Đức Phật của chúng ta

Lời Phật dạy

LỜI PHẬT DẠY

1. Như hoa sen mọc trong bùn mà không dính bùn, Đức Phật sanh ở trong đời mà không bị bùn đời ô nhiễm.

Kinh tập A-HÀM

2. Sao trăng có thể rơi xuống đất, núi đá có thể bay trên hư không, bể đại dương có thể khô cạn, lời nói của Đức Phật trăm kiếp ngàn đời cũng vẫn chân thật, không giả dối.

Kinh QUANG MINH ĐỒNG TỬ NHƠN DUYÊN

1. Đức Như Lai không những chỉ riêng thuyết pháp cho các hàng hào quý như vua Bạt Đề Ca, mà cũng thuyết pháp cho hạng người bần cùng như ông Ưu Bà Ly; không những chỉ riêng thọ lãnh sự cúng dường của các hàng giàu có như ông A Na Ban Để, mà cũng thọ lãnh sự cúng dường của các hàng nghèo khổ như ông Tu Đạt Đa; không những riêng thuyết pháp cho hạng người thông minh lợi căn như ông Xá-lợi Phất, mà cũng thuyết pháp cho hạng người ngu dốt độn căn như ông Chu Hợi Bàn Đặc; không những chỉ riêng cho phép các hạng không có tánh tham như

ông Đại Ca Diếp xuất gia, mà cũng cho phép các hạng người nhiều tánh tham như ông Nan Đà xuất gia; không những chỉ riêng cho các hạng người ít phiền não như ông Ưu Lâu Tần Loa xuất gia cầu đạo, mà cũng cho phép các hạng người phiền não sâu nặng, phạm các trọng tội như vua Ba Tư Nặc và em là Ưu Đà Gia xuất gia cầu đạo; không những chỉ thuyết pháp cho hạng nam tử thông minh có trí, mà cũng thuyết pháp cho hạng nữ nhân ngu dốt; không những riêng chỉ dạy cho hàng xuất gia chứng bốn món đạo quả; chẳng những riêng thuyết pháp cho những người an tịnh không dự việc đời, mà cũng thuyết pháp cho hạng người thống lãnh việc nước, dự việc ở đời như vua Tần Ba Ta La; không những chỉ riêng thuyết pháp cho hạng người không uống rượu, mà cũng thuyết pháp cho hạng người say đắm rượu nồng như ông Ức Già trưởng giả; không những chỉ riêng thuyết pháp cho hạng người nhập thuyền định như ông Li Bà Đa, mà cũng thuyết pháp cho các hạng người tăng lữ loạn tâm như Bà La Môn nữ Bà Tư Sá; không những chỉ riêng thuyết pháp cho hàng đệ tử riêng của mình, mà cũng thuyết pháp cho hàng ngoại đạo như Ni Càn Tử; không những chỉ thuyết pháp cho hàng thanh niên 25 tuổi, mà cũng thuyết pháp

cho các bậc tuổi tác 80 tuổi; không những riêng thuyết pháp cho hạng căn tánh thuần thục, mà cũng thuyết pháp cho hạng căn tánh chưa thuần thục; không những riêng thuyết pháp cho bà Mạt Lợi phu nhân, mà cũng thuyết pháp cho dâm nữ Liên Hoa; chẳng những riêng thọ lãnh các món thượng soạn cam vị của vua Ba Tư Nặc, mà cũng thọ lãnh các món ăn tạp độc của Thi Hợi Cúc Đa, biết rằng: Thi Hợi Cúc Đa đời trước thường tạo các nghịch tội, nhờ gặp Phật nghe Pháp, liền phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác.

Kinh ĐẠI-BÁT NIẾT-BÀN

4. Ví như mặt trời mọc, trước chiếu hết thảy Đại sơn vương, thứ chiếu hết thảy Đại sơn, thứ nữa chiếu Kim cang Bảo sơn, rồi mới chiếu hết thảy đất lớn. Anh sáng mặt trời không có nghĩ rằng: trước chiếu các Đại sơn vương rồi thứ lớp mới chiếu khắp đất lớn; chỉ vì các hòn núi có cao có thấp cho nên chiếu có trước có sau. Đức Như Lai chánh đẳng chánh giác cũng lại như vậy, khi Ngài thành tựu chứng đặng mặt trời trí huệ vô lượng vô biên pháp giới, Ngài thường phóng hào quang trí huệ vô lượng vô ngại, trước chiếu các Đại sơn vương Bồ-tát Ma-ha-tát, thứ chiếu các vị Duyên giác, Thanh văn, thứ chiếu các chúng sanh có thiện căn chắc chắn, tùy theo cơ cảm thọ lãnh giáo hóa, rồi sau mới chiếu hết thảy chúng sanh, cho đến các tà định, làm các nhân duyên lợi ích cho đời

sau. Ánh sáng mặt trời trí huệ của Đức Như Lai chẳng ngờ rằng: trước sẽ chiếu các vị Bồ-tát rồi mới chiếu đến các hàng tà định. Đức Như Lai chỉ phóng hào quang, khắp chiếu hết thảy không có phân biệt.

Kinh HOA NGHIÊM

5. Như một người có 7 người con. Một người con bị bệnh. Tâm của cha mẹ không phải là không bình đẳng; nhưng đối với người con bị bệnh, tâm có thiên nhiều. Đức Như Lai cũng vậy. Đối với các chúng sanh không phải là không bình đẳng; đối với chúng sanh có tội, tâm Phật có thiên nhiều, đối với kẻ phóng vật, Đức Phật thường có tâm hỷ xả.

Kinh ĐẠI NIẾT BÀN

6. Hãy lấy Giới Luật làm Thầy

Đức Phật trước khi nhập Niết Bàn, đinh ninh dạy các hàng đệ tử rằng: “Hãy lấy giới luật làm Thầy. Giới luật còn thì đạo ta còn”. Lời dạy này, trải qua hơn 2500 năm vẫn được các hàng đệ tử tôn trọng vâng theo. Dưới đây là hai mẫu chuyện về sự hành trì giới luật.

1. Một thời Đức Phật ở nước Xá Vệ, tại tịnh xá Kỳ Hoàn thuyết pháp cho chư Thiên nghe. Lúc bấy giờ, ở nước La Duyệt Kỳ có hai vị tân học Tỷ-kheo muốn yết kiến Đức Phật. Giữa hai nước ấy có một khoảng đồng rộng, không có người ở, lại gặp thời tiết

hạn hán, nên suối hồ đều cạn. Hai người đi ngang qua, bị khát nước, chỉ gặp được vũng nước nhỏ thì lại bị đầy những loài trùn, không thể uống được. Hai người mới bàn với nhau rằng: “Chúng ta từ xa lại, cốt trông mong chiêm ngưỡng Đức Phật, không ngờ ngày nay lại bị chết khát ở giữa đường”. Một người nói rằng: “Thôi ta hãy tạm uống để khỏi chết, có vậy mới gặp được Phật; vả lại ta có uống cũng không ai biết cả”. Người kia đáp rằng: “Giới luật Đức Phật chế ra, lấy nhơn từ làm gốc, nếu giết hại chúng sanh để tự sống thì dầu thấy Phật cũng không ích gì. Thà rằng giữ giới chịu chết, chớ không phạm giới mà được sống”. Người đầu theo ý riêng mình uống nước đỡ khát và đi đến chỗ Phật ở. Người thứ hai không chịu uống nên phải chết vì khát, nhưng được sanh lên cõi Đao Lợi Thiên. Nhờ suy nghĩ nên tự biết mình ở kiếp trước giữ giới không phạm nên được sanh lên cõi Đao Lợi Thiên, thật là do lòng tin mạnh nên phước báo chẳng xa vậy. Nghĩ đoạn bèn đem hương hoa đến lễ Phật rồi đứng hầu một bên. Còn người uống nước, phải cực khổ trải qua nhiều ngày mới đến chỗ Phật ở. Thấy đấng Chí Tôn oai nghiêm, người liền cúi đầu đảnh lễ, khóc lóc bạch Phật rằng: “Con còn có người bạn cũng muốn đến yết kiến Phật, chẳng may giữa đường bị mệnh chung, dám mong Đức Thế Tôn biết cho”. Đức Phật trả lời: “Ta đã rõ rồi”, bèn lấy tay chỉ

vị Tiên nhơn đứng hầu một bên mà nói rằng: “Người Tiên nhơn này chính là người bạn của ngươi đó. Người này vì giữ trọn giới luật nên được sanh lên cõi Trời và được gặp ta trước ngươi”. Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn chỉ tay vào ngực và bảo người kia rằng: “Ngươi tuy thấy hình Ta mà không giữ giới luật của Ta thời tuy ngươi thấy Ta mà Ta không thấy ngươi. Người kia tuy cách xa Ta vạn dặm nhưng vẫn giữ giới luật thời người ấy tất đứng trước mặt Ta”. Lúc bấy giờ, Đức Phật bèn thuyết bài kệ rằng:

“Học nhiều lại nghe nhiều

Trì giới chẳng trái phạm

Hai đời được ngợi khen

Chỗ sở nguyện thành tựu.”

“Học ít lại nghe ít

Giữ giới không chu toàn

Hai đời bị đau khổ

Chỗ sở nguyện bị táng mất.”

“Phàm học nên nghe nhiều

Xét lý, nhận yếu nghĩa

Dầu gặp nhiều tai nạn

Không gì đáng can ngại.”

Lúc bấy giờ vị Tỷ-kheo nghe bài kệ xong bèn tự xấu hổ, cúi đầu xin sám hối, yên lặng suy nghĩ lời Phật

dạy. Còn vị Tiên nhơn tâm sanh hoan hỷ, chứng được Pháp nhãn, trong chúng hội hoan hỷ phụng hành.

Kinh PHÁP CÚ THÍ DỤ

b. Xưa tại nước An Đà có vị Tỷ-kheo sai một vị Sa-di đến nhà một người Cư sĩ lấy đồ ăn. Lúc bấy giờ cả nhà đi xem hội vắng, chỉ có một người con gái tuổi vừa 16, nhan sắc đẹp đẽ. Người con gái thấy vị Sa-di, tà hạnh nổi lên, bèn cúi lạy vị Sa-di và thưa rằng: “Nhà của tôi tiền bạc rất nhiều, nếu ngài chìu theo ý muốn của tôi thời ngài làm chủ cái nhà này, tôi nguyện xin cung cấp tất cả”. Vị Sa-di nghĩ rằng: “Ta thà chịu bỏ thân mạng, quyết không phá cấm giới”. Nghĩ vậy bèn vào phòng trong, đóng cửa quỳ thẳng, chắp tay phát nguyện rằng: “Tôi nguyện không bỏ Tam Bảo chánh giới, nguyện sanh vào nhà thanh tịnh dứt sạch mọi phiền não, thành đạo chánh giác”. Phát nguyện xong bèn tự vẫn mà chết. Vua trong nước

nghe tin bèn tán thán cho rằng việc chưa từng có,

bèn tự thân hành đến đảnh lễ trước vị Sa-di, để thi hài trên xe báu, làm lễ cúng dường, rồi đem các thứ gỗ thơm làm giàn hỏa thiêu thân vị Sa-di xả thân giữ cấm giới.

Sa-di luật nghi

7. Vua A Dục với đại thần Da Tát

Vua A-Dục trước là người rất độc ác, từ khi theo đạo Phật đổi thành người rất nhân từ. Hồi mới theo đạo, vì lòng cảm mộ quá dồi dào, nên mỗi khi ngự ngoài đường, hễ gặp các vị Tỷ-kheo nào đi ngang qua, Ngài liền xuống kiệu cúi đầu lạy. Có vị Đại thần tên là Da Tát, cho thế là quá đáng, bèn can ngăn Vua rằng: “Các thầy Tỷ-kheo kia chẳng qua là những người khác cấp đi hành khất ngoài đường, không đáng tôn trọng lắm”. Vua im lặng không trả lời. Cách vài ngày, Vua truyền cho các quan văn võ, mỗi ông phải đem bán một đầu súc vật, và cho biết giá bán các đầu ấy như thế nào, riêng ông Da Tát thì phải bán một đầu người. Các đầu súc vật thời bán được với giá tiền sai khác hơn kém nhau, duy chỉ có đầu người của ông Da Tát rao bán thì không ai mua. Vua hỏi cớ sao, ông Da Tát trả lời: “Vì đầu người là một vật hèn hạ, không có giá trị”. Vua lại hỏi: “Chỉ có một cái đầu này là hèn hạ, hay tất cả đầu người đều hèn hạ?” Ông đáp tất cả đầu người đều hèn hạ. Vua bèn hỏi: “Vậy đầu Trẫm đây cũng hèn hạ sao?” Ông Da Tát sợ hãi không dám nói, sau Vua bắt ép ông thú thật đầu Vua cũng hèn hạ. Vua bèn giảng cho ông Da Tát rằng: “Phải! Ngươi muốn cản ta đừng lạy các Sa-môn là nhà ngươi có ý kiêu căng tự đắc. Nhưng cái

đầu của Trẫm đây là một vật hèn hạ không ai thèm mua, nếu cúi xuống mà được thêm công đức, thêm giá trị thì phỏng có hại gì? Nhà ngươi muốn chỉ trích các thầy Sa-môn là người các cấp, nghĩa là không sang trọng, nhưng nhà ngươi không rõ ân đức của các Thầy. Khi nào có đi ăn tiệc, ăn đám cưới thời mới nên hỏi đến giai cấp, chớ đã đi tu học đạo, phân biệt giai cấp làm gì? Người sang trọng danh giá bị tội nặng thời ai cũng cho người này là kẻ có tội và đem lòng khinh bỉ. Nếu con người hèn hạ mà tu nhân tích đức thời ai cũng kính trọng, ai cũng cúi đầu”. Vua nói đến đây bèn chỉ hẳn vào mặt ông Da Tát nói lớn rằng: “Nhà ngươi há lại không biết câu sau này của Đức Phật Thích Ca hay sao? Ngài dạy: “Người có trí thời dầu vật không có giá trị cũng làm nên có giá trị”. Ta muốn theo Phật ngươi lại can gián ta, ấy là bất trung. Đến khi thân ta nằm xuống đất như cây mía kia, thời dẫu muốn lạy, muốn cung kính cũng không sao được nữa, thời làm thế nào được công đức. Vậy ngươi nên để yên ta lạy các vị Sa-môn để kiếm chút phúc đức. Nếu người dám tự nói: “Ta là người đáng tôn trọng hơn tất cả”, thời người ấy là người u mê nhất đời. Nếu lấy huệ nhãn của Đức Phật mà xem xét thân thể, thời biết thân ông Vua và thân người cũng giống nhau, cũng da thịt xương, khác nhau chỉ có cái phù hoa bề ngoài. Nhưng cốt yếu ở đời là lòng đạo

đức, thời trong thân thể người hèn hạ nhất đời cũng có thể có được. Chính cái ấy là người trí giả, gặp đâu cũng phải cung kính phải vái lạy vậy.

(Trích trong chuyện VUA A-DỤC)

Phụ lục - a. Bức thư thầy Minh Châu kính gửi chư Tăng trong dịp Thọ Tuế Phật lịch 2506

Phụ lục

a. Bức thư thầy Minh Châu kính gửi chư Tăng trong dịp Thọ Tuế Phật lịch 2506

Phật học viện Nalanda, ngày 01 tháng 8 năm 1962.

Kính bạch chư vị Thượng tọa, Đại đức,

Kính anh em Học Tăng,

Namo Buddhàya,

Nhân ngày chư Tăng mãn hạ, làm lễ Tự tứ, tôi rất sung sướng có lời thỉnh an chư vị Thượng tọa, Đại đức và kính thăm toàn thể anh em Học Tăng, cùng chung vui với toàn thể Phật tử trong ngày hoan hỷ này, mừng chư Tăng giới luật tinh nghiêm, mừng Đạo pháp rực rỡ, huy hoàng. Lễ An cư Tự tứ chính do đức Phật thân chế, sau khi nhận lời cầu thỉnh của vua Tần-bà-ta-la (Bimbisàra) để chư Tăng an tịnh, thiết thực tu hành trong ba tháng. Trải hơn 25 thế kỷ, chư Tăng Đại thừa hay Tiểu thừa đều tôn trọng quy chế này. Và chư Tăng Việt Nam, dầu nước nhà có trải qua nhiều biến cố quan trọng, vẫn trung thành với mỹ tục An cư Tự tứ này, và chúng ta có thể nói, ngày nào Giáo hội Phật giáo Việt Nam còn trung

thành gìn giữ Kiết hạ An cư, ngày ấy đạo Phật Việt Nam được vững bền hưng thịnh. Đạo đức còn thời Giáo hội còn; Giáo hội còn thì Phật giáo Việt Nam còn.

Tôi có được tin nhiều anh em Học Tăng năm nay trúng tuyển vào các Trường Trung học và Đại học của Chánh phủ. Như vậy anh em đã đem lại vinh dự riêng cho từng cá nhân anh em và cũng đem lại vinh dự chung cho toàn thể Tăng giới Việt Nam. Và chúng tôi ở bên này, nghe tin cũng rất sung sướng vui mừng, mừng cho Phật giáo Việt Nam hiện tại, mừng cho tiền đồ Phật giáo Việt Nam sau này. Tiện đây, tôi có vài lời kính gửi anh em Học Tăng. Trong kinh Dhammapada (Pháp cú), đức Phật dạy rằng chúng Tăng chỉ có hai bổn phận: Tu thiền để chứng các cảnh giới thanh tịnh giải thoát, và học hỏi kinh điển để giảng dạy cho chúng sanh. Trong kinh Ariyapari-yesana, Majjhima Nikàya, Đức Phật đến nhà Bà-la-môn Rammaka, thấy chúng Tăng đang bàn luận với nhau. Ngài hỏi các vị Tỷ-kheo đang bàn luận vấn đề gì. Được biết chúng Tăng đang đàm luận về đạo lý, Ngài khen chư Tăng và nói rằng: “Chúng Tăng gặp nhau thì bàn luận đạo lý; nếu không thì nên giữ im lặng”. Như vậy, chúng ta nhận thấy rõ ràng là chư Tăng chỉ có bổn phận học đao mà thôi, học đạo và tu

thiền, chớ không bao giờ Đức Phật khuyên chúng ta học đời cả. Nhưng nay các vị Thượng tọa bằng lòng và tán thành để anh em ra dự học các lớp Đại học và Trung học của Chánh phủ là vì các Ngài nghĩ rằng nếu anh em có một nền học vấn ngoài đời khá cao, anh em có thể hiểu đạo và hành đạo một cách thiết thực và chín chắn. Hơn nữa, trình độ văn hóa ngoài càng ngày càng cao, Phật tử cư sĩ hiểu đạo không phải hiếm; vậy một vị Tăng sĩ cần phải có một trình độ học thức khá cao để diễn giảng giáo lý hợp với thời cơ và đầy đủ khả năng văn hóa để phục vụ chánh pháp. Vậy anh em thấy rõ, sự học đời hiện tại của anh em chỉ là một phương tiện giúp anh em phụng sự đạo Phật một cách đắc lực hơn, chứ không bao giờ là một cứu cánh. Hơn nữa thái độ hiện tại của Phật tử Việt Nam cho chúng ta thấy rõ xu hướng chung của tín đồ như thế nào. Một vị cư sĩ đã mạnh dạn tuyên bố trên máy phát thanh: “Chúng tôi không bao giờ cúi lạy một vị Bác sĩ hay Thạc sĩ, nhưng chúng tôi rất vui lòng cúi lạy chư Tăng cho đến một vị Sa-di cũng vậy. Chúng tôi chỉ lạy cái đạo đức của chư Tăng chớ không phải lạy cái học vấn ngoài đời của chư Tăng.” Một thanh niên Phật tử dám khuyên một chú Học Tăng khi chú này còn phân vân không biết nên học đời hay học đạo: “Quý Thầy không lựa vàng mà học,

cần học gì các thứ đồ kẽm, đồ đồng mà chúng tôi đã học ngấy cả rồi.” Như vậy, chúng ta thấy rõ Phật tử Việt Nam không những đòi hỏi ở chư Tăng một học vấn uyên bác, mà hơn tất cả, cần nhất ở chư Tăng một tác phong của người tu hành, thanh tịnh, chân thành, điềm đạm, từ hòa, giải thoát, trong tất cả thời, tại tất cả chỗ, những đức hạnh mà họ không bao giờ tìm được ở ngoài đời.

Vậy nên, trong khi đi học ngoài đời, anh em cần nhận chân cho rõ ràng là học đời chỉ là một phương tiện để giúp cho anh em phục vụ chánh pháp một cách đắc lực hơn, và căn bản sự học của anh em là Phật pháp, là Chánh pháp. Trong khi học đời, dầu đậu đạt gì, đừng dùng bằng cấp làm thành một phương tiện sinh sống riêng, rồi quên hẳn nhiệm vụ đối với Giáo hội, đối với Chánh pháp. Cũng đừng để sự đậu đạt làm tăng trưởng sự ngã mạn, cống cao, trở lại khinh thường những vị tu hành không có bằng cấp như mình.

Điểm thứ hai, trong khi theo học ở đời, giao thiệp với bạn bè, thầy giáo và mọi người, anh em hãy cố gắng gìn giữ tác phong của một nhà tu hành. Làm thế nào trong những cử chỉ hằng ngày, mọi người thấy anh em không phải là một sinh viên suông, mà là một sinh viên tu hành, với cả một phong độ từ hòa,

điềm đạm giải thoát của nhà Sư. Tôi cũng biết xử sự như vậy không phải là dễ gì, nhưng nay anh em gánh cả hai trách nhiệm với đạo và với đời trên vai, lẽ dĩ nhiên, anh em cần nhiều cố gắng và hy sinh. Anh em cần hiểu rằng: Một nhà sư dầu đậu đạt rất cao mà thiếu tác phong nhà sư thời không được các Phật tử kính trọng như một nhà sư. Trái lại, một nhà sư dầu không đậu đạt gì mà giữ được phong thái của một vị tu hành, thời vị ấy bao giờ cũng được dân chúng kính trọng tôn sùng.

Nay ngày Tự tứ đã đến, chúng tôi ở xa rất vui mừng được thấy chư Tăng Việt Nam thêm một tuổi đạo hạnh, chúng tôi tin tưởng rằng với sự dìu dắt sáng suốt của chư vị Thượng tọa, với thiện chí chân thành của anh em Học Tăng, Phật tử Việt Nam sẽ có được nhiều vị tu hành học hạnh kiêm ưu, trí đức song toàn để phụng sự chánh pháp và dìu dắt tín đồ trên đường đạo hạnh.

Thích Minh Châu.

Phụ lục - b. Thư của Đại đức Thích Minh Châu ở Ấn Độ gởi thăm Phật tử Việt Nam trong dịp kỷ niệm Đức Phật xuất gia 8-2 năm Nhâm Dần

b. Thư của Đại đức Thích Minh Châu ở Ấn Độ gởi thăm Phật tử Việt Nam trong dịp kỷ niệm Đức Phật xuất gia 8-2 năm Nhâm Dần

Cùng toàn thể Phật tử Việt Nam và

độc giả báo Liên Hoa.

Tôi đi xa Việt Nam như thế này cũng đã gần 10 năm rồi; 10 năm qua, thế sự thay đổi nhiều, lòng người trắng đen cũng lắm, nhưng người Phật tử đối với đức Từ Phụ và chánh pháp của Ngài vẫn một mực trung kiên. Và chính sự trung thành giản dị và nhiều ý nghĩa này là sợi giây liên lạc nối liền các Phật tử, trong nước hay ngoài nước, xuất gia hay tại gia, lão thành hay thơ ấu. Và vì vậy, dầu tôi có đi xa Việt Nam, tôi vẫn cảm thấy sống trong đại gia đình Phật tử Việt Nam và dầu nhiều năm tôi ít được thư của Phật tử Việt Nam, hay không viết thư riêng cho quí Phật tử, tôi vẫn cảm thấy sống gần với các Phật tử trong nước, sống hành đạo và phụng sự đạo. Tôi đã viếng thăm Cao Miên, ở Tích Lan đến 5 năm, ở Miến Điện gần 6 tháng, và ở tại Ấn Độ hơn 6 năm, đi chỗ nào tôi cũng cố gắng tìm hiểu tình hình Phật giáo và dân chúng trong nước. Qua sự kinh nghiệm và nhận thức của tôi, tôi cảm thấy Phật giáo Việt Nam, dầu còn

nhiều thiếu thốn nhưng vẫn có thể tự hào là trung thành với tinh thần Phật giáo nhất. Đây không phải là một thái độ quá thiên vị và tự tôn chủng tộc, cũng không phải là một lời tán dương Phật tử Việt Nam, mà chỉ là một sự nhận xét chân thành, phát sanh từ những kinh nghiệm nhiều năm ở hải ngoại, đi đôi với sự suy tưởng chín chắn chân tinh thần đạo Phật. Vì vậy khi người ngoại quốc mà muốn thăm Việt Nam, tôi bao giờ cũng vui vẻ viết thư giới thiệu với Tổng Hội Phật giáo Việt Nam, với lòng tin tưởng rằng những ai được sống gần Phật tử Việt Nam sẽ mến phục và có cảm tình với Phật giáo Việt Nam nói riêng và nước Việt Nam nói chung. Phật giáo Và tin tưởng của tôi không bao giờ phải bị thất vọng cả. Những khách đến viếng thăm Phật tử Việt Nam, tán thán tinh thần phụng sự và trung thành với đạo Phật, dầu gặp bao nhiêu nguy hiểm gian nan, mến phục sự tiếp đón nồng hậu của Phật tử Việt Nam. Phật giáo Việt Nam trung thành với tinh thần phóng khoáng và từ bi của Đại thừa, nhưng không rơi vào sự phóng dật, khinh rẻ giới luật Tiểu thừa, vì Phật tử Việt Nam bao giờ cũng lấy giới bổn Tỷ-kheo làm căn bản. Nhưng trong sự kính trọng luật tạng Tỷ-kheo, Phật tử Việt Nam không vấp vào sự chấp trước sự tướng của Tiểu thừa. Phật giáo Việt Nam biết hòa đồng tinh thần phóng khoáng Đại thừa và kính trọng luật tạng Tiểu

thừa và như vậy gìn giữ đứng đắn chơn tinh thần đạo Phật. Đó là điểm chính khiến Phật tử ngoại quốc tôn trọng quý mến Việt Nam. Và thêm vào tánh tình rộng rãi và sự chiêu đãi nồng hậu của người Việt Nam, khách đến thăm Việt Nam tự nhiên có cảm tình với Phật tử Việt Nam và nước Việt Nam.

Đi song song với sự phụng sự đạo Phật của Phật tử trong nước, tôi ở hải ngoại cũng luôn luôn nghĩ đến sự đóng góp một phần nào cho sự thịnh vượng chung của Phật giáo toàn quốc. Hiện nay tôi đã viết xong bản Luận văn Bác sĩ Triết học của tôi về vấn đề: “So sánh giữa bản Hán văn Trung A-hàm và bản Pàli Majjhima Nikàya”. Viết quyển này, phải biết hai thứ tiếng Hán văn và Pàli, rồi phải dùng Anh văn làm chuyên ngữ.

Bản chữ Hán Trung A-hàm là dịch từ chữ Phạn “Sanskrit” nên trong khi dịch chữ Hán ra Anh văn, nhiều đoạn phải dẫn chứng tiếng Sanskrit cho dễ hiểu và nhiều khi phải trích lục hành trang Sanskrit, thành thử bản Luận văn của tôi có nhiều đoạn bằng chữ Sanskrit. Ngoài ra, để chứng thực nhiều vấn đề bàn đến, tôi phải dẫn chứng nhiều đoạn Pháp văn trích trong các tác phẩm viết bằng chữ Pháp, vì vậy bản Luận văn của tôi có vài đoạn trích bằng tiếng Pháp, không được cho nhiều lắm vì phần lớn tôi phải dịch

qua Anh văn, kẻo bên này ít người biết đến Pháp văn. Ngoài ra, vấn đề tôi trình bày trong tập Luận văn của tôi hoàn toàn là một vấn đề mới mẻ: “Sự so sánh đối chiếu giữa bản chữ Hán Trung A-ham và bản Pàli Majjhima Nikàya”. Học giả thế giới nay thông hiểu kinh tạng Pàli nhiều, nhưng rất ít biết đến kinh tạng Hán văn. Còn những nhà thông hiểu Hán văn lại ít biết đến Pàli. Tập đối chiếu giữa Hán văn và Pàli như bản Luận văn của tôi làm thỏa mãn cả 2 hạng học giả trên. Ngoài ra, bản Trung A-hàm thuộc phái Nhất thế hữu bộ và bản Pàli Majjhima Nikàya thuộc phái Thượng tọa bộ. Vì các bản Sanskrit bị thất lạc nên rất ít người biết đến phái Nhất thế hữu bộ. Vì vậy bản Luận văn Bác sĩ của tôi sẽ được nhiều Học giả thế giới chú ý. Vì tôi trình bày giáo lý của Nhất thế hữu bộ song song với giáo lý của Thượng tọa bộ. Bản luận văn của tôi dày hơn 1300 trang, nhưng phải loại bớt đi sợ quá dày nên chỉ còn lại hơn 800 trang. Nay tôi đang duyệt lại để đem in và cũng phải bỏ bớt độ 200 trang nữa, vì thời đại này ít ai có can đảm đọc Luận văn dày hơn 400 trang cả. Tuy vậy, tôi vẫn giữ lại những mục chính, không cho sự cắt bỏ này tổn hại đến đại cương của quyển sách tôi. Trong khi chờ đợi kết quả bản Luận văn Bác sĩ Triết học của tôi, tôi cũng đã soạn xong một tập đối chiếu giữa bản Hán văn Na Tiên Tỷ-kheo kinh với bản Pàli Milinda

-panha, bản này đã duyệt lại và có thể được in một lần với bản Luận văn của tôi. Hiện nay tôi đang soạn thêm tập đối chiếu giữa bản Hán văn Trường A-hàm và bản Pàli Dìgha Nikàya và đang viết một quyển sách nữa về ngài Huyền Tráng. Tôi hoàn toàn hồi hướng tất cả công đức trên cho Phật giáo và Phật tử Việt Nam với lòng tin tưởng chân thành rằng, những công tác của tôi sẽ giúp cho Phật giáo thế giới biết đến Phật tử Việt Nam và một lối phụng sự trực tiếp cho Phật giáo văn chương thế giới. Tôi cũng vẫn biết các quyển sách của tôi sẽ không đem lại một nguồn lợi vật chất nào cho tôi, vì những quyển sách của tôi đâu có phải là quyển tiểu thuyết; nhưng trong khi phụng sự cho đạo và cho văn chương, quá thiên về lý tài có thể làm vẩn đục sự trong sạch cao thượng của ý nghĩa phụng sự.

Tôi đi lâu như thế này có một vài Phật tử lo ngại sợ tôi sẽ quên Việt Nam, làm như đạo Phật có thể là một đạo làm mất căn bản, phá hại gia đình, tổ tiên, làng xóm, nước nhà thân yêu. Tôi có thể quên nước Việt Nam và các Phật tử Việt Nam khi tôi không còn là Phật tử. Mà khi tôi còn là Phật tử, thì dầu tôi có xa nước Việt Nam rất lâu, tôi vẫn mãi mãi nhớ đến Phật giáo và Phật tử Việt Nam. Điều chúng ta không nên ngại, không phải vì sự cách biệt không

gian và thời gian, trong nước hay ngoài nước, chúng ta chỉ nên sợ khi chúng ta không còn là một Phật tử mà thôi. Vậy điều cần hiện tại là mỗi mỗi Phật tử chúng ta hãy cố gắng làm tròn bổn phận mình đối với đạo trong phạm vi hoạt động của mình, thì dầu chúng ta có cách xa nghìn trùng, chúng ta vẫn sống chung trong đại Gia đình Phật tử, cùng nhau tôn thờ một lý tưởng, một mục đích thiêng liêng chung.

Từ khi tôi đi xa Việt Nam, nước thân yêu của chúng ta luôn luôn bị nạn binh lửa can qua, non sông đổ nát, dân chúng điêu linh, nên tự cá nhân tôi không bao giờ thấy vui vẻ và luôn luôn ngậm ngùi lo ngại cho sự an toàn của Phật tử nước nhà. Càng thấy nước nhà gian khổ nguy biến, tôi càng cảm phục và tán thán đạo tâm chân thành của Phật tử Việt Nam, luôn luôn phụng sự và hy sinh cho đạo, giữ vững tinh thần truyền thống của đạo Phật Việt Nam dầu trải bao nhiêu nguy biến gian lao. Chính tinh thần phục vụ bất khuất và cao quí này đã liên lạc chặt chẽ Phật tử trong nước và ngoài nước và khiến chúng ta tin tưởng ở tương lai xán lạn của một nước Việt Nam bất diệt và ở sự phục hưng rực rỡ của đạo vàng muôn thuở.

Phụ lục - c. Vài dòng cảm nghĩ của Đại đức Thiện Châu tán dương sự dóng góp của Đại đức Minh Châu cho nền Phật giáo Việt Nam và Phật giáo quốc tế

c. Vài dòng cảm nghĩ của Đại đức Thiện Châu tán dương sự dóng góp của Đại đức Minh Châu cho nền Phật giáo Việt Nam và Phật giáo quốc tế

Trước khi sắp lên đường sang du học ở Ấn, tôi có gặp Đại đức Đức Tâm tại Huế. Đại đức cho biết gần đây có một luồng dư luận xuyên tạc Đại đức Minh Châu phát ra từ một vài người ganh tỵ ở Huế. Đại đức Đức Tâm bảo tôi sau khi đến Ấn nên viết một vài tin tức về Đại đức Minh Châu gửi đăng Liên Hoa để cải chính sự cố tình xuyên tạc ấy. Tôi cười và thưa: “Thưa thầy, cải chính làm chi cho mệt; để thầy Minh Châu về đây rồi thì họ tự mắc cỡ lấy.” Đại đức Đức Tâm nói: “Chúng mình thì không sao. Chỉ lo cho các em Phật tử, nhất là giới sinh viên nhẹ dạ tin theo thì có hại cho lòng tin Phật của họ ngay bây giờ.” Tôi im lặng. Có lẽ Đại đức Đức Tâm nghĩ rằng tôi đã chấp thuận lời đề nghị của Đại đức. Và câu chuyện về Đại đức Minh Châu được chấm dứt để nhường cho những câu chuyện khác.

Từ khi gặp Đại đức Minh Châu trên đất Ấn đến nay đã hơn 5 tháng, tôi không hề có ý định làm công việc mà Đại đức Đức Tâm đã dặn. Vì tôi nghĩ thêm: “Không cần tuyên truyền cho Đại đức Minh Châu.

Nếu viết không khéo lại bị Đại đức rầy cho là khác (đức tánh điềm đạm và khiêm tốn của Đại đức khiến tôi suy nghĩ điều nầy). Vả lại, theo tôi, những lời tán thán của Đại đức Mangala người Ấn sang Việt Nam vào hồi đầu năm, đã đem lại cho Phật tử Việt Nam một nguồn vui vô biên rồi – Đại đức Mangala đã nói: “Tôi rất kính phục Đại đức Minh Châu, một vị Đại đức Việt Nam đầu tiên tôi gặp ở đất Ấn. Về trí thức thì khỏi nói quý Thượng tọa đã nhận được kết quả về học lực của Đại đức Minh Châu rồi. Tôi muốn nói về đức hạnh. Không người Ấn hay người ngoại quốc nào sau khi gặp mà không kính phục vị học giả đạo hạnh ấy. Tôi có thể nói: Đại đức Minh Châu quả là một vị Đại đức kiểu mẫu vậy.”

Nhưng hôm nay, nhớ lại lời dặn của Đại đức Đức Tâm, tôi đâm ra hối hận. Hối hận vì tôi đã không nghe lời Đại đức Đức Tâm để làm công việc chận đứng sự xuyên tạc hèn hạ. Và nếu không nói lên những sự thật về Đại đức Minh Châu để san sẻ nguồn vui cho kẻ khác, tôi sẽ là người ích kỷ. Vì tôi biết rõ Phật tử Việt Nam đang khao khát được biết tin tức về Đại đức Minh Châu, một vị thầy mà họ hằng kính mến và mong đợi. Những bức thơ của tôi không bức nào là người viết thơ không hỏi đến Đại đức Minh Châu. Hơn nữa, hôm nay tôi viết cũng là để được

tưởng nhớ Đại đức Minh Châu một cách đầy đủ hơn. (Đại đức có việc ở Đại học Bihar nên vắng Nalanda hơi lâu). Những dòng chữ này nếu không may lọt qua mắt Đại đức (tôi cố gắng không cho số Liên Hoa nầy đến tay Đại đức) thì xin Đại đức miễn thứ cho cái việc làm lếu láo này của tôi.

Tôi cũng như quý Phật tử ở nhà, đều biết thân thế và sự nghiệp tu hành của Đại đức Minh Châu khi ở nhà nhiều quá rồi, khỏi cần nhắc lại nơi đây. Tôi chỉ ghi nhận một vài nét mà Đại đức hiện có, sau khi tôi gặp lại Đại đức ở Ấn Độ thôi. Vừa đến Ấn, khi viếng chùa Hội quán của Hội Maha Bồ-đề ở thủ đô New Delhi, cách Nalanda chỗ Đại đức Minh Châu ở gần 2000 cây số, chúng tôi đã được nghe các Đại đức người Ấn, Thái, Cam-bốt ở đây ca ngợi Đại đức Minh Châu rồi. Về đến Nalanda, tuy chưa gặp Đại đức ở Darzuling nhưng qua sự đón tiếp nồng hậu thân mật của chư Tăng sinh viên và học giả ở đây, chúng tôi cũng biết được một phần nào uy tín của Đại đức. Các vị ấy nhắc đến tên Đại đức Minh Châu một cách kính mến. Sau đó, Đại đức GhosÀnanda, một học giả người Cam-bốt cho tôi biết: “Ông Viện trưởng quý mến Đại đức Minh Châu lắm. Ông nói rằng Đại đức Minh Châu là Huyền Trang thứ hai của Nalanda.” Và ông Kamesware Prasad, một học giả người Ấn, một

hôm có người con từ Patna lên thăm, đã dẫn con đến thăm và trịnh trọng giới thiệu Đại đức Minh Châu với con mình. Ông nói: “Đây là Đại đức Minh Châu, người Việt Nam, Đại đức là ‘Tam tạng pháp sư’ (chỉ ngài Huyền Tráng) của Nalanda mới.” (Ngài Huyền Trang ở Nalanda cũ). Đại đức thông suốt tam tạng kinh điển bằng Hán văn, Pàli và Sanskrit. Đại đức nói lưu loát tiếng Anh, Pháp, Trung Hoa và Hindi. Không những ở Nalanda mà khắp nơi, học giả và sinh viên Ấn cũng như ngoại quốc đều biết đến Đại đức Minh Châu, người đã đậu đầu kỳ thi M.A. và viết bài luận án Ph.D. dày gần 1000 trang về vấn đề: “A Comparative Study of the Chinese Madhyama agama with the Pàli Majjhima Nikàya” bằng năm thứ chữ: Anh, Pàli, Hán, Sanskrit, Pháp. Chính ông André Bareau, một học giả hữu danh ở Pháp đã gởi thơ ca ngợi bản luận án này. Ngay những người Ấn, cũng rất ít người đạt được cấp bằng cao thuộc về môn cổ ngữ và triết học nầy. Người ngoại quốc thì phần nhiều chỉ học đến M.A. rồi về hoặc sang qua môn khác. Tại Nalanda cũng như toàn Ấn Độ, hầu hết học giả và giáo sư chỉ biết Pàli, Sanskrit và Anh văn chứ rất ít người biết cả Hán và Pháp văn. Về kinh điển thì rất hiếm người thông thạo cả Tiểu thừa và Đại thừa như Đại đức Minh Châu.

Tuy thế, chúng ta đừng vội nghĩ rằng Đại đức Minh Châu chỉ là một nhà học giả hữu danh mà phải thấy được cái toàn diện nơi Đại đức; nghĩa là phải thấy Đại đức là một vị Thạc sĩ vừa là một bậc Thạc đức. Chính Đại đức đã nói với tôi khi xuất dương, Đại đức chỉ có một ý nguyện là làm sao cho “Đạt đạo”. Vì thế 3 năm ở Tích Lan, Đại đức đã dành rất nhiều thì giờ cho việc đi tham khảo các bậc chơn tu và thực hành Thiền quán. Đại đức đã lên tận Miến Điện để nghiên cứu và tu tập Thiền định. Và sau cùng Đại đức mới chọn Nalanda làm nơi vừa tu tập vừa nghiên cứu. Tôi không dám bàn đến vấn đề đức hạnh của Đại đức mà chỉ kể ra đây một vài đức tánh đặc biệt của Đại đức. Tuy là người ngoại quốc, lại ở vào một nước nhỏ, nhưng với tài và đức, Đại đức đã làm cho tất cả ban Giám đốc và toàn thể sinh viên cho đến những người giúp việc đều kính phục. Nalanda từ lâu muốn mời Đại đức ở lại luôn làm giáo sư. (Đại đức đang còn lưỡng lự). Đại đức hiện là Chủ tịch Hội Phật giáo Nalanda. Hội tuy không đông hội viên nhưng có tánh cách quốc tế vì gồm tất cả các nước Nhật, Đức, Ấn, Tích Lan, Thái Lan, Cam-bốt, Lào, Tây Tạng, Miến Điện, Népal, Pakistan, Việt Nam, gồm cả Tiểu thừa và Đại thừa. Ngoài việc giao tế với các đoàn thể khác bên ngoài, Đại đức luôn luôn chu đáo mọi công

việc của Hội. Không có một việc nhỏ nào mà Đại đức bỏ qua. Thậm chí Đại đức săn sóc cả việc tụng kinh, thiền định hằng ngày của chư Tăng Hội viên. Có lần Đại đức đi Calculta một thời gian hơi lâu, thế là công việc của Hội trở nên bê bối và đợi Đại đức về mới kiện toàn lại được. Những sự đòi hỏi hợp lý của sinh viên nội túc đều được Đại đức yêu cầu kết quả với Ban Giám đốc. Đại đức đang làm một gạch nối giữa ban Giám đốc và sinh viên. Đại đức Minh Châu quả là “một viên ngọc sáng” của Nalanda. Nhờ đó, chúng tôi những người Việt Nam đến sau, được thừa hưởng uy tín của Đại đức. Trong một tháng vừa qua, trên các nẻo đường chiêm bái, đến đâu chúng tôi cũng được chư Tăng và cư sĩ đón tiếp nồng hậu. Nhiều chùa lớn đã mời Đại đức thuyết pháp và Hội Phật giáo tại Darjecling đã mời Đại đức làm cố vấn danh dự. Chúng tôi nghĩ rằng không những Đại đức đã làm rạng danh cho Phật giáo Việt Nam mà cả dân tộc Việt Nam nữa. Chúng tôi tin tưởng Đại đức là người đủ sức đảm đang công việc liên lạc giữa Phật giáo Việt Nam và Phật giáo quốc tế, nhất là các nước Đông Nam Á.

Như tôi đã nói là từ lâu Nalanda muốn mời Đại đức ở lại làm Giáo sư. Nếu Đại đức ở lại Nalanda thì đó là một hạnh phúc cho chúng tôi; không kể đến sự

học – chúng tôi học thêm với Đại đức ngày 3 giờ – mà cả đời sống tình cảm, đạo hạnh khi ở nơi xa quê hương nữa. Tôi có thể nói: Có Đại đức Minh Châu ở Nalanda là chúng tôi có tất cả. Nhưng làm sao chúng tôi lại ích kỷ như thế được. Chính tôi đã trình bày, sự cần thiết của sự trở về đất nước của Đại đức và nói lên sự mong đợi Đại đức của Phật tử Việt Nam. Qua sự trần tình của tôi, Đại đức thông cảm nhiều. Nhưng có lần Đại đức nói: “Muốn cho người ta biết đến Phật giáo Việt Nam, mình phải đóng góp gì về văn hóa với Phật giáo quốc tế.” Đại đức muốn nói sự nghiên cứu rộng rãi hiện nay sẽ làm cho học giả quốc tế biết đến Phật giáo Việt Nam. Thật vậy, Nalanda đã yêu cầu in bản luận án và những tập sách nghiên cứu về Phật giáo của Đại đức. Một vài Nhà xuất bản ở Bombay, Calcutta yêu cầu xuất bản những sáng tác của Đại đức. Tôi rất sung sướng được thấy và đọc rất nhiều những tài liệu dịch thuật, sáng tác của Đại đức. Có một điều rất tiếc cho đại chúng Việt Nam là những bảo vật ấy phần nhiều chỉ dành riêng cho học giả hay người có tâm nghiên cứu. Giáo sư André Bareau đã gởi thơ mời Đại đức sang Pháp để cùng nghiên cứu. Đại đức Pasadika cũng muốn thỉnh Đại đức sang Đức để giáo hóa. Chính Đại đức người Đức này đã nói: “Nếu Đại đức Minh Châu về nước và nếu được, tôi sẽ

sang Việt Nam để học với Đại đức về Pàli và Phật giáo Việt Nam.”

Viết đến đây, một tâm trạng phân vân buồn cười phát hiện trong tôi: nửa muốn Đại đức về nước ngay lúc này để đem lại nguồn vui chánh pháp cho Phật tử và cả đồng bào Việt Nam; nửa muốn Đại đức ở lại đây để đóng góp cho nền văn hóa Phật giáo quốc tế, và nhất là chúng tôi được nhiều lợi ích trong sự học hỏi.

Một niềm vui thanh tịnh đang dạt dào trong tâm tư lòng tôi vì đã được ca ngợi một người đáng ca ngợi: “Đại đức Minh Châu hay là Huyền Trang Việt Nam”. (lời của Đại đức Pasadika người Đức phát biểu).

Thích Thiện Châu

(Viết tại Nalanda xong lúc kém 10 phút đầy 1 giờ sáng ngày 26 tháng 12 Phật lịch 2505).