Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Pháp Bảo (VBeta)Trang 17/17

Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Luận › Đại Trí Độ — Thích Thiện Siêu

Luận Đại Trí Độ 2

Dịch giả
Thích Thiện Siêu
Thông tin
Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam, 1997

Giải Thích Phẩm Thán Độ Thứ 5

GIẢI THÍCH: PHẨM THÁN ĐỘ THỨ 5

(Đại Bát-nhã ghi: Phẩm Vô Đẳng Đẳng Thứ Tư)

KINH: Bấy giờ Tuệ mạng Xá-lợi-phất, tuệ mạng Mục-kiền-liên, tuệ mạng Tu-bồ-đề, tuệ mạng Ma-ha Ca-diếp, các Tỳ-kheo nhiều người biết đến và các Bồ-tát ma-ha-tát, các Ưu-bà-tắc, các Ưu-bà-di như vậy, từ chỗ ngồi đứng dậy, chấp tay bạch Phật, Bạch Thế Tôn! Đại Ba-la-mật là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát; tên Ba-la-mật, đệ nhất Ba-la-mật, thắng Ba-la-mật, diệu Ba-la-mật, Vô lượng Ba-la-mật, Vô đẳng Ba-la-mật, Vô đẳng đẳng Ba-la-mật, như hư không Ba-la-mật, là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát.

Bạch Thế Tôn! Tự tướng không Ba-la-mật, là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát.

Bạch Thế Tôn! Tự tánh không Ba-la-mật là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát. Các pháp không Ba-la-mật, vô pháp hữu pháp không Ba-la-mật, mở hết thảy công đức Ba-la-mật, thành tựu hết thảy công đức Ba-la-mật, không thể hoại Ba-la-mật,

là Bát-nhã ba-la-mật của các Bồ-tát ma-ha-tát.

Các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, bố thí không sánh bằng, đầy đủ thí Ba-la-mật, không sánh bằng, được thân không sánh bằng, được pháp không sánh bằng, ấy là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Giới Ba-la-mật, nhẫn Ba-la-mật, tấn Ba-la-mật, thiền Ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, cũng như vậy.

Thế Tôn vốn cũng thực hành Bát-nhã ba-la-mật ấy, mà đầy đủ sáu Ba-la-mật không sánh bằng, được pháp không sánh bằng, được sắc không sánh bằng, được thọ, tưởng, hành, thức không sánh bằng. Phật chuyển pháp luân không sánh bằng.

Phật đời quá khứ cũng như vậy, thực hành Bát-nhã ba-la-mật ấy, nên đầy đủ bố thí không sánh bằng, cho đến chuyển pháp luân không sánh bằng.

Phật đời vị lai, cũng thực hành Bát-nhã ba-la-mật ấy, nên sẽ làm việc bố thí không sánh bằng, cho đến sẽ chuyển pháp luân không sánh bằng.

Vì vậy, bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát muốn đến bờ kia của hết thảy pháp, phải nên tập hành Bát-nhã ba-la-mật.

Vâng, bạch Thế Tôn! Tất cả thế gian trời người A-tu-la phải nên lễ kính cúng dường Bồ-tát ma-ha-tát tập hành Bát-nhã ba-la-mật ấy.

Phật bảo chúng đệ tử và các Bồ-tát ma-ha-tát:

Như vậy, như vậy! Các thiện nam tử! Tất cả thế gian trời, người, A-tu-la phải nên lễ kính cúng dường vị tập hành Bát-nhã ba-la-mật, vì sao? Vì nhân có Bồ-tát đến nên xuất sanh nhân đạo, thiên đạo, dòng Sát-lợi lớn, dòng Bà-la-môn lớn, đại gia cư sĩ, chuyển luân Thánh vương, trời Tứ thiên vương, cho đến trời A-ca-nị-sắc; xuất sanh Tu-đà-hồn, cho đến A-la-hán, Bích-chi Phật, chư Phật.

Nhân có Bồ-tát đến nên thế gian bèn có ẩm thực, y phục, ngọa cụ, phòng xá, đèn đuốc, ma-ni, chân châu, tỳ-lưu-ly, san hô, vàng, bạc v.v... các bảo vật xuất sanh.

Này Xá-lợi-phất, các thứ vui của thế gian, hoặc ở cõi người, hoặc ở cõi trời, hoặc cái vui ly dục, tất cả thứ vui ấy đều do Bồ-tát mà có, vì sao? Này Xá-lợi-phất, vì Bồ-tát ma-ha-tát khi tập hành Bồ-tát đạo, an trú sáu Ba-la-mật, tự hành bố thí cũng lấy việc bố thí thành tựu chúng sanh, cho đến hành Bát-nhã ba-la-mật, cũng lấy Bát-nhã ba-la-mật thành tựu chúng sanh.

Này Xá-lợi-phất, thế nên Bồ-tát ma-ha-tát vì an lạc cho hết thảy chúng sanh nên xuất hiện ở đời.

LUẬN: Hỏi: Trong 5.000 Tỳ-kheo, ở trên còn có hơn ngàn Thượng tọa, như Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp v.v... cớ sao chỉ nói tên bốn người?

Đáp: Bốn Tỳ-kheo ấy là vô lượng phước điền hiện đời. Xá-lợi-phất là đệ tử tay phải của Phật, Mục-kiền-liên là đệ tử tay trái của Phật, Tu-bồ-đề tu định vô tránh hành không đệ nhất, còn Ma-ha Ca-diếp tu mười hai hạnh đầu đà đệ nhất, được Thế tôn cho áo và chia chỗ ngồi, có tâm thường thương xót chúng sanh sâu xa. Lúc Phật ở đời, nếu có người muốn cầu quả báo đời nay, mà cúng dường bốn vị ấy, liền được như nguyện. Vì vậy ấy là các Tỳ-kheo nhiều người quen nhiều người biết, và tứ chúng tán thán Bát-nhã Ba-la-mật.

Hỏi: A-la-hán thân tối hậu ấy, việc cần làm đã làm xong, cớ sao còn tán thán Bát-nhã Ba-la-mật?

Đáp: Người ta đều biết A-la-hán được vô lậu đạo, vì Bồ-tát trí tuệ tuy lớn hơn A-la-hán, song kiết sử chưa dứt nên không quý. Lại vì A-la-hán ấy có tâm từ bi giúp Phật tuyên dương pháp hóa, nên lấy đó làm chứng.

Phật đạo đối với thế gian rất lớn, Bát-nhã có thể đưa lại việc ấy, nên gọi là Đại Ba-la-mật.

Trong tất cả pháp, trí tuệ là đệ nhất, nên gọi là Tôn Ba-la-mật.

Hay dẫn dắt năm độ kia theo đường chánh, nên gọi là “Đệ nhất Ba-la-mật.”

Năm độ kia không sánh kịp, nên gọi là Thắng Ba-la-mật.

Như năm thức không bằng ý thức có thể làm lợi mình lợi người, nên gọi là Diệu Ba-la-mật.

Trong hết thảy pháp, không có pháp nào qua được, nên gọi là Vô thượng Ba-la-mật.

Không có pháp gì tương đồng, nên gọi là Vô đẳng Ba-la-mật.

Các đức Phật gọi là Vô đẳng đẳng, đều từ Bát-nhã Ba-la-mật xuất sanh, nên gọi là Vô đẳng đẳng Ba-la-mật.

Bát-nhã Ba-la-mật ấy rốt ráo thanh tịnh, không thể lấy hý luận phá hoại, nên gọi là Như hư không Ba-la-mật.

Trong Bát-nhã Ba-la-mật, tự tướng tất cả pháp không thể có được, nên gọi là Tự tướng không Ba-la-mật.

Trong Ba-la-mật ấy, tự tánh tất cả pháp không, các pháp đều do nhân duyên hòa hợp sanh, không có tự tánh, nên gọi là Tự tánh không Ba-la-mật.

Trong các pháp không có tự pháp, nên gọi là Chư pháp không Ba-la-mật.

Do chúng sanh không pháp không ấy, phá các pháp làm cho không gì có được, không gì có được cũng không gì có được, nên gọi là Vô pháp hữu pháp không Ba-la-mật.

Bồ-tát tập hành Bát-nhã Ba-la-mật ấy, không có công đức gì không thu nhiếp được, như khi mặt trời xuất hiện, hoa nào cũng nỡ nên gọi là Mở hết thảy công đức Ba-la-mật.

Mặt trời Bát-nhã Ba-la-mật trong tâm Bồ-tát xuất hiện, hết thảy công đức thành tựu được đều làm cho thanh tịnh. Bát-nhã Ba-la-mật là gốc của hết thảy thiện, nên gọi là Thành tựu nhất thiết công đức Ba-la-mật.

Không có pháp thế gian nào làm cho khuynh động được, nên gọi là Bất khả phá hoại Ba-la-mật.

Nhân duyên khiến các A-la-hán ấy tán thán là ba đời các đức Phật đều từ Bát-nhã Ba-la-mật xuất sanh, đó là bố thí không sánh, cho đến trí tuệ không sánh.

Trong thế gian không có gì sánh bằng, nên gọi là Không sánh.

Sáu Ba-la-mật ấy, rốt ráo thanh tịnh không có sai lầm nên gọi là Không sánh.

Không sánh tức là Vô đẳng đẳng.

Lại nữa, Vô đẳng đẳng, chư Phật gọi là Vô đẳng, sánh cùng chư Phật nên gọi là Vô đẳng đẳng.

Hỏi: Trong chư Phật ba đời đã có Thích-ca-văn Phật, cớ sao nói riêng?

Đáp: Nay chúng ở trên tòa, đều do nơi Thích-ca-văn Phật mà đắc độ, cảm ơn nặng nên nói riêng. Như Xá-lợi-phất nói: Thầy tôi không ra đời, chúng tôi vĩnh viễn là kẻ mù tối.

Các A-la-hán biết chư Phật ba đời đều từ trong Bát-nhã Ba-la-mật xuất sanh, vì vậy các A-la-hán nói:

Bạch Thế tôn! Chư Bồ-tát ma-ha-tát, muốn khắp biết hết thảy, biết hết thảy pháp, phải nên tập hành Bát-nhã Ba-la-mật.

Trong khi A-la-hán tán thán Bồ-tát, sanh tâm cung kính, thế nên nói lễ kính cúng dường.

Trời, người, A-tu-la là nói ba thiện đạo, còn ba ác đạo không biết gì nên không nói.

Phật nghe A-la-hán tán thán rồi, Phật ấn khả nói: Như vậy! Như vậy! Nên phải lễ kính cúng dường người tập hành Bát-nhã Ba-la-mật. Các ông tuy không có nhất thiết trí tuệ, mà nói không sai. Cho nên nói lặp như vậy, như vậy, vì sao? Vì trong đó Phật tự nói: Nhân nơi Bồ-tát nên xuất sanh nhân đạo, thiên đạo, cho đến hết thảy các Bồ-tát. Vì an lạc cho hết thảy chúng sanh nên nói.

Dòng Sát-lợi lớn cho đến trời Sắc Cứu-cánh; Tu-đà-hòan cho đến chư Phật đều như trước nói.

Hỏi: Nếu nhân nơi Bồ-tát mà có ẩm thực v.v... các bảo vật, cớ sao người ta lại phải đem sức làm lụng, kiếm sống, chịu đủ tân khổ mới có được?

Đáp: Lúc kiếp đói khát, tuy có bày đủ công sức cũng không có được, vì chúng sanh tội nặng. Bồ-tát đời đời tán thán việc bố thí, trì giới và thiện tâm, do nhân duyên ba thứ phước ấy nên có thượng, trung, hạ. Phước bậc thượng hễ nghĩ đến liền có được; phước bậc trung làm người được tôn trọng sự cúng dường tự đến; phước bậc hạ thì phải thí công đức mới có được. Vì vậy nói nhân nơi Bồ-tát mà có được, thật chứ không hư dối.

Nhân duyên sự vui rất nhiều, không thể kể hết, nay Phật lược nói vui cõi trời, vui cõi người, vui Niết-bàn, đều do Bồ-tát mà có được. Trong đây Phật tự nói: Bồ-tát trụ trong sáu Ba-la-mật, tự hành bố thí, cũng dạy chúng sanh hành bố thí. Tuy chúng sanh tự hành bố thí, nếu không có Bồ-tát giác đạo, thời không thể hành.

Hỏi: Trừ thứ vui giải thốt, hai thứ vui này là chỗ sanh ra kiết sử của chúng sanh, vì tham dục nên sanh sân nhuế, cớ sao Bồ-tát giáo đạo thứ nhân duyên sanh ra kiết sử ấy?

Đáp: Bồ-tát không lỗi, vì sao? Vì Bồ-tát đem tâm từ bi thanh tịnh, dạy cho chúng sanh thứ nhân duyên vui, là nên tu phước sự, nếu chúng sanh không thanh tịnh thực hành phước đức, thì đối Bồ-tát có lỗi gì! Như người hảo tâm làm giếng, người mù bị rớt trong đó mà chết, người làm giếng không tội. Lại như người bày đồ ăn ngon đãi người, người không biết độ lượng, ăn quá nhiều sinh hoạn, người đãi không tội.

Lại nữa, nếu chư Phật Bồ-tát, không dạy chúng sanh tạo nhân duyên phước đức, thời không có trời, không có người, không có A-tu-la, chỉ tăng trưởng ba ác đạo, không ai từ tội mà được ra khỏi.

Lại nữa, chúng sanh nhân vui mà sanh tham, nhân tham mà sanh giận, nhân giận mà sanh khổ, nhân khổ mà sanh tội. Nay muốn khỏi cho chúng sanh mắc về cái tội thứ năm nên cho vui.

Lại nữa, không nhất định vui sanh tham dục. Hoặc nhớ nghĩ chánh nên vui làm phước thiện, nhớ nghĩ tà nên sanh tham dục. Nay vì chánh ức niệm vui nên làm sanh ra phước đức nhân duyên.

Lại nữa, duy một mình Phật là không sai không lầm. Bồ-tát ấy chưa thành thực Phật đạo, chưa được Phật nhãn, nên

dùng ba thứ vui giáo hóa chúng sanh, khả độ, còn chư Phật chỉ dùng thứ vui giải thốt giáo hóa chúng sanh.

Giải Thích Phẩm Tướng Lưỡi Thứ 6

GIẢI THÍCH: PHẨM TƯỚNG LƯỠI THỨ 6

KINH: Bấy giờ Thế tôn le tướng lưỡi phủ khắp ba ngàn đại thiên thế giới, từ tướng lưỡi ấy phát ra ánh sáng vô số vô lượng màu sắc, khắp chiếu mười phương hằng hà sa thế giới Phật. Khi ấy ở phương đông, trong hằng hà sa thế giới, vô lượng vô số chư Bồ-tát, thấy ánh sáng lớn ấy, mỗi mỗi thưa với Phật ở thế giới mình rằng:

Bạch Thế tôn! Ấy là sức ai mà có ánh sáng lớn ấy, chiếu khắp các thế giới?

Các Phật bảo các Bồ-tát rằng: Các thiện nam tử, phương tây có thế giới gọi là Ta-bà, trong đó có Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni, tướng lưỡi của Phật kia phát ra ánh sáng lớn chiếu khắp phương đông hằng hà sa thế giới chư Phật, phương nam, tây, bắc, bốn góc, trên dưới cũng lại như vậy, vì các Bồ-tát ma-ha-tát mà thuyết Bát-nhã Ba-la-mật.

Khi ấy các Bồ-tát mỗi mỗi bạch Phật ở thế giới mình rằng: Chúng tôi muốn qua cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni, và các Bồ-tát ma-ha-tát, cùng muốn nghe Bát-nhã Ba-la-mật.

Các Phật bảo các Bồ-tát: Thiện nam tử, các ông tự biết thời.

Khi ấy các Bồ-tát ma-ha-tát, cầm các đồ cúng dường, vô lượng lọng hoa, tràng phan, chuỗi ngọc, hương thơm, vàng bạc, hoa báu, nhắm hướng thế giới Ta-bà, đi đến chỗ Phật Thích-ca Mâu-ni. Lúc bấy giờ, các trời Tứ thiên vương, cho đến trời Sắc-cứu-cánh đều cầm hương trời, hương bột, hương nước, hương thiên trù, hương lá, các hoa sen trời, xanh vàng đỏ trắng, hướng đến chỗ Phật Thích-ca Mâu-ni. Các thứ hoa của các Bồ-tát và Chư thiên ấy rãi giữa hư không, ba ngàn đại thiên thế giới, hóa thành đài lớn, bốn trụ, đủ các sắc lạ trang nghiêm rõ ràng.

Khi ấy trong chúng của Phật Thích-ca Mâu-ni, có mười vạn ức người đều từ chỗ ngồi đứng dậy, chấp tay bạch Phật rằng:

Bạch Thế tôn! Chúng tôi trong đời vị lai cũng được pháp như vậy, như Phật Thích-ca Mâu-ni hơn nay. Đệ tử, người thị tùy, đại chúng, thuyết pháp cũng như vậy.

Khi ấy, Phật biết thiện nam tử chí tâm, đối với hết thảy pháp chẳng sanh chẳng diệt, chẳng xuất chẳng tác, được pháp nhẫn ấy, Phật bèn mĩm cười, ánh sáng đủ màu từ trong miệng phóng ra.

A-nan bạch Phật rằng: Nhân duyên gì mà mĩm cười?

Phật bảo A-nan, mười vạn ức người trong chúng ấy, được vô sanh nhẫn đối với các pháp. Các người ấy, trong đời vị lai, qua sáu mươi tám ức kiếp, sẽ làm Phật, kiếp gọi là Hoa tích, Phật đều có hiệu là Giác-hoa.

LUẬN: Hỏi: Trong phẩm đầu Phật đã le tướng lưỡi, cớ sao nay còn le ra nữa?

Đáp: Việc ấy chẳng phải ở một ngày một chỗ nói. Trước le tướng lưỡi, để hòa hợp đại hội, độ hết thảy chúng sanh, Xá-lợi-phất hỏi, Phật đáp: Nay ở vào thời khác, lại vì người khác. Tu-bồ-đề khéo nói về không, Phật sai nói lại, nên phát ánh sáng nơi tướng lưỡi.

Hỏi: Xá-lợi-phất trí tuệ đệ nhất, đâu có thiếu gì mà Phật lại còn sai Tu-bồ-đề?

Đáp: Chúng đệ tử của Phật nhiều, một người nói xong, tiếp sai một người, ví như vua có quần thần đông, thứ lớp chung nói.

Hỏi: Nếu như vậy, Mục-kiền-liên, Ca-diếp v.v... rất nhiều, cớ sao không sai nói tiếp?

Đáp: Kinh này gọi là trí tuệ, Xá-lợi-phất trí tuệ đệ nhất, thế nên hỏi Tu-bồ-đề tuy có nhiều nhân duyên mà vì có hai nhân duyên lớn: 1. Ưa tu định vô tránh. Thường từ bi với chúng sanh, tuy không rộng độ chúng sanh, mà thường giúp cho Bồ-tát, đem việc Bồ-tát hỏi Phật. 2. Ưa thực hành sâu xa pháp không; trong Bát-nhã lại nói nhiều về pháp không, nên

Phật sai Tu-bồ-đề nói.

Các nghĩa ánh sáng tướng lưỡi ấy, các Bồ-tát qua lại, cho đến đài hoa cúng dường, đều như trước đã nói.

Khi ấy chúng sanh thấy lực thần thông lớn ấy, đó là chư Phật trong mười phương hằng hà sa thế giới. Do chư Phật và Phật Thích-ca Mâu-ni phóng ra vô lượng ánh sáng nên chúng sanh nhờ thần lực của Phật mà thấy tướng lưỡi phủ ba ngàn đại thiên thế giới và nghe thấy chư Phật ở giữa đại chúng thuyết pháp, liền được vô sanh pháp nhẫn. Phát nguyện rằng: Chúng tôi trong đời vị lai có thần lực biến hóa cũng sẽ như Phật hôm nay.

Phật biết chúng sanh được vô sanh pháp nhẫn, nên mĩm cười.

Nghĩa mĩm cười, Phật đáp đều như trước đã nói.

Người ấy qua sáu mươi tám ức kiếp sẽ làm Phật; người ấy thấy mười phương các Bồ-tát, cầm hoa bảy báu đến cúng dường, biến thành đài hoa bảy báu. Nhân thấy như vậy rồi, tâm kia thanh tịnh, được vô sanh pháp nhẫn. Thế nên khi làm Phật, kiếp gọi là Hoa tích, Phật đều có hiệu là Giác-hoa.

(Hết cuốn 40 theo bản Hán)

Phụ Lục

PHỤ LỤC

NỘI DUNG LUẬN ĐẠI TRÍ ĐỘ

(100 Cuốn 90 Phẩm)

1- Duyên Khởi luận.

2- Giải thích Phẩm Tựa Đầu (gồm 46 Chương):

Chương 1: Giải thích Như thị, Ngã văn, Nhất thời.

Chương 2: Tổng thuyết Như thị, Ngã văn.

Chương 3: Giải thích Bà-già-bà.

Chương 4: Giải thích Trú Vương-xá thành.

Chương 5: Giải thích Cọng Ma-ha Tỳ-kheo Tăng.

Chương 6: Giải thích Nghĩa ba chúng.

Chương 7: Giải thích Bồ-tát.

Chương 8: Giải thích Ma-ha Tát-đỏa.

Chương 9: Giải thích Bồ-tát công đức.

Chương 10: Giải thích Mười dụ.

Chương 11: Giải thích Phật thế giới nguyện.

Chương 12: Giải thích Tam muội.

Chương 13: Giải thích Phóng quang.

Chương 14: Giải thích Hiện Phổ thân.

Chương 15: Giải thích Mười phương chư Bồ-tát đến.

Chương 16: Giải thích Xá-lợi-phất nhân duyên.

Chương 17: Giải thích Đàn Ba-la-mật.

Chương 18: Giải thích Tán thán Đàn Ba-la-mật.

Chương 19: Giải thích Tướng của Đàn Ba-la-mật.

Chương 20: Giải thích Đàn Ba-la-mật pháp thí.

Chương 21: Giải thích Thi-la Ba-la-mật.

Chương 22: Giải thích Nghĩa của giới tướng.

Chương 23: Giải thích Tán thán nghĩa Thi-la ba-la-mật. Giải thích Thi-la Ba-la-mật

Chương 24: Giải thích Sằn-đề Ba-la-mật. Sằn-đề Ba-la-mật pháp nhẫn.

Chương 25: Giải thích Tỳ-lê-gia Ba-la-mật. Tinh tấn Ba-la-mật.

Chương 26: Giải thích Thiền Ba-la-mật.

Chương 27: Giải thích Bát-nhã Ba-la-mật.

Chương 28: Giải thích Tướng Bát-nhã.

Chương 29: Giải thích Ba mươi bảy phẩm trợ đạo.

Chương 30: Giải thích Ba tam muội, Bốn thiền, Bốn vô lượng tâm, Bốn vô sắc định.

Chương 31: Giải thích Tám Bội xã, Tám Thắng xứ, Chín thứ Đệ định, Mười Nhất thiết xứ.

Chương 32: Giải thích Chín Tưởng.

Chương 33: Giải thích Tám Niệm.

Chương 34: Giải thích Mười Tưởng.

Chương 35: Giải thích Mười một Trí.

Chương 36: Giải thích Mười Lực.

Chương 37: Giải thích Bốn Vô úy, Bốn Vô ngại trí.

Chương 38: Giải thích Mười tám Pháp bất cọng.

Chương 39: Giải thích Đại từ đại bi đương tập hành Bát-nhã Ba-la-mật.

Chương 40: Giải thích Sáu Thần thông.

Chương 41: Giải thích Tùy hỷ hồi hướng.

Chương 42: Giải thích Thiện căn cúng dường.

Chương 43: Giải thích Mười tám Không.

Chương 44: Giải thích Bốn Duyên.

Chương 45: Giải thích Đáo bỉ ngạn.

Chương 46: Giải thích Tín trì.

3- Giải thích Phẩm Trì bát thứ 2.

4- Giải thích Phẩm Tập Tương ưng thứ 3.

5- Giải thích Phẩm Vãng sanh thứ 4.

6- Giải thích Phẩm Thán độ thứ 5.

7- Giải thích Phẩm Thiệt tướng thứ 6.

8- Giải thích Phẩm Tam giả thứ 7.

9- Giải thích Phẩm Khuyến học thứ 8.

10- Giải thích Phẩm Tập tán thứ 9.

11- Giải thích Phẩm Hành tướng thứ 10.

12- Giải thích Phẩm Huyễn học thứ 11.

13- Giải thích Phẩm Cú nghĩa thứ 12.

14- Giải thích Phẩm Ma-ha-tát thứ 13.

15- Giải thích Phẩm Đoạn kiến thứ 14.

16- Giải thích Phẩm Phú-lâu-na thứ 15.

17- Giải thích Phẩm Thừa thừa thứ 16.

18- Giải thích Phẩm Trang nghiêm thứ 17.

19- Giải thích Phẩm Ma-ha diễn thứ 18.

20- Giải thích Phẩm Tứ niệm xứ thứ 19.

21- Giải thích Phẩm Phát thú thứ 20.

22- Giải thích Phẩm Xuất đáo thứ 21.

23- Giải thích Phẩm Thắng xuất thứ 22.

24- Giải thích Phẩm Hàm thọ thứ 23.

25- Giải thích Phẩm Hội tông thứ 24.

26- Giải thích Phẩm Thập vô thứ 25.

27- Giải thích Phẩm Vô sanh tam quán thứ 26.

28- Giải thích Phẩm Thiên vương thứ 27.

29- Giải thích Phẩm Như huyễn thứ 28.

30- Giải thích Phẩm Tán hoa thứ 29.

31- Giải thích Phẩm Tam thán thứ 30.

32- Giải thích Phẩm Diệt tránh thứ 31.

33- Giải thích Phẩm Đại minh thứ 32.

34- Giải thích Phẩm Thuật thành thứ 33.

35- Giải thích Phẩm Khuyến trì thứ 34.

36- Giải thích Phẩm Phạm-chí thứ 35.

37- Giải thích Phẩm Tôn đạo thứ 36.

38- Giải thích Phẩm Xá- lợi thứ 37.

39- Giải thích Phẩm Thập thiện thứ 38.

40- Giải thích Phẩm Tùy hỷ thứ 39.

41- Giải thích Phẩm Chiêu minh thứ 40.

42 - Giải thích Phẩm Tín hũy thứ 41.

43 - Giải thích Phẩm Thán tịnh thứ 42

44 - Giải thích Phẩm Vô tác thứ 43.

45 - Giải thích Phẩm Chư Ba-la-mật thứ 44.

46 - Giải thích Phẩm Văn trì thứ 45.

47 - Giải thích Phẩm Ma sự thứ 46.

48 - Giải thích Phẩm Lưỡng bất hòa hiệp thứ 47.

49 - Giải thích Phẩm Phật mẫu thứ 48.

50 - Giải thích Phẩm Vấn tướng thứ 49.

51 - Giải thích Phẩm Thành biện thứ 50.

52 - Giải thích Phẩm Thí dụ thứ 51.

53 - Giải thích Phẩm Tri thức thứ 52.

54 - Giải thích Phẩm Thú trí thứ 53.

55 - Giải thích Phẩm Đại như thứ 54.

56 - Giải thích Phẩm A-bệ-bạt-trí thứ 55.

57 - Giải thích Phẩm Chuyển bất thối luân thứ 56.

58 - Giải thích Phẩm Thâm áo thứ 57.

59 - Giải thích Phẩm Mộng hành thứ 58.

60 - Giải thích Phẩm Hà thiên thứ 59.

61 - Giải thích Phẩm Học không bất chứng thứ 60.

62 - Giải thích Phẩm Mộng thệ thứ 61.

63 - Giải thích Phẩm Ma sầu thứ 62.

64 - Giải thích Phẩm Đẳng học thứ 63.

65 - Giải thích Phẩm Tịnh nguyện thứ 64.

66 - Giải thích Phẩm Độ không thứ 65.

67 - Giải thích Phẩm Chúc lụy thứ 66.

68 - Giải thích Phẩm Vô tận thứ 67.

69 - Giải thích Phẩm Lục độ tương nhiếp thứ 68.

70 - Giải thích Phẩm Phương tiện thứ 69.

71 - Giải thích Phẩm Tam tuệ thứ 70.

72 - Giải thích Phẩm Đạo thọ thứ 71.

73 - Giải thích Phẩm Bồ-tát hạnh thứ 72.

74 - Giải thích Phẩm Chủng thiện căn thứ 73.

75 - Giải thích Phẩm Biến học thứ 74.

76 - Giải thích Phẩm Tam thứ đệ học thứ 75.

77 - Giải thích Phẩm Nhất niệm cụ vạn hạnh thứ 76.

78 - Giải thích Phẩm Lục dụ thứ 77.

79 - Giải thích Phẩm Tứ nhiếp thứ 78.

80 - Giải thích Phẩm Thiện đạt thứ 79.

81 - Giải thích Phẩm Thật tế thứ 80.

82 - Giải thích Phẩm Cụ túc thứ 81.

83 - Giải thích Phẩm Tịnh Phật quốc độ thứ 82.

84 - Giải thích Phẩm Tất định thứ 83.

85 - Giải thích Phẩm Tứ đế thứ 84.

86 - Giải thích Phẩm Thất dụ thứ 85.

87 - Giải thích Phẩm Bình đẳng thứ 86.

88 - Giải thích Phẩm Như hóa thứ 87.

89 - Giải thích Phẩm Tát-bà-đa luận thứ 88.

90 - Giải thích Phẩm Đàm-vô-kiệt thứ 89.

91 - Giải thích Phẩm Chúc lụy thứ 90.

Mục Lục

MỤC LỤC

1. Lời đầu quyển............................................. ........................3

Cuốn 21: Từ tr. 5 đến 44.

2. Giải thích PHẨM TỰA (tiếp)......................................... 5

· Chương 31: Giải thích : 8 thắng xứ,

10 nhất thiết xứ..................... 5

· Chương 32: Giải thích : 9 tưởng................................14

· Chương 33: Giải thích : 8 niệm..................................24

Cuốn 22: Từ tr.44 đến tr.85.

Cuốn 23: Từ tr.86 đến tr.119.

· Chương 34: Giải thích : 10 tưởng...............................78

· Chương 35: Giải thích : 11 trí.....................................98

Cuốn 24: Từ tr.120 đến tr.152.

· Chương 36: Giải thích : 10 lực...................................120

Cuốn 25: Từ tr.153 đến tr.182.

· Chương 37: Giải thích : 4 việc không sợ

4 trí vô ngại .........................153

Cuốn 26: Từ tr.183 đến tr.230.

· Chương 38: Giải thích : 18 pháp

không chung....................... 183

Cuốn 27: Từ tr.231 đến tr.270.

· Chương 39: Giải thích : Đại từ bi,

hãy tập hành Bát-nhã

ba-la-mật............................................. 231

Cuốn 28: Từ tr.271 đến tr.300

· Chương 40: Giải thích : 6 thần thông........................................ 271

Cuốn 29: Từ tr.301 đến tr.335

· Chương 41: Giải thích : Tùy hỷ,

hồi hương................. 301

Cuốn 30: Từ tr.336 đến tr.379

· Chương 42: Giải thích : thiện căn,

cúng dường................. 336

Cuốn 31: Từ tr.380đến tr.436

· Chương 43: Giải thích : 18 không...................... 380

Cuốn 32: Từ tr.437 đến tr.469

· Chương 44: Giải thích : Nghĩa 4 duyên..............437

Cuốn 33: Từ tr.470 đến tr. 499

· Chương 45: Giải thích : Đến bờ kia................... 470

Cuốn 34: Từ tr.500 đến tr.531

· Chương 46: Giải thích : Tín trì............................. 500

Cuốn 35: Từ tr.532đến tr.556

3. Giải thích Phẩm Dâng bát thứ 2...............................532

4. Giải thích Phẩm Tập tương ứng thứ........................557

Cuốn 36: Từ tr.556 đến tr.610

Cuốn 37: Từ tr.611 đến tr.645

Cuốn 38: Từ tr.646 đến tr.680

5. Giải thích Phẩm váng sanh thứ 4..................646

Cuốn 39: Từ tr.681 đến tr.711

Cuốn 40: Từ 712 đến tr.754

6. Giải thích Phẩm thán độ thứ 5........................742

7. Giải thích Phẩm tướng lưỡi thứ 6..................751

8. Phụ Lục..........................................................755

9. Mục Lục.........................................................762

10. Tác phẩm của HT. Thích Thiện Siêu...........765

Tác Phẩm Của H.T Thích Thiện Siêu

TÁC PHẨM CỦA H.T THÍCH THIỆN SIÊU

1. KINH TRƯỜNG A-HÀM - 1959

2. KINH PHÁP CÚ (Dịch) - 1962

3. Đại CƯƠNG LUẬN CÂU XÁ - 1987

4. VÔ NGÃ LÀ NIẾT BÀN (Tuyển tập) - 1990

5. TỎA ÁNH TỪ QUANG - 1992

6. LỐI VÀO NHÂN MINH HỌC - 1959

7. LUẬN THÀNH DUY THỨC (Soạn thuật) - 1995

8. CƯƠNG YẾU GIỚI LUẬT (Soạn) -1996

9. LUẬN ĐẠI TRÍ ĐỘ (Dịch) Tập 1, 2, 3 - 1999

10. CHỮ HIẾU TRONG ĐẠO PHẬP (đồng tác giả) - 1997

11. KINH PHÁP HOA

GIỮA CÁC KINH ĐIỂN ĐẠI THỪA -1999

12. NGŨ UẨN VÔ NGÃ - 1999

Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.