Đại Tập 11 · Bộ Bản Duyên II · Số (158–185)

Số 180: Phật Nói Kinh Đức Phật Khất Thực Trong Đời Quá Khứ

SỐ 180

PHẬT NÓI KINH ĐỨC PHẬT KHẤT

THỰC TRONG ĐỜI QUÁ KHỨ

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Pháp sư Trúc Pháp Hộ,

người nước Nguyệt chi.

Đức Phật dạy:

Thời quá khứ có Đức Phật vào thành khất thực cùng đông đảo chư Tôn đệ tử, Bồ-tát. Những đệ tử, Bồ-tát này đều có tướng hảo đoan chánh và từ ái bao dung, mỗi ngài hành đạo theo bản nguyện của mình.

Có một bà mẹ mang thai được vài tháng, thấy Phật và chúng Tăng sống đời Thánh thiện, bà ước nguyện đứa con sắp sinh của bà cũng sẽ làm Sa-môn, đệ tử của Phật.

Thắm thoát đã đến ngày sinh, mẹ tròn con vuông đứa bé rất xinh đẹp và có tướng khác người. Bà mẹ ấy vô cùng yêu thương con, không còn ý muốn cho con đi làm Sa-môn nữa. Ngay lúc bà tỉnh ngộ, bà tự nói với chính mình: “Trước kia ta có ước nguyện, nếu sinh con, ta sẽ cho nó học đạo. Nay đứa bé đã ra đời, lại có tướng mạo khác người, nó khiến cho ta cảm thấy an ổn lại không còn bất tịnh. Ta không thể vì quá đổi thương con mà trái với tâm nguyện trước kia”.

Đến năm đứa bé lên bảy, gia đình lại nghèo nên bà mẹ làm đồ đựng thức ăn cho hai người và ba pháp y, tay cầm bình nước rửa, bà dẫn con đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ dưới chân Ngài, bạch Phật:

–Xin Ngài thương con của con và cho nó được làm Sa-môn, sau này đắc đạo được thân hình như Phật.

Đức Phật chấp thuận cho đứa bé làm Sa-môn. Bà mẹ đem bình nước sạch rửa tay cho con. Lúc đó có chín con rồng từ trong miệng bình chui ra, phun nước rót vào tay chú bé. Rửa xong, nước còn thừa xối lên đầu chú bé, còn sót lại giọt nước trên đầu của chú bé liền hóa thành lọng báu, tràng hoa che phủ, bên trong có tòa sư tử và trên tòa có Đức Phật ngồi. Đức Phật mỉm cười, trong miệng có ánh sáng năm màu tỏa chiếu mười ức cõi Phật, chiếu trở lại vòng quanh thân Phật, nhập vào đảnh chú bé.

Người mẹ đem bát cơm, trước dâng lên Đức Phật và trao thức ăn cho người con, liền phát tâm Vô thượng bình đẳng. Đúng lúc ấy mười ức cõi Phật bị chấn động sáu cách, các cõi nước Phật đều tự nhiên hiện. Lúc ấy, Đức Phật dùng bát cơm của người mẹ chú bé dâng cho Ngài, mời chư Phật và Tỳ-kheo Tăng hiện tiền, tất cả đều được no đủ mà bát cơm kia vẫn còn nguyên như trước. Bà mẹ chú bé vô cùng hoan hỷ, vô số trời người đều được Bất thoái chuyển. Khi đó mái tóc chú bé tự rụng xuống và chú bé trở thành Sa-môn, ngay tại chỗ được địa vị Bất thoái chuyển. Bà mẹ đến bạch Đức Phật:

–Hôm nay con trông thấy có ba điều kỳ diệu:

1.Khi con rửa tay cho con của con thì có chín con rồng phun nước.

2.Rửa xong, nước còn thừa xối lên đầu con của con, liền hóa thành trướng báu và tòa sư tử trên có Đức Phật ngồi.

3.Khi Đức Phật mỉm cười, trong miệng tỏa ra ánh sáng rồi nhập vào đảnh đầu chú bé.

Cúi xin Đức Phật giải thích cho con được hiểu.

Đức Phật dạy:

–Chú bé này mười bốn kiếp sau sẽ đặng làm Phật, đều đó đủ những hiện tượng như: Chín con rồng phun nước, tòa sư tử, lọng hoa trướng báu, Đức Phật mỉm cười ánh sáng nhập vào đảnh chú bé… đều ứng hiện việc đó.

Bà mẹ chú bé nghe lời Phật dạy vui mừng khôn xiết. Về sau bà được làm mẹ của Chuyển luân thánh vương. Trải qua bảy trăm đời, kiếp sống đã hết, chuyển thân làm mẹ và chứng đắc Bất thoái chuyển.

Đức Phật dạy:

–Lúc ấy chú bé tức là thân Ta, cho nên hôm nay Ta được công đức như vậy.

Tất cả chư Thiên, Long thần, Nhân dân… nghe lời Phật dạy, đều chứng được Bất thoái chuyển.

Phật Vô Nhiệt, Phật Tánh Không, Phật Thiên Vương, Phật Kim Nhân.

Số 181: Phật Nói Kinh Cửu Sắc Lộc

SỐ 181

PHẬT NÓI KINH CỬU SẮC LỘC

Hán dịch: Đời Ngô, Ưu-bà-tắc Chi Khiêm,

người nước Nguyệt chi.

Ngày xưa Bồ-tát là thân nai chín màu, nghĩa là lông của nai có chín màu. Sừng của nai trắng như tuyết. Nai thường ở bên bờ nước sông Hằng, uống nước, ăn cỏ, cùng kết bạn với một chú quạ.

Một hôm trong dòng nước có một người bị trôi, khi thì nhô lên, khi thì bị chìm xuống, tình cờ vớ được khúc cây, người đó ngẩng đầu lên kêu trời:

–Thần núi, Thần cây, chư Thiên, Long thần tại sao không thương xót ta!

Nai nghe tiếng người, vội lội vào trong nước, nói với người bị trôi:

–Ông đừng hoảng sợ. Ông có thể cỡi lên lưng và vịn vào hai sừng của tôi, tôi sẽ đưa ông lên bờ.

Khi đã cứu người bị nạn lên bờ rồi, nai đã đuối sức. Người bị nạn, cúi đầu đi quanh nai ba vòng, quay về phía nai cúi đầu, thưa:

–Xin cho cả nhà tôi được làm người nô tỳ phục dịch để hái cỏ lấy nước.

Nai nói:

–Tôi không dám phiền ông, đường ai nấy đi. Muốn báo ân tôi, xin ông chớ chỉ đường cho người khác là tôi ở đây, vì người đời tham da và sừng của tôi ắt sẽ đến giết tôi.

Người bị chìm vâng lời ra đi.

Lúc ấy phu nhân của vua ban đêm nằm mộng thấy con nai chín màu, lông của nai có chín loại màu và sừng của nó trắng như tuyết. Phu nhân cáo bệnh không chịu dậy. Vua hỏi phu nhân:

–Vì sao phu nhân không dậy?

Bà ta đáp:

–Đêm qua thiếp nằm mơ thấy con nai kỳ lạ, lông của nó có chín màu, sừng của nó trắng như tuyết. Thiếp nghĩ là phải lấy được da của nó để làm nệm ngồi và muốn lấy sừng của nó để làm cán phất trần. Bệ hạ hãy tìm nó cho thiếp, nếu vua không tìm được nó, thiếp sẽ chết ngay.

Vua nói với phu nhân:

–Phu nhân hãy trở dậy. Ta là chủ của một nước mà lại không tìm được hay sao?

Nhà vua liền kêu gọi mọi người trong nước:

–Nếu ai có thể tìm được con nai chín màu, ta sẽ chia phân nửa nước để cai trị và ban cho bát vàng đựng đầy gạo bạc, lại ban cho bát bạc đựng đầy gạo vàng.

Khi ấy người bị nạn chìm nghe vua trọng thưởng, sinh ác ý, nghĩ rằng: “Ta sẽ báo cho vua biết chỗ ở của nai để được hưởng phú quý. Dầu sao nai cũng là loài súc sinh, chết sống sá gì”. Nghĩ vậy, hắn liền nói với sứ giả của vua:

–Tôi biết chỗ ở của con nai chín màu.

Sứ giả dẫn người bị nạn chìm đến cung vua và tâu:

–Người này biết chỗ ở của con nai chín màu.

Nhà vua nghe tin này vô cùng vui mừng, nói với người bị nạn chìm:

–Nếu ngươi có thể tìm được con nai chín màu, ta sẽ ban cho ngươi một nửa đất nước của ta, ta không nói dối.

Hắn liền bảo:

–Tôi có thể tìm được.

Ngay lúc ấy trên mặt hắn ta sinh đầy mụn nhọt. Người bị nạn chìm lại tâu vua:

–Con nai này tuy là loài thú nhưng nó có oai thần rất lớn. Vua phải cho nhiều người đi theo mới bắt được nó.

Vua dẫn một đoàn người rất đông tiến đến bờ sông Hằng. Lúc

đó có con quạ đang đậu trên cành cây, trông thấy đoàn người của vua, nó nghi rằng họ sẽ giết nai. Chim gọi nai:

–Bạn hiền ơi, hãy dậy đi! Nhà vua đến bắt bạn đó.

Nai vẫn không hay. Quạ liền bay xuống đậu trên đầu nai, nói:

–Bạn hiền ơi! Hãy dậy đi. Nhà vua đến rồi kìa!

Nai hoảng sợ đứng dậy nhìn khắp chung quanh, thấy đoàn người của vua đã bao quanh trăm vòng, không thể chạy thoát được. Nai liền đến trước xe vua, lúc đó đoàn người của vua giương cung muốn bắn. Nai nói với họ:

–Xin đừng bắn. Tôi muốn đến chỗ vua, có việc muốn tâu.

Vua hạ lệnh quân lính:

–Không được bắn nai! Đây là con nai hiếm có, hoặc là Thần trời.

Nai lặp lại câu nói của vua:

–Xin đừng giết tôi, tôi có ân lớn đối với đất nước của vua.

Vua hỏi nai:

–Ngươi có ân gì?

–Trước đây tôi có cứu sống một người trong nước của vua.

Nai quỳ xuống hỏi lại nhà vua:

–Ai đã chỉ đường cho ngài là tôi ở đây?

Nhà vua chỉ bên xe một người mặt đầy ung nhọt. Nai nghe vua nói, nước mắt ràn rụa như mưa tâu rằng:

–Đại vương, có một ngày trước đây, người này bị chìm dưới dòng sông sâu, trôi theo dòng nước chảy, có lúc trồi lên có lúc chìm xuống. Ông ta vớ được khúc cây, ngẩng đầu than trời: “Thần núi, Thần cây, chư Thiên, Long thần, tại sao không thương xót ta”. Lúc đó tôi không tiếc thân mạng, vội lao vào trong nước cõng ông ta lên. Ông ấy đã hứa không chỉ chỗ tôi ở. Con người không biết suy xét, chẳng bằng để cho ôm khúc gỗ nổi trôi theo dòng nước cho rồi!

Vua nghe nai nói rất lấy làm hổ thẹn, trách mắng người kia:

–Ngươi thọ trọng ân tại sao trở lại muốn giết nai?

Ngay khi ấy nhà vua hạ lệnh cho mọi người trong nước: Từ nay về sau nếu ai đuổi theo loài nai này ta sẽ tru di ngũ tộc.

Từ đó hàng ngàn bầy nai đều đến quây quần bên nai chín màu. Chúng ăn cỏ, uống nước không xâm phạm lúa má của người khác.

Mưa thuận, gió hòa, ngũ cốc tươi tốt, dân chúng không bị tật bệnh, tai hại không sinh, đất nước thái bình, mạng sống được lâu dài.

Đức Phật dạy:

–Con nai chín màu lúc bấy giờ chính là thân Ta và con quạ hiền khi ấy nay là A-nan. Nhà vua khi đó nay là Duyệt-đầu-đàn, phu nhân của vua nay là Tiên-đà-lợi. Người bị nạn dưới nước nay là Điều-đạt. Điều-đạt cùng Ta đời đời có ân oán với nhau. Tuy Ta có thiện ý với ông ấy nhưng rồi ông ấy vẫn muốn hại Ta. Còn A-nan có lòng chí thành sẽ đắc thành đạo Vô thượng. Bồ-tát hành Sằn-đề ba-la-mật, nhẫn nhục như vậy.

Số 182: Phật Nói Kinh Lộc Mẫu

SỐ 182

PHẬT NÓI KINH LỘC MẪU

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Pháp sư Trúc Pháp Hộ,

người nước Nguyệt chi.

Đức Phật kể:

Ngày xưa có bầy nai cả trăm con, vì mãi mê theo cỏ nước mà vào gần xóm làng. Nhà vua cho thợ săn rượt đuổi bầy nai chạy tán loạn. Có một con nai mẹ có thai chạy một mình bị người đuổi theo, vừa đói vừa mệt, lại bị lạc đàn nên nó rất ấm ức và buồn bã. Lúc đó nó sinh hai con nai con, nhưng phải bỏ đi tìm thức ăn, vừa xót xa cho nỗi bơ vơ không nơi nương tựa, lại bị rơi vào bẫy của thợ săn muốn thoát ra mà không được nên nó kêu thảm thiết.

Nghe tiếng kêu của nai người thợ săn vội đến. Khi trông thấy nai, ông rất thích nên muốn giết. Nai mới dập đầu van xin:

–Hai con của tôi mới sinh còn nhỏ không biết gì. Chúng còn mờ mịt chưa rõ phương hướng. Hãy xin tạm tha phút chốc để tôi trở về trông chừng con tôi, dẫn dắt chúng biết đời sống cỏ nước, rồi tôi sẽ từ biệt hai con mà chịu chết. Xin ông rủ lòng thương xót và thông cảm cho tôi. Nhờ lòng thương hại, khiến tôi được gặp con tôi, tôi xin đem lòng chân thành không phải của loài nai mà đáp tạ. Xin phước đức trời thần che chở, ngày nào còn sống tôi không trái với lời thề là quay trở lại để chịu chết mà lòng không ân hận.

Lúc ấy người thợ săn nghe nai nói rất lấy làm kinh ngạc vừa sợ, lông tóc dựng đứng. Ông ta lấy làm lạ vì nai biết nói lên được tình người, liền hỏi nai:

–Có phải ngươi là yêu quái, hay thần núi, thần cây đạt được sự bất biến. Ngươi hãy nói thật cho ta rõ.

Nai nói:

–Tôi vì đời trước có tội tham tàn, phải chịu làm thân nai. Vì hết lòng nghĩ đến con cho nên nói những lời như thế, chứ chẳng phải là quỷ mị. Xin ông thương tưởng cho tôi được sống trở về thăm con tôi, sau đó sẽ đành lòng chết.

Người thợ săn đã tin lời nai nói, nhưng trong lòng còn tham muốn nên không bằng lòng, bảo nai:

–Tất cả mọi người trong thế gian này còn không thành thật, huống chi ngươi là loài nai thương con, tiếc mạng, chỉ hoàn toàn cầu sống thì từ chỗ chết được thả ra, đâu thể đúng hẹn. Vả lại, lệnh vua khẩn cấp, sợ ngài sẽ biết việc này thì tội ta làm mất nai sẽ bị khiển trách nặng. Tuy tâm ta không muốn nhưng không thể làm khác đi được. Ta không thể thả ngươi ra.

Nai bàng hoàng đau đớn đáp:

–Tôi tuy là loài thú hèn hạ, nhưng vẫn cam tâm chịu chết không ân hận. Chỉ xin ông khất lại chứ tôi nào dám trái lời. Con người bị tội chỉ nhờ vào sự gieo trồng phước đức mà thôi. Nếu tôi đi thì con tôi còn sống, mà tôi ở lại thì con tôi sẽ chết. Xin cho tôi đi đúng hẹn, tôi sẽ trở lại. Xin chư Thần làm chứng cho lời nói của tôi: “Nếu tôi chết thì đâu có tiếc nhưng lại làm trái lòng chân thành.” Vì nghĩ đến hai con, cho nên tôi tha thiết khẩn cầu! Chúng sống nhưng nếu không có mẹ thì chúng sẽ mất mạng, nhưng nếu ba mẹ con đều chết thì đau đớn biết dường nào!

Nai mẹ cúi đầu kêu rồi nói kệ:

Tôi làm thân loài thú

Kiếm ăn chỗ rừng rậm

Kiếp hèn tham mạng sống

Không sức, đưa tới chết.

Nay rơi vào bẫy ông

Dao thớt sẽ phân thân

Không tiếc mình tanh tưởi

Chỉ thương hai con thôi.

Vì tôi đời trước đây

Bạo ngược không chí thành

Không tin khổ tử sinh

Không rõ đường tội phước.

Làm ác tự chuốc tội

Nay chịu làm thân thú

Nếu được tha giây phút

Nguyện không trái lời thề.

Khi ấy, người thợ săn nghe nai phân tích những điều như vậy rất lấy làm lạ và thán phục, nhưng vì tham lợi nên không muốn thả nai ra. Ông ta trách mắng nai mấy ngày:

–Ngươi chớ dùng lời gian xảo, dối trá khó tin, xỏ lá lọc lừa nhiều kiểu. Ngươi đã xâm phạm vào lúa mạ, cây giống của người. do tội đó mới sa vào bẫy của ta. Nay ta phải giết ngươi để dâng vua một bữa ăn. Ngươi chớ nên dối trá ta để mong ta tha mạng. Ham sống sợ chết, ai có thể đem thí mạng mình! Con người còn khó hẹn thời gian, huống chi ngươi là loài thú. Ngươi đòi xin tha mạng chết đâu có hẹn ngày trở lại, vì thế ngươi phải chết. Ta không thể thả ngươi ra.

Lúc đó nai vì nhớ con, sợ con không nơi nương tựa, liền quỳ gối cúi đầu rơi lệ kêu lên thảm thiết, lập lại bằng lời kệ:

Tuy làm thân loài thú

Không biết đường nhân nghĩa

Sao lại thọ ân lành

Được đi không trở lại.

Thà chịu khổ xả thân

Không chứa lời dối trá

Xót thương con cùng khốn

Cúi xin hoãn chốc lát.

Đời trước do tạo tội

Cho nên chịu thân thú

Nói lời người không tin

Chịu tai ương như vậy.

Còn chuốc khổ đời sau

Muốn thoát thân cầm thú

Can đảm tỏ lòng thành

Xin nghe lại lời thề:

Nếu người ác ở đời

Thương tổn Tỳ-kheo Tăng

Phá pháp, hủy hoại chùa

Và giết người trì giới

Ngỗ nghịch hại cha mẹ

Huynh đệ và vợ con

Tôi thề không trở lại

Tội tày trời như vậy.

Chịu tội khổ mọi đời

Kiếp hết tội không khỏi

Chuyển thân bị thiêu nấu

Xong lại đến nơi này

Luôn nghĩ tình ân nặng

Phải chịu khổ triền miên

Tôi thề không trở lại

Tội sâu dầy như vậy.

Lúc ấy người thợ săn nghe lời nai lập lại, trong lòng rất sợ sệt mới than:

–Ta thấy tất cả mọi người trong thế gian, nhờ phước đời trước được sinh làm người, ngu si mê hoặc, bội ân bạc nghĩa, bất trung, bất hiếu, bất tín, bất nhân, tham tàn, vô đạo, gian dối, cố giữ lấy mạng sống, không biết lẽ phải và thờ kính Tam bảo. Nai tuy là loài thú mà biết nói những lời tha thiết, lời thề thành tín, còn hơn cả con người! Lòng son tỏ rõ giống như ban ngày trải qua thử thách mới rõ tấm lòng.

Người thợ săn mở bẫy thả nai mẹ ra. Khi ấy, nai mẹ thoát khỏi lồng, vừa nhìn lui, vừa chạy vội đến chỗ hai con, cúi đầu ngửi và liếm khắp thân thể hai con, mừng mừng tủi tủi, xúc động bồi hồi thở than khóc lóc:

Tất cả ân ái hội

Đều do nhân duyên hợp

Hội họp lại biệt ly

Vô thường khó tồn tại.

Ta nay được làm mẹ

Thường sợ phải xa con

Đời sống nhiều âu lo

Mạng như sương trên cỏ.

Nói xong, nai mẹ đem hai con đến chỗ rừng cây sum suê, chỉ cho con giống lúa ăn được, chỗ nước ngọt, cỏ ngon, dặn dò kỹ lưỡng mọi điều trong đời sống, thương con bơ vơ lệ tuôn như mưa, kêu thương thảm thiết nói với hai con:

Đời trước sống dối trá

Phụ rẫy tình ân ái

Sát hại mạng chúng sinh

Trộm, giết, sai người làm.

Thân là bóng theo hình

Ngày nay phải chịu khổ

Nếu mà không sửa đổi

Sẽ trở lại nơi này.

Chống Phật, không tin pháp

Ngược lại lời thầy răn

Tự tham lòng không chán

Buông lung ý si mờ,

Tội báo kiếp súc sinh

Làm thức ăn cho người

Phận mình không dám oán

Mạng hết chẳng coi thường.

Tham cầu lấy phi đạo

Đời trước do giết, trộm

Mẹ sinh làm loài thú

Nghiệp cũ mãi truy tầm,

Ràng buộc phải chịu chết

Lo sợ không lối thoát

Nhờ biết kính Tam Tôn

Thấy rõ đoạn ân ái.

Một sáng mẹ ngộ nạn

Rơi nhầm bẫy thợ săn

Đáng lẽ bị giết chết

Thọ quả báo nát thân.

Nhớ thương con xin về

Nay trở lại chịu chết

Thương con nhỏ bơ vơ

Hãy nỗ lực tự sống

Đi phải nương theo đàn

Ở phải nương trong bầy

Ăn cùng đi theo bạn

Ngủ phải nhớ cảnh giác

Dè dặt dạo một mình

Ăn theo hai bên lộ

Nói xong lời từ biệt

Mẹ trở về chỗ chết.

Nai mẹ nói xong cùng hai con bịn rịn từ biệt đến ba lần. Nai cúi đầu kêu lên thật thương cảm rồi ra đi. Hai nai con kêu gào khóc thương thảm thiết, theo sau đi tìm dấu nai mẹ khốn khổ nhọc nhằn, vừa đi vừa kêu rất tội nghiệp. Chúng lại nói:

Lòng tham dục ân ái

Sống làm mẹ, làm con

Xưa nay thọ thân này

Làm mạng thú hèn hạ.

Vì sao bị cô độc

Từ biệt kể từ đây

Yêu mẹ tình ruột đứt

Cho chúng con cùng chết.

Từ lúc mẹ sinh ra

Chưa hề biết phương hướng

Nhớ mẹ thương chúng con

Sẽ đáp đền ân nghĩa,

Nào ngờ chịu sinh ly

Suốt đời con vắng mẹ

Nhớ mẹ khổ vì con

Sống một mình đơn lẻ,

Vô phước làm thân nai

Thiếu đức họa tai đến

Trước sống nơi mê muội

Sớm rơi vào cô liêu

Đời có sinh có tử

Sớm muộn cũng sẽ đến

Nỗi đau đớn hôm nay

Chúng con xin theo mẹ.

Nghe nai con nói những lời này, nai mẹ cảm động cúi đầu kêu khóc, than vãn bùi ngùi rồi cất tiếng bảo hai con:

–Ở lại, đừng theo mẹ, để mẹ tự chết một mình, không nên mẹ con cùng đi đến chỗ chết. Mẹ đành lòng chịu chết, chỉ thương cho hai con còn non dại. Cuộc đời vô thường, không ai tránh khỏi cảnh biệt ly. Tại mẹ bạc mệnh, đời này vô phước, hai con theo mẹ làm gì để thêm xót thương và lo sợ. Hãy để mẹ chóng hoàn tất tội chướng của mẹ hôm nay.

Nai mẹ kêu lên và nói kệ với hai con:

Đời trước vì tham ái

Nên nay làm súc sinh

Có sinh đều có tử

Không thoát khỏi lo sầu.

Ngăn ý lìa tham ái

Kết quả sẽ an lành

Thà chết với thành tín

Hơn sống mà dối gian.

Nai con nghe mẹ nói lại càng thêm đau xót, lưu luyến, vừa khóc vừa đi đến chỗ bẫy, tìm kiếm khắp nơi mới thấy người thợ săn đang nằm dưới gốc cây. Nai mẹ đi thẳng đến đứng một bên cúi đầu nói lớn để đánh thức người thợ săn dậy:

Toàn thân rơi vào bẫy

Chấm dứt đời súc sinh

Được thả không dám trái

Trở lại trên dao thớt.

Lúc trước ông thả tôi

Nay đến xin chịu chết

Ân lành cho thân thú

Được từ biệt hai con

Chỉ chúng vùng cỏ nước

Nói rõ khổ vô thường

Tôi không chút hận thù

Nhớ ân không dám phụ.

Lúc ấy người thợ săn nghe nai mẹ đánh thức kêu nói những lời chí thiết, ông ta choàng tỉnh, sợ hãi, trong lòng đã phát Từ tâm nhưng chưa nói ra. Nai lại quỳ gối cúi đầu trước ông ta và vui vẻ tự giải bày, dùng kệ nói lời tạ ân:

Trước ông thả tôi đi

Đức dày hơn trời đất

Thú hèn vì thương con

Xót xa không kềm chế.

Tất cả đều vô thường

Giữ lời, đến chịu chết

Nhân duyên giờ diệt hết

Oán thù cũng tiêu tan,

Ban ân không quên được

Cảm nhận dám trái đâu

Dù muôn ngàn cảm tạ

Không đủ đáp ân lành,

Chỉ chí thành tha thiết

Cầu phước về tự nhiên

Nay tôi cam tâm chết

Để con lại nhờ ông.

Người thợ săn cảm nhận lòng thành của nai liền tỉnh ngủ, lại được nghe nai nói những âm thanh vi diệu, thêm vào đó là sự dốc lòng giữ chữ tín, bỏ sống, đến chết để giữ trọn lời thề, cả mẹ con khóc thương cùng tìm đến nhau, bèn suy nghĩ: “Con nai này ắt chẳng phải thường tình. Ta thấy ở đời chưa từng có kẻ nào như vậy. Tuy nai thân là thú, tâm lại là thần linh. Ta từ lâu sống bất lương tàn bạo, nai mới lập nghĩa nói những lời thành tín chẳng phụ ân, đáng làm lời chỉ

dạy cho ta cúi đầu vâng thọ, há lại dám sinh lòng xúc phạm hại nai.” Người thợ săn liền tỏ lòng khiêm hạ tôn kính, cảm tạ nai mà nói:

Nai thật đúng thần trời

Thể hiện chí nguyện lớn

Tôi nay lòng lo sợ

Dám đâu nghịch hại nai.

Thà tự giết thân mình

Vợ con phân từng đoạn

Sao nỡ hại thần linh

Dù thoáng qua ý nghĩ.

Người thợ săn nói xong, lòng vẫn còn thương xót nai nên lập lại lời tạ lỗi và tự trách mình, rồi ông ta thả nai đi đến chỗ hai con. Nai con thấy mẹ được trở về, nó vội vã chạy thật nhanh đến bên mẹ nhảy lên kêu thương. Mẹ con gặp nhau vui mừng khôn xiết, cùng vươn cổ cất tiếng kêu. “U…u…” để cảm tạ đại ân cứu mạng. Chúng ngẩng đầu đa tạ người thợ săn:

Thân hèn sinh ở đời

Làm mồi cho đầu bếp

Sắp xẻ thân nung nấu

Xin hoãn từ biệt con.

Trời người thương quý vật

Lại được thả về nguồn

Đức thần giúp vô lượng

Ngôn ngữ khó trần tình.

Nai mẹ nói xong, dẫn hai con trở về rừng sâu, tập hợp các bầy nai bạn và dạo chơi. Chúng sống yên lành bên đầm cỏ và tự tại trên núi cao.

Người thợ săn sau đó cứ suy nghĩ mãi về con nai, vì nó là loài thú mà biết giữ tín nghĩa, được thần giúp đỡ, vừa thoát nạn liền cứu giúp kẻ khác. Ta là người tàn bạo, sao không có tâm rộng lượng! Người thợ săn chợt tỉnh ngộ hồi tâm quay về con đường nhân đức. Ông ta ném cung, đập bẫy, không còn tâm sát hại nữa và thường đến chùa thưa trình với các bậc Sa-môn. Người thợ săn cúi đầu tỏ lòng ăn năn hối lỗi, vâng giữ hạnh nguyện từ bi đạt đến chân chính.

Người thợ săn đến tâu với vua, vua nghe lời ông ta nói. Lòng rất hoan hỷ, than rằng:

–Ta thật là tham tàn. Nai là loài thú mà có nghĩa nhân, lại có trí tuệ thấu suốt, nói những lời giáo pháp, biết tôn kính Tam bảo. Ta sống trong đất nước bị vô minh che phủ bởi những lời xấu xa mê muội. Ta rất muốn từ bỏ để bảo tồn sự tốt đẹp lâu dài trọn vẹn. Ta sẽ tuyên bố cho nhân dân trong nước đều nghe hiểu rằng: Loài thú còn biết thực hành nhân nghĩa, hiện tại được tín chứng, giáo hóa đạo mầu tỏ rạng khắp nơi.

Lúc ấy quốc vương hội họp hết quần thần và tuyên bố với quốc dân:

–Ta vì si ám không phân biệt được chân ngụy, theo học thầy tà, sợ hãi thần ngụy, cứu tế yêu quái vô đạo, tàn bạo với chúng sinh, không bằng con nai là loài thú mà hiểu rõ Tam bảo. Từ nay về sau, tất cả dân trong nước của ta, hãy bỏ tà tông, quay về chánh đạo. Hãy đến chùa thưa hỏi, thọ học với những bậc Thánh tăng, nhờ vậy đời sau sẽ đạt được nhiều phước đức. Mọi người dân trong nước, từ nhỏ đến lớn, từ dân đến các quan đều phải kính tin Tam bảo, phụng trì Ngũ giới và Thập thiện.

Cả nước cùng nhau tu tập trong ba năm thì đất nước thái bình hưng thạnh. Dân chúng đều sống lâu nhờ ân phước của nai.

Đức Phật dạy:

–Này Hiền giả A-nan, Ta chỉ khéo phương tiện quyền xảo thực hành ân đức, trải qua nhiều kiếp đem tình thương cứu độ chúng sinh phát lòng tin Tam bảo như vậy. Lúc bấy giờ nai mẹ chính là Ta, còn hai nai con là La-vân và Chu-ly-mẫu-ca. Nhà vua lúc bấy giờ là Xá-lợi-phất. Người thợ săn chính là A-nan. Người dân chạy đến tâu với vua là Điều-đạt.

Khi Đức Phật dạy xong, từ nơi bụng phóng ra ánh sáng lớn, biến khắp mười phương, mỗi phương cả ngàn cõi Phật. Ở trong quang minh ấy đều có Pháp sư hóa đạo, tòa sư tử hoa sen báu, hoặc hiện nhục thể là Pháp sư Tỳ-kheo, hoặc hiện làm đế vương và trưởng giả, hoặc làm phàm nhân lê thứ hoặc làm người bần tiện, hoặc vì mọi loài hiện làm thân thú. Mỗi mỗi hiện thân đều phóng ánh sáng chiếu soi để thuyết pháp.

Lúc bấy giờ Đức Phật đã thuyết công đức và lòng tín thành của nai mẹ để làm pháp chỉ dạy. Pháp âm thấm sâu vào lòng, mọi loài đều tin theo thọ trì, đều trở về đạo Vô thượng Chánh chân. Đức Phật liền thu hồi các ánh sáng, tiếp theo chiếu khắp cõi Diêm-phù-đề thảy đều thấu suốt. Người nào nhờ ánh sáng vi diệu chiếu soi sẽ được tâm tư an lạc.

Lúc ấy, trong chúng có tám trăm vị Tỳ-kheo đều phát bốn hoằng thệ nguyện để chứng đạo tích, nghe Đức Phật nói kinh Lộc Mẫu, ở trong loài súc sinh đã phát khởi chí nguyện lớn, tín thành nơi đạo, đều cảm ngộ sự biến hóa ấy, liền đến trước bạch Phật:

–Chúng con lập tín thệ, hành đạo Bồ-tát, xin Ngài thương xót trợ duyên lợi ích cho chúng con. Chúng con sẽ xây dựng sự tu hành và gánh vác chúng sinh, trọn đời cứu giúp tất cả mọi loài.

Những vị Tỳ-kheo này liền khoác áo giáp bốn hoằng thệ nguyện của Bồ-tát.

Tôn giả A-nan sửa y phục, quỳ gối bạch Đức Thế Tôn:

–Những Tỳ-kheo này vướng mắc Đại thừa không thọ chánh đế, nay đã khai ngộ được pháp chứng, lìa vực thẳm, vượt hố hầm sao nhanh vậy? Thật chẳng phải là người thấp kém có thể tin tưởng rõ ràng. Đại hội có điều nghi, cúi xin Thế Tôn nói duyên do ấy để giải thích cho người sau.

Phật dạy:

–Hay lắm! Này A-nan, ông hỏi rất hay! Đây là sự tiếp nối từ trước, chứ chẳng phải là sự hiểu biết mới có bây giờ. Những Tỳ-kheo ấy chính là những con nai ở trong nước tin theo mệnh lệnh vua phụng thuận Tam bảo, nhờ sự cảm hóa của nai mẹ, nên nguyện phát ý chánh chân vô thượng. Nhưng, có thời gian bị si ám nên không tu hành, tuy gặp Ta, được làm Sa-môn nhưng bỗng nhiên bỏ bản nguyện, mê mờ về Đại thừa. Nay nghe Ta nói rõ về cội nguồn đời trước, nghi ngờ tiêu hết, an ổn vô cùng. Đó là do thần thức đời trước của họ được như vậy.

Khi Phật nói như vâïy, tám trăm vị Tỳ-kheo đều đắc quả A-la-hán Bất thoái chuyển. Trong số lực sĩ tụ tập có tám ngàn người chứng tâm giải thoát, trừ hạnh phóng dật, đều phát tâm Vô thượng Chánh chân, đạt “nhập tín thanh tâm” được định vô tưởng an ổn. Trời, Rồng,

Người, gần bảy ức hai ngàn đều phát tâm Vô thượng Chánh chân.

Phật bảo A-nan:

–Khi Ta còn làm súc sinh không quên tâm cứu giúp rộng rãi của Bồ-tát, thực hành sự hướng dẫn làm lợi ích cho đến ngày nay là chỉ vì nỗi khổ đau vô cùng của chúng sinh. Giả sử một người quên cội nguồn, chìm đắm trôi lăn chưa được cứu vớt thì không bao giờ buông bỏ. Các chúng sinh mong cầu công đức an lạc, chóng thành Phật quả, đều phải dốc lòng chí thành trở về quy kính Tam bảo, đời đời không xả bỏ, như Ta hôm nay hiện Bát-niết-bàn là do thành tín mà đạt được.

Này A-nan, ông phải thọ trì và tuyên nói rộng rãi kinh này, chớ để cho nó mất hẳn.

A-nan cúi đầu đảnh lễ Đức Thế Tôn, thọ trì, đọc tụng.

Số 183: Kinh Nhân Duyên Tiên Nhân Nhất Thiết Trí Quang Minh Từ Tâm Không Ăn Thịt

SỐ 183

KINH NHÂN DUYÊN TIÊN NHÂN NHẤT

THIẾT TRÍ QUANG MINH TỪ TÂM

KHÔNG ĂN THỊT

Hán dịch: Khuyết danh, căn cứ bản chép đời Tần.

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật ở tại tinh xá Tự tại thiên tự, thôn Di-da-nữ, đạo tràng Tịch diệt, nước Ma-già-đề.

Bấy giờ có con của Bà-la-môn Ca-ba-lợi tên là Di-lặc. Di-lặc có thân hình sắc vàng óng, đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp, thân tỏa ra ánh sáng bạc và trang điểm vòng vàng, oai quang vô lượng giống như núi bằng bạc trắng, ông đi đến chỗ Đức Phật.

Khi ấy Đức Thế Tôn cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo đi kinh hành trong rừng, lại có năm trăm Phạm chí búi tóc. Từ xa mọi người đều trông thấy Di-lặc tướng hảo thanh tịnh, oai nghi tề chỉnh, năm vóc sát đất như núi bạc đổ xuống, tạo thành một khoảng không gian quý báu như đóa hoa bằng vàng, hoa vàng đài vàng, bảy báu làm quả, ở trong đài gác, có âm thanh vi diệu nói kệ:

Con thấy Đức Mâu-ni

Diện mạo thường thanh tịnh

Tướng trăm phước kỳ đặc

Thế gian không sánh bằng,

Bụi phiền não dứt sạch

Trí tuệ đã viên mãn

Con thường cung kính lễ

Thân tâm chẳng mỏi lười,

Năm vóc cúi sát đất

Mong được tối an lạc

Thoát khổ không lo sợ

Kính lễ Thích-ca Văn.

Lúc ấy Phạm chí thấy nghe sự kiện này bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vị đồng tử này uy nghi tề chỉnh, ánh sáng vô lượng không khác gì Đức Phật, ban đầu nhờ Đức Phật nào mới phát đạo tâm và thọ trì kinh điển gì? Cúi xin Thế Tôn giải nói cho chúng con biết.

Đức Phật bảo Phạm chí Thức Càn:

–Ông hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ. Ta sẽ phân tích, giải nói cho ông được hài lòng.

Vào thuở quá khứ vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ kiếp, có cõi nước tên là Thắng Hoa Phu, Đức Phật hiệu là Di-lặc, thường dùng pháp Tứ vô lượng tâm giáo hóa tất cả chúng sinh. Đức Phật Di-lặc thuyết kinh Từ Tam-muội Quang Đại Bi Hải Vân, nếu có người nghe được kinh này có thể vượt qua được trăm ức vạn kiếp tội khổ sinh tử, nhất định đạt đến quả vị Phật không có nghi ngờ.

Trong nước kia có đại Bà-la-môn tên Nhất Thiết Trí Quang Minh, trí tuệ thông đạt, hiểu biết nhiều kinh. Ông ta có khả năng tinh xảo tất cả sáu mươi bốn ngành kỹ nghệ của thế gian, nghe nói có Đức Phật ra đời thuyết kinh Từ Tam-muội Quang Đại Bi Hải Vân, người Bà-la-môn này liền đem tất cả đề tài nghị luận trong đời để hỏi Đức Phật kia. Ông dùng hết lời biện luận vẫn không thể khuất phục được Đức Phật. Vì vậy, ông ta rất tin phục Đức Phật và xin làm đệ tử Ngài và phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Ông bạch cùng Đức Phật:

–Con nay ở trong giáo pháp Phật, trì tụng kinh Đại Từ Tam-muội Quang Đại Bi Hải Vân. Con nguyện đem công đức này ở đời vị lai quá vô số kiếp sẽ đặng thành Phật hiệu Di-lặc.

Từ đó Nhất Thiết Trí Quang Minh từ bỏ gia đình, đi vào núi sâu, để tóc dài làm tướng tu hành Phạm hạnh. Trong suốt tám ngàn năm ông chỉ khất thực nuôi thân, sống đời thiểu dục vô sự, nhất tâm

chuyên niệm tụng kinh này.

Khi ấy trong nước có mưa to và sao chổi xuất hiện. Quốc vương vì hoang dâm nên sao chổi càn quét, mưa triền miên không dứt làm nước lớn trào dâng. Vị Tiên nhân trong suốt bảy ngày vẫn ngồi lặng yên không đi khất thực được. Lúc đó, trong rừng có năm trăm con thỏ trắng, một con thỏ chúa. Hai mẹ con thỏ chúa thấy đã bảy ngày vị Tiên nhân không ăn nên nói:

–Nay vị Tiên nhân vì Phật đạo, cho nên đã nhiều ngày nhịn đói, e tánh mạng khó sống. Ngọn cờ pháp sắp gãy ngã, biển giáo pháp sắp khô cạn. Ta nay phải vì sự tồn tại của đại pháp Vô thượng mà không tiếc thân mạng.

Liền nói cùng các thỏ:

–Tất cả các pháp hữu vi đều vô thường. Chúng sinh chưa từng vì pháp nên yêu mến thân sinh tử rỗng không. Ta nay muốn rằng tất cả chúng sinh làm chiếc cầu lớn cúng dường Pháp sư khiến Chánh pháp được trường tồn.

Lúc bấy giờ thỏ chúa dùng lời kệ nói với bầy thỏ:

Nếu có loài súc sinh

Được nghe tên chư Phật

Xa lìa ba đường ác

Không sinh tám chỗ nạn.

Nếu nghe pháp, phụng hành

Sinh chỗ thường gặp Phật

Tin pháp không nghi hoặc

Quy y Hiền, Thánh Tăng,

Tùy thuận các giới hạnh

Như vậy mau thành Phật

Ắt đến đại Niết-bàn

Thường hưởng vui vô thượng.

Thỏ chúa nói kệ xong, bảo với bầy thỏ:

–Ta nay muốn đem thân cúng dường pháp, tất cả các ngươi nên tùy hỷ. Vì sao? Ta từ nhiều kiếp mất vô số thân. Vì ba độc khiến phải làm chim làm thú, sinh tử hư giả, chưa từng vì pháp. Ta này muốn vì pháp Vô thượng cho nên xả bỏ thân mạng cúng dường Pháp sư.

Khi ấy Thần núi rừng chất cỏ thơm để thỏ chúa thiêu thân. Mẹ con thỏ chúa đi vòng quanh vị Tiên nhân bảy vòng rồi thưa:

–Bạch Đại sư, con xin vì pháp cúng dường Tôn giả.

Tiên nhân hỏi:

–Ngươi là súc sinh, tuy có tâm Từ nhưng ngươi hãy nói vì sao có nhân duyên này?

Thỏ chúa đáp:

–Tự con đem thân cúng dường nhân giả, vì pháp tồn tại lâu dài sẽ khiến chúng sinh được nhiều lợi ích.

Thỏ mẹ lại nói với thỏ con:

–Con có thể tùy ý đi tìm nước cỏ, nhớ chú tâm tư duy, chánh niệm Tam bảo.

Thỏ con nghe mẹ nói, quỳ xuống thưa mẹ:

–Như mẹ đã nói: Muốn cúng dường đại pháp Vô thượng, con cũng muốn cúng dường.

Nói những lời này xong, thỏ con tự nhảy vào trong lửa. Thỏ mẹ cũng nhảy theo.

Trong lúc Bồ-tát xả thân, đất trời chuyển động lớn. Cho đến cõi trời Sắc giới và chư Thiên mưa hoa để cúng dường.

Sau khi thịt hai mẹ con thỏ đã chín, Thần núi rừng bạch Tiên nhân:

–Mẹ con thỏ chúa vì muốn cúng dường cho nên đã nhảy vào lửa. Bây giờ thịt đã chín, ngài có thể dùng được.

Khi Tiên nhân nghe vị thần kia nói, lòng nghẹn ngào thương xót, đặt kinh sách trên lá cây rồi nói kệ:

Thà phải đốt thân làm hoại mắt

Nỡ nào giết hại, ăn chúng sinh

Chư Phật đã thuyết kinh từ bi

Dạy người luôn sống với hạnh Từ.

Thà phá hoại đầu, xương, tủy, não

Chẳng đành lòng ăn thịt chúng sinh

Chư Phật đã dạy: Ai ăn thịt

Người này do thiếu hạnh Từ bi

Sống đời ngắn ngủi, thân hay bệnh

Chìm đắm tử sinh, Phật chẳng thành.

Tiên nhân nói kệ xong phát thệ nguyện:

–Con nguyện đời đời không có ý tưởng sát sinh và không bao giờ ăn thịt.

Tiên nhân liền nhập tam-muội Bạch quang minh từ và nguyện:

–Nguyện đến khi thành Phật, con sẽ chế giới không ăn thịt.

Phát nguyện xong, Tiên nhân tự nhảy vào hầm lửa cùng chết với hai thỏ. Lúc ấy trời đất chấn động sáu cách. Nhờ thần lực của chư Thiên cho nên cây cối phát ra ánh sáng vàng rực rỡ chiếu khắp ngàn cõi nước. Nhân dân trong nước đều thấy ánh sáng vàng phát ra từ núi rừng nên đi tìm ánh sáng đó. Khi đến nơi họ thấy Tiên nhân và hai mẹ con thỏ đã chết trong đống lửa. Họ còn tìm được kinh Phật và bài kệ, đem về dâng lên vua. Vua nghe pháp này, truyền bá cho mọi người đều biết, khiến cho người nào học được pháp này đều phát tâm Vô thượng đạo chánh chân.

Đức Phật dạy Thức Càn:

–Ông nên biết, lúc bấy giờ thỏ trắng chúa nay chính là Phật Thích-ca Văn. Thỏ con tức La-hầu-la. Tiên nhân tụng kinh khi ấy, nay trong chúng này là Bà-la-môn Đại Bồ-tát Di-lặc. Sau khi Ta nhập Niết-bàn năm mươi sáu ức vạn năm, đến lúc ấy dưới cội Long hoa Bồ-đề, nơi tòa Kim cang, trong vườn hoa ở tại quốc độ của Chuyển luân thánh vương Nhượng Khứ, vị ấy đắc thành Phật đạo và chuyển pháp luân vi diệu. Năm trăm con thỏ lúc ấy nay là năm trăm vị Tỳ-kheo như Ma-ha Ca-diếp… Hai trăm năm mươi thần rừng núi nay là Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên và hai trăm năm mươi Tỳ-kheo. Một ngàn vị quốc vương nay là một ngàn vị Bồ-tát như Bạt-đà-bà-la,…

Vua quan cùng nhân dân trong nước đó được nghe kinh từ khi Ta xuất thế cho đến Phật Lâu Chí, trong thời gian đó họ làm đệ tử thọ học giáo pháp và đắc đạo.

Đức Phật bảo Thức Càn:

–Bồ-tát cầu pháp phải trải qua nhiều kiếp tinh cần gian khổ, không tiếc thân mạng. Tuy theo nghiệp báo làm thân súc sinh nhưng thường vì giáo pháp mà quên thân mình, tự nhảy vào hầm lửa để cúng dường sẽ thoát khỏi tội sinh tử trong chín trăm vạn ức kiếp. Từ

đó thường được ở trong ánh sáng của hằng hà sa số vô lượng chư Phật, trước hết ở trước Di-lặc sẽ được thành Phật đạo, thì vì sao các ông không siêng năng thực hành pháp?

Khi Phật nói như vậy, Thức Càn và năm trăm Phạm chí cầu xin Phật cho xuất gia.

Phật dạy:

–Thiện lai.

Tức thì râu tóc của năm trăm Phạm chí tự rụng, trở thành Sa-môn. Đức Phật thuyết pháp cho họ nghe, tâm ý họ bỗng nhiên bùng mở và chứng đắc quả vị A-la-hán. Tám vạn chư Thiên cũng phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Trong chúng hội nghe Đức Phật thuyết pháp, ai ai cũng đều ca ngợi hạnh nguyện Bồ-tát.

Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Lúc vị Tiên kia nhảy vào hầm lửa thì sinh vào chỗ nào?

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Lúc Tiên nhân nhảy vào hầm lửa liền sinh vào cõi Phạm thiên, khắp vì tất cả chúng sinh mà thuyết pháp đại phạm, cho đến thành Phật chuyển đại phạm luân, thuyết kinh cũng tên là Từ Tam-muội Quang Đại Bi Hải Vân. Đức Phật này chế ra giới luật: Ai không thực hành hạnh từ bi thì gọi là người phạm điều cấm. Nếu người ăn thịt sẽ phạm giới trọng, đời sau sinh vào chỗ thường phải nuốt hòn sắt nóng, cho đến khi nào vị Tiên nhân thành Phật như kinh Di-lặc Bồ-tát Hạ Sinh Thuyết.

Tôn giả A-nan nghe lời Phật dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, kéo áo bày vai phải, quỳ gối, chắp tay hướng về Đức Phật bạch:

–Kính bạch Đức Thế Tôn, khi Bồ-tát Di-lặc thành Phật sẽ thuyết giới pháp, chính là vì tâm Từ bi chế ra giới không ăn thịt, hễ phạm là bị tội nặng. Thật là kỳ đặc! Trong đại chúng mọi người đều tán thành, ca ngợi. Chúng sinh ở nước kia giữ giới không ăn thịt, chúng con nguyện được sinh vào cõi nước ấy. Xin Đức Thế Tôn thọ ký cho chúng con.

Tôn giả A-nan lại bạch Đức Thế Tôn:

–Kinh này đặt tên là gì? Thọ trì như thế nào?

Đức Phật dạy A-nan:

–Giáo pháp này tên là Thố Bồ-tát Bất Tích Thân Mạng Vị Vô

Thượng Đạo (Bồ-tát thỏ không tiếc thân mạng vì đạo Vô thượng). Cũng gọi là Nhất Thiết Trí Quang Minh Tiên Nhân Từ Tâm Nhân Duyên Bất Thực Nhục (Nhân duyên Tiên nhân Nhất Thiết Trí Minh từ tâm không ăn thịt). Hãy như vậy mà thọ trì.

Tôn giả A-nan và các Tỳ-kheo nghe Đức Phật dạy đều hoan hỷ phụng hành.

Số 184: Kinh Tu Hành Bản Khởi, Quyển Thượng

SỐ 184

KINH TU HÀNH BẢN KHỞI

Hán dịch: Đời Hậu Hán, Sa-môn Trúc Đại Lực

và Khang Mạnh Tường.

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: BIẾN HIỆN

Nghe như vầy:

Một thời Đức Phật ngự nơi tinh xá của dòng họ Thích, dưới tàng cây Ni-câu-đà, thuộc nước Ca-duy-la-vệ cùng với chúng Đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị. Những vị này đều đã đắc quả A-la-hán. Từ lâu họ đã theo Phật tịnh tu phạm hạnh, các lậu đã hết, tâm ý thanh tịnh, trí tuệ tự tại, thông hiểu các pháp, đã buông gánh nặng, đạt được điều mong muốn. Các vị Tỳ-kheo này đã đoạn ba cõi, điều cần hiểu đã hiểu, đầy đủ ba thần túc và được lục thông. Và chúng Tỳ-kheo-ni như Đại Ái Đạo… năm trăm người, không thể kể hết. Các chúng Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, các chúng Bà-la-môn học thuyết khác, Ni-kiền,… nhiều vô số, đều đến trong hội chúng.

Tất cả trời Tứ Thiên vương, Đao-lợi Thiên vương, Diệm Thiên vương, Đâu-suất Thiên vương, Ni-ma-la-đề Thiên vương, Bà-la-ni-mật Thiên vương, Phạm Thiên vương, cùng với vô số chúng đều đến hội họp.

Chư Long vương, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hưu-lặc, tất cả tôn thần cùng quyến thuộc của mỗi vị đều đến hội họp.

Bạch Tịnh vương, Vô Nộ vương, Vô Oán vương, Cam lộ Tịnh

vương, chín ức trưởng giả Ca-duy-la-vệ và quyến thuộc cùng đến đảnh lễ Đức Phật rồi ngồi qua một bên.

Lúc ấy toàn thân Đức Phật có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp, phóng ánh sáng chiếu khắp ba ngàn thế giới, như ánh trăng tròn sáng nổi bậc giữa muôn sao, oai thần uy nghiêm là vua của các bậc Thánh trong tất cả hội chúng.

Mọi người đều có lòng nghi và suy nghĩ: ‘Thái tử sinh ở Ca-duy-la-vệ, Ngài là con trưởng vua Bạch Tịnh, từ bỏ vương vị quý tộc để tầm đạo. Ngài đã ngồi dưới gốc cây sáu năm hay mười hai năm mới đắc thành đạo quả?”

Họ lại suy nghĩ: “Bản hạnh và phương pháp tu tập của thái tử như thế nào mà đạt đến sự cao vời như vậy? Ngài đã thờ ai làm thầy mà hôm nay được đặc biệt tôn kính? Trước đây ngài tu tập pháp gì mà được giác ngộ thành Phật?…”

Đức Phật biết sự hoài nghi của mọi người, liền hỏi Tôn giả Mục-kiền-liên:

–Ông có thể nói nguyên nhân trên cho Đát-tát-a-kiệt chăng?

Tôn giả Mục-kiền-liên từ tòa đứng dậy, sửa lại y phục, quỳ gối chắp tay bạch Đức Phật:

–Thưa vâng, bạch Đức Thế Tôn, con nay nương oai thần của Phật và giữ thần lực của Ngài, vì tất cả mọi người để nói rõ việc đó.

Đức Phật dạy:

–Vô lượng kiếp về trước, ông vốn là người phàm từ khi mới cầu Phật đạo đến nay, theo nghiệp thọ thân, trôi lăn trong năm đường, thân này hoại diệt, lại thọ thân khác, sinh tử vô cùng. Thí như cỏ cây trong trời đất, đem chặt làm thẻ để tính thân ta vẫn không thể tính được. Hoặc lấy thời gian khởi đầu đến kết thúc của thế giới gọi là một kiếp thì sự sinh diệt của ta hơn sự thành hoại của thế giới không thể tính đếm. Chỉ vì xót thương lòng tham của thế gian, triền miên trôi nổi trong biển ái dục, ta muốn trở lại nguồn tâm, tự nỗ lực vượt qua, nhiều đời tinh cần gian khổ, mà không lấy làm lao nhọc, tâm không tĩnh lặng, vô vi, vô dục, bố thí cả thân mạng và chí thành giữ giới, nhẫn nhục khiêm cung, dũng mãnh tinh tấn, nhất tâm tư duy, học theo trí tuệ của bậc Thánh, sống nhân ái với mọi loài, xót thương kẻ nghèo cùng hoạn nạn, an ủi, chăm lo,

dưỡng dục chúng sinh, cứu giúp người khốn khổ, thừa sự chư Phật là Bậc Chánh ngộ chân lý, có công huân tập, tích lũy công huân không thể nhớ hết được.

Từ thuở xa xưa có Đức Phật Đỉnh Quang ra đời, có bậc Thánh vương tên Đăng Thạnh, trị vì nước Đề-hòa-vệ. Nhân dân sống lâu, từ hiếu, nhân nghĩa. Đất đai màu mỡ, đời sống thái bình.

Nhà vua có sinh một thái tử tên là Đăng Quang, thông minh trí tuệ, trong đời ít ai sánh kịp. Thánh vương vô cùng thương yêu con. Đến lúc lâm chung vua cha nhường ngôi cho thái tử, nhưng thái tử Đăng Quang suy nghĩ, cuộc đời vô thường, nên nhường ngôi cho em rồi đi xuất gia làm Sa-môn. Ngài thành đạo hiệu là Phật Vô Thượng Chí Tôn, thần đức chói sáng, không phân biệt ngày đêm. Đức Phật này cùng với chúng sáu mươi hai vạn Tỳ-kheo đi du hóa khắp thế gian, khai hóa quần sinh rồi trở về nước Đề-hòa-vệ, độ thoát cho các dòng họ và thần dân nước trong nước và mọi người. Khi về bản quốc, thì lúc ấy bá quan, quần thần cho rằng Đức Phật và đại chúng đến đánh chiếm đất nước. Họ bàn với nhau: “Chúng ta phải đem quân đi đánh để chống cự lại, không nên để mất nước!”. Tức thì họ xuất binh hướng về Đức Phật.

Đức Phật dùng lục thông quán chiếu ngược lại tâm của họ. Ngài hóa làm thành lớn, cao rộng trang nghiêm, xinh đẹp để đối lại thành kia. Đức Phật vì thương xót nhân dân trong nước, muốn làm cho họ được giải thoát, liền hóa làm hai thành làm bằng lưu ly, trong thành rỗng suốt, chiếu sáng từ trong ra ngoài. Ngài lại hóa ra sáu mươi hai vạn Tỳ-kheo giống như Phật thị hiện biến hóa.

Nhà vua thấy như vậy rất hoảng sợ, sự nghi ngờ tan biến, trong lòng kính phục, liền đi đến chỗ Đức Phật, cúi đầu ăn năn về bản chất ngoan cố và tâm xấu ác của mình đối với Phật. Ông ta tự nói:

–Niềm vui của kẻ ngu này là cúi mong Đức Phật tha thứ và xin Phật hãy trở về tinh xá. Trong bảy ngày con sẽ chuẩn bị cúng dường, cung nghinh Đấng Chí Tôn.

Đức Phật hiểu ý của nhà vua, đồng ý im lặng trở về. Lúc đó nhà vua hỏi quần thần:

–Cách phụng nghinh Thánh vương thế nào?

Các quan đáp:

–Phép cung nghinh Ca Việt vương là trang nghiêm cõi nước, san đường sá bằng phẳng cách bốn mươi dặm, dưới đất rưới nước thơm, lát vàng bạc trân quý, dùng bảy báu làm hàng rào, dựng các tràng phan, dùng lụa hoa ngũ sắc làm lọng, khắp các ngã đường trong cổng thành đều trang hoàng, đàn cầm ca nhạc y như cõi trời Đao-lợi, tung hoa, thắp đèn và xông các hương thơm, người đứng hầu cung kính hai bên đường.

Sau bảy ngày công việc đã chuẩn bị xong, nhà vua ra lệnh bá quan quần thần đi theo hộ vệ, đích thân vua cung nghinh Đức Phật.

Đức Phật thương tưởng đến dân chúng nên bảo các vị Tỳ-kheo:

–Hãy chuẩn bị thọ thỉnh. Các Tỳ-kheo vâng lệnh trở về bổn quốc.

Phật nói:

–Các ông có thấy buổi lễ cúng dường này trang nghiêm đẹp mắt chăng? Thuở xưa Ta thừa sự chư Phật quá khứ cũng cúng dường trang nghiêm như hôm nay.

Khi ấy có Phạm chí Nho đồng tên Vô Cấu Quang, thuở nhỏ thông minh mẫn tiệp, chí lớn bao la, ẩn cư trong rừng núi, hành thiền giữ đạo, thông suốt tất cả sách vở bí truyền, trong tâm thích cúng dường để báo đáp ân sư, nói năng và hành động đều vì mục đích truyền trao kinh pháp cho mọi người.

Ở trong nhóm Phạm chí có vị tên là Bất-lâu-đà thường siêng năng cúng tế nơi đền thờ trời, trong suốt mười hai tháng dâng cúng thức ăn. Đồ chúng của Phạm chí đó có tám vạn bốn ngàn người, trọn năm cúng dường vàng, bạc, châu báu, xe ngựa, trâu dê, lụa gấm, y phục, giầy dép; dùng bảy báu làm lọng, tích trượng và bình đựng nước… Ông ta là người rất thông minh trí tuệ, đáng thọ hưởng những vật này. Họ cúng đến bảy ngày chưa mãn.

Lúc ấy Bồ-tát Nho đồng vào trong chúng của Phạm chí luận đạo nói nghĩa bảy ngày bảy đêm, chúng vô cùng hân hoan. Trưởng giả chủ nhân rất hoan hỷ đem dâng cho Bồ-tát một cô gái trẻ đẹp, Bồ-tát không nhận chỉ lấy lọng che, tích trượng, bình đựng nước, giày dép, vàng, bạc và tiền mỗi thứ một ngàn. Bồ-tát đem những vật đó dâng lên cho thầy mình. Thầy Bổn sư hoan hỷ đem phân phát cho mọi người.

Bồ-tát Nho đồng lại từ biệt ra đi. Các chúng đồng học mỗi người đem tặng một đồng bạc. Bồ-tát trở về quê hương thấy mọi người đều hân hoan, trên khắp nẻo đường đều an bình hạnh phúc, mọi người đang quét dọn và xông hương. Bồ-tát hỏi người đi đường:

–Những người này họ làm gì thế?

Người đi đường đáp:

–Ngày hôm nay Đức Phật Đăng Quang sẽ đến, vì thế mọi người chuẩn bị thiết lễ cúng dường.

Bồ-tát Nho đồng nghe Phật đến, trong lòng náo nức mừng vui, sửa y phục chỉnh tề và hỏi:

–Đức Phật từ đâu đến đây? Cúng dường Ngài như thế nào?

Người đi đường nói:

–Chỉ cầm hương hoa, lọng lụa, tràng phan để cúng dường.

Khi ấy Bồ-tát liền vào thành cầu xin cúng dường trong chốc lát nhưng hoàn toàn không được. Người trong nước nói:

–Nhà vua cấm dùng hoa hương, chỉ để cho ngài cúng dường bảy ngày.

Bồ-tát nghe vậy, trong lòng không vui. Giây lát Đức Phật đến và biết được tâm đồng tử. Lúc đó có một cô gái mang bình đựng đầy hoa, Đức Phật phóng quang sáng ngời chiếu xuyên suốt bình hoa biến thành lưu ly, trong ngoài đều thấy được. Bồ-tát đến chỗ cô gái nói:

Năm trăm đồng tiền bạc

Xin mua năm cành hoa

Dâng lên Phật Đăng Quang

Xin cho tôi mãn nguyện.

Cô gái hỏi:

Hoa này giá vài đồng

Sao tính đến năm trăm

Nay ông ước nguyện gì

Mà không tiếc tiền bạc.

Bồ-tát đáp:

Không cầu Thích, Phạm, Ma

Tứ vương, Chuyển thánh vương

Nguyện tôi được thành Phật

Độ thoát khắp mười phương.

Cô gái nói:

Ồ! Hay thay! Hay thay!

Nguyện ngài chóng thành tựu

Xin cho tôi đời sau

Luôn được làm vợ ngài.

Bồ-tát đáp:

Người nữ thói đa tình

Phá người ý chánh đạo

Khuấy rối điều ta nghĩ

Đoạn trừ tâm bố thí.

Cô gái trả lời:

Tôi thề: Vào đời sau

Theo chàng hành bố thí

Con cái và thân tôi

Xin Phật, Trời chứng giám.

Nhân giả thương xót tôi

Xin ban điều tôi nguyện

Hoa này xin dâng Ngài

Tiền bạc tôi không nhận.

Tôi nhớ kiếp xa xưa

Quán thấy bản hạnh này

Đã có năm trăm đời

Từng là vợ Bồ-tát.

Cô gái đưa hoa cho Bồ-tát, ngài hoan hỷ nhận hoa rồi ra đi. Trong lòng rất hoan hỷ, cô gái nói:

–Tôi thân nữ yếu đuối, không thể đến đó được. Xin gửi hai cành hoa để dâng lên Đức Phật.

Khi Đức Phật đến, vua quan, dân chúng, trưởng giả, cư sĩ, quyến thuộc vây chung quanh Ngài mấy trăm ngàn vòng. Bồ-tát muốn đến trước Phật tung hoa nhưng không thể đến được. Đức Phật biết ý của Bồ-tát nên hóa đất thành bùn, mọi người tránh ra hai bên.

Lúc ấy Bồ-tát mới đến trước Phật tung năm đóa hoa, năm đóa hoa đều dừng lại trên không trung và biến thành lọng hoa, lớn bảy mươi dặm, hai hoa đứng trên hai vai Đức Phật như cành hoa sống. Bồ-tát hoan hỷ, trải tóc trên đất xin Đức Thế Tôn giẫm lên đi.

Đức Phật bảo:

–Ta có thể giẫm lên ư?

Bồ-tát bạch:

–Xin Ngài hãy giẫm lên.

Đức Phật bước lên và Ngài đứng đó mỉm cười, trong miệng ánh sáng năm màu tỏa ra xa bảy thước, chia làm hai phần:

Một vòng ánh sáng vòng quanh Đức Phật ba vòng, ánh sáng đó chiếu đến ba ngàn đại thiên cõi nước, chiếu sáng khắp nơi rồi trở lại nhập vào đảnh Phật.

Một phần ánh sáng chiếu xuống mười tám địa ngục đau khổ, liền được an vui.

Các đệ tử bạch Phật:

–Đức Phật không vô cớ mà cười, xin Ngài dạy cho chúng con ý nghĩa này.

Đức Phật dạy:

–Các ông có thấy đồng tử này không?

Các đệ tử thưa:

–Thưa vâng, chúng con có thấy.

Đức Thế Tôn bảo:

–Vị đồng tử này ở trong vô số kiếp sở học thanh tịnh, không tiếc thân mạng để hàng phục tâm, xả bỏ dục lạc, sống đời an tịnh, tâm không vọng động, không thiếu lòng Từ, chứa nhóm hạnh nguyện phước đức nên nay được như vậy.

Đức Phật dạy đồng tử:

–Sau một trăm kiếp ông xả bỏ thân này, sẽ được thành Phật hiệu là Thích-ca Văn Như Lai, Vô Sở Trước Chí Chân Đẳng Chánh Giác. Kiếp tên Ba-đà, thế giới tên Sa-phù. Cha của Đức Phật này là Bạch Tịnh, mẹ là Ma-da, vợ tên Cù-di, con tên La-vân, thị giả tên A-nan, đệ tử bên phải là Xá-lợi-phất, đệ tử bên trái là Ma-ha Mục-kiền-liên. Đức Phật Thích-ca đó giáo hóa chúng sinh đời năm ô trược, độ thoát khắp cả mười phương như Ta hôm nay vậy.

Bồ-tát Năng Nhân được Phật thọ ký rất hân hoan vui mừng, thông suốt các nghi ngờ, đình chỉ những vọng động, bao nhiêu vọng tưởng dứt trừ mà vào thiền định tịch tĩnh, đạt được Vô sinh pháp nhẫn thanh tịnh, tức thì thân vọt treo trên hư không, cách mặt đất bảy nhận, rồi từ trên không hạ xuống đảnh lễ dưới chân Phật, được làm Sa-môn.

Đức Phật thuyết kệ:

Ông sẽ ở đời sau

Trải cỏ ngồi gốc cây

Sức giới, nhẫn, định, tuệ

Hàng phục ma quyến thuộc,

Đi trên con đường Thánh

Đánh trống pháp cam lộ

Vì thương tưởng chúng sinh

Chuyển bánh xe vô thượng.

Ông sẽ ở đời sau

Khéo phương tiện trí tuệ

Chín mươi sáu ngoại đạo

Đều khiến đặng pháp nhãn.

Ông sẽ ở đời sau

Từ ái hành bốn ân

Ban bố pháp cam lộ

Dứt trừ ba bệnh độc.

Bồ-tát Năng Nhân phụng sự Phật Đăng Quang cho đến khi Phật nhập vào Niết-bàn. Bồ-tát giữ giới thanh tịnh, thủ hộ chánh pháp, từ bi che chở, ban bố lòng nhân ái khiến cho tất cả đều được lợi lạc. Bồ-tát cứu giúp không mỏi mệt, lúc qua đời được sinh lên trời Đâu-suất. Vì muốn cứu độ tất cả chúng sinh mê muội nên Ngài từ cõi trời sinh xuống làm Chuyển luân vương hoàng đế đi khắp nơi có bảy báu theo cùng. Những gì là bảy? Đó là:

1.Bánh xe vàng báu.

2.Ngọc thần báu.

3.Ngọc nữ báu.

4.Chủ kho tàng báu.

5.Chủ binh báu.

6.Ngựa báu sắc xanh biếc.

7.Voi trắng báu.

Bánh xe vàng báu: Bánh xe có ngàn căm hoa được chạm khắc hoa văn và khảm các châu báu, ánh sáng xuyên suốt hơn cả mặt trời, mặt trăng. Lúc lên xe vua Chuyển luân có ý nghĩ thế nào thì bánh xe vận chuyển theo để đi xem xét thiên hạ, chỉ trong chốc lát đã giáp vòng quanh cõi nước, cho nên gọi là Bánh xe vàng báu.

Ngọc thần báu: Đến ngày hai mươi chín đêm cuối tháng, đem ngọc treo trên hư không thì tùy theo đất nước đó lớn nhỏ ngọc chiếu sáng cả trong ngoài như ban ngày, cho nên gọi là Ngọc thần báu.

Ngọc nữ báu: Thân nàng ở mùa đông thì ấm áp, mùa hạ thì mát mẻ, trong miệng có mùi thơm hoa sen xanh, thân thơm mùi Chiên-đàn, thức ăn tự tiêu hóa, không phải lo vấn đề đại tiểu tiện, cũng không có chất dơ dáy bất tịnh của người nữ. Tóc và thân… không dài không ngắn, không trắng không đen, không mập không ốm, cho nên gọi là Ngọc nữ báu.

Chủ kho tàng báu: Khi vua cần có vàng bạc, lưu ly, thủy tinh, ma-ni, trân châu, san hô, trân bảo… thì vị ấy đưa tay xuống đất, đất xuất ra bảy báu, đưa tay xuống nước, nước xuất bảy báu, chỉ tay lên núi, núi xuất bảy báu, chỉ tay lên đá, đá xuất ra bảy báu, cho nên gọi là bề tôi Chủ kho báu.

Chủ binh báu: Ý vua muốn có bốn loại binh lính như mã binh, tượng binh, xa binh và bộ binh, thần tâu vua: “Nhà vua cần bao nhiêu quân? Hoặc một ngàn, một vạn, hoặc vô số…”, trong lúc ngoảnh lại, nhà vua đã thấy quân dàn sẵn, hành trận nghiêm chỉnh, cho nên gọi là bề tôi Chủ binh báu.

Ngựa báu sắc xanh biếc: Ngựa màu xanh biếc, bờm dài, đeo hạt châu, tánh thuần hậu và được tắm sạch sẽ. Khi hạt châu rơi xuống, chỉ trong giây lát liền sinh lại như cũ, hạt châu này tươi đẹp tinh khiết, lại càng đẹp hơn trước. Tiếng ngựa vang xa đến một do-tuần. Khi nhà vua cỡi ngựa để quán sát dân chúng, sáng ra đi, chiều trở về, ngựa cũng không mệt nhọc. Bụi dính chân ngựa trở thành cát vàng, cho nên gọi là Ngựa báu sắc xanh biếc.

Voi trắng báu: Voi có mắt màu trắng tuyệt đẹp, bảy chi đều

bằng phẳng, sức mạnh hơn trăm voi, đuôi dài đeo châu, đã đẹp lại càng tinh khiết. Miệng voi có sáu ngà và mỗi ngà có màu bảy báu. Khi vua muốn cỡi voi, chỉ trong một ngày đã đi khắp nơi, sáng đi chiều trở về voi không hề nhọc mệt. Nếu voi lội qua nước thì nước không bị giao động, chân voi cũng không bị thắm ướt, cho nên gọi là Voi trắng báu.

Nhân dân lúc bấy giờ sống thọ tám vạn bốn ngàn tuổi. Thể nữ trong cung, mỗi cung như vậy có tám vạn bốn ngàn người. Vua có ngàn người con nhân từ hùng mạnh, một người có thể chống lại cả ngàn người. Thánh vương cai trị bằng giới đức, dùng Thập thiện dạy dỗ nhân dân. Thiên hạ thái bình, mưa thuận gió hòa, ngũ cốc đầy đủ, ăn thực phẩm này sẽ ít bệnh, hương vị như cam lộ, khí lực được dồi dào. Nhân dân chỉ có bảy bệnh: 1.Bệnh lạnh; 2.Bệnh nóng; 3.Bệnh đói; 4.Bệnh khát. 5.Đại tiện. 6.Tiểu tiện. 7.Lòng mong muốn.

Thánh vương hết tuổi thọ lại sinh lên trời Phạm thiên làm vua Phạm thiên, trên là Thiên đế, dưới là Thánh chúa. Mỗi lần ba mươi sáu vòng rồi trở lại từ đầu. Vì thế muốn cứu độ người nào, vua sẽ tùy lúc mà xuất hiện.

Bồ-tát tinh cần khổ hạnh trải qua ba a-tăng-kỳ kiếp. Kiếp sống đã mãn nhưng vì thương xót chúng sinh trôi lăn không bờ bến, Bồ-tát vì chúng sinh mà đem thân nuôi hổ đói. Bồ-tát dũng mãnh tinh tấn trải qua chín kiếp là Bồ-tát Năng Nhân. Ở trong chín mươi mốt kiếp tu tập đạo đức, học tâm Phật, thực hành sáu Độ vô cực, Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Nhất tâm, Trí tuệ, khéo dùng phương tiện quyền xảo, Từ, Bi, Hỷ, Xả che chở, dưỡng dục chúng sinh như thương con đỏ, thừa sự chư Phật, tích đức vô hạn. Trải qua nhiều kiếp tinh tấn khổ hạnh, vượt qua thập địa, ở nơi Nhất sinh bổ xứ, công hạnh đã thành, sự việc đã hoàn tất, trí thần vô lượng, đến lúc đúng thời, ngay lúc ấy Ngài thành Phật.

Ở trên trời Đâu-suất, Bồ-tát phát khởi bốn quán xét: Xem xét địa phương, xem xét cha mẹ, nên sinh vào cõi nước nào? Nên giáo hóa, cứu độ ai đầu tiên?

Bồ-tát suy nghĩ: “Vua Bạch Tịnh đã nhiều đời là cha sinh ra ta.” Câu-lợi-sát-đế có hai người con gái, khi cô ta tắm gội trong ao sau

vườn, Bồ-tát đưa tay chỉ và nói: “Đây là người mẹ đã nhiều đời sinh ta”.

Đến ngày sinh con, lúc ấy có năm trăm Phạm chí đều có năm thần thông bay qua cung thành, nhưng không thể vượt qua được. Họ sợ hãi, cùng nói với nhau:

–Thần túc của chúng ta còn xuyên qua tường đá được, tại sao hôm nay chúng ta không thể vượt qua đây?

Thầy của Phạm chí nói:

–Ông có thấy hai cô gái này không? Một người sẽ sinh bậc Đại nhân có ba mươi hai tướng. Còn một người sẽ sinh một người ba mươi tướng. Do oai thần của người ấy làm cho chúng ta mất thần túc.

Tiếng nói của họ vang ra khắp nơi, thiên hạ đều nghe. Khi ấy vua Bạch Tịnh hoan hỷ vui mừng muốn được Chuyển luân thánh vương sinh vào nhà mình, liền xin cưới cô gái đẹp ấy làm vợ.

Ca-duy-la-vệ là nơi trung tâm của ba ngàn nhật nguyệt và một vạn hai ngàn trời đất. Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều sinh ra ở vùng đất này.

Phẩm 2: BỒ-TÁT GIÁNG THẦN

Lúc ấy Bồ-tát Năng Nhân cỡi voi trắng đến nhập vào thai mẹ. Đúng ngày mùng tám tháng tư, phu nhân tắm gội thoa hương và mặc y phục mới. Đang lúc thiêm thiếp nghỉ, phu nhân mộng thấy trên không trung có người cỡi voi trắng đi xuống, ánh sáng chiếu khắp cõi nước, có tiếng đàn, tiếng trống, lời ca. Người ấy rải hoa, đốt hương, đi đến chỗ phu nhân, rồi bỗng nhiên biến mất, phu nhân bàng hoàng tỉnh dậy. Nhà vua hỏi:

–Có việc gì mà khanh hoảng hốt thế?

Phu nhân đáp:

–Vừa rồi, trong giấc mơ thiếp thấy có người cỡi con voi trắng từ trên không bay đến, có tiếng đàn, tiếng trống, tiếng nhạc, người ấy rải hoa, đốt hương, đi đến chỗ thiếp, bỗng nhiên biến mất, vì thế thiếp kinh hoàng tỉnh giấc.

Nhà vua trong lòng lo âu, tâm chẳng được an, nên triệu tập các thầy tướng số, đến để hỏi xem giấc mộng đó thế nào.

Thầy tướng thưa:

–Giấc mộng này là tin vui. Đó là thần thánh giáng thai cho nên có giấc mộng này. Người con này sẽ làm Chuyển luân thánh vương. Nếu xuất gia học đạo sẽ làm Phật độ thoát khắp mọi loài.

Nhà vua vô cùng hoan hỷ.

Lúc đó phu nhân thân tâm thư thái, nói kệ:

Ta nay đang có thai

Chắc là Đại Bồ-tát

Không dâm, sân, ghét, giận

Thân tâm an thanh tịnh

Tâm thường thích bố thí

Trì giới, nhẫn, tinh tấn

Định ý vào Tam-muội

Trí tuệ độ mọi người,

Quán sát thân đại vương

Kính như cha, như anh

Mắt thương nhìn muôn loài

Cũng như con đỏ ta,

Giúp thuốc thang người bệnh

Đói lạnh giúp áo cơm

Thương nghèo, kính trọng già

Vui khiến sinh, lão diệt,

Tại ngục tù trói buộc

Khổ đau sầu khiếp sợ

Xin vua ban ân lớn

Phóng thích các tội nhân,

Tai ta không thích nghe

Tiếng âm nhạc thế gian

Muốn an nơi núi rừng

Tịch định và thanh tịnh.

Bấy giờ vua ở các nước nhỏ lân cận nghe phu nhân của đại vương có thai đều đến chúc mừng, mỗi người đều đem vàng bạc,

châu báu, y phục và hoa hương với tâm cung kính dâng tặng mọi lời tốt đẹp đối với phu nhân. Phu nhân từ chối vì không muốn làm phiền.

Từ khi phu nhân có thai, trời hiến các vị bổ ích tinh khí, phu nhân tự nhiên no đủ không muốn thức ăn của hoàng gia.

Mãn đến mười tháng, thân thái tử thành tựu. Đến ngày mồng tám tháng tư, phu nhân đi dạo, ngang qua dưới một gốc cây, muôn hoa đua nở. Khi ấy sao mai vừa mọc, phu nhân đứng vịn cành cây, thì từ bên hông phải của bà, thái tử sinh ra, liền đi bảy bước, một tay đưa lên và nói:

–Trên trời, dưới trời chỉ có Ta là tôn quý. Ba cõi đều khổ đau. Ta sẽ đem an vui đến cho mọi loài.

Ngay lúc ấy đất trời chuyển động mạnh, ba ngàn đại thiên thế giới đều sáng rực rỡ. Trời Thích, Phạm, Tứ vương, cùng với các quyến thuộc của họ và các Rồng, Quỷ, Thần, Duyệt-xoa, Càn-đà-la, A-tu-luân, đều đến hầu cận bên thái tử. Có hai anh em Long vương, một người tên Ca-la, một người tên là Uất-ca-la, bên trái phun nước mưa ấm cho Ngài, bên phải phun nước suối mát cho Ngài. Trời Thích, Phạm, Ma đem y trời mặc cho thái tử. Trời mưa hương hoa, các thứ đàn trống nhạc trời cùng trổi. Hương xông, hương đốt, hương xoa, hương ướp… Tất cả phủ kín một bên trời.

Hoàng hậu ôm thái tử ngồi trên xe rồng có tràng phan, ca nhạc đưa hai mẹ con trở về hoàng cung. Vua cha nghe tin sinh thái tử, trong lòng vô cùng vui mừng phấn khởi, Ngài cùng với bá quan, quần thần, Phạm chí, cư sĩ, trưởng giả, thầy tướng và mọi người đều ra nghênh đón phu nhân và thái tử.

Ngựa của vua chân vừa chạm đất thì năm trăm kho tàng trong lòng đất cùng một lúc lộ bày, đường biển qua lại cũng thuận lợi. Lúc ấy các thầy tướng, Phạm chí tập hợp đến và tung hô vạn tuế và đặt tên Thái tử là Tất-đạt.

Nhà vua thấy các trời Thích, Phạm, Tứ vương, Rồng, Thần đầy khắp trên không trung kính cẩn, trang nghiêm, bất giác Ngài xuống ngựa đảnh lễ Thái tử. Khi ấy nhà vua vẫn chưa đến cửa thành.

Các miếu thần bên đường ở trong nước là nơi mọi người sùng kính, vì thế các thầy tướng Phạm chí đều nói: “Nên đem Thái tử

đến lễ bái tượng thần”. Hoàng hậu vừa bế Thái tử vào miếu, hình tượng các thần đều cúi đầu. Các thầy tướng Phạm chí và mọi người nói: “Thái tử thật là thần diệu, oai đức của Ngài cảm hóa khiến cho các Thiên thần cung kính”. Họ ca ngợi Thái tử là Đấng trời trong loài trời.

Trên đường Thái tử trở về hoàng cung, trời ứng hiện ba mươi hai điềm lành:

1.Đất chấn động mạnh, gò nổng đều bằng phẳng.

2.Các nẻo đường tự sạch sẽ, ai cũng ngửi thấy mùi hương.

3.Cây khô trong nước đều sinh lá trổ hoa.

4.Trong vườn tự nhiên sinh quả ngọt lạ kỳ.

5. Lục địa sinh hoa sen to bằng bánh xe.

6. Kho tàng trong lòng đất đều tự lộ bày.

7. Vật báu trong kho tàng đều phát ra ánh sáng

8. Y phục được sắp sẵn trong rương, khi mặc tự nó máng lên giá.

9. Hàng vạn con sông, suối đều dừng lại, lắng trong.

10. Trời quang mây tạnh và trong sáng.

11. Trời làm bốn phía mưa bụi thấm hương.

12. Minh nguyệt thần châu treo ở điện nhà.

13. Những ngọn đuốc trong hư không không còn tác dụng.

14. Mặt trời, mặt trăng và ngôi sao đều không vận hành.

15. Ngôi sao Phỉ hiện xuống hầu Thái tử đản sinh.

16. Bảo cái của trời Phạm thiên phủ kín trên cung.

17. Chư thần tám phương đem dâng ngọc báu.

18. Trăm thức ăn cõi trời tự nhiên ở trước mặt.

19. Hàng vạn hủ báu treo đầy nước cam lộ.

20. Thiên thần đem xe trang trí bằng bảy báu đến.

21. Năm trăm con voi trắng tự nhiên giăng hàng trước điện.

22. Năm trăm con sư tử trắng từ núi Tuyết ra đứng thành hàng nơi cổng thành.

23. Thể nữ của chư Thiên hiện ra, mang những kỹ nhạc trên vai.

24. Các nữ Long vương bao quanh cung điện.

25. Hàng vạn ngọc nữ cõi trời cầm cây phất bằng lông chim Khổng tước hiện trên tường nơi cung.

26.Thể nữ các cõi trời ôm bình vàng đựng đầy nước thơm đứng thành hàng trên không trung.

27. Nhạc trời đồng thời trổi vang dậy.

28.Tất cả những địa ngục đều ngừng thống khổ.

29. Trùng độc ẩn núp, chim lành bay lượn hót ca.

30. Những ngư phủ ác độc, oán thù đều khởi Từ tâm.

31. Tất cả phụ nữ trong nước có thai đều sinh con trai. Trăm thứ bệnh tật như: Đui, điếc, câm, ngọng, ghẻ chốc… thảy đều khỏi hẳn.

32. Thần cây hiện thân người cúi đầu đảnh lễ đứng hầu.

Ngay lúc đó mười sáu nước lớn đều dùng âm thanh tốt đẹp nhất ca ngợi việc chưa từng có này.

Tại Hương sơn có đạo sĩ A-di, nửa đêm chợt nghe đất trời chuyển động và thấy ánh sáng rực rỡ hơn bao giờ. Trong núi có một loài hoa tên Ưu-đàm-bát, trong đóa hoa ấy tự nhiên sinh ra sư tử chúa. Vừa sinh ra sư tử đã đi bảy bước, ngẩng đầu rống to vang xa bốn mươi dặm. Trong khu rừng, tất cả các loài chim bay thú chạy, côn trùng nhỏ nhiệm nhất cũng đều phục tùng. Đạo sĩ A-di suy nghĩ: “Trong thế gian chỉ có Đức Phật mới ứng hiện điềm lành này. Nay giữa cuộc đời năm trược đầy xấu ác sao lại có hiện tượng tốt đẹp như thế?”

Sáng sớm, đạo sĩ bay đến nước Ca-duy-la-vệ. Còn cách bốn mươi dặm chưa ra đến kinh thành, bỗng nhiên đạo sĩ bị rơi xuống đất. Tâm đạo sĩ rất kinh ngạc và cũng rất mừng vui vì ông đoán chắc là có Phật thị hiện, không nghi ngờ gì nữa, bèn đi bộ đến cổng hoàng cung.

Người giữ cổng tâu vua có đạo sĩ A-di ngoài cổng. Nhà vua ngạc nhiên hỏi:

–Đạo sĩ A-di thường bay sao hôm nay lại đứng ngoài cửa hỏi thăm?

Nhà vua liền ra nghênh đón, đảnh lễ, rửa gội sạch sẽ và dâng y phục mới cho đạo sĩ, rồi hỏi thăm:

–Hôm nay có việc chi mà đạo sĩ không ngại nhọc mệt thân hành đến đây?

Đạo sĩ A-di đáp:

–Tôi nghe phu nhân của đại vương sinh Thái tử cho nên đến đây chiêm ngưỡng và thăm hỏi:

Nhà vua sai thị nữ bế Thái tử ra, thị nữ tâu:

–Thái tử nhọc mệt, Ngài mới được an giấc một chút.

Đạo sĩ A-di vui vẻ nói kệ:

Bậc Đại hùng tự giác

Giác ngộ người chưa giác

Bao kiếp không nghỉ ngơi

Há đâu còn ngủ nghỉ?

Khi thị nữ bế Thái tử ra. Họ muốn đem Thái tử đến đảnh lễ Đạo sĩ A-di, nhưng Đạo sĩ A-di kinh hãi đứng dậy, đảnh lễ dưới chân Thái tử trước. Quốc vương và quần thần thấy Quốc sư A-di kính lễ Thái tử, khiến lòng họ kinh ngạc, càng hiểu rằng đây là Đấng Chí Tôn, nên tất cả đều cúi đầu đảnh lễ dưới chân Ngài.

Sức mạnh của Đạo sĩ A-di có thể quật ngã cả tram tráng sĩ, thế mà vừa mới bế Thái tử thì tay chân ông bủn rủn. Đạo sĩ xem thấy Thái tử có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp, thân như kim cang thù diệu không thể suy lường. Đạo sĩ nhủ thầm: “Như lời tiên tri sâu kín, chắc chắn Thái tử sẽ thành Phật, ta không còn nghi ngờ gì nữa”. Đạo sĩ rơi lệ, nghẹn ngào xúc cảm không nói nên lời.

Khi ấy vua cha hoảng sợ, cung kính hỏi:

–Thái tử có điều chi chẳng lành chăng? Xin đạo sĩ cho biết tốt xấu thế nào? Mong sao cho không có tai nạn nào xảy ra.

Đạo sĩ A-di cố nén lòng, nói kệ:

Bậc Đại Thánh ra đời

Trừ bao nhiêu tai họa

Tôi hận mình vô phước

Bảy ngày nữa qua đời

Không thấy thần biến hóa

Mưa pháp đượm thế gian

Nay từ biệt Thái tử

Cho nên tự khóc thương.

Thái tử đưa tay nói:

Người năm đường mười cõi

Ta giáo hóa khắp cùng

Khiến họ như sở nguyện

Ta vốn lòng mong cầu

Phải độ khắp tất cả

Một người không đắc đạo

Ta không vào Niết-bàn.

Đạo sĩ A-di một lần nữa lại vui vẻ đảnh lễ dưới chân Thái tử. Vua Bạch Tịnh hoan hỷ không lo sợ nữa, liền nói kệ:

Thái tử tướng thế nào

Sẽ trị đời ra sao

Xin hãy nói tất cả

Các tướng có phước gì?

Đạo sĩ A-di dùng kệ trả lời:

Nay xem thân Thái tử

Sắc vàng, chí kiên cố

Chày Kim cang vô thượng

Phá cối núi dâm dục,

Đại nhân tướng tròn đầy

Dưới chân ngay bằng phẳng

Trị nước sẽ thái bình

Xuất gia thành Chánh giác,

Tay chân hình xoáy tròn

Tướng tốt có ngàn xoáy

Sẽ là Chuyển Pháp Luân

Thành Phật ba cõi trọng,

Bắp chân nai, vế rồng

Mã âm tàng ẩn kín

Xem thấy không chán nhàm

Vì thế pháp thanh tịnh,

Tay ngón nhỏ thon dài

Bàn mềm mại có màng

Cho nên pháp bền lâu

Giáo hóa đời ngàn năm,

Da lông mềm nhỏ mịn

Hướng phải không dính bụi

Thân sáng như vàng chói

Nên hàng phục ngoại đạo,

Ngực vuông, ức sư tử

Quay lại không cong gãy

Đứng thẳng, tay quá gối

Vì vậy mọi người kính,

Bảy chỗ đều đầy đặn

Sức mạnh địch ngàn người

Bồ-tát hạnh kiếp xưa

Cho nên không oán ác,

Trong miệng bốn mươi răng

Vuông, trắng, đều và khít

Nước bọt trong miệng thơm

Cho nên có bảy báu.

Má đầy như sư tử

Răng cửa chữ “Vạn” hiện

Phật đức khắp thế gian

Phổ biến suốt ba đời,

Nếm vị theo trình tự

Món nào cũng biết vị

Cho nên lập pháp vị

Ban bố khắp quần sinh,

Lưỡi rộng như hoa sen

Khỏi miệng che khắp mặt

Cho nên phát âm thanh

Người nghe như cam lộ,

Tiếng nói như kim loan

Tụng kinh hơn Phạm thiên

Cho nên khi thuyết pháp

Thân an, ý được định,

Tướng mắt màu xanh biếc

Tâm Từ nhìn chúng sinh

Cho nên trời nhân loại

Mãi nhìn không chán nhàm,

Đỉnh đầu sinh nhục kế

Tóc mịn màu lưu ly

Vì muốn cứu chúng sinh

Nên dùng pháp cao thượng,

Mặt sáng như trăng rằm

Đẹp như hoa mới nở

Ánh sáng giữa lông mày

Trắng sạch như minh châu.

Vua Bạch Tịnh hiểu rõ hơn về cuộc đời Thái tử, vì thế Ngài cho xây cung điện bốn mùa: Xuân, thu, đông, hạ, mỗi cung điện ở mỗi cảnh trí khác nhau. Ở trước mỗi cung điện có trồng hàng cây trái ngọt. Giữa hàng cây có ao tắm bảy báu, trong ao có hoa quý nhiều màu sắc khác nhau, giống như hoa trời. Có cả ngàn loại chim trong nước. Cung thành kiên cố lầu gác bảy báu, treo tràng phan, linh báu. Cửa nhà khi đóng mở, tiếng nghe đến bốn mươi dặm.

Nhà vua tuyển năm trăm kỹ nữ, chọn những người tao nhã, lễ nghi đầy đủ cung cấp để làm vui và nuôi dưỡng Thái tử.

Ngày sinh của Thái tử, trong nước có tám vạn bốn ngàn trưởng giả đều sinh con trai. Tám vạn bốn ngàn chuồng ngựa, ngựa đều sinh ngựa câu; trong đó có một con có điểm đặc biệt: lông thuần màu trắng, bờm dài, đeo ngọc. Vì thế cho nên gọi là ngựa quý. Trong tám vạn bốn ngàn chuồng voi đều sinh voi trắng, nhưng chỉ có một con voi trắng bảy chi đều đặn nhau, đuôi dài đeo ngọc. Miệng voi có sáu ngà, cho nên gọi là bạch tượng báu. Người giữ ngựa trắng tên gọi là Xa-nặc.

Thái tử sinh ra được bảy ngày thì hoàng hậu qua đời. Do nhờ công đức mang thai Đấng Thiên Sư nên bà được sinh lên trời Đao-lợi, hưởng phước đầy đủ. Thái tử ở trong cung không thích cảnh náo nhiệt, Ngài chỉ thích nơi thanh vắng. Nhà vua hỏi thị nữ:

–Thái tử có vui chăng?

Thị nữ tâu:

–Trình tấu ca nhạc trong tất cả mọi thời, nhưng xem ra Thái tử không nhờ thế mà vui.

Vua cha lo lắng ưu tư, ngài cho triệu tập quần thần và nhắc lời đạo sĩ A-di đã nói: “Thái tử chắc chắn sẽ thành Phật”:

–Chúng ta phải làm cách nào cho Thái tử ở lại và không còn ý hướng về đạo?

Có một đại thần tâu:

–Chỉ có một là đem sách vở dạy cho Thái tử để ràng buộc ý chí Ngài.

Vua sai năm trăm người hầu cùng đưa Thái tử đến nhà thầy giáo. Thầy giáo nghe Thái tử đến liền ra bái rước. Thái tử hỏi:

–Người này làm gì?

Vị đại thần đáp:

–Đây là thầy dạy học trong nước.

Thái tử hỏi:

–Sách ở cõi Diêm-phù-đề có sáu mươi bốn loại, tức là tên số sách. Hôm nay thầy dạy sách nào?

Phạm chí kinh ngạc đáp:

–Thái tử nói sáu mươi bốn loại sách tôi chưa hề nghe đến, chỉ dùng hai quyển để dạy nhân dân.

Thầy giáo cúi đầu quy kính, xin xá tội và không dám nhận lời dạy.

Phẩm 3: THI TÀI NĂNG

Thái tử và các quan, quyến thuộc trở về hoàng cung.

Đến năm mười bảy tuổi tài năng kỳ diệu của Thái tử càng hiện rõ hơn, nhưng ngày đêm Thái tử vẫn luôn ưu tư, chưa từng vui vẻ. Ngài vẫn luôn nhớ đến chí nguyện xuất gia.

Vua cha hỏi người hầu cận:

–Thái tử thế nào?

Người hầu cận đáp;

–Thái tử vẫn ngày ngày ưu tư, Ngài chưa từng vui vẻ.

Vua cha lại lo âu, ngài triệu tập các quan hỏi:

–Thái tử vẫn ưu tư, nay chúng ta phải làm gì?

Có một vị quan cận thần tâu:

–Nên tập luyện cho Thái tử về binh mã hoặc tập cho Ngài thật giỏi môn bắn cung và đưa Ngài đi tuần tra bờ cõi của nước nhà, khiến cho khi thi hành công việc, Ngài sẽ quên đi những ý nghĩ khác.

Một vị quan khác tâu:

–Thái tử đã lớn bệ hạ nên lo việc kết hôn cho Thái tử để Thái tử không còn ý nghĩ đến việc xuất gia.

Vua cha tuyển chọn biết bao nhiêu cô gái đẹp, nhưng Thái tử chẳng bằng lòng một ai cả.

Ở tiểu quốc kia có một vị vua tên là Tu-bà-phật (Thiện Giác). Nhà vua này có một người con gái tên Cù-di đoan trang xinh đẹp ít ai sánh bằng. Các vua trong tám nước đều muốn cầu hôn Cù-di cho con của họ, nhưng vua đều từ khước.

Vua Bạch Tịnh nghe tin cho mời vua Thiện Giác đến và nói:

–Ta vì Thái tử, muốn cưới cô con gái đẹp của ngài cho Thái tử.

Vua Thiện Giác đáp:

–Con của tôi có mẫu hậu và quần thần, quốc sư, Phạm chí đảm trách lo liệu, riêng tôi chưa thể trình bày ý của tôi được.

Sau đó vua Thiện Giác trở về nước lo buồn không an, tuyệt không ăn uống. Cô con gái hỏi thăm vua cha sao sức khỏe bất an hay vì cớ gì mà vua cha không vui. Vua cha đáp:

–Vì con nên khiến ta lo lắng.

Cù-di hỏi:

–Tại sao lại vì con, thưa cha?

Vua cha trả lời:

–Ta nghe các quốc vương đến cầu hôn con, ta đều không bằng lòng. Nay vua Bạch Tịnh muốn cầu hôn con cho Thái tử. Nếu ta không bằng lòng e sẽ bị trách phạt, còn bằng lòng thì các nước oán thù. Do đó nên khiến ta lo buồn.

Cô gái thưa:

–Xin phụ vương an tâm, vấn đề này không khó gì. Con xin khất lại bảy ngày, con sẽ đến đó.

Vua Thiện Giác đồng ý và dâng thư tâu vua Bạch Tịnh: “Con gái tôi xin khất lại bảy ngày, sau đó nó sẽ đến và yêu cầu mở cuộc thi những người có tài năng, võ nghệ cao cường ở trong nước của nhà vua, lúc đó con tôi mới bằng lòng lễ cầu hôn”.

Vua Bạch Tịnh suy nghĩ: “Thái tử ở trong cung chưa tập luyện. Nay cô gái ấy muốn thử tài năng, ta phải làm thế nào đây?”.

Đến đúng ngày hẹn, Cù-di đi cùng năm trăm thị nữ lên trên cổng thành, yêu cầu:

–Những người có tài năng của các nước, tất cả đều vân tập để cho tôi duyệt xem ai có kỹ thuật, lễ nhạc thật hoàn chỉnh và đầy đủ nhất, tôi mới bằng lòng kết hôn.

Vua Bạch Tịnh ra lệnh quần thần phải sai các kỹ thuật quan sát hý trường và nói với Ưu-đà:

–Ngươi thưa với Thái tử là muốn cưới vợ phải thể hiện những tài năng xuất sắc nhất.

Ưu-đà tuân lệnh, đến thưa với Thái tử:

–Nhà vua bảo phải thi lễ nhạc mới được cưới vợ, xin mời Thái tử đến hý trường.

Thái tử cùng Ưu-đà, Nan-đà, Điều-đạt, A-nan… năm trăm người, mang theo những nhạc cụ và dụng cụ như cung kiếm… rời khỏi cổng thành. Ngay nơi cổng thành để một con voi áng ngữ để thử người nào có sức mạnh. Điều-Đạt đi đầu tiên, thấy voi chận cổng liền nắm tay đấm con voi một đấm làm cho con voi chết liền. Nan-đà đi đến thấy, kéo xác voi để một bên đường. Thái tử đến sau hỏi người hầu cận:

–Ai đã giết con voi này?

Người hầu đáp:

–Điều-đạt giết nó.

Thái tử lại hỏi:

–Ai lại kéo nó?

Người hầu thưa:

–Nan-đà.

Bồ-tát nhân từ, chậm rãi đến trước xem xét con voi rồi nhấc nó ném lên ra khỏi thành, con voi trở nên tươi tỉnh sống lại.

Điều-đạt đến thao trường cùng đấu với các lực sĩ, không ai địch nổi ông ta. Các lực sĩ mạnh khỏe đều bị đánh gục. Vua hỏi bề tôi:

–Ai là người chiến thắng?

Bề tôi đáp:

–Điều-đạt.

Nhà vua bảo Nan-đà:

–Ngươi cùng Điều-đạt hai người đọ sức thử.

Nan-đà tuân lệnh đánh nhau cùng Điều-đạt. Điều-đạt quỵ chân bất tỉnh, các thị vệ dùng nước rưới lên người ông ta, phút chốc

ông ta mới tỉnh dậy. Nhà vua lại hỏi:

–Ai là người chiến thắng.

Bề tôi đáp:

–Nan-đà chiến thắng.

Nhà vua bảo Nan-đà cùng Thái tử quyết đấu. Nan-đà tâu:

–Anh như núi Tu-di, Nan-đà như hạt cải. Thật tình con không dám sánh cùng.

Nói xong, Nan-đà bái lui.

Tiếp đến là thi bắn cung. Trước tiên, người ta đặt một cái trống bằng sắt, cứ cách mười dặm người ta đặt một cái, tất cả có bảy cái trống. Những người bắn cung giỏi thì sức mạnh của mũi tên họ bắn không tới một cái trống. Điều-đạt bắn thì xuyên suốt cái thứ nhất đến trúng cái trống thứ hai. Nan-đà bắn xuyên hai trống và mũi tên găm vào trống thứ ba. Ngoài ra, những người tài ba khác không thể sánh kịp.

Thái tử đến kéo thử cung, cái nào cũng bị gãy, không vừa với tay của Ngài. Nhà vua bảo người hầu cận:

–Tiên tổ của ta có cây cung hiện nay đang thờ tại thiên miếu. Ngươi lấy đem đến đây.

Người hầu cận đi lấy cung, phải hai người mới khiêng nổi. Mọi người không thể nào nhấc lên được. Thái tử giương cung, tiếng cung nghe tiếng như sấm nổ, truyền đến tai mọi người đều nghe thấy. Âm thanh Thái tử kéo sợi dây đồng đến bốn mươi dặm còn nghe. Mũi tên từ dây cung phóng ra xuyên qua bảy cái trống, phát thứ hai xuyên qua trống, đâm vào lòng đất làm suối nước vọt lên, phát thứ ba xuyên qua trống, mắc vào núi Thiết vi. Tất cả mọi người trong hội chúng đều ca ngợi là việc chưa từng có. Những người đến dự thi đều thua cuộc, thẹn nên bỏ đi.

Lại có một ông vua khỏe mạnh là người đến sau cùng, tráng kiện phi thường, dũng mãnh tuyệt thế. Ông ta cho rằng Điều-đạt, Nan-đà là không đủ sức đánh nên ông ta phải đi đến thi đấu tài nghệ cùng Thái tử. Những người bị khuất phục bỏ đi, nghe được tin báo, họ vô cùng mừng rỡ nói với vị vua có sức mạnh:

–Sự hùng kiệt của ngài ở đời không ai sánh nổi, chắc chắn sẽ giành phần thắng, như ý muốn.

Họ kéo theo sau người ấy, trở lại xem ông ta và Thái tử ai thắng ai bại.

Điều-đạt, Nan-đà tận dụng hết sức mạnh của mình muốn đánh trước. Thái tử ngăn lại nói:

–Đây chẳng phải là người mà là Ma vương có sức mạnh hơn người mà thôi. Các ngươi không thể khống chế được, ắt sẽ bị ông ta khuất phục, để ta đương đầu cho.

Vua cha nghe được điều này, nghĩ rằng sức Thái tử còn yếu nên rất lo sợ. Còn những người đến xem thì cho rằng Thái tử sẽ thắng.

Lúc đó, vị vua có sức mạnh đạp mạnh xuống đất, nhảy vọt lên, dùng hết sức bình sinh đưa tay túm lấy Thái tử. Ngay lúc đó Thái tử chụp lấy và quật ông ta xuống đất, đất bị chuyển động mạnh, trong hội chúng rất nể phục, tản mát bỏ đi hết. Thái tử đã hoàn toàn chiến thắng, mọi người hoan hỷ nổi chuông trống, đàn sáo ca vang cùng đoàn ngựa xe trở về hoàng cung.

Ưu-đà tâu vua Thiện Giác:

–Tài nghệ của Thái tử thật là tuyệt luân, ái nữ Cù-di của ngài nay ở đâu?

Vua Thiện Giác đáp:

–Cù-di đang cùng năm trăm thị nữ đang ở trên cổng thành.

Ưu-đà tâu Thái tử:

–Ngài nên thực hiện một cuộc chọn lựa đặc biệt.

Thái tử cởi một chuỗi ngọc anh lạc quý giá nhất trên thân và định gieo xuống. Ưu-đà thưa:

–Các cô gái thì nhiều, bây giờ Ngài muốn cho ai?

Thái tử đáp:

–Chuỗi ngọc anh lạc này trúng vào cổ ai thì thuộc về người đó.

Nói rồi, ném chuỗi ngọc anh lạc trúng nhằm Cù-di. Tất cả các cô gái đều ca ngợi sự kiện quá ư huyền diệu và hy hữu, thù thắng nhất trên đời.

Khi ấy, vua Thiện Giác chuẩn bị chu đáo tiễn cô con gái về cung Thái tử. Có hai vạn thị nữ theo hầu, ngày đem vui chơi đủ mọi âm thanh tuyệt đỉnh nhất trên thế gian. Tâm chí Thái tử không lấy đó làm vui, Ngài vẫn muốn bỏ đi để tĩnh tu đạo nghiệp, cứu độ chúng sinh.

Vua cha hỏi người hầu cận:

–Từ ngày Thái tử kết hôn đến nay, tâm trạng của Thái tử thế nào?

Người hầu cận tâu vua:

–Thái tử vẫn mãi ưu tư, thân thể gầy gộc, sinh hoạt không như trước nữa.

Lòng vua cha nặng trĩu buồn lo, liền triệu tập quần thần:

–Thái tử không vui, các khanh nghĩ phải làm thế nào?

Quần thần bàn bạc:

–Chúng ta nên tuyển thêm cung nữ xinh đẹp, tăng thêm ca nhạc may ra mới làm Thái tử ưa thích thế gian.

Nhà vua liền cho tuyển thêm người đẹp, một cô tên là Chúng Xứng Vị, cô thứ hai tên là Thường Lạc Ý. Cứ mỗi một phu nhân của Thái tử có hai vạn thể nữ, ba phu nhân thì có sáu vạn thể nữ xinh đẹp, nết na, không khác gì Thiên nữ, nhà vua hỏi Cù-di:

–Bây giờ Thái tử có sáu vạn thể nữ ca múa, hát xướng, cung cấp hầu hạ, Thái tử có vui chăng?

Cù-di thưa:

–Thái tử từ xưa đến nay, ngày đêm vẫn một lòng chuyên tinh hướng về Phật đạo, không hề nghĩ đến dục lạc.

Nhà vua nghe vậy buồn da diết, triệu tập quần thần rồi cùng nhau bàn bạc.

–Chúng ta đã cung cấp hết những gì trân quý nhất trên đời mà Thái tử vẫn giữ chí, chưa từng có lúc nào vui vẻ. Thật đúng như lời đạo sĩ A-di đã tiên đoán.

Các quần thần tâu:

–Sáu vạn thể nữ cung phụng mọi niềm vui trong thế gian, Thái tử không lấy đó làm vui. Bây giờ chúng ta nên cho Thái tử dạo chơi xem xét tình hình trị dân để chi phối bớt tâm đạo.