Đại Tập 11 · Bộ Bản Duyên II · Số (158–185)

Số 159: Kinh Đại Thừa Bản Sinh Tâm Địa Quán, Quyển IV

KINH ĐẠI THỪA BẢN SINH

TÂM ĐỊA QUÁN

QUYỂN IV

Phẩm 3: YẾM XẢ

Bấy giờ, Trưởng giả Trí Quang nhờ uy thần của Phật, liền từ tòa đứng dậy đảnh lễ chân Phật, cung kính chắp tay bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, con nay theo Phật, nghe được diệu pháp Báo ân rất sâu ấy, trong lòng hớn hở, cho rằng được sự chưa từng có bao giờ, như người đang đói khát gặp được món ăn cam lộ. Con nay mong muốn đền trả bốn ân, cúng dường Phật, Pháp, Tăng, xuất gia tu đạo, thường siêng tinh tấn mong chứng

Bồ-đề!

Phật đại từ bi, trong một thời tại thành Tỳ-xá-ly vì ông Vô Cấu Xưng nói pháp rất sâu rằng:

“Ông Vô Cấu Xưng, lấy tâm thanh tịnh làm gốc thiện nghiệp, lấy tâm bất thiện làm gốc ác nghiệp; tâm thanh tịnh thì thế giới thanh tịnh, tâm tạp uế, thế giới tạp uế; trong Phật pháp của Ta lấy tâm làm chủ. Tất cả các pháp đều do tâm. Nay ông là người tại gia có phước đức lớn, mọi thứ châu báu chuỗi ngọc không gì là không đầy đủ; họ hàng trai, gái yên ổn an lạc, lại thành tựu chánh kiến, không hủy báng Tam bảo, biết đem tâm hiếu dưỡng cung kính tôn thân, khởi tâm đại từ bi cấp cho kẻ cô độc và cho đến các loại sâu, kiến… cũng không làm hại. Ông lấy nhẫn nhục làm áo mặc, từ bi làm nhà ở, tôn kính bậc có đức, tâm không kiêu mạn; thương xót tất cả chúng sinh như con đỏ; không tham tài lợi, thường tu thiện xả, cúng dường Tam bảo, tâm không biết đủ, vì pháp bỏ mình vẫn không lẫn tiếc. Người tại gia như thế tuy không xuất gia nhưng đã đầy đủ vô lượng, vô biên công đức. Đời sau ông sẽ đầy đủ muôn hạnh, vượt trên ba cõi chứng Đại Bồ-đề. Sự tu tập của ông đúng là chân Sa-môn, cũng là Bà-la-

môn, là chân Tỳ-kheo, là chân xuất gia. Người như thế nên gọi là tại gia-xuất gia.”

Hoặc có một thời, Đức Thế Tôn ở nơi tinh xá trong vườn Trúc Ca-lan-đà, vì đám lục quần Tỳ-kheo tánh tình xấu ác, nói pháp nhằm khuyên dạy họ:

“Các ông Tỳ-kheo, các ông hãy nghe cho kỹ! Nghe cho kỹ! Vào bể Phật pháp “Tín” là căn bản, qua sông sinh tử “Giới” là thuyền bè. Nếu người xuất gia không giữ giới cấm, tham đắm mọi thứ dục lạc ở đời, hủy hoại giới quý báu của Phật, hoặc mất chánh kiến lạc vào rừng tà kiến, dẫn theo vô lượng người rơi xuống hố sâu lớn. Tỳ-kheo như thế không gọi là người xuất gia, chẳng phải Sa-môn, chẳng phải Bà-la-môn, hình tướng giống Sa-môn, nhưng tâm thường tại gia, Sa-môn như thế không có hạnh viễn ly. Hạnh viễn ly có hai thứ: Một là thân viễn ly. Hai là tâm viễn ly. Thân viễn ly, như người xuất gia thân ở nơi thanh vắng, không bị nhiễm cảnh dục là “thân viễn ly”. Nếu như người xuất gia tu tâm thanh tịnh không bị nhiễm cảnh dục gọi là “tâm viễn ly”. Thân tuy xa lìa thế tục, nhưng tâm vẫn còn tham cảnh dục, người như thế không gọi là viễn ly. Như các tịnh tín nam và tịnh tín nữ, thân tuy ở nơi làng xóm mà phát tâm vô thượng, dùng tâm đại từ bi đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh, tu hành như thế là chân viễn ly”.

Lúc đó, lục quần Tỳ-kheo tánh khí xấu ác nghe pháp âm ấy liền đạt được pháp nhẫn Nhu thuận. Nay chúng con tuy tin lời Phật nói, nhưng đều còn có tâm hoài nghi, ý chưa quyết định. Lành thay Thế Tôn! Ngài hay cắt đứt mọi sự nghi ngờ của thế gian! Ngài là bậc ở nơi tất cả các pháp luôn được tự tại! Ngài là bậc có lời nói chân thực, lời nói duy nhất không hai! Ngài là bậc biết đạo, là bậc mở đạo! Vậy, kính xin Như Lai vì chúng con cùng tất cả chúng sinh đời mai sau, bỏ phương tiện, giảng nói pháp chân thực, làm cho chúng con dứt hẳn được sự ngờ vực, nghi hoặc, vào được Phật đạo.

Nay trong hội này có hai hàng Bồ-tát: một là Bồ-tát xuất gia; hai là Bồ-tát tại gia. Hai hàng Bồ-tát ấy đều khéo đem lại sự lợi lạc cho tất cả chúng sinh, không hề dừng nghỉ. Như con suy nghĩ: Bồ-tát xuất gia không bằng người tại gia tu hạnh Bồ-tát. Vì sao thế? Xưa có Kim luân Thánh vương phát tâm cầu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng

Chánh giác, chán ngán sự vô thường, khổ, không của thế gian, bỏ ngôi Luân vương như nhổ bỏ nước mũi, nước bọt, dốc theo nẻo xuất gia thanh tịnh đi vào trong đạo Phật. Khi ấy, tám vạn bốn ngàn phu nhân, thể nữ nơi hậu cung thấy vua xuất gia đều mang lòng luyến mộ tâm ý xốn xang sầu não quá thể, khởi ra sự đau khổ trong tình ái biệt ly, như bị nỗi khổ nơi địa ngục. Kim luân Thánh vương từ lúc bắt đầu nhận ngôi vua đã cảm mến được các bảo nữ cùng ngàn vương tử và các đại thần quyến thuộc, nay nhà vua bỏ ngôi báu đi xuất gia, họ cùng đau lòng giữa tình ly biệt, tiếng gào khóc của họ vang dậy bốn thiên hạ. Những người quyến thuộc ấy đều nói: “Vua chúng tôi phước trí vô lượng vô biên, làm sao mà nỡ bỏ chúng tôi đi xuất gia! Thương thay! Khổ thay! Thế giới rỗng không! Từ nay trở đi chúng tôi không còn nơi nương cậy!”

Nếu có các thiện nam, thiện nữ nào với lòng tin thanh tịnh, quy y Phật, Pháp, Tăng, phát tâm Bồ-đề, lìa bỏ cha mẹ xuất gia nhập đạo, thì cha mẹ thương xót, ân niệm tình thâm, sự buồn khổ trong ly biệt thật cảm động cả trời đất. Như cá ở chỗ vũng nước cạn phải lăn lóc trên mặt đất, thời nỗi khổ về ái biệt ly cũng thế và như tâm nơi đám họ hàng Kim luân vương kia không khác. Bồ-tát xuất gia đem đến lợi ích cho chúng sinh, sao lại làm nhiễu hại cha mẹ, vợ con khiến nhiều người chịu khổ não quá như vậy? Do nhân duyên ấy, Bồ-tát xuất gia không có từ bi, không đem lại lợi ích cho chúng sinh, thế nên không bằng Bồ-tát tại gia đủ tâm đại từ bi, thương xót chúng sinh làm lợi ích tất cả!

Lúc đó, Đức Phật bảo Trưởng giả Trí Quang:

–Quý hóa thay! Quý hóa thay! Ông có tâm đại từ bi khuyến thỉnh Như Lai nói về sự hơn kém của hai hàng Bồ-tát xuất gia và tại gia. Nay ông hỏi và cho rằng Bồ-tát xuất gia không bằng tại gia, nghĩa ấy không phải. Sở dĩ thế là sao? Bồ-tát xuất gia hơn tại gia vô lượng vô biên không thể lấy gì sánh ví được. Sao vậy? Vì Bồ-tát xuất gia dùng năng lực trí tuệ chân chánh quán sát hàng tại gia một cách tỉ mỉ vẫn thấy có nhiều lỗi lầm; đó là tất cả nhà cửa ở thế gian, trong đó tích góp nhiều vật báu mà vẫn chưa biết là đầy đủ, cũng như biển cả dung nhận tất cả nước các con sông lớn, nhỏ nhưng cũng chưa từng cho là đầy đủ. Này thiện nam, phía Nam Hương sơn, phía Bắc Tuyết

sơn có ao A-nậu, bốn Đại Long vương đều ở trong ấy và mỗi vị ở một góc: Long vương ở góc Đông nam là Bạch Tượng Đầu, Long vương ở góc Tây nam là Thủy Ngưu Đầu, Long vương ở góc Tây bắc là Sư Tử Đầu, Long vương ở góc Đông bắc là Đại Mã Đầu. Nước từ bốn góc ấy chảy ra bốn sông lớn:

Sông Căng-già, nước sông này chảy đến chỗ nào thì loài voi trắng theo đó sinh sản.

Sông Tín-độ, nước sông này chảy đến chỗ nào thì loài trâu theo đó sinh sôi.

Sông Bạc-sô, nước sông này chảy đến chỗ nào thì loài sư tử theo đó xuất hiện.

Sông Tư-đà, nước sông này chảy đến chỗ nào thì loài ngựa lớn theo đó mà sinh ra.

Những con sông lớn ấy, trong mỗi con sông lại có năm trăm dòng sông vừa vừa, trong mỗi con sông vừa vừa lại có vô lượng sông nhỏ. Tất cả nước trong các con sông lớn, vừa vừa và nhỏ ấy đều chảy vào biển cả, song, biển cả kia vẫn chưa từng cho là đầy đủ. Chúng sinh trong thế gian với mọi thứ hiện có về nơi ở, nhà cửa cũng như thế. Họ gom góp được các thứ ngọc báu ở bốn phương đem lại đều để vào trong nhà ấy, song họ chưa từng cho là đầy đủ. Cầu nhiều, tích góp nhiều thì tạo ra nhiều tội lỗi; vô thường vụt đến, phải vứt bỏ nhà cũ ra đi, khi ấy chủ nhà tùy nghiệp mà chịu báo, trải qua vô lượng kiếp hoàn toàn không có chỗ nào để quay về cả!

Này thiện nam, đây nói về “nhà” tức là nói về cái thân năm Uẩn, mà chủ căn nhà ấy là Bản thức của ông. Người có trí tuệ ai lại ưa căn nhà “hữu vi” ấy; mà chỉ thích cung điện báu Bồ-đề an lạc xa lìa hẳn mọi thứ lão, bệnh, tử, ưu bi khổ não thôi! Nếu những Thiện nam… có căn khí linh lợi, lòng tin thanh tịnh sâu dày, muốn độ cha mẹ, vợ con, họ hàng để họ vào được ngôi nhà “Vô vi cam lộ” thì nên quy Tam bảo, xuất gia học đạo!

Bấy giờ, Đức Như Lai nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ sau đây:

Bồ-tát uất gia hơn tại gia

Tính toán, thí dụ không sánh kịp.

Tại gia bức bách như lao ngục

Muốn cầu giải thoát rất là khó,

Xuất gia thư thái như hư không

Tự tại, vô vi khỏi ràng buộc.

Xét kỹ tại gia nhiều lỗi lầm

Tạo tác tội lỗi không bờ bến

Mưu sống, cầu nhiều thường chẳng đủ

Cũng như biển cả khó đầy được.

Long vương ở trong ao A-nậu

Bốn góc chảy ra bốn bể lớn

Bao nhiêu nước sông lớn, vừa, nhỏ

Ngày đêm tuôn chảy không hề ngừng

Song, biển cả kia chưa từng đủ

Tham cầu nhà cửa cũng như thế!

Tại gia khởi nhiều các nghiệp ác

Chưa từng sám, tẩy cho trừ diệt.

Không biết ái niệm nguy ngập thân

Không rõ mạng căn như sương sớm.

Sứ giả Diễm-ma cùng giục thúc

Vợ con, nhà cửa sao theo được

U minh tăm tối trong đêm dài

Riêng đến cửa chết tùy nghiệp chịu.

Chư Phật xuất hiện khởi lòng thương

Muốn cho chúng sinh nhàm trần tục.

Ông nay đã nhận thân khó được

Nên siêng tinh tấn chớ phóng dật!

Nhà cửa tại gia rất đáng chán

Nhà báu “Không tịch” khó nghĩ bàn

Rời hẳn bệnh khổ và ưu não

Những bậc có trí quán sát kỹ!

Thiện nam, tín nữ ở đời sau

Muốn độ cha mẹ và quyến thuộc

Để vào thành “Cam lộ vô vi”

Mong cầu xuất gia tu diệu đạo

Tu hành dần dần thành Chánh giác

Sẽ chuyển Vô thượng đại Pháp luân.

Lại nữa thiện nam tử, Bồ-tát xuất gia xem nhà cửa nơi thế gian

cũng như đá lửa càng sinh lo, chán. Sao vậy? Ví như chút lửa có thể đốt cháy tất cả cỏ cây…, nhà cửa nơi thế gian cũng như thế. Tâm tham muốn tìm cầu, giong ruổi khắp bốn phương, nếu có được những gì thì sự thọ dụng vẫn không đủ; trong tất cả thời gian theo đuổi tìm kiếm đều không hề biết chán và nếu không được gì thì tâm sinh sầu não, ngày đêm càng truy cầu thêm. Thế nên tất cả nhà cửa nơi thế gian hay sinh ra vô lượng lửa phiền não, vì khởi tâm tham, thường không biết đủ. Của báu ở thế gian cũng như cỏ cây, còn tâm tham dục thì như nhà cửa thế gian. Do nhân duyên ấy, tất cả chư Phật thường nói: “Ba cõi là nhà lửa”. Thiện nam tử, Bồ-tát xuất gia nên luôn quán tưởng như thế, chán lìa thế gian mới là “xuất gia chân chánh”.

Khi ấy, Đức Như Lai lại nói nghĩa trên bằng lời kệ sau đây:

Bồ-tát xuất gia xem nhà đời

Cũng hư chút lửa của thế gian

Tất cả cỏ cây dần cháy hết

Nhà đời, nên biết cũng như thế.

Chúng sinh có nhiều những của báu

Lại còn tìm cầu, thường không đủ

Cầu không được khổ thường tại tâm

Lửa lão, bệnh, tử không lúc dứt.

Do nhân duyên ấy các Thế Tôn

Nói rằng “Ba cõi là nhà lửa”

Nếu muốn vượt qua khổ ba cõi,

Nên tu Phạm hạnh làm Sa-môn

Tam-muội thần thông được hiện tiền

Tự lợi lợi tha đều viên mãn.

Lại nữa thiện nam, ưa muốn xuất gia thì nên quán nhà cửa, như trong hang đá núi sâu có kho báu lớn. Ví như ông Trưởng giả chỉ có một con, nhà ông rất giàu, của báu vô lượng, tôi trai tớ gái, người hầu, voi, ngựa vô số. Trong thời sau này người cha chợt bị bệnh nặng, thầy hay thuốc tốt không sao cứu chữa được, ông Trưởng giả tự biết mình không bao lâu nữa sẽ chết, liền gọi con lại bảo:

–Phàm tất cả của báu hiện có của ta, ta giao phó hết cho con, con cố gắng giữ gìn đừng để mất mát!

Người cha dặn dò trao gởi rồi liền mất. Sau đó, con ông Trưởng giả không thuận mạng cha, tha hồ phóng túng, đua đòi, gia nghiệp hao tốn, của cải tan mất, tôi tớ lại lẫn trốn không còn nương tựa nữa. Khi ấy, tâm bà mẹ già mang sự lo buồn, sầu não bị bệnh nặng rồi mất. Người con ấy bị nghèo cùng, không còn có chỗ nhờ cậy, liền vào nơi hang núi nhặt củi, hái quả bán đi mua cháo cơm tự sống qua ngày. Một ngày kia, gặp mưa tuyết, người con ấy tạm thời vào trong hang đá nghỉ ngơi. Trong hang ấy là chỗ Quốc vương xưa cất giấu đồ thất bảo, không ai biết cả, nay đã trải qua hàng trăm ngàn năm, nơi đây vắng bặt bóng người lui tới.

Bấy giờ, người nghèo kia do nhân duyên đưa đẩy, tình cờ vào trong hang thấy rất nhiều vàng, tâm vui mừng quá cho rằng được sự chưa từng có bao giờ. Nhân đó, người ấy mới chia ra: Ngần này phần vàng để dựng cất nhà cửa, ngần này phần vàng là để cưới vợ, phần này thuê tôi tớ, phần này mua voi, ngựa, tùy tâm muốn gì đều được như ý. Đang khi trù tính như thế, có bọn giặc vì chạy đuổi con hươu đến trước hang, thấy người nghèo ấy đem vàng phân phối ra từng phần, liền bỏ không đuổi hươu nữa, mà giết người lấy vàng. Phàm ngu si cũng giống như thế, quá ham sự vui sướng ở đời không thích lìa bỏ. Hang đá núi sâu như nhà cửa của đời, vàng ngọc chôn giấu cũng như thiện căn, sứ giả của Diễm-ma vương tức là bọn giặc. Theo nghiệp chịu báo bị đọa trong ba đường ác, không nghe thấy tên hiệu của cha mẹ, Tam bảo, lại làm mất cả căn lành. Do nhân duyên ấy, người đời cần nên chán rời, phát tâm Vô thượng Đại Bồ-đề, xuất gia tu đạo mong thành tựu bậc Diệu giác.

Khi ấy, Đức Như Lai nói lại nghĩa trên bằng lời kệ:

Ưa thích tại gia, các Bồ-tát

Xem xét nhà cửa như kho quý.

Ví như Trưởng giả có một con

Nhà ông rất giàu nhiều của báu

Tôi tớ người hầu cùng xe ngựa

Tất cả cần dùng đều sung túc.

Về sau Trưởng giả thân bị bệnh

Thầy giỏi khắp đời đều bó tay

Sắp mất, kêu gọi người thân tộc

Giao phó gia tài cho người con

Dạy răn con giữ tâm hiếu dưỡng

Siêng việc hưởng tự đừng đoạn tuyệt.

Khi ấy người con trái mạng cha

Thả lỏng ngu si, phóng dật nhiều

Mẹ già lo buồn thân đau yếu

Lại nhân con hư liền chết mất.

Quyến thuộc xa lìa không chỗ nương

Nhặt củi đổi cháo làm thường dụng

Đến núi sâu kia gặp gió tuyết

Vào trong hang đá tạm nghỉ ngơi.

Trong hang xưa giấu của quý báu

Đã trải lâu xa không người biết

Kẻ ấy gặp được kho vàng thực

Sinh lòng hớn hở chưa từng có.

Tức thời phân phối số vàng kia

Tùy ý muốn gì đều dùng nó:

Hoặc để dựng nhà, hoặc cưới vợ

Tôi tớ, voi, ngựa và xe cộ.

So tính mai sau không bỏ được

Bọn giặc đuổi hươu chạy đến trước

Là oán gia kia khi hội ngộ

Liền giết người nghèo lấy vàng đi.

Chúng sinh ngu si cũng như thế

Hang đá cũng như nhà cửa đời

Chôn giấu vàng thật ví thiện căn

Quỷ sứ Diễm-ma như giặc cướp.

Do nhân duyên ấy, các Phật tử

Sớm nên xuất gia tu thiện phẩm

Quán xem thân mạng như bọt nổi

Siêng tu Giới, Nhẫn Ba-la-mật.

Sẽ tới cây Bồ-đề thất bảo

Trên tòa Kim cang chứng Như như

Thường trụ bất diệt khó nghĩ bàn

Chuyển xe chánh pháp độ quần sinh.

Lại nữa thiện nam, tất cả nhà cửa hiện có của thế gian, cũng như món ăn uống ngon ngọt mà bị lẫn lộn thuốc độc. Ví như ông Trưởng giả chỉ có một người con, căn khí linh lợi, thông minh, trí tuệ, thấu suốt được Quán môn bí mật Ca-lâu-la, biết dùng phương tiện khéo léo để phân biệt những thứ thuốc độc, vì thế cha mẹ thương yêu, nhớ mến không gì sánh ví được. Bấy giờ, con ông Trưởng giả vì có việc cần nên đi ra ngoài chợ chưa kịp trở về, ở nhà cha mẹ cùng thân tộc có việc vui mừng, bày đặt yến tiệc, sắm sửa đầy đủ các món ăn uống ngon quý. Nhưng, lúc đó có kẻ thù oán nào ngấm ngầm đem thuốc độc bỏ vào trong thức ăn uống, không một ai hay biết. Khi ấy cha mẹ cũng không biết là trong món ăn có thuốc độc lẫn lộn, vậy là cả nhà lớn, bé đều ăn phải món ăn lẫn thuốc độc đó. Sau người con về tới, cha mẹ vui mừng đưa cho con những món ăn uống còn để phần. Con ông Trưởng giả khi chưa dùng đến các món ăn uống ấy, liền niệm Quán môn Ca-lâu-la bí mật, biết ngay là trong món ăn có lẫn thuốc độc. Người con tuy biết sự việc, nhưng không dám nói rõ là cha mẹ đã ăn lầm phải thuốc độc. Sở dĩ thế là sao? Vì nếu cha mẹ biết mình đã ăn phải thuốc độc thì càng thêm phiền muộn, não loạn, độc khí chóng phát, càng làm cho người ta chóng chết. Người con mới đặt ra phương tiện thưa cha mẹ:

–Con sở dĩ chưa dùng món ăn uống này vì con phải đi ra chợ một chút, khi về con sẽ ăn. Sao vậy? Vừa rồi con có mua được một viên ngọc báu vô giá, con bỏ trong két quên chưa khóa.

Cha mẹ nghe con nói đến thứ ngọc báu thì sinh tâm hoan hỷ, mặc cho con đi. Người con bèn chạy vội đến nhà thầy thuốc giỏi, cầu thuốc hay là thuốc A-già-đà giải độc. Được thuốc ấy rồi, người con chạy vội về nhà, lấy sữa, tô và đường phèn, ba vị sắc chung rồi hòa với thuốc A-già-đà. Làm thuốc xong, người con mới thưa cha mẹ:

–Kính xin cha, mẹ uống nước cam lộ này, đây là thuốc A-già-đà ở núi Tuyết. Sở dĩ thế là sao? Lúc nãy cha mẹ ăn lầm phải thuốc độc trộn trong thức ăn, con tạm ra ngoài một chút, bản ý của con chỉ vì cha mẹ cùng mọi người dốc tìm được thuốc hay bất tử này mà thôi.

Khi ấy tâm cha mẹ và mọi người rất vui mừng, cho như là được sự chưa từng có, liền uống ngay thuốc ấy, nên hết các độc khí, không bị chết và than mạng được sống lâu.

Bồ-tát xuất gia cũng thế, cha mẹ quá khứ bị chìm đắm trong sinh tử, cha mẹ hiện tại không thoát ly được, thì nẻo sinh tử trong mai sau khó dứt hết và phiền não hiện tại cũng khó dẹp trừ. Do nhân duyên ấy, vì muốn độ cha mẹ và các chúng sinh nên đã mạnh mẽ phát tâm đồng thể đại từ bi cầu Đại Bồ-đề xuất gia nhập đạo. Này thiện nam, thế gọi là nhà cửa nơi thế gian như thuốc độc lẫn trộn trong món ăn ngon tốt.

Khi ấy, Đức Như Lai nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Nhà cửa sở hữu của thế gian

Nói là thuốc độc lẫn mỹ thực.

Ví như Trưởng giả có một con

Thông minh, lợi trí lại nhiều tài

Giỏi môn bí mật Ca-lâu-la

Có phương tiện khéo biết thuốc độc.

Con có sự duyên ra ngoài chợ

Tạm thời buôn bán chưa về nhà

Cha mẹ yên vui hợp thân thuộc

Cỗ quý trăm mùi đều đầy đủ.

Có một kẻ ác mang thuốc độc

Ngầm đến, bỏ vào món ăn uống

Người con khi ấy không ở nhà

Cha mẹ vì con lưu một phần.

Cả nhà ăn lầm thuốc tạp độc

Con niệm quán môn biết có độc

Liền chạy vội đến chỗ thầy thuốc

Cầu được thuốc Già-đà bất tử.

Ba vị hòa sắc, thuốc thành rồi

Liền thưa thân thuộc uống nhanh nhanh

Uống thuốc như thế như cam lộ

Khỏi mọi tạp độc đều an lạc.

Tất cả Thiện nam có lòng tin

Xuất gia tu đạo cũng như thế

Vì cứu cha mẹ và chúng sinh

Uống phải thuốc độc của phiền não

Tâm cuồng điên đảo tạo các tội

Chìm mãi trong bể khổ sinh tử.

Cắt ái, từ thân vào đạo Phật

Được gần Điều Ngự Đại Y vương

Tu về vô lậu A-già-đà

Sinh lại nhà cha mẹ ba cõi

Khiến uống thuốc pháp dứt ba chướng

Sẽ chứng quả Vô thượng Bồ-đề!

Mãi đời vị lai thường chẳng diệt

Làm chỗ quy y độ chúng sinh

Rốt ráo ở nơi Đại Niết-bàn Và,

Phật Bồ-đề trí tròn sáng.

Lại nữa thiện nam, Bồ-tát xuất gia thường quán tất cả nhà cửa của thế gian cũng như gió lớn không hề dừng. Sao vậy? Thiện nam, tâm ý của hàng gia thường khởi vọng tưởng chấp trước ngoại cảnh, không thể thông tỏ được sự thực, mãi say đắm trong nẻo vô minh tối tăm, mọi sự tiếp xúc với cảnh luôn bị điên đảo không hề an trụ được. Ác giác dễ khởi, thiện tâm khó sinh. Do vọng tưởng duyên khởi ra các phiền não; nhân các phiền não tạo ra nghiệp thiện, ác; và y vào các nghiệp thiện, ác ấy mà thọ nhận lấy quả báo trong năm đường, cứ như thế, như thế, sinh tử không dứt. Chỉ có đạt được chánh kiến, tâm không điên đảo, tạo mọi nghiệp thiện, làm nhân cho ba thiện căn và lấy “tín”… tăng trưởng cho hạt giống vô lậu của các pháp ấy, phát khởi thần thông Vô lậu tam-muội, thần thông như thế, như thế là chứng Thánh quả tương tục. Nếu dẹp được vọng tưởng, tu tập chánh quán thời tất cả phiền não sẽ được dứt sạch hẳn.

Bấy giờ, Trưởng giả Trí Quang bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, tu tập chánh quán có vô lượng môn, vậy tu tập những quán môn nào mới dẹp được vọng tưởng?

Đức Thế Tôn bảo ông Trưởng giả:

–Này thiện nam, cần nên tu tập chánh quán Vô tướng. Quán Vô tướng là dẹp trừ được vọng tưởng. Song, chỉ quán thực tánh chứ không cần nhận thực về mười hiện tướng, vì thể của tất cả các pháp môn vốn không tịch, vượt mọi sự nhận thức lãnh hội thông thường thế gọi là Chánh quán. Nếu có Phật tử nào an trụ nơi chánh niệm, quán sát như thế, tu tập vô tướng Vô vi trong thời gian dài, gió dữ của vọng

tưởng vắng bặt, không còn dấy động nữa, thì Thánh trí xuất hiện ngay chứng đắc diệu lý, thành tựu viên mãn. Thiện nam, đó là Hiền thánh, đó là Bồ-tát, đó là Như Lai Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Do nhân duyên ấy, tất cả Bồ-tát vì muốn dẹp trừ vọng tưởng mãi mãi không dấy khởi lên nữa, vì muốn trả bốn ân, thành tựu được bốn đức, xuất gia tu học, ngừng tâm vọng tưởng, trải vô lượng kiếp thành tựu Phật đạo.

Khi ấy, Đức Như Lai nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Bồ-tát xuất gia quán tại gia

Cũng như gió dữ không hề dừng

Cũng như vọng chấp trăng trong nước

So tính phân biệt lấy làm thực.

Trong nước bản lai không bóng trăng

Nước tịnh là duyên thấy trăng thực.

Các pháp duyên sinh đều là giả

Phàm ngu vọng chấp cho là “ta”

Cái ấy theo “duyên”, “pháp” không thực

Vọng tưởng phân biệt chấp là có.

Nếu hay dứt trừ được hai chấp

Sẽ chứng Vô thượng Đại Bồ-đề.

Vọng tưởng tình phàm như hắc phong

Thổi rừng sinh tử niệm niệm khởi

Bốn quỷ điên đảo thường theo đuổi

Khiến tạo năm thứ nhân Vô gián.

Ba căn bất thiện hiện ràng buộc

Sinh tử luân hồi luôn nối nhau

Nếu người nghe kinh, tin, hiểu sâu

Chánh kiến hay trừ tâm điên đảo

Hạt giống Bồ-đề niệm niệm sinh

Đại trí thần thông Tam-muội khởi.

Nếu tu tập được quán thâm diệu

Hoặc, nghiệp, quả khổ đâu khởi được?

Chỉ quán thực tướng chân tánh như

Năng, sở đều mất, bỏ mọi kiến.

Tánh tướng nam, nữ bản lai không

Vọng chấp theo duyên sinh hai hướng.

Như Lai dứt hẳn nhân vọng tưởng

Chân tánh vốn không tướng nam, nữ.

Diệu quả Bồ-đề chứng đều đồng

Phàm phu vọng chấp sinh tướng khác.

Ba mươi hai tướng vốn phi tướng

Liễu tướng, phi tướng là thực tướng.

Nếu người xuất gia tu Phạm hạnh

Nhiếp tâm tịch tĩnh chốn không nhàn

Đó là Bồ-tát tâm chân tịnh

Không lâu sẽ chứng Bồ-đề quả.

Lại nữa thiện nam, Bồ-tát xuất gia ngày đêm thường quán nhà cửa của thế gian tất cả là chỗ sinh ra phiền não. Sao vậy? Như có một người xây dựng được tám ngôi nhà, đem các vật báu mà tự trang nghiêm cho những căn nhà ấy. Dựng nhà xong, người ấy nghĩ rằng: “Nay nhà cửa là vật sở hữu của ta, không lệ thuộc vào người khác, chỉ có nhà cửa của ta là tốt đẹp hơn hết, nhà cửa của người khác không thể sánh kịp”. Do chấp trước như thế, nên sinh ra phiền não; do phiền não từ chấp ngã, ngã sở làm căn bản, mà tám vạn bốn ngàn cửa trần lao cùng nhau đua khởi, chật cả trong nhà. Sở dĩ thế là sao? Phàm phu tại gia tham đắm sâu nặng về năm dục, vợ con, họ hàng, tôi trai, tớ gái, người hầu thảy đều gồm đủ; vì nhân duyên ấy, nên dấy ra bao sự khổ về sinh, lão, bệnh, tử, lo, buồn, sầu, não, oán ghét hợp hội, ân ái, biệt ly, nghèo cùng và mọi sự suy vi, cầu không được… Các khổ như thế như bóng theo hình, như vang ứng tiếng, đời đời nối tiếp nhau luôn không thể đoạn tuyệt. Các khổ như thế đều có nguyên nhân mà các thứ phiền não lớn, nhỏ là căn bản. Tất cả những của báu đều do sự tìm cầu mà được, nếu không có nhân trước thời không thể tìm kiếm và giả sử có tìm kiếm đi chăng nữa thì cũng không đạt được.

Này thiện nam, do vì nghĩa ấy, nên tất cả phiền não, tâm theo đuổi tìm kiếm là gốc, nếu diệt được tâm giong ruổi ấy đi thời vô lượng phiền não kia đều dứt hết. Song, nay thân này là chỗ nương tựa cho các khổ, những người có trí nên sinh tâm chán bỏ! Do đó, Đức Phật Ca-diếp đời quá khứ, vì các loài cầm thú mà nói bài kệ:

Thân này là gốc khổ

Khổ khác là cành, lá

Nếu đoạn được gốc khổ

Các khổ đều trừ diệt.

Nghiệp xưa của các ngươi

Tạo tội, tâm chẳng hối

Thọ thân tướng xấu xí

Chịu khổ não đủ loại.

Nếu khởi tâm ân trọng

Một niệm cầu sám hối

Như lửa đốt núi đầm

Các tội đều tiêu diệt.

Thân này khổ, bất tịnh

Vô ngã và vô thường

Các ngươi đều phải nên

Thực tâm sinh chán, bỏ!

Lúc đó, vô lượng cầm thú nghe bài kệ ấy rồi, trong nhất niệm, tâm chí thành sám hối, liền bỏ được nẻo xấu ác sinh lên cõi trời thứ tư trong Dục giới phụng sự vị Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ, nghe pháp bất thoái cứu cánh Niết-bàn.

Này thiện nam, do nhân duyên ấy, nay thân khổ này cũng như nhà cửa, tất cả phiền não tức là chủ nhà. Thế nên, các Thiện nam có lòng tin thanh tịnh, phát tâm Bồ-đề, xuất gia nhập đạo, quyết được giải thoát tất cả mọi thứ khổ và đều sẽ thành tựu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Khi ấy, Đức Như Lai nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Bồ-tát xuất gia thường quán sát

Nhà cửa nơi sinh các phiền não.

Như có một người dựng nhà cửa

Trang hoàng bằng mọi thứ ngọc báu

Tự nghĩ tráng lệ không đâu bằng

Không thuộc người khác, chỉ riêng ta,

Thợ khéo sửa sang đẹp lạ lùng

Nhà cửa trên đời không đâu sánh

Phân biệt như thế sinh chấp trước

Lấy “ngã, ngã sở” làm căn bản

Tám vạn bốn ngàn các phiền não

Đầy khắp nhà cửa sinh tai họa,

Tất cả nam, nữ ở trên đời

Sáu thân quyến thuộc đều đầy đủ

Do nhân duyên ấy sinh mọi khổ

Tức là: sinh, lão và bệnh, tử.

Lo buồn, khổ não, thường theo đuổi

Như bóng theo hình không hề rời

Tạo nhân các khổ, tham dục sinh

Nếu dứt tham cầu, diệt hết khổ.

Thân này thường là gốc mọi khổ

Siêng tu yếm xả, hướng Bồ-đề

Thân tâm ba cõi như nhà cửa

Chủ nhà: phiền não ở tại trong

Các ông nên phát tâm Bồ-đề

Lìa bỏ phàm phu ra ba cõi.

Lại nữa thiện nam, Bồ-tát xuất gia thường quán sát hàng tại gia cũng như trong một nước lớn, có ông Trưởng giả gia sản giàu sang, của báu vô lượng, trong nhiều kiếp, nhân duyên cha con nối tiếp nhau không dứt và chuyên tu các hạnh lành, nên được tiếng khen đồn xa. Những của báu hiện có của ông Trưởng giả ấy được chia làm bốn phần: một phần của báu thường sinh lợi tức để làm tăng trưởng gia nghiệp, một phần của báu để cung cấp vào sự cần dùng đầy đủ hàng ngày, một phần của báu nhằm giúp đỡ những người cô độc để tu nhân tích đức, một phần của báu để cứu giúp thân thuộc và khách lui tới. Bốn phần như thế chưa từng có lúc nào ngừng dứt, cha con cứ nối tiếp nhau phát huy gia nghiệp ở đời. Nhưng về sau có một người con ngu si, tệ ác, quá tham mê năm thứ dục lạc, làm những việc phóng túng bừa bãi, trái lời dạy của cha mẹ và không y theo bốn sự nghiệp trên, mà nào dựng lên các nhà cửa, lầu quán bảy tầng hơn hẳn lối xây cất thông thường, trang hoàng bằng mọi thứ châu báu, đất lát lưu ly, cửa sổ bằng ngọc báu, ánh sáng lồng nhau; nào đầu rồng, hình cá thảy đều đủ cả, ngày đêm tiếng nhạc dập dìu liền miên không dứt

thụ hưởng năm dục lạc như cõi trời Đao-lợi nên bị quỷ thần hiềm ghét, người, trời tránh xa.

Một hôm, bỗng dưng nhà hàng xóm bốc lửa, lửa dữ bừng bừng, theo gió lan tràn, đốt cháy hết cả kho tàng và các lâu đài. Lúc đó, con ông Trưởng giả trông thấy lửa dữ như thế, khởi tâm giận bực, vội bắt vợ con, tôi trai, tớ gái và họ hàng vào cả trong ngôi nhà hai tầng, đóng kín cửa lầu gác lại; không ngờ do sự ngu si ấy, khiến bao người kia nhất thời đều chết cả.

Phàm phu tại gia cũng như thế. Người ngu ở đời ví như con ông Trưởng giả, còn chư Phật, Như Lai ví như ông Trưởng giả; không thuận theo lời Phật dạy, tạo các nghiệp ác, phải đọa vào ba đường dữ, chịu nhiều khổ não. Do nhân duyên ấy, Bồ-tát xuất gia thường xem hàng tại gia như con ông Trưởng giả không vâng lời cha mẹ, bị lửa đốt cháy, vợ con đều chết. Này các thiện nam, nên sinh tâm chán, bỏ những sự an vui nơi thế gian, trời, người, dốc tu hạnh thanh tịnh sẽ chứng Bồ-đề. Khi ấy, Đức Như Lai nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Bồ-tát xuất gia quán tại gia

Ví như Trưởng giả sinh con ngu

Nhà ông giàu có nhiều của báu

Nối tiếp lâu đời không thiếu chi.

Gia nghiệp đời trước truyền con cháu

Tất cả của cải chia bốn phần

Thường tu thắng hạnh không lỗi ác

Tiếng khen lan khắp các quốc độ.

Vàng, bạc, ngọc báu số vô biên

Lợi tức xuất nhập khắp nước ngoài

Từ, Bi, Hỷ Xả tâm không chán

Cứu giúp cô bần thường chẳng dứt.

Rốt sau Trưởng giả sinh một con

Ngu si, bất hiếu, không trí tuệ

Tuổi tác đã già, gân sức suy

Gia tài trong, ngoài đều giao con.

Con trái mạng cha làm bừa bãi

Không nối bốn nghiệp nhà sa sút

Cất lầu bảy tầng bằng châu báu

Dùng lưu ly biếc làm cửa sổ,

Đàn địch hát xướng luôn không dứt

Thường lấy bất thiện làm thầy tâm

Hưởng năm dục lạc như Thiên cung

Tất cả Long thần đều xa tránh.

Nhà bên bỗng dưng hỏa tai dấy

Lửa dữ theo gió khó cấm được

Kho tàng, của báu và vợ con

Nhà cửa, tầng lầu đều cháy hết.

Tích ác, tai ương đến diệt thân

Vợ con, quyến thuộc đồng chết cả.

Tam thế chư Phật như Trưởng giả

Tất cả phàm phu là ngu tử

Không tu chánh đạo dấy tâm tà

Mạng chung đọa nơi các nẻo ác

Nhiều kiếp riêng chịu khổ đốt cháy

Lần lựa như thế không kỳ hết.

Phật tử tại gia, ông nên biết!

Không tham vui đời, siêng tu chứng

Chán đời, xuất gia tu Phạm hạnh

Núi rừng vắng lặng bỏ mọi duyên.

Vì trả bốn ân tu thắng đức

Làm ngôi Pháp vương trong ba cõi

Độ sinh đến hết thuở vị lai

Làm bạn không mời, thường thuyết pháp.

Ngăn hẳn dòng “ái” đến bờ kia

Trụ nơi thành Niết-bàn thanh tịnh.

Lại nữa thiện nam, Bồ-tát xuất gia quán tất cả nhà cửa của thế gian cũng như mộng lớn. Ví như ông Trưởng giả có một đồng nữ mới mười lăm tuổi, dung nhan đoan chánh, sinh đẹp lạ lùng. Một hôm, cha mẹ ở trên lầu ba tầng, đem con gái yêu của mình lên, cùng hưởng xem những sự vui thích. Đêm, mẹ con cùng ngủ chung trên một giường quý và đang yên giấc. Trong khi ngủ, đồng nữ chiêm bao thấy cha mẹ cho về nhà chồng; vợ chồng lấy nhau trải qua nhiều năm,

sinh được một người con dung mạo tươi sáng, xinh xắn vô cùng lại có tướng thông minh trí tuệ. Hàng ngày nhờ ân nuôi nấng, dần dần đứa con ấy biết đi. Một hôm, trên lầu cao, không may nó trược chân từ trên cao rơi xuống, rơi chưa đến đất, bỗng dưng có một con hổ đói đứng đỡ lấy ăn thịt. Đồng nữ thấy thế, kinh sợ quá, cất tiếng gào khóc, liền tỉnh mộng. Bấy giờ, cha mẹ hỏi con:

–Do nhân duyên gì, bỗng dưng con kinh sợ vậy?

Người con gái thẹn không chịu nói. Người mẹ ân cần hỏi gạn mãi, người con gái mới nói thầm với mẹ về việc chiêm bao như trên.

Này thiện nam, thế gian là nhà cửa sinh tử hữu vi, nên phải ở mãi trong luân hồi, nghĩa là chưa được ở vào phận vị chân giác mà thường phải ở trong nhà chiêm bao, sinh, lão, bệnh, tử nơi ba cõi, như đồng nữ kia trong chiêm bao, hư vọng phân biệt cũng thế. Quỷ sứ nơi Diễm-ma bỗng dưng đến, như hổ đói trong hư không đỡ đứa bé kia mà ăn. Tất cả chúng sinh trong từng niệm, niệm luôn bị các nỗi khổ về vô thường, lão, bệnh, tử cũng như thế. Ai là người có trí tuệ lại yêu thích thân này! Vì nhân duyên ấy, quán sát trong sinh tử như giấc mộng đêm dài, mà phát tâm Bồ-đề, chán bỏ thế gian, dốc sức tu tập sẽ đạt được diệu quả thường trụ của Như Lai.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói lại nghĩa trên bằng lời kệ:

Phật tử dốc cầu đạo Vô thượng

Nên quán nhà cửa như trong mộng

Ví như đại trưởng giả giàu sang

Có một đồng nữ đoan nghiêm lạ.

Cô theo cha mẹ lên lầu cao

Đi theo xem coi rất vui vẻ.

Cô ngủ trong lầu, cô chiêm bao:

Rõ ràng mơ thấy đi lấy chồng.

Sau ở nhà chồng sinh một con

Tâm mẹ thương xót nhớ mến con

Con trên lầu đài ham vui chơi

Từ cao rơi xuống ngay miệng hổ.

Cô khóc thất thanh liền tỉnh mộng

Mới biết mộng tưởng vốn không thực.

Vô minh ám chướng như đêm dài

Chưa thành Chánh giác như trong mộng

Sinh tử thế gian thường chẳng thực

Vọng tưởng phân biệt cũng như thế.

Chỉ có “Bốn trí lớn tròn sáng”

Phá tối tăm là “Chân diệu giác”.

Vô thường niệm niệm như hổ đói

Hữu vi vô giả khó dừng lâu

Chim ngủ sớm mai đều bay tản

Mạng hết biệt ly cũng thế thôi

Theo nghiệp thọ sinh chịu các báo

Ân tình cha mẹ không biết nhau.

Thương thay, thân sinh tử phàm phu

Luân chuyển ba đường chịu khổ mãi!

Nếu biết thiện, ác theo nghiệp cảm

Cần nên sám hối cho tiêu diệt.

Tất cả quả vui của trời, người

Thẹn khổ, chánh kiến chính là nhân

Nên phát tâm Bồ-đề kiên cố

Mặc áo tinh tấn siêng tu học!

Lại nữa thiện nam, Bồ-tát xuất gia quán sát nhà cửa như cửa biển Tẫn mã tuôn ra lửa dữ, thu hút, lan tỏa cả bốn ngòi ở bốn bên, cho đến trăm song và mọi dòng đều bị lửa cháy hết.

Ví như xưa kia trong nước La-đà có một vị Bồ-tát tên là Diệu Đắc Bỉ Ngạn. Bồ-tát ấy có tâm Từ bi, thường dốc sức đem lại lợi ích cho chúng sinh, nên có những lái buôn khi vào biển tìm của báu luôn mời Bồ-tát ấy đồng đi trên thuyền buồm và đều đi được tới bến có châu báu, vượt qua mọi hiểm nạn, không có sự gì trở ngại, đến được bờ an vui.

Về sau, khi Bồ-tát đã trăm tuổi, dần dần già yếu, đứng, ngồi phải có người nâng dắt, sức lực không thể đi biển được như trước nữa. Khi ấy, có một thương chủ tới nơi Bồ-tát lễ bái cúng dường và thưa với Bồ-tát:

–Tôi muốn vào biển tìm các ngọc báu mong được đại phú quý, để thoát khỏi bần cùng mãi mãi. Nay thỉnh Bồ-tát cùng đi với tôi!

Bồ-tát bảo thương chủ:

–Nay tôi già cả suy kém, gân cốt, sức lực yếu ớt, không thể vào biển được.

Thương chủ lại nói:

–Kính xin Đại sĩ đừng bỏ tâm Từ bi, thương xót và nhận lời thỉnh của tôi. Đại sĩ chỉ an tọa trong thuyền buồm của tôi, không phải làm gì cả, đó là sở nguyện của tôi.

Bồ-tát bèn nhận lời thỉnh của người lái buôn. Bồ-tát ở trong thuyền lớn chạy vào biển cả, hướng về phía Đông nam để tới nơi có ngọc báu. Trong khi đi, thuyền gặp phải gió Bắc trôi giạt vào biển phía Nam. Gió dữ thổi ngày đêm vun vút không ngừng, thuyền trôi suốt trong bảy ngày, tới một nơi trông thấy nước biển cả biến thành màu sắc vàng như là vàng nung chảy. Những người lái buôn thấy thế bạch Bồ-tát:

–Bạch Bồ-tát, do nhân duyên gì mà ở đây có dáng nước biến ra sắc vàng như thế?

Bồ-tát bảo:

–Các ông nên biết, chúng ta đã vào biển hoàng kim lớn, vì có vô lượng, vô biên những thứ vàng ròng tía sẫm đầy dẫy nơi biển cả, ánh sáng của vàng báu ấy giao hòa lẫn nhau nên mới có dáng như thế. Các ông đã vượt quá đường thẳng mà giạt vào trong biển này, thời đều phải tự mình dốc cầu, tạo mọi phương tiện để trở về phương Bắc!

Qua vài ngày, thấy nước biển cả biến thành sắc trắng như ngọc tuyết, Bồ-tát bảo:

–Các ông nên biết, chúng ta nay đã vào biển châu báu lớn, có bạch ngọc trân châu đầy dẫy trong biển, ánh sáng của thứ báu ấy chiếu vào sắc nước, nên có dáng như thế. Các ông nên dốc sức tạo ra mọi phương tiện để trở về phương Bắc!

Qua vài ngày, nước trong biển cả biến thành sắc xanh như nước lưu ly xanh. Bồ-tát bảo:

–Tôi và các ông đã vào trong biển pha lê xanh, vì có vô lượng vô biên ngọc báu pha lê xanh đầy dẫy nơi biển cả, sắc pha lê giao hòa với ánh sáng nên thấy toàn màu xanh như thế!

Qua vài ngày, nước biển cả lại biến thành sắc hồng như máu hiện ra. Bồ-tát bảo:

–Tôi và các ông đã vào biển pha lê hồng, vì có vô lượng vô biên các thứ ngọc báu pha lê hồng đầy dẫy nơi biển cả, sắc ngọc báu đỏ hồng, giao hòa với ánh sáng nên mới có hiện tượng như vậy!

Qua vài ngày nữa, nước biển liền biến thành sắc đen như nước mực và xa nghe tiếng lửa dữ bùng cháy, nổ ran, hư lửa lớn đốt cháy rừng trúc khô; lửa cháy bừng bừng rất đáng sợ hãi, dáng dấp như thế, chưa từng trông thấy, nghe thấy bao giờ. Lại thấy lửa lớn bốc cháy ở phương Nam, như chòm núi cao hơn trăm trượng, thế lửa bay bốc lên không, lúc hợp, lúc tan, ánh sáng như chớp giật, những hình dáng như thế chưa hề gặp phải thật hết sức lạ lùng. Mọi người thấy vậy đều bảo nhau:

–Thân mạng chúng ta thực khó đảm bảo được.

Lúc đó Bồ-tát bảo mọi người:

–Các ông hôm nay rất đáng sợ hãi! Sao vậy? Chúng ta đã vào nơi cửa biển Tẫn mã, bốn vùng biển rộng cùng với các dòng sông lớn nhỏ trong bốn cõi thiên hạ chảy vào cửa bên phía Bắc, thảy đều bị chết cháy hết. Sở dĩ thế là sao? Vì sức mạnh nơi nghiệp tăng thượng của các chúng sinh, nên tự nhiên lửa trời đốt cháy nước biển. Nếu lửa trời này không đốt cháy nước biển, thì trong một ngày một đêm tất cả lục địa đều biến thành biển cả, mọi loài chúng sinh hiện có thảy đều trôi hết. Song, nay chúng ta gặp phải gió dữ lớn, trôi dạt vào cửa biển Tẫn mã này thì thân mạng mọi người ở đây không còn kéo dài bao lâu nữa!

Khi ấy, có hơn ngàn người ở trong thuyền buồm, đồng thời cất tiếng thảm thương gào khóc, hoặc tự nhổ tóc, hoặc tự vật mình nói lên lời này:

–Nay chúng ta vì cầu ngọc báu, vào biển cả gặp phải hiểm nạn này. Thương thay! Khổ thay! Biết dùng phương tiện gì để thoát khỏi được nạn này!

Lúc đó, cả ngàn người đều chí thành quy mạng: hoặc kêu mẹ hiền, hoặc gọi cha từ, hoặc kêu Phạm thiên, hoặc gọi Ma-hê-thủ-la Thiên vương, hoặc cầu Đại lực Na-la-diên thiên. Hoặc có người quy mạng Bồ-tát Đắc Ngạn, kính lễ Bồ-tát mà bạch:

–Kính xin Bồ-tát cứu vớt bọn chúng tôi!

Bấy giờ, Bồ-tát vì muốn mọi người khỏi sự sợ hãi, liền nói bài kệ:

Đại trượng phu tối thượng trên đời

Tuy vào cửa chết không sinh sợ

Người nếu lo buồn mất trí tuệ

Cần nên nhất tâm bày phương tiện.

Nếu được cửa phương tiện khéo léo

Thoát khỏi tám nạn lên bờ kia

Thế nên yên tâm đừng lo sợ

Cần nên khẩn niệm Đại Từ Tôn.

Bồ-tát nói xong bài kệ ấy, liền đốt các hương tốt lễ bái, cúng dường chư Phật mười phương, rồi phát nguyện rằng:

–Nam-mô Thập phương chư Phật! Nam-mô Thập phương chư Phật! Chư Đại Bồ-tát Ma-ha-tát chúng! Tất cả Hiền thánh Tứ quả, Tứ hướng. Bậc có Thiên nhãn, bậc có Thiên nhĩ, Trí tha tâm, bậc Chúng tự tại! Tôi vì chúng sinh vận dụng tâm đại bi, giũ bỏ thân mạng, cứu giúp các khổ nạn. Nay tôi có chút thiện căn, là thọ trì giới không nói dối của Như Lai trong vô lượng kiếp, tôi chưa từng thiếu phạm bao giờ. Nếu trong một kiếp nào tôi có nói dối, thời nay gió dữ này chuyển mạnh hơn lên; mà nếu giới đức nơi tôi như thế, thực sự chẳng phải hư vọng, thời nguyện đem nghiệp lành ấy, hồi hướng ban bố cho tất cả, tôi cùng chúng sinh sẽ thành Phật đạo và nếu thực không hư, nguyện cho gió dữ, xấu này tức thời ngừng bặt, luồng gió như ý tùy niệm thổi tới. Thân các chúng sinh tức là thân tôi, chúng sinh cùng tôi bình đẳng không sai khác!

Khi Đại Bồ-tát ấy phát nguyện “Đồng thể đại bi vô ngại” rồi, chừng khoảng một niệm, gió dữ liền ngừng, tức thì gặp được gió thuận, giải thoát mọi nạn và đến được nơi chốn có vật báu, thu được nhiều ngọc báu.

Bấy giờ, Bồ-tát bảo với các người lái buôn ấy:

–Ngọc báu như thế rất là khó gặp được, đời trước các ông đã làm nhiều sự bố thí nên nay mới gặp được các ngọc báu quý như thế. Nhưng trước kia khi tu về bố thí, tâm các ông còn có sự tiếc lẫn, vì nhân duyên ấy, nên nay các ông gặp phải gió dữ. Thương thân các ông tìm được ngọc báu, các ông nên biết hạn lượng, không nên lấy nhiều, vì nếu tâm tham, buông thả thì sau bị nạn lớn. Các ông nên biết: Trong mọi thứ châu báu thì tánh mạng là hơn hết; nếu mạng

mình còn thì đó là vật báu vô giá!

Các lái buôn nhờ được Bồ-tát dạy bảo nên sinh tâm biết đủ, không dám lấy nhiều. Mọi người thoát khỏi tai nạn, được nhiều ngọc báu, xa lìa sự nghèo cùng và đến được bờ kia.

Các Thiện nam, Bồ-tát xuất gia cũng lại như thế, than cận chư Phật, bạn lành là hàng thiện tri thức, như những người lái buôn kia được gặp Bồ-tát; khỏi hẳn sinh tử đến được bờ giác, cũng như thương chủ đạt được phú quý lớn lao. Nhà cửa hữu vi hiện có của thế gian cũng như cửa biển Tẫn mã đốt cháy mọi dòng sông. Bồ-tát xuất gia cũng thế, quán sát kỹ lưỡng những lỗi lầm sai trái của hàng tại gia. Thiện nam các ông, không nhiễm năm thứ dục lạc thế gian, chán bỏ sinh tử khổ nạn trong ba cõi, tất được vào thành lớn, gồm đủ mọi an vui mát mẻ!

Khi ấy, Đức Như Lai nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Bồ-tát xuất gia quán nhà cửa

Như biển Tẫn mã đốt mọi dòng.

Ví như xưa kia nước La-đà

Có một Bồ-tát tên Đắc Ngạn

Đủ trí, phước lớn, phương tiện khéo

Từ bi dứt duyên, nhiếp hữu tình.

Xin Bồ-tát ấy đi trên thuyền

Lái buôn được ngọc lên bờ kia.

Song, Bồ-tát tuổi già sức yếu

Không ưa lợi tha, ham thiền tịch.

Có một thương chủ thỉnh Bồ-tát

Muốn vào biển cả tìm châu báu

Kính xin Bồ-tát nhận lời thỉnh

Cho mình giàu có không thiếu thốn.

Khi ấy Bồ-tát vận đại bi

Liền nhận lời thỉnh đi trên thuyền.

Khi trương buồm lớn gặp gió thuận

Thẳng hướng Đông nam tới chốn báu

Bỗng gặp gió dữ thổi thuyền buồm

Giạt vào Nam hải lầm chỗ đến.

Trải qua bảy ngày nước biển cả

Thảy đều biến sắc thành vàng ròng

Vàng ròng tía bóng đầy trong biển

Ánh ngọc báu hiện sắc chân kim.

Lại qua vài ngày nước biển cả

Biến thành sắc trắng như ngọc tuyết

Trân châu trân bảo đầy khắp bể

Cho nên nước biển thành sắc trắng.

Lại qua vài ngày nước biển cả

Biến thành xanh biếc như lưu ly

Ngọc pha lê xanh đầøy biển cả

Cho nên nước thành sắc xanh biếc.

Lại qua vài ngày nước biển cả

Thảy đều biến thành sắc đỏ hồng

Ngọc pha lê đỏ đầy trong bể

Nên biến sắc nước đồng như nó.

Lại qua vài ngày nước biển cả

Biến thành sắc đen như nước mực

Như thế lửa trời đốt cháy hết

Nước biển tất cả như sắc mực.

Biển ấy gọi là cửa Tẫn mã

Thu hút bốn biển và mọi dòng

Tất cả thuyền buồm nếu đi qua

Những người đến đấy, phần nhiều chết.

Lửa trời bừng bừng như núi chất

Tiếng nổ rền vang như sấm động

Mọi người xa thấy tâm kinh sợ

Kêu gào, đấm ngực bạch Đại sư.

Khi ấy Bồ-tát khởi từ bi

Không tiếc thân mạng, rủ cứu hộ.

Gió dữ liền ngừng, gió thuận khởi

Qua nơi hiểm nạn đến chốn báu

Đều được ngọc quý tới bờ yên

Khỏi hẳn bần cùng hưởng an lạc.

Bồ-tát xuất gia cũng như thế

Thân cận chư Phật như thương chủ

Thoát hẳn nhà lửa lên Chân giác

Cũng như thương nhân về bản xứ.

Nhà cửa sở hữu của thế gian

Như cửa biển lớn: Tẫn mã kia.

Xuất gia thường chán về tại gia

Không nhiễm thế gian rời năm dục

Ưa chốn không nhàn, tâm bất động

Khéo suốt lý chân diệu rộng sâu.

Hoặc ở trong làng xóm nhân gian

Như ong hái hoa không chút tổn

Trong bốn uy nghi thường lợi vật

Không tham vui đời và tiếng khen.

Miệng thường thốt giọng, lời dịu dàng

Ác ngôn thô bỉ không hề khởi

Biết ân, trả ân tu nghiệp thiện

Mình, người đều được nhập “chân thường”.

Bấy giờ, Trưởng giả Trí Quang và các Trưởng giả khác tất cả một vạn người, tuy khác miệng nhưng cùng một giọng bạch Phật:

–Lành thay, Đức Thế Tôn! Hiếm có thay, Đấng Thiện Thệ! Đúng như thế! Đúng như thế! Thế Tôn nói ra Chánh pháp vi diệu đệ nhất, phương tiện khéo léo, làm lợi ích cho chúng sinh. Như Phật nói, chúng con hôm nay đều biết: nhà cửa thế gian cũng như lao ngục, tất cả pháp xấu, ác đã từ nhà cửa ấy sinh ra; người xuất gia thực có vô lượng vô biên lợi lạc thù thắng vì thế chúng con rất thích xuất gia, cho đời hiện tại và vị lai luôn được hưởng những pháp lạc.

Đức Thế Tôn bảo các Trưởng giả:

–Quý hóa thay! Quý hóa thay! Các ông phát tâm muốn xuất gia! Nếu những thiện nam, thiện nữ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, xuất gia tu đạo một ngày một đêm, thì hai trăm vạn kiếp không phải đọa vào nẻo ác, thường được sinh ở nơi chốn lành, được hưởng sự an vui thắng diệu, gặp được các bậc thiện tri thức, vĩnh viễn tâm không thoái chuyển, được gặp chư Phật, được thọ ký quả Bồ-đề, ngồi trên tòa Kim cang, thành đạo Chánh giác. Song, người xuất gia trì giới rất khó, người trì giới chính là bậc xuất gia chân chánh đúng nghĩa.

Lúc đó, các Trưởng giả bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, chúng con xin giữ giới, tu các hạnh thanh tịnh, nguyện cho chúng con chóng ra khỏi bể khổ sinh tử, nguyện cho chúng con chóng vào được cung báu thường lạc, nguyện cho chúng con rộng độ tất cả chúng sinh, chóng chứng đắc Trí vô sinh!

Khi ấy, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Di-lặc và Văn-thù-sư-lợi:

–Các ông Trưởng giả này Ta phó chúc cho các ông, các ông nên khuyến khích họ xuất gia và thọ trì tịnh giới!

Liền đó, chín ngàn người đối trước Bồ-tát Di-lặc xin xuất gia tu đạo, thọ trì giới luật của Phật; bảy ngàn người đối trước Bồ-tát Văn-thù xuất gia tu đạo, thọ giới cấm của Phật. Những người ấy được xuất gia rồi, thành tựu được pháp nhẫn, hội nhập vào cảnh giới bí mật của Như Lai, không còn bị thoái chuyển. Vô lượng vạn người phát tâm Bồ-đề đến ngôi bất thoái chuyển. Vô số người, trời xa lìa mọi bụi bặm cấu uế, đạt được pháp nhãn thanh tịnh.

Số 159: Kinh Đại Thừa Bản Sinh Tâm Địa Quán, Quyển V

KINH ĐẠI THỪA BẢN SINH

TÂM ĐỊA QUÁN

QUYỂN V

Phẩm 4: VÔ CẤU TÁNH

Bấy giờ, Trưởng giả Trí Quang cùng các Trưởng giả khác đã xuất gia, pháp phục tề chỉnh năm vóc sát đất, lễ chân Phật, chắp tay cung kính bạch:

–Bạch Đức Thế Tôn, chúng con theo Phật, nghe được những điều chưa được nghe về các lỗi lầm vốn có của tại gia; chúng con phát tâm Bồ-đề, chán lìa thế gian, cạo bỏ râu tóc làm Tỳ-kheo. Chúng con kính xin Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác vì tất cả chúng con và các chúng sinh diễn nói về công đức thù thắng của sự xuất gia, khiến người được nghe, phát tâm thanh tịnh, thích hạnh xa lìa, làm cho hạt giống Phật không hề bị dứt. Thế Tôn là bậc có ân lớn, Ngài vận dụng Vô duyên từ bi thương xót chúng sinh như đối với La-hầu-la, nay kính Đức Thế Tôn chỉ dạy cho chúng con biết: Bồ-tát xuất gia nên an trụ như thế nào? Nên tu tập nghiệp vô cấu như thế nào? Và phải làm sao để điều phục tâm hữu lậu?

Bấy giờ, Đức Thế Tôn tán thán Trí Quang cùng các Tỳ-kheo:

–Quý hóa thay! Quý hóa thay! Các ông thực là Phật tử chân chánh! Các ông vì tất cả chúng sinh đời mai sau nên đã nêu hỏi Như Lai về những việc như vậy. Đúng như thế! Đúng như thế! Đúng như lời các ông nói, Như Lai Thế Tôn thương xót chúng sinh, bình đẳng không hai cũng như con một. Nay các ông hãy lắng nghe cho kỹ và nhớ nghĩ cho khéo, Ta nay sẽ vì các ông mà phân biệt diễn nói về Bồ-tát xuất gia nên an trụ như thế, tu tập các nghiệp vô cấu như thế, điều phục tâm hữu lậu như thế này.

Các Tỳ-kheo bạch:

–Dạ! Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện muốn nghe được lời Đức Thế Tôn dạy!

Đức Phật bảo Tỳ-kheo Trí Quang:

–Bồ-tát xuất gia an trụ tâm như vậy, thời thường quán như thế này: Ta được thân người, các căn đầy đủ, vậy ta từ nơi nào mà mất đi, mà sinh lại thế gian này? Ta ở trong ba cõi, rồi sẽ sinh vào cõi nào? Trong bốn đại châu, ta sẽ sinh vào châu nào? Trong sáu đường, ta sẽ thọ sinh vào nẻo nào? Do nhân duyên gì ta bỏ được cha mẹ, vợ con, họ hàng, xuất gia tu đạo, thân khỏi vướng vào tám nạn? Trong kiếp Trang nghiêm thuở quá khứ, ngàn Đức Phật đều nhập Niết-bàn rồi, trong kiếp Tinh tú thuở vị lai, ngàn Phật chưa ra đời, trong Hiền kiếp hiện tại với ngàn Đức Phật, bao nhiêu Phật Như Lai đã xuất hiện ở đời, hóa duyên sắp hết và sắp nhập Bát-niết-bàn? Bao nhiêu Phật Thế Tôn chưa ra đời phải chăng là do căn duyên của các chúng sinh chưa chín, chưa được nghe chánh pháp? Lại, thời nào trong tương lai, Ngài Di-lặc từ cõi trời Đâu-suất sinh xuống nhân gian và hiện thành Phật đạo? Trong thân ta có nghiệp thiện gì? Học Giới, Định, Tuệ sẽ có đức gì? Chư Phật quá khứ đều đã chẳng gặp, Thế Tôn tương lai liệu được thấy chăng? Ta nay hiện ở trong các cõi phàm phu, vậy ba nghiệp phiền não gì là nặng hơn? Một đời trở lại ta đã tạo tội nghiệp gì? Ta từng trồng căn lành ở nơi Đức Phật nào? Thân mạng ta đây còn sống được bao lâu? Ngày nay đã qua, mạng theo đấy mà giảm bớt, cũng như người dắt dê đến lò mổ thịt, dần dần đến chỗ chết, không còn nơi trốn tránh, vậy khi thân hoại, mạng chung sẽ sinh vào nơi nào? Khổ trong ba đường ác làm sao thoát khỏi được? Thân ta đây luôn yêu thích và nuôi nấng cho nó hơn lên, nhưng từng niệm từng niệm nó suy yếu, già đi, không có lúc nào tạm dừng, vậy ai là người có trí tuệ lại yêu thích thân này? Trí Quang nên biết: Bồ-tát xuất gia ngày đêm thường quán sát như thế, đừng tham hưởng năm dục lạc của thế gian, dốc siêng năng tinh chuyên tu tập không chút ngừng nghỉ, coi như là cần phải bỏ đá nặng nơi đỉnh đầu, cứu lửa cháy trên đầu. Tâm thường sám hối những tội từ trước của quá khứ, an trụ vào bốn Vô cấu tánh, một lòng tu tập mười hai hạnh Đầu-đà, điều phục tâm mình như hạng Chiên-đà-la. Phật tử như thế gọi là xuất gia.

Này Tỳ-kheo Trí Quang, vì nghĩa gì mà gọi người chân thực tu

hạnh Sa-môn như hạng Chiên-đà-la? Vì khi mỗi người Chiên-đà-la đi ra ngoài, tay đều cầm cây gậy cứng, không dám đi giữa đường, nếu có người đi gần sát tới mình thời rung gậy tích cho người ta nghe thấy tránh đi. Ở trong đám đông, tâm họ thực hành sự nhúng nhường, không dám khinh mạn, khi bị người quở trách, tâm không oán hận và chưa từng dám báo thù, ngay đến trường hợp bị mạ nhục, đánh đập cũng im lặng chịu đựng. Sao vậy? Vì họ tự biết mình thuộc dòng họ thấp hèn, không dự vào bậc gì trong xã hội, do nhân duyên ấy nên không biết giận dữ, không hề báo thù.

Trí Quang nên biết, Bồ-tát xuất gia cũng như thế! Cạo bỏ râu tóc, hình dáng cũng như đứa trẻ thơ, tay cầm giữ đồ ứng khí, nương tựa vào người để nuôi sống thân mạng, thân mặc áo ca-sa như mặc áo giáp mũ trụ, cầm gậy tích đi như cầm giáo mác, cầm gươm trí tuệ, phá giặc phiền não, tu hạnh như anh nhi, dốc làm lợi ích cho tất cả. Thế nên, tất cả mũi tên nhọn của tham, sân, si không thể găm vào thân bậc Sa-môn chân thực được. Bồ-tát xuất gia dùng ba phép quán, tu hạnh Nhẫn nhục gọi là chân xuất gia: quán các chúng sinh là Hóa thân của Phật, quán nơi thân mình đúng là hàng ngu tối; quán các hữu tình khởi ra tưởng là bậc tôn quý, quán nơi thân mình khởi ra tưởng là hàng tôi tớ; lại quán chúng sinh khởi ra tưởng coi chúng sinh như cha mẹ, quán nơi thân mình khởi ra tưởng coi mình như con trai, con gái. Bồ-tát xuất gia thường thực hành những quán ấy, hoặc bị người đánh mắng, hoàn toàn không báo thù lại, mà chỉ tìm phương tiện khéo léo để điều phục tâm mình.

Tỳ-kheo Trí Quang, các ông nghe kỹ! Thế nào là bốn Vô cấu tánh? Đó là: Quần áo, đồ nằm, thức ăn uống và thuốc men. Bốn sự như thế tùy theo chỗ có được, hoặc xấu hoặc tốt cũng vừa lòng, xa lìa hẳn tâm tham cầu, đó là Vô cấu tánh. Các Tỳ-kheo, do nhân duyên gì, bốn hạnh như thế gọi là Vô cấu tánh? Trí Quang nên biết, ba mươi bảy phẩm Bồ-đề phần pháp của Phật Như Lai đều từ đấy phát sinh và Phật, Pháp, Tăng bảo cũng do đó mà thường không bị đoạn tuyệt, nên được gọi là Vô cấu tánh.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Tỳ-kheo Trí Quang ông nghe kỹ!

Bồ-tát xuất gia cần nên làm:

“Vô duyên đại từ” nhiếp chúng sinh

Cũng như con một đều bình đẳng.

Phát tâm Bồ-đề cầu Chánh giác

Nên làm ba việc thành Phật pháp:

Tâm thường trụ bốn Vô cấu tánh

Nên tu mười hai hạnh Đầu-đà,

Hạ mình như hạng Chiên-đà-la.

Trong bốn uy nghi nghĩ thế này:

Mười phương vô lượng các Bồ-tát

Sát-na, sát-na hướng Thánh đạo

Các vị tu chứng ta cũng thế!

Vì sao lưu chuyển trong ba cõi!

Luân hồi sinh tử khổ vô lượng?

Nay thân ta đang ở cõi nào?

Sáu nẻo luân hồi ở đường nào?

Thai, noãn, thấp, hóa sinh loài chi?

Thân, khẩu, ý nghiệp tu cái gì?

Trong chỗ tạo tội, tội nào nặng?

Tâm trong ba tánh, tâm nào nhiều?

Quán sát kỹ càng như thế rồi

Đại Từ, đại Bi thường tiếp nối

Đại Hỷ, đại Xả, tâm ấy trước

Vì người có duyên nói pháp diệu.

Ngày đêm tu tâm không hề ngừng

Như bỏ đá đầu, cứu đầu cháy.

Niệm ba môn quán thường chẳng rời

Quán các chúng sinh là thân Phật

Chỉ ta riêng ở trong loại phàm

Tất cả chúng sinh đều tôn quý.

Ta làm tôi tớ ở thấp hèn

Chúng sinh trên đời như cha mẹ

Ta như trai, gái lành hiếu dưỡng

Bị người đánh mắng chẳng giận hiềm

Siêng tu nhẫn nhục không ghen, oán

Bốn sự cúng dường tâm không ham

Như thế gọi là Vô cấu tánh.

Ba mươi bảy phẩm Bồ-đề phần

Cùng được quả báo thân Như Lai

Pháp vô lậu thù thắng như thế

Bốn Vô cấu tánh là căn bản.

Không hạnh buông lung, thường tu tập

Thế là xuất gia: Chân Phật tử!

Mầm trí Bồ-đề niệm niệm tăng

Thánh đạo Vô lậu đều thành tựu

Chóng vượt qua được vô lượng kiếp

Ngồi trên Hoa vương trong pháp giới.

Phước trí trang nghiêm đều viên mãn

Trong vô biên kiếp lợi quần sinh

Do Vô cấu tánh đều thành tựu

Chứng quả thường trụ của Như Lai.

Lại nữa Tỳ-kheo Trí Quang, Bồ-tát xuất gia đối với vấn đề y phục, không nên tham đắm, dù tốt dù xấu tùy chỗ mình được thế nào thì nên vậy, đối với thí chủ cần phải vì họ mà tạo ra ruộng phước, chớ hiềm chuyện y phục thô xấu, cũng không được vì vấn đề ấy mà nói rộng pháp yếu, nhằm khởi ra mọi phương tiện để thích ứng với tâm tham của mình.

Phàm phu trong thế gian vì vấn đề y phục mà tham cầu phi pháp, tạo nghiệp bất thiện, phải bị đọa vào đường ác, trải qua vô lượng kiếp không được gặp chư Phật, không được nghe Chánh pháp. Chịu khổ trong các đường ác xong rồi được sinh trở lại nhân gian, thì bị nghèo cùng khốn khổ, khổ vì mong cầu không đạt được, ngày đêm bức bách, áo không đủ che hình, ăn không đủ giữ mạng. Mọi nỗi khổ như thế đều do đời trước vì việc y phục, giết hại nhiều sinh mạng, tạo ra vô số tội lỗi.

Bồ-tát xuất gia thì không như thế, tùy chỗ mình được thế nào cũng nên vậy, không hiềm thô xấu, chỉ luôn mang lòng hổ thẹn để cho pháp y được sung mãn, đạt được mười lợi lạc thù thắng:

1.Che thân mình, xa lìa được sự xấu hổ, đầy đủ đức biết hổ thẹn để tu hành pháp thiện.

2.Xa lìa mọi sự lạnh, nóng, cùng bao thứ ruồi, muỗi, thú dữ, trùng độc, để an ổn tu đạo.

3.Làm hiện rõ tướng mạo Sa-môn xuất gia, người ta trông thấy liền sinh tâm vui vẻ, xa lìa được tâm tà vậy.

4.Ca-sa tức là hình tướng của lá cờ báu trời, người, chúng sinh dốc tôn trọng kính lễ thì được sinh cõi Phạm thiên.

5.Khi mặc ca-sa sẽ sinh ý tưởng về ngôi tháp báu, có khả năng diệt được mọi tội, sinh mọi phước đức.

6.Gốc tạo ra ca-sa nhuộm thành hoại sắc là nhằm để xa lìa mọi tưởng về năm dục, không sinh tâm tham ái.

7. Ca-sa là áo thanh tịnh của Phật, dứt hẳn được mọi thứ phiền não, tạo ra ruộng phước tốt lành.

8.Thân mặc ca-sa thì mọi sự tạo tác về tội lỗi được tiêu trừ, mười nẻo thiện nghiệp, niệm niệm tăng trưởng.

9.Ca-sa cũng như ruộng tốt hay làm tăng trưởng Bồ-tát đạo.

10.Ca-sa cũng như áo giáp, mũ trụ, các thứ tên độc phiền não không thể hại được.

Trí Quang nên biết, do nhân duyên ấy chư Phật trong ba đời cùng các bậc Duyên giác, Thanh văn xuất gia thanh tịnh, thân đều mặc ca-sa và ba bậc Thánh ấy đồng ngồi nơi tòa báu giải thoát, cầm gươm trí tuệ, phá ma phiền não, cùng vào nơi cõi Niết-bàn nhất vị.

Lúc đó, Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Tỳ-kheo Trí Quang nên nghe khéo!

Áo đại phước điền mười thắng lợi

Y phục thế gian thêm nhiễm dục

Áo pháp Như Lai không như thế.

Áo pháp ngăn đời sự thẹn hổ

Thẹn hổ viên mãn sinh ruộng phước.

Xa lìa rét, nắng và trùng độc

Tâm đạo vững bền được cứu cánh.

Thị hiện xuất gia lìa tham dục

Dứt năm tà kiến, chánh tu trì.

Chiêm lễ ca-sa, tưởng cờ báu

Cung kính sinh ra phước Phạm vương.

Phật tử mặc áo tưởng như tháp

Tội diệt, phước sinh cảm trời, người.

Dáng nghiêm chí kính: chân Sa-môn

Chỗ làm không nhiễm theo trần tục

Chư Phật khen ngợi là ruộng tốt

Lợi lạc mọi loài đây hơn cả.

Thần lực ca-sa không nghĩ bàn

Hay khiến trồng, tu hạnh Bồ-đề.

Mầm đạo lớn thêm như lúa Xuân

Diệu quả Bồ-đề như trái Thu

Kim cang bền vững thực giáp trụ

Tên độc phiền não không hại được.

Ta nay khen qua mười thắng lợi

Nhiều kiếp nói rộng không hết được

Nếu có thân Rồng đeo một sợi

Thoát khỏi miệng Kim sí điểu vương.

Nếu người qua biển mang áo này

Không sợ các nạn quỷ, cá, rồng.

Sấm chớp ầm ầm như trời giận

Mặc áo ca-sa không sợ hãi.

Tại gia nếu hay thân kính giữ

Tất cả quỷ dữ không dám gần.

Nếu hay phát tâm cầu xuất gia

Chán bỏ thế gian, tu đạo Phật

Ma cung mười phương đều chấn động

Người ấy chóng chứng thân Pháp vương.

Lại nữa Bồ-tát Trí Quang, Phật tử xuất gia thường làm hạnh khất thực, dù rằng phải xả thân mạng, chứ không bao giờ dứt tâm ấy. Vì sao thế? Vì tất cả chúng sinh đều nhờ vào việc ăn uống mà tồn tại, bởi thế nên lợi ích của việc khất thực là vô cùng. Các ông nên biết, Bồ-tát xuất gia thường đi khất thực, vì nó có mười lợi lạc thù thắng. Những gì là mười?

1.Thường đi khất thực để nuôi sống thân mạng mình, nhưng được ra vào tự do không bị lệ thuộc vào người khác.

2.Khi đi khất thực, trước tiên nói diệu pháp cho người ta nghe, khiến họ khởi tâm thiện, sau mới xin thức ăn cho mình.

3.Vì những người không biết bố thí, phát tâm đại từ bi, vì họ nói chánh pháp, khiến họ khởi tâm xả thí, mà sinh được phước đức hơn hết.

4. Làm theo lời Phật dạy để tăng trưởng giới phẩm,phước đức được viên mãn, trí tuệ vô cùng.

5. Từng đi khất thực, đối với bảy mạn, chín mạn tự nhiên tiêu diệt, mọi người cung kính xem đấy là ruộng phước tốt đẹp.

6. Khi khất thực sẽ đạt được tướng Vô kiến đỉnh của Như Lai, nhận sự cúng dường rộng lớn của thế gian.

7.Phật tử các ông theo học pháp này, khiến Tam bảo luôn được duy trì phát triển đem lại lợi ích cho chúng sinh.

8. Khi khất thực không được vì muốn có được thức ăn uống mà dấy khởi tâm mong cầu, khen ngợi tất cả hàng nam, nữ.

9.Khi đi khất thực nên theo lần lượt, không nên phân biệt nhà nghèo, nhà giàu.

10.Thường đi khất thực, chư Phật luôn hoan hỷ, dốc tu tập đạt được Nhất thiết trí, thì là duyên lành hơn hết.

Bồ-tát Trí Quang, Như Lai vì các ông mà nói qua mười sự lợi ích như vậy, nếu phân biệt rộng ra thời vô lượng vô biên. Tỳ-kheo các ông, cùng những người đời sau cầu Phật đạo nên học như thế!

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Bồ-tát Trí Quang ông nghe kỹ!

Đại sĩ xuất gia nên bỏ tham

Phát tâm tu hành đạo xuất thế

Khất thực Đầu-đà là căn bản.

Phàm phu nương món ăn hữu lậu

Bậc Thánh chuộng món ăn vô lậu

Hữu lậu, vô lậu các phàm, Thánh

Tất cả đều dựa món ăn, sống.

Ta vì các ông là Phật tử

Khai diễn hai lợi hạnh xuất thế

Như Lai ba đời đều khen ngợi

Công đức khất thực có mười lợi:

Riêng gọi hạnh này là tối thắng

Ra vào tự tại không ràng buộc.

Trước khiến thí chủ phát sơ tâm

Dốc hướng Bồ-đề, sau mới ăn.

Vì trừ xan tham nói pháp mầu

Nên khởi đại xả tâm vô lượng.

Theo Đại sư dạy đi khất thực

Tăng trưởng vô lượng các phạm hạnh.

Bảy mạn, chín mạn tự trừ diệt

Được các trời, người, thường cung kính.

Đảnh tướng Như Lai không thể thấy

Chuyển xe pháp diệu độ mười phương.

Tận đời vị lai truyền pháp này

Khiến không dứt tuyệt giống Tam bảo.

Nếu vì ăn uống khởi tâm tham

Không nên khen ngợi các nam, nữ.

Khởi ý bình đẳng đại từ bi

Không sinh phân biệt giàu, nghèo khó.

Thanh tịnh khất thực Phật khen ngợi

Nhất thiết chủng trí từ đấy sinh.

Như Lai ba đời hiện ra đời

Vì chúng sinh nói bốn món ăn:

Đoạn, xúc, tư, thức là bốn món

Là món ăn hữu lậu của đời.

Chỉ có Pháp hỷ, Thiền duyệt thực

Mới là món ăn của Hiền thánh

Các ông chán bỏ mùi vị đời

Nên cầu món vô lậu xuất thế!

Lại nữa Bồ-tát Trí Quang, Phật tử xuất gia đối với thuốc men không nên tham đắm. Nếu khi có bệnh, thứ thuốc người ta sắc rồi bỏ đi, như các vị Ha-lê-tỳ-lê và A-ma-lặc thời nên lấy những thuốc ấy mà uống; cho đến một đời chỉ uống những thuốc bỏ đi ấy mà thôi. Và, đối với những thứ thuốc ấy vẫn thường sinh niệm biết đủ, như thế gọi là Chân thực Sa-môn.

Phật tử xuất gia thường nên uống thứ thuốc bỏ đi, người ấy đạt được mười lợi lạc thù thắng. Những gì là mười?

1.Vì cầu thuốc thang, nhưng không phải gần gũi với người khác, thời dứt hẳn được tâm tham cầu và an trụ trong chánh niệm.

2.Bất tịnh quán môn được thành tựu dễ dàng, tâm xuất thế được vững vàng.

3.Đối với các vị ngon quý, thường không sinh tâm tham đắm, chóng chứng được chánh trí, thọ thực Thiền duyệt.

4.Đối với tất cả tài vật thế gian, thường biết “tri túc”, chóng được giải thoát.

5. Không phải gần hàng phàm phu thế gian mà thường thân cận với những bạn lành thanh tịnh xuất thế gian.

6. Vì không hiềm ghét các thứ thuốc bỏ đi, nên đối với các thức ăn uống không tốt cũng được giải thoát.

7.Đối với những thuốc quý, quyết không mong cầu, được tất cả thế gian tôn trọng.

8. Chóng điều phục được các bệnh phiền não, chứng được Pháp thân thường trụ của Như Lai.

9. Dứt hẳn tất cả phiền não trong ba cõi, chữa khỏi những bệnh nặng về thân tâm của chúng sinh.

10. Thuận lời Phật dạy tu hạnh Bồ-tát, phước trí viên mãn, được Đại Bồ-đề.

Trí Quang nên biết, Như Lai vì các ông nói qua mười lợi lạc thù thắng của sự uống thuốc bỏ đi, diệu hạnh như thế, Bồ-tát xuất gia trong quá khứ, hiện tại, vị lai đều cùng tu học. Các ông cần nên vì các chúng sinh mà diễn thuyết, truyền bá phương pháp này đừng để đoạn tuyệt, tức là vì Như Lai nêu bày rộng rãi sự cúng dường; dù thế gian có của đem cung kính cúng dường cũng không bằng được. Và, đối với hạnh Bồ-tát lại không bị thoái chuyển, chóng chứng đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Tỳ-kheo Trí Quang ông khéo nghe!

Người xuất gia uống thuốc vô cấu

Diệu hạnh Bồ-tát, đó là trước,

Chúng sinh có bệnh như mình bệnh.

Lấy ân đại Bi cứu mọi khổ

Lại dùng Từ tâm cho an lạc

Thuốc hay tối thượng cho người ta

Người trước bỏ đi, mình lấy uống.

Bồ-tát không kén thuốc tốt, xấu

Chỉ chữa các bệnh cho an ổn

Lấy thứ thuốc thừa người ta bỏ

Uống thuốc lấy đủ trị khỏi bệnh.

Lấy thuốc người bỏ có mười lợi

Như Lai ba đời cùng khen ngợi:

Tuy cầu thuốc men không gần người

Dứt hẳn cầu cạnh, nương chánh niệm.

Quán môn “bất tịnh” dễ thành tựu

Gây nhân Bồ-đề đời xa sau.

Không ham cam vị bỏ mọi tham

Nên cầu Pháp hỷ, Thiền duyệt thực.

Của báu ở đời tri túc được

Thu được thất Thánh tài vô lậu

Bỏ kẻ phàm ngu, không ở chung

Thân cận Thánh hiền làm bạn tốt.

Vìthế không hiềm các thuốc bỏ

Với đồ ăn uống, dứt tham cầu

Cỗ quý, thuốc hay không mong chờ

Thế gian bởi thế đều tôn trọng.

Hay chữa thân tâm bệnh phiền não

Ngộ được Chân như pháp tánh thân

Dứt hẳn tập khí trong ba cõi

Chứng được Vô thượng chân giải thoát.

Thuận lời Phật dạy hướng Bồ-đề

Phước trí viên thành thân quả báo

Phật tử các ông đều tu học

Sẽ ngồi nơi Kim cang đạo tràng.

Lại nữa Trí Quang, Bồ-tát xuất gia xa lìa chỗ huyên náo, ở nơi A-lan-nhã, tu nhiếp tâm mình trong vô lượng ngàn năm để cầu Phật đạo. Như Lai trong ba đời luôn bỏ những nơi ồn ào náo nhiệt, ở những nơi thanh tịnh vắng lặng, dốc tu muôn hạnh, chứng quả Bồ-đề,

bậc Duyên giác, bậc Thanh văn tất cả Hiền thánh chứng được Thánh quả cũng đều ở các nơi tịch tĩnh như thế. Nơi A-lan-nhã có mười thắng đức, làm cho người tu, chứng được ba quả Bồ-đề. Những gì là mười thắng đức?

1.Vì được tự tại ở nơi A-lan-nhã, trong bốn uy nghi không bị lệ thuộc vào người khác.

2. Bỏ ngã, ngã sở nên gọi là A-lan-nhã, vì vậy khi ở dưới gốc cây không còn sự chấp trước.

3. Đối với những đồ ngồi, nằm không hề ham đắm, do đó nên được nằm trên giường Tứ vô úy.

4. Nơi A-lan-nhã, ba độc ít ỏi, nên bỏ được cảnh sở duyên của tham, sân, si.

5. Thích ở nơi A-lan-nhã tu hạnh viễn ly, không cầu năm thứ dục lạc của trời, người.

6. Bỏ chốn huyên náo ở nơi tịch tĩnh thanh vắng, tu tập Phật đạo không tiếc thân mạng.

7. Ưa thích nơi tịch tĩnh, lìa mọi ngôn từ thế tục, trừ bỏ bao thứ phàm ngu nên không hề bị tán toạn.

8. Tất cả sự nghiệp của thế gian hay xuất thế gian đều được thành tựu dễ dàng, không bị chướng ngại.

9. Nơi A-lan-nhã là ngôi nhà Tam-muội nên có thể chứng được trăm ngàn pháp Tam-muội lớn lao.

10. Lấy chốn Thanh tịnh như hư không làm nhà cửa, tâm không còn chướng ngại, đạt được đại trí tuệ.

Trí Quang nên biết, nơi A-lan-nhã có vô lượng công đức như thế! Do nhân duyên ấy, Phật tử xuất gia thề bỏ thân mạng, không bỏ rừng núi; nếu vì việc nghe pháp hay cúng dường cho người đau, Sư Tăng, cha mẹ mà phải ra ngoài nơi A-lan-nhã vào trong làng xóm thời nên chóng trở về nơi cũ. Nếu có nhân duyên chưa về được, thì nên tưởng: “Nay ở nơi làng xóm này cũng như chốn núi rừng, mọi tài vật có được đều hư giả như chiêm bao và nếu mình có được, thì không nên tham đắm!”. Phật tử như thế là Ma-ha-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Trí Quang các ông nghe cho kỹ!

Nơi ở của người không phiền não:

Xa chốn huyên náo, ở chốn tĩnh

Đó là những nơi thần tiên ở.

Bồ-tát ba đời cầu Bồ-đề

Ở trong Lan-nhã thành Chánh giác,

Duyên giác, Thanh văn các Thánh chúng

Cũng ở nơi này chứng Bồ-đề.

Ở A-lan-nhã được mười lợi

Hay khiến chứng được quả Ba thừa:

Du hành tự tại như sư tử

Trong bốn uy nghi không ràng buộc.

Dưới cây rừng núi bậc Thánh chuộng

Không “ngã, ngã sở” là Lan-nhã.

Áo mặc, đồ nằm không buộc ràng

Ngồi tòa sư tử “Tứ vô úy”.

Bỏ các phiền não là Lan-nhã

Tất cả tham ái không ham đắm.

Ở ngoài sự vật chán trần lao

Không ham năm dục lạc trên đời.

Người xa huyên náo, ưa tịch tĩnh

Bỏ thân, xả mạng cầu Phật đạo.

Ở nơi tịch tĩnh không tiếng người

Tán loạn trong tâm không phát khởi.

Nghiệp thiện thế gian, xuất thế gian

Tâm không chướng ngại đều thành tựu.

Bởi thế, A-lan-nhã, căn bản

Hay sinh trăm ngàn pháp Tam-muội.

Lấy “Đại không tịch” làm hư không

Thân tâm người tu không chướng ngại.

Đầy đủ được mười thắng lợi ấy

Thế nên các Thánh thường ở đó.

Trí Quang các ông, các Phật tử

Nếu muốn chóng thành Nhất thiết trí

Cho đến trong mộng không bỏ rời

Nơi A-lan-nhã: Bồ-đề đạo.

Sau Ta diệt độ, người phát tâm

Thường hay ở nơi A-lan-nhã

Không lâu ngồi trên Bảo hoa vương

Chứng được pháp thân thường lạc quả.

Khi Đức Thế Tôn giảng nói pháp ấy, vô lượng trăm ngàn các vị mới phát tâm đối với đạo Vô thượng đạt được Bất thoái chuyển. Nhóm ông Trí Quang, các chúng Bồ-tát đạt được pháp Đà-la-ni, đầy đủ đại thần thông. Trăm vạn trời, người phát tâm Bồ-đề, ngộ ba pháp môn giải thoát.

Lúc đó, Như Lai bảo đại chúng:

–Nếu có tịnh tín thiện nam, thiện nữ nào được nghe pháp môn sâu xa về bốn Vô cấu tánh như thế, thọ trì, đọc tụng, giảng nói, biên chép thì những người ấy ở nơi họ sinh sống sẽ gặp được bậc thiện tri thức, tu hạnh Bồ-tát mãi mãi không bị thoái chuyển, không bị tất cả các nghiệp phiền não nhiễu loạn; trong đời hiện tại được phước trí lớn, nối tiếp giữ vững Tam bảo, được sức tự tại, làm cho hạt giống Phật không bị đoạn tuyệt. Và khi mạng chung quyết được sinh lên cung trời Tri túc, yết kiến Ngài Di-lặc, chứng ngôi Bất thoái; trong hội đầu Long hoa được nghe chánh pháp, được thọ ký quả Bồ-đề, chóng thành Phật đạo; nếu nguyện muốn sinh sang cõi nước chư Phật trong mười phương, thời tùy sở nguyện mình mà được vãng sinh, được thấy Phật, nghe pháp, cứu cánh bất thoái quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Phẩm 5: A-LAN-NHÃ

Bấy giờ, trong pháp hội có một vị Đại Bồ-tát tên là Thường Tinh Tấn, nhờ uy thần của Phật, liền từ tòa ngồi đứng dậy, trịch áo vai phải, gối phải sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, như Phật nói nơi A-lan-nhã là Bồ-đề đạo tràng, nếu có người nào phát tâm cầu Bồ-đề, không nên lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Trong nơi A-lan-nhã ấy có nhiều chúng sinh như: hổ, báo, sài lang, trùng độc, thú dữ cho đến chim bay, thợ săn, không biết đến Như Lai, không nghe Chánh pháp, lại không kính Tăng, các chúng sinh ấy lại không tu thiện căn, xa lìa sự giải thoát, thế mà, vì sao Như Lai lại khiến người tu học ở nơi A-lan-nhã ấy để chóng được thành

Phật? Kính xin Thế Tôn vì các chúng sinh phân biệt, giảng dạy, giải quyết cho sự ngờ vực ấy, làm cho họ được vui vẻ phát tâm Bồ-đề, khiến không bị thoái chuyển!

Đức Phật bảo Bồ-tát Thường Tinh Tấn:

–Quý hóa thay! Quý hóa thay! Thiện nam, ông đem lòng đại từ hỏi Như Lai về sự thanh tịnh giải thoát, rất có lợi ích cho những người tu hành mai sau, công đức ấy thật vô lượng. Ông nghe kỹ, nghe kỹ và khéo

nhớ nghĩ! Nay Ta vì ông phân biệt diễn nói về vô số các công đức của nơi A-lan-nhã!

Bồ-tát Thường Tinh Tấn bạch:

–Dạ, bạch Thế Tôn, con nguyện muốn được nghe!

Đức Phật bảo Bồ-tát Thường Tinh Tấn:

–Như ông nói ở nơi A-lan-nhã được thành các bậc Thánh, nhưng trong rừng núi có nhiều chúng sinh, do nhân duyên gì không được thành Phật. Nghĩa ấy không phải. Sở dĩ thế là sao? Các chúng sinh kia không biết đến Tam bảo, không biết chán đủ, không biết thiện, ác; ở trong rừng núi tuy có nhiều châu báu của thế gian, mà họ vẫn không biết được nơi tiềm ẩn của chúng. Đại Bồ-tát thì không như thế. Thiện nam, Bồ-tát biết Phật, Pháp, Tăng bảo là của báu xuất thế gian, bảy thứ ngọc báu ẩn tàng là của báu thế gian; các vị đều phân biệt được mọi sắc tướng của chúng, biết chúng ở đâu nhưng không tham cầu, cũng không thích thấy, huống là nhặt lấy?

Bồ-tát xuất gia phát tâm kiên cố không tiếc thân mạng, lìa bỏ cha mẹ, thân quyến họ hàng, thích ở nơi chốn rừng núi, thường nghĩ: “Giả sử khi hết kiếp, cõi tam thiên đại thiên này bảy mặt trời mọc ra, hỏa tai bừng cháy, thiêu đốt muôn vật, mặt trời, trăng, sao, núi Tu-di và bảy núi Kim sơn, núi Thiết vi…, vào lúc ấy thảy đều bị tiêu tan; ngay đến cõi cao nhất trong ba cõi là cõi trời Phi phi tưởng, khi hết tám vạn kiếp lại sinh xuống cõi đất; Chuyển luân thánh vương có ngàn con vây quanh, bảy báu, quyến thuộc và bốn châu đều phục, mà khi quả báo của thọ mạng hết thì cũng không dừng được trong chốc lát. Nay ta cũng thế, giả sử tuổi thọ đủ trăm năm, bảy báu đều đầy đủ, hưởng thọ mọi sự an lạc, nhưng sứ giả Diễm-ma đến thì không khỏi được vô thường.” Thấy thế nên suy nghĩ: “Nay ta không gì bằng việc thay thế cha mẹ ta cùng các chúng sinh tu hạnh Bồ-tát, sẽ được

thân kim cang bất hoại, rồi trở lại trong ba cõi độ cho cha mẹ”. Phát nguyện ấy rồi ở nơi Lan-nhã vì các chúng sinh phát ra những thệ nguyện rộng lớn. Bồ-tát thượng căn phát nguyện:

–Nguyện, con khi chưa thành Phật cho đến lúc chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, thường ở nơi đất trống, luôn luôn ngồi không nằm.

Bồ-tát trung căn phát nguyện:

–Nguyện, con khi chưa thành Phật, thường ngồi ở dưới cây có lá che rợp, không nằm.

Bồ-tát hạ căn phát nguyện:

–Nguyện, con khi chưa thành Phật, thường ngồi trong nhà đá, không nằm.

Ba căn trong hàng Bồ-tát xuất gia như thế ngồi nơi ba loại tòa, vừa nói, đều nghĩ: “Bồ-tát thuở quá khứ ngồi trên tòa này, chứng được pháp môn Đà-la-ni công đức tự tại; các Bồ-tát trong đời quá khứ, hiện nay và mai sau, đều ở trên tòa này được Đà-la-ni tu chứng tự tại; ta cũng như thế, nay ta ngồi nơi này quyết sẽ thành tựu Đà-la-ni, được tự tại. Nếu chưa thành tựu và đạt được tự tại, ta quyết không lìa bỏ A-lan-nhã”.

Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được bốn Tâm vô lượng (Từ, Bi, Hỷ, Xả) quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được năm sức thần thông, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được sáu pháp Ba-la-mật, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được phương tiện thiện xảo, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa điều phục được tất cả hữu tình, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được bốn Nhiếp pháp, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa tu tập được pháp sáu niệm, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa thành tựu được “trí tuệ, đa văn”, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa thành tựu được sức tin bền vững, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa dứt trừ sáu mươi hai thứ kiến chấp, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa tu tập được tám Chánh đạo, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa dứt hẳn được tập khí của phiền não chướng, sở tri chướng, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được trí tuệ vi diệu trong việc tùy bệnh

cho thuốc, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được tâm Đại Bồ-đề, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được hằng sa pháp Tam-muội, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa thành tựu được vô lượng thần thông, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát dùng sức thần thông nơi đại định (định thông lực) thấy mười tám “không” mà tâm không hoảng sợ, đại sự như thế nếu chưa thành tựu, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được Nhất thiết trí, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được Nhất thiết chủng trí, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa tu tập được ba mươi bảy Bồ-đề phần pháp, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được muôn hạnh trong Thập địa, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát ở trong trăm kiếp chưa tu hành được về nghiệp quả của tướng tốt, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được bốn Trí của Như Lai, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát chưa viên mãn được sự chứng đại Niết-bàn, quyết không lìa bỏ nơi A-lan-nhã. Hoặc có Bồ-tát ngồi tòa Kim cang mà chưa chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, quyết ngồi luôn không đứng dậy. Đó là Bồ-tát thực hành hạnh A-lan-nhã.

Này thiện nam, Bồ-tát xuất gia phát tâm Bồ-đề, vào trong rừng núi, ngồi trên ba loại tòa trên, tu luyện thân tâm, trải qua ba đại kiếp, tu tập muôn hạnh, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

Lúc đó, Đức Thế Tôn nói lại ý nghĩa trên bằng lời kệ:

Thuở xưa chư Phật ở nhân gian

Nơi A-lan-nhã, lìa trần tục

Đoạn, dẹp phiền não, sở tri chướng

Vượt qua ba cõi chứng Bồ-đề.

Bồ-tát quá khứ tu hạnh nguyện

Lấy A-lan-nhã làm nhà cửa

Trong vô số kiếp tu phước trí

Cứu cánh Thập địa chứng Ba thân.

Bồ-tát vị lai cầu quả Phật

Vào trong núi sâu Tu-diệu hạnh

Dứt trừ hai chướng, nhân sinh tử

Sẽ chứng Tam không chân giải thoát.

Mười phương hiện tại các Bồ-tát

Tu trì muôn hạnh ở “không nhàn”

Không tiếc thân mạng cầu Bồ-đề

Niệm niệm chứng được Vô sinh trí.

Nếu muốn chóng chứng Tam-muội sâu

Nhân Tu-diệu định siêu thần thông

Nơi A-lan-nhã tâm không rộn

Biến được đại địa thành bảy báu.

Nếu muốn du hóa khắp mười phương

Đi lại tự tại vận thần thông

Cúng dường chư Phật lợi quần sinh

Ở nơi Lan-nhã không sợ hãi.

Muốn chứng trí như huyễn hữu, vô

Hiểu thấu các pháp bản lai không

Ở A-lan-nhã, Bồ-đề tràng

Khiến chúng cũng vào chân giải thoát.

Nếu muốn chóng được trí Như như

Chứng hội các pháp Như như tánh

Trọn vô số kiếp lợi quần sinh

Thường ở Lan-nhã chốn không tịch.

Nếu người muốn được trí nan tư

Tu-di thu vào trong hạt cải

Tu-di, hạt cải tướng bất hoại

Vào nhà thần thông trong Lan-nhã.

Nếu người muốn được trí Vô ngại

Một tiếng diệu âm dùng thuyết pháp

Tùy loại chúng sinh đều được thoát

Nên ở Lan-nhã tu-diệu quán.

Nếu muốn không sinh và không diệt

Ứng hiện quốc độ khắp mười phương

Phóng quang thuyết pháp lợi quần sinh

Chớ lìa Lan-nhã nhà không tịch.

Nếu lấy ngón chân ấn đại địa

Khiến cõi mười phương đều chấn động

Thấy tướng, phát tâm trừ tà kiến

Nên ở Lan-nhã quán tự tâm.

Nếu muốn trong khi Phật xuất hiện

Tối sơ kính dâng cúng vi diệu

Thí Ba-la-mật đều viên mãn

Ở A-lan-nhã tu-diệu hạnh.

Nếu người, khi Phật nhập Niết-bàn

Tối hậu cúng dường thành nghĩa “Thí”

Dứt hẳn nghèo cùng và tám nạn

Thệ nguyện ở trong A-lan-nhã.

Nếu muốn phước trí đều viên mãn

Chư Phật mai sau sắp Niết-bàn

Nhận nguyện rộng lớn, Phật giao phó

Ở A-lan-nhã tu sáu niệm.

Sau khi chư Phật nhập Niết-bàn

Kết tập Chánh pháp độ chúng sinh

Trợ tán chân thừa của chư Phật

Ở nhà “không tịch” trong Lan-nhã.

Đại sư trời, người: Đấng Thế Tôn

Khó thấy, khó gặp hơn Ưu-đàm

Nếu muốn yết kiến, tu cúng dường

Nên ở Lan-nhã, bi nguyện rộng.

Mọi báu tuy quý, Pháp quý hơn

Thành Phật, hóa độ lợi do đây

Như người muốn thường được nghe pháp

Ở A-lan-nhã tu phạm hạnh.

Khởi từ thân này đến thân Phật

Thường nguyện phát tâm hoằng chánh giáo

Cho đến khi chưa được Bồ-đề

Niệm niệm không bỏ A-lan-nhã.

Nếu người muốn báo ân cha mẹ

Thay thế cha mẹ phát thệ nguyện

Vào Bồ-đề tràng trong Lan-nhã

Ngày đêm thường tu về diệu đạo.

Nếu muốn đời nay thêm phước trí

Mai sau không đọa trong tám nạn

Như thế, chúng sinh phát tâm thiện

Ở A-lan-nhã tu bi nguyện.

Bồ-tát ba đời cầu chân giác

Được đạo Niết-bàn trong Lan-nhã

Thế nên gọi là Đại đạo tràng

Thánh chúng Ba thừa đồng ở đó.

Bồ-tát chán khổ vào rừng núi

Vì độ quần sinh cầu Thánh đạo

Tự chưa thành Phật, độ người trước

Sáu đạo, bốn loài đều thương xót.

Bồ-tát thượng căn ngồi đất trống

Bồ-tát trung căn dưới bóng cây

Bồ-tát hạ căn trong thạch thất

Chưa thành Phật đạo thường không nằm.

Bồ-tát ba đời ở Lan-nhã

Được sức tự tại Đà-la-ni

Nay ta cùng phát tâm Bồ-đề

Chưa được Tổng trì, ở đây mãi.

Được Đại Bồ-đề tại Lan-nhã

Vào Đại viên tịch do chốn đây

Bồ-tát khởi phát trí Kim cang

Đoạn hoặc, chứng chân thành Diệu giác

Rộng độ chúng sinh khắp xóm làng

Vì cầu tịch diệt, ưa rừng núi

Muôn hạnh: nhân đầy, quả cũng trọn

Tận đời vị lai độ quần sinh.

Khi Đức Thế Tôn nói về hạnh A-lan-nhã của Bồ-tát xuất gia như thế, có vô lượng Bồ-tát chứng địa Cực hỷ; hằng hà sa vô số Bồ-tát lìa hẳn tướng dụng của phiền não vi tế, chứng địa Bất động, vô số Đại Bồ-tát số lượng chẳng thể nêu bày được đã dứt tất cả hoặc chướng vào địa Diệu giác; vô biên chúng hữu tình phát tâm Vô đẳng đẳng, Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; chín vạn bảy ngàn chúng sinh xa lìa mọi thứ bụi bặm cấu uế, đạt được pháp nhãn thanh tịnh.