phật. Hòa hợp như vậy, tuy là có, mà cũng tức là không.

Trong kinh, Phật dạy, “Nhân duyên 5 ấm hòa hợp chẳng phải là Phật, mà ly 5 ấm cũng chẳng phải là Phật. Phật chẳng phải ở trong 5 ấm, 5 ấm cũng chẳng phải ở trong Phật. Phật chẳng phải do 5 ấm nên có, mà ly 5 ấm cũng chẳng có Phật.

Vì sao? Vì 5 ấm là năm, mà Phật là một. Như vậy một chẳng phải là năm, và năm chẳng phải là một. Lại nữa, 5 ấm là tự tánh không, nên là hư dối chẳng thật có.

Phật nói: “Hết thảy pháp là không, là hư dối. trong hết thảy pháp, thì pháp của ta là tối đệ nhất, nên 5 ấm không tức là Phật”.

Hỏi: Nếu nói 5 ấm tức là Phật, thì tất cả những ai có thân 5 ấm đều là Phật chăng?

Đáp: Phật dạy: “Trước đây ta đã trả lời về vấn đề này rồi. Có 5 ấm thanh tịnh hòa hợp, có đầy đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp mới gọi là Phật.

Hỏi: Chuyển Luân Thánh Vương có đầy đủ 32 tướng tốt, vì sao chẳng được gọi là Phật?

Đáp: Chuyển Luân Thánh Vương có đủ 32 tướng tốt trang nghiêm thân, nhưng chưa có được nhất thiết chủng trí, nên chẳng được gọi là Phật.

Hỏi: Vào trong Bát Nhã Ba La Mật thì nhất thiết chủng trí là tướng tịch diệt, là chẳng có hý luận. Được pháp ấy là vô sở đắc (chẳng có chỗ đắc). Vô sở đắc mới gọi là Phật.

Phật dạy: “Phật tức là không”. Như vậy vì sao Phật nói lên nhân duyên 5 ấm chẳng phải là Phật, mà ly 5 ấm cũng chẳng phải là Phật?

Đáp: Nếu ly 5 ấm thì chẳng còn có pháp gì để nói nữa. Cũng như ly 5 ngón tay thì chẳng có nắm tay, chẳng còn gì để nói nữa.

Hỏi: Vì sao nói chẳng có pháp “nắm tay”?

Đáp: Vì hình thức cũng khác, mà lực dụng cũng khác. Nhân có 5 ngón tay hòa hợp mà có pháp gọi là “nắm tay”, ly 5 ngón tay thì chẳng còn có pháp “nắm tay” nữa. Lại nữa, nắm tay là vô thường, là sanh diệt, nên là bất khả đắc, là không vậy.

Hỏi: Nếu pháp “nắm tay” là quyết định có, thì ly 5 ngón tay còn có thể có nắm tay chăng?

Đáp: Như trên đây đã nói, nhân 5 ngón tay mới có nắm tay, ly 5 ngón tay thì chẳng có nắm tay. Cũng như vậy, ly 5 ấm thì chẳng có Phật. Phật chẳng ở trong 5 ấm, 5 ấm chẳng ở trong Phật, ly 5 ấm thì chẳng có Phật, ly Phật thì cũng chẳng có 5 ấm.

Ví như vị Tỷ Kheo có ba y và bát mới được gọi là Tỷ Kheo. Phật cùng 5 ấm chẳng phải riêng khác. Bởi vậy chẳng nên nói Phật có 5 ấm thanh tịnh, để rồi y nơi 5 ấm thanh tịnh đó là cầu Phật. Y nơi 5 ấm thanh tịnh mà cầu Phật là chẳng thể được vậy. Nên biết Phật là tánh không, mà đã là không, thì chẳng có đến, chẳng có đi vậy.

Hỏi: Nếu nói chẳng có Phật thì đó là tà kiến. Như vậy vì sao Bồ Tát lại phát tâm cầu làm Phật?

Đáp: Nói chẳng có Phật là nhằm phá chấp tướng Phật. Đây chẳng phải là nói nên chấp tướng “không Phật”. Phật còn chẳng chấp, huống nữa là chấp “không Phật”.

Lại nữa, Phật là tướng thường tịch diệt, chẳng có tướng hý luận. Nếu còn phân biệt, còn hý luận, thì dù ở trong tịch diệt cũng vẫn đọa về tà kiến. Phải ly cả hai chấp “hữu – vô”, phải hành trung đạo mới vào được thật tướng pháp; Mà vào được nơi thật tướng pháp tức là Phật vậy.

Lại nữa, hết thảy các sắc pháp đều là tướng như; Mà pháp như tức là Phật.

Phật là tánh như, là tánh không, nên là chẳng đến, chẳng đi, chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng nhiễm là thường tịch diệt, là như pháp tánh thực tế. Hư không cũng là tánh như, là tánh không, nên là chẳng đến, chẳng đi, chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng nhiễm, là thường tịch diệt, là như pháp tánh thật tế vậy.

Các pháp như cùng các đức Phật như là nhất như, chẳng phân biệt, là thường một, chẳng phải hai, chẳng phải ba, vượt ra ngoài các pháp số. Pháp như là pháp bình đẳng, là pháp thật tướng; Ở nơi đây chẳng có ức tưởng phân biệt chấp tướng, nên vượt ra ngoài các pháp số.

Ở nơi đây nói nhân duyên các pháp đều là không, là chẳng thật có, là vô sở hữu vậy.

Hỏi: Nếu các pháp là vô sở hữu, thì làm sao có thấy, có nghe, có vui, có khổ, có triền phược, có giải thoát, có phân biệt sai khác nhau?

Đáp: Nơi đây Bồ Tát nói lên các nhân duyên phàm phu do chấp tướng mà khởi sanh phân biệt các pháp có

tướng sai khác nhau.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nêu nên ví dụ về người bộ hành đi trên khoảng đường trống, vào những ngày hè, nắng gắt, thấy ở đàng xa các sóng nắng in bóng những vùng nước mát mẻ. Người vô trí chẳng biết đó chỉ là sóng nắng, mà lại chấp đó là nước; Đuổi theo sóng nắng để gặp nước; Rồi đến khi đến nơi chẳng còn thấy gì, lại sanh tâm buồn khổ. Nước đó chẳng thật có, chỉ lầm mắt người, mà phàm phu khởi chấp đắm, khiến sanh vui sướng hay buồn khổ.

Cũng như vậy, các pháp tuy là không, là vô sở hữu, mà vẫn thường khiến người khởi tâm vui buồn, thương ghét chẳng biết rằng các sự việc vui buồn, thương ghét, chỉ là như mộng, như huyễn. Chỉ do tâm chấp mà có ra các sự việc như vậy mà thôi.

Lại nữa, cũng nên biết Phật có hai thân: sắc thân và pháp thân.

Pháp thân là chân thật; Còn sanh thân là y theo thế đế mà có.

Pháp thân Phật là thật tướng pháp. Các pháp ở nơi thật tướng là chẳng có đến, chẳng có đi; Pháp thân Phật cũng chẳng có đến, chẳng có đi. Bởi vậy nên nói: “các đức Phật chẳng từ đâu đến, cũng chẳng đi về đâu”.

Người chân Phật tử là người gần được thật tướng pháp; Phật là người đã được thật tướng pháp;. Nếu còn có sai khác, thì chỉ được các quả Thanh Văn, Bích Chi Phật và

đại Bồ Tát. Thế nhưng các vị ấy đều được gọi là chân Phật tử, đều xứng đáng thọ nhận của tín thí.

Ví như người bố thí cho súc sanh, tuy được nhiều phước báo, nhưng phước báo ấy cũng có hạn lượng, chẳng thể độ chúng sanh ra khỏi sanh tử được, nên phước báo ấy còn là hư dối. Trái lại chư Thánh Hiền và chư Phật có phước báo thọ sự cúng dường của tín thí. Phước báo là vô hạn lượng, dẫn đến Niết Bàn, nên là chẳng hư dối thọ sự cúng dường của hàng tín thí. Vì sao? Vì hướng về Niết Bàn mà chư vị Tu Đà Hoàn… dẫn đến A La Hán, chư vị Bích Chi Phật thọ sự cúng dường của hàng phàm phu. Chư đại Bồ Tát gần thành Phật, nên thọ sự cúng dường của hàng phàm phu, hàng Thanh Văn, hàng Bích Chi Phật và hàng Bồ Tát.

Vì sao? Vì là phước điền của thế gian. Người gieo trồng phước đức nơi phước điền tốt, sẽ gặt hái được quả báo tốt, như quả báo trì giới, quả báo thiền định, quả báo trí huệ v.v…

Muốn được quả báo vô lượng phải gieo trồng phước đức nơi các đức Phật, là phước điền chẳng có đến, chẳng có đi.

Vì Bồ Tát Tát Đà Ba Luân và các người nghe pháp nghĩ rằng, “Các đức Phật đều là không, thì các pháp cũng đều diệt”. Nghĩ như vậy là đọa về đoạn diệt, nên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nói các nhân duyên thí dụ để khai thị.

Các pháp do nhân duyên hòa hợp mà có hiện ra các tướng. Để chứng minh sự việc ấy, Bồ Tát pháp sư nêu thí dụ: Như ở trong biển lớn có các châu báu sanh ra. Các châu báu ấy chẳng từ 10 phương đến, lại cũng chẳng đi về

10 phương. Các châu báu ấy chẳng phải có nhân duyên sanh. Đây là do các nhân duyên phước đức của chúng sanh trong 4 châu thiên hạ mà có sanh ra; Khi các nhân duyên phước đức diệt thì châu báu tự nhiên mất giá trị, mà chẳng đi về đâu cả.

Ví như khi đèn tắt, ánh sáng chẳng đi về đâu. Thân Phật cũng vậy, Phật từ khi sơ phát tâm đã gieo trồng vô lượng thiện căn công đức; Theo các nhân duyên đó mà có thân Phật hiện ra với 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp.

Thân Phật chẳng tự tại. Do bản nghiệp nhân duyên của chúng sanh mà sanh. Bởi nhân duyên chúng sanh ở lâu trong tánh hữu vi phải bị vô thường tán hoại, nên chẳng thấy thân Phật. Như vậy, thân Phật khi sanh chẳng phải từ 10 phương đến; Khi diệt cũng chẳng đi về 10 phương.

Ví như người thiện xạ bắn mũi tên lên hư không; Dù bắn mũi tên lên rất xa nhưng quyết định mũi tên rồi cũng phải rơi xuống đất. Thân Phật cũng như vậy. Phật thành tựu thân có đầy đủ tướng tốt, có vô lượng quang minh để độ vô lượng chúng sanh. Nếu chẳng có chúng sanh, thì Phật sẽ diệt độ.

Hỏi: Do nhân duyên phước báo của chúng sanh mà ở trong biển lớn có hiện ra các thứ trân bảo. Như vậy vì sao các trân bảo lại ở sâu dưới đáy biển, mà chỗ mà chúng sanh khó đến được.

Đáp: Ở trong biển lớn có các chúng sanh như rồng, như A Tu La có thể lấy các trân bảo ấy. Ở trong đời ác “5 trược” cũng có các trân bảo, nhưng vì chúng sanh ở nơi đó

bị tâm tham ngăn che, khiến chẳng tìm được. Nếu gặp đời lành, thì các trân bảo tự nhiên sanh trong nhân gian, vì lúc bấy giờ chẳng có người tham như vậy.

Ví như vào thời đức Phật Di Lặc, thì các trân bảo hiện ra đầy khắp, tợ như gạch ngói. Vì ở đời ác “5 trược” chúng sanh tham lam mà lại tiếc thân mạng; giải đãi, biếng nhác mà lại cầu được vui, nên các trân bảo hiện ra ở dưới biển sâu, khiến ít có ai tìm được. Nếu có người gan dạ, chẳng tiếc thân mạng, xuống tận đáy biển sâu, thì ắt sẽ tìm được các trân bảo vậy.

Ở trong khắp 10 phương có vô lượng các đức Phật, nhưng chúng sanh giải đãi, biếng nhác, nên chẳng tìm thấy Phật được.

Dù có Phật xuất thế, nhưng nếu chúng sanh còn giải đãi, biếng nhác, xan tham, thì cũng chẳng sao thấy được Phật. Vì sao? Vì các pháp đều theo nhân duyên hòa hợp sanh. Chúng sanh phải hội đủ hai nhân duyên sau đây mới dễ được độ. Đó là:

• Ở bên trong có được chánh kiến.

• Ở bên ngoài gặp được các thiện duyên, như gặp chư thiện tri thức dắt diù, chư vị pháp sư thuyết pháp cho nghe.

Dù có chư Phật, chư đại Bồ Tát thuyết pháp, mà ở bên trong chẳng có được đầy đủ chánh kiến, thì cũng chẳng có thể được độ. Ví như các trân bảo sẵn có ở dưới đáy biển, mà người giải đãi, biếng nhác chẳng sao được, khiến vẫn phải chịu cảnh nghèo túng vậy.

Ví như cây đàn “không hầu” có đầy đủ các bộ phận, mà chẳng có người đánh đàn, thì chẳng sao phát ra tiếng đàn được. Phải có đầy đủ các duyên hòa hợp mới có tiếng đàn nghe được.

Cũng như vậy, người tu đầy đủ 6 pháp Ba La Mật, đầy đủ các lực phương tiện, đầy đủ các Phật pháp…; đầy đủ các nhân duyên hòa hợp mới thành Phật, mới có Phật thân. Nhưng thân Phật chẳng phải tại trong 6 pháp Ba La Mật, mà cũng chẳng ly 6 pháp Ba La Mật.

Ví như tiếng đàn “không cầm” chẳng phải chẳng có nhân duyên mà được sanh, chẳng phải do ít nhân duyên mà được sanh. Tiếng đàn phải có đầy đủ nhân duyên hòa hợp mới sanh ra được.

Cũng như vậy, thân Phật chẳng phải chẳng có nhân duyên mà sanh, chẳng phải do ít nhân duyên mà được sanh; Thân Phật phải có đầy đủ các nhân duyên hòa hợp mới sanh vậy.

Ví như có gương, có người soi gương, có ánh sáng đầy đủ, có gương lau chùi sạch sẽ, thì mới có bóng người trong gương. Nếu các duyên ly tán, thì chẳng còn có bóng người trong gương nữa.

Cũng như vậy, nếu có đầy đủ nhân duyên hòa hợp thì Phật liền hiện. Nếu các nhân duyên ly tán thì Phật liền diệt vậy.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt bảo Bồ Tát Tát Đà Ba Luân rằng: Này Thiện Nam Tử! Phải nên như vậy mà quán thân Phật là chẳng có các tướng đến, tướng đi. Hết thảy các pháp cũng đều như vậy, đều chẳng có đến, đều chẳng có đi.

Người nào biết các pháp tướng chẳng có tướng đến, chẳng có tướng đi, ắt sẽ được Bát Nhã Ba La Mật, được các lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật… dẫn đến sẽ được Vô Thượng Bồ Đề.

Vì sao? Vì người ấy được vô ngại ở nơi hết thảy các pháp vậy.

Hỏi: Vì sao Đế Thích lại đem hoa trời mạn đà la dâng cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân?

Đáp: Vì Đế Thích ái lạc Phật đạo, thường cung kính các Bồ Tát, lại cũng muốn nhiếp chúng sanh, khiến họ vào được Phật đạo, nên mới hiện thân đem hoa trời mạn đà la dâng Bồ Tát Tát Đà Ba Luân.

Vì thấy Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nhất tâm cầu Phật đạo, nên chư Thiên đến cúng dường Bồ Tát, khiến chúng sanh thấy được mà phát tín tâm. Vị Đế Thích Thích Đề Hoàn Nhơn dẫn đạo chư Thiên đem hoa trời đến cúng dường.

Vị Đế Thích nói với Bồ Tát Tát Đà Ba Luân rằng: Thật là chưa từng thấy! Ngài đã làm lợi ích cho trăm ngàn vạn ức chúng sanh. Nay tôi đem hoa trời mạn đà la dâng ngài, để ngài cúng dường Bồ Tát Đàm Vô Kiệt.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, trước nghe danh Bồ Tát pháp sư, sau thấy Bồ Tát pháp sư ngồi trên tháp tòa thuyết pháp, nên đã đoạn hết nghi, nên ngài quyết đem thân ngài cúng dường Bồ Tát pháp sư.

Vị trưởng giả nữ và 500 vị thị nữ, noi theo gương Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, cũng đem thân cúng dường ngài.

Hỏi: Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đem thân cúng dường Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, là vì Bồ Tát này là đệ nhất phước điền. Như vậy, vì sao vị trưởng giả nữ và 500 vị thị nữ chẳng đem thân cúng dường Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, mà lại đem thân cúng dường Bồ Tát Tát Đà Ba Luân?

Đáp: Các người nữ trí hẹp hòi , mà lại chấp trước, nên chẳng muốn bỏ bổn sư của mình để đi cúng dường một vị khác. Lại nữa, trong tâm tuy đã thanh tịnh, nhưng bên ngoài vẫn còn e ngại.

Hỏi: Vị trưởng giả nữ ngay khi từ giã cha mẹ, đi theo Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, là đã thuộc về Bồ Tát này rồi. Nay vì sao còn đem thân cúng dường ngài làm gì nữa?

Đáp: Lúc ban đầu từ giã cha mẹ theo Bồ Tát Tát Đà Ba Luân mới là vì pháp cúng dường, chưa phải là thân cúng dường.

Nay thấy Bồ Tát Tát Đà Ba Luân hỏi Bồ Tát Đàm Vô Kiệt về pháp nghĩa thậm thâm, nên họ phát tâm hoan hỷ, tự đem thân cúng dường Bồ Tát Tát Đà Ba Luân.

Lại nữa, hết thảy người nữ, nếu thân chẳng thuộc người nào, thì sợ bị người chê cười. Người nữ khi còn nhỏ thuộc cha mẹ; Lớn lên thuộc chồng; Già lại theo con. Vị trưởng giả nữ cùng đi chung với Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, nhưng chưa thuộc về Bồ Tát. Bởi vậy nên nàng mới đem thân cúng dường vị bổn sư và phát nguyện rằng: “Như thầy đã được, tôi cũng sẽ được như thầy”.

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân muốn đem vị trưởng giả nữ và 500 vị thị nữ cúng dường Bồ Tát Đàm Vô

Kiệt, nhưng lại sợ các vị ấy hiềm giận, nên nói: “Các ngươi đã chí thành muốn thuộc về tôi; Tôi sẽ nhận các ngươi”.

Các người nữ đều nói: Chúng tôi đã thật chí thành.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đem các người nữ cùng 500 cỗ xe và các đồ lễ vật cúng dường Bồ Tát Đàm Vô Kiệt.

Vì sao? Vì Bồ Tát Tát Đà Ba Luân muốn tránh sự cơ hiềm của người đời, nên đã cúng dường như vậy, chứng tỏ mình chẳng còn chấp tham đắm.

Lại nữa, vì ngài do nghe được tiếng dạy bảo trên hư không mà được giải thoát, nên đã phát tâm cúng dường hết thảy nội cùng ngoại sở hữu của mình, mong được thâm nhập vào bố thí Ba La Mật.

Vị Đế Thích biết rõ Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, dù chưa sạch tham ái, mà đã muốn xả sạch các nội ngoại sở hữu để hành bố thí, nên đã tán thán rằng: Lành thay, lành thay! Bố thí như vậy thật là việc rất khó làm, ắt sẽ mau được Vô Thượng Bồ Đề. Các đức Phật trong quá khứ, khi hành Bồ Tát đạo cũng đã an trú trong bố thí Ba La Mật mà được nghe Bát Nhã Ba La Mật, được các lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật, được Vô Thượng Bồ Đề.

Hỏi: Vì sao muốn cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân được thiện căn đầy đủ, được bố thí Ba La Mật đầy đủ mà Bồ Tát Đàm Vô Kiệt thọ sự cúng dường của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân? Vì sao sau khi thọ nhận xong, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt lại trả hết thảy các người nữ về cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân?

Đáp: Bồ Tát Đàm Vô Kiệt là bậc đại trí có đầy đủ các phương tiện khiến Bồ Tát Tát Đà Ba Luân có được

phước đức lớn, mà chẳng mất gì cả.

Trước hết khi Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thành kính đem thân cúng dường, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt đã thọ nhận, để Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đoạn sạch các tham chấp, vì cúng dường mà chẳng mong được đền đáp lại là đầy đủ phước đức rồi vậy.

Lại nữa, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt tư duy rằng, “Bồ Tát Tát Đà Ba Luân từ phương xa đến mà chẳng tham đắm 5 dục, chẳng đắm nhiễm người xưa”.

Bởi vậy nên sau khi thọ nhận sự cúng dường chúng người nữ xong, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt liền đem chúng người nữ trao lại cho Bồ Tát Tát Đà Ba Luân. Bồ Tát Đàm Vô Kiệt biết rằng chúng người nữ này trước đây đã đem thân cúng dường Bồ Tát Tát Đà Ba Luân là người chẳng còn tham đắm tài vật, chẳng còn tham đắm 5 dục, chỉ nhất tâm cầu Bát Nhã Ba La Mật. Lại nữa, Bồ Tát đàm Vô Kiệt biết rõ chúng người nữ này, trải qua nhiều đời, đã là đệ tử của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, nên đã đem họ trao lại cho vị bổn sư của họ.

Hỏi: Các đại Bồ Tát thuyết pháp chẳng có mệt mỏi. Vì Sao Bồ Tát Đàm Vô Kiệt lại phải vào nghỉ trong cung?

Đáp: Chúng sanh ở trong thành Chúng Hương, mặc dù có quả báo phước đức lớn; Nhưng họ cũng chẳng có thường tinh tấn nghe pháp để cầu đạo, mà lại thường nhàm chán nghe pháp, thường tham đắm 5 dục; Chư Thiên khi cúng dường cũng mong được thọ 5 dục, bỏ phế việc cầu đạo. Bởi vậy nên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt y theo thế pháp mà thị hiện ngủ nghỉ vậy. Chỉ có hàng Bồ Tát trú trong thành

Chúng Hương là thường tinh tấn cầu đạo, chẳng thọ dục lạc.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt biết rõ chúng sanh trong thành Chúng Hương đã mệt mỏi, nên sau thời pháp, Bồ Tát đã lui vào cung nghỉ vậy.

Hỏi: Vì sao suốt thời gian chờ đọi Bồ Tát Đàm Vô Kiệt trở lại thuyết Pháp, mà Bồ Tát Tát Đà Ba Luân chẳng dám nằm ngồi?

Đáp: Vì cung kính pháp, tinh tấn cầu pháp, nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tự nghĩ rằng: “Nếu nằm hay ngồi, thì ta sẽ sinh tâm giải đãi. Khi ban đầu cầu pháp ta còn chẳng tiếc thân mạng, huống nữa sợ mệt mỏi. Ta đến đây để cầu pháp, chẳng nên nằm ngồi, giải đãi”.

Người tinh tấn cầu pháp thường chẳng nằm ngồi, vì đi đứng, chẳng nằm ngồi mới làm tăng trưởng lực tinh tấn. Bởi vậy nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thường trú trong 2 oai nghi đi và đứng, chờ đợi Bồ Tát Đàm Vô Kiệt trở ra thuyết pháp.

Hỏi: Bồ Tát Tát Đà Ba Luân có biết Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nhập định 7 năm mới xuất định chăng?

Đáp: Lúc ban đầu chưa biết Bồ Tát Đàm Vô Kiệt vẫn thường nhập định trong thời gian 7 năm; về sau mới biết. Thế nhưng, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân hầu thầy, mà thấy thầy chưa ra, nên trọn chẳng dám nằm ngồi. Đối với bậc đại nhân thì ở nơi pháp thế gian còn chẳng tự làm trái, huống nữa là vì đạo pháp.

Lại nữa, khi ban đầu cầu chấp pháp còn chẳng tiếc thân

mạng, nên nay vì pháp chờ đợi trong 7 năm, Bồ Tát chẳng thấy đó là việc khó làm.

Hỏi: Thân người yếu đuối làm sao có thể chịu đựng nổi 7 năm chẳng có nằm ngồi?

Đáp: Những người có thọ mạng lâu dài xem 7 năm như 7 ngày.

Lại nữa, người có phước đức lớn có thể đi đứng suốt 7 năm mà chẳng thấy mệt. Ví như vị Tỷ Kheo Hiệp Tỷ năm 60 tuổi mới xuất gia mà tự thệ rằng, “Lưng tôi chẳng nằm xuống chiếu miễn sao cho tôi được 6 thần thông, được chứng quả A La Hán”.

Ở đời ác còn được như vậy, huống nữa là Bồ Tát Tát Đà Ba Luân sanh vào đời lành (hảo thế).

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tuy thân lực yếu kém, nhưng tâm lực rất dũng mãnh nên mới làm được việc khó làm như vậy. Lại nữa, do ngài nhất tâm cầu đạo nên được 10 phương chư Phật hộ niệm, ngoài ra chư vị Bồ Tát cầu Phật đạo thường được Chư Thiên ở bên cạnh giữ gìn và giúp thêm khí lực, nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân mới làm được việc khó làm như vậy.

Hỏi: Bồ Tát Đàm Vô Kiệt vào những tam muội gì mà được 7 năm?

Đáp: Trước đây đã nói ở đời lành (hảo thế) thì thời gian 7 năm chỉ bằng 7 ngày.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt sống ở trong cung các thế nữ có đầy đủ 5 dục vi diệu, chẳng khác gì cõi trời. Bồ Tát

Tát Đà Ba Luân chỉ là Bồ Tát tân phát ý, tâm chưa được nhu nhuyến, nếu thấy như vậy có thể khởi tâm nghi rằng Bồ Tát Đàm Vô Kiệt tuy nói Bát Nhã Ba La Mật mà tâm chưa ly dục, chưa xả sạch các dục nhiễm. Bởi vậy, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt mới nhập vào vô lượng tam muội, nhằm phá tâm nghi của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, khiến phải sinh tâm quý trọng thầy vậy.

Khi Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã thấy vị thầy của mình vào vô lượng tam muội suốt 7 năm, thì biết rõ thầy mình tâm và miệng tương ứng, lời nói và việc làm hòa hợp. Biết rõ như vậy, nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nhất tâm tín thọ lời thầy dạy, và trở nên dễ được độ hơn.

Ví như mụn nhọt khi chưa chín thì chưa có thể phá được. Phải đắp thuốc lên, chờ một thời gian cho mụn nhọt ấy chín muồi rồi mới có thể phá được vậy.

Lại nữa, vì muốn cho người thọ pháp thật sự được hưởng hiệu lạc, nên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt mới vào tam muội suốt 7 năm; Sau khi xuất tam muội mới thuyết pháp.

Nên biết có 2 lối thuyết pháp: khẩu thuyết và thân thuyết.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt vào tam muội suốt 7 năm là hiển thị thân thuyết pháp, khiến cho chúng sanh được nhất tâm, nhờ vậy họ mới dễ vào được thật trí huệ. Đây cũng có nghĩa là hành lực phương tiện Bát Nhã Ba La Mật.

Trong suốt 7 năm chờ đợi, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân chẳng có ác giác quán. Tuy chưa phá được các phiền não,

nhưng ngài thường tu tập các thiện pháp, nên chế ngự được các phiền não chẳng cho sanh khởi.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân ngày đêm chỉ có một niệm duy nhất “chờ ngày Bồ Tát Đàm Vô Kiệt xuất tam muội và vì mình thuyết pháp”.

Khi đã gần 7 năm, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân lại nghĩ rằng: “Tôi phải vì Bồ Tát Đàm Vô Kiệt trải pháp tọa và quét dọn, trang trí pháp tòa cho thật trang nghiêm”.

Hỏi: Vì sao Bồ Tát Tát Đà Ba Luân biết được Bồ Tát Đàm Vô Kiệt sắp ra thuyết pháp?

Đáp: Vì Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nhập định có thời hạn là 7 năm. Ví như Phật Thích Ca Mâu Ni, khi muốn nhập thiền định trong thời gian 1, 2, 3 tháng, hay lâu hơn, thì Phật đều có bảo ngài A Nan để ngài thông báo cho cả 4 chúng biết.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tham ái pháp, cung kính, tôn trọng vị pháp sư, nên muốn trang nghiêm pháp tòa để pháp sư ra ngồi thuyết pháp. Như vậy là sau khi đã trang nghiêm tâm để chờ nghe pháp, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân lại muốn trang nghiêm pháp tòa để tỏ sự cung kính, tôn trọng vị pháp sư.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân cùng với chúng người nữ quét dọn, lau rửa mặt đất cho sạch sẽ, thanh tịnh; Các người nữ còn cởi thượng y của mình trải trên pháp tòa.

Trang trí pháp tòa xong, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đi tìm nước để rửa mặt đất, nhưng ma che dấu nước, chẳng để cho nước xuất hiện.

Vì sao? Vì mặc dù ác ma biết tâm Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã quyết định, chẳng thể lay chuyển được, nhưng vẫn tìm cách làm ngưng trệ công việc của ngài. Ác ma nghĩ rằng: “Nếu Bồ Tát chẳng tìm được nước ắt sẽ sanh tạp niệm, mà đã có sanh tạp niệm thì tâm cầu đạo ắt sẽ suy yếu, thiện căn sẽ chẳng tăng trưởng, trí huệ sẽ chẳng được sáng suốt, sẽ trở ngại cho sự thành tựu nhất thiết chủng trí. Ví như mặt trời bị mây che chẳng chiếu sáng được.

Chẳng tìm được nước, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân liền cầm dao tự đâm vào thân để lấy máu rửa mặt đất.

Hỏi: Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã tùy nguyện thành tựu được nhiều phước đức. Như vậy, vì sao các ác ma lại còn có thể che, chẳng cho ngài thấy nước?

Đáp: Vì Bồ Tát Tát Đà Ba Luân là tân phát ý, nên nguyện lực còn yếu. Do vậy mà các ác ma có thể phá quấy được.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nghĩ rằng từ đời vô thủy đến nay đã mất vô lượng thân, nhưng chưa bao giờ được mất thân vì đạo pháp, nên ngài mới hành động như trên đây.

Hỏi: Vì ái pháp mà tự đâm vào thân để lấy máu rửa đất. Nếu rủi chết thì làm sao nghe được pháp?

Đáp: Chư Thiên, Chư Thiện thần cũng như chư đại Bồ Tát thường giữ gìn, chẳng để cho Bồ Tát phải thiệt thân mạng.

Khi biết chẳng thể phá hoại tâm Bồ Tát được, ác ma liền tháo lui, và nước hiện ra.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân tuy chỉ là Bồ Tát tân phát ý, nhưng đã nhất tâm vì chúng sanh, vì chúng sanh, vì Bát Nhã Ba La Mật, nên chẳng tiếc thân mạng. Do tín tâm vững mạnh muốn được Vô Thượng Bồ Đề, nên chẳng còn sợ khổ. Lại do thương sót chúng sanh, nên thường vì chúng sanh thọ khổ mà chẳng cho là việc khó làm. Ví như bà mẹ thương con, thường vì con chịu khổ, mà chẳng cho là khó.

Bồ Tát Tát Đa Ba Luân đã biết rõ ở nơi thật tướng thì các pháp đều là rốt ráo không, biết rõ thân này chỉ là giả dối, do các nhân duyên hòa hợp mà thành, nên chẳng ngần ngại phá thân vì Vô Thượng Bồ Đề, khiến các ác ma chẳng tìm được chỗ tiện để phá hoại.

Ví như thân thể có mụn nhọt, thì các độc trùng mới có thể xâm nhập được. Cũng như vậy, Bồ Tát có tham dục, có ưu sầu, thì ác ma mới tìm được chỗ tiện để phá hoại tâm Bồ Tát. Nay Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã quyết lấy máu rửa đất, thì ác ma chẳng có chỗ tiện để gây tác hại vậy.

Vị Đế Thích tán thán Bồ Tát Tát Đà Ba Luân rằng: Lành thay, lành thay! Tâm ái pháp và cầu pháp của ông thật là chưa từng thấy. Các đức Phật trong quá khứ cũng làm như ông hôm nay, cũng do thâm ái pháp, tôn trọng pháp, chứa nhóm các công đức mà được Vô Thượng Bồ Đề.

Vì sao vị Đế Thích tán thán như vậy? Vì vị Đế Thích thấy việc làm của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân rất là hy hữu. Dù Bồ Tát chưa được vô sanh pháp nhẫn, chưa đoạn sạch các

phiền não mà đã vì pháp cúng dường, chẳng tiếc thân mạng. Còn là Bồ Tát sơ phát ý mà đã làm được như vậy thật là đáng tôn kính.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nghe lời tán thán của vị Đế Thích, như lửa thêm dầu, càng thêm phấn khởi, tự nghĩ rằng: “Bây giờ tôi còn phải tìm hoa đẹp để trang nghiêm pháp tòa. Tôi phải tìm các thứ hoa đó ở đâu đây?”

Hỏi: Nếu chẳng tìm được nước để rửa đất, thì sao chẳng đi đến chỗ xa hơn để tìm nước, mà phải tự lấy máu mình thay nước?

Đáp: Vì Bồ Tát Tát Đà Ba Luân mới đến, nên chẳng biết chỗ tìm nước. Lại nữa, vì biết có ác ma che mắt mình, nên nghĩ “tôi có thể lấy máu của tôi thay nước được”. Nghĩ như vậy, nên ngài đã tự đâm vào thân lấy máu để rửa đất.

Hỏi: Bồ Tát Tát Đà Ba Luân chẳng có cách gì để tìm hoa hay sao mà lại bâng khuâng như vậy?

Đáp: Nước thì có thể lấy nước ở thân 4 đại thay thế, nhưng hoa thì chẳng làm sao có được. Lại nữa, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt sắp ra thuyết pháp; Thời gian cấp bách chẳng có thể đi tìm hoa, nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân mới phải bâng khuâng, sanh niệm nghĩ về việc đi tìm hoa như trên đây.

Vị Đế Thích biết được tâm niệm của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nên liền đem 3000 bó hoa trời mạn đà la, đủ để Bồ Tát cúng dường.

Sở dĩ vị Đế Thích chẳng có dùng hoa đất, mà dùng hoa trời, vì muốn Bồ Tát Tát Đà Ba Luân phát tâm hy hữu.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân thọ nhận hoa xong, chia ra làm 2 phần, một phần rải xuống mặt đất và để dành một phần còn lại cúng dường Bồ Tát Đàm Vô Kiệt khi ngài ra thuyết pháp. Ở cõi nước này có phong tục rải hoa dưới mặt đất để mời các vị thượng khách đi lên, biểu hiện sự cúng dường.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt từ trong tam muội ra, đi thẳng đến pháp tòa thuyết kinh Bát Nhã Ba La Mật. Hàng thính chúng gồm vô lượng trăm ngàn vạn ức trời người đoanh vây pháp tòa.

Hỏi: Khi các vị đại Bồ Tát nhập vào các tam muội vi diệu như vậy, có ai có thể làm cho các vị ấy xuất ra khỏi tam muội chăng?

Đáp: Khi vào tam muội, các vị ấy đã tự thệ ở trong tam muội một thời gian hạn định; Suốt thời gian nhập định, tâm Bồ Tát theo các tam muội mà khởi đại bi, sanh các giác quán.

Trong kinh có ghi mẩu chuyện như sau:

Có một vị Tỷ Kheo vào diệt thọ tưởng định, tự kỳ hạn khi nghe tiếng chùy mới xuất định. Trong lúc vị Tỷ Kheo này đang nhập định, thì tăng phòng bị lửa thiêu cháy. Các vị Tỷ Kheo khác hốt hoảng, tháo chạy, quên mất việc đánh chùy. Thời gian 12 năm sau, tăng chúng và tín đồ muốn làm lại tăng phòng, nên đã đánh chùy để triệu tập buổi họp. Vị Tỷ Kheo nghe tiếng chùy liền xuất định, nhưng vì thân đã bị thiêu rụi rồi, nên liền chết. Những người chứng kiến sự việc đã thuật lại như vậy.

Lại có thuyết nói “Bồ Tát pháp tánh sanh thân” cũng như Phật, khi vào tam muội vẫn chẳng tán loạn thô tâm, vẫn dùng các thần thông vì chúng sanh thuyết pháp, hoặc đi đến các cõi nước khắp 10 phương để độ thoát chúng sanh. Vì y theo pháp thế gian mà hiện các tướng nhập hay xuất tam muội. Tuy vào tam muội vi diệt như vậy, mà Bồ Tát thường xuất tam muội, dùng tâm từ bi cứu độ chúng sanh.

Ví như nhà huyễn thuật hóa tác ra con rồng lớn, có vô lượng quyến thuộc doanh vây, diễu quanh. Cũng như vậy, khi Bồ Tát Đàm Vô Kiệt từ tam muội ra có vô lượng trăm ngàn vạn ức trời và người doanh vây pháp tòa, diễu quanh Bồ Tát vậy.

Đây là y theo thế đế, dùng các danh tự ngữ ngôn để khai thị cho chúng sanh thấy rõ đệ nhất nghĩa đế là tướng bất động.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân vừa thấy Bồ Tát Đàm Vô Kiệt liền được tâm thanh tịnh, được hỷ lạc đầy khắp thân, như vị Tỷ Kheo vào đệ tam thiền vậy. Vì sao? Vì dục lạc của chúng sanh tuy chẳng được tịnh diệu, mà họ đã thấy đó là niềm hỷ lạc rồi, huống nữa là khi thấy được chân công đức trang nghiêm thân.

Lại nữa, từ khi nghe tiếng chư Phật giữa hư không nói đến tên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã sanh tâm ham muốn chóng được gặp pháp sư Đàm Vô Kiệt. Do nhất tâm niệm Bồ Tát Đàm Vô Kiệt mà Bồ Tát Tát Đà Ba Luân ở ngay tại chỗ liền vào được vào các tam muội, thấy được chư Phật khắp 10 phương và nghe chư Phật dạy

rằng: “Do Bồ Tát Đàm Vô Kiệt đã có nhân duyên với ông trong vô lượng đời về trước, nên nay chính Bồ Tát Đàm Vô Kiệt sẽ là bậc thiện tri thức của ông, và cũng là người khai ngộ cho ông”.

Vì nghe chư Phật dạy như vậy, nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân khao khát được mau thấy Bồ Tát Đàm Vô Kiệt. Cũng vì nghe như vậy mà ở dọc đường ngài quyết định bán thân để cúng dường Bát Nhã Ba La Mật và Bồ Tát Đàm Vô Kiệt.

Nay ở tại thành Chúng Hương, sau 7 năm chờ đợi chẳng có nằm ngồi, sự khát ngưỡng ấy lại càng tăng lên đến tột độ. Ví như người khát nước và bị nóng nực bức bách lâu ngày, nay gặp được vũng nước đục còn vui mừng, huống nữa là gặp được suối nước trong mát, ngọt ngào, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân khát ngưỡng mong sớm được gặp Bồ Tát Đàm Vô Kiệt cũng là như vậy.

Vì Bồ Tát Đàm Vô Kiệt có công đức rất lớn, nên ngay khi vừa được gặp ngài, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân liền sanh tâm vui mừng khôn xiết.

Hỏi: Vì sao chẳng nói đến “thượng địa định lạc” và “giải thoát lạc”, mà chỉ nhắc đến “đệ tam thiền lạc”?

Đáp: Vì chúng sanh ở cõi Dục nghe nói đến “Niết Bàn lạc” là vô sở hữu, nên tâm chẳng có ưa; Nghe nói vào đệ tứ thiền đoạn hết khổ lạc, nên tâm cũng chẳng có ưa; Thường chỉ ưa thích lạc ở đệ tam thiền.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân chưa vào được vi tế thâm diệu tịnh, nên vừa thấy Bồ Tát pháp sư là liền sanh hoan hỷ, tợ như vào đệ tam thiền.

(Hết quyển 99)

Quyển 100: Phẩm Thứ Tám Mươi Chín - Đàm Vô Kiệt (tiếp theo). Phẩm Thứ Chín Mươi - Chúc Lụy (Phó Chúc)

Luận Đại Trí Bộ

Quyển 100

Phẩm thứ tám mươi chín

(tiếp theo)

Đàm Vô Kiêt

(Tiếp theo)

KINH:

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, vị trưởng giả nữ cùng 500 vị thị nữ đến chỗ Bồ Tát Đàm Vô Kiệt rải hoa cúng dường xong, đầu mặt cung kính đảnh lễ, rồi đứng sang một bên.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt thấy đại chúng đã ngồi xong, liền bảo Bồ Tát Đà Ba Luân rằng: này Thiện Nam Tử! Hãy lắng nghe và tín thọ. Nay ta vì ông nói về tướng của Bát Nhã Ba La Mật.

Này Thiện Nam Tử! Các pháp bình đẳng, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bình đẳng.

Các pháp ly, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng ly.

Các pháp bất động, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bất động.

Các pháp vô niệm, nên phải biết Bát Nhã Ba La

Mật cũng vô niệm

Các pháp vô úy, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô úy.

Các pháp nhất vị, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng nhất vị.

Các pháp vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Các pháp vô sanh, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô sanh.

Các pháp vô diệt, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô diệt.

Hư không vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Nước trong biển lớn vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Núi Tu Di trang nghiêm, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng trang nghiêm.

Hư không vô phân biệt, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô phân biệt.

Sắc vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Thọ, tưởng, hành, thức vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Địa chủng vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Thủy chủng, hỏa chủng, phong chủng vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Không chủng vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên.

Như kim cang bình đẳng, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bình đẳng.

Các pháp vô phân biệt, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô phân biệt.

Pháp tánh bất khả đắc, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bất khả đắc.

Các pháp vô sở hữu bình đẳng, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô sở hữu bình đẳng.

Các pháp vô tác, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô tác.

Các pháp bất khả tư nghì, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bất khả tư nghì.

Ngay lúc ấy, Bồ Tát Đà Ba Luân, ngay tại chỗ ngồi, liền vào được các tam muội, như: Chư pháp bình đẳng tam muội – chư pháp vô úy tam muội – chư pháp nhất vị tam muội – chư pháp vô biên tam muội – chư pháp vô sanh tam muội – chư pháp vô diệt tam muội – hư không vô biên tam muội – đại hải thủy vô biên tam muội – Tu Di Sơn trang nghiêm tam muội – hư không vô phân biệt tam muội – sắc vô biên tam muội – thọ, tưởng, hành, thức vô biên tam muội – địa chủng vô biên tam muội – thủy chủng, không chủng, hỏa chủng, phong

chủng vô biên tam muội – như kim cang bình đẳng tam muội – chư pháp vô phân biệt tam muội – chư pháp bất khả tư nghì tam muội

Như vậy, có đến 600 vạn tam muội.

Phật bảo ngài Tu Bồ Đề: này Tu Bồ Đề! Như hôm nay, trong 3000 đại thiên thế giới, giữa chúng Tỷ Kheo Tăng vây quanh, ta lấy tướng như vậy, tướng mạo như vậy, danh tự như vậy mà thuyết Bát Nhã Ba La Mật.

Bồ Tát Tát Đà Ba Luân được 600 vạn tam muội thấy 10 phương chư Phật trong 3000 đại thiện thế giới, giữa chúng Tỷ Kheo Tăng vây quanh cũng lấy tướng như vậy, tướng mạo như vậy, danh tự như vậy, nên cũng thuyết Bát Nhã Ba La Mật như vậy.

Từ đấy trở về sau, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân được đa văn, được trí huệ bất khả tư nghì, tợ như nước trong biển lớn, thường chẳng xa rời chư Phật, thường sanh vào các cõi có Phật… dẫn đến trong mộng cũng chẳng lúc nào chưa từng thấy Phật cả. Khi hết thảy các nạn đều đoạn dứt, Bồ Tát này được tùy nguyện vãng sanh về các cõi Phật.

Này Tu Bồ Đề! Phải biết do nhân duyên Bát Nhã Ba La Mật mà chư Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu được hết thảy các công đức, được nhất thiết chủng trí,

Này Tu Bồ Đề! Bởi vậy nên chư Bồ Tát Ma Ha Tát muốn học 6 pháp Ba La Mật, muốn thâm nhập vào

trí huệ của chư Phật, muốn được nhất thiết chủng trí, phải thọ trì, đọc tụng, chánh ức niệm Bát Nhã Ba La Mật; Phải vì người rộng thuyết Bát Nhã Ba La Mật phải biên chép kinh quyển Bát Nhã Ba La Mật; Lại phải tôn trọng tán thán, dùng hương hoa… dẫn đến dùng kỷ nhạc cúng dường Bát Nhã Ba La Mật.

Vì sao? Vì Bát Nhã Ba La Mật là mẹ của 3 đời 10 phương chư Phật. Chư Phật trong 3 đời và trong 10 phương đều tôn trọng Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Sau khi ở tam muội ra, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt đến nới pháp tòa mà Bồ tát Tát Đà Ba Luân đã trang nghiêm sẵn. Khi Bồ Tát Đàm Vô Kiệt đã ngồi lên pháp tòa, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, vị trưởng giả nữ cùng 500 vị thị nữ đến trước Bồ Tát Đàm Vô Kiệt cung kính đầu mặt đảnh lễ, rồi đứng sang một bên.

Có 3 trường hợp đảnh lễ. Đó là:

• Cúi đầu đảnh lễ.

• Quỳ gối và cúi đầu đảnh lễ.

• Đầu mặt sát đất mà đảnh lễ.

Gieo đầu mặt sát đất mà đảnh lễ là lối đảnh lễ bậc nhất, gọi là thượng lễ. Người đời thường lấy đầu làm quý, cho chân là tiện. Như vậy lấy đầu mặt của mình gieo sát đất, dưới chân người là lối cung kính đảnh lễ vào bậc nhất vậy.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nhìn pháp tòa quét dọn, trang trí rất trang nghiêm, biết là do người từ phương xa đến. Người ấy chẳng tiếc thân mạng, cần khổ trong mọi công việc, chỉ vì muốn được nghe pháp. Lần trước Bồ tát Đà Ba Luân đã được gặp mặt Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, nhưng 2 vị Bồ Tát gặp nhau chưa được bao lâu, thì mặt trời đã xế bóng, và Bồ Tát Đàm Vô Kiệt lui vào cung để nghỉ.

Trong lần gặp gỡ này, Bồ Tát Đàm Vô Kiệt biết rõ Bồ tát Đà Ba Luân suốt 7 năm dài chờ đợi ngày được thầy truyền pháp, đã chẳng nằm ngồi, giữ tâm bất động, chẳng thối chuyển, quyết định chẳng còn nghi hối, nguyện nhất tâm kham thọ sự giáo huấn của thầy.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt thương xót Bồ Tát Đà Ba Luân vì pháp mà suốt 7 năm dài chờ đợi đã chẳng hề nằm ngồi, chẳng tiếc thân mạng, tự dùng dao bén đâm vào thân để lấy máu rửa đất nhằm trang nghiêm pháp tòa, nên đã vì Bồ Tát Đà Ba Luân dạy rằng: Này Thiện Nam tử! Ông hãy nhất tâm lắng nghe và tín thọ lời ta nói. Trước đây, ta đã đoạn đi chỗ nghi cho ông, khi ông muốn tìm hiểu về chỗ đến và chỗ đi của chư Phật. Nay ta muốn khai thị rõ thêm về thậm thâm Bát Nhã Ba La Mật và ta cũng sẽ vì ông nói về tướng của Bát Nhã Ba La Mật.

Bồ Tát nói tiếp: Các pháp bình đẳng, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bình đẳng.

Vì sao? Vì nhân và quả phải tương tợ nhau. Lúc ban đầu quán các pháp bình đẳng là tu nhân; Khi quyết định được Bát Nhã Ba La Mật bình đẳng là được quả.

Hỏi: Quán các pháp bình đẳng tức vào được Bát

Nhã Ba La Mật rồi, vì Bát Nhã Ba La Mật tức là bình đẳng. Như vậy cần gì phải phân biệt nhân và quả?

Đáp: Bát Nhã Ba La Mật cùng với các pháp tuy chỉ là nhất tướng, là chẳng phải hai, chẳng phải khác, nhưng người tu hành lúc ban đầu phải quán nhân bình đẳng, rồi sau đó mới thấy được quả bình đẳng. Như vậy, thấy hết thảy pháp bình đẳng tức là được Bát Nhã Ba La Mật bình đẳng.

Hỏi: Muốn nói tướng của Bát Nhã Ba La Mật, thì sao lại nói đến nhân bình đẳng?

Đáp: Vì chúng sanh chẳng thấy được tướng bình đẳng của Bát Nhã Ba La Mật, nên phải nói nhân bình đẳng trước. Nếu đã thấy nhân bình đẳng rồi, thì sẽ thấy rõ các pháp bất bình đẳng khi đã vào trong Bát Nhã Ba La Mật rồi chỉ là một tướng, chẳng phải hai tướng, chẳng phải khác tướng vậy.

Hỏi: Nếu nói hết thảy pháp chỉ là một tướng (nhất tướng), chẳng phải hai tướng, chẳng phải khác tướng, thì như vậy có thể thủ cái tướng “nhất tướng” đó chăng?

Đáp: Bát Nhã Ba La Mật thậm thâm, vi diệu. Nếu chẳng dùng các phương tiện diễn nói ra, thì chẳng sao biết rõ được. Bởi vậy nên, trước phải phân biệt nói “bất bình đẳng” là có phiền não sanh, có 3 độc tăng trưởng, khiến có ra thương ghét, thân thù; Phân biệt thương thân là thiện, ghét thù là bất thiện.

Bồ Tát quán hết thảy pháp đều bình đẳng; quán thương ghét bình đẳng, thân thù bình đẳng, chẳng có sanh tâm phân biệt.

Khi đã bình đẳng rồi, thì liền mở của phước đức, và đồng thời đóng kín các của thương ghét, thân thù. Bồ Tát an trú trong các pháp bình đẳng như vậy, nên diệt trừ được mọi sự chấp tâm, thủ tướng, mọi sự phân biệt, ức tưởng. Lúc bấy giờ, chỉ còn thấy các pháp bình đẳng, vô phân biệt; Thấy rõ “bình đẳng” tức là “không” và “không” tức là “bình đẳng”.

Thế nhưng có người biết được các pháp là bình đẳng, là không, mà lại chấp bình đẳng, chấp không, nên chẳng vào được Bát Nhã Ba La Mật.

Phải chẳng chấp tướng “bình đẳng”, chẳng chấp tướng “không”, mới rõ được chân tướng của Bát Nhã Ba La Mật. Vì sao? Vì Bát Nhã Ba La Mật là chẳng có hý luận. Phải ly cả 2 bên “bình đẳng” và “bất bình đẳng” mới là chân thật tướng của Bát Nhã Ba La Mật.

Hỏi: Bình đẳng là tướng của Bát Nhã Ba La Mật. Sao lại nói ly bình đẳng là tướng của Bát Nhã Ba La Mật?

Đáp: trong kinh nói, “Các pháp bình đẳng, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bình đẳng”. Thế nhưng, người tu chẳng nên chấp cái tướng bình đẳng ấy.

Bình đẳng là tự tướng ly. Hết thảy các pháp đều là tự tướng ly. Ly có nghĩa là như tướng, là vô tướng. Trước đây đã có nói “ly tướng”, “vô tướng” tức là bình đẳng tướng. Trong kinh nói, “Các pháp ly, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng ly”.

Nếu là ly tướng thì là trú trong không, mà trú trong không tức là trú bất động. Vì sao? Vì ở nơi thật tướng pháp, thì hết thảy các pháp đều bình đẳng, bất động; các

pháp hý luận bất động, các phiền não bất động… dẫn đến các pháp vô thường bất động vậy.

Trong kinh nói, “Các pháp bất động, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bất động”.

Nếu là bình đẳng, là ly, là bất động, thì cũng là vô niệm. Vì sao? Vì có niệm tức là có tướng, có chấp tướng. Phải là vô niệm mới là vô tướng vậy. Trong kinh nói, “Các pháp vô niệm, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô niệm”.

Nếu là bất động thì chẳng có đến, chẳng có đi, chẳng có sanh, chẳng có diệt. Trong kinh nói, “Các pháp vô sanh, vô diệt, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô sanh, vô diệt”.

Người có hý luận thì ở giữa đại chúng mới sanh sợ hãi, chẳng rõ được Niết Bàn mới sanh sợ hãi. Người nghe nói các pháp vô sanh, vô diệt mà chẳng sanh sợ hãi là người đã vào được pháp tánh, đã được vô sanh pháp nhẫn rồi vậy. Trong kinh nói, “Các pháp vô úy, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô úy”.

Khi đã vào được trong pháp tánh, thì biết rõ hết thảy pháp đều chỉ là một tướng (nhất tướng), chỉ là một vị (nhất vị) mà thôi. Trong kinh nói, “Các pháp nhất vị, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng nhất vị”.

Hỏi: Trên đã nói các pháp bình đẳng. Nay vì sao còn nói đến “nhất vị” làm gì nữa?

Đáp: trong “không” có thể có vị, có thể chẳng có vị.

Có người tu hành rồi mà còn có kiến chấp, còn chấp

tâm, còn thủ tướng, còn phân biệt trù lượng. Hạng người đó khi biết được các pháp là rốt ráo không, là rốt ráo bình đẳng, thì rất hoan hỷ, vui mừng, nhưng lại lấy đó làm vị. Ví như người đang bị nóng nực bức bách mà gặp được nước được gió, thì hoan hỷ, vui mừng, lấy đó làm vị.

Như vậy ở nơi không mà còn chấp không, thì vẫn còn có vị. Khi đã vào được nơi chân thật rốt ráo không, thì chẳng còn có vị nữa.

Nay nói đến “nhất vị” là nói Bồ Tát hành Bát Nhã Ba La Mật thì chỗ duyên và chỗ quán đều đồng một vị, nên gọi là “nhất vị”.

Bồ Tát ở nơi “không” có “đại không trí lực”, nên hết thảy các pháp tùy theo đó cũng đều là rốt ráo không.

Ví như trong một chảo đường phèn đang được nấu sôi, nếu bỏ những thứ đường khác vào, thì tất cả đều hoà hợp thành một vị duy nhất của đường phèn. Lại ví như nước từ trăm sông chảy dồn vào biển, đều hoà hợp với nhau và hòa hợp với nước biển để thành một vị duy nhất là vị mặn của nước biển.

Các pháp cũng là như vậy. Phàm phu thấy các pháp có khác nhau. Thế nhưng khi đã vào trong Bát Nhã Ba La Mật rồi, thì tất cả các pháp đều thành một vị.

Chấp có tướng là chấp “hữu”; chấp chẳng có tướng là chấp “vô”.

Người tu hành khi đã vào được thật quán, thấy hết các pháp là chẳng phải có, cũng là chẳng phải không,

nên nói là vô tướng, là vô tướng tướng vậy.

Nếu là vô tướng thì cũng tức là vô biên. Quán như vậy nên được “vô biên Bát Nhã Ba La Mật”. Trong kinh nói, “Các pháp vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên”.

Có thuyết nói “hữu biên” là có hai bên: Bên thường và bên đoạn; Bên ác và bên thiện; Bên thế gian và bên Niết Bàn v.v… Khi đã vào trong Bát Nhã Ba La Mật rồi, thì chẳng còn phân biệt có các biên như vậy nên gọi là “vô biên Bát Nhã Ba La Mật”

Lại có thuyết phân biệt có biên trước (tiền biên), có biên sau (hậu biên). Ví như nói thế gian vô thỉ là chẳng có biên trước (vô tiền biên); Vào vô dư Niết Bàn là có biên trước (tiền biên), chẳng có ra lại nữa là chẳng có biên sau (vô hậu biên) v.v…

Như vậy, người chấp thế gian, sợ Niết Bàn là người phân biệt có các biên. Trái lại, người đã vào trong Bát Nhã Ba La Mật rồi, thì chẳng thấy có các biên, nên nói hết thảy các pháp ở nơi thật tướng là chẳng có vào ra, chẳng có đến đi vậy.

Hỏi: Các pháp bình đẳng, các pháp ly đã là vô biên rồi. Như vậy cần gì phải nói riêng nữa?

Đáp: Đối với người đã biết rõ các pháp là bình đẳng, là ly thì chẳng cần phải nói. Nhưng đối với những người còn chấp tướng, còn chấp một bên, thì phải nói các pháp là vô biên.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt chẳng phải chỉ thuyết pháp cho một mình Bồ Tát Tát Đà Ba Luân. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân

cũng chẳng phải chỉ vì mình mà hỏi Bồ Tát Đàm Vô Kiệt. Đây là vì chúng sanh có tâm hành sai khác nhau, nên Bồ Tát Đàm Vô Kiệt phải dùng các nhân duyên thí dụ để chúng sanh thấy rõ Bát Nhã Ba La Mật cùng hết thảy các pháp đều là vô biên, như nói, “hư không vô biên, nước trong biển lớn vô biên, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng vô biên”.

Hỏi: Hư không là vô vi, là thường pháp, chẳng có thể tìm được biên bờ, nên nói là hư không vô biên. Còn biển lớn ở trong 4 châu thiên hạ bao quanh núi Tu Di; Nước trong biển lớn có thể đo lường được. Vì sao lại nói nước trong biển lớn là vô biên?

Đáp: Phải hiểu “vô biên” theo 2 nghĩa:

• Thật sự là chẳng có biên bờ, nên gọi là vô biên.

• Thật sự là có biên bờ, nhưng vì mênh mông, chẳng thế suy lường được, nên gọi là vô biên.

Dùng thuyền có thể vượt qua biển nhỏ; Còn biển lớn quá mênh mông, chẳng có thể dùng thuyền vượt qua được, chỉ dùng thần thông mới vượt qua được, nên gọi biển lớn là vô biên vậy.

Ví như hàng ngoại đạo tu thiền định chỉ có thể đến các cõi trời Dục giới, Sắc giới hoặc Vô Sắc giới, nên chỉ ví như người vượt qua biển nhỏ. Hàng ngoại đạo do còn chấp tâm, do chưa phá được ngã tâm, nên chẳng có thể vượt qua được biển lớn “3 cõi”.

Các bậc Thánh Hiền đã được đầy đủ trí huệ, đã phá được các tà tướng, đã vào được thật tướng pháp, mới có thể vượt qua được biển lớn “3 cõi” vậy.

Hỏi: Núi Tu Di chỉ có một sắc. Như vậy vì sao nói, “Núi Tu Di trang nghiêm”?

Đáp: Trong các bộ luận Lục Túc và A Tỳ Đàm đều có nói, “Núi Tu Di ở bốn bên đều có thành 7 báu trang nghiêm. Nếu có các loài chim ở các nơi khác bay đến, thì đều biến thành một sắc. Có hai anh em Long Vương tên là Nan Đà và Bà Nan Đà dùng thân doanh vây trên đỉnh núi 7 vòng. Có 33 cung điện nguy nga, có thành 7 lớp gọi tên là Hỷ Kiến. Thành Hỷ Kiến có 999 cửa; Ở mỗi cửa đều có 16 vị quỷ thần hung mạnh, mặc y phục màu xanh, trấn giữ. Trong thành có chỗ gò cao; trên gò cao có xây cung điện gọi tên là Tối Thắng; Bốn bên cung điện có bốn khu vườn. Lại có hòn núi tên là Du Càn Đà, là nơi của bốn vị vua Trời (Tứ Thiên Vương) ở. Lại có 4 biển lớn; Nơi đây các loài A Tu La cùng các Long Vương dùng làm cung điện. Núi Du Càn Đà có đỉnh cao gọi tên là Cửu Bảo Sơn; có mặt trăng, mặt trời, 5 vị sao cùng 28 vị tinh tú khác đoanh vây hòn núi này, tạo nên cảnh trang nghiêm, hùng vĩ. Các vật trang trí như vậy nhìn rất trang nghiêm, nhìn mãi chẳng có nhàm chán.

Cũng như vậy, Bát Nhã Ba La Mật có quả báo 6 pháp Ba La Mật rất trang nghiêm. Nếu hành Bát Nhã Ba La Mật mà chưa đầy đủ, thì thọ được các quả báo Chuyển Luân Vương, Phạm Vương, Đế Thích cùng các quả báo khác ở các cõi trời. Nếu hành Bát Nhã Ba La Mật đầy đủ, thì thọ các quả Thanh Văn, qủa Bích Chi Phật, và Bồ Tát địa.

Như vậy, khi chưa đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật, thì có quả Chuyển Luân Thánh Vương, các quả Thiên Vương

trang nghiêm; Khi hành đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật, thì có các đạo quả trang nghiêm.

Núi Tu Di, ở kiếp sơ, có gió thổi bốn bên, tụ đất lại làm thành núi. Lại có gió thổi khiến cho đất trở nên kiên cố, hóa thành các thứ trân bảo.

Cũng như vậy, Bát Nhã Ba La Mật do hết thảy các thiện pháp kiên cố vào bậc nhất hòa hợp mà thành.

Núi Tu Di ở 4 bên có gió mạnh thổi mãi; Ở trong biển lớn bao quanh núi có sóng nhồi. Thế nhưng sức gió, sức sống chẳng sao làm lay động núi Tu Di.

Cũng như vậy, Bát Nhã Ba La Mật rất kiên cố. Các hàng ngoại đạo tà kiến các loài ác ma chẳng sao làm lay động được.

Trên đỉnh núi Tu Di có 4 vị vua trời sống trong 4 khu vườn rộng rãi. Người đến được nơi đây sẽ hưởng được các thứ diệu dục lạc. Cũng như vậy, người hành Bát Nhã Ba La Mật đầy đủ sẽ lên được đỉnh của Bát Nhã Ba La Mật, ở nơi các vườn thiền định, hưởng được thiền định lạc vi diệu.

Các loài chim khi bay đến núi Tu Di đều biến thành một sắc.

Cũng như vậy, các pháp khi vào được trong Bát Nhã Ba La Mật rồi đều trở thành một tướng (nhất tướng), trở thành chẳng có tướng (vô tướng).

Ví như hư không vô phân biệt, thì trong ngoài, xa gần, tịnh uế… đều bình đẳng, vô phân biệt.

Cũng như vậy, Bát Nhã Ba La Mật vô phân biệt. Các pháp vào trong Bát Nhã Ba La Mật đều vô phân biệt, nên trong ngoài, thiện ác… đều bình đẳng. Phân biệt nói 5 ấm vô biên là nói 5 ấm thường có trong khắp thế gian.

Cũng như vậy, Bát Nhã Ba La Mật chẳng xa rời 5 ấm, vì 5 ấm thật tướng tức là Bát Nhã Ba La Mật.

Hết thảy các sắc pháp nếu được chia sẻ sẽ trở thành vi trần, trở thành vô phân vô lượng (chẳng thể phân, chẳng thể lượng). Như vậy các sắc pháp đều là vô hình, vô sắc, vô biên. Chẳng có bờ bên này, bờ bên kia( chẳng có bỉ thử)

“Vô biên Bát Nhã Ba La Mật” cũng là như vậy. Các pháp phân biệt, sắc pháp cùng vô sắc pháp, khi đã vào trong Bát Nhã Ba La Mật đều chẳng có biên bờ, chẳng có phân biệt. Bởi vậy nên nói, “Sắc vô biên, thì Bát Nhã Ba La Mật cùng vô biên”.

Đối với địa chủng, thủy chủng, hỏa chủng, phong chủng, không chủng, thức chủng cũng là như vậy.

Ví như 4 vị vua Trời Chấp Kim Cang, mà chẳng có thương ghét; Chỉ tùy theo chỗ dụng mà phá nát tất cả.

Cũng như vậy, các đức Phật có “nhất thiết trí tam muội” thường phá sạch các kiết sử phiền não, diệt tận các tập khí, nên gọi là tam muội, đó là “Như Kim Cang Tam Muội”.

“Như Kim Cang Tam Muội” tương ứng với trí huệ, quán hết thảy các pháp bình đẳng như vậy.

Người thế gian do bị phiền não che tâm, nên phân biệt có các pháp riêng khác. Các bậc thánh, khi được Bát Nhã Ba La Mật rồi, dùng pháp “không” để phân biệt ức tưởng các pháp, nên vào được 3 giải thoát môn “không, vô tướng và vô tác”. Lúc bấy giờ, các ngài đã phá hết thảy các pháp tướng, nên chẳng còn ưu bi sầu khổ nữa; Các ngài chẳng còn chấp các pháp tướng, vì biết rõ các pháp tánh là bất khả đắc. Hết thảy các pháp đều theo nhân duyên sanh, nên chẳng có tự tánh, ngay từ căn bản là quyết định chẳng thật có. Vì các pháp đều theo nhân duyên hoà hợp sanh, nên khi các duyên chưa hòa hợp là không, khi có các duyên hòa hợp mới thành có. Như vậy là trước không, nay theo nhân duyên hòa hợp mà có, nên là chẳng có tự tánh vậy.

Các pháp theo nhân duyên sanh, tánh của các pháp là pháp tánh. Hết thảy các pháp hữu vi cũng như vô vi đều là chẳng có tự tánh, đều là bất khả đắc. Bát Nhã Ba La Mật cũng là như vậy.

Bất khả đắc cũng tức là vô sở hữu; Vô sở hữu cũng tức là bình đẳng. Vì sao? Vì “có” mới phân biệt, “không” thì chẳng có phân biệt.

Ví như hương chiên đàn khi được đốt lên thì mới phân biệt được khói của hương chiên đàn thơm; Khi khói đã diệt rồi, thì chẳng còn phân biệt nữa, bởi vậy nên nói các pháp là vô tác; Chúng sanh là không, các pháp cũng là không; Chúng sanh và các pháp đều là vô tác.

Ví như nói lửa cháy, gió động, thức hay biết v.v… thì tất cả các sự việc ấy đều là pháp; Mỗi mỗi tợ như có tự lực riêng, nhưng thực ra đều là vô sắc, vô hình, đều là

không, là vô tác cả. Dẫn đến nhất thiết chủng trí cũng là như vậy.

Trước đây đã nói chúng sanh là vô tác giả, nay rộng nói các pháp đều là vô sở tác cả.

Hết thảy các pháp bình đẳng là bất khả tư nghì. Vì sao? Vì hết thảy các pháp đều chẳng thể quyết định là thường hay là vô thường, là khổ hay là lạc, là thật hay là hư, là có ngã hay là vô ngã, là sanh diệt hay là bất sanh diệt, là ly hay là bất ly, là hữu hay là vô.

Hết thảy các pháp tuy có phân biệt sai khác, nhưng tất cả đều bất khả tư nghì. Vì sao? Vì sao tâm chúng sanh ức tưởng, phân biệt mà sanh ra có các pháp. Thật ra thật tánh của các pháp vượt qua khỏi tâm lượng của chúng sanh, vượt qua ngoài danh tự ngữ ngôn. Các bậc Thánh Hiền chẳng có thể hành được, chẳng có thể đến được, nên gọi là bất khả tư nghì. Bát Nhã Ba La Mật cũng là như vậy.

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân ở ngay tại chỗ nghe như vậy, liền được vô lượng tam muội.

Hỏi: Trước đây Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã biết các pháp đều là không, là vô sở hữu. Như vậy vì sao ngài phải cần khổ suốt 7 năm chờ thấy được Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nghe thuyết pháp, mới được lợi ích?

Đáp: Trước đây Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã được các tam muội, đã thấy được các đức Phật ở khắp 10 phương, nhưng vì còn quý trọng Bát Nhã Ba La Mật, quý trọng chư Phật, nên sanh chấp tướng.

Nay, sau 7 năm dài chờ đợi, được thấy Bồ Tát Đàm Vô Kiệt, vừa ra khỏi các tam muội, đã vì mình thuyết Bát Nhã Ba La Mật, nên ngài mới phá được các tâm chấp, biết rõ hết thảy các pháp đều là tự tánh không, chẳng phải Bát Nhã Ba La Mật khiến cho thành không.

Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nói, “các pháp bình đẳng, nên biết Bát Nhã Ba La Mật cũng bình đẳng; Các pháp ly, các pháp bất khả tư nghì v.v…, nên phải biết Bát Nhã Ba La Mật cũng ly, cũng bất khả tư nghì v.v…”. Do nghe thuyết như vậy nên Bồ Tát Tát Đà Ba Luân chẳng còn khinh thường các pháp, chẳng còn chỉ quý trọng Bát Nhã Ba La Mật như trước. Vì sao? Vì chỉ quý trọng Bát Nhã Ba La Mật mà khinh thường các pháp khác là cấu chấp Bát Nhã Ba La Mật vậy. Bát Nhã Ba La Mật là rốt ráo thanh tịnh, đem lại nhiều lợi ích, nhưng chẳng nên chấp tướng Bát Nhã Ba La Mật. Nếu hành Bát Nhã Ba La Mật mà còn sanh tâm chấp Bát Nhã Ba La Mật, thì cũng chỉ ví như vàng nấu chảy, tuy rất quý nhưng chẳng thể nhúng tay vào hay cầm nắm được. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân được sự giáo hóa của Bồ Tát Đàm Vô Kiệt như vậy, nên đoạn được tâm chấp chấp Bát Nhã Ba La Mật, liền được các pháp bình đẳng và vào được vô lượng tam muội.

Mỗi câu của Bồ Tát pháp sư nói ra đều có tác dụng dẹp tan tâm tán loạn của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân, chỉ còn lưu lại trí huệ “không” gọi là tam muội. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nghe lời thầy dạy được nhất tâm, chẳng tán loạn, nên trí huệ biến thành tam muội. Ví như cây đèn bị gió chẳng sao chiếu sáng tỏ được. Nếu được che kín gió, thì đèn sẽ chiếu sáng tỏ rất nhiều, tỏa sáng khắp 4 bên.

Trước đây Bồ Tát Tát Đà Ba Luân bị tâm dục giới làm

tán loạn, nên chẳng thành tựu được lực trí huệ. Sau 7 năm chờ đợi, được nghe Bồ Tát Đàm Vô Kiệt thuyết Bát Nhã Ba La Mật, ngài đã tận phá được các phiền não, thành tựu lực trí huệ vào được vô lượng tam muội.

Ví như nước tuy lỏng nhưng có thể trở thành những tảng băng kiên cố. Khi chưa có gió lạnh thổi đến, thì nước chưa có thể thành băng được, khi gặp gió lạnh nước đông lại thành băng. Các tảng băng kiên cố có đủ sức gánh vác những vật nặng đặt lên trên.

Cũng như vậy, sau như nghe Bồ Tát Đàm Vô Kiệt thuyết Bát Nhã Ba La Mật. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã được trí huệ sáng suốt, đã vào được 600 vạn tam muội, đã vào được nơi thật tướng pháp, đã thấy hết thảy các pháp bình đẳng, vô phân biệt. Như vậy là từ nơi tâm thiền định của Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã khởi sanh lực trí huệ. Lực trí huệ đó đã biến thành quả báo tam muội ở đời này và cả ở đời sau.

Lúc bấy giờ, Phật bảo ngài Tu Bồ Đề : Như hôm nay, giữa chúng Tỷ Kheo Tăng vây quanh, ta lấy tướng như vậy, tướng mạo như vậy, danh tự như vậy mà thuyết Bát Nhã Ba La Mật . Bồ Tát Tát Đà Ba Luân theo Bồ Tát Đàm Vô Kiệt nghe pháp, được 600 vạn tam muội cũng thấy được các đức Phật , ở trong khắp 10 phương, cũng lấy tướng như vậy, tướng mạo như vậy, danh tự như vậy , nên cũng thuyết Bát Nhã Ba La Mật như vậy.

Này Tu Bồ Đề ! Từ sau khi thâm ái phát lạc, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đã tu tập nhiều pháp môn, rộng học nhiều

kinh, nên đã được trí huệ, đã văn bất khả tư nghì. Cũng như A Nan, Bồ Tát Tát Đà Ba Luân nghe lời thuyết pháp rồi thì liền ghi nhớ, trọn chẳng hề quên sót. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân được trí huệ, đa văn mênh mông như nước trong biển lớn, nên dù ở trong thế gian mà thường chẳng ly các đức Phật. Đây là quả báo ở đời này khi xả báo thân, Bồ Tát ấy đã thường sanh về các nước Phật, tu hành niệm Phật tam muội, trọn chẳng ly các đức Phật. Các nhân địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, cũng như các nhân Trời, Người, A Tu La đã tận diệt, nên Bồ Tát ấy tùy ý vãng sanh về các cõi Phật. Đây là do thâm nhập Bát Nhã Ba La Mật , do tu tập vô lượng công đức, nên Bồ Tát ấy chẳng còn tùy nghiệp dẫn sanh như vậy. Ví như vị trưởng giả hào hiệp hết lập hội từ thiện này, lại lập hội từ thiện khác. Bồ Tát Tát Đà Ba Luân đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, cúng dường chư Phật, tu tập vô lượng công đức, và độ thoát vô lượng chúng sanh.

Hiện nay, Bồ Tát ấy đang ở cõi nước của Phật Đại Lôi Âm, tịnh tu phạm hạnh, hành Bồ Tát đạo . Người muốn cầu Phật đạo phải theo như Bồ Tát Tát Đà Ba Luân mà cầu

Vì sao?

Vì người cầu Phật đạo phải giữ tâm kiên cố, chẳng lay chuyển như Bồ Tát Tát Đà Ba Luân ; Phải biết rõ nhân duyên thành tựu hết thảy công đức là tận trừ tội cấu, giữ tâm thanh tịnh. Bồ Tát tu tại gia hay xuất gia đều phải hành như vậy.

Do giữ tâm thanh tịnh mà thành tựu được hêt thảy công đức, được đầy đủ 6 pháp Ba La Mật; từ sơ địa lên đến thất địa được vô sanh pháp nhẫn , từ bát địa lên thập

địa được thâm nhập trí huệ Phật, được nhất thiết chủng trí, được Vô Lượng Bồ Đề … dẫn đến thành tựu làm Phật. Lúc bấy giờ, ở nơi hết thảy các pháp đều được tự tại. Bởi vậy nên người cầu Phật đạo phải thọ trì Bát Nhã Ba La Mật ; phải dùng hương hoa, kỹ nhạc … cúng dường Bát Nhã Ba La Mật .

Ngài Tu Bồ Đề thường ái lạc “ không hạnh” , do nghe Phật thuyết Bát Nhã Ba La Mật mà được “ vô tránh tam muội” .

Còn ngài A Nan được “văn trì đà la ni”, lại thường thân cận, thường theo hầu bên Phật, nên ở phẩm Chúc Lụy sau đây rộng nói về ngài A Nan.

Phẩm thứ chín mươi

Chúc Luỵ

(Phó Chúc)

KINH :

Lúc bấy giờ, Phật bảo ngài A Nan rằng: Này A Nan! Ý ông nghĩ sao? Phật có phải là đại sư của ông chăng? Ông có phải là đệ tử của Phật chăng?

Ngài A Nan bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Phật là đại sư của con. Đấng Thiện Thệ là đại sư của con. Con là đệ tử của Phật.

Phật dạy: Đúng như vậy, đúng như vậy! Này A Nan ! Ta là bậc đại sư của ông. Ông là đệ tử của ta. Nếu là đệ tử của ta, thì phải làm như chỗ ông đã làm.

Này A Nan ! Ông đã dùng các nghiệp thân, khẩu và ý từ hoà cúng dường ta, cũng thường làm theo như ý của ta, chẳng có sai trái.

Này A Nan ! Hiện tại ông ái kính, cung cấp cúng dường thân ta với tâm thường thanh tịnh. Sau khi ta diệt độ, tất cả sự ái kính, cung cấp, cúng dường đó ông phải dành cho Bát Nhã Ba La Mật. Nay ta đem Bát Nhã Ba La Mật chúc luỵ cho ông.

Phật ba phen chúc luỵ như vậy.

Này A Nan ! Ông chớ có quên, chớ có để mất, chớ nên làm cho hạt giống Phật đoạn mất ở đời sau.

Này A Nan ! Khi nào Bát Nhã Ba La Mật còn ở đời, thì phải biết thời gian ấy xem như vẫn có Phật ở đời và đang thuyết pháp.

Này A Nan ! Nếu có người nào biên chép, thọ trì, đọc tụng, chánh ức niệm, cung kính, tôn trọng, tán thán, cúng dường Bát Nhã Ba La Mật, lại vì người khác rộng nói Bát Nhã Ba La Mật, thì phải biết người ấy thường chẳng rời thấy chư Phật, thường chẳng rời nghe pháp, thường thân cận chư Phật.

Phật thuyết xong Bát Nhã Ba La Mật rồi, Bồ Tát Di Lặc và các Bồ Tát Ma Ha Tát khác, các ngài Huệ

mạng tu Bồ Đề, Huệ mạng Xá Lợi Phất, Ma Ha Mục Kiền Liên, Ma Ha Ca Diếp, Phú Lâu Na Di Đa La Ni Tử, Ma Ha Câu Hy La, Ma Ha Ca Chiên Diên và ngài A Nan cùng toàn thể đại chúng, gồm tất cả thế gian, Trời, Người, A Tu La, Càn Thát bà v.v... đều rất vui mừng.

LUẬN :

Hỏi : Phật đã đoạn các pháp ái, đã được nhất thiết chủng trí, đã được Niết Bàn, chẳng còn chấp tâm, chẳng còn thủ tướng. Như vậy, vì sao Phật lại dùng các nhân duyên chúc luỵ Bát Nhã Ba La Mật cho ngài A Nan, tợ như vẫn còn chấp pháp ấy.

Đáp : Các đức Phật có tâm đại từ bi, từ khi sơ phát tâm cho đến khi vào Niết Bàn, trọn chẳng xả ly chúng sanh. Ở giữa 2 cây Sa La song thọ, Phật đã nhập kim cang tam muội, phá nát thân thành xá lợi để cho chúng sanh đời sau cúng dường, huống nữa là kinh điển Bát Nhã Ba La Mật thậm thâm vi diệu, có nhiều lợi ích cho chúng sanh, mà Phật chẳng chúc luỵ lại hay sao ?

Lại nữa, vì ngài A Nan chưa ly dục, chưa biết rõ Bát Nhã Ba La Mật có thế lực lớn, đem lại quả báo bất khả tư nghì, lợi ích vô cùng tận, nên Phật mới ân cần phó chúc cho ngài A Nan rằng, "Ông chớ có quên, chớ để mất, chớ làm cho giống Phật đoạn mất ở đời sau".

Dù ở nơi các pháp chẳng còn có ghét thương (tắng ái), dù vẫn thường ở trong tướng tịch diệt, nhưng Phật cũng phải chúc luỵ Bát Nhã Ba La Mật cho ngài A Nan, để lưu truyền lại cho chúng sanh ở đời sau.

Hỏi : Ngài A Nan chỉ là vị Thanh Văn. Vì sao Phật đem Bát Nhã Ba La Mật chúc luỵ cho ngài A Nan, mà chẳng đem chúc luỵ cho Bồ Tát Di Lặc và các Bồ Tát Ma Ha Tát khác ?

Đáp : Ngài A Nan thường ở bên cạnh Phật, thân cận, cúng dường Phật, nên được nghe tất cả những lời Phật dạy. Ngài A Nan đã được văn trì đà la ni, nên một phen được nghe Phật thuyết pháp liền ghi nhớ, chẳng hề quên sót. Ngài A Nan là em của Phật, có rất nhiều người biết đến. Ngài A Nan có nhiều trí huệ, lừng danh trong khắp cả 4 chúng, thường theo Phật chuyển pháp luân, thường được gọi là vị đệ tam sư, chuyển pháp luân.

Lại nữa, khi có được 6 thần thông, có được ba minh giải thoát rồi, ngài A Nan sẽ là vị thầy của 500 vị A La Hán.

Bởi các nhân duyên vậy, nên Phật chúc luỵ Bát Nhã Ba La Mật cho ngài A Nan, mà chẳng có chúc luỵ cho các vị khác.

Nhân đây, cũng nên biết rằng ngài Xá Lợi Phất xả thọ mạng sớm, diệt độ trước Phật, nên Phật chẳng chúc luỵ cho ngài. Còn Bồ Tát Di Lặc cùng chư Bồ Tát Ma Ha Tát khác, thì sau khi Phật diệt độ rồi, sẽ đi đến các cõi khác, để giáo hoá chúng sanh. Bồ Tát Di Lặc sẽ lên cõi trời Đâu Suất; Bồ Tát Duy Ma Cật, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi ... cũng sẽ đi đến các cõi nước mà các ngài có duyên với chúng sanh để giáo hoá họ.

Lại nữa, Phật đã biết các vị Bồ Tát Ma Ha Tát đã thâm nhập vào Bát Nhã Ba La Mật, nên chẳng cần phải chúc luỵ Bát Nhã Ba La Mật cho chư vị Bồ Tát Ma Ha Tát

nữa; còn ngài A Nan là Thanh Văn, theo pháp Tiểu Thừa, nên cần phải ân cần chúc luỵ vậy.

Hỏi : Như vậy, vì sao Phật lại đem kinh Pháp Hoa và các kinh Phương Đẳng khác phó chúc cho các vị Bồ Tát ?

Đáp : Có thuyết nói khi Phật thuyết các pháp thậm thâm, chẳng có để cho hàng Thanh Văn nghe.

Ví như khi Phật thuyết kinh Bất Khả Tư Nghì Giải Thoát, tuy lúc bấy giờ có 500 vị A La Hán ở bên cạnh Phật, mà các ngài chẳng có nghe gì hết, hoặc có nghe mà chẳng thâm nhập vào được.

Bởi vậy nên Phật phải chúc luỵ các Kinh đó cho hàng Bồ Tát.

Hỏi : Nếu nói chẳng có pháp gì thậm thâm hơn Bát Nhã Ba La Mật, thì vì sao Phật lại đem Bát Nhã Ba La Mật chúc luỵ cho ngài A Nan, và đem các Kinh khác chúc luỵ cho hàng Bồ Tát Ma Ha Tát ?

Đáp : Bát Nhã Ba La Mật tuy thậm thâm vi diệu, nhưng chẳng phải là pháp bí mật như kinh Pháp Hoa và một số kinh Đại Thừa khác.

Ví như trong kinh Pháp Hoa có nêu trường hợp các vị A La Hán được thọ ký làm Phật. Các Bồ Tát Ma Ha Tát là những người thọ trì, ứng dụng Bát Nhã Ba La Mật, mà nay Phật nói A La Hán được thọ ký làm Phật thì đây quả thật là pháp bí mật của Phật vậy.

Phật là bậc đại y vương, nên đã có thể dùng chất độc để làm thuốc trị bệnh vậy.

Trước đây đã có nói đến hai lối thuyết Bát Nhã Ba La Mật. Đó là :

- Vì hàng Thanh Văn mà thuyết.

- Vì hàng Bồ Tát thập địa mà thuyết. Trong trường hợp này thì hàng Bồ Tát cửu địa còn chẳng nghe được, huống nữa là hàng Bồ Tát sơ phát ý.

Nếu nói về tổng tướng của Bát Nhã Ba La Mật, thì hàng Bồ Tát cửu địa ... dẫn đến hàng Bồ Tát sơ phát ý, cũng như hàng Thanh Văn đều có thể nghe được. Thế nhưng tuỳ theo đối tượng nghe pháp mà Phật thuyết Bát Nhã Ba La Mật có sâu có cạn sai khác nhau.

Bởi vậy nên việc đem Bát Nhã Ba La Mật chúc luỵ cho ngài A Nan cũng là hợp lý, chẳng có gì sai trái.

Hỏi : Trước đây ở phẩm 66, Phật nhiếp thần lực cho đại chúng thấy được cõi nước của Phật A Súc Bệ, thấy được Phật ấy đang thuyết kinh Bát Nhã Ba La Mật cho hàng Tỷ Kheo Tăng nghe, và Phật đã chúc luỵ Bát Nhã Ba La Mật cho ngài A Nan rồi. Nay vì sao ở phẩm 90 này Phật lại đem Bát Nhã Ba La Mật chúc luỵ cho ngài A Nan thêm một lần nữa ?

Đáp : Trong Bồ Tát đạo phân biệt có 2 :

- Bát Nhã Ba La Mật đạo.

- Phương tiện đạo.

Trước đây thuyết về thể của Bát Nhã Ba La Mật, nên Phật đã một lần chúc luỵ. Nay thuyết về phương tiện của Bát Nhã Ba La Mật , nên Phật lại chúc luỵ thêm một lần nữa.

Ở phẩm 66 trước đây chỉ nói về thể của Bát Nhã Ba La Mật; Nay nói về phương thức sử dụng lực phương tiện

Bát Nhã Ba La Mật là chỗ mà hàng Tiểu Thừa chẳng biết đến, nên phải nói riêng.

Ví như người thợ vàng dùng các phương tiện tinh vi để từ một chất vàng làm ra đồ trang sức, có tên và dụng khác nhau.

Bồ Tát được thật tướng Bát Nhã Ba La Mật rồi, biết rõ hết thảy pháp đều là không, là vô sở hữu, là tướng tịch diệt. Vì Bồ Tát chẳng muốn diệt độ, nên dùng các lực phương tiện tự nghĩ rằng, "Hết thảy pháp đều là tánh không, Niết Bàn cũng là tánh không. Ta nay ở nơi Bồ Tát đạo chưa có được đầy đủ các công đức, nên ta chớ nên vội vào Niết Bàn; Bao giờ được đầy đủ các công đức rồi, ta mới nên thủ chứng Niết Bàn". Bồ Tát dùng các lực phương tiện, quán Nhị thừa địa, vào Bồ Tát vị; Trú trong Bồ Tát vị, Bồ Tát biết thậm thâm vi diệu Bát Nhã Ba La Mật là pháp chẳng có thể dùng ngữ ngôn, văn tự để diễn bày, nhưng vẫn dùng ngữ ngôn, văn tự để giáo hoá chúng sanh. Bồ Tát biết rõ các pháp là không, là vô sở hữu, mà vẫn trở lại trong thế gian, dùng 6 pháp Ba La Mật cùng các thiện pháp khác, để dạy chúng sanh về pháp không, mà vẫn chẳng chấp không. Có như vậy mới có thể thành tựu được 4 việc. Đó là : Trừ được tà kiến; Trừ được nghi hối; Chưa vội vào Niết Bàn; Chưa vội làm Phật. Như vậy mới có thể vào trong các đạo chúng sanh, dùng các phương tiện giáo hoá họ.

Lại nữa, Bát Nhã Ba La Mật làm nhiều lợi ích cho chúng sanh, là đại pháp bảo. Phật biết rõ sau khi ngài diệt độ rồi, sẽ có rất nhiều kẻ oán tặc muốn phá hoại Bát Nhã Ba La Mật, nên mới thuyết phẩm chúc luỵ này, để người

đời sau biết giữ gìn pháp bảo này.

Hỏi : Vì sao chỉ chúc luỵ, mà phải ân cần, phải trịnh trọng như vậy ?

Đáp : Đây là Phật muốn tuỳ thuận pháp thế gian, để phương tiện dẫn đạo chúng sanh.

Ví như người lái buôn đường xa, trước khi lên đường phải đem các tài vật quý báu phó chúc lại cho con. Vì người con chưa biết được giá trị của các bảo vật, nên người lái buôn phải ân cần, trịnh trọng phó chúc cho con mình như vậy. Người con nghe được lời phó chúc của cha sẽ tuyệt đối tuân theo, ra sức giữ gìn các bảo vật.

Cũng như vậy, Phật chọn ngài A Nan là đệ tử có tín tâm kiên cố, chẳng có chút hiềm nghi, để phó chúc. Vì sao ? Vì nếu đem Bát Nhã Ba La Mật phó chúc cho những người khác, chưa có được tín tâm kiên cố, thì họ sẽ nghĩ rằng, "Phật tự xưng tán pháp bảo của Phật". Do suy nghĩ như vậy, nên sanh nghi, khiến chẳng giữ vững được niềm tin.

Có thuyết nói rằng, "Ở phẩm 66 trước đây, Phật nói tịch diệt là chẳng có hý luận; Nói ở trong nhất thiết chủng trí quyết định là chẳng có pháp có thể thủ; Nên nhiều người chẳng cho Bát Nhã Ba La Mật quý". Nay Phật đem Bát Nhã Ba La Mật ân cần phó chúc, thì biết rằng mặc dù Phật chẳng có chấp pháp không, nhưng vì chúng sanh ái niệm, tôn trọng Bát Nhã Ba La Mật, xem Bát Nhã Ba La Mật có thâm ân đối với họ, nên mới ân cần phó chúc như vậy.

Lại có thuyết nói, "Phật muốn thể hiện trung đạo, nên phó chúc". Vì sao ? Vì trước đây Phật dùng pháp "không"

để ngăn sự chấp về hữu biên. Nhưng lại sợ chúng sanh đoạ về chấp vô biên, nên đã ân cần phó chúc nhằm phá chấp về vô biên. Như vậy là ở nơi trung đạo. Nếu có người gọi Phật là ái trước Bát Nhã Ba La Mật, thì Phật đã nêu rõ các nhân duyên nói Bát Nhã Ba La Mật là tướng không. Nếu có người gọi Phật là đoạ về đoạn diệt, thì Phật đã ân cần phó chúc Bát Nhã Ba La Mật. Như vậy là ly cả hai biên rồi vậy.

Hỏi : Phật biết rõ ngài A Nan là đệ tử. Như vậy vì sao còn hỏi ngài A Nan rằng, "Ta có phải là đại sư của ông chăng ? Ông có phải là đệ tử của ta chăng" ?

Đáp : Phật có nhiều đệ tử ác, như ông Tu Na Lợi Đa La có ít nhân duyên mà vẫn làm đệ tử; Muốn ở trong Phật pháp mà lại làm nghề bắn tên.

Phật chẳng muốn vì hạng người như vậy nói là đệ tử, vì khi có ai hỏi thì họ liền phản giới, nói rằng, "Tôi chẳng phải là đệ tử Phật".

Lại ví như ông Tu Thi Na chỉ nghe trộm pháp mà cũng tự xưng là đệ tử.

Như vậy có nhiều người mang danh đệ tử Phật, mà thật sự chẳng phải là đệ tử Phật vậy.

Lại nữa, hàng ngoại đạo nói ngài A Nan chưa được đạo, đã từng là đệ tử của họ; Nay vì thường gần bên Phật, vì là thân tộc của Phật nên được làm thị giả vậy thôi.

Bởi các sự việc như vậy, nên trước đại chúng, Phật phải hỏi ngài A Nan rằng, "Ta có phải là đại sư của ông chăng ? Ông có phải là đệ tử của ta chăng ?".

Đã là chân đệ tử của Phật, thì phải tuỳ theo lời Phật dạy. Bởi vậy nên muốn cho đại chúng tin, ngài A Nan đáp lại, "Phật là đại sư của con, con là đệ tử của Phật".

Phật dạy : Đúng như vậy. Nếu là đệ tử của ta thì phải làm như chỗ ông đã làm. Ông đã dùng các nghiệp thân, khẩu và ý từ hoà, cúng dường ta, thường là theo ý ta, chẳng có sai trái. Có đệ tử tâm rất tốt, nhưng thân, khẩu và ý chẳng có từ hoà, nên chẳng xứng đáng làm đệ tử của ta. Có đệ tử thân khẩu ý từ hoà mà tâm chẳng được tốt cũng chẳng đáng làm đệ tử của ta. Ông đã làm đầy đủ các sự việc để được xứng đáng là đệ tử của ta.

Phật lại dạy tiếp : Hiện tại ông ái kính, cung cấp, cúng dường thân ta, với tâm thường thanh tịnh. Sau khi ta diệt độ rồi, tất cả các sự ái kính, cung cấp, cúng dường đó ông phải dành cho Bát Nhã Ba La Mật.

Hỏi : Bát Nhã Ba La Mật là thầy của chư Phật. Vì sao ngài A Nan chưa cung kính, cúng dường bậc thầy của Phật, mà lại cung kính, cúng dường Phật ?

Đáp : Ngài A Nan tuy đã được sơ quả Tu Đà Hoàn, nhưng chưa được lậu tận, nên chưa biết rõ được Bát Nhã Ba La Mật thâm sâu như Phật.

Trước hết, Phật bảo ngài A Nan rằng, "Hiện tại ông ái kính, cung cấp, cúng dường thân ta".

Vì sao ? Vì thân Phật có 32 tướng tốt, có 80 vẻ đẹp, có sắc vàng kim, có đại quang minh, khiến mọi người trông thấy đều ái kính.

Sau đó Phật bảo ngài A Nan rằng, "Sau khi ta diệt độ, tất cả các sự ái kính, cung cấp, cúng dường đó ông

phải dành cho Bát Nhã Ba La Mật".

Vì sao? Vì Bát Nhã Ba La Mật là thậm thâm, vi diệu pháp, chẳng có sắc, chẳng có hình, chỉ có người trí mới hay biết. Thân Phật với các tướng tốt trang nghiêm, thì kẻ ngu, người trí đều thấy được cả; ai đã nhìn thấy được thân Phật cũng đều muốn nhìn mãi, chắng có nhàm chán. Ở đây, Phật dùng thân Phật để dụ cho Bát Nhã Ba La Mật; Khi Phật còn ở đời, thì thân Phật có oai lực tự ngăn các ác ma, chẳng cho các ác ma phá hoại. Sau khi Phật diệt độ rồi, thì phải giữ gìn Bát Nhã Ba La Mật còn ở đời, thì khi đó xem như Phật còn ở đời vậy.

Hỏi: Một phen chúc lụy là đủ rồi, vì sao phải căn dặn đến 3 lần như vậy?

Đáp: Vì thâm ái Bát Nhã Ba La Mật, nên phải chúc lụy 3 phen.

Hỏi: Nếu thâm ái Bát Nhã Ba La Mật, thì vì sao chỉ chúc lụy 3 phen mà thôi?

Đáp: Pháp Phật thường chỉ nói ra chẳng quá 3 lần. Nếu quá 3 phen là chẳng theo ý của vị “Chấp Kim cang Thần”. Ý của vị thần ấy là chẳng quá 3 phen.

Phật tùy thuận theo ý của vị thần ấy, nên chẳng có nói quá 3 phen. Nếu chỉ nói 1 lần thì chưa đủ; Nếu nói quá 4 lần thì lại quá dư thừa.

Lại có thuyết nói rằng, “Tâm người lãnh thọ có 3 hạng. Người độn căn phải đến phen thứ 3 mới lãnh hội được, mới sanh được thiện tâm. Tuy rằng ngài A Nan là

bậc lợi căn, nhưng vì trong chúng hội còn có nhiều vị Thanh Văn khác chỉ cầu mong độ cho riêng mình, nên Phật vì các vị ấy mà phải nói đến 3 phen vậy”.

Khi ân cần đem Bát Nhã Ba La Mật chúc lụy cho ngài A Nan đến 3 phen như vậy, Phật muốn nói rằng: “Muốn cho Bát Nhã Ba La Mật được truyền thừa lại cho đời chúng sanh ở đời sau, thì ngài A Nan phải giáo hóa đệ tử,; Đệ tử của ngài A Nan lại phải giáo hóa cho bao nhiêu người khác; Cứ như vậy mãi mãi truyền từ đời này sang đời khác vậy. Ví như có một ngọn đèn được thắp sáng rồi, thì ánh sáng từ ngọn đèn ấy có thể chuyển từ cây đèn này sang cây đèn khác, liên tục mãi như vậy. Chớ nên để cho sự truyền thừa Bát Nhã Ba La Mật bị đoạn tuyệt, khiến hạt giống Phật bị đoạn mất ở thế gian này.

Hỏi: Trước đây nói rằng: “Dù có nói ra thì Bát Nhã Ba La Mật cũng chẳng tăng, dù chẳng nói ra Bát Nhã Ba La Mật cũng chẳng giảm, vì tướng của Bát Nhã Ba La Mật là là rốt ráo, tịch diệt”. Lại nữa, Bát Nhã Ba La Mật là hư không, chẳng ai có thể diệt được. Vì sao nay Phật lại bảo ngài A Nan: “Chớ nên để cho Bát Nhã Ba La Mật đoạn diệt”.

Đáp: Tuy rằng Bát Nhã Ba La Mật là tịch diệt, là vô sanh, vô diệt, là như hư không, là chẳng có hý luận, nhưng vì lợi ích chúng sanh mà phải dùng văn tự để biên chép kinh quyển Bát Nhã Ba La Mật, dùng ngôn thuyết để giảng nói cho người khác nghe. Đây là nói về nhân tu, rồi sau mới nói về quả tu vậy.

Phàm phu nghe nói Bát Nhã Ba La Mật là pháp vi diệu, liền khởi chấp tâm, thủ tướng của Bát Nhã Ba La Mật,

rồi phân biệt có thiện, có ác, có thé gian, có Niết Bàn v. v… Vì chấp tâm nên khởi phân biệt; Vì phân biệt nên khởi đấu tranh; Vì đấu tranh nên khởi các nghiệp tội. Hành động như vậy gọi là diệt Bát Nhã Ba La Mật.

Phật bảo ngài A Nan: Ông phải y theo Bát Nhã Ba La Mật, chớ chấp vào văn tự ngữ ngôn khi giáo hóa Bát Nhã Ba La Mật cho chúng sanh. Như vậy mới gọi là chẳng diệt Bát Nhã Ba La Mật. Bát Nhã Ba La Mật còn ở đời bao nhiêu lâu thì còn phải biết Phật còn ở đời bấy nhiêu lâu.

Trong kinh rộng nói rằng Phật ân cần phó chúc Bát Nhã Ba La Mật giữa đại chúng, nhưng sợ có người khởi nên tâm nghi, nên Phật mới thuyết riêng phẩm Chúc Lụy này, để chúng sanh biết rõ nhân duyên có Bát Nhã Ba La Mật ở đời là có Phật ở đời vậy.

Vì sao? Vì Bát Nhã Ba La Mật là mẹ của 3 đời 10 phương các đức Phật, là thầy của các pháp, đem lại lợi ích lớn cho chúng sanh. Bởi vậy nên nói: “Bát Nhã Ba La Mật còn ở đời tức là đức Phật còn ở đời”.

Phật bảo chẳng ly Pháp bảo. Bồ Tát được 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp, vẫn chưa có thể gọi là Phật. Khi được Pháp bảo rồi mới được gọi là Phật. Pháp bảo nói ở đây là Bát Nhã Ba La Mật vậy.

Hỏi: Nếu có người phạm trọng tội, hành các nghiệp bất thiện, mà được nghe Bát Nhã Ba La Mật, nghe rồi thọ trì, đọc tụng, biên chép Bát Nhã Ba La Mật, thì người ấy có

thường chẳng rời thấy chư Phật, thường chẳng rời nghe pháp, thường thân cận chư Phật chẳng?

Đáp: Sự việc này đã được nói rõ trước đây rồi. Có 2 hạng người nghe pháp:

• Có hạng người nghe Pháp mà chẳng tin, chẳng thọ hành.

• Có hạng người nghe pháp rồi, liền tin và thọ hành.

Nếu người đệ tử này nghe thầy thuyết pháp mà chẳng tin, chẳng thọ hành, thì thầy xem người ấy như là chẳng có nghe pháp.

Nếu người đệ tử nghe thầy thuyết pháp và khởi lòng tin và tinh tấn thọ hành, thì thầy gọi người ấy là chân thật nghe pháp. Người đệ tử sau khi đã chân thật nghe pháp rồi, lại còn phải đọc tụng, chánh ức niệm, tùy theo ý Phật, xa lìa cả 2 bên mà hành trung đạo, như chỗ nghe pháp mà thọ trì, giải nghĩa, rồi vì người khác giải nói nghĩa trong kinh pháp. Ngoài ra còn phải cung kính, tông trọng, tán thán và đem hoa hương cúng dường kinh pháp.

Nếu người đệ tử y như vậy mà hành, thì lúc ban đầu phát tâm chỉ mới được phước đức cạn mỏng; nhưng càng lâu phước đức thêm dày, tín tâm càng kiên cố, bất động.

Nếu người đệ tử nghe thầy thuyết pháp, mà đem hoa hương cúng dường kinh pháp thì cũng có được một phần phước đức.

Nếu người đệ tử là người trí, biết công đức của Bát Nhã Ba La Mật mà cúng dường, thì được phước đức rất nhiều; còn nếu là người ít trí huệ, chẳng biết được công

Đức của Ba La Mật mà vẫn cúng dường, thì chỉ được phước đức cạn mỏng mà thôi.

Người nào thành tựu được phước đức sâu dày, thì khi chuyển thân cũng chẳng rời thấy chư Phật, chẳng rời nghe pháp, thường thân cận chư Phật.

Người nào chỉ có phước đức cạn mỏng, thì khi chuyển thân chẳng có được 3 đời phước báo, cũng chẳng đền hết các tội. Thế nhưng khi đã đền tội xong rồi, thì về sau cũng sẽ được thấy Phật, được nghe pháp được thân cận chư Phật vậy.

Nơi đây, Phật nói rằng: “Người có phước đức thuần hậu thường chẳng rời thấy Phật, chẳng rời nghe pháp, thường được thân cận và cúng dường chư Phật. Người có phước đức cạn mỏng, khi đã đền tội xong rồi cũng sẽ được thấy Phật, được nghe pháp, dần dần cũng sẽ được đầy đủ 6 pháp Ba La Mật… dẫn đến cũng sẽ được làm Phật”.

Phật dùng Phật nhãn thấy Bát Nhã Ba La Mật có đại lợi ích cho chúng sanh nên mới ân cần chúc lụy như vậy.

Hỏi: Chư vị đại A La Hán đã chứng thật tế, chẳng còn có vui buồn. Như vậy vì sao các ngài còn sanh tâm đại hoan hỷ?

Đáp: Chư vị đại A La Hán tuy đã ly dục, đã vượt ra ngoài 3 cõi, nhưng chưa có đầy đủ trí huệ. Nay được nghe Bát Nhã Ba La Mật, minh giải rõ ràng, nên các ngài đã đoạn trừ tâm nghi, sanh tâm đại hoan hỷ.

Lại nữa, chư vị A La Hán đã chứng được thực tế, đã thâm nhập vào các pháp không, vô tướng, vô tác, vô phân biệt. Nay ở nơi các pháp tướng tịch diệt, mà Phật đã khéo

dùng danh tự ngữ ngôn phân biệt các pháp, rộng nói các thí dụ. Như vậy Phật đã dung thông cả 2 đế, mà chẳng hoại pháp tánh. Bởi vậy nên chư đại A La Hán rất hoan hỷ. Phật khéo nói về các pháp không, vô tướng, vô tác, tịch diệt, vô phân biệt mà đại chúng chưa từng được nghe, nên tất cả đều hoan hỷ, nghĩ rằng: “nghe được pháp này rồi, chúng ta sẽ đoạn sạch được các nhân duyên sanh tử. Chúng ta sẽ được Phật đạo”.

Như vậy là có vô lượng nhân duyên khiến chư vị đại A La Hán cùng đại chúng đều sanh tâm hoan hỷ.

Hỏi: Phật đem Bát Nhã Ba La Mật chúc lụy cho ngài A Nan, bảo ngài phải giữ gìn Pháp Bảo này sau khi Phật nhập Niết Bàn, đừng để cho hạt giống Phật đoạn đứt. Như vậy, vì sao trong lần kiết tập 3 tạng kinh điển do ngài Ma Ha Ca Diếp chủ trì và ngài A Nan thuyết minh chẳng thấy đề cập đến kinh Bát Nhã Ba La Mật?

Đáp: Kinh đại thừa thậm thâm vi diệu, khó tin, khó giải, khó thành. Khi Phật còn tại thế còn có nhiều vị Tỷ Kheo nghe kinh Đại Thừa, khởi tâm nghi, chẳng tin, chẳng hiểu, nên đã đứng dậy, bỏ ra đi, huống nữa là sau khi Phật nhập Niết Bàn. Bởi vậy nên lúc kiết tập kinh điển chẳng có nói đến kinh Bát Nhã Ba La Mật.

Lại nữa, 3 tạng chánh có đến 30 vạn bài kệ, gồm có 960 vạn lời. Pháp Đại Thừa mênh mông, vô hạn lượng. Ví như phẩm Bát Nhã Ba La Mật này có đến 2 vạn 2 ngàn bài kệ, còn Đại Phẩm Bát Nhã có đến 10 vạn bài kệ. Chư vị Long Vương, chư vị A Tu La Vương, cùng chư Thiên tàng

trữ ở trong các cung điện cả ngàn vạn ức bài kệ nữa. Vì sao? Vì chư Thiên Long Thần thọ mạng lâu dài; Tri thức và niệm lực rất vững mạnh; Trái lại người đời nay thọ mạng ngắn ngủi, tri thức và niệm lực cạn mỏng. Chỉ phẩm Bát Nhã Ba La Mật này là người thế gian còn chưa thể đọc trọn, huống nữa là đọc nhiều hơn.

Chư vị Bồ Tát Ma Ha Tát biết về Bát Nhã vô lượng, vô hạn. Vì sao? Vì chẳng phải ở nơi 1 thân mà Phật thuyết kinh này. Phật ở trong vô lượng đời, biến hóa vô lượng thân mà nói ra vô lượng pháp.

Ngoài kinh Bát Nhã Ba La Mật, còn có rất nhiều kinh Đại Thừa khác như: Kinh Bất Khả Tư Nghì Giải Thoát có 10 vạn bài kệ; Kinh Bổn Khởi Vân, kinh Đại Vân mỗi bộ có 10 vạn bài kệ; kinh Pháp Hoa, kinh Đại Bi, kinh Phương Đẳng, kinh Long Vương Vấn, kinh A Ta La Vương Vấn v.v… Như vậy, Đại Thừa có vô lượng vô biên bộ kinh lớn, nhiều như số trân bảo trong biển lớn. Làm sao bao nhiêu bộ kinh lớn như vậy mà có thể chứa được trong ba tạng kinh điển của loài người.

Tạng kinh điển của loài người chỉ là tạng nhỏ. Vật nhỏ có thể chứa đựng trong vật lớn, mà vật lớn chẳng sao có thể được chứa đựng trong vật nhỏ vậy.

Cũng như vậy, trong pháp Tiểu Thừa chẳng có pháp Đại Thừa; Còn pháp Đại Thừa kiêm nhiếp hết thảy pháp Tiểu Thừa. Chớ nên nạn hỏi.

Có thuyết nói sau khi Phật diệt độ, ngài Ma Ha Ca Diếp đưa các Tỷ Kheo vào trong núi Kỳ Xà Quật, kiết tập 3

tạng kinh điển. Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi cùng một số chư vị Bồ Tát Ma Ha Tát khác đưa ngài A Nan theo để kiết tập kinh điển Đại Thừa.

Lại có thuyết nói ngài A Nan thấy chí nguyện của chúng sanh có đại, có tiểu sai khác nhau, nên ngài chẳng có nói kinh Đại Thừa trong chúng Thanh Văn. Nếu nói ra thì ắt phải có loạn động, có lầm lạc, chẳng sao thành tựu được Đại Pháp.

Phật pháp Tiểu Thừa chỉ có 1 món, 1 vị, nhằm diệt khổ, được giải thoát.

Thế nhưng giải thoát đầy đủ phải có 2 phần:

• Tự lợi. Chỉ có lợi cho mình.

• Tự lợi và tự tha. Vừa lợi cho mình, mà còn lợi cho hết thảy chúng sanh.

Đây là nhân duyên phân biệt có Tiểu Thừa và Đại Thừa sai khác nhau.

Tuy rằng các kinh đều từ kim khẩu đức Phật nói ra, nhưng y theo văn tự ngữ ngôn mà phân ra có:

• 3 tạng kinh Thanh Văn Tiểu Thừa.

• 3 tạng kinh Ma Ha Diễn Đại Thừa.

Khi Phật còn tại thế chẳng có tên “ba tạng” mà chỉ có Tu Đa La, gồm có:

• 4 bộ A Hàm.

Kinh Ma Ha Diễn có 2 phần:

• 4 bộ A Hàm

• Tu Đa La.

Kinh Ma Ha Diễn Đại Thừa gọi là Tu Đa La gồm cả Tiểu Thừa và Đại Thừa

Riêng 250 giới Tỷ Kheo gọi là Tu Đa La Tỳ Ni. Do có các vị tỷ Kheo tạo tội, nên Phật mới kiết giới, ấn định việc nên làm, việc chẳng nên làm. Việc chẳng nên làm mà làm thì sẽ bị tội.

Luật cũng chia ra làm 2 phần:

• Ma Du La Quốc Tỳ Ni gồm luôn cả A Ba Đà Na (kinh Thí Dụ) và Xà Đà Già (kinh Bổn Sanh). Tất cả có 80 bộ.

• Phát Tân Quốc Tỳ Ni, trừ bớt A Ba Đà Na và Xà Đà Già, chỉ lược phần cốt yếu làm thành 10 bộ.

Lại có luận Tỳ Bà Sa, gồm có 80 bộ.

Kinh Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật ở trong Đại Tu Đa La. Kinh này nói về các đại sự nên phải nói riêng. Vì vậy mà chẳng có trong “3 tạng”.

Ngài pháp sư Cưu Ma La Thập, vào đời Tần Hoàng Thỉ năm thứ 3, đã đến đất Trường An ngày 20 tháng 12 năm Tân Sửu. Ở đây, sau 4 năm kiết hạ ngài đã phiên dịch kinh này sang tiếng Trung Hoa. Ngài ở trên gác có chư Thiên diễu quanh. Ngài dịch phần luận trong 7 năm 12 tháng 7 ngày mới xong.

Ở đây có dẫn các chỗ cốt yếu của kinh Bổn Thiền, kinh Giới Luật, kinh Bách Luận Thiền pháp giảng giải ra thành 50 vạn lời. Các lời thích luận gồm 150 vạn lời. Lúc

ban đầu, phẩm thứ nhất bộ luận này có 34 quyển, giải thích 1 phẩm. Đây là gốc của toàn bộ luận.

Kể từ phẩm thứ 2 trở về sau, Pháp sư chỉ lược dịch và khai giải ý văn mà thôi, chẳng phải dịch đầy đủ, chỉ dịch có 1 phần 10 thôi.

(Hết Quyển 100)